Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.32 and 1.41

version 1.32, 2007/06/28 10:52:36 version 1.41, 2007/07/10 14:09:50
Line 72 
Line 72 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p> <s>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p> <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s>                                                                <s>Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al&shy;<lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent,  &amp; Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s>                                                                <s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu&shy;<lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s>                                                                <s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium  &amp; nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>bet. </s>                                                                <s>Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;clari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima doceret, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio &verbar; iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes,  &amp; <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;cripta di&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. </s>                                                                <s>Acce&longs;&longs;erunt exhor&shy;<lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe&shy;<lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s>                                                                <s>Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con&shy;<lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave; &longs;e <expan abbr="acce-pt&utilde;">acce&shy;<lb/>ptum</expan> iri &longs;perat. </s>                                                                <s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. </s>                                                                <s>Vale. </s>                                                                <s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s>                                                                <s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIO IO LXXXVII.</s></p>
 <pb/> <pb/>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p> <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p>
Line 100 
Line 100 
 <row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; rationes diluuntur quibus probat materi&aelig; prim&ecedil; con&longs;iderationem e&longs;&longs;e &longs;olius primi philo&longs;o-phi. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>73</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; rationes diluuntur quibus probat materi&aelig; prim&ecedil; con&longs;iderationem e&longs;&longs;e &longs;olius primi philo&longs;o-phi. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>73</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m form&aelig; naturales &longs;i non re, at cogitatione &longs;eparentur &agrave; materia, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>75</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m form&aelig; naturales &longs;i non re, at cogitatione &longs;eparentur &agrave; materia, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>75</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it materia &longs;en&longs;ilis, &amp; quemadmodum in naturali methodo accipienda. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>78</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it materia &longs;en&longs;ilis, &amp; quemadmodum in naturali methodo accipienda. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>78</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>80</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>80</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Compleat'ne materia &longs;en&longs;ilis definitionem naturalem vt pars e&longs;&longs;enti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>82</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Compleat'ne materia &longs;en&longs;ilis definitionem naturalem vt pars e&longs;&longs;enti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>82</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Cur &egrave; Mathematicis nonnull&aelig; naturales appellentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>87</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Cur &egrave; Mathematicis nonnull&aelig; naturales appellentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>87</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>De potestate eorum communium, qu&aelig; dicuntur ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>89</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>De potestate eorum communium, qu&aelig; dicuntur ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>89</cell></row>
Line 144 
Line 144 
 <row><cell><emph type="italics"/>Singul&aelig; dubitationes tolluntur de oppo&longs;itione &longs;ubstantiarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>180</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Singul&aelig; dubitationes tolluntur de oppo&longs;itione &longs;ubstantiarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>180</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>De natur&aelig; progre&longs;&longs;u vbi pote&longs;tas cum actu commutatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>181</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>De natur&aelig; progre&longs;&longs;u vbi pote&longs;tas cum actu commutatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>181</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Pro iis qui prima contraria in natura priuatiu&egrave; opponi defendunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>182</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Pro iis qui prima contraria in natura priuatiu&egrave; opponi defendunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>182</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam propri&egrave; generetur, &amp; quid alij cen&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>185</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam propri&egrave; generetur, &amp; quid alij cen&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>185</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne forma compo&longs;ito perfectior. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>187</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne forma compo&longs;ito perfectior. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>187</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Auctoris decretum in medio ponitur de eo quod propri&egrave; generetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>188</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Auctoris decretum in medio ponitur de eo quod propri&egrave; generetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>188</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quo pacto form&ecedil; producantur, &amp; vari&ecedil; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig; recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>190</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Quo pacto form&ecedil; producantur, &amp; vari&ecedil; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig; recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>190</cell></row>
Line 628 
Line 628 
 <row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;&longs;tio de ordine mundi, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi proponitur di&longs;putatio, &longs;it'ne Deus <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> men&longs;ura. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>975</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;&longs;tio de ordine mundi, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi proponitur di&longs;putatio, &longs;it'ne Deus <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> men&longs;ura. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>975</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Exquiritur, vnde natura &longs;umatur ratio men&longs;ur&aelig; qua rerum perfectionem metimur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>977</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Exquiritur, vnde natura &longs;umatur ratio men&longs;ur&aelig; qua rerum perfectionem metimur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>977</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum ratio men&longs;ur&aelig; congruat cum diuina &longs;ub&longs;tantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>979</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum ratio men&longs;ur&aelig; congruat cum diuina &longs;ub&longs;tantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>979</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam compo&longs;itionis genus men&longs;ur&aelig; &longs;upponatur, vbi multa de compo&longs;itione rationis, &amp; rei di&longs;&longs;e-runtur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>981</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam compo&longs;itionis genus men&longs;ur&aelig; &longs;upponatur, vbi multa de compo&longs;itione rationis, &amp; rei di&longs;&longs;e-runtur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>981</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam compo&longs;itionis genus pertineat ad mentes &agrave; materia &longs;olutas. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>983</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>quod' nam compo&longs;itionis genus pertineat ad mentes &agrave; materia &longs;olutas. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>983</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Reuertimur ad explicationem ordinis vniuer&longs;i, ac de Idea nonnulla ponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>988</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Reuertimur ad explicationem ordinis vniuer&longs;i, ac de Idea nonnulla ponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>988</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis placita ab ideis abhorrere monstratur, &amp; diluuntur obiecta. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>989</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis placita ab ideis abhorrere monstratur, &amp; diluuntur obiecta. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>989</cell></row>
 <row><cell><emph type="italics"/>Diligentius explicatur quis ordo rerum &longs;it in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>993</cell></row> <row><cell><emph type="italics"/>Diligentius explicatur quis ordo rerum &longs;it in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>993</cell></row>
Line 711 
Line 711 
 <s>Pro&oelig;mium.</s></p> <s>Pro&oelig;mium.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>MOTVS initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. </s>                                                                <s>venari proxim&egrave; opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi&shy;<lb/>cile, &amp; multa de ip&longs;o volumina &agrave; Peripateticorum principe edita <lb/>re&longs;tantur, &amp; labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho&shy;<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="c&otilde;tuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;iue copia theo<lb/>rematum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas &amp; ob&longs;curitas: h&aelig;c omnia plan&egrave; <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;tabilis obtinens, quin potius indiuiduus qui&shy;<lb/>dam finis eius tantummod&ograve; extat; vt facillim&egrave; elabatur: tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, qu&aelig; naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam <expan abbr="caligi-n&etilde;">caligi&shy;<lb/>nem</expan> <expan abbr="offund&utilde;t">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admod&ugrave;m procliue &longs;it variari. <lb/></s>                                                                <s>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Nullum enim cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendeat motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. </s>                                                                <s>re&longs;picit. </s>                                                                <s>&longs;ingula ver&ograve; com&shy;<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, qu&aelig; dicamus; &longs;ed ea cert&egrave; plena &longs;alebrarum &amp; dubitationis; <lb/>ver&ugrave;m qu&aelig; pr&aelig;claram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="pr&aelig;be&atilde;t">pr&aelig;beant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus <lb/>audaci&aelig; forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, qu&agrave;m de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>. </s>                                                                <s>c&aelig;teros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrim&atilde;">pulcherrimam</expan>, &amp; <expan abbr="hone&longs;ti&longs;sim&atilde;">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="aren&atilde;">arenam</expan> de&longs;cenderunt; qu&aelig; &longs;emper apud nos potuere plurimum, &amp; ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>miris modis, &agrave; multis vit&aelig; <expan abbr="c&otilde;modis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;tim&atilde;tes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius mult&ograve; maxima pars e&longs;t qu&aelig; de motu ampli&longs;sima pr&aelig;mia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan>, qu&aelig; <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titut&atilde;">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, &amp; fouet, &amp; alioqui fluctuantem &longs;edat, &amp; mult&ograve; plus denique <lb/>delectat, qu&agrave;m laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> &amp; anxietas cur&aelig; deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/></s>                                                                <s> <s>MOTVS initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. </s>                                                                <s>venari proxim&egrave; opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi&shy;<lb/>cile, &amp; multa de ip&longs;o volumina &agrave; Peripateticorum principe edita <lb/>re&longs;tantur, &amp; labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho&shy;<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="c&otilde;tuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. </s>                                                                <s>Nam &longs;iue copia theo<lb/>rematum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas &amp; ob&longs;curitas: h&aelig;c omnia plan&egrave; <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;tabilis obtinens, quin potius indiuiduus qui&shy;<lb/>dam finis eius tantummod&ograve; extat; vt facillim&egrave; elabatur: tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, qu&aelig; naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam <expan abbr="caligi-n&etilde;">caligi&shy;<lb/>nem</expan> <expan abbr="offund&utilde;t">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admod&ugrave;m procliue &longs;it variari. <lb/></s>                                                                <s>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Nullum enim cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendeat motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. </s>                                                                <s>re&longs;picit. </s>                                                                <s>&longs;ingula ver&ograve; com&shy;<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, qu&aelig; dicamus; &longs;ed ea cert&egrave; plena &longs;alebrarum &amp; dubitationis; <lb/>ver&ugrave;m qu&aelig; pr&aelig;claram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="pr&aelig;be&atilde;t">pr&aelig;beant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. </s>                                                                <s>Quare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus <lb/>audaci&aelig; forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, qu&agrave;m de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>. </s>                                                                <s>c&aelig;teros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrim&atilde;">pulcherrimam</expan>, &amp; <expan abbr="hone&longs;ti&longs;sim&atilde;">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="aren&atilde;">arenam</expan> de&longs;cenderunt; qu&aelig; &longs;emper apud nos potuere plurimum, &amp; ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>miris modis, &agrave; multis vit&aelig; <expan abbr="c&otilde;modis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;tim&atilde;tes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius mult&ograve; maxima pars e&longs;t qu&aelig; de motu ampli&longs;sima pr&aelig;mia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan>, qu&aelig; <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titut&atilde;">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, &amp; fouet, &amp; alioqui fluctuantem &longs;edat, &amp; mult&ograve; plus denique <lb/>delectat, qu&agrave;m laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> &amp; anxietas cur&aelig; deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde qu&agrave;m &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, c&ugrave;m plan&egrave; informet <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem, qu&aelig; <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> genus, in quo fons ine&longs;t &amp; origo motus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>lati&longs;sim&egrave; patet, atque ade&ograve;, vt ni&longs;i aciem mentis acerrim&egrave; intendas, &longs;olum tibi, inter ea qu&aelig; &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinitus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, qu&agrave;m naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>certam <lb/>materi&aelig; &longs;ubiect&aelig; rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura&shy;<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. </s>                                                                <s>H&aelig;c quidem per <expan abbr="o&imacr;a">oina</expan> pertinet, qu&aelig; &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, &amp; <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, &amp; qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, &amp; in&longs;trumentum, vn&shy;<lb/>de &longs;upellex diuin&aelig; contemplationis expromatur. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio&shy;<lb/>nis in tractatione motus impenditur. </s>                                                                <s>Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe&shy;<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;cipiat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>explicando &longs;uam operam collocet. </s>                                                                <s>Magna enim prin&shy;<lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, im&ograve; ip&longs;um &longs;olidum to&shy;<lb/>tum pr&aelig;dicetur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. agendis, tum maxim&egrave; in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. </s>                                                                <s>veri&shy;<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, qu&aelig;'nam &amp; cuiu&longs;&shy;<lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatu&atilde;tur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. </s>                                                                <s>Sicut  <arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde qu&agrave;m &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, c&ugrave;m plan&egrave; informet <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem, qu&aelig; <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> genus, in quo fons ine&longs;t &amp; origo motus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/>lati&longs;sim&egrave; patet, atque ade&ograve;, vt ni&longs;i aciem mentis acerrim&egrave; intendas, &longs;olum tibi, inter ea qu&aelig; &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinitus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, qu&agrave;m naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>certam <lb/>materi&aelig; &longs;ubiect&aelig; rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura&shy;<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. </s>                                                                <s>H&aelig;c quidem per <expan abbr="o&imacr;a">omnia</expan> pertinet, qu&aelig; &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, &amp; <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, &amp; qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, &amp; in&longs;trumentum, vn&shy;<lb/>de &longs;upellex diuin&aelig; contemplationis expromatur. </s>                                                                <s>Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio&shy;<lb/>nis in tractatione motus impenditur. </s>                                                                <s>Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe&shy;<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;cipiat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>explicando &longs;uam operam collocet. </s>                                                                <s>Magna enim prin&shy;<lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, im&ograve; ip&longs;um &longs;olidum to&shy;<lb/>tum pr&aelig;dicetur. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. agendis, tum maxim&egrave; in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. </s>                                                                <s>veri&shy;<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, qu&aelig;'nam &amp; cuiu&longs;&shy;<lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatu&atilde;tur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. </s>                                                                <s>Sicut
 <pb pagenum="2"/>ergo fundamentis rect&egrave; con&longs;titutis, reliqua omnia qu&aelig; &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere &amp; per&shy;<lb/> <pb pagenum="2"/>ergo fundamentis rect&egrave; con&longs;titutis, reliqua omnia qu&aelig; &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere &amp; per&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target>petu&ograve; durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breui corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin&shy;<lb/>cipiis, &amp; fundamentis cogitare oportet. </s>                                                                <s>Exigua &longs;an&egrave; principia &longs;unt; at ver&ograve; maxim&egrave; pollent. <lb/></s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo mal&egrave; fundatis, demum longi&longs;sim&egrave; aberremus &agrave; vero. <lb/></s>                                                                <s>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. </s>                                                                <s>atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu&shy;<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;entiunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t qu&agrave;m de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris euidi&longs;simus ille po&euml;ta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s></p> <arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target>petu&ograve; durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breui corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin&shy;<lb/>cipiis, &amp; fundamentis cogitare oportet. </s>                                                                <s>Exigua &longs;an&egrave; principia &longs;unt; at ver&ograve; maxim&egrave; pollent. <lb/></s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo mal&egrave; fundatis, demum longi&longs;sim&egrave; aberremus &agrave; vero. <lb/></s>                                                                <s>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. </s>                                                                <s>atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu&shy;<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;entiunt. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t qu&agrave;m de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris euidi&longs;simus ille po&euml;ta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 1033 
Line 1033 
 <arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia c&aelig;tera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia c&aelig;tera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>t&ograve; interius; efficiens externum e&longs;&longs;et, &amp; &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia remotum. </s>                                                                <s>Re&longs;tat vnus motus qui com&shy;<lb/>plectitur <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> &amp; interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> &agrave; fine in natura <expan abbr="n&utilde;cupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>t&ograve; interius; efficiens externum e&longs;&longs;et, &amp; &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia remotum. </s>                                                                <s>Re&longs;tat vnus motus qui com&shy;<lb/>plectitur <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> &amp; interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> &agrave; fine in natura <expan abbr="n&utilde;cupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. </s>                                                                <s>tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. </s>                                                                <s>tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, &agrave; fine. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non &agrave; fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, pr&aelig;ci&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquam</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, &agrave; fine. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non &agrave; fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, pr&aelig;ci&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>pu&egrave; propter Auerro&euml;m qui lib. 4. Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo&shy;<lb/>co, vt pot&egrave; &egrave; 2. Phy&longs;. repetitam cui plurimum tribuit. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; talis e&longs;t. </s>                                                                <s>Motum &longs;umere no&shy;<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. </s>                                                                <s>Sed motus in arte cum genere efficientis conue&shy;<lb/>nit magis. </s>                                                                <s>Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. </s>                                                                <s>Nunc explicandum e&longs;t, quem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>pu&egrave; propter Auerro&euml;m qui lib. 4. Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo&shy;<lb/>co, vt pot&egrave; &egrave; 2. Phy&longs;. repetitam cui plurimum tribuit. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; talis e&longs;t. </s>                                                                <s>Motum &longs;umere no&shy;<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. </s>                                                                <s>Sed motus in arte cum genere efficientis conue&shy;<lb/>nit magis. </s>                                                                <s>Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. </s>                                                                <s>Nunc explicandum e&longs;t, quem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius qu&agrave;m materi&aelig;, &longs;eu form&aelig; conueniat: quand&ograve; <lb/>terminetur forma, &amp; ab ea tanquam <expan abbr="c&otilde;plemento">complemento</expan> contineatur &amp; materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>per&shy;<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente ver&ograve; &longs;egregetur. </s>                                                                <s>&amp; videndum quid verba &longs;onent Auerrois. <lb/></s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> eius differenti&aelig; &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. </s>                                                                <s>etenim <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ait id ab Auerro&euml; non fui&longs;&longs;e ver&egrave; a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio &amp; &aelig;dificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene&shy;<lb/>ris cum medico &amp; &aelig;dificatore? </s>                                                                <s>&longs;iquidem medicus &amp; &aelig;dificator, &longs;eu medicina &amp; ars &aelig;dificandi <lb/>&longs;int habitus: medicatio ver&ograve; &amp; &aelig;dificatio &longs;int pa&longs;siones (&amp; h&icirc;c etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen&shy;<lb/>tem eam qu&aelig; ab imperfecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus qu&aelig; ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. </s>                                                                <s>proptere&agrave; &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerro&euml;m, aut &longs;altem ita videri. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to id. <lb/></s>                                                                <s>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. </s>                                                                <s>Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem  <arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius qu&agrave;m materi&aelig;, &longs;eu form&aelig; conueniat: quand&ograve; <lb/>terminetur forma, &amp; ab ea tanquam <expan abbr="c&otilde;plemento">complemento</expan> contineatur &amp; materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>per&shy;<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente ver&ograve; &longs;egregetur. </s>                                                                <s>&amp; videndum quid verba &longs;onent Auerrois. <lb/></s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> eius differenti&aelig; &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. </s>                                                                <s>etenim <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ait id ab Auerro&euml; non fui&longs;&longs;e ver&egrave; a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio &amp; &aelig;dificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene&shy;<lb/>ris cum medico &amp; &aelig;dificatore? </s>                                                                <s>&longs;iquidem medicus &amp; &aelig;dificator, &longs;eu medicina &amp; ars &aelig;dificandi <lb/>&longs;int habitus: medicatio ver&ograve; &amp; &aelig;dificatio &longs;int pa&longs;siones (&amp; h&icirc;c etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen&shy;<lb/>tem eam qu&aelig; ab imperfecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus qu&aelig; ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. </s>                                                                <s>proptere&agrave; &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerro&euml;m, aut &longs;altem ita videri. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m e&longs;to id. <lb/></s>                                                                <s>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. </s>                                                                <s>Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem
 <pb pagenum="13"/> <pb pagenum="13"/>
Line 1041 
Line 1041 
 <arrow.to.target n="marg128"></arrow.to.target><lb/>finis, in natura non item. </s>                                                                <s>Verum mon&longs;trat id licere tantummodo, non tamen docet, cur non <lb/>accipiatur &agrave; fine: quando etiam motus illius e&longs;&longs;entia fine completur. </s>                                                                <s>debuit enim &longs;ic efficere no&shy;<lb/>menclator; vt c&ugrave;m &longs;uccurreret finis, vnde nominatio &longs;umeretur in arte, imitando naturam, &agrave; fine <lb/>pariter motum nuncuparet. </s>                                                                <s>Po&longs;trema cau&longs;&longs;a, quia mouens in arte con&longs;picuum e&longs;t &longs;ingulare &amp; <lb/>&longs;en&longs;ile: naturale autem &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; in&longs;en&longs;ilis e&longs;t. </s>                                                                <s>illud e&longs;t notum; hoc ignotum: &agrave; notiore <lb/>ver&ograve; nominatio &longs;umitur. </s>                                                                <s>At qui h&aelig;c profitetur, non videt etiam formam, &agrave; qua nuncupatur mo&shy;<lb/>tus, e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>in&longs;en&longs;ilem e&longs;&longs;e &amp; ignotam, vt ergo ab efficiente ignoto non erat acci&shy;<lb/>pienda nuncupatio: &longs;ic neque &agrave; fine, qu&ograve;d e&longs;&longs;et ignotus. </s>                                                                <s>Neque per&longs;picit is, qui h&aelig;c dicit, eo&shy;<lb/>dem modo e&longs;&longs;e &longs;ingulare &amp; &longs;en&longs;ile efficiens in natura &longs;icut in arte. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, &longs;i h&aelig;c cum Auer&shy;<lb/>ro&euml; dicuntur; ni&longs;i turpem repugnantiam inter eius &longs;ententias, quod i&longs;ti nefas arbitrantur, incul&shy;<lb/>care velint, ea legant qu&aelig; idem auctor &longs;crip&longs;it, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi re&longs;tatur &longs;e cau&longs;&longs;am hanc in phy&longs;icis expli&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg128"></arrow.to.target><lb/>finis, in natura non item. </s>                                                                <s>Verum mon&longs;trat id licere tantummodo, non tamen docet, cur non <lb/>accipiatur &agrave; fine: quando etiam motus illius e&longs;&longs;entia fine completur. </s>                                                                <s>debuit enim &longs;ic efficere no&shy;<lb/>menclator; vt c&ugrave;m &longs;uccurreret finis, vnde nominatio &longs;umeretur in arte, imitando naturam, &agrave; fine <lb/>pariter motum nuncuparet. </s>                                                                <s>Po&longs;trema cau&longs;&longs;a, quia mouens in arte con&longs;picuum e&longs;t &longs;ingulare &amp; <lb/>&longs;en&longs;ile: naturale autem &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; in&longs;en&longs;ilis e&longs;t. </s>                                                                <s>illud e&longs;t notum; hoc ignotum: &agrave; notiore <lb/>ver&ograve; nominatio &longs;umitur. </s>                                                                <s>At qui h&aelig;c profitetur, non videt etiam formam, &agrave; qua nuncupatur mo&shy;<lb/>tus, e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>in&longs;en&longs;ilem e&longs;&longs;e &amp; ignotam, vt ergo ab efficiente ignoto non erat acci&shy;<lb/>pienda nuncupatio: &longs;ic neque &agrave; fine, qu&ograve;d e&longs;&longs;et ignotus. </s>                                                                <s>Neque per&longs;picit is, qui h&aelig;c dicit, eo&shy;<lb/>dem modo e&longs;&longs;e &longs;ingulare &amp; &longs;en&longs;ile efficiens in natura &longs;icut in arte. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, &longs;i h&aelig;c cum Auer&shy;<lb/>ro&euml; dicuntur; ni&longs;i turpem repugnantiam inter eius &longs;ententias, quod i&longs;ti nefas arbitrantur, incul&shy;<lb/>care velint, ea legant qu&aelig; idem auctor &longs;crip&longs;it, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi re&longs;tatur &longs;e cau&longs;&longs;am hanc in phy&longs;icis expli&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg129"></arrow.to.target><lb/>ca&longs;&longs;e, talem e&longs;&longs;e docet; qua&longs;i &longs;it eadem quam modo tractamus. </s>                                                                <s>&ldquo;qu&ograve;d permutatio e&longs;t ge&shy;<lb/>nus rei, ad quam permutatur virtus: &amp; h&aelig;c e&longs;t contrarium plu&longs;quam genus rei ad quam permu&shy;<lb/>tatur. </s>                                                                <s>virtus <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in eis e&longs;t manife&longs;ta magis, qu&agrave;m in ea, &agrave; qua fit permutatio.&rdquo; Mod&ograve; videant i&longs;ti, <lb/> <arrow.to.target n="marg129"></arrow.to.target><lb/>ca&longs;&longs;e, talem e&longs;&longs;e docet; qua&longs;i &longs;it eadem quam modo tractamus. </s>                                                                <s>&ldquo;qu&ograve;d permutatio e&longs;t ge&shy;<lb/>nus rei, ad quam permutatur virtus: &amp; h&aelig;c e&longs;t contrarium plu&longs;quam genus rei ad quam permu&shy;<lb/>tatur. </s>                                                                <s>virtus <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in eis e&longs;t manife&longs;ta magis, qu&agrave;m in ea, &agrave; qua fit permutatio.&rdquo; Mod&ograve; videant i&longs;ti, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg130"></arrow.to.target><lb/>num h&ecedil;c congruant cum iis, qu&aelig; narrantur &egrave; 2. Phy&longs;. t&ugrave;m etiam cum cau&longs;sis ante allatis. </s>                                                                <s>Equi&shy;<lb/>dem, vt fateor in his verbis, aut nullam contineri &longs;ententiam, aut eam maxim&egrave; lat&ecirc;re; vt etiam cer&shy;<lb/>t&ograve; credo nihil h&ecedil;c conuenire cum iis, qu&aelig; &longs;cribuntur 2. Phy&longs;. &longs;ic opinor vera &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Auerroem <lb/>&amp; tralatorum culpa loca h&aelig;c fui&longs;&longs;e con&longs;purcata; <expan abbr="faxit&qacute;">faxitque</expan>. </s>                                                                <s>Deus, ne alia permulta in tam graui &longs;cri&shy;<lb/>ptore &longs;int hi&longs;ce con&longs;imilia, ne tantam iacturam philo&longs;ophi facerent. </s>                                                                <s>h&aelig;c cert&egrave; talia &longs;unt, vt nullus <lb/>fort&egrave; &longs;en&longs;us ex eius verbis elici valeat. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ij, quos ego viderim, nihil afferant quo &longs;atis <lb/>commod&egrave; tueantur Auerro&euml;m; nec eius &longs;ententiam fort&egrave; a&longs;&longs;equantur; audeo quoque dicere, <lb/>neque liceat vllam colligere; auguremur h&icirc;c nos; &amp; &longs;imul cau&longs;&longs;am di&longs;criminis illius denomina&shy;<lb/>tionum certiorem conemur afferre; &amp; cum verbis Auerrois componere &longs;tudeamus. </s>                                                                <s>Mihi au&shy;<lb/>tem videtur eiu&longs;modi varietatis cau&longs;&longs;am ex Philopono colligi po&longs;&longs;e qu&aelig; nititur duobus funda&shy;<lb/>mentis; &amp; primo quidem. </s>                                                                <s>Artificem non facere &longs;ibi &longs;imile, quemadmodum facit natura. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem finis &amp; efficiens idem nomen non habent in arte, &longs;icut habent in natura. </s>                                                                <s>Deinde <lb/>ver&ograve;. </s>                                                                <s>In arte efficiens appar&ecirc;re, &amp; e&longs;&longs;e con&longs;picuum; finem ver&ograve; non extare. </s>                                                                <s>quod euenire puto <lb/>in medicina; cum &longs;it ex eo genere artium, qu&ecedil; coniectura vtuntur, in quarum pote&longs;tate finis non <lb/> <arrow.to.target n="marg130"></arrow.to.target><lb/>num h&ecedil;c congruant cum iis, qu&aelig; narrantur &egrave; 2. Phy&longs;. t&ugrave;m etiam cum cau&longs;sis ante allatis. </s>                                                                <s>Equi&shy;<lb/>dem, vt fateor in his verbis, aut nullam contineri &longs;ententiam, aut eam maxim&egrave; lat&ecirc;re; vt etiam cer&shy;<lb/>t&ograve; credo nihil h&ecedil;c conuenire cum iis, qu&aelig; &longs;cribuntur 2. Phy&longs;. &longs;ic opinor vera &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Auerroem <lb/>&amp; tralatorum culpa loca h&aelig;c fui&longs;&longs;e con&longs;purcata; <expan abbr="faxit&qacute;">faxitque</expan>. </s>                                                                <s>Deus, ne alia permulta in tam graui &longs;cri&shy;<lb/>ptore &longs;int hi&longs;ce con&longs;imilia, ne tantam iacturam philo&longs;ophi facerent. </s>                                                                <s>h&aelig;c cert&egrave; talia &longs;unt, vt nullus <lb/>fort&egrave; &longs;en&longs;us ex eius verbis elici valeat. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ij, quos ego viderim, nihil afferant quo &longs;atis <lb/>commod&egrave; tueantur Auerro&euml;m; nec eius &longs;ententiam fort&egrave; a&longs;&longs;equantur; audeo quoque dicere, <lb/>neque liceat vllam colligere; auguremur h&icirc;c nos; &amp; &longs;imul cau&longs;&longs;am di&longs;criminis illius denomina&shy;<lb/>tionum certiorem conemur afferre; &amp; cum verbis Auerrois componere &longs;tudeamus. </s>                                                                <s>Mihi au&shy;<lb/>tem videtur eiu&longs;modi varietatis cau&longs;&longs;am ex Philopono colligi po&longs;&longs;e qu&aelig; nititur duobus funda&shy;<lb/>mentis; &amp; primo quidem. </s>                                                                <s>Artificem non facere &longs;ibi &longs;imile, quemadmodum facit natura. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem finis &amp; efficiens idem nomen non habent in arte, &longs;icut habent in natura. </s>                                                                <s>Deinde <lb/>ver&ograve;. </s>                                                                <s>In arte efficiens appar&ecirc;re, &amp; e&longs;&longs;e con&longs;picuum; finem ver&ograve; non extare. </s>                                                                <s>quod euenire puto <lb/>in medicina; cum &longs;it ex eo genere artium, qu&ecedil; coniectura vtuntur, in quarum pote&longs;tate finis non <lb/>
 <arrow.to.target n="marg131"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t po&longs;itus, &amp; &longs;&aelig;pe fallit (loquor nunc de fine motionis, non autem de propo&longs;ito, quod e&longs;t in <lb/>mente artificis: etenim hic &longs;emper obiicitur; &amp; initium e&longs;t vniuer&longs;arum actionum, nec fallit vn&shy;<lb/>quam.) Ex his efficitur, vt nomen motionis in arte po&longs;sit &longs;umi diuer&longs;um &agrave; nomine finis, &amp; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>ab efficiente tanquam noto deduci. </s>                                                                <s>Fort&egrave; igitur h&ecedil;c, vt Gr&ecedil;corum fuit expre&longs;&longs;or Auerro&euml;s, &longs;i&shy;<lb/>gnificare volebat, qu&aelig; nos locum lap&longs;us aliis iudicantes, audacius. </s>                                                                <s>nunc veritatis ergo immuta&shy;<lb/>uimus. </s>                                                                <s>Nam quod dicitur, permutationem e&longs;&longs;e genus rei, ad quam virtus permutatur, genus <lb/>exponimus, qu&ograve;d habeat cognationem, ac virtutem <foreign lang="greek">du/namin</foreign> .i. </s>                                                                <s>pote&longs;tatem materi&aelig; &longs;ignificari di&shy;<lb/>cimus: cognationem ver&ograve; dicimus e&longs;&longs;e permutationis cum forma, ad quam materia tendit. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m &longs;ubiicitur. </s>                                                                <s>Virtus e&longs;t contrarium magis qu&agrave;m genus rei, ad quam virtus permutatur. </s>                                                                <s>Vir&shy;<lb/>tutem h&icirc;c eodem nomine <foreign lang="greek">du/namin</foreign> intelligo facultatem efficiendi, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quam &longs;tatuo magis contra&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg131"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t po&longs;itus, &amp; &longs;&aelig;pe fallit (loquor nunc de fine motionis, non autem de propo&longs;ito, quod e&longs;t in <lb/>mente artificis: etenim hic &longs;emper obiicitur; &amp; initium e&longs;t vniuer&longs;arum actionum, nec fallit vn&shy;<lb/>quam.) Ex his efficitur, vt nomen motionis in arte po&longs;sit &longs;umi diuer&longs;um &agrave; nomine finis, &amp; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>ab efficiente tanquam noto deduci. </s>                                                                <s>Fort&egrave; igitur h&ecedil;c, vt Gr&ecedil;corum fuit expre&longs;&longs;or Auerro&euml;s, &longs;i&shy;<lb/>gnificare volebat, qu&aelig; nos locum lap&longs;us aliis iudicantes, audacius. </s>                                                                <s>nunc veritatis ergo immuta&shy;<lb/>uimus. </s>                                                                <s>Nam quod dicitur, permutationem e&longs;&longs;e genus rei, ad quam virtus permutatur, genus <lb/>exponimus, qu&ograve;d habeat cognationem, ac virtutem <foreign lang="greek">du/namin</foreign> .i. pote&longs;tatem materi&aelig; &longs;ignificari di&shy;<lb/>cimus: cognationem ver&ograve; dicimus e&longs;&longs;e permutationis cum forma, ad quam materia tendit. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m &longs;ubiicitur. </s>                                                                <s>Virtus e&longs;t contrarium magis qu&agrave;m genus rei, ad quam virtus permutatur. </s>                                                                <s>Vir&shy;<lb/>tutem h&icirc;c eodem nomine <foreign lang="greek">du/namin</foreign> intelligo facultatem efficiendi, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quam &longs;tatuo magis contra&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg132"></arrow.to.target><lb/>rium, hoc e&longs;t, diuer&longs;um, quam genus rei, ad quam virtus, qu&ecedil; e&longs;t materia, permutatur .i. </s>                                                                <s>quam for&shy;<lb/>ma &amp; finis; vbi noto di&longs;crimen inter finem &amp; formam in arte, de quo dictum e&longs;t &longs;upra, &amp; hanc <lb/>virtutem notiorem e&longs;&longs;e fateor, qu&agrave;m eam, in quam fit permutatio, qu&aelig; e&longs;t finis. </s>                                                                <s>Sic paucis voci&shy;<lb/>bus immutatis colligo &longs;en&longs;um &egrave; verbis Auerrois, quem item <expan abbr="c&otilde;tineri">contineri</expan> arbitror in 2. Phy&longs;. &amp; quod <lb/>dicitur tanquam per di&longs;iunctionem prolatum, aut famo&longs;um, atque exponitur, quia &longs;ic videatur;  <arrow.to.target n="marg132"></arrow.to.target><lb/>rium, hoc e&longs;t, diuer&longs;um, quam genus rei, ad quam virtus, qu&ecedil; e&longs;t materia, permutatur .i. </s>                                                                <s>quam for&shy;<lb/>ma &amp; finis; vbi noto di&longs;crimen inter finem &amp; formam in arte, de quo dictum e&longs;t &longs;upra, &amp; hanc <lb/>virtutem notiorem e&longs;&longs;e fateor, qu&agrave;m eam, in quam fit permutatio, qu&aelig; e&longs;t finis. </s>                                                                <s>Sic paucis voci&shy;<lb/>bus immutatis colligo &longs;en&longs;um &egrave; verbis Auerrois, quem item <expan abbr="c&otilde;tineri">contineri</expan> arbitror in 2. Phy&longs;. &amp; quod <lb/>dicitur tanquam per di&longs;iunctionem prolatum, aut famo&longs;um, atque exponitur, quia &longs;ic videatur;
 <pb pagenum="14"/> <pb pagenum="14"/>
 <arrow.to.target n="marg133"></arrow.to.target><lb/>id ego credo &longs;ignificari, quod dictum e&longs;t, e&longs;&longs;e notius efficiens, qu&agrave;m finem &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> in artificiis. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg133"></arrow.to.target><lb/>id ego credo &longs;ignificari, quod dictum e&longs;t, e&longs;&longs;e notius efficiens, qu&agrave;m finem &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> in artificiis. <lb/></s>                                                                <s>
Line 1693 
Line 1693 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg291"></margin.target>a 3. de An.</s></p> <s><margin.target id="marg291"></margin.target>a 3. de An.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg292"></margin.target>b Gal. lib. <lb/></s>                                                                <s>de <expan abbr="d&rtilde;">drm</expan> pul.</s></p> <s><margin.target id="marg292"></margin.target>b Gal. lib. <lb/></s>                                                                <s>de <expan abbr="d&rtilde;">differentia</expan> pul.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg293"></margin.target>c 2. Phy&longs;.</s></p> <s><margin.target id="marg293"></margin.target>c 2. Phy&longs;.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 3012 
Line 3012 
 <pb pagenum="76"/>quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Si igitur aliquorum e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; neque mens illam &agrave; materia &longs;e&shy;<lb/> <pb pagenum="76"/>quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Si igitur aliquorum e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; neque mens illam &agrave; materia &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg696"></arrow.to.target><lb/>parabit: aliter id quod non e&longs;t, <expan abbr="concipere&ttilde;">conciperetur</expan>, &amp; fal&longs;itas in termino &longs;implici extaret: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;entia <lb/>materi&ecedil; adnexa, ea tamen no&longs;citur, vt extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et quanuis ad terminos &longs;implices ignoratio <lb/>pertineat, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;int indiuidui, vel pror&longs;us attinguntur, vel penitus <expan abbr="ignor&atilde;tur">ignorantur</expan>; in hac notione <lb/> <arrow.to.target n="marg696"></arrow.to.target><lb/>parabit: aliter id quod non e&longs;t, <expan abbr="concipere&ttilde;">conciperetur</expan>, &amp; fal&longs;itas in termino &longs;implici extaret: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;entia <lb/>materi&ecedil; adnexa, ea tamen no&longs;citur, vt extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et quanuis ad terminos &longs;implices ignoratio <lb/>pertineat, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;int indiuidui, vel pror&longs;us attinguntur, vel penitus <expan abbr="ignor&atilde;tur">ignorantur</expan>; in hac notione <lb/>
