Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.30 and 1.31

version 1.30, 2007/06/25 18:59:20 version 1.31, 2007/06/27 14:59:05
Line 1750 
Line 1750 
 <arrow.to.target n="marg315"></arrow.to.target><lb/>legendum puto. </s>                                                                <s>H&aelig;c ver&ograve; omnia iubeo te diligenter ob&longs;eruare: ni&longs;i enim aduertas; oratio per&shy;<lb/>plexa qua v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles; negotium tibi exhibere po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d Gr&aelig;ci interpretis <lb/>auxilio de&longs;tituti &longs;umus in eo loco. </s>                                                                <s>Quamquam neque ip&longs;e animaduertit, vbi Ari&longs;toteles docuit <lb/>genere differentia in contrariis numerari, qu&ograve;d eorum maxima differentia foret, h&aelig;c e&longs;&longs;e referen&shy;<lb/>da ad ea, qu&aelig; paull&ograve; ante dixerat videri, Ari&longs;toteles; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>in illum errorem inductus e&longs;t, qu&ograve;d <lb/>maxim&egrave; di&longs;tarent ea qu&aelig; genere differunt: neque vidit eam di&longs;tantiam ab Ari&longs;totele, velut infi&shy;<lb/>nitam poni, vnde contrariorum ratio tollitur. </s>                                                                <s>nec enim via pote&longs;t intercedere inter genere toto <lb/>differentia qu&aelig; &longs;ola re&longs;tat inter ea qu&aelig; genere conueniunt. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; cur magis di&longs;tet quantum &agrave; <lb/>&longs;ub&longs;tantia qu&agrave;m di&longs;tet qualitas, aut vllum aliud ex reliquis pr&aelig;dicamentis? </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; po&longs;te&agrave;  <arrow.to.target n="marg315"></arrow.to.target><lb/>legendum puto. </s>                                                                <s>H&aelig;c ver&ograve; omnia iubeo te diligenter ob&longs;eruare: ni&longs;i enim aduertas; oratio per&shy;<lb/>plexa qua v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles; negotium tibi exhibere po&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d Gr&aelig;ci interpretis <lb/>auxilio de&longs;tituti &longs;umus in eo loco. </s>                                                                <s>Quamquam neque ip&longs;e animaduertit, vbi Ari&longs;toteles docuit <lb/>genere differentia in contrariis numerari, qu&ograve;d eorum maxima differentia foret, h&aelig;c e&longs;&longs;e referen&shy;<lb/>da ad ea, qu&aelig; paull&ograve; ante dixerat videri, Ari&longs;toteles; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>in illum errorem inductus e&longs;t, qu&ograve;d <lb/>maxim&egrave; di&longs;tarent ea qu&aelig; genere differunt: neque vidit eam di&longs;tantiam ab Ari&longs;totele, velut infi&shy;<lb/>nitam poni, vnde contrariorum ratio tollitur. </s>                                                                <s>nec enim via pote&longs;t intercedere inter genere toto <lb/>differentia qu&aelig; &longs;ola re&longs;tat inter ea qu&aelig; genere conueniunt. </s>                                                                <s>Et ver&ograve; cur magis di&longs;tet quantum &agrave; <lb/>&longs;ub&longs;tantia qu&agrave;m di&longs;tet qualitas, aut vllum aliud ex reliquis pr&aelig;dicamentis? </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; po&longs;te&agrave;
 <pb pagenum="32"/>doceret Ari&longs;toteles o&longs;ten&longs;um e&longs;&longs;e extra genus non e&longs;&longs;e differentias, neque ip&longs;e verba Ari&longs;totelis <lb/> <pb pagenum="32"/>doceret Ari&longs;toteles o&longs;ten&longs;um e&longs;&longs;e extra genus non e&longs;&longs;e differentias, neque ip&longs;e verba Ari&longs;totelis <lb/>
 <arrow.to.target n="marg316"></arrow.to.target><lb/>accepi&longs;&longs;et in eum &longs;en&longs;um, qu&ograve;d di&longs;tantia foret infinita, idem quoque repugnantiam maximam <lb/>inter Ari&longs;totelis dicta inculcare coactus e&longs;t, putans, quod ibi inferretur aduer&longs;um ea qu&aelig; &longs;upr&agrave; <lb/>con&longs;tituta fuerant; pertinere ad illa qu&aelig; &longs;ubalterna &longs;unt, c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;uperiora generali&longs;simis <lb/>accommodarentur. </s>                                                                <s>id ver&ograve; vniuer&longs;am Ari&longs;totelis &longs;ententiam peruertebat. </s>                                                                <s>quand&ograve; ea qu&aelig; diffe&shy;<lb/>runt; aliquo differunt: generali&longs;sima nullo differunt, &longs;ed diuer&longs;a &longs;unt, hoc e&longs;t &longs;eip&longs;is di&longs;tinguun&shy;<lb/>tur, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>ex ip&longs;is dialectici fabricant propo&longs;itiones medio vacantes; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; &longs;ub ip&longs;is exi&longs;tunt, <lb/> <arrow.to.target n="marg316"></arrow.to.target><lb/>accepi&longs;&longs;et in eum &longs;en&longs;um, qu&ograve;d di&longs;tantia foret infinita, idem quoque repugnantiam maximam <lb/>inter Ari&longs;totelis dicta inculcare coactus e&longs;t, putans, quod ibi inferretur aduer&longs;um ea qu&aelig; &longs;upr&agrave; <lb/>con&longs;tituta fuerant; pertinere ad illa qu&aelig; &longs;ubalterna &longs;unt, c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;uperiora generali&longs;simis <lb/>accommodarentur. </s>                                                                <s>id ver&ograve; vniuer&longs;am Ari&longs;totelis &longs;ententiam peruertebat. </s>                                                                <s>quand&ograve; ea qu&aelig; diffe&shy;<lb/>runt; aliquo differunt: generali&longs;sima nullo differunt, &longs;ed diuer&longs;a &longs;unt, hoc e&longs;t &longs;eip&longs;is di&longs;tinguun&shy;<lb/>tur, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>ex ip&longs;is dialectici fabricant propo&longs;itiones medio vacantes; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; &longs;ub ip&longs;is exi&longs;tunt, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg317"></arrow.to.target><lb/>per illa &longs;eparantur; itaque magis propri&egrave; differunt; huic ver&ograve; oppo&longs;itum autore Alexandro pro&shy;<lb/>nuntia&longs;&longs;et Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Potuit ver&ograve; eos fallere dictum illud Ari&longs;totelis in extremo X. qui c&ugrave;m <lb/>eos confuta&longs;&longs;et qui ponerent ideas &aelig;ternas, &amp; qu&aelig; eiu&longs;dem rationis e&longs;&longs;ent cum &longs;ingularibus &ldquo;<foreign lang="greek">ta\ <lb/>tina\</foreign> ip&longs;e ibi vocat. </s>                                                                <s>illud adiungit <foreign lang="greek">ta) de/ | ge/nei. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">e(tera plei_on dis/fhken, h) /ta\ ei_dei/</foreign>.&rdquo; ide&longs;t ea ver&ograve; <lb/>qu&aelig; genere diuer&longs;a &longs;unt; magis di&longs;tant, qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;pecie. </s>                                                                <s>qua&longs;i antea perora&longs;&longs;et &aelig;ternum &agrave; <lb/>caduco genere di&longs;crepare. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m neque h&aelig;c cum proxim&egrave; dictis coh&aelig;reant nece&longs;&longs;e e&longs;t, neque <lb/>ex ante con&longs;titutis nece&longs;&longs;ari&ograve; colliguntur. </s>                                                                <s>&longs;ed videntur potius &longs;eparatim fui&longs;&longs;e allata: nam c&ugrave;m <lb/>de di&longs;tantia contrariorum &amp; eorum qu&aelig; &longs;pecie &longs;egregantur, &longs;atis <expan abbr="&longs;uper&qacute;">&longs;uperque</expan>. </s>                                                                <s>di&longs;putatum foret; ea <lb/>&longs;ubiungenda qu&aelig; ad genera diuer&longs;a pertinerent, vt ab&longs;olueretur di&longs;putatio de oppo&longs;itis; itaque <lb/> <arrow.to.target n="marg317"></arrow.to.target><lb/>per illa &longs;eparantur; itaque magis propri&egrave; differunt; huic ver&ograve; oppo&longs;itum autore Alexandro pro&shy;<lb/>nuntia&longs;&longs;et Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Potuit ver&ograve; eos fallere dictum illud Ari&longs;totelis in extremo X. qui c&ugrave;m <lb/>eos confuta&longs;&longs;et qui ponerent ideas &aelig;ternas, &amp; qu&aelig; eiu&longs;dem rationis e&longs;&longs;ent cum &longs;ingularibus &ldquo;<foreign lang="greek">ta\ <lb/>tina\</foreign> ip&longs;e ibi vocat. </s>                                                                <s>illud adiungit <foreign lang="greek">ta) de/ | ge/nei. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e(tera plei_on dis/fhken, h) /ta\ ei_dei/</foreign>.&rdquo; ide&longs;t ea ver&ograve; <lb/>qu&aelig; genere diuer&longs;a &longs;unt; magis di&longs;tant, qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;pecie. </s>                                                                <s>qua&longs;i antea perora&longs;&longs;et &aelig;ternum &agrave; <lb/>caduco genere di&longs;crepare. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m neque h&aelig;c cum proxim&egrave; dictis coh&aelig;reant nece&longs;&longs;e e&longs;t, neque <lb/>ex ante con&longs;titutis nece&longs;&longs;ari&ograve; colliguntur. </s>                                                                <s>&longs;ed videntur potius &longs;eparatim fui&longs;&longs;e allata: nam c&ugrave;m <lb/>de di&longs;tantia contrariorum &amp; eorum qu&aelig; &longs;pecie &longs;egregantur, &longs;atis <expan abbr="&longs;uper&qacute;">&longs;uperque</expan>. </s>                                                                <s>di&longs;putatum foret; ea <lb/>&longs;ubiungenda qu&aelig; ad genera diuer&longs;a pertinerent, vt ab&longs;olueretur di&longs;putatio de oppo&longs;itis; itaque <lb/>
 <arrow.to.target n="marg318"></arrow.to.target><lb/>docuit ea plus qu&agrave;m &longs;pecie differentia di&longs;tare. </s>                                                                <s>Nam qu&aelig; &longs;pecie differunt, habent in quo conue&shy;<lb/>niant, nempe genus; non &longs;ic; qu&aelig; genere &longs;eparantur. </s>                                                                <s>Ergo illa &longs;ub eodem genere &longs;ummam obti&shy;<lb/>nuere di&longs;tantiam, h&aelig;c infinito quodam interuallo &longs;eiunguntur. </s>                                                                <s>Quamquam mirum videri po&shy;<lb/>te&longs;t, &longs;i di&longs;tant mult&ograve; magis ea qu&ecedil; genere &longs;egregantur qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;pecie; qu&aelig; &longs;pecie di&longs;tinguun&shy;<lb/>tur, in eodem &longs;ubiecto non con&longs;i&longs;tere; qu&aelig; ver&ograve; genere &longs;eiugantur, etiam complura e&longs;&longs;e in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>indiuiduo: in eodem enim Socrate e&longs;t &amp; &longs;ub&longs;tantia, &amp; quantum, &amp; quale, &amp; omnia pr&aelig;dicamen&shy;<lb/>ta. </s>                                                                <s>nec tamen idem albus &amp; niger, aut ratione vtens, aut carens. </s>                                                                <s>An ita dicemus h&aelig;c magis e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia, &amp; natura di&longs;tingui qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;unt contraria generis eiu&longs;dem, nullam enim e&longs;&longs;enti&ecedil; partem <lb/>habent in qua conueniant: at &longs;ubiecto &amp; materia qu&aelig; non e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig; pars, propter eius habili&shy;<lb/>tatem ad omnes formas di&longs;tant minus; contraria propter in&longs;itam priuationem alterius qu&aelig; ine&longs;t <lb/>in altero, non modo e&longs;&longs;entia &longs;ecernuntur, &longs;ed etiam &longs;ubiecto: repugnant enim, &amp; &longs;e&longs;e ex