 <arrow.to.target n="marg697"></arrow.to.target><lb/>fal&longs;itas inerit, qu&ograve;d partim res ip&longs;a attingetur, partim ignorabitur: attingetur &longs;an&egrave;, dum <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>comprehenditur, ignorabitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;cipietur">concipietur</expan> aliter &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>Sed eius ignoratio quod <lb/>ab&longs;trahere vocatur, in cau&longs;&longs;a e&longs;t <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> erroris: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ille qui ab&longs;trahit, ita &longs;eparat, quia cogitet <lb/>rem aliter <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;a &longs;it; &longs;ed con&longs;eruat e&longs;&longs;entiam &amp; rei naturam vt &longs;e habet, non cogitat de oppo&longs;i&shy;<lb/>to; non accipit ac &longs;i hoc &longs;ine illo &longs;it, &longs;ed quod e&longs;t in illo, accipiens <expan abbr="c&otilde;&longs;iderat">con&longs;iderat</expan> id quod ine&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>, <lb/>in quo ine&longs;t, omittit; non enunciat hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e in hoc: nam &longs;ic &longs;implex <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan> non e&longs;&longs;et, &amp; <lb/>includeret fal&longs;itatem: ver&ugrave;m videt hoc in illo e&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> concipit prim&ugrave;m; partes facit qu&ecedil; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; vinculo iunct&ecedil; &longs;unt, &amp; eas ita iunctas intelligit, &longs;ed <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> partem &longs;e conuertit, quam &amp; &longs;i <lb/>&longs;ine altera con&longs;iderat; non idcirco &longs;ine altera concipit. </s>                                                                <s>Con&longs;iderare <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t <expan abbr="cont&etilde;plari">contemplari</expan> naturam, <lb/>&amp; procedere &agrave; confu&longs;o ad <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan>; concipere e&longs;t &longs;olummod&ograve; informari, &longs;iue in prima &amp; confu&longs;a <lb/>notitia, &longs;eu c&ugrave;m <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> di&longs;tinct&egrave; nouimus, &amp; notionibus di&longs;tinctis informamur. </s>                                                                <s>Ecce <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> tibi <expan abbr="domi-n&utilde;">domi&shy;<lb/>num</expan>; quis <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> concipiet &longs;ine &longs;eruo? </s>                                                                <s>vna e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan>; <expan abbr="domin&utilde;">dominum</expan> tamen con&longs;idero <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&shy;<lb/>&longs;iderato &longs;eruo, ide&longs;t <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> domini exploro, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;erui, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> tamen &longs;ine &longs;eruo non concipio propter <lb/> <arrow.to.target n="marg697"></arrow.to.target><lb/>fal&longs;itas inerit, qu&ograve;d partim res ip&longs;a attingetur, partim ignorabitur: attingetur &longs;an&egrave;, dum <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> <lb/>comprehenditur, ignorabitur <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d e&longs;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;cipietur">concipietur</expan> aliter &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>Sed eius ignoratio quod <lb/>ab&longs;trahere vocatur, in cau&longs;&longs;a e&longs;t <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> erroris: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> ille qui ab&longs;trahit, ita &longs;eparat, quia cogitet <lb/>rem aliter <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;a &longs;it; &longs;ed con&longs;eruat e&longs;&longs;entiam &amp; rei naturam vt &longs;e habet, non cogitat de oppo&longs;i&shy;<lb/>to; non accipit ac &longs;i hoc &longs;ine illo &longs;it, &longs;ed quod e&longs;t in illo, accipiens <expan abbr="c&otilde;&longs;iderat">con&longs;iderat</expan> id quod ine&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>, <lb/>in quo ine&longs;t, omittit; non enunciat hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e in hoc: nam &longs;ic &longs;implex <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan> non e&longs;&longs;et, &amp; <lb/>includeret fal&longs;itatem: ver&ugrave;m videt hoc in illo e&longs;&longs;e, &amp; <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> concipit prim&ugrave;m; partes facit qu&ecedil; ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; vinculo iunct&ecedil; &longs;unt, &amp; eas ita iunctas intelligit, &longs;ed <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> partem &longs;e conuertit, quam &amp; &longs;i <lb/>&longs;ine altera con&longs;iderat; non idcirco &longs;ine altera concipit. </s>                                                                <s>Con&longs;iderare <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t <expan abbr="cont&etilde;plari">contemplari</expan> naturam, <lb/>&amp; procedere &agrave; confu&longs;o ad <expan abbr="di&longs;tinct&utilde;">di&longs;tinctum</expan>; concipere e&longs;t &longs;olummod&ograve; informari, &longs;iue in prima &amp; confu&longs;a <lb/>notitia, &longs;eu c&ugrave;m <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> di&longs;tinct&egrave; nouimus, &amp; notionibus di&longs;tinctis informamur. </s>                                                                <s>Ecce <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> tibi <expan abbr="domi-n&utilde;">domi&shy;<lb/>num</expan>; quis <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> concipiet &longs;ine &longs;eruo? </s>                                                                <s>vna e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;io">comprehen&longs;io</expan>; <expan abbr="domin&utilde;">dominum</expan> tamen con&longs;idero <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&shy;<lb/>&longs;iderato &longs;eruo, ide&longs;t <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> domini exploro, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;erui, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> tamen &longs;ine &longs;eruo non concipio propter <lb/>
 <arrow.to.target n="marg698"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> qu&aelig; inter illos intercedit. </s>                                                                <s>alia e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &amp; ratio, &longs;ed ade&longs;t penden&shy;<lb/>tia mutua; <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; re&longs;piciat e&longs;&longs;entiam; propter hanc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;ine altero <expan abbr="neutiqu&atilde;">neutiquam</expan> concipi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; &longs;ed propter variam <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> rationem vnum &longs;ine altero con&longs;iderare licet; hoc non illud con&shy;<lb/>templor, &amp; &longs;i non &longs;ine illo cogno&longs;co. </s>                                                                <s>&longs;ic ab&longs;trahendo non dico <expan abbr="mendaci&utilde;">mendacium</expan>, quia &longs;implex appre&shy;<lb/>hendo (huius <expan abbr=".n.">enim</expan> notio &longs;implex e&longs;t, c&ugrave;m de huius domino cogito) vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;cipio">concipio</expan>; <lb/>quod ad hoc pertinet, &longs;eor&longs;um contemplor, quod &longs;cilicet illius e&longs;t proprium, &amp; in hoc munere &longs;ic <lb/>affectus &longs;um, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam ignoranti&aelig; redargui po&longs;sim, qu&ograve;d rem aliter intelligam, &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>quin <lb/>&longs;i <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> e&longs;&longs;entias &longs;eor&longs;um &longs;um&agrave;m. </s>                                                                <s>non qu&ograve;d exi&longs;tant, &longs;ed ratione &longs;olas animaduertam, quod vulg&ograve; <lb/>dici &longs;olet formaliter; &longs;ic ob&longs;eruabo &longs;eparatas; vt altera, tamet&longs;i manet &longs;imul &amp; indi&longs;&longs;olubiliter; <lb/>nihilominus de altera negari po&longs;sit: hac <expan abbr=".n.">enim</expan> ratione licet dicere <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod hu&shy;<lb/>ius ratio non e&longs;t ratio alterius; quanuis huius ratio &longs;ine alterius ratione non <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tat">con&longs;i&longs;tat</expan>, &amp; ita licet <lb/>dicere accidens non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam, &amp; dominum non e&longs;&longs;e &longs;eruum, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> accidens e&longs;t aliquid <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; dominus &longs;erui dominus, quod genus ab&longs;tractionis, quia negatione exprimi pote&longs;t, <lb/>non &longs;ine cau&longs;&longs;a <expan abbr="c&otilde;plexum">complexum</expan> vocabimus. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> e&longs;t concipere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab&longs;trahere &amp; con&longs;ide&shy;<lb/>rate, &longs;iquidem concipere &longs;it rerum formas accipere, vel vt re ip&longs;a per &longs;en&longs;us offeruntur, vel vt e&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg698"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> qu&aelig; inter illos intercedit. </s>                                                                <s>alia e&longs;t <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> &amp; ratio, &longs;ed ade&longs;t penden&shy;<lb/>tia mutua; <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; re&longs;piciat e&longs;&longs;entiam; propter hanc <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;ine altero <expan abbr="neutiqu&atilde;">neutiquam</expan> concipi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>; &longs;ed propter variam <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> rationem vnum &longs;ine altero con&longs;iderare licet; hoc non illud con&shy;<lb/>templor, &amp; &longs;i non &longs;ine illo cogno&longs;co. </s>                                                                <s>&longs;ic ab&longs;trahendo non dico <expan abbr="mendaci&utilde;">mendacium</expan>, quia &longs;implex appre&shy;<lb/>hendo (huius <expan abbr=".n.">enim</expan> notio &longs;implex e&longs;t, c&ugrave;m de huius domino cogito) vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="c&otilde;cipio">concipio</expan>; <lb/>quod ad hoc pertinet, &longs;eor&longs;um contemplor, quod &longs;cilicet illius e&longs;t proprium, &amp; in hoc munere &longs;ic <lb/>affectus &longs;um, vt <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam ignoranti&aelig; redargui po&longs;sim, qu&ograve;d rem aliter intelligam, &agrave;c &longs;it. </s>                                                                <s>quin <lb/>&longs;i <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> e&longs;&longs;entias &longs;eor&longs;um &longs;um&agrave;m. </s>                                                                <s>non qu&ograve;d exi&longs;tant, &longs;ed ratione &longs;olas animaduertam, quod vulg&ograve; <lb/>dici &longs;olet formaliter; &longs;ic ob&longs;eruabo &longs;eparatas; vt altera, tamet&longs;i manet &longs;imul &amp; indi&longs;&longs;olubiliter; <lb/>nihilominus de altera negari po&longs;sit: hac <expan abbr=".n.">enim</expan> ratione licet dicere <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod hu&shy;<lb/>ius ratio non e&longs;t ratio alterius; quanuis huius ratio &longs;ine alterius ratione non <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tat">con&longs;i&longs;tat</expan>, &amp; ita licet <lb/>dicere accidens non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam, &amp; dominum non e&longs;&longs;e &longs;eruum, <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> accidens e&longs;t aliquid <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; dominus &longs;erui dominus, quod genus ab&longs;tractionis, quia negatione exprimi pote&longs;t, <lb/>non &longs;ine cau&longs;&longs;a <expan abbr="c&otilde;plexum">complexum</expan> vocabimus. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> e&longs;t concipere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab&longs;trahere &amp; con&longs;ide&shy;<lb/>rate, &longs;iquidem concipere &longs;it rerum formas accipere, vel vt re ip&longs;a per &longs;en&longs;us offeruntur, vel vt e&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg699"></arrow.to.target><lb/>&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;egregat&aelig; &amp; e&longs;t officium mentis patibilis; con&longs;iderare &amp; ab&longs;trahere e&longs;t &longs;epara&shy;<lb/>te conceptas, &amp; pertinet ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> mentem qu&ecedil; vocatur agens. </s>                                                                <s>aut e&longs;t &longs;altem in actu, <expan abbr="neq.">neque</expan> concept&aelig; <lb/>omnes form&aelig; &longs;eparantur, vt &longs;imitas, &longs;ed plan&egrave; &longs;eparatas ante&agrave; conceptas fui&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: conci&shy;<lb/>pere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mentis e&longs;t rudis, ab&longs;trahere f&oelig;cund&ecedil;: concipere pendet ex obiectis; ab&longs;trahere de&longs;cen&shy;<lb/>dit &agrave; mente; tamet&longs;i quae ab&longs;trahi queat, inh&ecedil;ret in rei natura. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res mathematica talis, vt ad <expan abbr="cer-t&atilde;">cer&shy;<lb/>tam</expan> materiam &longs;e non applicet &amp; form&ecedil; ex &longs;eip&longs;is habent, vt &amp; inter &longs;e &amp; ab altis rebus &longs;eiugentur, <lb/>&longs;ed ab&longs;trahendi actus e&longs;t ex mente &amp; ad obiecta ip&longs;a procedit. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> totum, re&longs;oluitur in par&shy;<lb/>tes ab&longs;trahendo: conceptui confu&longs;o &longs;uccedit ab&longs;tractio, eadem conceptui di&longs;tinctio pr&aelig;cedit. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; triplex e&longs;t ab&longs;tractio, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> docuimus olim, &amp; ea cuius ope concipitur <lb/>vniuer&longs;ale confu&longs;um, &amp; vbi <expan abbr="concept&utilde;">conceptum</expan> c&ugrave;m &longs;en&longs;ilis materi&aelig; &longs;imulachris ab ip&longs;is ab&longs;oluitur, vel <lb/>vt &longs;en&longs;ilis e&longs;t, vt mathematici faciunt, vel &longs;impliciter, quod pr&aelig;&longs;tat primus philo&longs;ophus: de po&shy;<lb/>&longs;tremis agitur in pr&ecedil;&longs;entia, qu&aelig; &longs;unt propria mentis <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alioquin illa &longs;it natur&aelig;: etenim ex vi <expan abbr="for-mar&utilde;">for&shy;<lb/>marum</expan> e&longs;t, vt hoc modo moueant &longs;en&longs;us, illo ver&ograve; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, ad <expan abbr="obe&utilde;das">obeundas</expan> c&ecedil;teras ab&longs;tractiones opera <lb/>mentis requiritur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> nec mens per &longs;eip&longs;am &longs;ufficit: nam flagitat <expan abbr="mini&longs;teri&utilde;">mini&longs;terium</expan> natur&aelig;: vt mox <lb/>indicabimus: proinde efficitur, vt quot modis res ip&longs;&ecedil; di&longs;tinguantur, totidem ab&longs;tractio fiat. </s>                                                                <s>&amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg699"></arrow.to.target><lb/>&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;egregat&aelig; &amp; e&longs;t officium mentis patibilis; con&longs;iderare &amp; ab&longs;trahere e&longs;t &longs;epara&shy;<lb/>te conceptas, &amp; pertinet ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> mentem qu&ecedil; vocatur agens. </s>                                                                <s>aut e&longs;t &longs;altem in actu, <expan abbr="neq.">neque</expan> concept&aelig; <lb/>omnes form&aelig; &longs;eparantur, vt &longs;imitas, &longs;ed plan&egrave; &longs;eparatas ante&agrave; conceptas fui&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: conci&shy;<lb/>pere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mentis e&longs;t rudis, ab&longs;trahere f&oelig;cund&ecedil;: concipere pendet ex obiectis; ab&longs;trahere de&longs;cen&shy;<lb/>dit &agrave; mente; tamet&longs;i quae ab&longs;trahi queat, inh&ecedil;ret in rei natura. </s>                                                                <s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res mathematica talis, vt ad <expan abbr="cer-t&atilde;">cer&shy;<lb/>tam</expan> materiam &longs;e non applicet &amp; form&ecedil; ex &longs;eip&longs;is habent, vt &amp; inter &longs;e &amp; ab altis rebus &longs;eiugentur, <lb/>&longs;ed ab&longs;trahendi actus e&longs;t ex mente &amp; ad obiecta ip&longs;a procedit. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan> totum, re&longs;oluitur in par&shy;<lb/>tes ab&longs;trahendo: conceptui confu&longs;o &longs;uccedit ab&longs;tractio, eadem conceptui di&longs;tinctio pr&aelig;cedit. <lb/></s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; triplex e&longs;t ab&longs;tractio, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> docuimus olim, &amp; ea cuius ope concipitur <lb/>vniuer&longs;ale confu&longs;um, &amp; vbi <expan abbr="concept&utilde;">conceptum</expan> c&ugrave;m &longs;en&longs;ilis materi&aelig; &longs;imulachris ab ip&longs;is ab&longs;oluitur, vel <lb/>vt &longs;en&longs;ilis e&longs;t, vt mathematici faciunt, vel &longs;impliciter, quod pr&aelig;&longs;tat primus philo&longs;ophus: de po&shy;<lb/>&longs;tremis agitur in pr&ecedil;&longs;entia, qu&aelig; &longs;unt propria mentis <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alioquin illa &longs;it natur&aelig;: etenim ex vi <expan abbr="for-mar&utilde;">for&shy;<lb/>marum</expan> e&longs;t, vt hoc modo moueant &longs;en&longs;us, illo ver&ograve; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan>, ad <expan abbr="obe&utilde;das">obeundas</expan> c&ecedil;teras ab&longs;tractiones opera <lb/>mentis requiritur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> nec mens per &longs;eip&longs;am &longs;ufficit: nam flagitat <expan abbr="mini&longs;teri&utilde;">mini&longs;terium</expan> natur&aelig;: vt mox <lb/>indicabimus: proinde efficitur, vt quot modis res ip&longs;&ecedil; di&longs;tinguantur, totidem ab&longs;tractio fiat. </s>                                                                <s>&amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg700"></arrow.to.target><lb/>prima di&longs;tinctio in eo qu&ograve;d &longs;unt: E&longs;&longs;e ver&ograve; duplex e&longs;t, vel exi&longs;tere, vel id quod indicat <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>quod ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> pertinet, ea &longs;eor&longs;um con&longs;iderantur qu&aelig; &longs;ubiecto di&longs;cernuntur, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> qu&aelig; re, vt <lb/><expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> diuer&longs;a &longs;unt genera, veluti <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> &amp; quale. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;entia <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> explicans quid e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, vel &longs;impliciter, vt <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; dialectici di&longs;perata <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, vel formaliter, vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e vnius non <lb/>&longs;it <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e alterius, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, quia &longs;int indifferentia, vt <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Ex his illa qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>natura priora, &amp; <expan abbr="ab&longs;trah&utilde;tur">ab&longs;trahuntur</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;cipiuntur">concipiuntur</expan> &longs;ine po&longs;terioribus: qu&ecedil; vero po&longs;teriora <expan abbr="ab&longs;trahun&ttilde;">ab&longs;trahuntur</expan> <lb/>&longs;an&egrave;, &longs;ed concipi nequeunt &longs;ine illis. </s>                                                                <s>Ergo elementa extra <expan abbr="mixtur&atilde;">mixturam</expan> cogitantur, &amp; &longs;ine po&longs;te <lb/>&longs;ub&longs;tantia, &amp; <expan abbr="alb&utilde;">album</expan> &longs;ine mu&longs;ico &amp; cygno, &amp; cygnus &longs;ine albedine, vt vbi <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> oppo&longs;ita nigredine <expan abbr="c&otilde;-cipitur">con&shy;<lb/>cipitur</expan>, etenim nihil prohibet illi concedi <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> cum eo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> implicet <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <lb/><expan abbr="logic&atilde;">logicam</expan> vocant. </s>                                                                <s>Ita Deus &longs;ine c&ecedil;teris &agrave; mente qu&aelig; &longs;u&longs;tineat <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;plendor&etilde;">&longs;plendorem</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;cipi">concipi</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;iderari">con&longs;iderari</expan> <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non &longs;ic homo &longs;ine animali. </s>                                                                <s>Nam Deus nulli refert <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan>, quae &longs;it rationis <expan abbr="c&otilde;pos">compos</expan>, continet ani&shy;<lb/>mal <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: huic &longs;imilis e&longs;t materi&aelig; <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, vt mox docebimus. </s>                                                                <s>Quibus &longs;ic &longs;tantibus  <arrow.to.target n="marg700"></arrow.to.target><lb/>prima di&longs;tinctio in eo qu&ograve;d &longs;unt: E&longs;&longs;e ver&ograve; duplex e&longs;t, vel exi&longs;tere, vel id quod indicat <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>quod ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> pertinet, ea &longs;eor&longs;um con&longs;iderantur qu&aelig; &longs;ubiecto di&longs;cernuntur, tum <expan abbr="it&etilde;">item</expan> qu&aelig; re, vt <lb/><expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> diuer&longs;a &longs;unt genera, veluti <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> &amp; quale. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;entia <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> explicans quid e&longs;t, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan>, vel &longs;impliciter, vt <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; dialectici di&longs;perata <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, vel formaliter, vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e vnius non <lb/>&longs;it <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> e&longs;&longs;e alterius, vel <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, quia &longs;int indifferentia, vt <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Ex his illa qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>natura priora, &amp; <expan abbr="ab&longs;trah&utilde;tur">ab&longs;trahuntur</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;cipiuntur">concipiuntur</expan> &longs;ine po&longs;terioribus: qu&ecedil; vero po&longs;teriora <expan abbr="ab&longs;trahun&ttilde;">ab&longs;trahuntur</expan> <lb/>&longs;an&egrave;, &longs;ed concipi nequeunt &longs;ine illis. </s>                                                                <s>Ergo elementa extra <expan abbr="mixtur&atilde;">mixturam</expan> cogitantur, &amp; &longs;ine po&longs;te <lb/>&longs;ub&longs;tantia, &amp; <expan abbr="alb&utilde;">album</expan> &longs;ine mu&longs;ico &amp; cygno, &amp; cygnus &longs;ine albedine, vt vbi <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> oppo&longs;ita nigredine <expan abbr="c&otilde;-cipitur">con&shy;<lb/>cipitur</expan>, etenim nihil prohibet illi concedi <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> cum eo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> implicet <expan abbr="repugnanti&atilde;">repugnantiam</expan>, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <lb/><expan abbr="logic&atilde;">logicam</expan> vocant. </s>                                                                <s>Ita Deus &longs;ine c&ecedil;teris &agrave; mente qu&aelig; &longs;u&longs;tineat <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;plendor&etilde;">&longs;plendorem</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;cipi">concipi</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;&longs;iderari">con&longs;iderari</expan> <lb/><expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, non &longs;ic homo &longs;ine animali. </s>                                                                <s>Nam Deus nulli refert <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan>, quae &longs;it rationis <expan abbr="c&otilde;pos">compos</expan>, continet ani&shy;<lb/>mal <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: huic &longs;imilis e&longs;t materi&aelig; <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, vt mox docebimus. </s>                                                                <s>Quibus &longs;ic &longs;tantibus
 <pb pagenum="77"/> <pb pagenum="77"/>
 <arrow.to.target n="marg701"></arrow.to.target><lb/>hoc etiam maneat <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m aliud &longs;it concipi ab eo quod e&longs;t con&longs;iderari; vt negamus po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi, &longs;ic damus &longs;ine priore con&longs;iderari. </s>                                                                <s>Nec me latet &agrave; nonnullis concedi po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi po&longs;&longs;e, in notitia confu&longs;a. </s>                                                                <s>noui <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, ignoro tamen &longs;it'ne animal rationis <lb/>compos. </s>                                                                <s>C&aelig;ter&ugrave;m quia &longs;unt idem homo &amp; animal rationis compos; mihi videtur is qui <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> <lb/>confus&egrave; nouit, etiam <expan abbr="c&otilde;fus&egrave;">confus&egrave;</expan> no&longs;&longs;e animal rationis compos. </s>                                                                <s>cuius rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan>, qu&ograve;d ille qui nouit <expan abbr="ho-min&etilde;">ho&shy;<lb/>minem</expan> confus&egrave;, non audebit negare ip&longs;um animal e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> in ea notitia quamuis rudi, concipiet <lb/>aut enuntiabit <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod &longs;an&egrave; facere po&longs;&longs;et, &longs;i in ea notitia hominis notio ab <lb/>animalis notione non penderet: idem <expan abbr=".n.">enim</expan> foret &agrave;c &longs;i per accidens coniuncta e&longs;&longs;ent in quibus non <lb/>repugnat oppo&longs;itum, veluti de cygno &amp; nigro dictum fuit. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i nouit mens inferri repugnan&shy;<lb/>tiam, vbi animal hominem non e&longs;&longs;e cogiter, iam hominem &longs;ub animalis notione comprehendit. <lb/></s>                                                                <s>Ex his Philoponi rationes facil&egrave; diluuntur. </s>                                                                <s>Nam tres ill&aelig; prim&aelig; confundunt id quod e&longs;t conci&shy;<lb/>pere, cum eo quod e&longs;t ab&longs;trahere. </s>                                                                <s>T&ugrave;m deinde ab&longs;tractio illa eorum e&longs;t, vt formaliter accipiun&shy;<lb/>tur, in iis ver&ograve; nihil ob&longs;tat, quominus alterum &longs;ine altero concipi nequeat. </s>                                                                <s>At ver&ograve; locus 2. Phy&longs;. <lb/>non magis &longs;tat &agrave; Philopono qu&agrave;m &agrave; nobis, nam variis legitur modis &amp; diuer&longs;as interpretationes <lb/>admittit. </s>                                                                <s>Docet enim ibi Ari&longs;toteles phy&longs;ici munus e&longs;&longs;e &longs;pectare formam non &longs;impliciter; &longs;ed <lb/>quatenus refertur ad materiam. </s>                                                                <s>itaque form&aelig; qu&aelig; ad materiam &longs;e&longs;e applicarunt, vt in illa &longs;int <lb/> <arrow.to.target n="marg701"></arrow.to.target><lb/>hoc etiam maneat <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>. </s>                                                                <s>C&ugrave;m aliud &longs;it concipi ab eo quod e&longs;t con&longs;iderari; vt negamus po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi, &longs;ic damus &longs;ine priore con&longs;iderari. </s>                                                                <s>Nec me latet &agrave; nonnullis concedi po&longs;terius <lb/>&longs;ine priore concipi po&longs;&longs;e, in notitia confu&longs;a. </s>                                                                <s>noui <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, ignoro tamen &longs;it'ne animal rationis <lb/>compos. </s>                                                                <s>C&aelig;ter&ugrave;m quia &longs;unt idem homo &amp; animal rationis compos; mihi videtur is qui <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> <lb/>confus&egrave; nouit, etiam <expan abbr="c&otilde;fus&egrave;">confus&egrave;</expan> no&longs;&longs;e animal rationis compos. </s>                                                                <s>cuius rei <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan>, qu&ograve;d ille qui nouit <expan abbr="ho-min&etilde;">ho&shy;<lb/>minem</expan> confus&egrave;, non audebit negare ip&longs;um animal e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> in ea notitia quamuis rudi, concipiet <lb/>aut enuntiabit <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> non e&longs;&longs;e animal, quod &longs;an&egrave; facere po&longs;&longs;et, &longs;i in ea notitia hominis notio ab <lb/>animalis notione non penderet: idem <expan abbr=".n.">enim</expan> foret &agrave;c &longs;i per accidens coniuncta e&longs;&longs;ent in quibus non <lb/>repugnat oppo&longs;itum, veluti de cygno &amp; nigro dictum fuit. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i nouit mens inferri repugnan&shy;<lb/>tiam, vbi animal hominem non e&longs;&longs;e cogiter, iam hominem &longs;ub animalis notione comprehendit. <lb/></s>                                                                <s>Ex his Philoponi rationes facil&egrave; diluuntur. </s>                                                                <s>Nam tres ill&aelig; prim&aelig; confundunt id quod e&longs;t conci&shy;<lb/>pere, cum eo quod e&longs;t ab&longs;trahere. </s>                                                                <s>T&ugrave;m deinde ab&longs;tractio illa eorum e&longs;t, vt formaliter accipiun&shy;<lb/>tur, in iis ver&ograve; nihil ob&longs;tat, quominus alterum &longs;ine altero concipi nequeat. </s>                                                                <s>At ver&ograve; locus 2. Phy&longs;. <lb/>non magis &longs;tat &agrave; Philopono qu&agrave;m &agrave; nobis, nam variis legitur modis &amp; diuer&longs;as interpretationes <lb/>admittit. </s>                                                                <s>Docet enim ibi Ari&longs;toteles phy&longs;ici munus e&longs;&longs;e &longs;pectare formam non &longs;impliciter; &longs;ed <lb/>quatenus refertur ad materiam. </s>                                                                <s>itaque form&aelig; qu&aelig; ad materiam &longs;e&longs;e applicarunt, vt in illa &longs;int <lb/>
Line 3144 
Line 3144 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg727"></margin.target>H</s></p> <s><margin.target id="marg727"></margin.target>H</s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Quod'nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XIX<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>quod' nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XIX<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>MATERIAM &longs;en&longs;ilem, atque illam quidem &longs;ingularem didicimus e&longs;&longs;e &longs;tratum muta&shy;<lb/>tionis naturalis, vniuer&longs;alem ver&ograve; in methodo naturali &longs;pectari. </s>                                                                <s>&longs;ed vtrum'ne omnis ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ilis, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> quam vniuer&longs;alis, in naturali methodo accipitur, &amp; vtrum pars e&longs;t definitionis <lb/>naturalis, an aliquam aliam vicem in naturali definitione gerit, &amp; vtr&ugrave;m aliud vltra &longs;en&longs;ilis ma&shy;<lb/>teri&aelig; genus in naturali definitione <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> e&longs;t? </s>                                                                <s>Porr&ograve; materiam geminam ob&longs;eruamus apud  <s>MATERIAM &longs;en&longs;ilem, atque illam quidem &longs;ingularem didicimus e&longs;&longs;e &longs;tratum muta&shy;<lb/>tionis naturalis, vniuer&longs;alem ver&ograve; in methodo naturali &longs;pectari. </s>                                                                <s>&longs;ed vtrum'ne omnis ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ilis, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> quam vniuer&longs;alis, in naturali methodo accipitur, &amp; vtrum pars e&longs;t definitionis <lb/>naturalis, an aliquam aliam vicem in naturali definitione gerit, &amp; vtr&ugrave;m aliud vltra &longs;en&longs;ilis ma&shy;<lb/>teri&aelig; genus in naturali definitione <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> e&longs;t? </s>                                                                <s>Porr&ograve; materiam geminam ob&longs;eruamus apud
 <pb pagenum="81"/> <pb pagenum="81"/>
Line 3212 
Line 3212 
 <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s>                                                                <s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> vniuer&longs;ali. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">respon&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s>                                                                <s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s>                                                                <s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s>                                                                <s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> vniuer&longs;ali. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">respon&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s>                                                                <s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dicam quod <lb/>&longs;entio. </s>                                                                <s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/> <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s>                                                                <s>dicam quod <lb/>&longs;entio. </s>                                                                <s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">pntere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prior. </s>                                                                <s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s>                                                                <s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">praetere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> prior. </s>                                                                <s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s>                                                                <s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>. <foreign lang="greek">*diafero/ntws d) a(/n o(risair <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialektiko/s e(\kaston au)tw=n</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s>                                                                <s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s>                                                                <s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s>                                                                <s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s>                                                                <s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s>                                                                <s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s>                                                                <s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:  <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s>                                                                <s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s>                                                                <s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>. <foreign lang="greek">*diafero/ntws d) a(/n o(risair <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialektiko/s e(\kaston au)tw=n</foreign>. </s>                                                                <s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s>                                                                <s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s>                                                                <s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s>                                                                <s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s>                                                                <s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s>                                                                <s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s>                                                                <s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:
 <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/> <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei=dos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">o( men ga/r</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg764"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">lo/gos o( de\ tou= pra/gmatos</foreign>. </s>                                                                <s>h&ecedil;c <expan abbr=".n.">enim</expan> ratio .i. </s>                                                                <s>definitio, <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> appetitus vltionis e&longs;t ratio, hoc e&longs;t, froma <lb/><foreign lang="greek"> de\ tou= pra/gmatos</foreign>, illa ver&ograve; rei, i. </s>                                                                <s>illa definitio feruor &longs;anguinis qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi e&longs;t rei quod<lb/>e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quod exi&longs;tit actu e&longs;t: atqui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> forma extra <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed in materia; hoc ver&ograve; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>. </s>                                                                <s>oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> in tali materia, &longs;i exi&longs;tet, vt in &ecedil;dificio ratio talis e&longs;&longs;e poterit, quae e&longs;t <expan abbr="integu-ment&utilde;">integu&shy;<lb/>mentum</expan>, quod prohibet <expan abbr="nox&atilde;">noxam</expan> qu&ecedil; infertur &agrave; ventis, &amp; imbribus &amp; &ecedil;&longs;tib. Hic ver&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>definiens dicet lapi&shy;<lb/>des, &amp; lateres, &amp; ligna: alter <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in his <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> gratia. <foreign lang="greek">*tis ou=n o( fusi)ku\s tou=twn</foreign>; Quis <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> na&shy;<lb/>turalis? </s>                                                                <s>En tibi Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="dubitant&etilde;">dubitantem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="a&longs;&longs;erent&etilde;">a&longs;&longs;erentem</expan> <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan> definite per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. </s>                                                                <s>Nunquid ilie qui <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="ma-teri&atilde;">ma&shy;<lb/>teriam</expan>, <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> ver&ograve; <expan abbr="ignor&atilde;s">ignorans</expan>, an qui per <expan abbr="r&otilde;n&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>; an potius qui ex vtri&longs;que? </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr="it&etilde;">item</expan> videre potes ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>nihil e&longs;&longs;e <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, quae definitio p <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;it naturalis. </s>                                                                <s>Rur&longs;us interrogat <foreign lang="greek">e)xq/nwn de/ th\tis e(xatezos</foreign>; <lb/>ide&longs;t, <expan abbr="vterq;">vterque</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> quis erit? </s>                                                                <s>i. qui aut per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan>, aut per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> definiet; phy&longs;icus'ne <lb/>an dialecticus; an alius <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> pr&ecedil;ter hos? </s>                                                                <s>qu&ecedil; verba <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> relata &longs;unt ab interpretibus ad <foreign lang="greek">lo(gon</foreign>, vt &longs;i <lb/><expan abbr="&longs;ermon&etilde;">&longs;ermonem</expan> dixeris <expan abbr="explicant&etilde;">explicantem</expan> quid e&longs;t; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="refer&etilde;da">referenda</expan> &longs;int ad <foreign lang="greek">to\n o(zicon<gap/>a</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; &longs;imilitudo generis in cau&longs;&longs;a <lb/>fuit erroris. </s>                                                                <s><expan abbr="R&ntilde;det">Respondet</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituta">con&longs;tituta</expan> di&longs;tinctione <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>, quae <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> e&longs;t de rebus in materia, quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>; <lb/>alia de reb. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in materia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, non quoad &longs;unt in materia, tertia qu&ecedil; de &longs;eparatis &agrave; materia: <lb/><expan abbr="itaq;">itaque</expan> inquit. </s>                                                                <s>An <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t aliquis qui ver&longs;etur in materi&aelig; pa&longs;sionib. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles <foreign lang="greek">mh d' h(=xwrista\</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>quatenus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt &longs;eparabiles; &longs;ed phy&longs;icus de <expan abbr="o&itilde;bus">omnibus</expan> <expan abbr="qu&ecedil;c&utilde;q;">qu&ecedil;cunque</expan> talis &longs;unt corporis, &amp; <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> materi&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg765"></arrow.to.target><lb/>opera, &amp; pa&longs;siones. </s>                                                                <s><expan abbr="qu&ecedil;cunq;">qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fuerint eiu&longs;modi, alius; &amp; de <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> artifex, &longs;i euene&shy;<lb/>rit, i. </s>                                                                <s>fort&egrave;, vt faber, aut medicus. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> faber de naturalibus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, non vt naturalia &longs;unt agit, vt qui de ma&shy;<lb/>chinis: etenim aliqua de mathematicis a&longs;&longs;umit; &amp; fort&egrave; medicus, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> tractat vulnera circularia, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ad <expan abbr="geometr&atilde;">geometram</expan> confugit. </s>                                                                <s>Reliqua &longs;unt per&longs;picua. </s>                                                                <s>Ex qua interpretatione, qua nulla <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> verbis Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;-gruit">con&shy;<lb/>gruit</expan> magis; optim&egrave; cernis nihil ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> de definitione dialectica, &amp; hinc <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> <lb/>nugas atque dubitationes pro&longs;terni, &amp; profligari. </s>                                                                <s>Sic igitur con&longs;ideratio <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> in materia &longs;en&longs;ili, <lb/>quatenus <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, vniuer&longs;a e&longs;t phy&longs;ica, ex quo definitiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> naturales ab&longs;olut&aelig; ex materia con&longs;ta&shy;<lb/>bunt, &amp; illa, <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> facta fuerit intelligenda, hoc e&longs;t, &agrave; <expan abbr="c&otilde;ditionib">conditionib</expan>. </s>                                                                <s>indiuidui &longs;ecreta, qu&ecedil; toto prior <lb/>erit, form&aelig; pars erit &amp; quiditatis naturalis; quae ab eo forma nequeat, <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> cogitationis virtute di&shy;<lb/>uelli. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">Propterea</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> male Lat. 1. de ortu diui&longs;erunt partes in materiales, <expan abbr="atq;">atque</expan> formales has, quae form&ecedil; partes <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cen&longs;er&etilde;t">cen&longs;erent</expan>, illas quae &longs;olius materi&aelig; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> <expan abbr="&longs;u&longs;tiner&etilde;t">&longs;u&longs;tinerent</expan>. </s>                                                                <s>Et ill&aelig; materia &agrave; Philo&longs;opho propri&egrave; nuncupat&ecedil;, <lb/>&amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> docuerit partes e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="defini&etilde;da">definienda</expan> e&longs;t, &amp; definitionem docere &longs;an&egrave; quid e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> ex ea <lb/>materia in qua actu forma con&longs;i&longs;tit, &longs;ed <expan abbr="euolution&etilde;">euolutionem</expan> eius quod &agrave; tali materia &longs;ecretum e&longs;t quod e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &agrave;c <lb/>quiditas qu&aelig; e&longs;t ex forma; monuit h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <expan abbr="c&otilde;gruere">congruere</expan> partes rei, partes definitionis, <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan>, quidi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">hoine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="Verunt&ntilde;">Veruntnm</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/> <arrow.to.target n="marg766"></arrow.to.target><lb/>tatis, ac form&ecedil;: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <expan abbr="&longs;equi&ttilde;">&longs;equitur</expan> has e&longs;&longs;e formas &amp; quid e&longs;t: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> quiditas &amp; forma &longs;unt indiuidua <lb/>&amp; tota formaliter, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> partes <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> e&longs;&longs;e qu&ecedil; &longs;unt materia per &longs;eip&longs;as, vti partes domus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>&longs;eparat&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt domus, &longs;ed partes &amp; materia. </s>                                                                <s>Re&longs;tat nunc vt nonnullus <expan abbr="antagoni&longs;tar&utilde;">antagoni&longs;tarum</expan> <expan abbr="r&otilde;nes">rationes</expan> di&longs;&longs;ol&shy;<lb/>uamus, &longs;iquid fallaci&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tinent">continent</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &egrave; no&longs;tris dictis &longs;eor&longs;um &longs;it <expan abbr="indic&atilde;da">indicanda</expan>. </s>                                                                <s>Occurrit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> nobis Auerro&euml;s <lb/><expan abbr="inqui&etilde;s">inquiens</expan>, <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> vno modo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> ver&ograve; alio modo; e&longs;&longs;e <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, i. </s>                                                                <s><expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan>, non e&longs;&longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan>, qui e&longs;t <expan abbr="c&otilde;gregatus">congregatus</expan> ex materia &amp; forma, qu&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;unt Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ip&longs;ius dicta; ex <lb/>quib. apparet <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ho&itilde;s">hominis</expan> <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan>, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> ver&ograve; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; id <expan abbr="a&longs;&longs;euerat&utilde;">a&longs;&longs;eueratum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed me&shy;<lb/>mini&longs;&longs;e oportet, <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> nobis <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> offerri <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="vniuer&longs;al&etilde;">vniuer&longs;alem</expan> <expan abbr="collect&utilde;">collectum</expan> ex hi&longs;ce &longs;ingularib. in quo, <lb/>vel vt rectius <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, in notione cuius continetur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materies in qua &longs;ub&longs;i&longs;tit actu forma quippe car&shy;<lb/>nes, &amp; o&longs;&longs;a, qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve;, qui e&longs;t homo <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> officio &longs;eparatus ab hac materia, <lb/>&longs;ola ea re&longs;eruata, &longs;ine qua forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> nec e&longs;&longs;e neque cogitari, vt corpus <expan abbr="organic&utilde;">organicum</expan>, qui e&longs;t alius ab <lb/><expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> illo primo, &amp; e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, atque e&longs;&longs;entia &amp; quiditas ac forma qu&ecedil; definitione euoluitur: atqui <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>pars e&longs;t ea materia, qu&ecedil; toto prior e&longs;t; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &agrave; forma, vt <expan abbr="quic&utilde;que">quicunque</expan> dicit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;ignificet vn&agrave; tale materi&ecedil; genus. </s>                                                                <s><expan abbr="Verunt&ntilde;">Veruntnm</expan> definitur ille primus homo, quia prim&ograve; nobis obiicitur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">qonnem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy; <arrow.to.target n="marg767"></arrow.to.target><lb/>&amp; nos cupimus no&longs;&longs;e quid e&longs;t: ergo eius e&longs;t definitio, &longs;ed per <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> explicatur alter ille homo <lb/>qui pars e&longs;t huius: nanque hic ex materia con&longs;tat qu&ecedil; toto po&longs;terior e&longs;t, &amp; infinita, ille ver&ograve; e&longs;t for&shy;<lb/>ma ip&longs;a &amp; quiditas cuius <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pars &longs;it materia toto prior, ergo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per tale materi&aelig; genus <expan abbr="explica&ttilde;">explicatur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Igitur quiditas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t homo ille primus, &longs;ed hic po&longs;terior, ille habet <expan abbr="quiditat&etilde;">quiditatem</expan> &amp; in eo materia toto <lb/>po&longs;terior &longs;umitur qu&ecedil; excluditur quiditate: altera <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma, vtpot&egrave; pars form&ecedil; <expan abbr="numera&ttilde;">numeratur</expan>. </s>                                                                <s>H&ecedil;c pars, <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> toto prior &longs;it, &agrave; po&longs;teriore &longs;euocari pote&longs;t; itaque &longs;ine forma concipitur; at &longs;ine ip&longs;a forma nullo <lb/>modo cogitatione <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan>. </s>                                                                <s>ex quo efficitur, vt per &longs;eip&longs;am ab&longs;oluat <expan abbr="q&otilde;nem">qonnem</expan>, ex quo res e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>re&longs;oluitur in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>; vt &longs;i qu&ecedil;ratur ex quo <expan abbr="anim&atilde;s">animans</expan> exi&longs;tat, dicam ex corpore difformi, &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> qu&ecedil;&shy;<lb/>ritur quid, quod re&longs;oluitur in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it eius pars, <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma <expan abbr="c&otilde;cipitur">concipitur</expan>, nec ab eo materi&ecedil; genere <lb/><expan abbr="&longs;epara&ttilde;">&longs;eparatur</expan> in &longs;olutione <expan abbr="q&otilde;nis">quaestionis</expan>. </s>                                                                <s>animans <expan abbr=".n.">enim</expan> i. quod <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> ex <expan abbr="a&itilde;o">animo</expan> qui e&longs;t actus eiu&longs;modi corporis. </s>                                                                <s>Hinc noto <lb/><expan abbr="q&otilde;n&etilde;">quaestionem</expan> de materia <expan abbr="&ptilde;cedere">procedere</expan> <expan abbr="q&otilde;ni">quaestioni</expan> de forma <expan abbr="t&ptilde;e">tempore</expan> &amp; origine, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quae &agrave; forma <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> quae e&longs;t in genera&shy;<lb/>tione, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma ab&longs;it, &amp; ea pr&aelig;&longs;ente motui terminus imponatur: neque <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> &longs;impliciter, qu&ograve;d forma <lb/>&amp; actus natura pote&longs;tati <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s>pr&ecedil;cedunt. </s>                                                                <s>Qu&aelig; ver&ograve; opponit Achillinus, de illa materia dantur <lb/>qu&aelig; po&longs;terior e&longs;t toto: h&ecedil;c enim non e&longs;t pars quiditatis, &longs;ed pars &longs;ub&longs;tanti&ecedil; compo&longs;it&ecedil;, &amp; vehicu&shy;<lb/>lum quiditatis; de illa qu&aelig; toto prior e&longs;t, h&ecedil;c nos a&longs;&longs;erimus e&longs;&longs;e partem quiditatis &amp; form&ecedil;, &amp; par&shy;