eodem <lb/>&longs;ubiecto pellunt vici&longs;sim; illa e&longs;&longs;entia &longs;an&egrave; di&longs;crepant; &longs;ed non continentia priuationem, ni&longs;i for&shy;<lb/>maliter ea differre dicamus, qu&ograve;d vnum non &longs;it id quod e&longs;t alterum; nullam repugnantiam pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;eferunt: &longs;ic &amp; &longs;ub&longs;tantia &amp; quantum &longs;imul e&longs;&longs;e pote&longs;t; licet tota e&longs;&longs;entia &longs;ub&longs;tantia &longs;eparetur &agrave; <lb/> <arrow.to.target n="marg318"></arrow.to.target><lb/>docuit ea plus qu&agrave;m &longs;pecie differentia di&longs;tare. </s>                                                                <s>Nam qu&aelig; &longs;pecie differunt, habent in quo conue&shy;<lb/>niant, nempe genus; non &longs;ic; qu&aelig; genere &longs;eparantur. </s>                                                                <s>Ergo illa &longs;ub eodem genere &longs;ummam obti&shy;<lb/>nuere di&longs;tantiam, h&aelig;c infinito quodam interuallo &longs;eiunguntur. </s>                                                                <s>Quamquam mirum videri po&shy;<lb/>te&longs;t, &longs;i di&longs;tant mult&ograve; magis ea qu&ecedil; genere &longs;egregantur qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;pecie; qu&aelig; &longs;pecie di&longs;tinguun&shy;<lb/>tur, in eodem &longs;ubiecto non con&longs;i&longs;tere; qu&aelig; ver&ograve; genere &longs;eiugantur, etiam complura e&longs;&longs;e in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>indiuiduo: in eodem enim Socrate e&longs;t &amp; &longs;ub&longs;tantia, &amp; quantum, &amp; quale, &amp; omnia pr&aelig;dicamen&shy;<lb/>ta. </s>                                                                <s>nec tamen idem albus &amp; niger, aut ratione vtens, aut carens. </s>                                                                <s>An ita dicemus h&aelig;c magis e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia, &amp; natura di&longs;tingui qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;unt contraria generis eiu&longs;dem, nullam enim e&longs;&longs;enti&ecedil; partem <lb/>habent in qua conueniant: at &longs;ubiecto &amp; materia qu&aelig; non e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig; pars, propter eius habili&shy;<lb/>tatem ad omnes formas di&longs;tant minus; contraria propter in&longs;itam priuationem alterius qu&aelig; ine&longs;t <lb/>in altero, non modo e&longs;&longs;entia &longs;ecernuntur, &longs;ed etiam &longs;ubiecto: repugnant enim, &amp; &longs;e&longs;e ex eodem <lb/>&longs;ubiecto pellunt vici&longs;sim; illa e&longs;&longs;entia &longs;an&egrave; di&longs;crepant; &longs;ed non continentia priuationem, ni&longs;i for&shy;<lb/>maliter ea differre dicamus, qu&ograve;d vnum non &longs;it id quod e&longs;t alterum; nullam repugnantiam pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;eferunt: &longs;ic &amp; &longs;ub&longs;tantia &amp; quantum &longs;imul e&longs;&longs;e pote&longs;t; licet tota e&longs;&longs;entia &longs;ub&longs;tantia &longs;eparetur &agrave; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg319"></arrow.to.target><lb/>quantitate. </s>                                                                <s>Ergo &aelig;ternum &amp; caducum &longs;pecie &longs;ola di&longs;tinguitur, non etiam genere. </s>                                                                <s>Quamobrem <lb/>et&longs;i Auerro&euml;s ea plus qu&agrave;m genere di&longs;tare con&longs;tituit; aut extremis illis X. verbis cum aliis e&longs;t de&shy;<lb/>ceptus, aut ali&ograve; ab interpretibus eius verba torquentur, atque ip&longs;e velit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> inquit enim plus qu&agrave;m <lb/> <arrow.to.target n="marg319"></arrow.to.target><lb/>quantitate. </s>                                                                <s>Ergo &aelig;ternum &amp; caducum &longs;pecie &longs;ola di&longs;tinguitur, non etiam genere. </s>                                                                <s>Quamobrem <lb/>et&longs;i Auerro&euml;s ea plus qu&agrave;m genere di&longs;tare con&longs;tituit; aut extremis illis X. verbis cum aliis e&longs;t de&shy;<lb/>ceptus, aut ali&ograve; ab interpretibus eius verba torquentur, atque ip&longs;e velit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> inquit enim plus qu&agrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg320"></arrow.to.target><lb/>&longs;pecie; ergo etiam plus qu&agrave;m genere. </s>                                                                <s>quis id dabit? </s>                                                                <s>&amp; videtur illud volui&longs;&longs;e tantum quod diffe&shy;<lb/>rant plus qu&agrave;m &longs;pecie &longs;peciali&longs;sima; nanque &aelig;ternum &amp; caducum de multis &longs;pecie differentibus <lb/>pr&aelig;dicantur &longs;ignum e&longs;to, qu&ograve;d addit e&longs;&longs;e contraria, qu&aelig; &longs;ub eodem genere collocantur. </s>                                                                <s>Venit <lb/>&amp; id mihi in mentem in locum Ari&longs;totelis irrep&longs;i&longs;&longs;e quandam mendulam, &amp; pro eo quod legitur <lb/><foreign lang="greek">ta\ ei)/dei/</foreign>, legendum e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">ta\ ei)/dh</foreign>, ide&longs;t, ideas, &amp; hunc e&longs;&longs;e illorum verborum &longs;en&longs;um, quod vel idea <lb/>e&longs;t eiu&longs;dem &longs;peciei cum indiuiduis, vel ad &longs;ummam &longs;pecie &longs;peciali&longs;sima &longs;egregatur. </s>                                                                <s>&longs;ed &aelig;ternum <lb/>&amp; caducum genere (&longs;ubalterno) di&longs;crepant; h&aelig;c ver&ograve; maior e&longs;t di&longs;crepantia qu&agrave;m &longs;pecierum <lb/> <arrow.to.target n="marg320"></arrow.to.target><lb/>&longs;pecie; ergo etiam plus qu&agrave;m genere. </s>                                                                <s>quis id dabit? </s>                                                                <s>&amp; videtur illud volui&longs;&longs;e tantum quod diffe&shy;<lb/>rant plus qu&agrave;m &longs;pecie &longs;peciali&longs;sima; nanque &aelig;ternum &amp; caducum de multis &longs;pecie differentibus <lb/>pr&aelig;dicantur &longs;ignum e&longs;to, qu&ograve;d addit e&longs;&longs;e contraria, qu&aelig; &longs;ub eodem genere collocantur. </s>                                                                <s>Venit <lb/>&amp; id mihi in mentem in locum Ari&longs;totelis irrep&longs;i&longs;&longs;e quandam mendulam, &amp; pro eo quod legitur <lb/><foreign lang="greek">ta\ ei)/dei/</foreign>, legendum e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">ta\ ei)/dh</foreign>, ide&longs;t, ideas, &amp; hunc e&longs;&longs;e illorum verborum &longs;en&longs;um, quod vel idea <lb/>e&longs;t eiu&longs;dem &longs;peciei cum indiuiduis, vel ad &longs;ummam &longs;pecie &longs;peciali&longs;sima &longs;egregatur. </s>                                                                <s>&longs;ed &aelig;ternum <lb/>&amp; caducum genere (&longs;ubalterno) di&longs;crepant; h&aelig;c ver&ograve; maior e&longs;t di&longs;crepantia qu&agrave;m &longs;pecierum <lb/>
Line 5394 
Line 5394 
 <arrow.to.target n="marg1361"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;ent, po&longs;te&agrave; &longs;unt, quocunque modo &longs;int, &longs;iue nulla affectione pr&aelig;cedente vt lumen, &longs;iue per af&shy;<lb/>fectionem materi&aelig;, &amp; per turbatione facta circum id quod dicitur permutari, &amp; omnin&ograve;, c&ugrave;m id <lb/>quod fieri dicitur, requirit aliquid quod pr&aelig;cedat, c&ugrave;m eius pars &longs;it, hoc e&longs;t materia, qu&aelig; c&ugrave;m &longs;it <lb/> <arrow.to.target n="marg1361"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;ent, po&longs;te&agrave; &longs;unt, quocunque modo &longs;int, &longs;iue nulla affectione pr&aelig;cedente vt lumen, &longs;iue per af&shy;<lb/>fectionem materi&aelig;, &amp; per turbatione facta circum id quod dicitur permutari, &amp; omnin&ograve;, c&ugrave;m id <lb/>quod fieri dicitur, requirit aliquid quod pr&aelig;cedat, c&ugrave;m eius pars &longs;it, hoc e&longs;t materia, qu&aelig; c&ugrave;m &longs;it <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1362"></arrow.to.target><lb/>potentia, per acce&longs;&longs;um form&aelig; fit actu &amp; forma qu&aelig; in efficiente extabat. </s>                                                                <s>Vt autem generatio <lb/>communiter, &amp; propri&egrave; dicitur, ita etiam corruptio: nanque &amp; corrumpitur aliquid communi&shy;<lb/>ter, c&ugrave;m olim exi&longs;tens po&longs;tea non e&longs;t per tran&longs;mutationem in alio factum, &longs;icut fulgetra, &amp; pro&shy;<lb/>pri&egrave;, quando per &longs;ui perturbationem de&longs;init e&longs;&longs;e, relinquens aliquid &longs;ui, materiam nimirum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ea definita e&longs;t, id ex quo primo tanquam <expan abbr="reman&etilde;te">remanente</expan> fit aliquid, &amp; in quod vltimum <lb/>re&longs;oluitur. </s>                                                                <s>Accedit &amp; tertium generationis &longs;ignificatum, quod colligimus ex his qu&aelig; leguntur <lb/>1. Phy&longs;. <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &amp; alio modo conuenit ei quod tran&longs;mutatur in aliud, atque illi, in quod tran&longs;mu&shy;<lb/>tatur, c&ugrave;m &amp; fiat <expan abbr="alb&utilde;">album</expan>, &amp; homo fiat albus. </s>                                                                <s>hoc autem id e&longs;t quod <expan abbr="fi&etilde;s">fiens</expan> proprie dicimus appellari. <lb/></s>                                                                <s>Ita quoque corrumpi poterit dici quod mutatur ad non e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ic corrumpitur mu&longs;icum &amp; cor&shy;<lb/>rumpitur homo mu&longs;icus. </s>                                                                <s>licet &longs;i &longs;crutemur &longs;ubtilius, non quidem actui corruptio tribuatur, ve&shy;<lb/>r&ugrave;m priuationi. </s>                                                                <s>quanquam nullum tribuitur nomen quod propri&egrave; &longs;ignificet actum hunc, quem&shy;<lb/>admodum in generatione: opinor vtrunque factum ob id, qu&ograve;d cum denominationes ab actu <lb/>&longs;oleant &longs;umi &amp; natura (vt &longs;&aelig;pe iam diximus) contendat in formam, &amp; per illam in id collimet, <lb/>vt res &longs;it, &amp; propter illam generationem per&longs;equatur, ex eo qu&ograve;d &amp; manife&longs;tior e&longs;t actus qui per  <arrow.to.target n="marg1362"></arrow.to.target><lb/>potentia, per acce&longs;&longs;um form&aelig; fit actu &amp; forma qu&aelig; in efficiente extabat. </s>                                                                <s>Vt autem generatio <lb/>communiter, &amp; propri&egrave; dicitur, ita etiam corruptio: nanque &amp; corrumpitur aliquid communi&shy;<lb/>ter, c&ugrave;m olim exi&longs;tens po&longs;tea non e&longs;t per tran&longs;mutationem in alio factum, &longs;icut fulgetra, &amp; pro&shy;<lb/>pri&egrave;, quando per &longs;ui perturbationem de&longs;init e&longs;&longs;e, relinquens aliquid &longs;ui, materiam nimirum. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter ea definita e&longs;t, id ex quo primo tanquam <expan abbr="reman&etilde;te">remanente</expan> fit aliquid, &amp; in quod vltimum <lb/>re&longs;oluitur. </s>                                                                <s>Accedit &amp; tertium generationis &longs;ignificatum, quod colligimus ex his qu&aelig; leguntur <lb/>1. Phy&longs;. <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &amp; alio modo conuenit ei quod tran&longs;mutatur in aliud, atque illi, in quod tran&longs;mu&shy;<lb/>tatur, c&ugrave;m &amp; fiat <expan abbr="alb&utilde;">album</expan>, &amp; homo fiat albus. </s>                                                                <s>hoc autem id e&longs;t quod <expan abbr="fi&etilde;s">fiens</expan> proprie dicimus appellari. <lb/></s>                                                                <s>Ita quoque corrumpi poterit dici quod mutatur ad non e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ic corrumpitur mu&longs;icum &amp; cor&shy;<lb/>rumpitur homo mu&longs;icus. </s>                                                                <s>licet &longs;i &longs;crutemur &longs;ubtilius, non quidem actui corruptio tribuatur, ve&shy;<lb/>r&ugrave;m priuationi. </s>                                                                <s>quanquam nullum tribuitur nomen quod propri&egrave; &longs;ignificet actum hunc, quem&shy;<lb/>admodum in generatione: opinor vtrunque factum ob id, qu&ograve;d cum denominationes ab actu <lb/>&longs;oleant &longs;umi &amp; natura (vt &longs;&aelig;pe iam diximus) contendat in formam, &amp; per illam in id collimet, <lb/>vt res &longs;it, &amp; propter illam generationem per&longs;equatur, ex eo qu&ograve;d &amp; manife&longs;tior e&longs;t actus qui per