 <pb pagenum="87"/> <pb pagenum="87"/>
 <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg768"></arrow.to.target><lb/>tem e&longs;&longs;entialem non modo compo&longs;iti, &longs;ed illius totius quod mens &agrave; conditionibus &longs;en&longs;ilibus &amp; <lb/>materia po&longs;teriore &longs;ecernit, quod iam e&longs;t idem cum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Atque ita interpretor auctoritates <lb/>omnium eorum qui materiam definitione pellunt, aut ab illis di&longs;&longs;entio, &longs;i omne materi&ecedil; genus ex&shy;<lb/>cludunt quiditate. </s>                                                                <s>&amp; eam autumo <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan> in exponendis rebus qu&ecedil; materia con&longs;tant, quatenus <lb/>huiu&longs;modi &amp; in naturali philo&longs;ophia poti&longs;sim&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo phy&longs;icus adhibet in &longs;ua definitione mate&shy;<lb/>riam. </s>                                                                <s>Quid de fine, &amp; efficientes? </s>                                                                <s>An etiam ille, c&ugrave;m &longs;pectet non mod&ograve; rei naturam, &longs;ed exortus &amp; <lb/>mutationes, ea qu&aelig; illorum principia &longs;unt, &longs;unt ver&ograve; efficiens &amp; finis in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> definitione cogetur <lb/>v&longs;urpare, &amp; in hoc &agrave; primo philo&longs;opho &amp; mathematico &longs;eparabitur, qui c&ugrave;m <expan abbr="tract&etilde;t">tractent</expan> immobilia, <lb/>negligunt eiu&longs;modi genera <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan>. </s>                                                                <s>Nec quanuis primus philo&longs;ophus di&longs;&longs;erat de primo fine &amp; <lb/>per ip&longs;um aliqua <expan abbr="dem&otilde;&longs;tret">demon&longs;tret</expan>, ide&ograve; tractat principia motus, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> finis rei genit&ecedil; &amp; <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, qua&shy;<lb/>tenus &longs;unt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generationis, qualis ponitur phy&longs;ico: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> &longs;ecretus ille &agrave; motu, no&longs;ter recipit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>.</s></p>
Line 3372 
Line 3372 
 <pb pagenum="93"/> <pb pagenum="93"/>
 <arrow.to.target n="marg803"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At ver&ograve; h&aelig;c omnia plani&longs;sim&egrave; intelliges ex Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Is enim ita docuit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &ldquo;Qu&aelig;cunque ver&ograve; <lb/> <arrow.to.target n="marg803"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At ver&ograve; h&aelig;c omnia plani&longs;sim&egrave; intelliges ex Ari&longs;totele. </s>                                                                <s>Is enim ita docuit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &ldquo;Qu&aelig;cunque ver&ograve; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg804"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg804"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg805"></arrow.to.target><lb/>neque <expan abbr="intellig&etilde;dam">intelligendam</expan>, neque &longs;en&longs;ilem materiam habent, &longs;tatim vnum quiddam e&longs;&longs;e <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> quodque <lb/>e&longs;t, quemadmodum id ip&longs;um, quod e&longs;t hoc quiddam, hoc quale, hoc quantum. </s>                                                                <s>Quare non ine&longs;t <lb/>in definitionibus neque ens, neque vnum. </s>                                                                <s>Et ip&longs;um quid erat e&longs;&longs;e &longs;tatim vnum quiddam e&longs;t, <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; quod quid dam e&longs;t. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; non alia aliqua cau&longs;&longs;a vlli i&longs;torum, vt vnum &longs;int, nec <lb/>vt quiddam &longs;int. </s>                                                                <s>&longs;tatim enim vnumquodque quiddam e&longs;t, &amp; vnum quiddam, non vt in genere <lb/>in ente &amp; vno, nec tanquam &longs;int &longs;eparata pr&aelig;ter &longs;ingularia.&rdquo; Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;unt h&aelig;c. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">*osa(\ de\ mh\ e)\xei u(lhn mh/te nouth\n, mh/te ai)sthth/n e)uqu/s o(per e)/n ti\ ei=nai e)stin e(kaston, w(=sper kai\ <lb/>o(per o)/nti to\ to\de, to\ poio/n, to( poso\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio kai\ o)uk e)\neston e)n toi=s orismoi=s ou=te to( o)/n, o)ute to\ e(n, <lb/>xai\ to\ ti\ h)=n ei=nai e)uqu(s e)n ti e)sti\n w(=sper, kai\ o)\n ti/. dio o)uk e)sti\n e(teron ti ai)/tion tou= e(\n ei=nai) oudeni\ <lb/>to/utwn, o)ude tou= o)/n ti\ ei=nai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)uqu/s gar e(kasto/n e)sti\n o)/nti kai\ e(n ti. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ouk w(s e)n ge\nei tw= o)/nti kai\ tw= <lb/>e(ni\ o)ud' w(s xwristw=n o)/utwn par)a ta\ kaqe/kasta</foreign>. </s>                                                                <s>Nam quanuis aliqua mend&aelig; &longs;u&longs;picio &longs;ub&longs;it in <lb/>codice Gr&ecedil;co, &amp; qu&ecedil;dam ex his ab interprete Sepulueda omittantur, Alexandri tamen commen&shy;<lb/>tarij lectionem no&longs;tram per&longs;picu&egrave; receperunt. </s>                                                                <s>Alia loca mitto <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quibus tanqu&agrave;m certi&longs;simum a&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg805"></arrow.to.target><lb/>neque <expan abbr="intellig&etilde;dam">intelligendam</expan>, neque &longs;en&longs;ilem materiam habent, &longs;tatim vnum quiddam e&longs;&longs;e <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> quodque <lb/>e&longs;t, quemadmodum id ip&longs;um, quod e&longs;t hoc quiddam, hoc quale, hoc quantum. </s>                                                                <s>Quare non ine&longs;t <lb/>in definitionibus neque ens, neque vnum. </s>                                                                <s>Et ip&longs;um quid erat e&longs;&longs;e &longs;tatim vnum quiddam e&longs;t, <expan abbr="qu&etilde;-admodum">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; quod quid dam e&longs;t. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; non alia aliqua cau&longs;&longs;a vlli i&longs;torum, vt vnum &longs;int, nec <lb/>vt quiddam &longs;int. </s>                                                                <s>&longs;tatim enim vnumquodque quiddam e&longs;t, &amp; vnum quiddam, non vt in genere <lb/>in ente &amp; vno, nec tanquam &longs;int &longs;eparata pr&aelig;ter &longs;ingularia.&rdquo; Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;unt h&aelig;c. <lb/></s>                                                                <s><foreign lang="greek">*osa(\ de\ mh\ e)\xei u(lhn mh/te nouth\n, mh/te ai)sthth/n e)uqu/s o(per e)/n ti\ ei=nai e)stin e(kaston, w(=sper kai\ <lb/>o(per o)/nti to\ to\de, to\ poio/n, to( poso\n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">dio kai\ o)uk e)\neston e)n toi=s orismoi=s ou=te to( o)/n, o)ute to\ e(n, <lb/>kai\ to\ ti\ h)=n ei=nai e)uqu(s e)n ti e)sti\n w(=sper, kai\ o)\n ti/. dio o)uk e)sti\n e(teron ti ai)/tion tou= e(\n ei=nai) oudeni\ <lb/>to/utwn, o)ude tou= o)/n ti\ ei=nai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)uqu/s gar e(kasto/n e)sti\n o)/nti kai\ e(n ti. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ouk w(s e)n ge\nei tw= o)/nti kai\ tw= <lb/>e(ni\ o)ud' w(s xwristw=n o)/utwn par)a ta\ kaqe/kasta</foreign>. </s>                                                                <s>Nam quanuis aliqua mend&aelig; &longs;u&longs;picio &longs;ub&longs;it in <lb/>codice Gr&ecedil;co, &amp; qu&ecedil;dam ex his ab interprete Sepulueda omittantur, Alexandri tamen commen&shy;<lb/>tarij lectionem no&longs;tram per&longs;picu&egrave; receperunt. </s>                                                                <s>Alia loca mitto <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quibus tanqu&agrave;m certi&longs;simum a&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg806"></arrow.to.target><lb/>&longs;ump&longs;it Ari&longs;toteles ens, vnum &amp; &longs;imilia non indicare naturam quampiam illis omnibus commu&shy;<lb/>nem &amp; velut adiunctam, quod po&longs;te&agrave; non placuit Auicenn&aelig;: &longs;ed vnum quodque per quod e&longs;t, vt <lb/> <arrow.to.target n="marg806"></arrow.to.target><lb/>&longs;ump&longs;it Ari&longs;toteles ens, vnum &amp; &longs;imilia non indicare naturam quampiam illis omnibus commu&shy;<lb/>nem &amp; velut adiunctam, quod po&longs;te&agrave; non placuit Auicenn&aelig;: &longs;ed vnum quodque per quod e&longs;t, vt <lb/>
 <arrow.to.target n="marg807"></arrow.to.target><lb/>album, aut homo, per idem e&longs;&longs;e ens &amp; vnum, nec per vllum. </s>                                                                <s>alium natur&aelig; gradum, vt per quem <lb/>homo e&longs;t animal, aut &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Ex quo na&longs;citur, vt &longs;i dicamus hominem ens, nihilo plus &longs;ignifi&shy;<lb/>cemus qu&agrave;m &longs;i hominem tantummodo pronuntiaremus. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; quantum e&longs;t de ente &amp; vno <lb/>qu&aelig; &longs;unt extra genera &amp; tran&longs;cendentia, perbell&egrave; Auicennam reprehendit Auerro&euml;s. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Si ens &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg807"></arrow.to.target><lb/>album, aut homo, per idem e&longs;&longs;e ens &amp; vnum, nec per vllum. </s>                                                                <s>alium natur&aelig; gradum, vt per quem <lb/>homo e&longs;t animal, aut &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Ex quo na&longs;citur, vt &longs;i dicamus hominem ens, nihilo plus &longs;ignifi&shy;<lb/>cemus qu&agrave;m &longs;i hominem tantummodo pronuntiaremus. </s>                                                                <s>Et plan&egrave; quantum e&longs;t de ente &amp; vno <lb/>qu&aelig; &longs;unt extra genera &amp; tran&longs;cendentia, perbell&egrave; Auicennam reprehendit Auerro&euml;s. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Si ens &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg808"></arrow.to.target><lb/>vnum &longs;ignificant aliquid additum rebus, c&ugrave;m illud item &longs;it ens &amp; vnum. </s>                                                                <s>&longs;in; nihil omnino e&longs;&longs;et; <lb/>vel e&longs;t tale &longs;eip&longs;o, vel per aliquid aliud. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;eip&longs;o ens e&longs;&longs;e fatearis, eodem quoque modo <lb/>qu&aelig;libet res poterit e&longs;&longs;e &longs;eip&longs;a, nec per aliud quicquam. </s>                                                                <s>Si contr&agrave; dixeris: rur&longs;us eadem dici po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>nanque &amp; illa, aut eadem &longs;eip&longs;is erunt, aut per aliud. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic abibimus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc <lb/>proprium entis &amp; vnius qu&aelig; tran&longs;cendentia &longs;unt, &amp; omnium maxim&egrave; communia: c&ecedil;tera tamen <lb/>idem de reliquis qu&aelig; &longs;unt ad vnum, erit iudicandum. </s>                                                                <s>Audis igitur Ari&longs;totelem tibi naturam <expan abbr="c&otilde;-munium">con&shy;<lb/>munium</expan> ad vnum explanantem, ex quibus in&longs;tar corollarij colligemus. </s>                                                                <s>C&ugrave;m partes eorum &longs;ol&aelig; <lb/>per &longs;e &longs;int, non po&longs;&longs;e prim&ugrave;m illorum definitiones con&longs;titui ex genere &amp; differentiis; &longs;ed potius <lb/>ex notionibus quibu&longs;dam qu&aelig; nobis &longs;ignificent, vt Gr&aelig;ci dicunt <foreign lang="greek">diafo/rous tina\s i)dio/tntas</foreign>, ide&longs;t <lb/>differentes qua&longs;dam proprietates, quemadmodum ill&aelig; &longs;unt, non e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto &amp; e&longs;&longs;e in &longs;ubie&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg808"></arrow.to.target><lb/>vnum &longs;ignificant aliquid additum rebus, c&ugrave;m illud item &longs;it ens &amp; vnum. </s>                                                                <s>&longs;in; nihil omnino e&longs;&longs;et; <lb/>vel e&longs;t tale &longs;eip&longs;o, vel per aliquid aliud. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;eip&longs;o ens e&longs;&longs;e fatearis, eodem quoque modo <lb/>qu&aelig;libet res poterit e&longs;&longs;e &longs;eip&longs;a, nec per aliud quicquam. </s>                                                                <s>Si contr&agrave; dixeris: rur&longs;us eadem dici po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>nanque &amp; illa, aut eadem &longs;eip&longs;is erunt, aut per aliud. </s>                                                                <s>&amp; &longs;ic abibimus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. </s>                                                                <s>Sed &longs;it hoc <lb/>proprium entis &amp; vnius qu&aelig; tran&longs;cendentia &longs;unt, &amp; omnium maxim&egrave; communia: c&ecedil;tera tamen <lb/>idem de reliquis qu&aelig; &longs;unt ad vnum, erit iudicandum. </s>                                                                <s>Audis igitur Ari&longs;totelem tibi naturam <expan abbr="c&otilde;-munium">con&shy;<lb/>munium</expan> ad vnum explanantem, ex quibus in&longs;tar corollarij colligemus. </s>                                                                <s>C&ugrave;m partes eorum &longs;ol&aelig; <lb/>per &longs;e &longs;int, non po&longs;&longs;e prim&ugrave;m illorum definitiones con&longs;titui ex genere &amp; differentiis; &longs;ed potius <lb/>ex notionibus quibu&longs;dam qu&aelig; nobis &longs;ignificent, vt Gr&aelig;ci dicunt <foreign lang="greek">diafo/rous tina\s i)dio/tntas</foreign>, ide&longs;t <lb/>differentes qua&longs;dam proprietates, quemadmodum ill&aelig; &longs;unt, non e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto &amp; e&longs;&longs;e in &longs;ubie&shy;<lb/>
Line 3491 
Line 3491 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg829"></margin.target>G</s></p> <s><margin.target id="marg829"></margin.target>G</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Modi autem notum <expan abbr="faci&etilde;di">faciendi</expan> &longs;unt duo pr&aelig;cipui, velut ante&agrave; diximus, vnde duo <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> <lb/>genera extiterunt: qui item ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> <foreign lang="greek">tro/poi</foreign>, &amp; modi nuncupantur, aut enim <arrow.to.target n="marg830"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt definitio qua explicatur quid e&longs;t, &amp; &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;citur, aut demon&longs;tratio qua cogno&longs;ci&shy;<lb/>tur cuiu&longs;modi &longs;it res, &longs;unt &amp; alia in&longs;trumenta qu&aelig;, vel ad h&aelig;c referuntur, vt adminiculantia, vel <lb/>imitantia, qu&ograve;d horum virtutem a&longs;&longs;equi non po&longs;sint. </s>                                                                <s>generatim ver&ograve; comprehenduntur hi&longs;ce <lb/>capitibus; aut enim notum faciunt, quia cogant, aut quia per&longs;uadeant, aut quia declarent. </s>                                                                <s>cogunt <lb/>&longs;yllogi&longs;mi; per&longs;uadent inductiones, exempla, enthymemata, declarant definitiones, &longs;iue &longs;int quid <lb/>nominis, &longs;eu quid rei, qu&aelig; per&longs;uadent &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> voce nominata &longs;unt &agrave; Gr&aelig;cis <foreign lang="greek">paramuqi/ai</foreign>, <lb/>&agrave; M. Tullio admonitiones, &agrave; barbaris modicul&aelig; innuitiones. </s>                                                                <s>h&aelig; ver&ograve; &amp; in&longs;trumenta declarantia <lb/>ab Auerro&euml; maneries di&longs;ciplin&aelig; vocantur. </s>                                                                <s>Horum omnium poti&longs;sima demon&longs;tratio &amp; definitio: <lb/>ad demon&longs;trationem &amp; definitionem reliqua diriguntur, vt famulantia, velut inductiones &amp; <expan abbr="ex&etilde;-pla">exen&shy;<lb/>pla</expan>; necnon <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ograve;d e&longs;t. </s>                                                                <s>Vbi enim rationem reddere valeamus accidentium, quoad <lb/>&longs;en&longs;ui per&longs;picua &longs;unt &amp; <foreign lang="greek">xai\ fantasi/an</foreign>, t&ugrave;m de &longs;ub&longs;tantia quoque dicere licebit: &longs;imiliter ora&shy;<lb/>tiones dialectic&aelig;; quoniam &longs;uapt&egrave; natura terminantur definitionibus, aut etiam imitantur; vt <lb/> <s>Modi autem notum <expan abbr="faci&etilde;di">faciendi</expan> &longs;unt duo pr&aelig;cipui, velut ante&agrave; diximus, vnde duo <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> <lb/>genera extiterunt: qui item ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> <foreign lang="greek">tro/poi</foreign>, &amp; modi nuncupantur, aut enim <arrow.to.target n="marg830"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt definitio qua explicatur quid e&longs;t, &amp; &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;citur, aut demon&longs;tratio qua cogno&longs;ci&shy;<lb/>tur cuiu&longs;modi &longs;it res, &longs;unt &amp; alia in&longs;trumenta qu&aelig;, vel ad h&aelig;c referuntur, vt adminiculantia, vel <lb/>imitantia, qu&ograve;d horum virtutem a&longs;&longs;equi non po&longs;sint. </s>                                                                <s>generatim ver&ograve; comprehenduntur hi&longs;ce <lb/>capitibus; aut enim notum faciunt, quia cogant, aut quia per&longs;uadeant, aut quia declarent. </s>                                                                <s>cogunt <lb/>&longs;yllogi&longs;mi; per&longs;uadent inductiones, exempla, enthymemata, declarant definitiones, &longs;iue &longs;int quid <lb/>nominis, &longs;eu quid rei, qu&aelig; per&longs;uadent &longs;ol&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> voce nominata &longs;unt &agrave; Gr&aelig;cis <foreign lang="greek">paramuqi/ai</foreign>, <lb/>&agrave; M. Tullio admonitiones, &agrave; barbaris modicul&aelig; innuitiones. </s>                                                                <s>h&aelig; ver&ograve; &amp; in&longs;trumenta declarantia <lb/>ab Auerro&euml; maneries di&longs;ciplin&aelig; vocantur. </s>                                                                <s>Horum omnium poti&longs;sima demon&longs;tratio &amp; definitio: <lb/>ad demon&longs;trationem &amp; definitionem reliqua diriguntur, vt famulantia, velut inductiones &amp; <expan abbr="ex&etilde;-pla">exen&shy;<lb/>pla</expan>; necnon <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ograve;d e&longs;t. </s>                                                                <s>Vbi enim rationem reddere valeamus accidentium, quoad <lb/>&longs;en&longs;ui per&longs;picua &longs;unt &amp; <foreign lang="greek">kai\ fantasi/an</foreign>, t&ugrave;m de &longs;ub&longs;tantia quoque dicere licebit: &longs;imiliter ora&shy;<lb/>tiones dialectic&aelig;; quoniam &longs;uapt&egrave; natura terminantur definitionibus, aut etiam imitantur; vt <lb/>
 <arrow.to.target n="marg831"></arrow.to.target><lb/>quia verum ex definitione &amp; demon&longs;tratione con&longs;equi nequeamus; eorum auxilio &longs;altem habea&shy;<lb/>mus id quod quam proxim&egrave; accedit ad verum. </s>                                                                <s>&longs;ic ver&aelig; definitioni famulatur definitio quid no&shy;<lb/>minis, aut ad ip&longs;am refertur; vt eius imago atque rationes t&ugrave;m rethoric&aelig;, t&ugrave;m dialectic&aelig; per&longs;ua&shy;<lb/>dent, vt a&longs;&longs;equamur demon&longs;trationem, aut ibi valent vbi res quam cogno&longs;cere cupimus, non ad&shy;<lb/>mittat demon&longs;trationem, &amp; h&aelig;c via item ab Ari&longs;totele vocatur: <foreign lang="greek">e)/fodos</foreign> <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> enim idem valet &agrave;c <lb/> <arrow.to.target n="marg831"></arrow.to.target><lb/>quia verum ex definitione &amp; demon&longs;tratione con&longs;equi nequeamus; eorum auxilio &longs;altem habea&shy;<lb/>mus id quod quam proxim&egrave; accedit ad verum. </s>                                                                <s>&longs;ic ver&aelig; definitioni famulatur definitio quid no&shy;<lb/>minis, aut ad ip&longs;am refertur; vt eius imago atque rationes t&ugrave;m rethoric&aelig;, t&ugrave;m dialectic&aelig; per&longs;ua&shy;<lb/>dent, vt a&longs;&longs;equamur demon&longs;trationem, aut ibi valent vbi res quam cogno&longs;cere cupimus, non ad&shy;<lb/>mittat demon&longs;trationem, &amp; h&aelig;c via item ab Ari&longs;totele vocatur: <foreign lang="greek">e)/fodos</foreign> <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> enim idem valet &agrave;c <lb/>
 <arrow.to.target n="marg832"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">ma/qodos</foreign>, qua voce v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles in Top. Sed quia non docent in&longs;trumenta, ni&longs;i quatenus <lb/>procedunt ex notis; ita enim fit in notitia, vt in rerum ortu. </s>                                                                <s>Nam &longs;icut pote&longs;tas non deducitur ad <lb/>actum, ni&longs;i ab eo quod e&longs;t actu; &longs;ic potentia cognitum non &longs;it actu cognitum, ni&longs;i profici&longs;catur ab <lb/>actu cognito. </s>                                                                <s>Quare non mod&ograve; nihil efficitur, ni&longs;i rit&egrave; termini coniuncti fuerint; verum etiam <lb/>ni&longs;i &longs;int manife&longs;ti; proptere&agrave; &longs;ubiicitur quartum vi&aelig; &longs;ignificatum, qui e&longs;t progre&longs;&longs;us &agrave; principiis <lb/>qu&aelig;, c&ugrave;m actu nota &longs;int, vim habent efficiendi actu notum id quod actu ignotum e&longs;t, &longs;ed pote&longs;ta&shy;<lb/>te notum, de quo mentionem fecit Ari&longs;toteles, c&ugrave;m docuit innatam e&longs;&longs;e nobis viam, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> vt progre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg832"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">ma/qodos</foreign>, qua voce v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles in Top. Sed quia non docent in&longs;trumenta, ni&longs;i quatenus <lb/>procedunt ex notis; ita enim fit in notitia, vt in rerum ortu. </s>                                                                <s>Nam &longs;icut pote&longs;tas non deducitur ad <lb/>actum, ni&longs;i ab eo quod e&longs;t actu; &longs;ic potentia cognitum non &longs;it actu cognitum, ni&longs;i profici&longs;catur ab <lb/>actu cognito. </s>                                                                <s>Quare non mod&ograve; nihil efficitur, ni&longs;i rit&egrave; termini coniuncti fuerint; verum etiam <lb/>ni&longs;i &longs;int manife&longs;ti; proptere&agrave; &longs;ubiicitur quartum vi&aelig; &longs;ignificatum, qui e&longs;t progre&longs;&longs;us &agrave; principiis <lb/>qu&aelig;, c&ugrave;m actu nota &longs;int, vim habent efficiendi actu notum id quod actu ignotum e&longs;t, &longs;ed pote&longs;ta&shy;<lb/>te notum, de quo mentionem fecit Ari&longs;toteles, c&ugrave;m docuit innatam e&longs;&longs;e nobis viam, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> vt progre&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg833"></arrow.to.target><lb/>diamur &agrave; notis nobis ad nota natura, in quo non &longs;umptio principiorum, non di&longs;po&longs;itio, non &longs;tru&shy;<lb/>ctura <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> ob&longs;eruatur, &longs;ed eorum virtus qu&aelig; ordine collocantur: nanque ea qu&aelig; ante&shy; <arrow.to.target n="marg833"></arrow.to.target><lb/>diamur &agrave; notis nobis ad nota natura, in quo non &longs;umptio principiorum, non di&longs;po&longs;itio, non &longs;tru&shy;<lb/>ctura <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> ob&longs;eruatur, &longs;ed eorum virtus qu&aelig; ordine collocantur: nanque ea qu&aelig; ante&shy;
Line 3539 
Line 3539 
 <arrow.to.target n="marg870"></arrow.to.target><lb/>doceantur; c&ugrave;m ver&ograve; <expan abbr="ver&longs;an&ttilde;">ver&longs;antur</expan> in v&longs;u, informentur eius rei natura ad quam &longs;e&longs;e adiungant, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ic <lb/> <arrow.to.target n="marg870"></arrow.to.target><lb/>doceantur; c&ugrave;m ver&ograve; <expan abbr="ver&longs;an&ttilde;">ver&longs;antur</expan> in v&longs;u, informentur eius rei natura ad quam &longs;e&longs;e adiungant, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;ic <lb/>
 <arrow.to.target n="marg871"></arrow.to.target><lb/>habitus ille Analyticus e&longs;t vt in&longs;trumentum, &amp; vt ita <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, mini&longs;ter: at c&ugrave;m rebus qu&aelig; &longs;ubiiciun&shy;<lb/>tur &longs;cienti&aelig;, quodammodo ve&longs;titur, in eam &longs;cientiam degenerat. </s>                                                                <s>vt &longs;i v&longs;urpetur in phy&longs;icis, e&longs;t <lb/>phy&longs;icus, in mathematicis mathematicus. </s>                                                                <s>Po&longs;terior ille <expan abbr="iudic&atilde;di">iudicandi</expan> habitus e&longs;t Architectonicus qui <lb/>(ni&longs;i fallor) e&longs;t pr&ecedil;cipu&egrave; primi philo&longs;ophi qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> omnes rerum naturas nouit generatim, qua <lb/>ratione definiend&ecedil; &longs;int, &amp; pro merito tractand&aelig;; necnon habet facultatem di&longs;ponendi, e&longs;t enim <lb/>Architectonis officium di&longs;ponere. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m hic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> habitus e&longs;t vniuer&longs;alis, vbi certis rebus ag&shy;<lb/>glutinatur, iam e&longs;&longs;e videtur eius qui &longs;cientiam illam priuatam po&longs;sidet. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> hic prob&egrave; terminos <lb/>imponet, &amp; &longs;uis regionibus circun&longs;cribet, &amp; explicabit quibus argumentis, &amp; quo definitionum <lb/>genere vtendum &longs;it. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> eadem e&longs;t <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan> ciuilis &amp; naturalis; naturalis &amp; mathematic&ecedil;, <lb/>neque eadem ratio in his, &amp; metaphy&longs;icis e&longs;t ob&longs;eruanda. </s>                                                                <s>Quam <foreign lang="greek">paideian</foreign> Ari&longs;t. <foreign lang="greek">logografi/an</foreign><lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> appellant Platonici qua <expan abbr="determina&ttilde;">determinatur</expan>, quis <expan abbr="ration&utilde;">rationum</expan> modus, &amp; qualis e&longs;&longs;e debeat auditor, quem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg871"></arrow.to.target><lb/>habitus ille Analyticus e&longs;t vt in&longs;trumentum, &amp; vt ita <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan>, mini&longs;ter: at c&ugrave;m rebus qu&aelig; &longs;ubiiciun&shy;<lb/>tur &longs;cienti&aelig;, quodammodo ve&longs;titur, in eam &longs;cientiam degenerat. </s>                                                                <s>vt &longs;i v&longs;urpetur in phy&longs;icis, e&longs;t <lb/>phy&longs;icus, in mathematicis mathematicus. </s>                                                                <s>Po&longs;terior ille <expan abbr="iudic&atilde;di">iudicandi</expan> habitus e&longs;t Architectonicus qui <lb/>(ni&longs;i fallor) e&longs;t pr&ecedil;cipu&egrave; primi philo&longs;ophi qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> omnes rerum naturas nouit generatim, qua <lb/>ratione definiend&ecedil; &longs;int, &amp; pro merito tractand&aelig;; necnon habet facultatem di&longs;ponendi, e&longs;t enim <lb/>Architectonis officium di&longs;ponere. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m hic <expan abbr="quoq.">quoque</expan> habitus e&longs;t vniuer&longs;alis, vbi certis rebus ag&shy;<lb/>glutinatur, iam e&longs;&longs;e videtur eius qui &longs;cientiam illam priuatam po&longs;sidet. </s>                                                                <s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> hic prob&egrave; terminos <lb/>imponet, &amp; &longs;uis regionibus circun&longs;cribet, &amp; explicabit quibus argumentis, &amp; quo definitionum <lb/>genere vtendum &longs;it. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> eadem e&longs;t <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan> ciuilis &amp; naturalis; naturalis &amp; mathematic&ecedil;, <lb/>neque eadem ratio in his, &amp; metaphy&longs;icis e&longs;t ob&longs;eruanda. </s>                                                                <s>Quam <foreign lang="greek">paideian</foreign> Ari&longs;t. <foreign lang="greek">logografi/an</foreign><lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> appellant Platonici qua <expan abbr="determina&ttilde;">determinatur</expan>, quis <expan abbr="ration&utilde;">rationum</expan> modus, &amp; qualis e&longs;&longs;e debeat auditor, quem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg872"></arrow.to.target><lb/>admodum ab Ari&longs;totele factitatum frequentius e&longs;t, vt 1. Eth. &amp; 1. Met. <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam 1. de par. </s>                                                                <s>ani. <lb/></s>                                                                <s>Quo magis &agrave; Platone di&longs;ce&longs;sit Ari&longs;toteles qui etiam po&longs;t <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ip&longs;am hanc <foreign lang="greek">logografian</foreign> de&shy;<lb/>terminarit: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> Tim&aelig;o docui&longs;&longs;et mundum e&longs;&longs;e genitum; monuit qualis e&longs;&longs;e deberet di&longs;pu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg872"></arrow.to.target><lb/>admodum ab Ari&longs;totele factitatum frequentius e&longs;t, vt 1. Eth. &amp; 1. Met. <expan abbr="atq.">atque</expan> etiam 1. de par. </s>                                                                <s>ani. <lb/></s>                                                                <s>Quo magis &agrave; Platone di&longs;ce&longs;sit Ari&longs;toteles qui etiam po&longs;t <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ip&longs;am hanc <foreign lang="greek">logografian</foreign> de&shy;<lb/>terminarit: c&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> Tim&aelig;o docui&longs;&longs;et mundum e&longs;&longs;e genitum; monuit qualis e&longs;&longs;e deberet di&longs;pu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg873"></arrow.to.target><lb/>tatio de rebus &longs;en&longs;ilibus non ante&agrave; cum ignoraretur vniuer&longs;i natura. </s>                                                                <s>Huius igitur e&longs;t officium <lb/>reddere <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> idoneum ad <expan abbr="iudicand&utilde;">iudicandum</expan> de ordine rerum docendarum, &amp; de modo tractandi, <lb/>quatenus po&longs;sit admittere principia &amp; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ecedil; &agrave; doctore traduntur, tradere autem, <lb/>modum ordinare, &amp; demon&longs;trare &longs;cienti&aelig;, cui iam &longs;upponitur habitus analyticus: <expan abbr="omnium&qacute;">omniumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>optim&egrave; h&aelig;c officia pr&ecedil;&longs;tabit, vbi Architectonico habitu munita fuerit. </s>                                                                <s>Verunenimuer&ograve; <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> <lb/>h&aelig;c <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> alteram methodi partem (vt ante&agrave; diximus) ab&longs;oluunt; ea potior in methodo vide&shy;<lb/>tur ordinare; e&longs;t enim methodus (vt Galeni verbis vtar) <foreign lang="greek">meq' o)dou= xai\ tacews</foreign>, ide&longs;t, cum via &amp; <lb/>ordine, quapropter opponitur fortuito &amp; habet quidpiam in inqui&longs;itione <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, &amp; &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&amp; tertium, ac reliqua deinceps omnia, quou&longs;que ad id peruentum &longs;it quod ab initio propo&longs;i&shy;<lb/>tum fuerit: quod &longs;an&egrave; in illo erudito quem &longs;tatuimus, e&longs;&longs;e nequit: &longs;ine arte enim, &amp; &longs;ine ratio&shy;<lb/>ne e&longs;t experientia, &amp; &longs;ecund&aelig; cuiu&longs;dam fortun&aelig; indigens ad inuentionem eorum qu&aelig; ve&longs;ti&shy;<lb/>gantur. </s>                                                                <s>Proinde Empirici qui &longs;ola experientia nitebantur, hoc &longs;altem cert&egrave; faciebant, quod in <lb/>inuentione, &amp; doctrina nullum ordinem nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e pr&aelig;dicabant. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i recta ratione  <arrow.to.target n="marg873"></arrow.to.target><lb/>tatio de rebus &longs;en&longs;ilibus non ante&agrave; cum ignoraretur vniuer&longs;i natura. </s>                                                                <s>Huius igitur e&longs;t officium <lb/>reddere <expan abbr="auditor&etilde;">auditorem</expan> idoneum ad <expan abbr="iudicand&utilde;">iudicandum</expan> de ordine rerum docendarum, &amp; de modo tractandi, <lb/>quatenus po&longs;sit admittere principia &amp; <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> qu&ecedil; &agrave; doctore traduntur, tradere autem, <lb/>modum ordinare, &amp; demon&longs;trare &longs;cienti&aelig;, cui iam &longs;upponitur habitus analyticus: <expan abbr="omnium&qacute;">omniumque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>optim&egrave; h&aelig;c officia pr&ecedil;&longs;tabit, vbi Architectonico habitu munita fuerit. </s>                                                                <s>Verunenimuer&ograve; <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> <lb/>h&aelig;c <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> alteram methodi partem (vt ante&agrave; diximus) ab&longs;oluunt; ea potior in methodo vide&shy;<lb/>tur ordinare; e&longs;t enim methodus (vt Galeni verbis vtar) <foreign lang="greek">meq' o)dou= kai\ tacews</foreign>, ide&longs;t, cum via &amp; <lb/>ordine, quapropter opponitur fortuito &amp; habet quidpiam in inqui&longs;itione <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, &amp; &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&amp; tertium, ac reliqua deinceps omnia, quou&longs;que ad id peruentum &longs;it quod ab initio propo&longs;i&shy;<lb/>tum fuerit: quod &longs;an&egrave; in illo erudito quem &longs;tatuimus, e&longs;&longs;e nequit: &longs;ine arte enim, &amp; &longs;ine ratio&shy;<lb/>ne e&longs;t experientia, &amp; &longs;ecund&aelig; cuiu&longs;dam fortun&aelig; indigens ad inuentionem eorum qu&aelig; ve&longs;ti&shy;<lb/>gantur. </s>                                                                <s>Proinde Empirici qui &longs;ola experientia nitebantur, hoc &longs;altem cert&egrave; faciebant, quod in <lb/>inuentione, &amp; doctrina nullum ordinem nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e pr&aelig;dicabant. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i recta ratione
 <pb pagenum="102"/>quidquam tractari oporteat, via &amp; ordo requiritur, ita vt non hoc po&longs;t hoc, &longs;ed hoc ex hoc du&shy;<lb/> <pb pagenum="102"/>quidquam tractari oporteat, via &amp; ordo requiritur, ita vt non hoc po&longs;t hoc, &longs;ed hoc ex hoc du&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg874"></arrow.to.target><lb/>ctum e&longs;&longs;e videatur, &amp; tale principium doctrin&aelig; con&longs;tituere, vnde quis facilius addi&longs;cere queat; <lb/>hoc e&longs;t vi&ecedil;, illud ordinis: huius enim officium e&longs;t illa pr&ecedil;ponere, vnde c&ecedil;terorum cognitio pen&shy;<lb/>det, h&aelig;c vult parere <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>; via per&longs;picuitatem con&longs;ectatur; ordo oportunitatem per&longs;equitur. <lb/></s>                                                                <s>Sic &agrave; primis &longs;ecund&ugrave;m naturam exordiri iubet philo&longs;ophus, &amp; ita di&longs;ponere, vt communia pr&ecedil;&shy;<lb/>cedant minus communibus, ni&longs;i fort&egrave; partis alicuius tractatio propter in&longs;ignem per&longs;picuitatem <lb/>fit pr&aelig;ponenda, quod ab Ari&longs;totele in animalibus <expan abbr="planti&longs;&qacute;">planti&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="tract&atilde;dis">tractandis</expan> &amp; in animalium ip&longs;orum <lb/>hi&longs;toria factum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque animalium doctrina, lic&egrave;t minus vniuer&longs;alis; anteponitur hi&longs;tori&aelig; <lb/>plantarum, &amp; in animalium tractatione tanquam norma proponitur homo pr&ecedil; c&ecedil;teris ad con&shy;<lb/>templandum; c&ecedil;teroquin vniuer&longs;alia pr&aelig;ponuntur. </s>                                                                <s>Euitatur enim repetitio communium qu&aelig; <lb/>ni&longs;i prius tractata fui&longs;&longs;et, in notitia <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei facienda foret, &amp; omittuntur illa qu&aelig;, c&ugrave;m in&shy;<lb/>&longs;int per accidens, aduer&longs;antur &longs;cienti&aelig;. </s>                                                                <s>Nam multa communia &longs;peciei per accidens in&longs;unt qu&aelig; <lb/>per &longs;e in&longs;unt generi: h&aelig;c autem omnia ad facilitatem <expan abbr="certitudinem&qacute;">certitudinemque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;cienti&ecedil; conferunt; <expan abbr="atq.">atque</expan> id <lb/>pr&aelig;&longs;tare tanti momenti &longs;emper habitum fuit, vt methodi nonnunquam ex ordine nominentur <lb/>determinentur, &amp; di&longs;tinguantur, vt Analytic&ecedil; contigi&longs;&longs;e defendimus. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i &agrave; primis inci&shy;<lb/>piendum e&longs;t in quaque doctrina; multis modis prima &longs;unt, &amp; multi &longs;unt &longs;copi in quos <expan abbr="c&otilde;tendit">contendit</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg874"></arrow.to.target><lb/>ctum e&longs;&longs;e videatur, &amp; tale principium doctrin&aelig; con&longs;tituere, vnde quis facilius addi&longs;cere queat; <lb/>hoc e&longs;t vi&ecedil;, illud ordinis: huius enim officium e&longs;t illa pr&ecedil;ponere, vnde c&ecedil;terorum cognitio pen&shy;<lb/>det, h&aelig;c vult parere <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>; via per&longs;picuitatem con&longs;ectatur; ordo oportunitatem per&longs;equitur. <lb/></s>                                                                <s>Sic &agrave; primis &longs;ecund&ugrave;m naturam exordiri iubet philo&longs;ophus, &amp; ita di&longs;ponere, vt communia pr&ecedil;&shy;<lb/>cedant minus communibus, ni&longs;i fort&egrave; partis alicuius tractatio propter in&longs;ignem per&longs;picuitatem <lb/>fit pr&aelig;ponenda, quod ab Ari&longs;totele in animalibus <expan abbr="planti&longs;&qacute;">planti&longs;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="tract&atilde;dis">tractandis</expan> &amp; in animalium ip&longs;orum <lb/>hi&longs;toria factum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque animalium doctrina, lic&egrave;t minus vniuer&longs;alis; anteponitur hi&longs;tori&aelig; <lb/>plantarum, &amp; in animalium tractatione tanquam norma proponitur homo pr&ecedil; c&ecedil;teris ad con&shy;<lb/>templandum; c&ecedil;teroquin vniuer&longs;alia pr&aelig;ponuntur. </s>                                                                <s>Euitatur enim repetitio communium qu&aelig; <lb/>ni&longs;i prius tractata fui&longs;&longs;et, in notitia <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei facienda foret, &amp; omittuntur illa qu&aelig;, c&ugrave;m in&shy;<lb/>&longs;int per accidens, aduer&longs;antur &longs;cienti&aelig;. </s>                                                                <s>Nam multa communia &longs;peciei per accidens in&longs;unt qu&aelig; <lb/>per &longs;e in&longs;unt generi: h&aelig;c autem omnia ad facilitatem <expan abbr="certitudinem&qacute;">certitudinemque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;cienti&ecedil; conferunt; <expan abbr="atq.">atque</expan> id <lb/>pr&aelig;&longs;tare tanti momenti &longs;emper habitum fuit, vt methodi nonnunquam ex ordine nominentur <lb/>determinentur, &amp; di&longs;tinguantur, vt Analytic&ecedil; contigi&longs;&longs;e defendimus. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i &agrave; primis inci&shy;<lb/>piendum e&longs;t in quaque doctrina; multis modis prima &longs;unt, &amp; multi &longs;unt &longs;copi in quos <expan abbr="c&otilde;tendit">contendit</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg875"></arrow.to.target><lb/>ille qui docet, quos vt a&longs;&longs;equatur, varios <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ordines teneat oportet; imm&ograve; ni&longs;i ordinem re&shy;<lb/>bus tractandis adhibeat, idem erit propemodum, &agrave;c &longs;i &longs;cientiam &agrave; fortuna expectet. </s>                                                                <s>Huc ergo po&shy;<lb/>ti&longs;simum methodus a&longs;pirat, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> artificium. </s>                                                                <s>Proinde quas methodos appellauit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, enucleatius vocauit Galenus <foreign lang="greek">didaskalias ta/cews e)xome/nas</foreign>, ide&longs;t doctrinas qu&ecedil; ordine <lb/>in&longs;i&longs;tunt, &amp; iis oppo&longs;itas dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">didaskaliasa te/xnous</foreign>, ide&longs;t, artis expertes. </s>                                                                <s>Porr&ograve; pro&shy;<lb/>po&longs;itum quod intuentur ij qui docent, &amp; qu&ograve; cur&longs;um &longs;uum dirigere debent, &longs;unt vel inuentio <lb/>rerum tractandarum vel inuentarum explanatio, vel compendium ad memoriam: tamet&longs;i hoc <lb/>po&longs;tremum non nece&longs;&longs;arium. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr=".n.">enim</expan> c&ugrave;m ego ordinis initia &longs;umenda e&longs;&longs;e dico &agrave; primis &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam, illa excludo, <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> ad principiorum notitiam afferuntur: neque enim &longs;unt <lb/>prima &longs;ecund&ugrave;m naturam, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> faciunt: quoniam tunc &longs;cimus rem cau&longs;&longs;as <expan abbr="hab&etilde;tem">habentem</expan>, <lb/>c&ugrave;m eius cau&longs;&longs;as habemus. </s>                                                                <s>&longs;unt principia &longs;an&egrave; cognitionis, &longs;ed non &longs;cienti&aelig; pars, &amp; principia <lb/>vi&aelig;, non ordinis &agrave; quibus in &longs;ecundo &amp; quarto contextu. 1. Phy&longs;. &longs;ub vniuer&longs;alium nomine pro&shy;<lb/>cedere iubebat Ari&longs;toteles, vt ad rerum principia re&longs;oluendo veniremus. </s>                                                                <s>Itaque, c&ugrave;m principio&shy;<lb/>rum gratia tractentur ea qu&aelig; &longs;unt notiora nobis, cum principiis ip&longs;is numeranda erunt: veluti, <lb/>quanuis tran&longs;mutatio &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, quo introducimur ad &longs;peculationem materi&ecedil; &amp; form&ecedil;, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>omnino natur&aelig; qu&aelig; &longs;unt vera principia rerum naturalium; nihilominus ea tractatio de prin&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg875"></arrow.to.target><lb/>ille qui docet, quos vt a&longs;&longs;equatur, varios <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ordines teneat oportet; imm&ograve; ni&longs;i ordinem re&shy;<lb/>bus tractandis adhibeat, idem erit propemodum, &agrave;c &longs;i &longs;cientiam &agrave; fortuna expectet. </s>                                                                <s>Huc ergo po&shy;<lb/>ti&longs;simum methodus a&longs;pirat, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> artificium. </s>                                                                <s>Proinde quas methodos appellauit Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, enucleatius vocauit Galenus <foreign lang="greek">didaskalias ta/cews e)xome/nas</foreign>, ide&longs;t doctrinas qu&ecedil; ordine <lb/>in&longs;i&longs;tunt, &amp; iis oppo&longs;itas dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">didaskaliasa te/xnous</foreign>, ide&longs;t, artis expertes. </s>                                                                <s>Porr&ograve; pro&shy;<lb/>po&longs;itum quod intuentur ij qui docent, &amp; qu&ograve; cur&longs;um &longs;uum dirigere debent, &longs;unt vel inuentio <lb/>rerum tractandarum vel inuentarum explanatio, vel compendium ad memoriam: tamet&longs;i hoc <lb/>po&longs;tremum non nece&longs;&longs;arium. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr=".n.">enim</expan> c&ugrave;m ego ordinis initia &longs;umenda e&longs;&longs;e dico &agrave; primis &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam, illa excludo, <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> ad principiorum notitiam afferuntur: neque enim &longs;unt <lb/>prima &longs;ecund&ugrave;m naturam, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> faciunt: quoniam tunc &longs;cimus rem cau&longs;&longs;as <expan abbr="hab&etilde;tem">habentem</expan>, <lb/>c&ugrave;m eius cau&longs;&longs;as habemus. </s>                                                                <s>&longs;unt principia &longs;an&egrave; cognitionis, &longs;ed non &longs;cienti&aelig; pars, &amp; principia <lb/>vi&aelig;, non ordinis &agrave; quibus in &longs;ecundo &amp; quarto contextu. 1. Phy&longs;. &longs;ub vniuer&longs;alium nomine pro&shy;<lb/>cedere iubebat Ari&longs;toteles, vt ad rerum principia re&longs;oluendo veniremus. </s>                                                                <s>Itaque, c&ugrave;m principio&shy;<lb/>rum gratia tractentur ea qu&aelig; &longs;unt notiora nobis, cum principiis ip&longs;is numeranda erunt: veluti, <lb/>quanuis tran&longs;mutatio &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, quo introducimur ad &longs;peculationem materi&ecedil; &amp; form&ecedil;, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>omnino natur&aelig; qu&aelig; &longs;unt vera principia rerum naturalium; nihilominus ea tractatio de prin&shy;<lb/>
Line 3656 
Line 3656 
 <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s>                                                                <s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s>                                                                <s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s>                                                                <s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.  <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s>                                                                <s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s>                                                                <s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s>                                                                <s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.
 <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/> <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s>                                                                <s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s>                                                                <s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s>                                                                <s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s>                                                                <s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">congruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/> <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s>                                                                <s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s>                                                                <s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s>                                                                <s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s>                                                                <s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s>                                                                <s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s>                                                                <s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">congruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/>
 <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s>                                                                <s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s>                                                                <s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s>                                                                <s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> tamen ab eis qui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s>                                                                <s>quippe quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/> <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">omnis</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s>                                                                <s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s>                                                                <s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s>                                                                <s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquam</expan> tamen ab eis qui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s>                                                                <s>quippe quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s>                                                                <s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s>                                                                <s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s>                                                                <s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s>                                                                <s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/> <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s>                                                                <s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s>                                                                <s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s>                                                                <s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s>                                                                <s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s>                                                                <s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s>                                                                <s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s>                                                                <s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s>                                                                <s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s>                                                                <s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s>                                                                <s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s>                                                                <s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s>                                                                <s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>in &longs;ola via  <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s>                                                                <s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s>                                                                <s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s>                                                                <s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s>                                                                <s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s>                                                                <s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s>                                                                <s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>in &longs;ola via
 <pb pagenum="105"/> <pb pagenum="105"/>
Line 4486 
Line 4486 
 <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th=s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th=s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s>                                                                <s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id <expan abbr="qd">quod</expan> profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s>                                                                <s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s>                                                                <s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s>                                                                <s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">nomina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> <expan abbr="tpis">temporis</expan> <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um <expan abbr="qd">quod</expan> accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">potestas</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">potestate</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materia. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s>                                                                <s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> primus nil e&longs;t aliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s>                                                                <s>Et <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, <expan abbr="qd">quod</expan> ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in <expan abbr="tpe">tempore</expan> aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s>                                                                <s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: <expan abbr="&ptilde;&ptilde;ea">propterea</expan> quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s>                                                                <s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">hoine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus  <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s>                                                                <s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s>                                                                <s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s>                                                                <s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">homine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus
 <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/> <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s>                                                                <s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/> <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s>                                                                <s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s>                                                                <s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s>                                                                <s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s>                                                                <s>&longs;ed vt ab hoc. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s>                                                                <s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s>                                                                <s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">praedicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s>                                                                <s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s>                                                                <s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">nomine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ententiam</expan> obiecta fuere. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s>                                                                <s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">responderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s>                                                                <s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">praedicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s>                                                                <s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s>                                                                <s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma &longs;emp <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/> <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">respondeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s>                                                                <s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan>, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s>                                                                <s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">causam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/rxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> forma <expan abbr="&longs;em&ptilde;">&longs;emper</expan> <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;emper aliud in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s>                                                                <s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">causas</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> &longs;unt actu; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="qd&atilde;">quoddam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;peciemque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet effectus. </s>                                                                <s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius <expan abbr="pfectio">perfectio</expan>, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanque</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaquae</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>  <arrow.to.target n="marg1111"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> &longs;it, &amp; <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> eius habitus; <expan abbr="pr&ecedil;ter&qtilde;">pr&ecedil;terquae</expan> quae <expan abbr="accid&etilde;ti&utilde;">accidentium</expan> habitudo ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, e&longs;t <expan abbr="tran&longs;c&etilde;-dens">tran&longs;cen&shy;<lb/>dens</expan> &amp; interna, nec, ni&longs;i ex figura dictionis in eo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> <expan abbr="c&otilde;tine&ttilde;">continetur</expan>. </s>                                                                <s>Ex hoc <expan abbr="&longs;olui&ttilde;">&longs;oluitur</expan> obiectio <expan abbr="&longs;ec&utilde;da">&longs;ecunda</expan> <lb/>inficiando, &longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="connex&utilde;">connexum</expan>; quia motus aliter &longs;e habet ad efficiens, ac patiens; fit <expan abbr=".n.">enim</expan> in hoc &amp; <expan abbr="contrahi&ttilde;">contrahitur</expan> in <lb/>&longs;ubiecto in quo manet ea forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>. </s>                                                                <s>ob id <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> illi familiare &amp; <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan> e&longs;t, &amp; in eius <lb/>definitione <expan abbr="capi&ttilde;">capitur</expan>; <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> ver&ograve; <expan abbr="nequa&qtilde;">nequaque</expan>, ni&longs;i definitio logic&egrave; <expan abbr="capia&ttilde;">capiatur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex &longs;ingulis <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> generib. <lb/></s>                                                                <s><expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan> <expan abbr="&ptilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> po&longs;trem&ograve; <expan abbr="&qtilde;ritur">quaritur</expan>, referatur'ne motus ad ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid, vt motus e&longs;t, an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <lb/><expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s>ac &longs;i <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> dixerim. </s>                                                                <s>ergo, inquis, erit aliud <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan> in quo <expan abbr="continebi&ttilde;">continebitur</expan> motus, <lb/>pp <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, quatenus, &longs;. </s>                                                                <s>e&longs;t motus. </s>                                                                <s>H&icirc;c dubito <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> de nece&longs;sitate <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutionis">con&longs;ecutionis</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> retorqueo <lb/><expan abbr="arg&mtilde;">argmentum</expan> <expan abbr="&qtilde;rens">quarens</expan> in primis Alexandri, qui &longs;unt ambigui, referuntur&uacute;e ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan>, <lb/>an <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>aliam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>? </s>                                                                <s><expan abbr="r&ntilde;">responsionem</expan> debis, &longs;cio, <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan><expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s>                                                                <s>Ergo'ne <expan abbr="&longs;eque&ttilde;">&longs;equetur</expan> Alexandros, quatenus <expan abbr="Alex&atilde;dri">Alexandri</expan> <lb/>&longs;unt, fore in quadam <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> per &longs;e? </s>                                                                <s>erit &longs;an&egrave; alia <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> notio; nec <expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> qu&aelig; per &longs;e <expan abbr="reijcia&ttilde;">reijciatur</expan> in <lb/><expan abbr="aliqd">aliquod</expan> genus. </s>                                                                <s>Atqui oppones, <expan abbr="qd">quod</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> quatenus &longs;ignificare <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="c&otilde;em">conem</expan>. </s>                                                                <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> hoc <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> <lb/>idcirco notio <expan abbr="ratio&qacute;">ratioque</expan>. </s>                                                                <s>illa erit vniuoca, &longs;ed <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> quatenus pertinere <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> ad ea qu&ecedil; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s>                                                                <s>ex quo <lb/><expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea vox &amp; <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan> <expan abbr="amplecta&ttilde;">amplectatur</expan> &amp; id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <expan abbr="c&otilde;mitta&ttilde;">committatur</expan> in <expan abbr="argt&otilde;">argumento</expan> cauillus ex figura di&shy;<lb/>ctionis, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> id <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t in eo <expan abbr="qd">quod</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, accipimus &longs;icut <expan abbr="vniuoc&utilde;">vniuocum</expan>, quale e&longs;&longs;e debet, &longs;i ad <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">praedicamentum</expan>
 <pb pagenum="147"/> <pb pagenum="147"/>
 <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/> <arrow.to.target n="marg1112"></arrow.to.target><lb/>reuocari debeat. </s>                                                                <s>At &longs;i non habet <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> ad <expan abbr="qd">quod</expan> referatur; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> igitur omnia <expan abbr="c&otilde;tinebuntur">continebuntur</expan> in <lb/><expan abbr="&ptilde;dicamentis">praedicamentis</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> notiones <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> in &longs;umma terum genera redigentur. </s>                                                                <s>An non ita <expan abbr="intelligend&utilde;">intelligendum</expan> e&longs;t <lb/><expan abbr="quid&qacute;">quidque</expan>. </s>                                                                <s>ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> reduci per quanque <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed per eam <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;it vniuoca &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> rationis. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave; qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; addo <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan>: nanque et&longs;i non vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan> <lb/>referuntur; at quia partes eorum prim&aelig; &longs;unt vnius rationis; <expan abbr="&ptail;&ptail;">propter</expan>illas in certo genere collocantur. <lb/></s>                                                                <s>Itaque referri ad <expan abbr="&ptilde;dicamenta">praedicamenta</expan> qu&aelig;que dicemus, vel vt <expan abbr="c&otilde;ia">conia</expan>, vel per &longs;uas partei: illud <expan abbr="vniuocor&utilde;">vniuocorum</expan> <lb/>e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>; hoc ad ea pertinet qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ambigua. </s>                                                                <s>Admonebo etiam te <lb/>e&longs;&longs;e in aliquo <expan abbr="&ptilde;dicamento">praedicamento</expan> non vnica ratione contingere; vel enim formaliter, vbi, &longs;cilicet, recto <lb/>nomine pr&aelig;dicatio profertur; vel etiam (vtar h&icirc;c voce trita) reductiu&egrave;, vbi alio quouis modo <expan abbr="&ptilde;-dicatio">prae&shy;<lb/>dicatio</expan> pronunciatur. </s>                                                                <s>Non e&longs;t ver&ograve; <expan abbr="ab&longs;urd&otilde;">ab&longs;urdum</expan>, vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> res in diuer&longs;is generib. atque etiam in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>pr&aelig;dicamento formaliter &longs;it &amp; reductiu&egrave;, vt <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, quod formaliter e&longs;t numerus; attamen quia <lb/>numerus continui; in quantitate continua reponitur. </s>                                                                <s>Sic ego de motu dico: ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> formaliter e&longs;t <lb/>ad aliquid; quoniam pa&longs;sio, vel actio &longs;uo qu&aelig;que modo, vt &longs;upr&agrave; con&longs;tituimus; reductiu&egrave; <expan abbr="quali-tat&etilde;">quali&shy;<lb/>tatem</expan>; qu&ograve;d e&longs;t quidam modus qualitatis. </s>                                                                <s>Ergo ad <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. </s>                                                                <s>Si refertur ad aliquid per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>; <lb/>re&longs;tat ratio per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> e&longs;t motus; aut h&aelig;c e&longs;t alia &agrave; &longs;uperiore, aut non? </s>                                                                <s>alia cert&egrave;. </s>                                                                <s>Ergo e&longs;t aliud pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentum ad quod refertur, quatenus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>Hoc &longs;an&egrave; non <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t: nanque &amp; in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg1113"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> referri continget, &amp; in idem <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> &longs;ub alia ratione. </s>                                                                <s>Propria <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> <lb/>igitur, atque formali refertur ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> ver&ograve; reductiu&egrave; &longs;ol&ugrave;m: ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> qualitas e&longs;t eius ratio formalis; <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> nec motus e&longs;t qualitas, nec qualitas e&longs;t ad aliquid, &longs;ed <lb/><expan abbr="reduci&ttilde;">reducitur</expan>, vt <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> e&longs;t, ad aliquid obliqu&egrave; per <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan>. </s>                                                                <s>Hac ergo ratione defendimus <expan abbr="Alexandr&utilde;">Alexandrum</expan>.</s></p>
Line 4827 
Line 4827 
 <pb pagenum="160"/>ria, &amp; de talibus moueri &amp; quie&longs;cere dicitur, ex non &longs;ubiecto in non &longs;ubiectum mutatio nulla, <lb/> <pb pagenum="160"/>ria, &amp; de talibus moueri &amp; quie&longs;cere dicitur, ex non &longs;ubiecto in non &longs;ubiectum mutatio nulla, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1202"></arrow.to.target><lb/>vt docet Ari&longs;toteles 11. prim&aelig; phil. </s>                                                                <s>T. 10. qu&ograve;d in his nulla neque contrarietas, neque contradi&shy;<lb/>ctio, <expan abbr="neq;">neque</expan> oppo&longs;itio, proprii&longs;sim&egrave; ver&ograve; mutatio ponitur in contradicentibus. </s>                                                                <s>Motus etiam com&shy;<lb/>muni&longs;sim&egrave; accipitur, vt proce&longs;&longs;us &longs;cilicet ab imperfecto ad perfectum, qui e&longs;&longs;e &longs;olet in quattuor <lb/>primis categoriis &longs;ub&longs;tantia, quanto, quali, &amp; ip&longs;o vbi; ac &longs;ub ea amplitudine definitur 3. Phy&longs;. <lb/>proprii&longs;sim&egrave; autem motus e&longs;t ex &longs;ubiecto in <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &amp; illi opponitur quies. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign>, <lb/>.i. </s>                                                                <s>generatio videtur e&longs;&longs;e vox multiplex, &amp; modo &longs;ignificat quiddam <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, ali&agrave;s quiddam fiens. <lb/></s>                                                                <s>Nam mos e&longs;t Gr&aelig;c&ecedil; lingu&aelig; vti con&longs;imilibus nominum formulis qu&aelig; grammatici verbalia nun&shy;<lb/>cupant, quibus actus &amp; pote&longs;tas &longs;ignificentur, &amp; quod factum e&longs;t &amp; fiens, vt <foreign lang="greek">su/nqeton</foreign>, quod actu <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, &amp; quod e&longs;t pote&longs;tate &amp; <foreign lang="greek">sh=yis</foreign> e&longs;t putredo alio nomine <foreign lang="greek">sapro/ths</foreign>, &amp; putrefactio <lb/>ide&longs;t via in putredinem, &amp; <foreign lang="greek">kra=sis</foreign> temperatio, atque temperies: &amp; <foreign lang="greek">enwsis</foreign> vnitio atque vnio, &longs;i&shy;<lb/>ue concordatio &amp; concordia: &longs;imiliter etiam <foreign lang="greek">ge/nesis, &amp; metabolh/</foreign> generatio, &amp; quod genitum <lb/>e&longs;t; tran&longs;mutatio &amp; quod tran&longs;mutatum e&longs;t, ita enim deficientibus vocibus qu&ecedil; indicent actum <lb/>iam perfectum, quemadmodum concordia, temperies, &amp; putredo, liceat nobis per&longs;picuitatis gra&shy;<lb/>tia generationem <expan abbr="c&otilde;pletam">completam</expan> exprimere, noui enim optim&egrave; genitum &amp; tran&longs;mutatum rem ip&longs;am <lb/>propri&egrave; notare qu&ecedil; iam facta &longs;it; &longs;ed quia transfertur etiam ad &longs;ignificandum mutationis &longs;u&ecedil; ter&shy;<lb/>minum, genitum quidem generationis, tran&longs;mutatum ver&ograve; tran&longs;mutationis; exi&longs;timaui po&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1202"></arrow.to.target><lb/>vt docet Ari&longs;toteles 11. prim&aelig; phil. </s>                                                                <s>T. 10. qu&ograve;d in his nulla neque contrarietas, neque contradi&shy;<lb/>ctio, <expan abbr="neq;">neque</expan> oppo&longs;itio, proprii&longs;sim&egrave; ver&ograve; mutatio ponitur in contradicentibus. </s>                                                                <s>Motus etiam com&shy;<lb/>muni&longs;sim&egrave; accipitur, vt proce&longs;&longs;us &longs;cilicet ab imperfecto ad perfectum, qui e&longs;&longs;e &longs;olet in quattuor <lb/>primis categoriis &longs;ub&longs;tantia, quanto, quali, &amp; ip&longs;o vbi; ac &longs;ub ea amplitudine definitur 3. Phy&longs;. <lb/>proprii&longs;sim&egrave; autem motus e&longs;t ex &longs;ubiecto in <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &amp; illi opponitur quies. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign>, <lb/>.i. </s>                                                                <s>generatio videtur e&longs;&longs;e vox multiplex, &amp; modo &longs;ignificat quiddam <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, ali&agrave;s quiddam fiens. <lb/></s>                                                                <s>Nam mos e&longs;t Gr&aelig;c&ecedil; lingu&aelig; vti con&longs;imilibus nominum formulis qu&aelig; grammatici verbalia nun&shy;<lb/>cupant, quibus actus &amp; pote&longs;tas &longs;ignificentur, &amp; quod factum e&longs;t &amp; fiens, vt <foreign lang="greek">su/nqeton</foreign>, quod actu <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, &amp; quod e&longs;t pote&longs;tate &amp; <foreign lang="greek">sh=yis</foreign> e&longs;t putredo alio nomine <foreign lang="greek">sapro/ths</foreign>, &amp; putrefactio <lb/>ide&longs;t via in putredinem, &amp; <foreign lang="greek">kra=sis</foreign> temperatio, atque temperies: &amp; <foreign lang="greek">enwsis</foreign> vnitio atque vnio, &longs;i&shy;<lb/>ue concordatio &amp; concordia: &longs;imiliter etiam <foreign lang="greek">ge/nesis, &amp; metabolh/</foreign> generatio, &amp; quod genitum <lb/>e&longs;t; tran&longs;mutatio &amp; quod tran&longs;mutatum e&longs;t, ita enim deficientibus vocibus qu&ecedil; indicent actum <lb/>iam perfectum, quemadmodum concordia, temperies, &amp; putredo, liceat nobis per&longs;picuitatis gra&shy;<lb/>tia generationem <expan abbr="c&otilde;pletam">completam</expan> exprimere, noui enim optim&egrave; genitum &amp; tran&longs;mutatum rem ip&longs;am <lb/>propri&egrave; notare qu&ecedil; iam facta &longs;it; &longs;ed quia transfertur etiam ad &longs;ignificandum mutationis &longs;u&ecedil; ter&shy;<lb/>minum, genitum quidem generationis, tran&longs;mutatum ver&ograve; tran&longs;mutationis; exi&longs;timaui po&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1203"></arrow.to.target><lb/>me abuti vocibus eiu&longs;modi ad declarandum id quod in pr&ecedil;&longs;entia qu&aelig;rimus. </s>                                                                <s>Secund&ograve; generatio <lb/>&longs;umitur pro illo progre&longs;&longs;u qui e&longs;t &agrave; &longs;ub&longs;tantia imperfecta ad &longs;ub&longs;tantiam perfectam, vt c&ugrave;m &egrave; &longs;e&shy;<lb/>mine fit homo, &amp; in hac notione comprehenditur &longs;ub definitione motus primi &longs;ignificati, &amp; qui <lb/>explicatus e&longs;t 3. Phy&longs;. Po&longs;trem&ograve; generatio e&longs;t tran&longs;itus ex non &longs;ubiecto in &longs;ubiectum &amp; &agrave; non e&longs;&shy;<lb/>&longs;e &longs;impliciter ad e&longs;&longs;e &longs;impliciter, ide&longs;t, mutatio, inter id quod nullo modo con&longs;ecutum e&longs;t deno&shy;<lb/>minationem finis, neque perdidit adhuc nomen &amp; definitionem, quam habebat, &amp; illud quod <lb/>aliam denominationem &amp; definitionem &longs;ibi comparauit. </s>                                                                <s>veluti c&ugrave;m fit homo &egrave; &longs;emine e&longs;t illuc <lb/>v&longs;que &longs;emen, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> homo ab&longs;olutus e&longs;t, &amp; c&ugrave;m prim&ugrave;m ab&longs;olutus e&longs;t homo, non e&longs;t amplius <lb/>&longs;emen, &longs;ed transformatum e&longs;t in hominem, &amp; appellatur homo, &amp; definitur vt homo, &amp; h&ecedil;c e&longs;t <lb/>mutatio propri&egrave;; quoniam h&aelig;c &longs;unt contradicentia, tamet&longs;i &amp; h&aelig;c di&longs;tribuitur in eam qu&aelig; &longs;im&shy;<lb/>pliciter e&longs;t, &amp; qu&aelig; aliquo modo vt c&ugrave;m ex non albo fit album. </s>                                                                <s>Quare &longs;iquando dixerit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles <foreign lang="greek">to\ kata\ dunamin</foreign> non moueri, vt 11. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vel intelligi id quod opponitur ei <lb/>quod e&longs;t &longs;impliciter, &amp; propter aliquem actum; talis ver&ograve; e&longs;t materies, vel motus acceptus e&longs;t in <lb/>tertio &longs;ignificato, &amp; pre&longs;sius qu&agrave;m &longs;umptus fuerit 3. Phy&longs;. Quanquam etiam alia latebra dete&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1203"></arrow.to.target><lb/>me abuti vocibus eiu&longs;modi ad declarandum id quod in pr&ecedil;&longs;entia qu&aelig;rimus. </s>                                                                <s>Secund&ograve; generatio <lb/>&longs;umitur pro illo progre&longs;&longs;u qui e&longs;t &agrave; &longs;ub&longs;tantia imperfecta ad &longs;ub&longs;tantiam perfectam, vt c&ugrave;m &egrave; &longs;e&shy;<lb/>mine fit homo, &amp; in hac notione comprehenditur &longs;ub definitione motus primi &longs;ignificati, &amp; qui <lb/>explicatus e&longs;t 3. Phy&longs;. Po&longs;trem&ograve; generatio e&longs;t tran&longs;itus ex non &longs;ubiecto in &longs;ubiectum &amp; &agrave; non e&longs;&shy;<lb/>&longs;e &longs;impliciter ad e&longs;&longs;e &longs;impliciter, ide&longs;t, mutatio, inter id quod nullo modo con&longs;ecutum e&longs;t deno&shy;<lb/>minationem finis, neque perdidit adhuc nomen &amp; definitionem, quam habebat, &amp; illud quod <lb/>aliam denominationem &amp; definitionem &longs;ibi comparauit. </s>                                                                <s>veluti c&ugrave;m fit homo &egrave; &longs;emine e&longs;t illuc <lb/>v&longs;que &longs;emen, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> homo ab&longs;olutus e&longs;t, &amp; c&ugrave;m prim&ugrave;m ab&longs;olutus e&longs;t homo, non e&longs;t amplius <lb/>&longs;emen, &longs;ed transformatum e&longs;t in hominem, &amp; appellatur homo, &amp; definitur vt homo, &amp; h&ecedil;c e&longs;t <lb/>mutatio propri&egrave;; quoniam h&aelig;c &longs;unt contradicentia, tamet&longs;i &amp; h&aelig;c di&longs;tribuitur in eam qu&aelig; &longs;im&shy;<lb/>pliciter e&longs;t, &amp; qu&aelig; aliquo modo vt c&ugrave;m ex non albo fit album. </s>                                                                <s>Quare &longs;iquando dixerit Ari&longs;to&shy;<lb/>teles <foreign lang="greek">to\ kata\ dunamin</foreign> non moueri, vt 11. prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, vel intelligi id quod opponitur ei <lb/>quod e&longs;t &longs;impliciter, &amp; propter aliquem actum; talis ver&ograve; e&longs;t materies, vel motus acceptus e&longs;t in <lb/>tertio &longs;ignificato, &amp; pre&longs;sius qu&agrave;m &longs;umptus fuerit 3. Phy&longs;. Quanquam etiam alia latebra dete&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1204"></arrow.to.target><lb/>gitur ex ip&longs;is ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis verbis &longs;iquidem motus &longs;it ex &longs;ubiecto in &longs;ubiectum, eo qu&ograve;d <lb/>in generatione item &longs;it aliquid quod e&longs;t ex parte termini &agrave; quo &amp; eius quod ille vocat <foreign lang="greek">to\ gino/&shy;<lb/>menon</foreign>, ide&longs;t fiens: neque enim e&longs;t per &longs;e non ens, &amp; quamuis in eo &longs;it priuatio, etiam priuatio &longs;i&shy;<lb/>gnificatur affirmatione, &amp; e&longs;t quoquomodo po&longs;itiuum; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>de illo motus iure pr&ecedil;dicabitur; <lb/><expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo accipere licet ea qu&aelig; dicuntur ab eodem de corruptione, quod ratione qua e&longs;t id <lb/>in quod e&longs;t facta corruptio, erit in &longs;ubiectum, &amp; ver&ograve; de illo poterit dici motus. </s>                                                                <s>Quicquid &longs;it <lb/>tamen non inficias iuerim, tran&longs;mutationem quatenus &longs;ignificat hoc po&longs;t hoc, &amp; &longs;olam forma&shy;<lb/>rum &longs;ucce&longs;sionem exclu&longs;o &amp; circun&longs;cripto progre&longs;&longs;u ab vna forma ad alteram, qui &longs;pectatur in <lb/>materia, e&longs;&longs;e &longs;ine tempore: veruntamen 3. Phy&longs;. nullam eius haberi rationem, vt contr&agrave; eam qu&ecedil; <lb/>notat progre&longs;&longs;um, puncto temporis obiri nego; quam item definiri placet 3. Phy&longs;. &longs;ic <foreign lang="greek">ge/nesin</foreign>, <lb/>&longs;i formarum &longs;ucce&longs;sionem &longs;olam &longs;ignificet, &amp; id quod genito re&longs;pondet, &longs;ubitam e&longs;&longs;e non nega&shy;<lb/>uerim; &amp; vt obitur inter contradicentia, eam tamen conniueri, dum traderetur definitio motus. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign> progre&longs;&longs;um notet ab vna forma ad alteram, &amp; ab imperfecta &longs;ub&longs;tantia ad per&shy;<lb/>fectam, veluti &agrave; &longs;emine ad hominem; dum &longs;cilicet forma qu&aelig; po&longs;te&agrave; labefactatur in progre&longs;&longs;u <lb/> <arrow.to.target n="marg1204"></arrow.to.target><lb/>gitur ex ip&longs;is ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis verbis &longs;iquidem motus &longs;it ex &longs;ubiecto in &longs;ubiectum, eo qu&ograve;d <lb/>in generatione item &longs;it aliquid quod e&longs;t ex parte termini &agrave; quo &amp; eius quod ille vocat <foreign lang="greek">to\ gino/&shy;<lb/>menon</foreign>, ide&longs;t fiens: neque enim e&longs;t per &longs;e non ens, &amp; quamuis in eo &longs;it priuatio, etiam priuatio &longs;i&shy;<lb/>gnificatur affirmatione, &amp; e&longs;t quoquomodo po&longs;itiuum; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>de illo motus iure pr&ecedil;dicabitur; <lb/><expan abbr="&longs;imili&qacute;">&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>modo accipere licet ea qu&aelig; dicuntur ab eodem de corruptione, quod ratione qua e&longs;t id <lb/>in quod e&longs;t facta corruptio, erit in &longs;ubiectum, &amp; ver&ograve; de illo poterit dici motus. </s>                                                                <s>Quicquid &longs;it <lb/>tamen non inficias iuerim, tran&longs;mutationem quatenus &longs;ignificat hoc po&longs;t hoc, &amp; &longs;olam forma&shy;<lb/>rum &longs;ucce&longs;sionem exclu&longs;o &amp; circun&longs;cripto progre&longs;&longs;u ab vna forma ad alteram, qui &longs;pectatur in <lb/>materia, e&longs;&longs;e &longs;ine tempore: veruntamen 3. Phy&longs;. nullam eius haberi rationem, vt contr&agrave; eam qu&ecedil; <lb/>notat progre&longs;&longs;um, puncto temporis obiri nego; quam item definiri placet 3. Phy&longs;. &longs;ic <foreign lang="greek">ge/nesin</foreign>, <lb/>&longs;i formarum &longs;ucce&longs;sionem &longs;olam &longs;ignificet, &amp; id quod genito re&longs;pondet, &longs;ubitam e&longs;&longs;e non nega&shy;<lb/>uerim; &amp; vt obitur inter contradicentia, eam tamen conueniri, dum traderetur definitio motus. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i <foreign lang="greek">ge/nesis</foreign> progre&longs;&longs;um notet ab vna forma ad alteram, &amp; ab imperfecta &longs;ub&longs;tantia ad per&shy;<lb/>fectam, veluti &agrave; &longs;emine ad hominem; dum &longs;cilicet forma qu&aelig; po&longs;te&agrave; labefactatur in progre&longs;&longs;u <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1205"></arrow.to.target><lb/>&amp; ad extremum deletur, &longs;alua <expan abbr="integra&qacute;">integraque</expan>. </s>                                                                <s>erat, ad eam tendit in quam po&longs;te&agrave; de&longs;init; eam qui&shy;<lb/>dem &longs;ub motus definitione comprehendi, &amp; aliquo modo &longs;e habere dicimus ad tempus. </s>                                                                <s>De hoc <lb/>ergo nunc di&longs;putatur, &amp; po&longs;tremum hoc &longs;ignificatum in controuer&longs;iam venit. </s>                                                                <s>Id Latini dicunt <lb/>ex duobus con&longs;tare primordiis, affectione, &longs;eu pr&aelig;uia di&longs;po&longs;itione, atque introductione form&aelig; <lb/>qu&aelig; pertinet ad &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Neque id &longs;ine firmo &amp; graui te&longs;timonio (locum enim ego indi&shy;<lb/>cabo, licet illos lat&ecirc;re videatur) qu&ograve;d Ari&longs;toteles ip&longs;e <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> tum generandi officium deleget efficien&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1205"></arrow.to.target><lb/>&amp; ad extremum deletur, &longs;alua <expan abbr="integra&qacute;">integraque</expan>. </s>                                                                <s>erat, ad eam tendit in quam po&longs;te&agrave; de&longs;init; eam qui&shy;<lb/>dem &longs;ub motus definitione comprehendi, &amp; aliquo modo &longs;e habere dicimus ad tempus. </s>                                                                <s>De hoc <lb/>ergo nunc di&longs;putatur, &amp; po&longs;tremum hoc &longs;ignificatum in controuer&longs;iam venit. </s>                                                                <s>Id Latini dicunt <lb/>ex duobus con&longs;tare primordiis, affectione, &longs;eu pr&aelig;uia di&longs;po&longs;itione, atque introductione form&aelig; <lb/>qu&aelig; pertinet ad &longs;ub&longs;tantiam. </s>                                                                <s>Neque id &longs;ine firmo &amp; graui te&longs;timonio (locum enim ego indi&shy;<lb/>cabo, licet illos lat&ecirc;re videatur) qu&ograve;d Ari&longs;toteles ip&longs;e <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> tum generandi officium deleget efficien&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1206"></arrow.to.target><lb/>ti, vbi iam fuerit pr&aelig;parata materia, &amp; ab ea pul&longs;um &longs;it omne impedimentum. </s>                                                                <s>atqui re ita &longs;e ha&shy;<lb/>bente &longs;uccedit id &egrave; ve&longs;tigio. </s>                                                                <s>Igitur etiam res ip&longs;a &longs;ubit&ograve; generabitur: cetera qu&aelig; antecedunt ad <lb/>apparatum materi&ecedil; referentur: aut &longs;i rectius dicere velimus; non generabitur res, &longs;ed genita erit. <lb/></s>                                                                <s>De hac ip&longs;a re nunc quoque nos agamus hinc &longs;umpto exordio. </s>                                                                <s>Nam motus atque omnino mu&shy;<lb/>tatio pr&aelig;&longs;efert imperfectionem quandam qu&ecedil; &longs;uopte impul&longs;u dirigitur, &amp; tendit ad <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Iam enim accipio naturam &amp; pote&longs;tatem qu&aelig; e&longs;t ad oppo&longs;ita, &longs;emper dirigi per &longs;e ad perfectius; <lb/>ad imperfectius ver&ograve; non dirigi, aut non per &longs;e, &longs;ed ex euento. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis percunctetur, vnde&shy;<lb/>nam talis imperfectio ducatur in &longs;ub&longs;tantia, repetam h&icirc;c ego breuiter, tria e&longs;&longs;e generationis ini&shy; <arrow.to.target n="marg1206"></arrow.to.target><lb/>ti, vbi iam fuerit pr&aelig;parata materia, &amp; ab ea pul&longs;um &longs;it omne impedimentum. </s>                                                                <s>atqui re ita &longs;e ha&shy;<lb/>bente &longs;uccedit id &egrave; ve&longs;tigio. </s>                                                                <s>Igitur etiam res ip&longs;a &longs;ubit&ograve; generabitur: cetera qu&aelig; antecedunt ad <lb/>apparatum materi&ecedil; referentur: aut &longs;i rectius dicere velimus; non generabitur res, &longs;ed genita erit. <lb/></s>                                                                <s>De hac ip&longs;a re nunc quoque nos agamus hinc &longs;umpto exordio. </s>                                                                <s>Nam motus atque omnino mu&shy;<lb/>tatio pr&aelig;&longs;efert imperfectionem quandam qu&ecedil; &longs;uopte impul&longs;u dirigitur, &amp; tendit ad <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Iam enim accipio naturam &amp; pote&longs;tatem qu&aelig; e&longs;t ad oppo&longs;ita, &longs;emper dirigi per &longs;e ad perfectius; <lb/>ad imperfectius ver&ograve; non dirigi, aut non per &longs;e, &longs;ed ex euento. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis percunctetur, vnde&shy;<lb/>nam talis imperfectio ducatur in &longs;ub&longs;tantia, repetam h&icirc;c ego breuiter, tria e&longs;&longs;e generationis ini&shy;