 <pb pagenum="189"/> <pb pagenum="189"/>
 <arrow.to.target n="marg1363"></arrow.to.target><lb/>generationem <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, &amp; magis &longs;ecundum naturam. </s>                                                                <s>qu&ograve;d nomina talem actum re&longs;picientia, <lb/>magis recepta fuerint, et&longs;i quomodo dicitur <foreign lang="greek">o(/fqei/ze/qai</foreign>, e&longs;t id quod pr&aelig;ce&longs;sit, c&ugrave;m terminetur <lb/>non ente quod in&longs;en&longs;ile &amp; ignotum e&longs;t, &amp; eo quod e&longs;t actu, fundetur quod &longs;en&longs;ile e&longs;t &amp; per&longs;pi&shy;<lb/>cuum. </s>                                                                <s>Ex quibus con&longs;tat compo&longs;itum e&longs;&longs;e quod ver&egrave; generatur, &longs;iue fiat homo albus, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>homo &longs;impliciter. </s>                                                                <s>hoc autem compo&longs;itum e&longs;t ver&egrave;; c&ugrave;m ex materia con&longs;tet, &amp; forma qu&aelig; per &longs;e <lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>Nam illud quod dicitur fiens (e&longs;t enim illud quod &longs;ubiecto &amp; priuatione con&longs;i&longs;tit) aut <lb/>e&longs;t compo&longs;itum per accidens, &longs;i pr&aelig;&longs;entem formam re&longs;picias, aut &longs;i, vt e&longs;t per &longs;e compo&longs;itum; <lb/>huiu&longs;modi &longs;olum e&longs;t &longs;ecundum rationem, non autem &longs;ecundum rem, nihil in materia ponente <lb/>priuatione ex qua con&longs;tat pr&aelig;ter alicuius form&aelig; notam, hoc e&longs;t, habitudinem ad formam ab&longs;en&shy;<lb/>tem. </s>                                                                <s>Ergo id propri&egrave; generabitur, in quod euadit illud quod tran&longs;mutabatur, quod item ali&shy;<lb/>quo pacto finis erit tran&longs;mutationis, proptere&agrave; qu&ograve;d eo con&longs;tituto ce&longs;&longs;abit omnis natur&aelig; motus. <lb/></s>                                                                <s>Dicimus autem aliquo pacto, non &longs;impliciter, quia primus natur&aelig; finis e&longs;t forma, in idem enim <lb/>recidunt forma &amp; finis in natura. </s>                                                                <s>Sed quoniam compo&longs;itum notius e&longs;t nobis, &longs;iquidem &longs;en&longs;ile; <lb/>t&ugrave;m pr&ecedil;terea quoniam acce&longs;&longs;u form&aelig; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&longs;t &egrave; ve&longs;tigio, &amp; facta coniunctione form&ecedil; cum <lb/>materia protinus exilit, tanquam finis habetur ip&longs;um compo&longs;itum. </s>                                                                <s>ita vtrunque &amp; compo&longs;i&shy;<lb/>tum, &amp; forma gignentur: quoniam e&ograve; tendit natura, vt compo&longs;itum &longs;it proxim&egrave;, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; <lb/> <arrow.to.target n="marg1363"></arrow.to.target><lb/>generationem <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, &amp; magis &longs;ecundum naturam. </s>                                                                <s>qu&ograve;d nomina talem actum re&longs;picientia, <lb/>magis recepta fuerint, et&longs;i quomodo dicitur <foreign lang="greek">o(/fqei/re/qai</foreign>, e&longs;t id quod pr&aelig;ce&longs;sit, c&ugrave;m terminetur <lb/>non ente quod in&longs;en&longs;ile &amp; ignotum e&longs;t, &amp; eo quod e&longs;t actu, fundetur quod &longs;en&longs;ile e&longs;t &amp; per&longs;pi&shy;<lb/>cuum. </s>                                                                <s>Ex quibus con&longs;tat compo&longs;itum e&longs;&longs;e quod ver&egrave; generatur, &longs;iue fiat homo albus, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>homo &longs;impliciter. </s>                                                                <s>hoc autem compo&longs;itum e&longs;t ver&egrave;; c&ugrave;m ex materia con&longs;tet, &amp; forma qu&aelig; per &longs;e <lb/>&longs;unt. </s>                                                                <s>Nam illud quod dicitur fiens (e&longs;t enim illud quod &longs;ubiecto &amp; priuatione con&longs;i&longs;tit) aut <lb/>e&longs;t compo&longs;itum per accidens, &longs;i pr&aelig;&longs;entem formam re&longs;picias, aut &longs;i, vt e&longs;t per &longs;e compo&longs;itum; <lb/>huiu&longs;modi &longs;olum e&longs;t &longs;ecundum rationem, non autem &longs;ecundum rem, nihil in materia ponente <lb/>priuatione ex qua con&longs;tat pr&aelig;ter alicuius form&aelig; notam, hoc e&longs;t, habitudinem ad formam ab&longs;en&shy;<lb/>tem. </s>                                                                <s>Ergo id propri&egrave; generabitur, in quod euadit illud quod tran&longs;mutabatur, quod item ali&shy;<lb/>quo pacto finis erit tran&longs;mutationis, proptere&agrave; qu&ograve;d eo con&longs;tituto ce&longs;&longs;abit omnis natur&aelig; motus. <lb/></s>                                                                <s>Dicimus autem aliquo pacto, non &longs;impliciter, quia primus natur&aelig; finis e&longs;t forma, in idem enim <lb/>recidunt forma &amp; finis in natura. </s>                                                                <s>Sed quoniam compo&longs;itum notius e&longs;t nobis, &longs;iquidem &longs;en&longs;ile; <lb/>t&ugrave;m pr&ecedil;terea quoniam acce&longs;&longs;u form&aelig; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> e&longs;t &egrave; ve&longs;tigio, &amp; facta coniunctione form&ecedil; cum <lb/>materia protinus exilit, tanquam finis habetur ip&longs;um compo&longs;itum. </s>                                                                <s>ita vtrunque &amp; compo&longs;i&shy;<lb/>tum, &amp; forma gignentur: quoniam e&ograve; tendit natura, vt compo&longs;itum &longs;it proxim&egrave;, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1364"></arrow.to.target><lb/>forma. </s>                                                                <s>Non tam forma generabitur propri&egrave;, &longs;ed communiter; quoniam a&longs;&longs;equitur, qu&ograve;d &longs;it, <lb/>c&ugrave;m ante&agrave; non e&longs;&longs;et, &amp; per materi&aelig;, non autem &longs;ui ip&longs;ius tran&longs;mutationem. </s>                                                                <s>nihil enim &longs;ui &longs;up&shy;<lb/>ponitur form&aelig; in materia, quod &longs;it forma, dico vero in materia, nanque pr&aelig;cedit &amp; ip&longs;a &longs;impli&shy;<lb/>citer, ver&ugrave;m in efficiente, nec ex nihilo pror&longs;us e&longs;t. </s>                                                                <s>Quamobrem non &longs;impliciter fieri pr&aelig;dica&shy;<lb/>tur, &longs;ed fieri in materia. </s>                                                                <s>at h&aelig;c infr&agrave;. </s>                                                                <s>Neque propri&egrave; materia generabitur; c&ugrave;m ip&longs;a ingenita &longs;it, <lb/>aliter e&longs;&longs;et antequ&agrave;m gigneretur; generari autem dicetur, quia tran&longs;it in aliud, nemp&egrave;, in compo&shy;<lb/>&longs;itum, in id enim tran&longs;it, quod ip&longs;a e&longs;t in potentia, ver&ugrave;m e&longs;t in potentia hoc aliquid, hoc <expan abbr="qu&atilde;tum">quantum</expan> <lb/>&amp; hoc quale, fit autem actu aliquid illorum aduentu form&aelig;: quocirca, neque illi conueniet id <lb/>nomen <foreign lang="greek">ginesqai</foreign> .i. </s>                                                                <s>fieri, vt dicatur materiam fieri, licet ip&longs;a &longs;it fiens. </s>                                                                <s>ni&longs;i fort&egrave; fieri de omnibus <lb/>his materia, inquam, &amp; forma tanquam de &longs;ubiecto, quod e&longs;t primum excipiens, pr&aelig;dicetur &amp; <lb/><foreign lang="greek">ai\tiwdw_s</foreign> .i. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;aliter, non <foreign lang="greek">ei)dikw_s</foreign> .i. </s>                                                                <s>formaliter. </s>                                                                <s>nanque &amp; de tali &longs;ubiecto pr&aelig;dicationem fieri <lb/>non negauit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Attamen &longs;i vera e&longs;t ea conditio <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> qu&aelig; ver&egrave; generantur, vt aliquid <lb/> <arrow.to.target n="marg1364"></arrow.to.target><lb/>forma. </s>                                                                <s>Non tam forma generabitur propri&egrave;, &longs;ed communiter; quoniam a&longs;&longs;equitur, qu&ograve;d &longs;it, <lb/>c&ugrave;m ante&agrave; non e&longs;&longs;et, &amp; per materi&aelig;, non autem &longs;ui ip&longs;ius tran&longs;mutationem. </s>                                                                <s>nihil enim &longs;ui &longs;up&shy;<lb/>ponitur form&aelig; in materia, quod &longs;it forma, dico vero in materia, nanque pr&aelig;cedit &amp; ip&longs;a &longs;impli&shy;<lb/>citer, ver&ugrave;m in efficiente, nec ex nihilo pror&longs;us e&longs;t. </s>                                                                <s>Quamobrem non &longs;impliciter fieri pr&aelig;dica&shy;<lb/>tur, &longs;ed fieri in materia. </s>                                                                <s>at h&aelig;c infr&agrave;. </s>                                                                <s>Neque propri&egrave; materia generabitur; c&ugrave;m ip&longs;a ingenita &longs;it, <lb/>aliter e&longs;&longs;et antequ&agrave;m gigneretur; generari autem dicetur, quia tran&longs;it in aliud, nemp&egrave;, in compo&shy;<lb/>&longs;itum, in id enim tran&longs;it, quod ip&longs;a e&longs;t in potentia, ver&ugrave;m e&longs;t in potentia hoc aliquid, hoc <expan abbr="qu&atilde;tum">quantum</expan> <lb/>&amp; hoc quale, fit autem actu aliquid illorum aduentu form&aelig;: quocirca, neque illi conueniet id <lb/>nomen <foreign lang="greek">ginesqai</foreign> .i. </s>                                                                <s>fieri, vt dicatur materiam fieri, licet ip&longs;a &longs;it fiens. </s>                                                                <s>ni&longs;i fort&egrave; fieri de omnibus <lb/>his materia, inquam, &amp; forma tanquam de &longs;ubiecto, quod e&longs;t primum excipiens, pr&aelig;dicetur &amp; <lb/><foreign lang="greek">ai\tiwdw_s</foreign> .i. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;aliter, non <foreign lang="greek">ei)dikw_s</foreign> .i. </s>                                                                <s>formaliter. </s>                                                                <s>nanque &amp; de tali &longs;ubiecto pr&aelig;dicationem fieri <lb/>non negauit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Attamen &longs;i vera e&longs;t ea conditio <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> qu&aelig; ver&egrave; generantur, vt aliquid <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1365"></arrow.to.target><lb/>&longs;ui pr&aelig;cedat, &amp; form&aelig; pars e&longs;t materia qu&ecedil; pr&aelig;cedit: ergo etiam forma ver&egrave; generabitur. </s>                                                                <s>An ita <lb/>accipienda e&longs;t pars in eo quod generatur, quod &longs;it pars totius &longs;ecundum materiam, quia &longs;it pars <lb/> <arrow.to.target n="marg1365"></arrow.to.target><lb/>&longs;ui pr&aelig;cedat, &amp; form&aelig; pars e&longs;t materia qu&ecedil; pr&aelig;cedit: ergo etiam forma ver&egrave; generabitur. </s>                                                                <s>An ita <lb/>accipienda e&longs;t pars in eo quod generatur, quod &longs;it pars totius &longs;ecundum materiam, quia &longs;it pars <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1366"></arrow.to.target><lb/>totius, vt compo&longs;iti, &amp; &egrave; variis naturis con&longs;tituti. </s>                                                                <s>Sed materia non e&longs;t pars form&aelig;, vt compo&longs;iti, <lb/>ver&ugrave;m vt pars totius &longs;ecund&ugrave;m formam accepti, quo pacto forma e&longs;t totum. </s>                                                                <s>At pars qu&aelig; in ve&shy;<lb/>ra generatione pr&aelig;cedit, e&longs;t pars totius &longs;ecund&ugrave;m materiam. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; non e&longs;t idem materi&aelig; <lb/>genus, adde etiam form&aelig; cuius materia pars e&longs;t, &amp; de qua nunc agimus: nanque &amp; forma e&longs;t <lb/>e&longs;&longs;entia &amp; materia qu&aelig; cadit in mentem qu&aelig; e&longs;t pars eius: at h&icirc;c forma propri&egrave; &longs;umitur qu&aelig; <lb/>e&longs;t terminus generationis &amp; materia &longs;en&longs;ilis. </s>                                                                <s>Vi&longs;o nunc quemadmodum fieri pertineat ad h&aelig;c <lb/>omnia, prim&ugrave;m ad compo&longs;itum in &longs;uo proprio &longs;ignificato, deinde ad oppo&longs;itum &amp; &longs;ubiectum, <lb/>quia &longs;it fiens, po&longs;trem&ograve; ad formam, proptereaqu&ograve;d ip&longs;a adipi&longs;catur, qu&ograve;d &longs;it, c&ugrave;m ante&agrave; non e&longs;&shy;<lb/>&longs;et, &amp; facil&egrave; e&longs;t colligere, quod iudicium faciendum &longs;it de corruptione, &amp; &longs;oluere rationes oppo&shy;<lb/>&longs;itum concludentes. </s>                                                                <s>Nam &longs;icuti ver&egrave; generatur compo&longs;itum, &longs;ic etiam ver&egrave; corrumpitur. </s>                                                                <s>At ve&shy;<lb/>r&ograve; c&ugrave;m primus natur&aelig; &longs;copus ille &longs;it, vt res exi&longs;tat, &amp; qu&aelig;que facultas, licet duo oppo&longs;ita re&longs;pi&shy;<lb/>ciat; c&ugrave;m ex iis alterum melius &longs;it, alterum deterius (habent enim &longs;e vt plus &amp; minus) &longs;emper <lb/>expetat melius per &longs;e, deterius ver&ograve; vel declinet, vel expetat ex euento; propterea natura, nec <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>materia &longs;int principia, qu&ograve;d res &longs;it &amp; non &longs;it, &amp; per formam quidem, qu&ograve;d &longs;it, per priuationem, <lb/> <arrow.to.target n="marg1366"></arrow.to.target><lb/>totius, vt compo&longs;iti, &amp; &egrave; variis naturis con&longs;tituti. </s>                                                                <s>Sed materia non e&longs;t pars form&aelig;, vt compo&longs;iti, <lb/>ver&ugrave;m vt pars totius &longs;ecund&ugrave;m formam accepti, quo pacto forma e&longs;t totum. </s>                                                                <s>At pars qu&aelig; in ve&shy;<lb/>ra generatione pr&aelig;cedit, e&longs;t pars totius &longs;ecund&ugrave;m materiam. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; non e&longs;t idem materi&aelig; <lb/>genus, adde etiam form&aelig; cuius materia pars e&longs;t, &amp; de qua nunc agimus: nanque &amp; forma e&longs;t <lb/>e&longs;&longs;entia &amp; materia qu&aelig; cadit in mentem qu&aelig; e&longs;t pars eius: at h&icirc;c forma propri&egrave; &longs;umitur qu&aelig; <lb/>e&longs;t terminus generationis &amp; materia &longs;en&longs;ilis. </s>                                                                <s>Vi&longs;o nunc quemadmodum fieri pertineat ad h&aelig;c <lb/>omnia, prim&ugrave;m ad compo&longs;itum in &longs;uo proprio &longs;ignificato, deinde ad oppo&longs;itum &amp; &longs;ubiectum, <lb/>quia &longs;it fiens, po&longs;trem&ograve; ad formam, proptereaqu&ograve;d ip&longs;a adipi&longs;catur, qu&ograve;d &longs;it, c&ugrave;m ante&agrave; non e&longs;&shy;<lb/>&longs;et, &amp; facil&egrave; e&longs;t colligere, quod iudicium faciendum &longs;it de corruptione, &amp; &longs;oluere rationes oppo&shy;<lb/>&longs;itum concludentes. </s>                                                                <s>Nam &longs;icuti ver&egrave; generatur compo&longs;itum, &longs;ic etiam ver&egrave; corrumpitur. </s>                                                                <s>At ve&shy;<lb/>r&ograve; c&ugrave;m primus natur&aelig; &longs;copus ille &longs;it, vt res exi&longs;tat, &amp; qu&aelig;que facultas, licet duo oppo&longs;ita re&longs;pi&shy;<lb/>ciat; c&ugrave;m ex iis alterum melius &longs;it, alterum deterius (habent enim &longs;e vt plus &amp; minus) &longs;emper <lb/>expetat melius per &longs;e, deterius ver&ograve; vel declinet, vel expetat ex euento; propterea natura, nec <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>materia &longs;int principia, qu&ograve;d res &longs;it &amp; non &longs;it, &amp; per formam quidem, qu&ograve;d &longs;it, per priuationem, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1367"></arrow.to.target><lb/>qu&ograve;d non &longs;it, &amp; hoc per interitum &longs;uccedat, illud per ortum. </s>                                                                <s>Ergo &amp; natura, &amp; materia &longs;pe&shy;<lb/>ctant per &longs;e generationem &amp; e&longs;&longs;e; per accidens his oppo&longs;ita interitum &amp; non e&longs;&longs;e, non tribuitur <lb/>interitus ei quod e&longs;t, eum non appetente natura, &longs;ed ei quod non e&longs;t, vt eo de&longs;tructo res exi&longs;tat. <lb/></s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &longs;it duplex, &amp; antequ&agrave;m res &longs;it, ex materia &amp; priuatione, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; po&longs;tqu&agrave;m <lb/> <arrow.to.target n="marg1367"></arrow.to.target><lb/>qu&ograve;d non &longs;it, &amp; hoc per interitum &longs;uccedat, illud per ortum. </s>                                                                <s>Ergo &amp; natura, &amp; materia &longs;pe&shy;<lb/>ctant per &longs;e generationem &amp; e&longs;&longs;e; per accidens his oppo&longs;ita interitum &amp; non e&longs;&longs;e, non tribuitur <lb/>interitus ei quod e&longs;t, eum non appetente natura, &longs;ed ei quod non e&longs;t, vt eo de&longs;tructo res exi&longs;tat. <lb/></s>                                                                <s>Itaque c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &longs;it duplex, &amp; antequ&agrave;m res &longs;it, ex materia &amp; priuatione, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; po&longs;tqu&agrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1368"></arrow.to.target><lb/>res facta e&longs;t ex materia &amp; forma, per &longs;e dicitur interire compo&longs;itum ex materia, &longs;cilicet, &amp; pri&shy;<lb/>uatione, c&ugrave;m in eo priuatio corrumpatur, ac &longs;i illud per &longs;e corrumpitur; priuatio non per &longs;e, ea <lb/>ratione priuationi tribuitur interitus; qu&ograve;d, c&ugrave;m prius ade&longs;&longs;et priuatio; po&longs;te&agrave; non exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Igi&shy;<lb/>tur alia ratione terminos interitus exprimemus, <expan abbr="atq;">atque</expan> ortus. </s>                                                                <s>hic non e&longs;t <foreign lang="greek">to\ gino/menon &amp; o(/ginetai, <lb/>to\ gino/menon</foreign> .i. </s>                                                                <s>fiens &amp; id quod fit .i. </s>                                                                <s>in quod euadit <foreign lang="greek">to\ gino/menon</foreign>. </s>                                                                <s>hic vt terminus, ad quem, alter <lb/>vt &agrave; quo. </s>                                                                <s>Sed erit quidem in interitu <foreign lang="greek">to\ fqeizo/menon</foreign> vt terminus &agrave; quo. </s>                                                                <s>&longs;ed <foreign lang="greek">dfqei/zetai</foreign>, nullum; <lb/>quand&ograve; ex interitu nihil extat per &longs;e, &longs;ed ex hoc erit <foreign lang="greek">o(\ ginetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>quod fit, qui terminus e&longs;t genera&shy;<lb/>tionis per &longs;e, interitus autem per accidens: nanque priuationi forma &longs;uccedit. </s>                                                                <s>Huiu&longs;modi ter&shy;<lb/>minorum vim non rect&egrave; Latini perceperunt, &amp; cum eos parum con&longs;idera&longs;&longs;et Philoponus miram <lb/>varietatem coniecit in &longs;ententias Ari&longs;totelis, aliter accipiens <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">to\ gino/menon o(ginetai</foreign>. </s>                                                                <s>T. 64. ac <lb/> <arrow.to.target n="marg1368"></arrow.to.target><lb/>res facta e&longs;t ex materia &amp; forma, per &longs;e dicitur interire compo&longs;itum ex materia, &longs;cilicet, &amp; pri&shy;<lb/>uatione, c&ugrave;m in eo priuatio corrumpatur, ac &longs;i illud per &longs;e corrumpitur; priuatio non per &longs;e, ea <lb/>ratione priuationi tribuitur interitus; qu&ograve;d, c&ugrave;m prius ade&longs;&longs;et priuatio; po&longs;te&agrave; non exi&longs;tat. </s>                                                                <s>Igi&shy;<lb/>tur alia ratione terminos interitus exprimemus, <expan abbr="atq;">atque</expan> ortus. </s>                                                                <s>hic non e&longs;t <foreign lang="greek">to\ gino/menon &amp; o(/ ginetai, <lb/>to\ gino/menon</foreign> .i. </s>                                                                <s>fiens &amp; id quod fit .i. </s>                                                                <s>in quod euadit <foreign lang="greek">to\ gino/menon</foreign>. </s>                                                                <s>hic vt terminus, ad quem, alter <lb/>vt &agrave; quo. </s>                                                                <s>Sed erit quidem in interitu <foreign lang="greek">to\ fqeizo/menon</foreign> vt terminus &agrave; quo. </s>                                                                <s>&longs;ed <foreign lang="greek">dfqei/retai</foreign>, nullum; <lb/>quand&ograve; ex interitu nihil extat per &longs;e, &longs;ed ex hoc erit <foreign lang="greek">o(\ ginetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>quod fit, qui terminus e&longs;t genera&shy;<lb/>tionis per &longs;e, interitus autem per accidens: nanque priuationi forma &longs;uccedit. </s>                                                                <s>Huiu&longs;modi ter&shy;<lb/>minorum vim non rect&egrave; Latini perceperunt, &amp; cum eos parum con&longs;idera&longs;&longs;et Philoponus miram <lb/>varietatem coniecit in &longs;ententias Ari&longs;totelis, aliter accipiens <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">to\ gino/menon o(\ ginetai</foreign>. </s>                                                                <s>T. 64. ac <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1369"></arrow.to.target><lb/>prius accepi&longs;&longs;et T. 58. Verba &longs;unt Ari&longs;totelis. <foreign lang="greek">w_sedh_lon e)k tw_n ei)zhme/non, o(ti to\ gino/menon</foreign> <arrow.to.target n="marg1369"></arrow.to.target><lb/>prius accepi&longs;&longs;et T. 58. Verba &longs;unt Ari&longs;totelis. <foreign lang="greek">w_ste dh_lon e)k tw_n ei)rhme/non, o(ti to\ gino/menon</foreign>