 <pb pagenum="161"/> <pb pagenum="161"/>
Line 5326 
Line 5326 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1343"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1343"></margin.target>C</s></p>
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Quod'nam propri&egrave; generetur &amp; quid alij cen&longs;uerint. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXV<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>quod' nam propri&egrave; generetur &amp; quid alij cen&longs;uerint. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XXV<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>AT ver&ograve; c&ugrave;m generatio &longs;it &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: &longs;ub&longs;tantia ver&ograve; triplex, materia videlicet forma, &amp; <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quo pacto &longs;e habet ad omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem ip&longs;a generatio? </s>                                                                <s>Porr&ograve; quan&shy;<lb/>uis h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio videatur eius e&longs;&longs;e loci quo de generatione &longs;ingillatim verba facturi &longs;umus: quia <lb/>tamen pote&longs;t complecti generatim quancunque tran&longs;mutationem, quand&ograve; &egrave; tribus ei&longs;dem ana&shy;<lb/> <s>AT ver&ograve; c&ugrave;m generatio &longs;it &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: &longs;ub&longs;tantia ver&ograve; triplex, materia videlicet forma, &amp; <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quo pacto &longs;e habet ad omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem ip&longs;a generatio? </s>                                                                <s>Porr&ograve; quan&shy;<lb/>uis h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio videatur eius e&longs;&longs;e loci quo de generatione &longs;ingillatim verba facturi &longs;umus: quia <lb/>tamen pote&longs;t complecti generatim quancunque tran&longs;mutationem, quand&ograve; &egrave; tribus ei&longs;dem ana&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1344"></arrow.to.target><lb/>logic&egrave; principiis qu&aelig;libet mutatio con&longs;tat, idcirco etiam vi&longs;um nobis e&longs;t rem hanc inter commu&shy;<lb/>nia theoremata motus pertractare. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m rationes &amp; loca qu&aelig;dam Ari&longs;totelica per&longs;uadent <lb/>&agrave; generatione quomodocunque denominari omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem: nam de materia &amp; com&shy;<lb/>po&longs;ito &longs;atis apertum e&longs;t ex Ari&longs;totele c&ugrave;m alterum appellet <foreign lang="greek">to\ gino/menon</foreign> .i. </s>                                                                <s>fiens; alterum ver&ograve; <lb/><foreign lang="greek">o(\ginetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>quod fit primo illo nomine &longs;ignificans illud quod aliter nuncupamus <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &agrave; quo, <lb/>quod &longs;an&egrave; alteram naturam a&longs;&longs;umit per tran&longs;mutationem, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> priuationem (ita enim <lb/>&longs;emper nos priuationem referimus ad partem termini &agrave; quo, natura optante res e&longs;&longs;e quod a&longs;&longs;e&shy;<lb/>quitur per generationem) hoc autem e&longs;t materia, aut quod rationem materi&aelig; continet, atque <lb/>materia quidem in generatione &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: quoniam huius &longs;olius &longs;ubiectum e&longs;t potentia dunta&shy;<lb/>xat: aliarum ver&ograve; mutationum ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita, quoniam accidentia non &longs;eparantur <lb/>&agrave; &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; &longs;it actu, &amp; omnino quodcunque nomine &longs;ubiecti exprimitur, cuius h&ecedil; &longs;olent <lb/>e&longs;&longs;e conditiones, vt tran&longs;mutetur recipiens <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> formam, proptere&agrave; &longs;emper in potentia, &amp; quia <lb/>nulli oppo&longs;itum in omni tran&longs;mutatione &longs;it &longs;uper&longs;tes. </s>                                                                <s>Quanquam ver&ograve; etiam mutatio &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig; compo&longs;ito fundari videtur, &longs;iquidem ignis e&longs;t, qui conuertitur in a&euml;rem, at no&longs;ce id non e&longs;&longs;e <lb/>per &longs;e prim&ograve;; ver&ugrave;m, quia continet in &longs;e materiam qu&aelig; primum e&longs;t tran&longs;mutationis &longs;ubiectum,  <arrow.to.target n="marg1344"></arrow.to.target><lb/>logic&egrave; principiis qu&aelig;libet mutatio con&longs;tat, idcirco etiam vi&longs;um nobis e&longs;t rem hanc inter commu&shy;<lb/>nia theoremata motus pertractare. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m rationes &amp; loca qu&aelig;dam Ari&longs;totelica per&longs;uadent <lb/>&agrave; generatione quomodocunque denominari omnem &longs;ub&longs;tanti&aelig; partem: nam de materia &amp; com&shy;<lb/>po&longs;ito &longs;atis apertum e&longs;t ex Ari&longs;totele c&ugrave;m alterum appellet <foreign lang="greek">to\ gino/menon</foreign> .i. </s>                                                                <s>fiens; alterum ver&ograve; <lb/><foreign lang="greek">o(\ginetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>quod fit primo illo nomine &longs;ignificans illud quod aliter nuncupamus <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &agrave; quo, <lb/>quod &longs;an&egrave; alteram naturam a&longs;&longs;umit per tran&longs;mutationem, &amp; in &longs;e <expan abbr="c&otilde;tinet">continet</expan> priuationem (ita enim <lb/>&longs;emper nos priuationem referimus ad partem termini &agrave; quo, natura optante res e&longs;&longs;e quod a&longs;&longs;e&shy;<lb/>quitur per generationem) hoc autem e&longs;t materia, aut quod rationem materi&aelig; continet, atque <lb/>materia quidem in generatione &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: quoniam huius &longs;olius &longs;ubiectum e&longs;t potentia dunta&shy;<lb/>xat: aliarum ver&ograve; mutationum ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita, quoniam accidentia non &longs;eparantur <lb/>&agrave; &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; &longs;it actu, &amp; omnino quodcunque nomine &longs;ubiecti exprimitur, cuius h&ecedil; &longs;olent <lb/>e&longs;&longs;e conditiones, vt tran&longs;mutetur recipiens <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> formam, proptere&agrave; &longs;emper in potentia, &amp; quia <lb/>nulli oppo&longs;itum in omni tran&longs;mutatione &longs;it &longs;uper&longs;tes. </s>                                                                <s>Quanquam ver&ograve; etiam mutatio &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig; compo&longs;ito fundari videtur, &longs;iquidem ignis e&longs;t, qui conuertitur in a&euml;rem, at no&longs;ce id non e&longs;&longs;e <lb/>per &longs;e prim&ograve;; ver&ugrave;m, quia continet in &longs;e materiam qu&aelig; primum e&longs;t tran&longs;mutationis &longs;ubiectum,
Line 5494 
Line 5494 
 <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)=dos de\ to\ a)po\ tou= texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei=ai to\ ei)=dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa=s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei= th=s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi=s u(pokeime/nois, kai\ pollw=| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/> <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)=dos de\ to\ a)po\ tou= texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei=ai to\ ei)=dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa=s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei= th=s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi=s u(pokeime/nois, kai\ pollw=| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/> <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquam</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quoniam</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/> <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">mom</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">modo</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quatum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">aina</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat  <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quantum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">aina</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat
 <pb pagenum="195"/> <pb pagenum="195"/>
 <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p> <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p>
Line 6073 
Line 6073 
 <arrow.to.target n="marg1547"></arrow.to.target><lb/>Sic erit albefactio nigrefactioni contraria, de&longs;cen&longs;us a&longs;cen&longs;ui, decrementum quoque incremen&shy;<lb/>to opponetur. </s>                                                                <s>Sed enim, quia motus aut per &longs;eip&longs;um con&longs;ideratur &longs;impliciter, aut habetur ra&shy;<lb/>tio &longs;ubiecti, &longs;uppetit etiam duplex via con&longs;iderandi oppo&longs;itionem in motu, aut per &longs;eip&longs;um &longs;eor&shy;<lb/>&longs;um, aut eius &longs;ubiecto cogitatione comprehen&longs;o. </s>                                                                <s>Porr&ograve; &longs;i motus ab&longs;trahatur &agrave; con&longs;ideratione <lb/>&longs;ubiecti, ac eius termini &longs;impliciter accipiantur, &longs;ic &longs;tatuendum erit de oppo&longs;itione motuum. <lb/></s>                                                                <s>Vt c&ugrave;m contraria &longs;int, vel genera diuer&longs;a, vel diuer&longs;orum generum, vel etiam generis eiu&longs;dem <lb/>motus contrarij &longs;int inter &longs;pecies eiu&longs;dem generis. </s>                                                                <s>Quapropter a&longs;cen&longs;ui de&longs;cen&longs;us, &amp; albefactio <lb/>nigrefactioni ponentur e&longs;&longs;e contraria; &longs;iue h&aelig;c accidant eidem &longs;ubiecto, &longs;eu diuer&longs;is (nihil enim <lb/>vetat, quominus ita in&longs;int, c&ugrave;m &longs;int <expan abbr="c&otilde;traria">contraria</expan> &longs;ecund&ugrave;m materiam &amp; per accidens, non &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam &amp; per &longs;e) neutro <expan abbr=".n.">enim</expan> modo fiet, vt magis qu&agrave;m &longs;pecie di&longs;tinguantur. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i &longs;ubiectum <lb/>mente concipias, apparet in omnibus eius partibus id quod &longs;ecund&ugrave;m naturam, hoc e&longs;t, pluri&shy;<lb/>mum &longs;emper&uacute;e fiat, appellatur autem &longs;ecund&ugrave;m fatum, &amp; quod item eueniat pr&aelig;ter naturam <lb/>&amp; fatum, ac violentia quadam, &amp; rar&ograve;. </s>                                                                <s>Quamobrem alia motus oppo&longs;itio &longs;pectabitur, c&ugrave;m is <lb/>qui &longs;ecund&ugrave;m naturam e&longs;t, opponi videatur ei qui e&longs;t pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>Veruntamen &amp; natu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1547"></arrow.to.target><lb/>Sic erit albefactio nigrefactioni contraria, de&longs;cen&longs;us a&longs;cen&longs;ui, decrementum quoque incremen&shy;<lb/>to opponetur. </s>                                                                <s>Sed enim, quia motus aut per &longs;eip&longs;um con&longs;ideratur &longs;impliciter, aut habetur ra&shy;<lb/>tio &longs;ubiecti, &longs;uppetit etiam duplex via con&longs;iderandi oppo&longs;itionem in motu, aut per &longs;eip&longs;um &longs;eor&shy;<lb/>&longs;um, aut eius &longs;ubiecto cogitatione comprehen&longs;o. </s>                                                                <s>Porr&ograve; &longs;i motus ab&longs;trahatur &agrave; con&longs;ideratione <lb/>&longs;ubiecti, ac eius termini &longs;impliciter accipiantur, &longs;ic &longs;tatuendum erit de oppo&longs;itione motuum. <lb/></s>                                                                <s>Vt c&ugrave;m contraria &longs;int, vel genera diuer&longs;a, vel diuer&longs;orum generum, vel etiam generis eiu&longs;dem <lb/>motus contrarij &longs;int inter &longs;pecies eiu&longs;dem generis. </s>                                                                <s>Quapropter a&longs;cen&longs;ui de&longs;cen&longs;us, &amp; albefactio <lb/>nigrefactioni ponentur e&longs;&longs;e contraria; &longs;iue h&aelig;c accidant eidem &longs;ubiecto, &longs;eu diuer&longs;is (nihil enim <lb/>vetat, quominus ita in&longs;int, c&ugrave;m &longs;int <expan abbr="c&otilde;traria">contraria</expan> &longs;ecund&ugrave;m materiam &amp; per accidens, non &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam &amp; per &longs;e) neutro <expan abbr=".n.">enim</expan> modo fiet, vt magis qu&agrave;m &longs;pecie di&longs;tinguantur. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i &longs;ubiectum <lb/>mente concipias, apparet in omnibus eius partibus id quod &longs;ecund&ugrave;m naturam, hoc e&longs;t, pluri&shy;<lb/>mum &longs;emper&uacute;e fiat, appellatur autem &longs;ecund&ugrave;m fatum, &amp; quod item eueniat pr&aelig;ter naturam <lb/>&amp; fatum, ac violentia quadam, &amp; rar&ograve;. </s>                                                                <s>Quamobrem alia motus oppo&longs;itio &longs;pectabitur, c&ugrave;m is <lb/>qui &longs;ecund&ugrave;m naturam e&longs;t, opponi videatur ei qui e&longs;t pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>Veruntamen &amp; natu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1548"></arrow.to.target><lb/>ralem naturali opponi contingit, &amp; vtro&longs;que pr&ecedil;ter naturam &longs;ecum e&longs;&longs;e contrarios. </s>                                                                <s>Quandoqui&shy;<lb/>dem in naturalibus ij &longs;unt oppo&longs;iti qui &longs;unt ad oppo&longs;itos terminos. </s>                                                                <s>Vbi vnus &longs;it naturalis, alter <lb/>ver&ograve; pr&aelig;ter naturam; nil ob&longs;tat, quominus etiam &longs;int ad eo&longs;dem terminos. </s>                                                                <s>Etenim contrarius <lb/>e&longs;t a&longs;cen&longs;us ignis de&longs;cen&longs;ui terr&aelig;, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> vterque e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; ignis a&longs;cen&longs;us &longs;uiip&longs;ius <lb/>de&longs;cen&longs;ui, necnon a&longs;cen&longs;ui terr&aelig;, quorum alter e&longs;t naturalis, alter ver&ograve; contra naturam; quanuis <lb/>eidem termini exi&longs;tant, atque item de&longs;cen&longs;us ignis a&longs;cen&longs;us terr&aelig;, qui nihilominus &longs;unt pr&aelig;ter <lb/>naturam. </s>                                                                <s>Tamet &longs;i, vbi &longs;unt vtrique motus naturales, aut pr&aelig;ter naturam, id pertinet ad diuer&shy;<lb/>&longs;a &longs;ubiecta: vbi ver&ograve; alter &longs;ecund&ugrave;m naturam, alter autem contra fuerit, hoc nece&longs;&longs;ari&ograve; fit in eo&shy;<lb/>dem &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Idem quoque de reliquis motibus e&longs;t dicendum. </s>                                                                <s>Pone motus oppo&longs;itos in qua&shy;<lb/>litate, calefactionem &amp; frigefactionem. </s>                                                                <s>Ergo cui calefactio &longs;ecund&ugrave;m naturam <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>, illi erit <lb/>oppo&longs;ita refrigeratio pr&aelig;ter naturam: <expan abbr="item&qacute;">itemque</expan>. </s>                                                                <s>refrigeratio qu&aelig; conuenit huic &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, <lb/>erit oppo&longs;ita calefactioni qu&aelig; conuenit alteri &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; refrigeratio qu&ecedil; ine&longs;t in hoc <lb/>pr&ecedil;ter natur&aacute;, opponetur calefactioni qu&aelig; ine&longs;t pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> in altero. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m &longs;it'ne ratio par <lb/>ortus &amp; interitus haud facile e&longs;t iudicare, &longs;iue eos &longs;impliciter, &longs;eu ad &longs;ubiectum applicatos ob&longs;er&shy;<lb/>ues. </s>                                                                <s>Nam quod ad ip&longs;am mutationem &longs;pectat &longs;impliciter, eorum non e&longs;t oppo&longs;itio po&longs;itiua.  <arrow.to.target n="marg1548"></arrow.to.target><lb/>ralem naturali opponi contingit, &amp; vtro&longs;que pr&ecedil;ter naturam &longs;ecum e&longs;&longs;e contrarios. </s>                                                                <s>Quandoqui&shy;<lb/>dem in naturalibus ij &longs;unt oppo&longs;iti qui &longs;unt ad oppo&longs;itos terminos. </s>                                                                <s>Vbi vnus &longs;it naturalis, alter <lb/>ver&ograve; pr&aelig;ter naturam; nil ob&longs;tat, quominus etiam &longs;int ad eo&longs;dem terminos. </s>                                                                <s>Etenim contrarius <lb/>e&longs;t a&longs;cen&longs;us ignis de&longs;cen&longs;ui terr&aelig;, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> vterque e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; ignis a&longs;cen&longs;us &longs;uiip&longs;ius <lb/>de&longs;cen&longs;ui, necnon a&longs;cen&longs;ui terr&aelig;, quorum alter e&longs;t naturalis, alter ver&ograve; contra naturam; quanuis <lb/>eidem termini exi&longs;tant, atque item de&longs;cen&longs;us ignis a&longs;cen&longs;us terr&aelig;, qui nihilominus &longs;unt pr&aelig;ter <lb/>naturam. </s>                                                                <s>Tamet &longs;i, vbi &longs;unt vtrique motus naturales, aut pr&aelig;ter naturam, id pertinet ad diuer&shy;<lb/>&longs;a &longs;ubiecta: vbi ver&ograve; alter &longs;ecund&ugrave;m naturam, alter autem contra fuerit, hoc nece&longs;&longs;ari&ograve; fit in eo&shy;<lb/>dem &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Idem quoque de reliquis motibus e&longs;t dicendum. </s>                                                                <s>Pone motus oppo&longs;itos in qua&shy;<lb/>litate, calefactionem &amp; frigefactionem. </s>                                                                <s>Ergo cui calefactio &longs;ecund&ugrave;m naturam <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>, illi erit <lb/>oppo&longs;ita refrigeratio pr&aelig;ter naturam: <expan abbr="item&qacute;">itemque</expan>. </s>                                                                <s>refrigeratio qu&aelig; conuenit huic &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, <lb/>erit oppo&longs;ita calefactioni qu&aelig; conuenit alteri &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; refrigeratio qu&ecedil; ine&longs;t in hoc <lb/>pr&ecedil;ter natur&aacute;, opponetur calefactioni qu&aelig; ine&longs;t pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> in altero. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m &longs;it'ne ratio par <lb/>ortus &amp; interitus haud facile e&longs;t iudicare, &longs;iue eos &longs;impliciter, &longs;eu ad &longs;ubiectum applicatos ob&longs;er&shy;<lb/>ues. </s>                                                                <s>Nam quod ad ip&longs;am mutationem &longs;pectat &longs;impliciter, eorum non e&longs;t oppo&longs;itio po&longs;itiua.
 <pb pagenum="226"/>&longs;iquidem oppo&longs;itio motuum determinetur oppo&longs;itione po&longs;itiua terminorum: at ip&longs;orum termi&shy;<lb/> <pb pagenum="226"/>&longs;iquidem oppo&longs;itio motuum determinetur oppo&longs;itione po&longs;itiua terminorum: at ip&longs;orum termi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1549"></arrow.to.target><lb/>ni priuatiu&egrave; opponuntur, ens .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; non ens. </s>                                                                <s>Si &longs;ubiecta re&longs;pexeris, difficile admodum &longs;it &longs;tatue&shy;<lb/>re, quemadmodum &longs;e habeat in illis id quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam: tum etiam con&longs;i&shy;<lb/>militer'ne procedant atque in latione &amp; alteratione. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m vt &agrave; primo exordiar. </s>                                                                <s>In &longs;ub&longs;tantia <lb/>videmus ab Ari&longs;totele &longs;tatui repugnantiam &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam ex velocitate &amp; tardi&shy;<lb/>rate qu&aelig; &longs;unt accidentia, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;i qua &longs;it ocyor generatio, aut corruptio qu&agrave;m ferat natura, vt c&ugrave;m <lb/> <arrow.to.target n="marg1549"></arrow.to.target><lb/>ni priuatiu&egrave; opponuntur, ens .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; non ens. </s>                                                                <s>Si &longs;ubiecta re&longs;pexeris, difficile admodum &longs;it &longs;tatue&shy;<lb/>re, quemadmodum &longs;e habeat in illis id quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam: tum etiam con&longs;i&shy;<lb/>militer'ne procedant atque in latione &amp; alteratione. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m vt &agrave; primo exordiar. </s>                                                                <s>In &longs;ub&longs;tantia <lb/>videmus ab Ari&longs;totele &longs;tatui repugnantiam &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam ex velocitate &amp; tardi&shy;<lb/>tate qu&aelig; &longs;unt accidentia, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;i qua &longs;it ocyor generatio, aut corruptio qu&agrave;m ferat natura, vt c&ugrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1550"></arrow.to.target><lb/>animal iugulatur, aut anticipat me&longs;sis. </s>                                                                <s>Quod attinet ad &longs;ub&longs;tantiam qu&aelig; actu exi&longs;tit: dubium <lb/>e&longs;&longs;e pote&longs;t, &longs;it'ne aliqua <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> pr&ecedil;ter naturam &longs;impliciter, qu&ograve;d nulla forma pr&aelig;ter naturam <lb/>e&longs;&longs;e videatur, pr&aelig;terea &longs;it'ne vllus interitus &longs;ecund&ugrave;m naturam: quand&ograve; natura rem e&longs;&longs;e appe&shy;<lb/>tit, non autem non e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Nos h&icirc;c rem omnem paucis per&longs;tringemus, qu&aelig; po&longs;th&agrave;c vberrim&egrave; tra&shy;<lb/>ctabitur. </s>                                                                <s>Id igitur quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, aut &longs;impliciter e&longs;t, aut aliqua ex parte. <lb/></s>                                                                <s>Secund&ugrave;m naturam &longs;impliciter, in quo affecta e&longs;t, cum forma, tum materia ex natur&aelig; ip&longs;ius ordi&shy;<lb/>ne, quod e&longs;t plurimum ita fieri. </s>                                                                <s>Et pr&aelig;ter naturam &longs;impliciter, &longs;iquid materia dominante inde&shy;<lb/>finitum exoriatur, &amp; rar&ograve;, quod mon&longs;trum vocatur in eo quod e&longs;t <expan abbr="mon&longs;tr&utilde;">mon&longs;trum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;iquidem &amp; aliquid <lb/>in ip&longs;o ex natura ine&longs;&longs;e nil vetet. </s>                                                                <s>Ex parte ver&ograve; ortus &longs;ecund&ugrave;m naturam, vbi quippiam domi&shy;<lb/>nante materia definitum na&longs;catur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Idem quoque ortus e&longs;t pr&aelig;ter naturam non &longs;impliciter, <lb/> <arrow.to.target n="marg1550"></arrow.to.target><lb/>animal iugulatur, aut anticipat me&longs;sis. </s>                                                                <s>Quod attinet ad &longs;ub&longs;tantiam qu&aelig; actu exi&longs;tit: dubium <lb/>e&longs;&longs;e pote&longs;t, &longs;it'ne aliqua <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> pr&ecedil;ter naturam &longs;impliciter, qu&ograve;d nulla forma pr&aelig;ter naturam <lb/>e&longs;&longs;e videatur, pr&aelig;terea &longs;it'ne vllus interitus &longs;ecund&ugrave;m naturam: quand&ograve; natura rem e&longs;&longs;e appe&shy;<lb/>tit, non autem non e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Nos h&icirc;c rem omnem paucis per&longs;tringemus, qu&aelig; po&longs;th&agrave;c vberrim&egrave; tra&shy;<lb/>ctabitur. </s>                                                                <s>Id igitur quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, aut &longs;impliciter e&longs;t, aut aliqua ex parte. <lb/></s>                                                                <s>Secund&ugrave;m naturam &longs;impliciter, in quo affecta e&longs;t, cum forma, tum materia ex natur&aelig; ip&longs;ius ordi&shy;<lb/>ne, quod e&longs;t plurimum ita fieri. </s>                                                                <s>Et pr&aelig;ter naturam &longs;impliciter, &longs;iquid materia dominante inde&shy;<lb/>finitum exoriatur, &amp; rar&ograve;, quod mon&longs;trum vocatur in eo quod e&longs;t <expan abbr="mon&longs;tr&utilde;">mon&longs;trum</expan>. </s>                                                                <s>&longs;iquidem &amp; aliquid <lb/>in ip&longs;o ex natura ine&longs;&longs;e nil vetet. </s>                                                                <s>Ex parte ver&ograve; ortus &longs;ecund&ugrave;m naturam, vbi quippiam domi&shy;<lb/>nante materia definitum na&longs;catur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Idem quoque ortus e&longs;t pr&aelig;ter naturam non &longs;impliciter, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1551"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1551"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1552"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;it pr&aelig;ter naturam form&aelig;. </s>                                                                <s>Nam quicquam pr&aelig;ter naturam materi&aelig; &longs;olius e&longs;&longs;e non exi&longs;ti&shy;<lb/>mo, c&ugrave;m forma &longs;uccedat pro merito materi&aelig;. </s>                                                                <s>Si ergo materia &longs;it affecta pr&aelig;ter naturam, eodem <lb/>quoque modo affecta &longs;it forma nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt contr&agrave; etiam, nihil e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m naturam forma <lb/>&longs;olius. </s>                                                                <s>Nam &longs;iquid non e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam materi&aelig;, neque e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam form&ecedil;. <lb/></s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito &longs;iquid e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam form&ecedil;, nece&longs;&longs;e item e&longs;t, vt &longs;it &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>materi&aelig;, ob eandem .&longs;. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am, quia forma con&longs;equitur materiam. </s>                                                                <s>Interitus quia deperit for&shy;<lb/>ma, nunquam pote&longs;t e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;impliciter, &longs;ed plan&egrave; &longs;ecund&ugrave;m naturam materi&aelig;, <lb/>quemadmodum re&longs;olutio naturalis qu&aelig; fit per putrefactionem. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quendam e&longs;&longs;e pr&ecedil;ter <lb/>naturam &longs;impliciter, nil cert&egrave; prohibet, veluti 4. Meteor. </s>                                                                <s>docuimus e&longs;&longs;e conflagrationem; neque <lb/>.n. ille e&longs;t cur&longs;us materi&aelig; naturalis. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ita &longs;e habeant &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam in <lb/>&longs;ub&longs;tantiis, ea generatim decernemus: Generationem generationi opponi &amp; corruptioni, &amp; qui&shy;<lb/>dem generationi po&longs;itiu&egrave;, &longs;i vn&agrave; &longs;it &longs;ecund&agrave;m naturam, altera pr&aelig;ter naturam, vel &longs;uiip&longs;ius, vel <lb/>alterius. </s>                                                                <s>Interitus interitui non opponitur, quemadmodum neque opponitur non ens non enti, <lb/>&longs;ed illo nomine opponi non inconuenit, quatenus &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>Sic cor&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1552"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m &longs;it pr&aelig;ter naturam form&aelig;. </s>                                                                <s>Nam quicquam pr&aelig;ter naturam materi&aelig; &longs;olius e&longs;&longs;e non exi&longs;ti&shy;<lb/>mo, c&ugrave;m forma &longs;uccedat pro merito materi&aelig;. </s>                                                                <s>Si ergo materia &longs;it affecta pr&aelig;ter naturam, eodem <lb/>quoque modo affecta &longs;it forma nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt contr&agrave; etiam, nihil e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m naturam forma <lb/>&longs;olius. </s>                                                                <s>Nam &longs;iquid non e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam materi&aelig;, neque e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam form&ecedil;. <lb/></s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito &longs;iquid e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam form&ecedil;, nece&longs;&longs;e item e&longs;t, vt &longs;it &longs;ecund&ugrave;m naturam <lb/>materi&aelig;, ob eandem .&longs;. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am, quia forma con&longs;equitur materiam. </s>                                                                <s>Interitus quia deperit for&shy;<lb/>ma, nunquam pote&longs;t e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m naturam &longs;impliciter, &longs;ed plan&egrave; &longs;ecund&ugrave;m naturam materi&aelig;, <lb/>quemadmodum re&longs;olutio naturalis qu&aelig; fit per putrefactionem. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quendam e&longs;&longs;e pr&ecedil;ter <lb/>naturam &longs;impliciter, nil cert&egrave; prohibet, veluti 4. Meteor. </s>                                                                <s>docuimus e&longs;&longs;e conflagrationem; neque <lb/>.n. ille e&longs;t cur&longs;us materi&aelig; naturalis. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur ita &longs;e habeant &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam in <lb/>&longs;ub&longs;tantiis, ea generatim decernemus: Generationem generationi opponi &amp; corruptioni, &amp; qui&shy;<lb/>dem generationi po&longs;itiu&egrave;, &longs;i vn&agrave; &longs;it &longs;ecund&agrave;m naturam, altera pr&aelig;ter naturam, vel &longs;uiip&longs;ius, vel <lb/>alterius. </s>                                                                <s>Interitus interitui non opponitur, quemadmodum neque opponitur non ens non enti, <lb/>&longs;ed illo nomine opponi non inconuenit, quatenus &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m &amp; pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>Sic cor&shy;<lb/>
Line 6456 
Line 6456 
 <arrow.to.target n="marg1653"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1653"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1654"></arrow.to.target><lb/>naturam e&longs;&longs;e principium motus in eo in quo e&longs;t per &longs;e, &amp; non per accidens; is profect&ograve; mult&ograve; &longs;e&shy;<lb/>cus &longs;entire cogetur. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m duo &longs;int principiorum genera qu&aelig; in omni affectione requirun&shy;<lb/>tur, efficiens &amp; patiens: efficiens aut extr&agrave; e&longs;t, vt in &aelig;dificio faber, aut intr&agrave;, vt c&ugrave;m medicus &longs;e&shy;<lb/>ip&longs;um curat, vbi ver&ograve; &longs;it intr&agrave; &longs;it per accidens, &amp; nonnunquam &longs;eparabile; hoc non e&longs;t natura. <lb/></s>                                                                <s>Ex hoc igitur ita argumentor: Vbi e&longs;t intr&agrave;, e&longs;t per accidens. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito con&longs;equentis, <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>efficiens non e&longs;t per accidens, e&longs;t extr&agrave;, ide&longs;t efficiens per &longs;e e&longs;t &longs;ubiecto &longs;eparatum. </s>                                                                <s>Atqui natu&shy;<lb/>ra non e&longs;t &longs;ubiecto &longs;eparata, nec igitur efficiens per &longs;e. </s>                                                                <s>Rur&longs;us efficiens quod e&longs;t intr&agrave; e&longs;t per ac&shy;<lb/>cidens; natura <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> non e&longs;t principium per accidens. </s>                                                                <s>ergo neque efficiens. </s>                                                                <s>Nullo igitur modo na&shy;<lb/>tura e&longs;t efficiens in eo in quo e&longs;t. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; actuo&longs;um propri&egrave; dicitur, quod &longs;cilicet habens <lb/>in &longs;e actum, ip&longs;um ei quod e&longs;t in potentia, communicat, &amp; in rebus natura con&longs;tantibus per mo&shy;<lb/>tum: dicitur item actuo&longs;um impropri&egrave; id ex quo aliquid pullulat, &longs;icuti &longs;plendor &agrave; &longs;ole, &amp; rubi&shy;<lb/>go &agrave; ferro, atque &agrave; laterna proiectio luminis, quod etiam metaphoricum appellari &longs;olet. </s>                                                                <s>itaque <lb/>rarum &amp; den&longs;um <foreign lang="greek">fora=s poiktiha\</foreign> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nuncupantur, &amp; molle &amp; <expan abbr="dur&utilde;">durum</expan> <foreign lang="greek">pa/qous kai\ a)paqeas</foreign> qu&ecedil; ab <lb/> <arrow.to.target n="marg1654"></arrow.to.target><lb/>naturam e&longs;&longs;e principium motus in eo in quo e&longs;t per &longs;e, &amp; non per accidens; is profect&ograve; mult&ograve; &longs;e&shy;<lb/>cus &longs;entire cogetur. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m duo &longs;int principiorum genera qu&aelig; in omni affectione requirun&shy;<lb/>tur, efficiens &amp; patiens: efficiens aut extr&agrave; e&longs;t, vt in &aelig;dificio faber, aut intr&agrave;, vt c&ugrave;m medicus &longs;e&shy;<lb/>ip&longs;um curat, vbi ver&ograve; &longs;it intr&agrave; &longs;it per accidens, &amp; nonnunquam &longs;eparabile; hoc non e&longs;t natura. <lb/></s>                                                                <s>Ex hoc igitur ita argumentor: Vbi e&longs;t intr&agrave;, e&longs;t per accidens. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito con&longs;equentis, <expan abbr="qd">quod</expan> <lb/>efficiens non e&longs;t per accidens, e&longs;t extr&agrave;, ide&longs;t efficiens per &longs;e e&longs;t &longs;ubiecto &longs;eparatum. </s>                                                                <s>Atqui natu&shy;<lb/>ra non e&longs;t &longs;ubiecto &longs;eparata, nec igitur efficiens per &longs;e. </s>                                                                <s>Rur&longs;us efficiens quod e&longs;t intr&agrave; e&longs;t per ac&shy;<lb/>cidens; natura <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> non e&longs;t principium per accidens. </s>                                                                <s>ergo neque efficiens. </s>                                                                <s>Nullo igitur modo na&shy;<lb/>tura e&longs;t efficiens in eo in quo e&longs;t. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; actuo&longs;um propri&egrave; dicitur, quod &longs;cilicet habens <lb/>in &longs;e actum, ip&longs;um ei quod e&longs;t in potentia, communicat, &amp; in rebus natura con&longs;tantibus per mo&shy;<lb/>tum: dicitur item actuo&longs;um impropri&egrave; id ex quo aliquid pullulat, &longs;icuti &longs;plendor &agrave; &longs;ole, &amp; rubi&shy;<lb/>go &agrave; ferro, atque &agrave; laterna proiectio luminis, quod etiam metaphoricum appellari &longs;olet. </s>                                                                <s>itaque <lb/>rarum &amp; den&longs;um <foreign lang="greek">fora=s poiktiha\</foreign> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nuncupantur, &amp; molle &amp; <expan abbr="dur&utilde;">durum</expan> <foreign lang="greek">pa/qous kai\ a)paqeas</foreign> qu&ecedil; ab <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1655"></arrow.to.target><lb/>eodem Ari&longs;totele corporum materia &longs;tatuuntur. </s>                                                                <s>&longs;i cui formam hoc pacto efficiens nominare <lb/>libeat, id non recu&longs;o nunc, neque id in pr&aelig;&longs;entia ve&longs;tigo, &longs;ic concedens, voce &longs;umpta <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan>, <lb/> <arrow.to.target n="marg1655"></arrow.to.target><lb/>eodem Ari&longs;totele corporum materia &longs;tatuuntur. </s>                                                                <s>&longs;i cui formam hoc pacto efficiens nominare <lb/>libeat, id non recu&longs;o nunc, neque id in pr&aelig;&longs;entia ve&longs;tigo, &longs;ic concedens, voce &longs;umpta <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan>, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1656"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="o&etilde;is">oenis</expan> cau&longs;&longs;as efficientis metaphorici nomine po&longs;&longs;e nuncupari, &amp; communius item eundem chara&shy;<lb/>cterem ad <expan abbr="o&etilde;is">oenis</expan> accommodari po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Quapropter affirmabat Ari&longs;toteles, omne cau&longs;&longs;arum genus <lb/>per id explicari, quod e&longs;t; vnde <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> (hic ver&ograve; character e&longs;t efficientis) aut fiunt, aut &longs;unt, aut cogno&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1656"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="o&etilde;is">omneis</expan> cau&longs;&longs;as efficientis metaphorici nomine po&longs;&longs;e nuncupari, &amp; communius item eundem chara&shy;<lb/>cterem ad <expan abbr="o&etilde;is">omneis</expan> accommodari po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Quapropter affirmabat Ari&longs;toteles, omne cau&longs;&longs;arum genus <lb/>per id explicari, quod e&longs;t; vnde <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> (hic ver&ograve; character e&longs;t efficientis) aut fiunt, aut &longs;unt, aut cogno&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1657"></arrow.to.target><lb/>&longs;cuntur ea quorum cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> de omni cau&longs;&longs;a pr&aelig;dicari &longs;olet, qu&ograve;d ab illa aliquid fiat, <lb/>latius ea nota &longs;umpta qu&aelig; veri <expan abbr="effici&etilde;tis">efficientis</expan> e&longs;t propria, quod .&longs;. </s>                                                                <s>in &longs;eip&longs;o formam aut vim eius, quod <lb/>illi tradit, quod e&longs;t in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan>, &amp; effectui natura &amp; tempore antecedit. </s>                                                                <s>Eodem quoque modo fieri <lb/>ex aliquo contingit vt ex materia, veluti lignum ex &longs;camno, vel vt termino, vt ex atro candidum, <lb/>vel etiam vt <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, &longs;icut ex homine homo, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Con&longs;imili&qacute;">Con&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>ratione <foreign lang="greek">to\ a)po\</foreign> quod e&longs;t propri&egrave; ab, <lb/> <arrow.to.target n="marg1657"></arrow.to.target><lb/>&longs;cuntur ea quorum cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>Sic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> de omni cau&longs;&longs;a pr&aelig;dicari &longs;olet, qu&ograve;d ab illa aliquid fiat, <lb/>latius ea nota &longs;umpta qu&aelig; veri <expan abbr="effici&etilde;tis">efficientis</expan> e&longs;t propria, quod .&longs;. </s>                                                                <s>in &longs;eip&longs;o formam aut vim eius, quod <lb/>illi tradit, quod e&longs;t in <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan>, &amp; effectui natura &amp; tempore antecedit. </s>                                                                <s>Eodem quoque modo fieri <lb/>ex aliquo contingit vt ex materia, veluti lignum ex &longs;camno, vel vt termino, vt ex atro candidum, <lb/>vel etiam vt <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, &longs;icut ex homine homo, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Con&longs;imili&qacute;">Con&longs;imilique</expan>. </s>                                                                <s>ratione <foreign lang="greek">to\ a)po\</foreign> quod e&longs;t propri&egrave; ab, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1658"></arrow.to.target><lb/>v&longs;urpatum ad &longs;ignificandum <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> principium motus internum, &longs;icut in calce 2. Phy&longs;. vbi <lb/>docens ea qu&aelig; &longs;unt, natum &longs;ic interpretatur, qu&ecedil;cunque ab aliquo principio quod intra &longs;e <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <lb/>continu&egrave; procedunt in aliquem finem, ab vnoquoque ver&ograve; non <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> finis, <expan abbr="neq.">neque</expan> fortuitus. <lb/></s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m dicitur, aliquid &agrave; forma fieri, aut &agrave; forma facere, interpretatur Alexander accepta illa no&shy;<lb/>ta impropri&egrave;, atque idem e&longs;t &agrave;c &longs;i Latin&egrave; <emph type="italics"/>pr&ecedil;<emph.end type="italics"/>dicamus. </s>                                                                <s>talis <expan abbr=".n.">enim</expan> vis e&longs;t <foreign lang="greek">tou= apo\</foreign> apud Graios. </s>                                                                <s>Neque <lb/>&longs;ic fus&egrave; acceptum efficiens alienum erit &agrave; materia. </s>                                                                <s>Con&longs;imiliter, et&longs;i ea vox <foreign lang="greek">kata\</foreign> nota e&longs;t for&shy;<lb/>m&aelig;, indicabitur tran&longs;umpta fui&longs;&longs;e ad <expan abbr="&longs;ignificand&utilde;">&longs;ignificandum</expan> efficiens, c&ugrave;m dicitur; <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Alterationem &amp; incre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1658"></arrow.to.target><lb/>v&longs;urpatum ad &longs;ignificandum <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> principium motus internum, &longs;icut in calce 2. Phy&longs;. vbi <lb/>docens ea qu&aelig; &longs;unt, natum &longs;ic interpretatur, qu&ecedil;cunque ab aliquo principio quod intra &longs;e <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <lb/>continu&egrave; procedunt in aliquem finem, ab vnoquoque ver&ograve; non <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> finis, <expan abbr="neq.">neque</expan> fortuitus. <lb/></s>                                                                <s>Ita c&ugrave;m dicitur, aliquid &agrave; forma fieri, aut &agrave; forma facere, interpretatur Alexander accepta illa no&shy;<lb/>ta impropri&egrave;, atque idem e&longs;t &agrave;c &longs;i Latin&egrave; <emph type="italics"/>pr&ecedil;<emph.end type="italics"/>dicamus. </s>                                                                <s>talis <expan abbr=".n.">enim</expan> vis e&longs;t <foreign lang="greek">tou= apo\</foreign> apud Graios. </s>                                                                <s>Neque <lb/>&longs;ic fus&egrave; acceptum efficiens alienum erit &agrave; materia. </s>                                                                <s>Con&longs;imiliter, et&longs;i ea vox <foreign lang="greek">kata\</foreign> nota e&longs;t for&shy;<lb/>m&aelig;, indicabitur tran&longs;umpta fui&longs;&longs;e ad <expan abbr="&longs;ignificand&utilde;">&longs;ignificandum</expan> efficiens, c&ugrave;m dicitur; <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Alterationem &amp; incre&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1659"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1659"></arrow.to.target><lb/>