 <pb pagenum="190"/><foreign lang="greek">a(pan a)ei\ sun/qeto/n, kai\ e)si me\ntoi te\ gino/menon, e)si de/tio(\ tou_to gi\netai, kai\ tou_to dit_o\n h)\ga\z to\</foreign><lb/> <pb pagenum="190"/><foreign lang="greek">a(pan a)ei\ sun/qeto/n, kai\ e)sti me\ntoi te\ gino/menon, e)sti de/ ti o(\ tou_to gi\netai, kai\ tou_to ditt_o\n h)\ ga\r to\</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1370"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">u(pokei/menon h_ to a)ntikei/menon</foreign>. </s>                                                                <s>&ldquo;Quare patet ex dictis, qu&ograve;d omne fiens &longs;emper e&longs;t compo&longs;i&shy;<lb/>tum, &amp; e&longs;t &longs;an&egrave; fiens &amp; e&longs;t aliquid quod hoc (&longs;cilicet fiens) fit &amp; hoc (ide&longs;t fiens) duplex, aut <lb/>enim &longs;ubiectum, oppo&longs;itum.&rdquo; e&longs;t autem oppo&longs;itum, vt mox docet Ari&longs;toteles, ip&longs;a priuatio. <lb/></s>                                                                <s>Vides igitur, vt optim&egrave; &longs;ecum congruant dicta Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Obiectionis autem ex dictis ita diluun&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m enim dicitur: Materiam e&longs;&longs;e ingenitam intelligitur de generatione propri&egrave; dicta, &amp; de <lb/>pr&aelig;dicatione formali, non de generatione communiter, c&ugrave;m &longs;ucce&longs;siu&egrave; capit formas oppo&longs;itas, <lb/>nec de pr&ecedil;dicatione cau&longs;&longs;ali. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m opponitur, vbi compo&longs;itum e&longs;t, ibi terminum e&longs;&longs;e ge&shy;<lb/>nerationis, terminus autem non generatur. </s>                                                                <s>ine&longs;t in argumento fallacia &agrave; &longs;ecund&ugrave;m quid ad &longs;im&shy;<lb/>pliciter: a&longs;&longs;umitur enim compo&longs;itum e&longs;&longs;e iam, &amp; terminum generationis, ac quod e&longs;t non gene&shy;<lb/>rari, quod &longs;an&egrave; verum e&longs;t, po&longs;tqu&agrave;m e&longs;t, &amp; inde &longs;impliciter efficitur nullo pacto generari, quod <lb/>fal&longs;um e&longs;t: nanque tum generatur, quando non e&longs;t, &amp; compo&longs;itum &amp; terminus ita generantur, <lb/>licet etiam dicere, in argumento contineri fallaciam per accidens, &longs;iquidem eodem in&longs;tanti &longs;it ter&shy;<lb/>minus &amp; compo&longs;itum, terminus autem &longs;it forma qu&aelig; non generatur. </s>                                                                <s>Ita quoque c&ugrave;m argu&shy;<lb/>mentantur: fieri &amp; factum e&longs;&longs;e di&longs;tingui, compo&longs;itum ver&ograve; e&longs;&longs;e factum; &amp; concludunt &longs;impli&shy;<lb/>citer ip&longs;um non fieri, decipiuntur in hoc; nam compo&longs;itum, &amp; factum e&longs;t, &amp; fit interdum, &amp; tunc <lb/>e&longs;t, c&ugrave;m <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, nec amplius generatur, generatur ver&ograve; t&ugrave;m, dum non e&longs;t, &amp; c&ugrave;m materia pro&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1370"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">u(pokei/menon h_\ to a)ntikei/menon</foreign>. </s>                                                                <s>&ldquo;Quare patet ex dictis, qu&ograve;d omne fiens &longs;emper e&longs;t compo&longs;i&shy;<lb/>tum, &amp; e&longs;t &longs;an&egrave; fiens &amp; e&longs;t aliquid quod hoc (&longs;cilicet fiens) fit &amp; hoc (ide&longs;t fiens) duplex, aut <lb/>enim &longs;ubiectum, oppo&longs;itum.&rdquo; e&longs;t autem oppo&longs;itum, vt mox docet Ari&longs;toteles, ip&longs;a priuatio. <lb/></s>                                                                <s>Vides igitur, vt optim&egrave; &longs;ecum congruant dicta Ari&longs;totelis. </s>                                                                <s>Obiectionis autem ex dictis ita diluun&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m enim dicitur: Materiam e&longs;&longs;e ingenitam intelligitur de generatione propri&egrave; dicta, &amp; de <lb/>pr&aelig;dicatione formali, non de generatione communiter, c&ugrave;m &longs;ucce&longs;siu&egrave; capit formas oppo&longs;itas, <lb/>nec de pr&ecedil;dicatione cau&longs;&longs;ali. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m opponitur, vbi compo&longs;itum e&longs;t, ibi terminum e&longs;&longs;e ge&shy;<lb/>nerationis, terminus autem non generatur. </s>                                                                <s>ine&longs;t in argumento fallacia &agrave; &longs;ecund&ugrave;m quid ad &longs;im&shy;<lb/>pliciter: a&longs;&longs;umitur enim compo&longs;itum e&longs;&longs;e iam, &amp; terminum generationis, ac quod e&longs;t non gene&shy;<lb/>rari, quod &longs;an&egrave; verum e&longs;t, po&longs;tqu&agrave;m e&longs;t, &amp; inde &longs;impliciter efficitur nullo pacto generari, quod <lb/>fal&longs;um e&longs;t: nanque tum generatur, quando non e&longs;t, &amp; compo&longs;itum &amp; terminus ita generantur, <lb/>licet etiam dicere, in argumento contineri fallaciam per accidens, &longs;iquidem eodem in&longs;tanti &longs;it ter&shy;<lb/>minus &amp; compo&longs;itum, terminus autem &longs;it forma qu&aelig; non generatur. </s>                                                                <s>Ita quoque c&ugrave;m argu&shy;<lb/>mentantur: fieri &amp; factum e&longs;&longs;e di&longs;tingui, compo&longs;itum ver&ograve; e&longs;&longs;e factum; &amp; concludunt &longs;impli&shy;<lb/>citer ip&longs;um non fieri, decipiuntur in hoc; nam compo&longs;itum, &amp; factum e&longs;t, &amp; fit interdum, &amp; tunc <lb/>e&longs;t, c&ugrave;m <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, nec amplius generatur, generatur ver&ograve; t&ugrave;m, dum non e&longs;t, &amp; c&ugrave;m materia pro&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1371"></arrow.to.target><lb/>mouetur ad formam. </s>                                                                <s>Sed opinor, hos fallit ea vox, compo&longs;itum, qu&aelig; videtur &longs;ignificare actum <lb/>qui &longs;an&egrave; tunc e&longs;t, c&ugrave;m generatio completa e&longs;t: neque vident dici compo&longs;itum quod propri&egrave; &longs;i&shy;<lb/>gnificat actum, ob penuriam nominis pote&longs;tatem &longs;ignificantis: quare felicius apud Gr&ecedil;cos am&shy;<lb/>biguo exprimitur <foreign lang="greek">siw/qeton</foreign>, quod tran&longs;umi pote&longs;t ad &longs;ignificandum pote&longs;tatem &amp; actum.</s></p> <arrow.to.target n="marg1371"></arrow.to.target><lb/>mouetur ad formam. </s>                                                                <s>Sed opinor, hos fallit ea vox, compo&longs;itum, qu&aelig; videtur &longs;ignificare actum <lb/>qui &longs;an&egrave; tunc e&longs;t, c&ugrave;m generatio completa e&longs;t: neque vident dici compo&longs;itum quod propri&egrave; &longs;i&shy;<lb/>gnificat actum, ob penuriam nominis pote&longs;tatem &longs;ignificantis: quare felicius apud Gr&ecedil;cos am&shy;<lb/>biguo exprimitur <foreign lang="greek">su/nqeton</foreign>, quod tran&longs;umi pote&longs;t ad &longs;ignificandum pote&longs;tatem &amp; actum.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1361"></margin.target>b 1. de C&ecedil;&shy;<lb/>lo.</s></p> <s><margin.target id="marg1361"></margin.target>b 1. de C&ecedil;&shy;<lb/>lo.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 5434 
Line 5434 
 <arrow.to.target n="marg1373"></arrow.to.target><lb/>Adde &amp; auctoritatem Ari&longs;totelis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qui te&longs;tatur &agrave; natura fieri in quoruncunque materia e&longs;t ali&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1373"></arrow.to.target><lb/>Adde &amp; auctoritatem Ari&longs;totelis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qui te&longs;tatur &agrave; natura fieri in quoruncunque materia e&longs;t ali&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1374"></arrow.to.target><lb/>qua pars form&ecedil; qu&aelig; &longs;ic mouet materiam, &longs;icut mouetur ab extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Alij in materia ponunt <lb/>rationem quandam quam &longs;eminalem vocant, per quam redditur idoneam ad recipiendam hanc <lb/>formam, aut illam, &longs;icut in vtero f&oelig;min&aelig; ade&longs;t materia in qua vis ine&longs;t &longs;eminis propterquam e&longs;t <lb/>in potentia ad recipiendam formam equi, aut leonis, &longs;ed quod dictum e&longs;t &longs;&aelig;pius ex 8. Met. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> me <lb/> <arrow.to.target n="marg1374"></arrow.to.target><lb/>qua pars form&ecedil; qu&aelig; &longs;ic mouet materiam, &longs;icut mouetur ab extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Alij in materia ponunt <lb/>rationem quandam quam &longs;eminalem vocant, per quam redditur idoneam ad recipiendam hanc <lb/>formam, aut illam, &longs;icut in vtero f&oelig;min&aelig; ade&longs;t materia in qua vis ine&longs;t &longs;eminis propterquam e&longs;t <lb/>in potentia ad recipiendam formam equi, aut leonis, &longs;ed quod dictum e&longs;t &longs;&aelig;pius ex 8. Met. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> me <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1375"></arrow.to.target><lb/>auertit ab illa prima &longs;ententia: nam &longs;i foret forma partibilis, &amp; materia vltima non e&longs;&longs;et idem <lb/>cum forma. </s>                                                                <s>Ab hac ver&ograve; me di&longs;trahit qu&ograve;d vis &longs;eminis e&longs;t duplex, actuo&longs;a, aut patibilis, actuo&shy;<lb/>&longs;a quidem obtinet in&longs;tar form&aelig;, patibilis autem eadem e&longs;t cum ip&longs;amet materia, quare etiam, aut <lb/>aliquid form&aelig; pr&aelig;cedere in materia fatebuntur, quod tamen inficiantur; aut nulla e&longs;t h&aelig;c ratio <lb/> <arrow.to.target n="marg1375"></arrow.to.target><lb/>auertit ab illa prima &longs;ententia: nam &longs;i foret forma partibilis, &amp; materia vltima non e&longs;&longs;et idem <lb/>cum forma. </s>                                                                <s>Ab hac ver&ograve; me di&longs;trahit qu&ograve;d vis &longs;eminis e&longs;t duplex, actuo&longs;a, aut patibilis, actuo&shy;<lb/>&longs;a quidem obtinet in&longs;tar form&aelig;, patibilis autem eadem e&longs;t cum ip&longs;amet materia, quare etiam, aut <lb/>aliquid form&aelig; pr&aelig;cedere in materia fatebuntur, quod tamen inficiantur; aut nulla e&longs;t h&aelig;c ratio <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1376"></arrow.to.target><lb/>&longs;eminalis in materia. </s>                                                                <s>Nec ob&longs;tant ea qu&ecedil; oppo&longs;ita fuerunt: nam cum obiicitur formam iri crea&shy;<lb/>tum. </s>                                                                <s>Re&longs;pondeo &longs;ufficere, &longs;i pr&aelig;ce&longs;&longs;erit materia in qua ine&longs;t forma, tanquam in potentia patibi&shy;<lb/>li, &amp; &longs;i actu pr&aelig;cedat in efficiente. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, c&ugrave;m inquiunt, fore violentam, non autem natu&shy;<lb/>ralem form&aelig; productionem, a&longs;&longs;ero ad <expan abbr="&longs;eruand&atilde;">&longs;eruandam</expan> rationem motus naturalis &longs;ufficere, &longs;i ad&longs;it prin&shy;<lb/>cipium patibile: nam motus naturalis, non quidem &agrave; mouente definitur, &longs;ed &agrave; propen&longs;ione prin&shy;<lb/>cipij patibilis: hoc autem &longs;uo loco planius intelligetur. </s>                                                                <s>Nos item pluribus ante&agrave; docuimus, illa <lb/>genita partem quidem e&longs;&longs;e form&aelig;, ver&ugrave;m non formam, &longs;ed materiam. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; attinet ad au&shy;<lb/>ctoritatem acceptam de 7. Met. aimus formam ibi non accipi e&longs;&longs;entiam, aut e&longs;&longs;enti&aelig; partem, &longs;ed <lb/>vim ab efficiente <expan abbr="impre&longs;s&atilde;">impre&longs;sam</expan>, qua mouetur &aelig;qu&egrave; &agrave;c &longs;i pr&aelig;&longs;ens e&longs;&longs;et efficiens: non &longs;ecus atque eue&shy;<lb/>niat in iis qu&aelig; &longs;pont&egrave; agitantur &longs;iue accidens &longs;it &amp; in&longs;trumentum efficientis, &longs;iue etiam rei pars <lb/>aut con&longs;equens formam. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c quidem &longs;atis ad obiecta; ver&ugrave;m ad inuenienda ortus princi&shy;<lb/>pia non &longs;atis, qu&ograve;d videtur h&ecedil;c qu&aelig;&longs;tio reuocare in <expan abbr="controu&atilde;er&longs;i">controuaner&longs;i</expan> originem formarum de qua &amp; <lb/>antiqui, &amp; iuniores c&ugrave;m Gr&aelig;ci, t&ugrave;m Latini multa, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> egregia <expan abbr="pronunciauer&utilde;t">pronunciauerunt</expan>, ide&ograve; <lb/>nos <expan abbr="it&etilde;">item</expan> non grauabimur, h&aelig;c <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> pro nece&longs;sitate loci &longs;ub&longs;cribere. </s>                                                                <s>H&aelig;c ergo de origine forma&shy; <arrow.to.target n="marg1376"></arrow.to.target><lb/>&longs;eminalis in materia. </s>                                                                <s>Nec ob&longs;tant ea qu&ecedil; oppo&longs;ita fuerunt: nam cum obiicitur formam iri crea&shy;<lb/>tum. </s>                                                                <s>Re&longs;pondeo &longs;ufficere, &longs;i pr&aelig;ce&longs;&longs;erit materia in qua ine&longs;t forma, tanquam in potentia patibi&shy;<lb/>li, &amp; &longs;i actu pr&aelig;cedat in efficiente. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, c&ugrave;m inquiunt, fore violentam, non autem natu&shy;<lb/>ralem form&aelig; productionem, a&longs;&longs;ero ad <expan abbr="&longs;eruand&atilde;">&longs;eruandam</expan> rationem motus naturalis &longs;ufficere, &longs;i ad&longs;it prin&shy;<lb/>cipium patibile: nam motus naturalis, non quidem &agrave; mouente definitur, &longs;ed &agrave; propen&longs;ione prin&shy;<lb/>cipij patibilis: hoc autem &longs;uo loco planius intelligetur. </s>                                                                <s>Nos item pluribus ante&agrave; docuimus, illa <lb/>genita partem quidem e&longs;&longs;e form&aelig;, ver&ugrave;m non formam, &longs;ed materiam. </s>                                                                <s>Quod ver&ograve; attinet ad au&shy;<lb/>ctoritatem acceptam de 7. Met. aimus formam ibi non accipi e&longs;&longs;entiam, aut e&longs;&longs;enti&aelig; partem, &longs;ed <lb/>vim ab efficiente <expan abbr="impre&longs;s&atilde;">impre&longs;sam</expan>, qua mouetur &aelig;qu&egrave; &agrave;c &longs;i pr&aelig;&longs;ens e&longs;&longs;et efficiens: non &longs;ecus atque eue&shy;<lb/>niat in iis qu&aelig; &longs;pont&egrave; agitantur &longs;iue accidens &longs;it &amp; in&longs;trumentum efficientis, &longs;iue etiam rei pars <lb/>aut con&longs;equens formam. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c quidem &longs;atis ad obiecta; ver&ugrave;m ad inuenienda ortus princi&shy;<lb/>pia non &longs;atis, qu&ograve;d videtur h&ecedil;c qu&aelig;&longs;tio reuocare in <expan abbr="controu&atilde;er&longs;i">controuer&longs;i</expan> originem formarum de qua &amp; <lb/>antiqui, &amp; iuniores c&ugrave;m Gr&aelig;ci, t&ugrave;m Latini multa, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> egregia <expan abbr="pronunciauer&utilde;t">pronunciauerunt</expan>, ide&ograve; <lb/>nos <expan abbr="it&etilde;">item</expan> non grauabimur, h&aelig;c <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> pro nece&longs;sitate loci &longs;ub&longs;cribere. </s>                                                                <s>H&aelig;c ergo de origine forma&shy;
 <pb pagenum="191"/> <pb pagenum="191"/>
 <arrow.to.target n="marg1377"></arrow.to.target><lb/>rum &longs;cripta legimus. </s>                                                                <s>Aliqui enim putarunt formas e&longs;&longs;e tanquam idearum imagines, velut Pla&shy;<lb/>tonici: quapropter eas dixerunt e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arias ob multas cau&longs;&longs;as quidem, &longs;ed quia nos h&icirc;c de <lb/>ortus initiis agimus, eas tractabimus, quantum pertinet ad propo&longs;itum. </s>                                                                <s>Igitur illi ideas requiri <lb/>voluerunt ad id, vt generatio rerum ab&longs;olueretur. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&ecedil; qu&aelig; illos mouerunt ad ponendas ideas, <lb/>h&aelig; fuerunt: <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> &longs;imilitudo qu&aelig; numero differunt, qu&aelig; extare non po&longs;&longs;e videbantur, ni&longs;i quod&shy;<lb/>dam principium &longs;eparatum commune foret, vnde ip&longs;ius imagines pluribus. </s>                                                                <s>non &longs;ecus &agrave;c ab eo&shy;<lb/>dem annulo pluribus cer&aelig; fru&longs;tulis, imago Magniducis imprimeretur. </s>                                                                <s>Quin etiam &longs;iquid ab <lb/>arte faciendum &longs;it, exemplar in artificis mente pr&ecedil;cedere oportet &agrave; quo forma &longs;camni, &longs;anitatis&uacute;e <lb/>in materia producatur. </s>                                                                <s>H&aelig;c &longs;ententia variis de cau&longs;sis <expan abbr="varii&longs;&qacute;">varii&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>locis explo&longs;a fuit ab ip&longs;o Ari&longs;to&shy;<lb/>tele, &amp; quantum e&longs;t de re no&longs;tra (nam de c&ecedil;teris &longs;uo loco dicetur) ab&longs;urdum &longs;an&egrave; &amp; fabulo&longs;um <lb/>videtur, qu&ograve;d natura in ideas intuens corporearum rerum formas effingere &longs;oleat. </s>                                                                <s>Neque ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, vt commune &longs;it principium &longs;imilitudinis qu&aelig; inter multa extat: quand&ograve; <expan abbr="vnumquodq;">vnumquodque</expan> <lb/>&longs;ingulare &longs;it actu, &amp; habeat in &longs;e principium, id ver&ograve; forma, quod &longs;uapte natura communicari <lb/>queat. </s>                                                                <s>ita enim fit id quod e&longs;t pote&longs;tate, ab eo quod e&longs;t actu, &longs;ingulare &agrave; &longs;ingulari, quia vel con&shy;<lb/>&longs;imilem formam in materia deponat, vel ex eius pote&longs;tate exprimat, &amp; qua&longs;i extundat. </s>                                                                <s>Neque <lb/>aliter efficit ip&longs;a natura qu&agrave;m faciat artifex: quippe qui in mente rei faciend&aelig; formam habeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1377"></arrow.to.target><lb/>rum &longs;cripta legimus. </s>                                                                <s>Aliqui enim putarunt formas e&longs;&longs;e tanquam idearum imagines, velut Pla&shy;<lb/>tonici: quapropter eas dixerunt e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arias ob multas cau&longs;&longs;as quidem, &longs;ed quia nos h&icirc;c de <lb/>ortus initiis agimus, eas tractabimus, quantum pertinet ad propo&longs;itum. </s>                                                                <s>Igitur illi ideas requiri <lb/>voluerunt ad id, vt generatio rerum ab&longs;olueretur. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;&ecedil; qu&aelig; illos mouerunt ad ponendas ideas, <lb/>h&aelig; fuerunt: <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> &longs;imilitudo qu&aelig; numero differunt, qu&aelig; extare non po&longs;&longs;e videbantur, ni&longs;i quod&shy;<lb/>dam principium &longs;eparatum commune foret, vnde ip&longs;ius imagines pluribus. </s>                                                                <s>non &longs;ecus &agrave;c ab eo&shy;<lb/>dem annulo pluribus cer&aelig; fru&longs;tulis, imago Magniducis imprimeretur. </s>                                                                <s>Quin etiam &longs;iquid ab <lb/>arte faciendum &longs;it, exemplar in artificis mente pr&ecedil;cedere oportet &agrave; quo forma &longs;camni, &longs;anitatis&uacute;e <lb/>in materia producatur. </s>                                                                <s>H&aelig;c &longs;ententia variis de cau&longs;sis <expan abbr="varii&longs;&qacute;">varii&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>locis explo&longs;a fuit ab ip&longs;o Ari&longs;to&shy;<lb/>tele, &amp; quantum e&longs;t de re no&longs;tra (nam de c&ecedil;teris &longs;uo loco dicetur) ab&longs;urdum &longs;an&egrave; &amp; fabulo&longs;um <lb/>videtur, qu&ograve;d natura in ideas intuens corporearum rerum formas effingere &longs;oleat. </s>                                                                <s>Neque ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t, vt commune &longs;it principium &longs;imilitudinis qu&aelig; inter multa extat: quand&ograve; <expan abbr="vnumquodq;">vnumquodque</expan> <lb/>&longs;ingulare &longs;it actu, &amp; habeat in &longs;e principium, id ver&ograve; forma, quod &longs;uapte natura communicari <lb/>queat. </s>                                                                <s>ita enim fit id quod e&longs;t pote&longs;tate, ab eo quod e&longs;t actu, &longs;ingulare &agrave; &longs;ingulari, quia vel con&shy;<lb/>&longs;imilem formam in materia deponat, vel ex eius pote&longs;tate exprimat, &amp; qua&longs;i extundat. </s>                                                                <s>Neque <lb/>aliter efficit ip&longs;a natura qu&agrave;m faciat artifex: quippe qui in mente rei faciend&aelig; formam habeat, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1378"></arrow.to.target><lb/>quam per manus &amp; alia in&longs;trumenta poliendo materiam, ip&longs;i imponit. </s>                                                                <s>Sicut ergo ex forma qu&ecedil; <lb/>ine&longs;t in mente artificis (hoc enim differt &agrave; forma naturali, qu&ograve;d e&longs;t actu cognita) fit &longs;camni for&shy;<lb/>ma in ligno; &longs;ic ex hominis forma qu&aelig; po&longs;ita e&longs;t in materia Sophroni&longs;ci, Socratis forma produ&shy;<lb/>citur, &longs;ine vllo idearum interuentu. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur neque &longs;en&longs;ui tale principium &longs;ubiiciatur, neque <lb/>ratio conuincat, aut ideas e&longs;&longs;e negabimus, aut &longs;altem ad rerum generationem non nece&longs;&longs;arias e&longs;&longs;e <lb/>fatebimur. </s>                                                                <s>Itaque tran&longs;eamus ad alia. </s>                                                                <s>Anaxagoras omnia in omnibus latitare dicens per &longs;e&shy;<lb/>cretionem &longs;imilium partium quidque oriri profe&longs;&longs;us e&longs;t, quod item ab Ari&longs;totele 1. Phy&longs;. &longs;ubla&shy;<lb/>tum &egrave; medio fui&longs;&longs;e &longs;cimus. </s>                                                                <s>Auicennas datorem quendam formarum excogitauit quem ip&longs;e po&shy;<lb/>nebat mentem decim&ecedil; cla&longs;sis, appellabat autem &longs;ua lingua Cholcodeam, in quo etiam parum &agrave; <lb/>Themi&longs;tio, &amp; Ioanne Grammatico di&longs;cedere per&longs;picitur. </s>                                                                <s>i&longs;ti enim omnes vno ore pr&aelig;dicarunt <lb/>ex vniuer&longs;&aelig; <foreign lang="greek">dimiouzgias</foreign> (&longs;ic enim opificis primi <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> vocant) formas emanare, &amp; ab vno quo&shy;<lb/>dam primo opifice profici&longs;ci, quod etiam acceptum e&longs;t alicubi &agrave; Pomponatio, qui item, cum c&ecedil;&shy;<lb/>teroqui vir e&longs;&longs;et exqui&longs;iti&longs;simi iudicij, &amp; Peripateticus celeberrimus, exi&longs;timauit in&longs;uper &longs;e con&shy;<lb/>cludere po&longs;&longs;e propo&longs;itum &longs;uum Ari&longs;totelis auctoritate ab exemplo nimir&ugrave;m imperatoris &amp; exer&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1378"></arrow.to.target><lb/>quam per manus &amp; alia in&longs;trumenta poliendo materiam, ip&longs;i imponit. </s>                                                                <s>Sicut ergo ex forma qu&ecedil; <lb/>ine&longs;t in mente artificis (hoc enim differt &agrave; forma naturali, qu&ograve;d e&longs;t actu cognita) fit &longs;camni for&shy;<lb/>ma in ligno; &longs;ic ex hominis forma qu&aelig; po&longs;ita e&longs;t in materia Sophroni&longs;ci, Socratis forma produ&shy;<lb/>citur, &longs;ine vllo idearum interuentu. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur neque &longs;en&longs;ui tale principium &longs;ubiiciatur, neque <lb/>ratio conuincat, aut ideas e&longs;&longs;e negabimus, aut &longs;altem ad rerum generationem non nece&longs;&longs;arias e&longs;&longs;e <lb/>fatebimur. </s>                                                                <s>Itaque tran&longs;eamus ad alia. </s>                                                                <s>Anaxagoras omnia in omnibus latitare dicens per &longs;e&shy;<lb/>cretionem &longs;imilium partium quidque oriri profe&longs;&longs;us e&longs;t, quod item ab Ari&longs;totele 1. Phy&longs;. &longs;ubla&shy;<lb/>tum &egrave; medio fui&longs;&longs;e &longs;cimus. </s>                                                                <s>Auicennas datorem quendam formarum excogitauit quem ip&longs;e po&shy;<lb/>nebat mentem decim&ecedil; cla&longs;sis, appellabat autem &longs;ua lingua Cholcodeam, in quo etiam parum &agrave; <lb/>Themi&longs;tio, &amp; Ioanne Grammatico di&longs;cedere per&longs;picitur. </s>                                                                <s>i&longs;ti enim omnes vno ore pr&aelig;dicarunt <lb/>ex vniuer&longs;&aelig; <foreign lang="greek">dimiourgias</foreign> (&longs;ic enim opificis primi <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> vocant) formas emanare, &amp; ab vno quo&shy;<lb/>dam primo opifice profici&longs;ci, quod etiam acceptum e&longs;t alicubi &agrave; Pomponatio, qui item, cum c&ecedil;&shy;<lb/>teroqui vir e&longs;&longs;et exqui&longs;iti&longs;simi iudicij, &amp; Peripateticus celeberrimus, exi&longs;timauit in&longs;uper &longs;e con&shy;<lb/>cludere po&longs;&longs;e propo&longs;itum &longs;uum Ari&longs;totelis auctoritate ab exemplo nimir&ugrave;m imperatoris &amp; exer&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1379"></arrow.to.target><lb/>citus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> no&longs;ti omnia. </s>                                                                <s>proptere&agrave; quoque adiiciebat Ideas ea ratione po&longs;&longs;e defendi in Schola Peri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1379"></arrow.to.target><lb/>citus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> no&longs;ti omnia. </s>                                                                <s>proptere&agrave; quoque adiiciebat Ideas ea ratione po&longs;&longs;e defendi in Schola Peri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1380"></arrow.to.target><lb/>patetica. </s>                                                                <s>Con&longs;ilium no&longs;trum non e&longs;t nunc confutandi formas, &amp; ideas in mente diuina: quan&shy;<lb/>do id erit negotij &longs;ublimioris, de quo ali&agrave;s; pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m etiam in hac no&longs;tra methodo &longs;imus <lb/>di&longs;&longs;erturi; quemadmodum vniuer&longs;a profici&longs;cantur &agrave; primo motore, atque declaraturi long&egrave; <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> <lb/>e&longs;&longs;e &longs;en&longs;um exempli illius, atque ordinem illum qui ab Ari&longs;toteles con&longs;titutus e&longs;t, qu&agrave;m vulg&ograve; <lb/>&longs;oleat accipi. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; ab&longs;urdum mihi videtur Ari&longs;totelem, qui mon&longs;trarit nullam e&longs;&longs;e nece&longs;&shy;<lb/>&longs;itatem Idearum, nec ad &longs;cientiam faciendam, neque ad rerum procreationem, &amp; de illis cum ho&shy;<lb/>noris pr&aelig;fatione locutus &longs;it, demum 12. Met. vbi tantis elogiis ornat, &amp; amplificat diuinam ma&shy;<lb/>ie&longs;tate vniuer&longs;um mundan&aelig; prouidenti&aelig; pondus Ideis attribui&longs;&longs;e, qu&aelig;'nam etenim incon&longs;tantia <lb/>foret tanti philo&longs;ophi? </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; videmus Ari&longs;totelem &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; te&longs;tari: Omne quod fit ab vni&shy;<lb/>uoco fieri, &amp; in pluribus &agrave; &longs;imili, &amp; id quod e&longs;t pote&longs;tate, fieri actu ab eo quod e&longs;t actu. </s>                                                                <s>Ex quo <lb/>item effectum e&longs;t, vt c&ugrave;m Plato quoque ideas cum &longs;ingularibus non <foreign lang="greek">o(monu/mous</foreign> .i. </s>                                                                <s>non ambiguas, <lb/>&longs;ed eiu&longs;dem rationis e&longs;&longs;e vellet, &amp; tamen &aelig;ternas, cum indiuidua c&ecedil;teroquin interirent; confuta&shy;<lb/>tus fuerit, quand&ograve; &aelig;ternum &longs;pecie di&longs;tat &agrave; mortali. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> T&ugrave;m <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, qu&ograve;d ab eo quod &agrave; materia &longs;ecre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1380"></arrow.to.target><lb/>patetica. </s>                                                                <s>Con&longs;ilium no&longs;trum non e&longs;t nunc confutandi formas, &amp; ideas in mente diuina: quan&shy;<lb/>do id erit negotij &longs;ublimioris, de quo ali&agrave;s; pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m etiam in hac no&longs;tra methodo &longs;imus <lb/>di&longs;&longs;erturi; quemadmodum vniuer&longs;a profici&longs;cantur &agrave; primo motore, atque declaraturi long&egrave; <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> <lb/>e&longs;&longs;e &longs;en&longs;um exempli illius, atque ordinem illum qui ab Ari&longs;toteles con&longs;titutus e&longs;t, qu&agrave;m vulg&ograve; <lb/>&longs;oleat accipi. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; ab&longs;urdum mihi videtur Ari&longs;totelem, qui mon&longs;trarit nullam e&longs;&longs;e nece&longs;&shy;<lb/>&longs;itatem Idearum, nec ad &longs;cientiam faciendam, neque ad rerum procreationem, &amp; de illis cum ho&shy;<lb/>noris pr&aelig;fatione locutus &longs;it, demum 12. Met. vbi tantis elogiis ornat, &amp; amplificat diuinam ma&shy;<lb/>ie&longs;tate vniuer&longs;um mundan&aelig; prouidenti&aelig; pondus Ideis attribui&longs;&longs;e, qu&aelig;'nam etenim incon&longs;tantia <lb/>foret tanti philo&longs;ophi? </s>                                                                <s>Pr&ecedil;tere&agrave; videmus Ari&longs;totelem &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; te&longs;tari: Omne quod fit ab vni&shy;<lb/>uoco fieri, &amp; in pluribus &agrave; &longs;imili, &amp; id quod e&longs;t pote&longs;tate, fieri actu ab eo quod e&longs;t actu. </s>                                                                <s>Ex quo <lb/>item effectum e&longs;t, vt c&ugrave;m Plato quoque ideas cum &longs;ingularibus non <foreign lang="greek">o(monu/mous</foreign> .i. </s>                                                                <s>non ambiguas, <lb/>&longs;ed eiu&longs;dem rationis e&longs;&longs;e vellet, &amp; tamen &aelig;ternas, cum indiuidua c&ecedil;teroquin interirent; confuta&shy;<lb/>tus fuerit, quand&ograve; &aelig;ternum &longs;pecie di&longs;tat &agrave; mortali. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> T&ugrave;m <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, qu&ograve;d ab eo quod &agrave; materia &longs;ecre&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1381"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1381"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1382"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;&longs;et, materia concretum fieri po&longs;&longs;e non appareret: eius enim quatenus huiu&longs;modi, functio&shy;<lb/>nes e&longs;&longs;e citra materiam. </s>                                                                <s>Quocirca &longs;altem in pluribus fit id quod fit, non &agrave; Cholcodea, non ab <lb/>ip&longs;o D. O. M. &longs;ed ab his no&longs;tratibus qu&aelig; &longs;unt actu. </s>                                                                <s>Non negat tamen ab illo omnia, &longs;eu proxi&shy;<lb/>m&egrave;, &longs;eu remote profici&longs;ci, &longs;ed complures ex his formis ab eo &longs;ine auxilio cau&longs;&longs;arum po&longs;teriorum <lb/>permanare pror&longs;us inficiatur Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>At hoc non dubitatur nunc: illud dubitatur, <expan abbr="quem-admod&utilde;">quem&shy;<lb/>admodum</expan> agentia apud nos efficiant &longs;ibi &longs;imilia, &amp; res e&ograve; denique proce&longs;sit, vt melioris not&aelig; phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi ad Auerro&euml;m accederent qui pluribus locis te&longs;tatur <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> agentis, nil aliud e&longs;&longs;e qu&agrave;m <lb/>extrahere rem de pote&longs;tate ad actum: id quod Zimara inter Auerrois &longs;ectatores non ignobilis, <lb/>&longs;altem &agrave; pleri&longs;que tritus, &amp; in pleri&longs;que receptus, &amp; po&longs;t ip&longs;um Fernelius libro de abditis rerum <lb/>cau&longs;sis &longs;ic declararunt. </s>                                                                <s>qu&ograve;d e&longs;&longs;et facere compo&longs;itum in actu exi&longs;tenti&aelig;, id quod erat in potentia <lb/>&longs;ubiectiua, vt aiunt, &amp; patibili: quia &longs;cilicet agens ita immutet materiam qu&aelig; e&longs;t in potentia, vt <lb/>eam &longs;ic afficiat, qu&ograve;d ex illa educatur, eliciatur, exprimatur, &amp; erumpat quodammodo forma, <lb/>&amp; per con&longs;ecutionem ip&longs;um compo&longs;itum. </s>                                                                <s>hoc autem &longs;i originis ordinem intuearis &longs;impliciter. <lb/></s>                                                                <s>No&longs;ti enim Scotum volui&longs;&longs;e quoque compo&longs;itum perfectionis ordine anteire. </s>                                                                <s>Maiore cum di&shy;<lb/>ligentia rem hanc Fernelius explicauerat hoc modo. </s>                                                                <s>pr&ecedil;parari materiam ad formam recipien&shy; <arrow.to.target n="marg1382"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;&longs;et, materia concretum fieri po&longs;&longs;e non appareret: eius enim quatenus huiu&longs;modi, functio&shy;<lb/>nes e&longs;&longs;e citra materiam. </s>                                                                <s>Quocirca &longs;altem in pluribus fit id quod fit, non &agrave; Cholcodea, non ab <lb/>ip&longs;o D. O. M. &longs;ed ab his no&longs;tratibus qu&aelig; &longs;unt