Line 6503 
Line 6503 
 <s>NATVRA principium quidem e&longs;t omnis mutationis, &amp; eius primum qu&aelig; fit &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, quia prius e&longs;&longs;e rem oporteat, qu&agrave;m vllo alio munere fungatur. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i ver&ograve; <lb/>nos libro &longs;eparato de generationis primordiis agemus: tamen, qu&ograve;d ad explicationem natur&aelig;, <lb/> <s>NATVRA principium quidem e&longs;t omnis mutationis, &amp; eius primum qu&aelig; fit &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, quia prius e&longs;&longs;e rem oporteat, qu&agrave;m vllo alio munere fungatur. </s>                                                                <s>Tamet&longs;i ver&ograve; <lb/>nos libro &longs;eparato de generationis primordiis agemus: tamen, qu&ograve;d ad explicationem natur&aelig;, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1661"></arrow.to.target><lb/>&amp; ad eius qu&aelig;&longs;tionis intelligentiam qu&aelig; propo&longs;ita e&longs;t, conferet no&longs;&longs;e, vt pari re&longs;piciat formam <lb/>in mutatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;; proptere&agrave; nos hinc exordium faciemus in&longs;titut&aelig; di&longs;putationis. </s>                                                                <s>Vt ver&ograve; <lb/>h&aelig;c controuer&longs;ia dirimatur, aliquas hypothe&longs;es, veluti cau&longs;&longs;&aelig; no <lb/>&longs;tr&aelig; firmamenta &longs;tatuemus, qui&shy;<lb/>bus vniuer&longs;a res luce clarior euadat. </s>                                                                <s>Ac prim&ugrave;m tanti&longs;per dicemus de vi vocis illius patibile, &amp; <lb/>vtrum vniu&longs;modi perpetu&ograve; &longs;it eius ratio nec'ne: t&ugrave;m, an, &amp; quemadmodum in natur&aelig; definitio&shy;<lb/>ne accipiendum &longs;it. </s>                                                                <s>Patibile ergo dicitur, quia vim habeat patiendi, cui opponitur actuo&longs;um, <lb/>quia vim habeat agendi. </s>                                                                <s>Pati ver&ograve; illa propri&egrave; dicuntur, qu&aelig; c&ugrave;m aliquid potentia &longs;int, ad illius <lb/>actum tran&longs;mutantur. </s>                                                                <s>Notat autem pati duo, cum primis rationem excipientis &amp; &longs;ubiecti: quo&shy;<lb/>niam potentia, &longs;eu potius id quod e&longs;t potentia vertitur in actum, per actus acceptionem: deinde <lb/>affert notionem detrimenti, qu&ograve;d actio, &amp; alteratio fiant inter contraria, quorum ingenium e&longs;t, <lb/>vt &longs;e&longs;e mutu&ograve; tollant. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i debet aliquid ex perpe&longs;sione comparari, alterum quod prius ade&shy;<lb/>rat, intereat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ugrave;m&qacute;">C&ugrave;mque</expan>. </s>                                                                <s>omnis affectio radiceis agat in potentia, h&aelig;c ver&ograve; materia fun&shy;<lb/>detur: prim&ugrave;m <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan>, quod patietur, erit ip&longs;a materia, qu&ecedil; tum prim&ograve; patietur, dum &longs;ecund&ugrave;m  <arrow.to.target n="marg1661"></arrow.to.target><lb/>&amp; ad eius qu&aelig;&longs;tionis intelligentiam qu&aelig; propo&longs;ita e&longs;t, conferet no&longs;&longs;e, vt pari re&longs;piciat formam <lb/>in mutatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;; proptere&agrave; nos hinc exordium faciemus in&longs;titut&aelig; di&longs;putationis. </s>                                                                <s>Vt ver&ograve; <lb/>h&aelig;c controuer&longs;ia dirimatur, aliquas hypothe&longs;es, veluti cau&longs;&longs;&aelig; no <lb/>&longs;tr&aelig; firmamenta &longs;tatuemus, qui&shy;<lb/>bus vniuer&longs;a res luce clarior euadat. </s>                                                                <s>Ac prim&ugrave;m tanti&longs;per dicemus de vi vocis illius patibile, &amp; <lb/>vtrum vniu&longs;modi perpetu&ograve; &longs;it eius ratio nec'ne: t&ugrave;m, an, &amp; quemadmodum in natur&aelig; definitio&shy;<lb/>ne accipiendum &longs;it. </s>                                                                <s>Patibile ergo dicitur, quia vim habeat patiendi, cui opponitur actuo&longs;um, <lb/>quia vim habeat agendi. </s>                                                                <s>Pati ver&ograve; illa propri&egrave; dicuntur, qu&aelig; c&ugrave;m aliquid potentia &longs;int, ad illius <lb/>actum tran&longs;mutantur. </s>                                                                <s>Notat autem pati duo, cum primis rationem excipientis &amp; &longs;ubiecti: quo&shy;<lb/>niam potentia, &longs;eu potius id quod e&longs;t potentia vertitur in actum, per actus acceptionem: deinde <lb/>affert notionem detrimenti, qu&ograve;d actio, &amp; alteratio fiant inter contraria, quorum ingenium e&longs;t, <lb/>vt &longs;e&longs;e mutu&ograve; tollant. </s>                                                                <s>Nam, &longs;i debet aliquid ex perpe&longs;sione comparari, alterum quod prius ade&shy;<lb/>rat, intereat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="C&ugrave;m&qacute;">C&ugrave;mque</expan>. </s>                                                                <s>omnis affectio radiceis agat in potentia, h&aelig;c ver&ograve; materia fun&shy;<lb/>detur: prim&ugrave;m <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan>, quod patietur, erit ip&longs;a materia, qu&ecedil; tum prim&ograve; patietur, dum &longs;ecund&ugrave;m
 <pb pagenum="245"/> <pb pagenum="245"/>
 <arrow.to.target n="marg1662"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiam tran&longs;mutatur: dein, vbi tran&longs;mutetur interuentu &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ecund&ugrave;m alia pr&aelig;di&shy;<lb/>camenta, prius &longs;ecund&ugrave;m quantum, mox &longs;ecund&ugrave;m quale, &amp; vbi. </s>                                                                <s>Quare &longs;ecundo loco patietur <lb/>&longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita. </s>                                                                <s>Neque ip&longs;a materia per &longs;e &longs;ola patietur, &longs;ed, quia certis quibu&longs;dam mu&shy;<lb/>tationibus afficitur, aliquid etiam requiretur, quod efficiat, vt materia, hoc, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> alio motu, vt <lb/>ad quantum, &amp; quale moueatur: id ver&ograve; e&longs;t pr&ecedil;dicamentum illud &longs;ecund&ugrave;m quod fit mutatio, <lb/>aut eius qu&aelig;dam &longs;pecies. </s>                                                                <s>Quamobrem &amp; hoc etiam dicitur &longs;ubiectum, non &longs;an&egrave; &longs;impliciter, &longs;ed <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quod: ex quo item illi ratio patibilis quoquo modo conueniet. </s>                                                                <s>Hoc &longs;ubiectum &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m quod <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nobis nece&longs;&longs;ari&ograve; mon&longs;trabit; &longs;ecund&ugrave;m quam fit motus. </s>                                                                <s>Ide&ograve; quoque per <lb/>hanc rationem forma rei <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan> aliquam afferet ad patiendum, &amp; c&ugrave;m idem pr&ecedil;tere&agrave; con&shy;<lb/>tingat in mutatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, forma item &longs;ub&longs;tanti&aelig; qu&aelig; natura vocatur, habebit tale momen&shy;<lb/>tum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, non quia patiatur, e&longs;t huiu&longs;modi, &longs;ed quia patiatur compo&longs;itum &amp; materia per <lb/>illam. </s>                                                                <s>Hoc patiendi principium duplex agnouit inter Gr&ecedil;cos Alexander, quorum alterum, <lb/>nempe materiam, nuncupabat <foreign lang="greek">e)c ou(=</foreign> .i. </s>                                                                <s>ex quo; alterum ver&ograve; <foreign lang="greek">xaq) o(\</foreign> .i. </s>                                                                <s>&longs;ecund&ugrave;m quod: &amp; inter <lb/>Latinos D. Thomas, ita nobis ea &longs;ignificans, vt quod, vt quo, altero <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> exprimens &amp; <expan abbr="&longs;ubie-ct&utilde;">&longs;ubie&shy;<lb/>ctum</expan>, altero ver&ograve; certum <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan>, vnde &longs;umitur genus quodque mutationum, &amp; <expan abbr="l&otilde;g&egrave;">long&egrave;</expan> prius <lb/>principium &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, &longs;ecund&ugrave;m quam hoc, non alio motu agitur id quod mouetur. </s>                                                                <s>Sed, &longs;i de <lb/> <arrow.to.target n="marg1662"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiam tran&longs;mutatur: dein, vbi tran&longs;mutetur interuentu &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ecund&ugrave;m alia pr&aelig;di&shy;<lb/>camenta, prius &longs;ecund&ugrave;m quantum, mox &longs;ecund&ugrave;m quale, &amp; vbi. </s>                                                                <s>Quare &longs;ecundo loco patietur <lb/>&longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita. </s>                                                                <s>Neque ip&longs;a materia per &longs;e &longs;ola patietur, &longs;ed, quia certis quibu&longs;dam mu&shy;<lb/>tationibus afficitur, aliquid etiam requiretur, quod efficiat, vt materia, hoc, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> alio motu, vt <lb/>ad quantum, &amp; quale moueatur: id ver&ograve; e&longs;t pr&ecedil;dicamentum illud &longs;ecund&ugrave;m quod fit mutatio, <lb/>aut eius qu&aelig;dam &longs;pecies. </s>                                                                <s>Quamobrem &amp; hoc etiam dicitur &longs;ubiectum, non &longs;an&egrave; &longs;impliciter, &longs;ed <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quod: ex quo item illi ratio patibilis quoquo modo conueniet. </s>                                                                <s>Hoc &longs;ubiectum &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m quod <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nobis nece&longs;&longs;ari&ograve; mon&longs;trabit; &longs;ecund&ugrave;m quam fit motus. </s>                                                                <s>Ide&ograve; quoque per <lb/>hanc rationem forma rei <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan> aliquam afferet ad patiendum, &amp; c&ugrave;m idem pr&ecedil;tere&agrave; con&shy;<lb/>tingat in mutatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, forma item &longs;ub&longs;tanti&aelig; qu&aelig; natura vocatur, habebit tale momen&shy;<lb/>tum. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m, non quia patiatur, e&longs;t huiu&longs;modi, &longs;ed quia patiatur compo&longs;itum &amp; materia per <lb/>illam. </s>                                                                <s>Hoc patiendi principium duplex agnouit inter Gr&ecedil;cos Alexander, quorum alterum, <lb/>nempe materiam, nuncupabat <foreign lang="greek">e)c ou(=</foreign> .i. </s>                                                                <s>ex quo; alterum ver&ograve; <foreign lang="greek">xaq' o(\</foreign> .i. </s>                                                                <s>&longs;ecund&ugrave;m quod: &amp; inter <lb/>Latinos D. Thomas, ita nobis ea &longs;ignificans, vt quod, vt quo, altero <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> exprimens &amp; <expan abbr="&longs;ubie-ct&utilde;">&longs;ubie&shy;<lb/>ctum</expan>, altero ver&ograve; certum <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan>, vnde &longs;umitur genus quodque mutationum, &amp; <expan abbr="l&otilde;g&egrave;">long&egrave;</expan> prius <lb/>principium &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, &longs;ecund&ugrave;m quam hoc, non alio motu agitur id quod mouetur. </s>                                                                <s>Sed, &longs;i de <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1663"></arrow.to.target><lb/>fonte licet haurire, cur riuuli con&longs;ectandi? </s>                                                                <s>c&ugrave;m &amp; animum, &longs;icuti <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; &longs;cientiam <lb/>veluti <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qualitatis docuerit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> e&longs;&longs;e principia vt quibus in &longs;uo <expan abbr="quodq.">quodque</expan> genere &longs;uo <lb/> <arrow.to.target n="marg1663"></arrow.to.target><lb/>fonte licet haurire, cur riuuli con&longs;ectandi? </s>                                                                <s>c&ugrave;m &amp; animum, &longs;icuti <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; &longs;cientiam <lb/>veluti <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qualitatis docuerit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> e&longs;&longs;e principia vt quibus in &longs;uo <expan abbr="quodq.">quodque</expan> genere &longs;uo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1664"></arrow.to.target><lb/>munere fungeretur, &amp; quo animus &longs;entiret &amp; animal, c&ugrave;m tamen &longs;en&longs;us ibi, tanquam perpe&longs;sio <lb/>fuerit acceptus. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; pr&aelig;dicamento, non quidem materia, &longs;ed forma determinentur, motus <lb/>item forma finiatur, vt albedine albefactio; quod <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur ad albedinem, certa forma pr&aelig;&shy;<lb/>ditum &longs;it oportet, quippe contraria, &amp; in &longs;ubiecti quoque <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> veniet illa forma qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;tinetur">continetur</expan> <lb/>in eo pr&ecedil;dicamento &longs;ecund&ugrave;m quod fit motus, &amp; cuius vna alteri forma &longs;uccedit. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m aliis <lb/>quoque modis &agrave; forma motus, &amp; tran&longs;mutatio profici&longs;cuntur, &longs;iquidem res ip&longs;a tum moueatur, <lb/>c&ugrave;m prim&ugrave;m gignitur, tum etiam c&ugrave;m genita fuerit: ac, dum ip&longs;a gignitur, item duplex ad eam <lb/>tran&longs;mutationis habitudo &longs;pectari pote&longs;t, vel eius qu&aelig; e&longs;t ad &longs;ub&longs;tantiam, vel eius etiam qu&ecedil; e&longs;t <lb/>ad vbi: neque ad hoc &longs;ol&ugrave;m, ver&ugrave;m etiam ad illa accidentia qu&aelig; form&aelig; comitari &longs;olent. </s>                                                                <s>Cert&egrave; <lb/>dum res ip&longs;a fit, &amp; dum &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> mutatur, eadem &longs;an&egrave; generatim cau&longs;&longs;a motus e&longs;t, <lb/>&longs;ed non &longs;emper vt natura, ni&longs;i latius &longs;umpta voce natur&aelig;. </s>                                                                <s>ita <expan abbr=".n.">enim</expan> producit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, vt certum &longs;ubie&shy;<lb/>ctum quod e&longs;t in actu, permutetur facta &longs;ucce&longs;sione form&aelig; circum eandem materiam qu&aelig; per&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1664"></arrow.to.target><lb/>munere fungeretur, &amp; quo animus &longs;entiret &amp; animal, c&ugrave;m tamen &longs;en&longs;us ibi, tanquam perpe&longs;sio <lb/>fuerit acceptus. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; pr&aelig;dicamento, non quidem materia, &longs;ed forma determinentur, motus <lb/>item forma finiatur, vt albedine albefactio; quod <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> mouetur ad albedinem, certa forma pr&aelig;&shy;<lb/>ditum &longs;it oportet, quippe contraria, &amp; in &longs;ubiecti quoque <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> veniet illa forma qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;tinetur">continetur</expan> <lb/>in eo pr&ecedil;dicamento &longs;ecund&ugrave;m quod fit motus, &amp; cuius vna alteri forma &longs;uccedit. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m aliis <lb/>quoque modis &agrave; forma motus, &amp; tran&longs;mutatio profici&longs;cuntur, &longs;iquidem res ip&longs;a tum moueatur, <lb/>c&ugrave;m prim&ugrave;m gignitur, tum etiam c&ugrave;m genita fuerit: ac, dum ip&longs;a gignitur, item duplex ad eam <lb/>tran&longs;mutationis habitudo &longs;pectari pote&longs;t, vel eius qu&aelig; e&longs;t ad &longs;ub&longs;tantiam, vel eius etiam qu&ecedil; e&longs;t <lb/>ad vbi: neque ad hoc &longs;ol&ugrave;m, ver&ugrave;m etiam ad illa accidentia qu&aelig; form&aelig; comitari &longs;olent. </s>                                                                <s>Cert&egrave; <lb/>dum res ip&longs;a fit, &amp; dum &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> mutatur, eadem &longs;an&egrave; generatim cau&longs;&longs;a motus e&longs;t, <lb/>&longs;ed non &longs;emper vt natura, ni&longs;i latius &longs;umpta voce natur&aelig;. </s>                                                                <s>ita <expan abbr=".n.">enim</expan> producit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, vt certum &longs;ubie&shy;<lb/>ctum quod e&longs;t in actu, permutetur facta &longs;ucce&longs;sione form&aelig; circum eandem materiam qu&aelig; per&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1665"></arrow.to.target><lb/>manet. </s>                                                                <s>Nam materia nu&longs;qu&agrave;m ab vniuer&longs;is formis &longs;eiuncta reperitur. </s>                                                                <s>Hoc igitur ita mutatur, <lb/>quia veterem <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> deponit, <expan abbr="nouam&qacute;">nouamque</expan>. </s>                                                                <s>re&longs;umit, &amp; &egrave; pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, quod illi contigit per <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, fit actu &longs;ub&longs;tantia, quod beneficio form&aelig; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Iam h&icirc; e&longs;t forma noua quam <lb/>a&longs;&longs;equi materia cupit, ob id mouet, tanquam appetendum, &amp; vt finis &amp; qu&aelig;, po&longs;tquam acce&longs;sit, <lb/>tum demum e&longs;t forma, nec amplius cau&longs;&longs;a motus, &longs;ed terminus, habitibus <expan abbr=".n.">enim</expan> materi&aelig; pr&ecedil;&longs;entibus <lb/>ce&longs;&longs;at omnis motus. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Id ver&ograve; quod gignitur, c&ugrave;m &longs;it in potentia, <expan abbr="atq.">atque</expan> ad actum deduci debeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1665"></arrow.to.target><lb/>manet. </s>                                                                <s>Nam materia nu&longs;qu&agrave;m ab vniuer&longs;is formis &longs;eiuncta reperitur. </s>                                                                <s>Hoc igitur ita mutatur, <lb/>quia veterem <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> deponit, <expan abbr="nouam&qacute;">nouamque</expan>. </s>                                                                <s>re&longs;umit, &amp; &egrave; pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, quod illi contigit per <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, fit actu &longs;ub&longs;tantia, quod beneficio form&aelig; con&longs;equitur. </s>                                                                <s>Iam h&icirc; e&longs;t forma noua quam <lb/>a&longs;&longs;equi materia cupit, ob id mouet, tanquam appetendum, &amp; vt finis &amp; qu&aelig;, po&longs;tquam acce&longs;sit, <lb/>tum demum e&longs;t forma, nec amplius cau&longs;&longs;a motus, &longs;ed terminus, habitibus <expan abbr=".n.">enim</expan> materi&aelig; pr&ecedil;&longs;entibus <lb/>ce&longs;&longs;at omnis motus. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Id ver&ograve; quod gignitur, c&ugrave;m &longs;it in potentia, <expan abbr="atq.">atque</expan> ad actum deduci debeat, <lb/>
Line 6564 
Line 6564 
 <arrow.to.target n="marg1680"></arrow.to.target><lb/>&amp; maxim&egrave; expetenda, vt &longs;ui appetitum incutiat mouenti, vt &longs;imile producat, &amp; materi&aelig;, vt ad <lb/>&longs;eip&longs;o potiendum propendeat. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m forma, quoniam eius merito ine&longs;t affectio in compo&longs;ito, <lb/>quand&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> habens id etiam habeat quod e&longs;t cum forma illa <expan abbr="coni&utilde;ctum">coniunctum</expan>, qua&longs;i &longs;it ratio <lb/>per quam hoc ine&longs;t in compo&longs;ito. </s>                                                                <s>Nam motus naturalis e&longs;t &longs;icut actus quidam &longs;ecundus mobilis, <lb/>qu&agrave; mobile e&longs;t. </s>                                                                <s>Sicut igitur actus &longs;ecundus emanat ex primo quod e&longs;t forma: &longs;ic motus na&longs;citur <lb/>ex forma rei qu&aelig; mouetur. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; tu repugnantia cen&longs;ebis ea qu&aelig; nos olim con&longs;tituimus, <lb/>motum e&longs;&longs;e proce&longs;&longs;um de potentia e&longs;&longs;entiali ad actum primum. </s>                                                                <s>h&icirc;c ver&ograve; accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <lb/>actum quendam &longs;ecund&ugrave;m. </s>                                                                <s>nanque ibi &longs;pectabamus motum habita ratione pote&longs;tatis qu&aelig; ine&longs;t <lb/>in &longs;ubiecto ad eam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> quam con&longs;equi &longs;tudet .&longs;. </s>                                                                <s>ad terminum ad quem tendebat qu&aelig; e&longs;t ip&longs;a <lb/> <arrow.to.target n="marg1680"></arrow.to.target><lb/>&amp; maxim&egrave; expetenda, vt &longs;ui appetitum incutiat mouenti, vt &longs;imile producat, &amp; materi&aelig;, vt ad <lb/>&longs;eip&longs;o potiendum propendeat. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m forma, quoniam eius merito ine&longs;t affectio in compo&longs;ito, <lb/>quand&ograve; .&longs;. </s>                                                                <s>hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> habens id etiam habeat quod e&longs;t cum forma illa <expan abbr="coni&utilde;ctum">coniunctum</expan>, qua&longs;i &longs;it ratio <lb/>per quam hoc ine&longs;t in compo&longs;ito. </s>                                                                <s>Nam motus naturalis e&longs;t &longs;icut actus quidam &longs;ecundus mobilis, <lb/>qu&agrave; mobile e&longs;t. </s>                                                                <s>Sicut igitur actus &longs;ecundus emanat ex primo quod e&longs;t forma: &longs;ic motus na&longs;citur <lb/>ex forma rei qu&aelig; mouetur. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; tu repugnantia cen&longs;ebis ea qu&aelig; nos olim con&longs;tituimus, <lb/>motum e&longs;&longs;e proce&longs;&longs;um de potentia e&longs;&longs;entiali ad actum primum. </s>                                                                <s>h&icirc;c ver&ograve; accipiamus ip&longs;um e&longs;&longs;e <lb/>actum quendam &longs;ecund&ugrave;m. </s>                                                                <s>nanque ibi &longs;pectabamus motum habita ratione pote&longs;tatis qu&aelig; ine&longs;t <lb/>in &longs;ubiecto ad eam <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> quam con&longs;equi &longs;tudet .&longs;. </s>                                                                <s>ad terminum ad quem tendebat qu&aelig; e&longs;t ip&longs;a <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1681"></arrow.to.target><lb/>forma de genere illo &longs;ecund&ugrave;m quod fit motus: h&icirc;c nulla ratio pote&longs;tatis &amp; perfectionis eius ha&shy;<lb/>betur, &longs;ed &longs;ubiecti, &longs;eu principij in quo ine&longs;t motus, vt in eo quod mouetur, in quo c&ugrave;m &longs;ibi <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> &longs;upponat, iam non e&longs;t proce&longs;&longs;us de potentia e&longs;&longs;entialis, &longs;ed vt con&longs;equens <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>; proptere&agrave; <lb/>velut actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> &longs;ecundus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; functio &longs;ecund&ugrave;m formam duplex habet &longs;ubiectum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> alte&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1681"></arrow.to.target><lb/>forma de genere illo &longs;ecund&ugrave;m quod fit motus: h&icirc;c nulla ratio pote&longs;tatis &amp; perfectionis eius ha&shy;<lb/>betur, &longs;ed &longs;ubiecti, &longs;eu principij in quo ine&longs;t motus, vt in eo quod mouetur, in quo c&ugrave;m &longs;ibi <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> &longs;upponat, iam non e&longs;t proce&longs;&longs;us de potentia e&longs;&longs;entialis, &longs;ed vt con&longs;equens <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>; proptere&agrave; <lb/>velut actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> &longs;ecundus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; functio &longs;ecund&ugrave;m formam duplex habet &longs;ubiectum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> alte&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1682"></arrow.to.target><lb/>rum quidem quod appellat Ari&longs;toteles prim&ugrave;m excipiens, hoc ver&ograve; e&longs;t ip&longs;a forma, nanque illi <lb/>primum tribuitur functio; ver&ugrave;m ip&longs;a per &longs;e non operatur: operatur autem per &longs;e indiuiduum, <lb/>idcirco ade&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod ab ip&longs;a functione nomen accepit, &amp; cuius e&longs;t aliquid pri&shy;<lb/>m&ugrave;m excipiens, vnde conuenit illi plan&egrave; nomen functionis, &longs;ed per aliud, mirum ni per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Sic in motu dicebat ine&longs;&longs;e <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> calorem philo&longs;ophus, &amp; <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> e&longs;&longs;e in animo; c&ugrave;m tamen calefieret ani&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1682"></arrow.to.target><lb/>rum quidem quod appellat Ari&longs;toteles prim&ugrave;m excipiens, hoc ver&ograve; e&longs;t ip&longs;a forma, nanque illi <lb/>primum tribuitur functio; ver&ugrave;m ip&longs;a per &longs;e non operatur: operatur autem per &longs;e indiuiduum, <lb/>idcirco ade&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod ab ip&longs;a functione nomen accepit, &amp; cuius e&longs;t aliquid pri&shy;<lb/>m&ugrave;m excipiens, vnde conuenit illi plan&egrave; nomen functionis, &longs;ed per aliud, mirum ni per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Sic in motu dicebat ine&longs;&longs;e <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> calorem philo&longs;ophus, &amp; <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan> e&longs;&longs;e in animo; c&ugrave;m tamen calefieret ani&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1683"></arrow.to.target><lb/>mal, &amp; <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan> vocaretur, &amp; viueret animal, quanuis calefieret per motum, &amp; per <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> viueret. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter hunc <expan abbr="effici&etilde;di">efficiendi</expan> modum, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> ab Ari&longs;totele &amp; Alexandro <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> fui&longs;&longs;e <foreign lang="greek">xaq) o(</foreign> .i. </s>                                                                <s>per quod, <lb/> <arrow.to.target n="marg1683"></arrow.to.target><lb/>mal, &amp; <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan> vocaretur, &amp; viueret animal, quanuis calefieret per motum, &amp; per <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> viueret. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter hunc <expan abbr="effici&etilde;di">efficiendi</expan> modum, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> ab Ari&longs;totele &amp; Alexandro <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> fui&longs;&longs;e <foreign lang="greek">kaq' o(</foreign> .i. </s>                                                                <s>per quod, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1684"></arrow.to.target><lb/>&longs;eu &longs;ecund&ugrave;m quod, non &longs;emel ob&longs;eruauimus. </s>                                                                <s>Nam character ille <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t omnibus cau&longs;sis <lb/><foreign lang="greek">to\dia\</foreign> .i. </s>                                                                <s>propter quod &longs;peciatim <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <foreign lang="greek">to\ u(f) ou(=</foreign> .i. </s>                                                                <s>&agrave; quo, hic ver&ograve; propri&egrave; notat efficiens: pr&ecedil;&shy;<lb/>tere&agrave; <foreign lang="greek">to\ e)z ou(=</foreign> .i. </s>                                                                <s>ex quo: qua voce materia &longs;ignificatur, quanuis ea nota quoque &longs;oleant interna <lb/> <arrow.to.target n="marg1684"></arrow.to.target><lb/>&longs;eu &longs;ecund&ugrave;m quod, non &longs;emel ob&longs;eruauimus. </s>                                                                <s>Nam character ille <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t omnibus cau&longs;sis <lb/><foreign lang="greek">to\ dia\</foreign> .i. </s>                                                                <s>propter quod &longs;peciatim <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <foreign lang="greek">to\ u(f' ou(=</foreign> .i. </s>                                                                <s>&agrave; quo, hic ver&ograve; propri&egrave; notat efficiens: pr&ecedil;&shy;<lb/>tere&agrave; <foreign lang="greek">to\ e)c ou(=</foreign> .i. </s>                                                                <s>ex quo: qua voce materia &longs;ignificatur, quanuis ea nota quoque &longs;oleant interna <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1685"></arrow.to.target><lb/>principia &longs;ignificari, ac tali voce formam, nec ver&ograve; &longs;eor&longs;um, &longs;ed vn&agrave; cum materia <expan abbr="expo&longs;it&atilde;">expo&longs;itam</expan> fui&longs;&longs;e <lb/>meminerim, vt, c&ugrave;m dicitur &agrave; Porphyrio res ex gemino principio <expan abbr="c&otilde;&longs;tare">con&longs;tare</expan> materia videlicet &amp; for&shy;<lb/>ma. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m duplex &longs;it cau&longs;&longs;&aelig; modus in materia, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ante&agrave; diximus, ob&longs;eruo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mo&shy;<lb/>dum po&longs;teriorem, &longs;ic ab Ari&longs;totele expre&longs;&longs;um <foreign lang="greek"><gap/>) po\</foreign>. </s>                                                                <s>Nanque ita loquitur, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">h)xw\ de\ ginetai <gap/>)po\</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1685"></arrow.to.target><lb/>principia &longs;ignificari, ac tali voce formam, nec ver&ograve; &longs;eor&longs;um, &longs;ed vn&agrave; cum materia <expan abbr="expo&longs;it&atilde;">expo&longs;itam</expan> fui&longs;&longs;e <lb/>meminerim, vt, c&ugrave;m dicitur &agrave; Porphyrio res ex gemino principio <expan abbr="c&otilde;&longs;tare">con&longs;tare</expan> materia videlicet &amp; for&shy;<lb/>ma. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m duplex &longs;it cau&longs;&longs;&aelig; modus in materia, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ante&agrave; diximus, ob&longs;eruo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> mo&shy;<lb/>dum po&longs;teriorem, &longs;ic ab Ari&longs;totele expre&longs;&longs;um <foreign lang="greek">a)po\</foreign>. </s>                                                                <s>Nanque ita loquitur, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">h)xw\ de\ ginetai a)po\</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1686"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">tou= a)e/zos e)no\s genome/nou</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>Echo ver&ograve; fit ab a&euml;re, qui vnus factus e&longs;t: a&euml;r autem &longs;oni materia &longs;ine <lb/>controuer&longs;ia ponitur, nec vt id ex quo, &longs;ed qu&ograve;d ip&longs;um con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia pote&longs;t <lb/>accidentis e&longs;&longs;e materia, tanquam potentia, qua principium ex quo ver&egrave; <expan abbr="proprie&qacute;">proprieque</expan>. </s>                                                                <s>determinatur. <lb/></s>                                                                <s>Vnde etiam <foreign lang="greek">to\ poie=in</foreign> .i. </s>                                                                <s>facere metaphoric&egrave; materi&aelig; tributum <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> e&longs;t, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">o( poiw=n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1686"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">tou= a)e/ros e)no\s genome/nou</foreign>. </s>                                                                <s>i. </s>                                                                <s>Echo ver&ograve; fit ab a&euml;re, qui vnus factus e&longs;t: a&euml;r autem &longs;oni materia &longs;ine <lb/>controuer&longs;ia ponitur, nec vt id ex quo, &longs;ed qu&ograve;d ip&longs;um con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia pote&longs;t <lb/>accidentis e&longs;&longs;e materia, tanquam potentia, qua principium ex quo ver&egrave; <expan abbr="proprie&qacute;">proprieque</expan>. </s>                                                                <s>determinatur. <lb/></s>                                                                <s>Vnde etiam <foreign lang="greek">to\ poiei=n</foreign> .i. </s>                                                                <s>facere metaphoric&egrave; materi&aelig; tributum <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> e&longs;t, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> inquit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">o( poiw=n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1687"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">a)kou/ein</foreign> .i. </s>                                                                <s>qui facit audire. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; comprehendit <foreign lang="greek">to\ ou(= e) nexa</foreign> .i. </s>                                                                <s>cuius gratia qui finis e&longs;t, &amp; <foreign lang="greek">to\ <lb/>kaq) o(/</foreign>, quod iam form&aelig; ip&longs;ius e&longs;t proprium. </s>                                                                <s>Quocirca &longs;ecund&ugrave;m naturam a&longs;cen&longs;us in a&euml;re in&shy;<lb/>e&longs;&longs;e dicitur, &amp; mixta moueri &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> illud quod dominatur, qu&ograve;d &longs;ecum afferat cer&shy;<lb/>tam <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan> in mixto ex qua na&longs;citur motus ip&longs;i re&longs;pondens, &amp; vita ine&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan>, <lb/>atque is modus ab Alexandro &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; receptus e&longs;t. </s>                                                                <s>Quanquam &amp; in iis qu&aelig; materi&aelig; comitan&shy;<lb/>tur, v&longs;urpari pote&longs;t i&longs;te character, opinor, qu&ograve;d eo notetur imago <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> form&ecedil;, dum id &longs;ignifi&shy;<lb/>catur quod na&longs;citur ex ip&longs;o, nec <expan abbr="tr&atilde;sfunditur">transfunditur</expan> ad aliud, &amp; explicatur ratio formalis, per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ine&longs;t  <arrow.to.target n="marg1687"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">a)kou/ein</foreign> .i. </s>                                                                <s>qui facit audire. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; comprehendit <foreign lang="greek">to\ ou(= e)neka</foreign> .i. </s>                                                                <s>cuius gratia qui finis e&longs;t, &amp; <foreign lang="greek">to\ <lb/>kaq' o(/</foreign>, quod iam form&aelig; ip&longs;ius e&longs;t proprium. </s>                                                                <s>Quocirca &longs;ecund&ugrave;m naturam a&longs;cen&longs;us in a&euml;re in&shy;<lb/>e&longs;&longs;e dicitur, &amp; mixta moueri &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> illud quod dominatur, qu&ograve;d &longs;ecum afferat cer&shy;<lb/>tam <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan> in mixto ex qua na&longs;citur motus ip&longs;i re&longs;pondens, &amp; vita ine&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan>, <lb/>atque is modus ab Alexandro &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; receptus e&longs;t. </s>                                                                <s>Quanquam &amp; in iis qu&aelig; materi&aelig; comitan&shy;<lb/>tur, v&longs;urpari pote&longs;t i&longs;te character, opinor, qu&ograve;d eo notetur imago <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> form&ecedil;, dum id &longs;ignifi&shy;<lb/>catur quod na&longs;citur ex ip&longs;o, nec <expan abbr="tr&atilde;sfunditur">transfunditur</expan> ad aliud, &amp; explicatur ratio formalis, per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ine&longs;t
 <pb pagenum="248"/>attributum propo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter inter materiam &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> inuer&longs;a qu&aelig;dam &longs;imilitudo in&shy;<lb/> <pb pagenum="248"/>attributum propo&longs;itum. </s>                                                                <s>Quapropter inter materiam &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> inuer&longs;a qu&aelig;dam &longs;imilitudo in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1688"></arrow.to.target><lb/>tercedit. </s>                                                                <s>Nam &longs;icuti formam &longs;equitur <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &amp; ine&longs;t in compo&longs;ito &longs;ecund&ugrave;m formam, &longs;ic quia <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> con&longs;equatur, &longs;ecund&ugrave;m materiam ine&longs;&longs;e dici <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Quo fit, vt idem character ad vtrunque <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus accommodetur. </s>                                                                <s>Contr&agrave; etiam, quia materia &longs;ubiectum e&longs;t, e&ograve; qu&ograve;d illi tribuitur <lb/><expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &longs;ic c&ugrave;m aliquid form&ecedil; tribuatur, ip&longs;a quoque degenerat in &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo forma <lb/>h&igrave;c &longs;ubiecti vice fungatur cuius e&longs;t pati; c&ugrave;m etiam forma fit ratio, &amp; per quod mouetur compo&shy;<lb/>&longs;itum; nece&longs;&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, vt cau&longs;&longs;a &longs;it affectionis, &longs;eu pa&longs;sionis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>principium patibile, non <lb/>&longs;an&egrave;, vt patiatur, quia &longs;it obnoxia tran&longs;mutationi, velut materia (quod video decepi&longs;&longs;e quo&longs;dam <lb/>Latinos) &longs;ed quia &longs;it ratio pa&longs;sionis, &amp; id per quod <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> patitur, c&ugrave;m talem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> per ip&longs;am <lb/>fuerit con&longs;ecutum: nam patitur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed long&egrave; alio pacto, quia .&longs;. </s>                                                                <s>de potentia transfe&shy;<lb/>ratur ad actum per &longs;uiip&longs;ius tran&longs;mutationem. </s>                                                                <s>Ita vt, c&ugrave;m duo &longs;pectentur in eo quod mouetur, <lb/>quippe ratio potenti&aelig; certo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> actu pr&ecedil;finit&ecedil;, &amp; ip&longs;a potentia; h&aelig;c profect&ograve; in ip&longs;o profici&shy;<lb/>&longs;catur &agrave; materia, potenti&aelig; ver&ograve; determinatio na&longs;catur &agrave; forma. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt duo motio&shy;<lb/>nis initia, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> interna reperiantur in &longs;ub&longs;tantia naturali, materia .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; forma per qu&aelig; <lb/>motum adipi&longs;cetur hoc pacto; quoniam per illa mouebitur: non cert&egrave; quia moueatur ab his; <lb/>nam &longs;ic ab efficiente mouetur, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &agrave; fine, &longs;ed <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> cau&longs;&longs;a &longs;int &amp; ratio, per quam &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1688"></arrow.to.target><lb/>tercedit. </s>                                                                <s>Nam &longs;icuti formam &longs;equitur <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &amp; ine&longs;t in compo&longs;ito &longs;ecund&ugrave;m formam, &longs;ic quia <lb/><expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> con&longs;equatur, &longs;ecund&ugrave;m materiam ine&longs;&longs;e dici <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>. </s>                                                                <s>Quo fit, vt idem character ad vtrunque <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; genus accommodetur. </s>                                                                <s>Contr&agrave; etiam, quia materia &longs;ubiectum e&longs;t, e&ograve; qu&ograve;d illi tribuitur <lb/><expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>, &longs;ic c&ugrave;m aliquid form&ecedil; tribuatur, ip&longs;a quoque degenerat in &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo forma <lb/>h&igrave;c &longs;ubiecti vice fungatur cuius e&longs;t pati; c&ugrave;m etiam forma fit ratio, &amp; per quod mouetur compo&shy;<lb/>&longs;itum; nece&longs;&longs;e <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t, vt cau&longs;&longs;a &longs;it affectionis, &longs;eu pa&longs;sionis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>principium patibile, non <lb/>&longs;an&egrave;, vt patiatur, quia &longs;it obnoxia tran&longs;mutationi, velut materia (quod video decepi&longs;&longs;e quo&longs;dam <lb/>Latinos) &longs;ed quia &longs;it ratio pa&longs;sionis, &amp; id per quod <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> patitur, c&ugrave;m talem <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> per ip&longs;am <lb/>fuerit con&longs;ecutum: nam patitur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &longs;ed long&egrave; alio pacto, quia .&longs;. </s>                                                                <s>de potentia transfe&shy;<lb/>ratur ad actum per &longs;uiip&longs;ius tran&longs;mutationem. </s>                                                                <s>Ita vt, c&ugrave;m duo &longs;pectentur in eo quod mouetur, <lb/>quippe ratio potenti&aelig; certo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> actu pr&ecedil;finit&ecedil;, &amp; ip&longs;a potentia; h&aelig;c profect&ograve; in ip&longs;o profici&shy;<lb/>&longs;catur &agrave; materia, potenti&aelig; ver&ograve; determinatio na&longs;catur &agrave; forma. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt duo motio&shy;<lb/>nis initia, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> interna reperiantur in &longs;ub&longs;tantia naturali, materia .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; forma per qu&aelig; <lb/>motum adipi&longs;cetur hoc pacto; quoniam per illa mouebitur: non cert&egrave; quia moueatur ab his; <lb/>nam &longs;ic ab efficiente mouetur, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &agrave; fine, &longs;ed <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> cau&longs;&longs;a &longs;int &amp; ratio, per quam &longs;ub&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1689"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> moueatur, <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> beneficio <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan>, qu&ograve;d excipiat motum, &amp; qu&ograve;d certa ratione <lb/>id faciat. </s>                                                                <s>Ob eam igitur rem; quia cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt, qu&ograve;d &longs;ub&longs;tantia moueatur; dicentur optim&egrave; pati&shy;<lb/>bilia principia. </s>                                                                <s>Non ergo quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> efficiant, hoc e&longs;t moueant: id <expan abbr=".n.">enim</expan> iam ip&longs;ius efficientis e&longs;t mu&shy;<lb/>nus, quod animali excepto, manet extra mobile, &longs;ed de illo <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> non agitur; ver&ugrave;m, quia per <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <lb/>moueatur, extra ver&ograve; &longs;it id quod mouet, quod neque mouet <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> deformem, &amp; rudem, aut <lb/>omnino quodlibet, &longs;ed hoc quod certa forma pr&ecedil;ditum e&longs;t, cuius functio talis e&longs;t motus qui co&shy;<lb/>mitatur eiu&longs;modi form&aelig;. </s>                                                                <s>Cur autem ita &longs;int materia &amp; forma cau&longs;&longs;a motus, explicare non licet. <lb/></s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> videtur hoc habere cau&longs;&longs;am per &longs;e, &longs;ed e&longs;&longs;e illarum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Neque id mirum, quand&ograve; <lb/>etiam ali&agrave;s &longs;&aelig;p&egrave; contingit, vt <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> talia &longs;int qu&aelig; cau&longs;&longs;a vacent, &amp; ip&longs;a &longs;int <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &amp; per <lb/>&longs;e neutiquam demon&longs;trari po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quanuis non me lateat Philoponum reddere volui&longs;&longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>; <lb/>cur materia motui &longs;ubiiciatur, &amp; a&longs;&longs;eruerit eam e&longs;&longs;e <expan abbr="di&longs;tanti&atilde;">di&longs;tantiam</expan>, ex quo efficiatur, vt tota &longs;imul ea&shy;<lb/>dem forma non po&longs;sit e&longs;&longs;e affecta; ex eo ver&ograve; &longs;equatur, qu&ograve;d ex parte &amp; per &longs;ucce&longs;sionem acci&shy;<lb/>piat: id ver&ograve; nil aliud plan&egrave; e&longs;t, qu&agrave;m motus. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> vidit ip&longs;e tolli genus illud mutationis quod <lb/>vndique &longs;imul fieri diximus. </s>                                                                <s>Nec non qu&ograve;d aduer&longs;abatur Ari&longs;toteli, licet id ip&longs;e de indu&longs;tria &longs;&aelig;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1689"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> moueatur, <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> beneficio <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuta">con&longs;ecuta</expan>, qu&ograve;d excipiat motum, &amp; qu&ograve;d certa ratione <lb/>id faciat. </s>                                                                <s>Ob eam igitur rem; quia cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt, qu&ograve;d &longs;ub&longs;tantia moueatur; dicentur optim&egrave; pati&shy;<lb/>bilia principia. </s>                                                                <s>Non ergo quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> efficiant, hoc e&longs;t moueant: id <expan abbr=".n.">enim</expan> iam ip&longs;ius efficientis e&longs;t mu&shy;<lb/>nus, quod animali excepto, manet extra mobile, &longs;ed de illo <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> non agitur; ver&ugrave;m, quia per <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <lb/>moueatur, extra ver&ograve; &longs;it id quod mouet, quod neque mouet <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> deformem, &amp; rudem, aut <lb/>omnino quodlibet, &longs;ed hoc quod certa forma pr&ecedil;ditum e&longs;t, cuius functio talis e&longs;t motus qui co&shy;<lb/>mitatur eiu&longs;modi form&aelig;. </s>                                                                <s>Cur autem ita &longs;int materia &amp; forma cau&longs;&longs;a motus, explicare non licet. <lb/></s>                                                                <s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> videtur hoc habere cau&longs;&longs;am per &longs;e, &longs;ed e&longs;&longs;e illarum e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Neque id mirum, quand&ograve; <lb/>etiam ali&agrave;s &longs;&aelig;p&egrave; contingit, vt <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> talia &longs;int qu&aelig; cau&longs;&longs;a vacent, &amp; ip&longs;a &longs;int <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &amp; per <lb/>&longs;e neutiquam demon&longs;trari po&longs;sint. </s>                                                                <s>Quanuis non me lateat Philoponum reddere volui&longs;&longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>; <lb/>cur materia motui &longs;ubiiciatur, &amp; a&longs;&longs;eruerit eam e&longs;&longs;e <expan abbr="di&longs;tanti&atilde;">di&longs;tantiam</expan>, ex quo efficiatur, vt tota &longs;imul ea&shy;<lb/>dem forma non po&longs;sit e&longs;&longs;e affecta; ex eo ver&ograve; &longs;equatur, qu&ograve;d ex parte &amp; per &longs;ucce&longs;sionem acci&shy;<lb/>piat: id ver&ograve; nil aliud plan&egrave; e&longs;t, qu&agrave;m motus. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> vidit ip&longs;e tolli genus illud mutationis quod <lb/>vndique &longs;imul fieri diximus. </s>                                                                <s>Nec non qu&ograve;d aduer&longs;abatur Ari&longs;toteli, licet id ip&longs;e de indu&longs;tria &longs;&aelig;&shy;<lb/>
Line 6605 
Line 6605 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Diluuntur rationes qu&aelig; ad alteram partem problematis de vi forma &longs;olent afferri. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Diluuntur rationes qu&aelig; ad alteram partem problematis de vi forma &longs;olent afferri. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>X<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>AB his tran&longs;eo nunc ad oppo&longs;ita dilu&euml;nda inter qu&aelig; prim&ograve; nobis occurrit ponderatio <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> <lb/>vocum <foreign lang="greek">a)zxiw\ tou= k inei=s<gap/>ai <gap/>ai\ h)zemei=n</foreign>. </s>                                                                <s>ex quibus illi, c&ugrave;m talem <expan abbr="s&etilde;&longs;um">sen&longs;um</expan> expre&longs;&longs;erint, qu&ograve;d <lb/>natura dicatur, ita <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus &amp; quietis, quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; quietem in aliquo efficiat; apparet <lb/>&longs;atis <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> hallucinati fuerint. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> pr&aelig;terqu&agrave;mqu&ograve;d &agrave; veritate di&longs;cedunt; id <expan abbr="qd">quod</expan> partim <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan> <lb/>&longs;upr&agrave;, partim po&longs;th&agrave;c intelligetur. </s>                                                                <s>habent <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> &longs;e Ari&longs;totelis ip&longs;ius <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> qui in <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan> <lb/> <s>AB his tran&longs;eo nunc ad oppo&longs;ita dilu&euml;nda inter qu&aelig; prim&ograve; nobis occurrit ponderatio <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> <lb/>vocum <foreign lang="greek">a)rxh\n tou= kinei=sqai kai\ h)remei=n</foreign>. </s>                                                                <s>ex quibus illi, c&ugrave;m talem <expan abbr="s&etilde;&longs;um">sen&longs;um</expan> expre&longs;&longs;erint, qu&ograve;d <lb/>natura dicatur, ita <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus &amp; quietis, quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; quietem in aliquo efficiat; apparet <lb/>&longs;atis <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> hallucinati fuerint. </s>                                                                <s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> pr&aelig;terqu&agrave;mqu&ograve;d &agrave; veritate di&longs;cedunt; id <expan abbr="qd">quod</expan> partim <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan> <lb/>&longs;upr&agrave;, partim po&longs;th&agrave;c intelligetur. </s>                                                                <s>habent <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> &longs;e Ari&longs;totelis ip&longs;ius <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> qui in <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1692"></arrow.to.target> <arrow.to.target n="marg1692"></arrow.to.target>
 <pb pagenum="249"/> <pb pagenum="249"/>
 <arrow.to.target n="marg1693"></arrow.to.target><lb/>&agrave; nobis allatum &amp; accepit, &amp; interpr&ecedil;tatus e&longs;t eiu&longs;modi verba &amp; expre&longs;s&egrave; docuit, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vim <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> eius <lb/> <arrow.to.target n="marg1693"></arrow.to.target><lb/>&agrave; nobis allatum &amp; accepit, &amp; interpr&ecedil;tatus e&longs;t eiu&longs;modi verba &amp; expre&longs;s&egrave; docuit, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vim <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> eius <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1694"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e definitionis, qu&ograve;d natura e&longs;&longs;et patiendi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> efficiendi principium, nec mod&ograve; in latione, <lb/>ver&ugrave;m etiam in aliis motibus &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Quinetiam interpr&ecedil;tatio no&longs;tra cum rerum <lb/>natura &amp; artificio dialectico mirific&egrave; <expan abbr="c&otilde;gruit">congruit</expan>, &amp; cum ip&longs;a <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> natura, quia c&ugrave;m motus duobus <lb/>principiis innitatur, mouente ac mobili; pr&ecedil;cipu&egrave; tamen e&longs;t in mobili, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in mouente. </s>                                                                <s>Quare <lb/>etiam &longs;i per motum note&longs;cere debuit natura, probabilius fuit, ne magis nece&longs;&longs;arium dixerim, <lb/>definire ip&longs;am per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quatenus re&longs;picit mobile, potius qu&agrave;m vt intuetur mouens: c&ugrave;m diale&shy;<lb/>ctico ver&ograve; artificio: proptere&agrave; qu&ograve;d exponitur natura per illud cuius e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="proxim&utilde;">proximum</expan> mo&shy;<lb/>re primum con&longs;ueto quo Ari&longs;toteles initia rerum explicare &longs;olitus e&longs;t; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> per alia principia <lb/>declarari po&longs;&longs;unt: propinquius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;ibi ip&longs;i quodque e&longs;t, qu&agrave;m alij: at iam, qu&agrave; forma e&longs;t, <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <lb/>ide&longs;t, e&longs;&longs;e rationem motus: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> intrin&longs;ecum e&longs;t rei qu&ecedil; mouetur, vt efficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d alij, qua&shy;<lb/>tenus aliud, ine&longs;t ea vis mult&ograve; remotius. </s>                                                                <s>Illud ver&ograve; pror&longs;us ridiculum, qu&ograve;d e&aelig; voces accipiend&ecedil; <lb/>&longs;int &longs;ub pote&longs;tate agendi, &amp; illud <foreign lang="greek">kinei=d <gap/>ai</foreign> idem valere, ac <foreign lang="greek">kinei=n</foreign>, tanqu&agrave;m &longs;it <expan abbr="verb&utilde;">verbum</expan> <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan>: <lb/>nanque illi re&longs;pondere oportet <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> vocem <foreign lang="greek">h)zemei=n</foreign> .i. </s>                                                                <s>quie&longs;cendi. </s>                                                                <s>ita <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e habet natura ad quie&shy;<lb/>tem, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ad motum. </s>                                                                <s>Quamobrem, &longs;icut ponitur ita principium, quia faciat motum; <lb/>con&longs;imili ratione principium debet e&longs;&longs;e quietis, vt faciat quietem. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; fal&longs;um e&longs;t, c&ugrave;m eius <lb/> <arrow.to.target n="marg1694"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e definitionis, qu&ograve;d natura e&longs;&longs;et patiendi, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> efficiendi principium, nec mod&ograve; in latione, <lb/>ver&ugrave;m etiam in aliis motibus &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Quinetiam interpr&ecedil;tatio no&longs;tra cum rerum <lb/>natura &amp; artificio dialectico mirific&egrave; <expan abbr="c&otilde;gruit">congruit</expan>, &amp; cum ip&longs;a <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> natura, quia c&ugrave;m motus duobus <lb/>principiis innitatur, mouente ac mobili; pr&ecedil;cipu&egrave; tamen e&longs;t in mobili, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> in mouente. </s>                                                                <s>Quare <lb/>etiam &longs;i per motum note&longs;cere debuit natura, probabilius fuit, ne magis nece&longs;&longs;arium dixerim, <lb/>definire ip&longs;am per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quatenus re&longs;picit mobile, potius qu&agrave;m vt intuetur mouens: c&ugrave;m diale&shy;<lb/>ctico ver&ograve; artificio: proptere&agrave; qu&ograve;d exponitur natura per illud cuius e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="proxim&utilde;">proximum</expan> mo&shy;<lb/>re primum con&longs;ueto quo Ari&longs;toteles initia rerum explicare &longs;olitus e&longs;t; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> per alia principia <lb/>declarari po&longs;&longs;unt: propinquius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;ibi ip&longs;i quodque e&longs;t, qu&agrave;m alij: at iam, qu&agrave; forma e&longs;t, <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <lb/>ide&longs;t, e&longs;&longs;e rationem motus: &longs;ic <expan abbr=".n.">enim</expan> intrin&longs;ecum e&longs;t rei qu&ecedil; mouetur, vt efficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan>, qu&ograve;d alij, qua&shy;<lb/>tenus aliud, ine&longs;t ea vis mult&ograve; remotius. </s>                                                                <s>Illud ver&ograve; pror&longs;us ridiculum, qu&ograve;d e&aelig; voces accipiend&ecedil; <lb/>&longs;int &longs;ub pote&longs;tate agendi, &amp; illud <foreign lang="greek">kinei=sqai</foreign> idem valere, ac <foreign lang="greek">kinei=n</foreign>, tanqu&agrave;m &longs;it <expan abbr="verb&utilde;">verbum</expan> <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan>: <lb/>nanque illi re&longs;pondere oportet <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> vocem <foreign lang="greek">h)remei=n</foreign> .i. </s>                                                                <s>quie&longs;cendi. </s>                                                                <s>ita <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e habet natura ad quie&shy;<lb/>tem, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> ad motum. </s>                                                                <s>Quamobrem, &longs;icut ponitur ita principium, quia faciat motum; <lb/>con&longs;imili ratione principium debet e&longs;&longs;e quietis, vt faciat quietem. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; fal&longs;um e&longs;t, c&ugrave;m eius <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1695"></arrow.to.target><lb/>vis &longs;it patiendi, ac &longs;i vox alteri par accipienda foret, ea e&longs;&longs;et <foreign lang="greek">h)zemizein</foreign>. </s>                                                                <s>Mitto nunc, ne more <expan abbr="gram-maticor&utilde;">gram&shy;<lb/>maticorum</expan> in vi verborum nimis in&longs;i&longs;tere videar: quod tamen <expan abbr="vtin&atilde;">vtinam</expan> in Ari&longs;totel&ecedil;o contextu ob&shy;<lb/>&longs;eruaretur; nam &longs;ic innumer&ecedil; inepti&aelig; de Ari&longs;totelica philo&longs;ophia pellerentur. </s>                                                                <s>Sed ne videar h&icirc;c <lb/>excurrere velut equus in planitie, mitto, qu&ograve;d <expan abbr="c&otilde;munium">communium</expan> verborum v&longs;us non <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <expan abbr="frequ&etilde;s">frequens</expan> <lb/>e&longs;t, vt toties ab Ari&longs;totele in ip&longs;a definitione qu&aelig; c&ecedil;teroqui per &longs;eip&longs;am voceis v&longs;itatas po&longs;tulat, <lb/>&amp; abhorret ab in&longs;uetis, &amp; in definitione natur&aelig;, qu&aelig; ade&ograve; princeps e&longs;t in hac methodo, &amp; vnde <lb/>lumen per vniuer&longs;am natur&ecedil; <expan abbr="contemplation&etilde;">contemplationem</expan> effunditur, repeti debuerit, pr&aelig;&longs;ertim propria &longs;up&shy;<lb/>petente: illud moneo duntaxat, &longs;i <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t ea definitio, &amp; vn&agrave; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. </s>                                                                <s>complecti&shy;<lb/>tur: &longs;i voces ill&aelig; &longs;ub agendi figura capiend&aelig; &longs;unt; efficietur inde, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materiam &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <lb/>mouendi &amp; quie&longs;cendi, quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> faciat &amp; <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, qu&ograve;d plan&egrave; &amp; ab Ari&longs;totelis in&longs;tituto, &amp; &agrave; &longs;en&shy;<lb/>&longs;u <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> abhorret. </s>                                                                <s>ita vt nulla controuer&longs;ia de <expan abbr="verbor&utilde;">verborum</expan> vi re&longs;tet, ac &longs;iquis velit alteram partem <lb/>tueri problematis, is cert&egrave; non ab iis verbis defen&longs;ionis &longs;u&aelig; cau&longs;&longs;am, &longs;ed ab aliis machinis, atque <lb/>argumentis petere cogatur. </s>                                                                <s>Quod item ab Ari&longs;totele dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>Vnum &longs;at e&longs;&longs;e ad patiendum, <lb/>nihil vtique officit. </s>                                                                <s>Etenim pro &longs;ubiecta &longs;ententia verba interpretari oportet. </s>                                                                <s>tum ver&ograve; Ari&longs;to&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1695"></arrow.to.target><lb/>vis &longs;it patiendi, ac &longs;i vox alteri par accipienda foret, ea e&longs;&longs;et <foreign lang="greek">h)remizein</foreign>. </s>                                                                <s>Mitto nunc, ne more <expan abbr="gram-maticor&utilde;">gram&shy;<lb/>maticorum</expan> in vi verborum nimis in&longs;i&longs;tere videar: quod tamen <expan abbr="vtin&atilde;">vtinam</expan> in Ari&longs;totel&ecedil;o contextu ob&shy;<lb/>&longs;eruaretur; nam &longs;ic innumer&ecedil; inepti&aelig; de Ari&longs;totelica philo&longs;ophia pellerentur. </s>                                                                <s>Sed ne videar h&icirc;c <lb/>excurrere velut equus in planitie, mitto, qu&ograve;d <expan abbr="c&otilde;munium">communium</expan> verborum v&longs;us non <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> <expan abbr="frequ&etilde;s">frequens</expan> <lb/>e&longs;t, vt toties ab Ari&longs;totele in ip&longs;a definitione qu&aelig; c&ecedil;teroqui per &longs;eip&longs;am voceis v&longs;itatas po&longs;tulat, <lb/>&amp; abhorret ab in&longs;uetis, &amp; in definitione natur&aelig;, qu&aelig; ade&ograve; princeps e&longs;t in hac methodo, &amp; vnde <lb/>lumen per vniuer&longs;am natur&ecedil; <expan abbr="contemplation&etilde;">contemplationem</expan> effunditur, repeti debuerit, pr&aelig;&longs;ertim propria &longs;up&shy;<lb/>petente: illud moneo duntaxat, &longs;i <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t ea definitio, &amp; vn&agrave; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. </s>                                                                <s>complecti&shy;<lb/>tur: &longs;i voces ill&aelig; &longs;ub agendi figura capiend&aelig; &longs;unt; efficietur inde, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> materiam &longs;it <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <lb/>mouendi &amp; quie&longs;cendi, quia <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> faciat &amp; <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, qu&ograve;d plan&egrave; &amp; ab Ari&longs;totelis in&longs;tituto, &amp; &agrave; &longs;en&shy;<lb/>&longs;u <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> abhorret. </s>                                                                <s>ita vt nulla controuer&longs;ia de <expan abbr="verbor&utilde;">verborum</expan> vi re&longs;tet, ac &longs;iquis velit alteram partem <lb/>tueri problematis, is cert&egrave; non ab iis verbis defen&longs;ionis &longs;u&aelig; cau&longs;&longs;am, &longs;ed ab aliis machinis, atque <lb/>argumentis petere cogatur. </s>                                                                <s>Quod item ab Ari&longs;totele dictum e&longs;t. </s>                                                                <s>Vnum &longs;at e&longs;&longs;e ad patiendum, <lb/>nihil vtique officit. </s>                                                                <s>Etenim pro &longs;ubiecta &longs;ententia verba interpretari oportet. </s>                                                                <s>tum ver&ograve; Ari&longs;to&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1696"></arrow.to.target><lb/>teles de principiorum numero di&longs;&longs;erebat, &amp; ex oppo&longs;itione innumerat tertium quod erat <expan abbr="&longs;ubie-ct&utilde;">&longs;ubie&shy;<lb/>ctum</expan>, erat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> capax contrariorum. </s>                                                                <s>de hoc &longs;ubiecto quod excipit vtraque contraria, &amp; ver&egrave; pati&shy;<lb/>tur aliam <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="excipi&etilde;s">excipiens</expan>, &amp; <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> &longs;uam ip&longs;ius <expan abbr="depon&etilde;s">deponens</expan>, c&ugrave;m loqueretur ibi philo&longs;ophus, <lb/>aiebat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ad <expan abbr="patiend&utilde;">patiendum</expan> &longs;ufficere: forma ver&ograve; &longs;ol&ugrave;m e&longs;t ratio <expan abbr="pati&etilde;di">patiendi</expan>, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> patitur, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave;, quanuis forma ponatur e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile, non idcirco facit, vt duo &longs;int principia <lb/>nece&longs;&longs;aria ad patiendum. </s>                                                                <s>Nec &longs;ub ea voce continetur forma, quia &longs;it idonea pati, &amp; extrin&longs;ec&ugrave;s <lb/>aliam a&longs;&longs;umere naturam. </s>                                                                <s>Et quanuis in&longs;tare po&longs;sis, Ari&longs;totelem &agrave; ratione <expan abbr="pati&etilde;di">patiendi</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> 1. Phy&longs;. <lb/>lib. excludere, atque illi omnino tribuere facultatem agendi: nanque numerans duo contraria <lb/>&amp; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, admonet antiquos cum Platone di&longs;&longs;entire: &longs;iquidem ip&longs;e duo quidem pati po&longs;uerit, <lb/>vnum <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> agere; illi contr&agrave;, quos imitatus e&longs;t Ari&longs;toteles, duo &longs;an&egrave; agere, vnum ver&ograve; pati: agere <lb/>oppid&ograve;, aut pro eo &longs;ump&longs;it, quod e&longs;t terminare <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan>, aut de&longs;crip&longs;it contraria per id quod <lb/>&longs;ibi cert&egrave; conuenit; ver&ugrave;m non ea ratione qua &longs;unt natura. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> id in hac methodo dum <lb/>con&longs;titerat, qu&ograve;d h&aelig;c principia forent natur&aelig;. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m in 2. Phy&longs;. initio declarari oportuit. </s>                                                                <s>Nam <lb/>per&longs;picuum e&longs;t, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> item vi pr&aelig;ditam e&longs;&longs;e agendi, licet non in eo in quo e&longs;t: at natura accipi&shy;<lb/>tur, vt in eo in quo e&longs;t. </s>                                                                <s>Et planius illud, qu&ograve;d tran&longs;mutatio non attribuitur illis vt efficientibus <lb/> <arrow.to.target n="marg1696"></arrow.to.target><lb/>teles de principiorum numero di&longs;&longs;erebat, &amp; ex oppo&longs;itione innumerat tertium quod erat <expan abbr="&longs;ubie-ct&utilde;">&longs;ubie&shy;<lb/>ctum</expan>, erat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> capax contrariorum. </s>                                                                <s>de hoc &longs;ubiecto quod excipit vtraque contraria, &amp; ver&egrave; pati&shy;<lb/>tur aliam <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="excipi&etilde;s">excipiens</expan>, &amp; <expan abbr="propemod&utilde;">propemodum</expan> &longs;uam ip&longs;ius <expan abbr="depon&etilde;s">deponens</expan>, c&ugrave;m loqueretur ibi philo&longs;ophus, <lb/>aiebat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ad <expan abbr="patiend&utilde;">patiendum</expan> &longs;ufficere: forma ver&ograve; &longs;ol&ugrave;m e&longs;t ratio <expan abbr="pati&etilde;di">patiendi</expan>, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> patitur, vt <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Proptere&agrave;, quanuis forma ponatur e&longs;&longs;e <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> patibile, non idcirco facit, vt duo &longs;int principia <lb/>nece&longs;&longs;aria ad patiendum. </s>                                                                <s>Nec &longs;ub ea voce continetur forma, quia &longs;it idonea pati, &amp; extrin&longs;ec&ugrave;s <lb/>aliam a&longs;&longs;umere naturam. </s>                                                                <s>Et quanuis in&longs;tare po&longs;sis, Ari&longs;totelem &agrave; ratione <expan abbr="pati&etilde;di">patiendi</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> 1. Phy&longs;. <lb/>lib. excludere, atque illi omnino tribuere facultatem agendi: nanque numerans duo contraria <lb/>&amp; <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, admonet antiquos cum Platone di&longs;&longs;entire: &longs;iquidem ip&longs;e duo quidem pati po&longs;uerit, <lb/>vnum <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> agere; illi contr&agrave;, quos imitatus e&longs;t Ari&longs;toteles, duo &longs;an&egrave; agere, vnum ver&ograve; pati: agere <lb/>oppid&ograve;, aut pro eo &longs;ump&longs;it, quod e&longs;t terminare <expan abbr="mutation&etilde;">mutationem</expan>, aut de&longs;crip&longs;it contraria per id quod <lb/>&longs;ibi cert&egrave; conuenit; ver&ugrave;m non ea ratione qua &longs;unt natura. </s>                                                                <s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> id in hac methodo dum <lb/>con&longs;titerat, qu&ograve;d h&aelig;c principia forent natur&aelig;. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m in 2. Phy&longs;. initio declarari oportuit. </s>                                                                <s>Nam <lb/>per&longs;picuum e&longs;t, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> item vi pr&aelig;ditam e&longs;&longs;e agendi, licet non in eo in quo e&longs;t: at natura accipi&shy;<lb/>tur, vt in eo in quo e&longs;t. </s>                                                                <s>Et planius illud, qu&ograve;d tran&longs;mutatio non attribuitur illis vt efficientibus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1697"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed vt formaliter immutantibus, qu&ograve;d illorum pr&aelig;&longs;entia .&longs;. </s>                                                                <s>efficiat aliud eo pror&longs;us modo quo <lb/>efficiendi facultate in&longs;igniuit Ari&longs;toteles principia mathematica. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&ograve;d iis immutatis ea <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1697"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed vt formaliter immutantibus, qu&ograve;d illorum pr&aelig;&longs;entia .&longs;. </s>                                                                <s>efficiat aliud eo pror&longs;us modo quo <lb/>efficiendi facultate in&longs;igniuit Ari&longs;toteles principia mathematica. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&ograve;d iis immutatis ea <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1698"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; pendent ex illis immutarentur. </s>                                                                <s>Qu&agrave;m ver&ograve; fal&longs;um illud &longs;it; Id quod mouetur ab alio non <lb/>moueri &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; ex his qu&ecedil; po&longs;te&agrave; &longs;ubiicientur, admodum facil&egrave; con&longs;tabit: nam mul&shy;<lb/>ta po&longs;th&agrave;c nobis de hac ip&longs;a re dicenda &longs;unt, &amp; loca Ari&longs;totelis aperti&longs;sima proponenda, vt nihil <lb/>in eius di&longs;ciplina con&longs;tantius e&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Intere&agrave; tamen accipiamus naturalem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;ola mo&shy;<lb/>bilis propen&longs;ione contentum e&longs;&longs;e: id quod <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> nobis haud inuiti dabunt, opinor, aduer&longs;arij no&shy;<lb/>&longs;tri: quand&ograve; etiam c&ecedil;le&longs;tem motum naturalem e&longs;&longs;e fatentur &longs;ufficiente ad id patibili principio <lb/>duntaxat. </s>                                                                <s>Sed plura po&longs;th&agrave;c. </s>                                                                <s>nunc ad alia properemus. </s>                                                                <s>Quod opponitur, Deum &amp; naturam nil <lb/>agere fru&longs;tr&agrave;. </s>                                                                <s>Sic natura, non vt forma, &longs;ed generatim &longs;umpta e&longs;t, &amp; facere <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> e&longs;t, qu&agrave;m <lb/>illud &longs;ignificatum de quo nunc agitur; proptereaqu&ograve;d ex eo notatur &longs;ol&ugrave;m progre&longs;&longs;us ip&longs;ius ef&shy;<lb/>fectus &agrave; &longs;ua cau&longs;&longs;a, in quocunque genere illa &longs;it. </s>                                                                <s>Etenim neque Deum propri&egrave; facere cen&longs;ui&longs;&longs;e <lb/>dicemus Ari&longs;totelem, &longs;ed veluti finem &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ob&longs;eruo <expan abbr=".n.">enim</expan> apud Ari&longs;totelem, agendi facultatem <lb/>in eo quod &longs;eparatum e&longs;t, eam poni qu&ecedil; conueniat fini. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> tamet&longs;i de hoc etiam plura &longs;unt alio lo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1698"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; pendent ex illis immutarentur. </s>                                                                <s>Qu&agrave;m ver&ograve; fal&longs;um illud &longs;it; Id quod mouetur ab alio non <lb/>moueri &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; ex his qu&ecedil; po&longs;te&agrave; &longs;ubiicientur, admodum facil&egrave; con&longs;tabit: nam mul&shy;<lb/>ta po&longs;th&agrave;c nobis de hac ip&longs;a re dicenda &longs;unt, &amp; loca Ari&longs;totelis aperti&longs;sima proponenda, vt nihil <lb/>in eius di&longs;ciplina con&longs;tantius e&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>Intere&agrave; tamen accipiamus naturalem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;ola mo&shy;<lb/>bilis propen&longs;ione contentum e&longs;&longs;e: id quod <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> nobis haud inuiti dabunt, opinor, aduer&longs;arij no&shy;<lb/>&longs;tri: quand&ograve; etiam c&ecedil;le&longs;tem motum naturalem e&longs;&longs;e fatentur &longs;ufficiente ad id patibili principio <lb/>duntaxat. </s>                                                                <s>Sed plura po&longs;th&agrave;c. </s>                                                                <s>nunc ad alia properemus. </s>                                                                <s>Quod opponitur, Deum &amp; naturam nil <lb/>agere fru&longs;tr&agrave;. </s>                                                                <s>Sic natura, non vt forma, &longs;ed generatim &longs;umpta e&longs;t, &amp; facere <expan abbr="c&otilde;munius">communius</expan> e&longs;t, qu&agrave;m <lb/>illud &longs;ignificatum de quo nunc agitur; proptereaqu&ograve;d ex eo notatur &longs;ol&ugrave;m progre&longs;&longs;us ip&longs;ius ef&shy;<lb/>fectus &agrave; &longs;ua cau&longs;&longs;a, in quocunque genere illa &longs;it. </s>                                                                <s>Etenim neque Deum propri&egrave; facere cen&longs;ui&longs;&longs;e <lb/>dicemus Ari&longs;totelem, &longs;ed veluti finem &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ob&longs;eruo <expan abbr=".n.">enim</expan> apud Ari&longs;totelem, agendi facultatem <lb/>in eo quod &longs;eparatum e&longs;t, eam poni qu&ecedil; conueniat fini. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> tamet&longs;i de hoc etiam plura &longs;unt alio lo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1699"></arrow.to.target> <arrow.to.target n="marg1699"></arrow.to.target>
 <pb pagenum="250"/>co dicenda. </s>                                                                <s>nobis <expan abbr=".n.">enim</expan> h&icirc;c ea tantum indica&longs;&longs;e &longs;ufficiat, vnde oppo&longs;itorum fallaci&aelig; detegantur. <lb/></s>                                                                <s> <pb pagenum="250"/>co dicenda. </s>                                                                <s>nobis <expan abbr=".n.">enim</expan> h&icirc;c ea tantum indica&longs;&longs;e &longs;ufficiat, vnde oppo&longs;itorum fallaci&aelig; detegantur. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg1700"></arrow.to.target><lb/>Neque ob&longs;tant item characteres quibus efficientes cau&longs;&longs;&aelig; de&longs;cribi &longs;olent, qui cum Deo, tum na&shy;<lb/>tur&aelig; tribuantur ab Ari&longs;totele: &longs;iquidem iis philo&longs;ophi per&longs;&aelig;p&egrave; abutantur, quemadmodum nos <lb/>ante&agrave; quoquo modo &longs;ignificauimus. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve;, quod obiicitur; Agere proprium e&longs;&longs;e form&aelig;. </s>                                                                <s>hoc <lb/>ita proprium e&longs;&longs;e accipiendum e&longs;t, non &longs;an&egrave; qu&ograve;d ip&longs;i nullo modo conueniat ratio patiendi, aut <lb/>qu&ograve;d ip&longs;i agendi ratio <expan abbr="c&otilde;ueniat">conueniat</expan>, quatenus e&longs;t forma, <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> eadem forma plureis &longs;ubit rationeis <lb/>&amp; efficientis &amp; finis. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m, quia per id &agrave; materia &longs;egregetur, quoniam ip&longs;a &longs;olum patitur, agit <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> propri&egrave; nunquam, forma ver&ograve; &longs;emper agere pote&longs;t, &amp; omnis forma naturalis. </s>                                                                <s>attamen non <lb/>id efficit, quatenus e&longs;t natura propri&egrave; &longs;umpta &amp; forma, &longs;ed tum degenerat in efficiens, qu&ograve;d na&shy;<lb/>tura non e&longs;t, aut non pr&aelig;cipu&egrave;, veluti con&longs;titit, c&ugrave;m &longs;ignificata natur&aelig; &longs;upr&agrave; recen&longs;uimus, quod <lb/>item in <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> partem <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt ver&egrave; forma efficiat: nam ver&egrave; &amp; per &longs;e actio <expan abbr="indiuiduor&utilde;">indiuiduorum</expan> <lb/>e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> agant indiuidua per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, neque tamen in &longs;eip&longs;a, &longs;ed in alia &longs;ubiecto differentia. <lb/></s>                                                                <s>Illud etiam quod contr&agrave; dicitur: Naturam habere vim mouendi illud in quo e&longs;t: po&longs;tulat item <lb/>vt communius interpr&ecedil;temur, quia &longs;cilicet producat <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> id faciat, &longs;iue vt effi&shy;<lb/>ciens, &longs;iue vt forma. </s>                                                                <s>addo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&ograve;d vim habeat immutandi formaliter, &amp; qu&ograve;d &longs;it quacunque <lb/>ratione principium motus; nam <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> item ea de&longs;criptio <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, cui vis omnis agendi de&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1700"></arrow.to.target><lb/>Neque ob&longs;tant item characteres quibus efficientes cau&longs;&longs;&aelig; de&longs;cribi &longs;olent, qui cum Deo, tum na&shy;<lb/>tur&aelig; tribuantur ab Ari&longs;totele: &longs;iquidem iis philo&longs;ophi per&longs;&aelig;p&egrave; abutantur, quemadmodum nos <lb/>ante&agrave; quoquo modo &longs;ignificauimus. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve;, quod obiicitur; Agere proprium e&longs;&longs;e form&aelig;. </s>                                                                <s>hoc <lb/>ita proprium e&longs;&longs;e accipiendum e&longs;t, non &longs;an&egrave; qu&ograve;d ip&longs;i nullo modo conueniat ratio patiendi, aut <lb/>qu&ograve;d ip&longs;i agendi ratio <expan abbr="c&otilde;ueniat">conueniat</expan>, quatenus e&longs;t forma, <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> eadem forma plureis &longs;ubit rationeis <lb/>&amp; efficientis &amp; finis. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m, quia per id &agrave; materia &longs;egregetur, quoniam ip&longs;a &longs;olum patitur, agit <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> propri&egrave; nunquam, forma ver&ograve; &longs;emper agere pote&longs;t, &amp; omnis forma naturalis. </s>                                                                <s>attamen non <lb/>id efficit, quatenus e&longs;t natura propri&egrave; &longs;umpta &amp; forma, &longs;ed tum degenerat in efficiens, qu&ograve;d na&shy;<lb/>tura non e&longs;t, aut non pr&aelig;cipu&egrave;, veluti con&longs;titit, c&ugrave;m &longs;ignificata natur&aelig; &longs;upr&agrave; recen&longs;uimus, quod <lb/>item in <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> partem <expan abbr="accipiend&utilde;">accipiendum</expan> e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt ver&egrave; forma efficiat: nam ver&egrave; &amp; per &longs;e actio <expan abbr="indiuiduor&utilde;">indiuiduorum</expan> <lb/>e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> agant indiuidua per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, neque tamen in &longs;eip&longs;a, &longs;ed in alia &longs;ubiecto differentia. <lb/></s>                                                                <s>Illud etiam quod contr&agrave; dicitur: Naturam habere vim mouendi illud in quo e&longs;t: po&longs;tulat item <lb/>vt communius interpr&ecedil;temur, quia &longs;cilicet producat <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> id faciat, &longs;iue vt effi&shy;<lb/>ciens, &longs;iue vt forma. </s>                                                                <s>addo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&ograve;d vim habeat immutandi formaliter, &amp; qu&ograve;d &longs;it quacunque <lb/>ratione principium motus; nam <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> item ea de&longs;criptio <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, cui vis omnis agendi de&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1701"></arrow.to.target><lb/>negatur. </s>                                                                <s>Et vtraque materia .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; forma &longs;unt principia qu&aelig; vim habent exhibendi motus illi in <lb/>quo &longs;unt, efficiens ver&ograve;, quatenus huiu&longs;modi, externum e&longs;&longs;e cogno&longs;cemus ali&agrave;s. </s>                                                                <s>ac forma qui&shy;<lb/>dem, quia &longs;it ratio, propter quam materia certis motibus agitari po&longs;sit, qu&aelig; c&ecedil;teroqui per &longs;e infi&shy;<lb/>nita e&longs;t, <expan abbr="pr&aelig;&qacute;">pr&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>appetitus infinitate, ad <expan abbr="o&etilde;is">oenis</expan> formas excipiendas &aelig; qu&egrave; propen&longs;a, incerta qu&ograve; ferre&shy;<lb/>tur, otio&longs;a torperet. </s>                                                                <s>Ad locum ver&ograve; 2. Phy&longs;. re&longs;pondemus, Ari&longs;totelem eiu&longs;modi exemplis &longs;igni&shy;<lb/>fica&longs;&longs;e nobis, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> finis in natura exi&longs;tit; ita quoque dari efficiens, atque innui&longs;&longs;e (ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> demon&longs;tratur e&longs;&longs;e efficiens, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a manife&longs;ti&longs;sima per &longs;e in natura, &longs;ed per&longs;uadetur <lb/>&longs;ol&ugrave;m: &longs;icuti neque demon&longs;tratur e&longs;&longs;e finis: &longs;ed id &longs;olum, qu&ograve;d natura agat propter finem) h&aelig;c <lb/>&longs;imul ine&longs;&longs;e in natura, per illa quidem <expan abbr="ex&etilde;pla">exempla</expan>, vt non e&longs;&longs;e parem pror&longs;us <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> credamus <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <lb/>qu&aelig; in exemplis accepta fuerunt, <expan abbr="atq.">atque</expan> in natura: quandoquidem in iis <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> e&longs;t indiuiduum <lb/>idem ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan>, quod tamen idem ad &longs;peciem &longs;ol&ugrave;m e&longs;t in natura, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> paull&ograve; ante <lb/>fuerat ab ip&longs;omet philo&longs;opho explicatum. </s>                                                                <s>Sed ego ineptus, qui c&ugrave;m habeam Ari&longs;totelem <expan abbr="vin-dic&etilde;">vin&shy;<lb/>dicem</expan> huiu&longs;ce difficultatis eum mihi patronu non parem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> docuit <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ita dici <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1701"></arrow.to.target><lb/>negatur. </s>                                                                <s>Et vtraque materia .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; forma &longs;unt principia qu&aelig; vim habent exhibendi motus illi in <lb/>quo &longs;unt, efficiens ver&ograve;, quatenus huiu&longs;modi, externum e&longs;&longs;e cogno&longs;cemus ali&agrave;s. </s>                                                                <s>ac forma qui&shy;<lb/>dem, quia &longs;it ratio, propter quam materia certis motibus agitari po&longs;sit, qu&aelig; c&ecedil;teroqui per &longs;e infi&shy;<lb/>nita e&longs;t, <expan abbr="pr&aelig;&qacute;">pr&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>appetitus infinitate, ad <expan abbr="o&etilde;is">omneis</expan> formas excipiendas &aelig;qu&egrave; propen&longs;a, incerta qu&ograve; ferre&shy;<lb/>tur, otio&longs;a torperet. </s>                                                                <s>Ad locum ver&ograve; 2. Phy&longs;. re&longs;pondemus, Ari&longs;totelem eiu&longs;modi exemplis &longs;igni&shy;<lb/>fica&longs;&longs;e nobis, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> finis in natura exi&longs;tit; ita quoque dari efficiens, atque innui&longs;&longs;e (ne&shy;<lb/>que <expan abbr=".n.">enim</expan> demon&longs;tratur e&longs;&longs;e efficiens, c&ugrave;m &longs;it cau&longs;&longs;a manife&longs;ti&longs;sima per &longs;e in natura, &longs;ed per&longs;uadetur <lb/>&longs;ol&ugrave;m: &longs;icuti neque demon&longs;tratur e&longs;&longs;e finis: &longs;ed id &longs;olum, qu&ograve;d natura agat propter finem) h&aelig;c <lb/>&longs;imul ine&longs;&longs;e in natura, per illa quidem <expan abbr="ex&etilde;pla">exempla</expan>, vt non e&longs;&longs;e parem pror&longs;us <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> credamus <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <lb/>qu&aelig; in exemplis accepta fuerunt, <expan abbr="atq.">atque</expan> in natura: quandoquidem in iis <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> e&longs;t indiuiduum <lb/>idem ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan>, quod tamen idem ad &longs;peciem &longs;ol&ugrave;m e&longs;t in natura, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> paull&ograve; ante <lb/>fuerat ab ip&longs;omet philo&longs;opho explicatum. </s>                                                                <s>Sed ego ineptus, qui c&ugrave;m habeam Ari&longs;totelem <expan abbr="vin-dic&etilde;">vin&shy;<lb/>dicem</expan> huiu&longs;ce difficultatis eum mihi patronu non parem. </s>                                                                <s>Ip&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> docuit <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ita dici <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1702"></arrow.to.target><lb/>intrin&longs;ecum eo, quae homo <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> generat, nec alterius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> e&longs;t faciens ab eo, <expan abbr="qd">quod</expan> fit. </s>                                                                <s>Non igitur in <lb/> <arrow.to.target n="marg1702"></arrow.to.target><lb/>intrin&longs;ecum eo, quae homo <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> generat, nec alterius <expan abbr="r&otilde;nis">rationis</expan> e&longs;t faciens ab eo, <expan abbr="qd">quod</expan> fit. </s>                                                                <s>Non igitur in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1703"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> faciens &amp; patiens in natura. </s>                                                                <s>De reditu ver&ograve; aqu&aelig; ad <expan abbr="pri&longs;tin&utilde;">pri&longs;tinum</expan> <expan abbr="&longs;tat&utilde;">&longs;tatum</expan>, <lb/>&amp; de motu <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> po&longs;tea: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;imilis">con&longs;imilis</expan> e&longs;t ip&longs;ius natur&ecedil; progre&longs;&shy;<lb/>&longs;us; ab eodem <expan abbr=".n.">enim</expan> principio refrigeratur aqua, &agrave; quo elementum extra <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> locum vi manens, <lb/>vbi dimi&longs;&longs;um fuerit, ad <expan abbr="&longs;tat&utilde;">&longs;tatum</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> &longs;e conuertit. </s>                                                                <s>In&longs;uper id quod Ari&longs;totelico more <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Vbi principium patiens ibi quoque fore agens, pertinet quidem ad principia qu&aelig; ponuntur e&longs;&longs;e <lb/>natur&aelig;, non tamen ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> qua &longs;unt natur&aelig; proprij &longs;ignificat, qu&ograve;d in pr&aelig;&longs;entia qu&aelig;rimus. </s>                                                                <s>Nec <lb/>ab Ari&longs;totele affertur in eum &longs;en&longs;um, vt mens ip&longs;a agens immutet alteram <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan> in <lb/>potentia, &longs;icut ferunt naturam qu&aelig; e&longs;t forma, afficere materiam. </s>                                                                <s>Proinde actio mentis illius &agrave; <lb/>pleri&longs;que philo&longs;ophis erga phanta&longs;mata ponitur qu&aelig; tanqu&agrave;m extrin&longs;ec&ugrave;s re&longs;picit, &amp; &longs;ic agit in <lb/>aliud, quatenus aliud, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in illud ip&longs;um in quo exi&longs;tit. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;et idem cur&longs;us mentis actuo&shy;<lb/>&longs;&aelig; &amp; form&aelig;. </s>                                                                <s>Tran&longs;tulit item Alexander in ea hypothe&longs;i nomen agentis ad Deum quod e&longs;t pror&shy;<lb/>&longs;us mouens &longs;eparatum, neque vel ip&longs;o auctore mouet, ni&longs;i vt finis. </s>                                                                <s>Ide&ograve; peccat ea ratio multis <lb/>modis fallens ambiguo dum accipit agere quod e&longs;t mouere, c&ugrave;m tamen actio communiter acci&shy;<lb/>piatur; tum deinde tribuens form&ecedil;, &longs;impliciter id quod ip&longs;i conuenit, quatenus e&longs;t efficiens, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>a&longs;&longs;umens formam agere in id in quo e&longs;t, quemadmodum agit in aliud. </s>                                                                <s>Apparet etiam po&longs;tremi <lb/> <arrow.to.target n="marg1703"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ad <expan abbr="numer&utilde;">numerum</expan> e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> faciens &amp; patiens in natura. </s>                                                                <s>De reditu ver&ograve; aqu&aelig; ad <expan abbr="pri&longs;tin&utilde;">pri&longs;tinum</expan> <expan abbr="&longs;tat&utilde;">&longs;tatum</expan>, <lb/>&amp; de motu <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> po&longs;tea: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> in <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;imilis">con&longs;imilis</expan> e&longs;t ip&longs;ius natur&ecedil; progre&longs;&shy;<lb/>&longs;us; ab eodem <expan abbr=".n.">enim</expan> principio refrigeratur aqua, &agrave; quo elementum extra <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> locum vi manens, <lb/>vbi dimi&longs;&longs;um fuerit, ad <expan abbr="&longs;tat&utilde;">&longs;tatum</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> &longs;e conuertit. </s>                                                                <s>In&longs;uper id quod Ari&longs;totelico more <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Vbi principium patiens ibi quoque fore agens, pertinet quidem ad principia qu&aelig; ponuntur e&longs;&longs;e <lb/>natur&aelig;, non tamen ea <expan abbr="r&otilde;ne">ratione</expan> qua &longs;unt natur&aelig; proprij &longs;ignificat, qu&ograve;d in pr&aelig;&longs;entia qu&aelig;rimus. </s>                                                                <s>Nec <lb/>ab Ari&longs;totele affertur in eum &longs;en&longs;um, vt mens ip&longs;a agens immutet alteram <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan> in <lb/>potentia, &longs;icut ferunt naturam qu&aelig; e&longs;t forma, afficere materiam. </s>                                                                <s>Proinde actio mentis illius &agrave; <lb/>pleri&longs;que philo&longs;ophis erga phanta&longs;mata ponitur qu&aelig; tanqu&agrave;m extrin&longs;ec&ugrave;s re&longs;picit, &amp; &longs;ic agit in <lb/>aliud, quatenus aliud, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in illud ip&longs;um in quo exi&longs;tit. </s>                                                                <s>Itaque <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;et idem cur&longs;us mentis actuo&shy;<lb/>&longs;&aelig; &amp; form&aelig;. </s>                                                                <s>Tran&longs;tulit item Alexander in ea hypothe&longs;i nomen agentis ad Deum quod e&longs;t pror&shy;<lb/>&longs;us mouens &longs;eparatum, neque vel ip&longs;o auctore mouet, ni&longs;i vt finis. </s>                                                                <s>Ide&ograve; peccat ea ratio multis <lb/>modis fallens ambiguo dum accipit agere quod e&longs;t mouere, c&ugrave;m tamen actio communiter acci&shy;<lb/>piatur; tum deinde tribuens form&ecedil;, &longs;impliciter id quod ip&longs;i conuenit, quatenus e&longs;t efficiens, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>a&longs;&longs;umens formam agere in id in quo e&longs;t, quemadmodum agit in aliud. </s>                                                                <s>Apparet etiam po&longs;tremi <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1704"></arrow.to.target><lb/>argumenti <expan abbr="a&longs;&longs;umption&etilde;">a&longs;&longs;umptionem</expan> e&longs;&longs;e fal&longs;am; c&ugrave;m accipitur, qu&ograve;d tanqu&agrave;m <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> in&longs;it in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> corpore <lb/>naturali, quod <expan abbr="anim&atilde;tis">animantis</expan> ip&longs;ius e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, nemp&egrave; ea &longs;e per &longs;e mouere. </s>                                                                <s>mouentur <expan abbr=".n.">enim</expan> ab alio, qua&shy;<lb/>tenus natura con&longs;tant. </s>                                                                <s>Hi&longs;ce vi&longs;is &amp; &longs;edul&ograve; per&longs;pectis iam liquere arbitror, vt non admirabile ha&shy;<lb/>bendum &longs;it, neque contra <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan>, neque pugnare &longs;ecum id quod aiunt: Naturam prius <lb/>pr&aelig;dicari de forma, qu&agrave;m de materia, &amp; quod nos ip&longs;i profitemur. </s>                                                                <s>Naturam &longs;ignificare prius pa&shy;<lb/>tibile qu&agrave;m actuo&longs;um principium. </s>                                                                <s>Ni&longs;i velint. </s>                                                                <s>Naturam &longs;ignificare prius principium cui accidit <lb/>e&longs;&longs;e actuo&longs;um. </s>                                                                <s>hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> penitus e&longs;t verum, &longs;ed non id reuocatur in controuer&longs;iam: c&ecedil;ter&ugrave;m cuiu&longs;&shy;<lb/>modi'nam &longs;it illud <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> per &longs;e, quod pr&aelig;cipu&egrave; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> vocamus, cui accidit e&longs;&longs;e actuo&longs;um. <lb/></s>                                                                <s>Et in eam &longs;ententiam veni&longs;&longs;e dicimus omneis Gr&aelig;cos Ari&longs;totelis interpr&ecedil;tes pr&ecedil;ter vnum <expan abbr="Philo-pon&utilde;">Philo&shy;<lb/>ponum</expan>, quos etiam &egrave; Latinis &longs;criptoribus nobili&longs;simos quo&longs;que &longs;ecutos fui&longs;&longs;e &longs;cimus, in qua re c&ecedil;&shy;<lb/>cutientes nonnulli, neque Simplicij, &amp; Theodori mentem a&longs;&longs;ecuti, &amp; fals&ograve; illos in&longs;imularunt, &amp; <lb/>fru&longs;tra in ip&longs;os inuecti &longs;unt: nemp&egrave;, quia naturam ip&longs;i dixi&longs;&longs;ent, de principio patibili pr&ecedil;dicari, <lb/>quia materia foret huiu&longs;modi, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> excludi categoria natur&ecedil;, &amp; hoc paralogi&longs;mo commi&longs;&longs;o in <lb/>quo euidens e&longs;t fallacia <expan abbr="c&otilde;&longs;equentis">con&longs;equentis</expan>, qu&aelig; ex hypothe&longs;i fal&longs;a duxit originem, multa verba inania  <arrow.to.target n="marg1704"></arrow.to.target><lb/>argumenti <expan abbr="a&longs;&longs;umption&etilde;">a&longs;&longs;umptionem</expan> e&longs;&longs;e fal&longs;am; c&ugrave;m accipitur, qu&ograve;d tanqu&agrave;m <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> in&longs;it in <expan abbr="o&itilde;">omni</expan> corpore <lb/>naturali, quod <expan abbr="anim&atilde;tis">animantis</expan> ip&longs;ius e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, nemp&egrave; ea &longs;e per &longs;e mouere. </s>                                                                <s>mouentur <expan abbr=".n.">enim</expan> ab alio, qua&shy;<lb/>tenus natura con&longs;tant. </s>                                                                <s>Hi&longs;ce vi&longs;is &amp; &longs;edul&ograve; per&longs;pectis iam liquere arbitror, vt non admirabile ha&shy;<lb/>bendum &longs;it, neque contra <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan>, neque pugnare &longs;ecum id quod aiunt: Naturam prius <lb/>pr&aelig;dicari de forma, qu&agrave;m de materia, &amp; quod nos ip&longs;i profitemur. </s>                                                                <s>Naturam &longs;ignificare prius pa&shy;<lb/>tibile qu&agrave;m actuo&longs;um principium. </s>                                                                <s>Ni&longs;i velint. </s>                                                                <s>Naturam &longs;ignificare prius principium cui accidit <lb/>e&longs;&longs;e actuo&longs;um. </s>                                                                <s>hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> penitus e&longs;t verum, &longs;ed non id reuocatur in controuer&longs;iam: c&ecedil;ter&ugrave;m cuiu&longs;&shy;<lb/>modi'nam &longs;it illud <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> per &longs;e, quod pr&aelig;cipu&egrave; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> vocamus, cui accidit e&longs;&longs;e actuo&longs;um. <lb/></s>                                                                <s>Et in eam &longs;ententiam veni&longs;&longs;e dicimus omneis Gr&aelig;cos Ari&longs;totelis interpr&ecedil;tes pr&ecedil;ter vnum <expan abbr="Philo-pon&utilde;">Philo&shy;<lb/>ponum</expan>, quos etiam &egrave; Latinis &longs;criptoribus nobili&longs;simos quo&longs;que &longs;ecutos fui&longs;&longs;e &longs;cimus, in qua re c&ecedil;&shy;<lb/>cutientes nonnulli, neque Simplicij, &amp; Theodori mentem a&longs;&longs;ecuti, &amp; fals&ograve; illos in&longs;imularunt, &amp; <lb/>fru&longs;tra in ip&longs;os inuecti &longs;unt: nemp&egrave;, quia naturam ip&longs;i dixi&longs;&longs;ent, de principio patibili pr&ecedil;dicari, <lb/>quia materia foret huiu&longs;modi, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> excludi categoria natur&ecedil;, &amp; hoc paralogi&longs;mo commi&longs;&longs;o in <lb/>quo euidens e&longs;t fallacia <expan abbr="c&otilde;&longs;equentis">con&longs;equentis</expan>, qu&aelig; ex hypothe&longs;i fal&longs;a duxit originem, multa verba inania
Line 6660 
Line 6660 
 <arrow.to.target n="marg1708"></arrow.to.target><lb/>an'ne omnis motus in extrin&longs;eca principia re&longs;oluatur. </s>                                                                <s>Deinde vtr&ugrave;m in omni motu nece&longs;&longs;arium <lb/>&longs;it efficiens nec'ne, quod e&ograve; &longs;pectabit, vt intelligamus, vtrum'ne finis ip&longs;e &longs;ine opera efficientis <lb/>po&longs;sit creare motum. </s>                                                                <s>Mox reliqua qu&aelig; illuc pertinent, vt no&longs;camus qu&aelig;'nam &longs;it ratio finis, &amp; <lb/>quemadmodum motus ab eiu&longs;modi cau&longs;&longs;a na&longs;catur. </s>                                                                <s>In primis igitur <expan abbr="o&longs;tendend&utilde;">o&longs;tendendum</expan> e&longs;t in omni mo&shy;<lb/>tu naturali requiri mouens externum. </s>                                                                <s>Res autem ea methodo peragetur, vt generatim prius <lb/>concludatur omne quod mouetur ab alio moueri, quod &agrave; mobili &longs;eparatum &longs;it. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; propo&shy;<lb/>&longs;iti demon&longs;tratio conficietur. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m &longs;tructura demon&longs;trationis explorabitur; deinde <lb/>eius v&longs;us; terti&ograve; genus. </s>                                                                <s>Omne igitur quod mouctur (vt rem cominus aggrediamur) aut per &longs;e <lb/>mouetur, aut per accidens, aut per partem, qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vnus e&longs;t modus ex iis qui &longs;unt per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Rur&longs;us id quod per &longs;e mouetur, aut per &longs;e mouetur prim&ograve;, quia .&longs;. </s>                                                                <s>totum &agrave; &longs;eip&longs;o toto moueatur <lb/>aut quia pars vna moueat alteram. </s>                                                                <s>Omi&longs;&longs;o eo quod e&longs;t per accidens &amp; per partem: nam quod <lb/>e&longs;t huiu&longs;modi, incertum e&longs;t, neque &longs;cienti&aelig; &longs;ubiicitur, aut <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> non habet, neque in rerum <lb/>natura, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;imul in methodo naturali: ita qu&aelig;ritur. </s>                                                                <s>Vtr&ugrave;m aliquid &agrave; &longs;eip&longs;o moueatur prim&ograve;, <lb/>&amp; in &longs;eip&longs;o motum efficiat, an non. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; moueat &aelig;qu&egrave; finis &amp; efficiens; non qu&ecedil;ritur de  <arrow.to.target n="marg1708"></arrow.to.target><lb/>an'ne omnis motus in extrin&longs;eca principia re&longs;oluatur. </s>                                                                <s>Deinde vtr&ugrave;m in omni motu nece&longs;&longs;arium <lb/>&longs;it efficiens nec'ne, quod e&ograve; &longs;pectabit, vt intelligamus, vtrum'ne finis ip&longs;e &longs;ine opera efficientis <lb/>po&longs;sit creare motum. </s>                                                                <s>Mox reliqua qu&aelig; illuc pertinent, vt no&longs;camus qu&aelig;'nam &longs;it ratio finis, &amp; <lb/>quemadmodum motus ab eiu&longs;modi cau&longs;&longs;a na&longs;catur. </s>                                                                <s>In primis igitur <expan abbr="o&longs;tendend&utilde;">o&longs;tendendum</expan> e&longs;t in omni mo&shy;<lb/>tu naturali requiri mouens externum. </s>                                                                <s>Res autem ea methodo peragetur, vt generatim prius <lb/>concludatur omne quod mouetur ab alio moueri, quod &agrave; mobili &longs;eparatum &longs;it. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; propo&shy;<lb/>&longs;iti demon&longs;tratio conficietur. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m &longs;tructura demon&longs;trationis explorabitur; deinde <lb/>eius v&longs;us; terti&ograve; genus. </s>                                                                <s>Omne igitur quod mouctur (vt rem cominus aggrediamur) aut per &longs;e <lb/>mouetur, aut per accidens, aut per partem, qui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> vnus e&longs;t modus ex iis qui &longs;unt per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Rur&longs;us id quod per &longs;e mouetur, aut per &longs;e mouetur prim&ograve;, quia .&longs;. </s>                                                                <s>totum &agrave; &longs;eip&longs;o toto moueatur <lb/>aut quia pars vna moueat alteram. </s>                                                                <s>Omi&longs;&longs;o eo quod e&longs;t per accidens &amp; per partem: nam quod <lb/>e&longs;t huiu&longs;modi, incertum e&longs;t, neque &longs;cienti&aelig; &longs;ubiicitur, aut <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> non habet, neque in rerum <lb/>natura, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;imul in methodo naturali: ita qu&aelig;ritur. </s>                                                                <s>Vtr&ugrave;m aliquid &agrave; &longs;eip&longs;o moueatur prim&ograve;, <lb/>&amp; in &longs;eip&longs;o motum efficiat, an non. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; moueat &aelig;qu&egrave; finis &amp; efficiens; non qu&ecedil;ritur de
 <pb pagenum="252"/>fine, &longs;ed de efficiente tantummodo. </s>                                                                <s>Quoniam autem efficiens e&longs;t <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan>, quemadmodum ani&shy;<lb/> <pb pagenum="252"/>fine, &longs;ed de efficiente tantummodo. </s>                                                                <s>Quoniam autem efficiens e&longs;t <expan abbr="corpore&utilde;">corporeum</expan>, quemadmodum ani&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1709"></arrow.to.target><lb/>mal quod frondem <expan abbr="c&otilde;mouet">commouet</expan>, aut incorporeum &amp; indiuiduum, velut animus, non de animo: quae<lb/>per&longs;picum &longs;it eam ab illo differre quod mouetur, &longs;ed de efficiente corporeo nunc agitur. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <lb/>id aut long&egrave;, aut prop&egrave; queat e&longs;&longs;e, &amp; cum mobili coniunctum: de vtroque generatim di&longs;&longs;eritur, <lb/>qu&ograve;d etiam remotum cum mobili quoquo modo copulatur. </s>                                                                <s>Quamobrem hic erit &longs;en&longs;us huius <lb/>prim&aelig; qu&aelig;&longs;tionis. </s>                                                                <s>An &longs;it aliquod efficiens corporeum quod in &longs;eip&longs;o faciat motum propri&egrave; &amp; <lb/>pr&aelig;cipu&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> metaphoric&egrave;, atque illum quidem naturalem &longs;ecund&ugrave;m locum, per &longs;e, &amp; non <lb/>per accidens. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&aelig;ritur de mobili &longs;impliciter, &longs;euocato nimir&ugrave;m ab omni certa forma, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> pro parte <expan abbr="neg&atilde;te">negante</expan> <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>. </s>                                                                <s>Nil ita moueri, quin ab alio moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id &longs;ol&ugrave;m inductio <lb/>&longs;ignificat qu&aelig; nobis ponit ante oculos lapidem ab homine pelli, trahi fruges &agrave; bobus, &amp; denique <lb/>vbi <expan abbr="s&itilde;t">sint</expan> inanima qu&ecedil; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> obitura &longs;int, pr&ecedil;&longs;t&ograve; <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="qd">quod</expan> moueat, &longs;icut in <expan abbr="viu&etilde;tibus">viuentibus</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>: quippe <lb/>animus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis huic inductioni <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;cedat">concedat</expan>, c&ugrave;m <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> lateat, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;u&longs;picetur <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&agrave; &longs;e moueri, ita vt nulla &longs;it eius pars qu&aelig; moueat, quin moueatur <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ratione motus: is non &longs;e&shy;<lb/>cus decipietur, atque ille qui, c&ugrave;m &longs;it aliquod totum, cuius du&aelig; &longs;int partes, vna quidem, qu&ecedil; mo&shy;<lb/>ueat, altera ver&ograve; qu&aelig; moueatur. </s>                                                                <s>qu&aelig; autem mouet, moueatur ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> eius quod per &longs;e moue&shy;<lb/>tur: ob id exi&longs;timet totum &agrave; &longs;eip&longs;o moueri; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o tunc, ver&ugrave;m, quia partes <lb/> <arrow.to.target n="marg1709"></arrow.to.target><lb/>mal quod frondem <expan abbr="c&otilde;mouet">commouet</expan>, aut incorporeum &amp; indiuiduum, velut animus, non de animo: quae<lb/>per&longs;picum &longs;it eam ab illo differre quod mouetur, &longs;ed de efficiente corporeo nunc agitur. </s>                                                                <s>At ver&ograve; <lb/>id aut long&egrave;, aut prop&egrave; queat e&longs;&longs;e, &amp; cum mobili coniunctum: de vtroque generatim di&longs;&longs;eritur, <lb/>qu&ograve;d etiam remotum cum mobili quoquo modo copulatur. </s>                                                                <s>Quamobrem hic erit &longs;en&longs;us huius <lb/>prim&aelig; qu&aelig;&longs;tionis. </s>                                                                <s>An &longs;it aliquod efficiens corporeum quod in &longs;eip&longs;o faciat motum propri&egrave; &amp; <lb/>pr&aelig;cipu&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> metaphoric&egrave;, atque illum quidem naturalem &longs;ecund&ugrave;m locum, per &longs;e, &amp; non <lb/>per accidens. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&aelig;ritur de mobili &longs;impliciter, &longs;euocato nimir&ugrave;m ab omni certa forma, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> pro parte <expan abbr="neg&atilde;te">negante</expan> <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>. </s>                                                                <s>Nil ita moueri, quin ab alio moueatur. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id &longs;ol&ugrave;m inductio <lb/>&longs;ignificat qu&aelig; nobis ponit ante oculos lapidem ab homine pelli, trahi fruges &agrave; bobus, &amp; denique <lb/>vbi <expan abbr="s&itilde;t">sint</expan> inanima qu&ecedil; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> obitura &longs;int, pr&ecedil;&longs;t&ograve; <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="qd">quod</expan> moueat, &longs;icut in <expan abbr="viu&etilde;tibus">viuentibus</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>: quippe <lb/>animus. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;iquis huic inductioni <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="c&otilde;cedat">concedat</expan>, c&ugrave;m <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> lateat, <expan abbr="atq.">atque</expan> &longs;u&longs;picetur <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&agrave; &longs;e moueri, ita vt nulla &longs;it eius pars qu&aelig; moueat, quin moueatur <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ratione motus: is non &longs;e&shy;<lb/>cus decipietur, atque ille qui, c&ugrave;m &longs;it aliquod totum, cuius du&aelig; &longs;int partes, vna quidem, qu&ecedil; mo&shy;<lb/>ueat, altera ver&ograve; qu&aelig; moueatur. </s>                                                                <s>qu&aelig; autem mouet, moueatur ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> eius quod per &longs;e moue&shy;<lb/>tur: ob id exi&longs;timet totum &agrave; &longs;eip&longs;o moueri; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o tunc, ver&ugrave;m, quia partes <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1710"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> moueantur, apparet moueri totum. </s>                                                                <s>sed enim, c&ugrave;m inductio non &longs;atisfaciat: quand&ograve; non <lb/>&longs;uppeditat nobis mouens &agrave; mobili di&longs;iunctum in omnibus qu&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, ide&ograve; quoque oportet <lb/>hoc theorema validiore ratione munire. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; mihi videtur hoc pacto con&longs;trui po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Nam <lb/>prim&ugrave;m &longs;umpta illius proprietate quod per &longs;e totum prim&ograve; mouetur, ab oppo&longs;ito con&longs;equentis <lb/>(appellant ver&ograve; Gr&aelig;ci tale genus argumentationis <foreign lang="greek">tlw\ siw\ a)ntiqe/sei a)ntistzoflw\</foreign>) licebit <expan abbr="c&otilde;-plecti">con&shy;<lb/>plecti</expan> pro&longs;yllogi&longs;mum ad propo&longs;itionem in&longs;titut&aelig; demon&longs;trationis, hoc pacto. </s>                                                                <s>Quicquid per <lb/>&longs;e prim&ograve; mouetur, ad alterius quietem non ce&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>Ergo quicquid ad alterius quietem ce&longs;&longs;at, non <lb/>mouetur per &longs;e prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m omne totum alterius quiete po&longs;ita ce&longs;&longs;at: igitur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve; non mouetur. </s>                                                                <s>Ita vt talis &longs;it &longs;tructura no&longs;tr&aelig; demon&longs;trationis ad cuius probationum c&ecedil;&shy;<lb/>tera a&longs;&longs;eruntur. </s>                                                                <s>Nullum quod ex alterius quiete ce&longs;&longs;at, mouetur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Omne totum ex <lb/>alterius, nempe partis quiete ce&longs;&longs;at: non igitur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Siquis autem de&longs;ideret <lb/>confirmationem propo&longs;itionis, ita concludetur ab eius proprietate quod prim&ograve; cietur &agrave; &longs;eip&longs;o. <lb/></s>                                                                <s>Quicquid &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur prim&ograve;, id profect&ograve; ex alterius quiete non manebit, &longs;ed perpetu&ograve; cie&shy;<lb/>bitur habens in &longs;eip&longs;o radiceis omneis motus, vtpote <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum efficiendi, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> excipien&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1710"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> moueantur, apparet moueri totum. </s>                                                                <s>sed enim, c&ugrave;m inductio non &longs;atisfaciat: quand&ograve; non <lb/>&longs;uppeditat nobis mouens &agrave; mobili di&longs;iunctum in omnibus qu&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, ide&ograve; quoque oportet <lb/>hoc theorema validiore ratione munire. </s>                                                                <s>Ea ver&ograve; mihi videtur hoc pacto con&longs;trui po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Nam <lb/>prim&ugrave;m &longs;umpta illius proprietate quod per &longs;e totum prim&ograve; mouetur, ab oppo&longs;ito con&longs;equentis <lb/>(appellant ver&ograve; Gr&aelig;ci tale genus argumentationis <foreign lang="greek">th\n su\n a)ntiqe/sei a)ntistrofh\n</foreign>) licebit <expan abbr="c&otilde;-plecti">con&shy;<lb/>plecti</expan> pro&longs;yllogi&longs;mum ad propo&longs;itionem in&longs;titut&aelig; demon&longs;trationis, hoc pacto. </s>                                                                <s>Quicquid per <lb/>&longs;e prim&ograve; mouetur, ad alterius quietem non ce&longs;&longs;at. </s>                                                                <s>Ergo quicquid ad alterius quietem ce&longs;&longs;at, non <lb/>mouetur per &longs;e prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m omne totum alterius quiete po&longs;ita ce&longs;&longs;at: igitur &agrave; &longs;eip&longs;o <lb/>prim&ograve; non mouetur. </s>                                                                <s>Ita vt talis &longs;it &longs;tructura no&longs;tr&aelig; demon&longs;trationis ad cuius probationum c&ecedil;&shy;<lb/>tera a&longs;&longs;eruntur. </s>                                                                <s>Nullum quod ex alterius quiete ce&longs;&longs;at, mouetur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o. </s>                                                                <s>Omne totum ex <lb/>alterius, nempe partis quiete ce&longs;&longs;at: non igitur prim&ograve; &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur. </s>                                                                <s>Siquis autem de&longs;ideret <lb/>confirmationem propo&longs;itionis, ita concludetur ab eius proprietate quod prim&ograve; cietur &agrave; &longs;eip&longs;o. <lb/></s>                                                                <s>Quicquid &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur prim&ograve;, id profect&ograve; ex alterius quiete non manebit, &longs;ed perpetu&ograve; cie&shy;<lb/>bitur habens in &longs;eip&longs;o radiceis omneis motus, vtpote <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> cum efficiendi, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> excipien&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1711"></arrow.to.target><lb/>di motum. </s>                                                                <s>Ergo ab oppo&longs;ito, &longs;i ex alterius quiete man&longs;erit, id pror&longs;us &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; non moue&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptionis autem probatio flagitat eam hypothe&longs;in, de qua plura &longs;uperiore libro dicta <lb/>&longs;unt, videlicet. </s>                                                                <s>Omne, quod mouetur po&longs;&longs;e diuidi &longs;ecund&ugrave;m. </s>                                                                <s>quantum. </s>                                                                <s>Fingamus igitur ip&longs;um <lb/>in duas parteis e&longs;&longs;e di&longs;&longs;ectum, vt AC. totum in parte AB. BC. <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> partem vnam quie&longs;cere <lb/>&longs;tatuamus (quod <expan abbr=".n.">enim</expan> fieri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;i factum e&longs;&longs;e ponatur, fal&longs;um &longs;an&egrave; &longs;ecum afferre poterit, neutiqu&agrave;m <lb/>tamen eiu&longs;modi, quia fieri valeat) Tum qu&aelig;ro an moueatur totum nec'ne. </s>                                                                <s>Ita ver&ograve; nunc <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> <lb/>&longs;umo &longs;yncategorematic&egrave;, vt aiunt, &longs;pectando &longs;ingulas parteis non &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> .i. </s>                                                                <s>vt totum <lb/><expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ratione po&longs;thabita: &longs;iquidem nouerim &amp; motum appellari totius, vbi moueatur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qua&shy;<lb/>dam parte quie&longs;cente, vt c&ugrave;m progredimur, vel etiam c&ugrave;m vas aqua plenum mutat locum aqua <lb/>&longs;uum ip&longs;ius con&longs;eruante: ver&ugrave;m &longs;ic totum in pr&ecedil;&longs;entia non accipio. </s>                                                                <s>cert&egrave; non mouetur totum, <lb/>c&ugrave;m maneat aliqua pars: nanque omnibus partibus con&longs;i&longs;tit illud genus totius. </s>                                                                <s>Ergo &longs;i qua de&longs;it, <lb/>iam non amplius ita totum e&longs;t. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i re&longs;pondeas ex alterius quiete ce&longs;&longs;are, etiam fiet, vt non <lb/>moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, &longs;ed ab aliqua &longs;ui parte. </s>