actu. </s>                                                                <s>Non negat tamen ab illo omnia, &longs;eu proxi&shy;<lb/>m&egrave;, &longs;eu remote profici&longs;ci, &longs;ed complures ex his formis ab eo &longs;ine auxilio cau&longs;&longs;arum po&longs;teriorum <lb/>permanare pror&longs;us inficiatur Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>At hoc non dubitatur nunc: illud dubitatur, <expan abbr="quem-admod&utilde;">quem&shy;<lb/>admodum</expan> agentia apud nos efficiant &longs;ibi &longs;imilia, &amp; res e&ograve; denique proce&longs;sit, vt melioris not&aelig; phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi ad Auerro&euml;m accederent qui pluribus locis te&longs;tatur <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> agentis, nil aliud e&longs;&longs;e qu&agrave;m <lb/>extrahere rem de pote&longs;tate ad actum: id quod Zimara inter Auerrois &longs;ectatores non ignobilis, <lb/>&longs;altem &agrave; pleri&longs;que tritus, &amp; in pleri&longs;que receptus, &amp; po&longs;t ip&longs;um Fernelius libro de abditis rerum <lb/>cau&longs;sis &longs;ic declararunt. </s>                                                                <s>qu&ograve;d e&longs;&longs;et facere compo&longs;itum in actu exi&longs;tenti&aelig;, id quod erat in potentia <lb/>&longs;ubiectiua, vt aiunt, &amp; patibili: quia &longs;cilicet agens ita immutet materiam qu&aelig; e&longs;t in potentia, vt <lb/>eam &longs;ic afficiat, qu&ograve;d ex illa educatur, eliciatur, exprimatur, &amp; erumpat quodammodo forma, <lb/>&amp; per con&longs;ecutionem ip&longs;um compo&longs;itum. </s>                                                                <s>hoc autem &longs;i originis ordinem intuearis &longs;impliciter. <lb/></s>                                                                <s>No&longs;ti enim Scotum volui&longs;&longs;e quoque compo&longs;itum perfectionis ordine anteire. </s>                                                                <s>Maiore cum di&shy;<lb/>ligentia rem hanc Fernelius explicauerat hoc modo. </s>                                                                <s>pr&ecedil;parari materiam ad formam recipien&shy;
 <pb pagenum="192"/>dam, hanc ver&ograve; pr&aelig;paratiouem fieri a&longs;siduo affectionum incremento, v&longs;que dum ad &longs;ummam <lb/> <pb pagenum="192"/>dam, hanc ver&ograve; pr&aelig;paratiouem fieri a&longs;siduo affectionum incremento, v&longs;que dum ad &longs;ummam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1383"></arrow.to.target><lb/>perfectionem eua&longs;i&longs;&longs;ent: tum enim ad formam quoque &longs;ub&longs;tanti&aelig; prouentum e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Etenim <lb/>perfectionem illam forma nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur, nec vnqu&agrave;m po&longs;te&agrave; de&longs;erit. </s>                                                                <s>Attamen illud mi&shy;<lb/>hi difficultatem affert, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> &longs;ic agens, non quidem per &longs;e faceret, &longs;ed afficeret &longs;ol&ugrave;m, &amp; &longs;ic actus <lb/>non ab actu, neque &longs;imile &agrave; &longs;imili per &longs;e produceretur. </s>                                                                <s>Nam, quod obiiciebat Scaliger, minus <lb/>placet: exi&longs;timabat enim &longs;i eductio e&longs;&longs;et eiu&longs;modi apparatus; fore, vt forma e&longs;&longs;et diuidua: e&longs;t <lb/>enim talis apparatus motus quidam: fit ergo particulatim. </s>                                                                <s>nil enim valet hoc ex no&longs;tra &longs;enten&shy;<lb/>tia, qui diui&longs;ionem illam non quidem form&aelig;, &longs;ed materi&aelig; tribuimus. </s>                                                                <s>Sed quoniam apud illum <lb/>forta&longs;&longs;e ratio valebit, qui non ita &longs;entiet, quemadmodum nos, h&aelig;c item &longs;ub&longs;cribamus, appara&shy;<lb/>tum illum e&longs;&longs;e pr&aelig;uiam affectionem, &amp; mutationem &longs;ecund&ugrave;m qualitatem. </s>                                                                <s>Nunc c&ecedil;tera &longs;pe&shy;<lb/>ctemus quibus Fernelium vrget idem. </s>                                                                <s>Scaliger concludens in pr&aelig;paratione illa non po&longs;&longs;e ine&longs;&shy;<lb/>&longs;e perfectionem: nam perfectio po&longs;t illam e&longs;t, quippe forma: ip&longs;a enim &longs;ola <foreign lang="greek">e)ntele/xeias</foreign> e&longs;t, non <lb/>autem &longs;ummum illud accidentium incrementum. </s>                                                                <s>H&aelig;c quidem ille, &longs;ed perfectionem dixi&longs;&longs;e <lb/>videtur in &longs;uo genere Fernelius, &amp; nolui&longs;&longs;e &longs;ignificare <foreign lang="greek">teleio/thta</foreign> qu&ecedil; facta res e&longs;t, &longs;ed <foreign lang="greek">telei/w&shy;<lb/><gap/>i+n</foreign> qu&aelig; e&longs;t via. </s>                                                                <s>Addit illud melius Scaliger formam non comitari illi perfectioni, &longs;ed eius <lb/>quoque perfectionem e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ic antecedere quemadmodum &longs;atelliti principem, ver&ugrave;m fac co&shy;<lb/>mitari e&longs;&longs;e idem &agrave;c mox ab illa &longs;umma accidentium perfectione extare fal&longs;um id Ari&longs;totelis qui&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1383"></arrow.to.target><lb/>perfectionem eua&longs;i&longs;&longs;ent: tum enim ad formam quoque &longs;ub&longs;tanti&aelig; prouentum e&longs;&longs;et. </s>                                                                <s>Etenim <lb/>perfectionem illam forma nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur, nec vnqu&agrave;m po&longs;te&agrave; de&longs;erit. </s>                                                                <s>Attamen illud mi&shy;<lb/>hi difficultatem affert, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> &longs;ic agens, non quidem per &longs;e faceret, &longs;ed afficeret &longs;ol&ugrave;m, &amp; &longs;ic actus <lb/>non ab actu, neque &longs;imile &agrave; &longs;imili per &longs;e produceretur. </s>                                                                <s>Nam, quod obiiciebat Scaliger, minus <lb/>placet: exi&longs;timabat enim &longs;i eductio e&longs;&longs;et eiu&longs;modi apparatus; fore, vt forma e&longs;&longs;et diuidua: e&longs;t <lb/>enim talis apparatus motus quidam: fit ergo particulatim. </s>                                                                <s>nil enim valet hoc ex no&longs;tra &longs;enten&shy;<lb/>tia, qui diui&longs;ionem illam non quidem form&aelig;, &longs;ed materi&aelig; tribuimus. </s>                                                                <s>Sed quoniam apud illum <lb/>forta&longs;&longs;e ratio valebit, qui non ita &longs;entiet, quemadmodum nos, h&aelig;c item &longs;ub&longs;cribamus, appara&shy;<lb/>tum illum e&longs;&longs;e pr&aelig;uiam affectionem, &amp; mutationem &longs;ecund&ugrave;m qualitatem. </s>                                                                <s>Nunc c&ecedil;tera &longs;pe&shy;<lb/>ctemus quibus Fernelium vrget idem. </s>                                                                <s>Scaliger concludens in pr&aelig;paratione illa non po&longs;&longs;e ine&longs;&shy;<lb/>&longs;e perfectionem: nam perfectio po&longs;t illam e&longs;t, quippe forma: ip&longs;a enim &longs;ola <foreign lang="greek">e)ntele/xeia</foreign> e&longs;t, non <lb/>autem &longs;ummum illud accidentium incrementum. </s>                                                                <s>H&aelig;c quidem ille, &longs;ed perfectionem dixi&longs;&longs;e <lb/>videtur in &longs;uo genere Fernelius, &amp; nolui&longs;&longs;e &longs;ignificare <foreign lang="greek">teleio/thta</foreign> qu&ecedil; facta res e&longs;t, &longs;ed <foreign lang="greek">telei/w&shy;<lb/>sin</foreign> qu&aelig; e&longs;t via. </s>                                                                <s>Addit illud melius Scaliger formam non comitari illi perfectioni, &longs;ed eius <lb/>quoque perfectionem e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ic antecedere quemadmodum &longs;atelliti principem, ver&ugrave;m fac co&shy;<lb/>mitari e&longs;&longs;e idem &agrave;c mox ab illa &longs;umma accidentium perfectione extare fal&longs;um id Ari&longs;totelis qui&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1384"></arrow.to.target><lb/>dem &longs;ententia. </s>                                                                <s>Nam generans dat prius formam, dein con&longs;equentia formam, &amp; ignis prius ge&shy;<lb/>nitus e&longs;t, p&ograve;&longs;t manet in loco &longs;uperiore. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;terquamqu&ograve;d mox audiemus, qu&aelig;'nam &longs;it Ari&longs;to&shy;<lb/>telis ip&longs;ius germana &longs;ententia &agrave; qu&agrave; long&egrave;, meo quidem iudicio, ab&longs;unt ij qui cum Auerro&euml; phi&shy;<lb/>lo&longs;ophantur, ad quam nos iam accingentes id accipimus.</s></p> <arrow.to.target n="marg1384"></arrow.to.target><lb/>dem &longs;ententia. </s>                                                                <s>Nam generans dat prius formam, dein con&longs;equentia formam, &amp; ignis prius ge&shy;<lb/>nitus e&longs;t, p&ograve;&longs;t manet in loco &longs;uperiore. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;terquamqu&ograve;d mox audiemus, qu&aelig;'nam &longs;it Ari&longs;to&shy;<lb/>telis ip&longs;ius germana &longs;ententia &agrave; qu&agrave; long&egrave;, meo quidem iudicio, ab&longs;unt ij qui cum Auerro&euml; phi&shy;<lb/>lo&longs;ophantur, ad quam nos iam accingentes id accipimus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1372"></margin.target>G</s></p> <s><margin.target id="marg1372"></margin.target>G</s></p>
Line 5478 
Line 5478 
 <arrow.to.target n="marg1385"></arrow.to.target><lb/>te&longs;tate ad formam. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m &longs;icuti materia e&longs;t compo&longs;itum in potentia, ita compo&longs;itum e&longs;t in <lb/>actu ex pr&aelig;&longs;entia form&aelig;; vt prim&ugrave;m enim ade&longs;t forma, compo&longs;itum e&longs;t actu, quod e&longs;t in puncto <lb/>temporis &amp; indiuidu&egrave;, &longs;icut etiam ip&longs;a forma e&longs;t indiuidua. </s>                                                                <s>Ex quo colligo, ip&longs;um compo&longs;i&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1385"></arrow.to.target><lb/>te&longs;tate ad formam. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m &longs;icuti materia e&longs;t compo&longs;itum in potentia, ita compo&longs;itum e&longs;t in <lb/>actu ex pr&aelig;&longs;entia form&aelig;; vt prim&ugrave;m enim ade&longs;t forma, compo&longs;itum e&longs;t actu, quod e&longs;t in puncto <lb/>temporis &amp; indiuidu&egrave;, &longs;icut etiam ip&longs;a forma e&longs;t indiuidua. </s>                                                                <s>Ex quo colligo, ip&longs;um compo&longs;i&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1386"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;&longs;e in potentia patibili materi&aelig;, quia c&ugrave;m &longs;it in potentia, efficitur in actu per tran&longs;mutatio&shy;<lb/>nem materi&aelig; factam ab eo quod e&longs;t actu, &amp; deductionem potenti&aelig; in actum. </s>                                                                <s>Forma ver&ograve; non <lb/>e&longs;t in materia; quoniam, &longs;i foret in ea, actu iam e&longs;&longs;et, non autem fieret, vt c&ugrave;m in ea e&longs;t actu, iam <lb/>res e&longs;t, non amplius fit, ni&longs;i fort&egrave; intelligamus, eam e&longs;&longs;e in potentia patibili materi&aelig;, quoniam <lb/>materia pote&longs;t per tran&longs;mutationem coniungi cum illa forma, aut quia vis agentis impre&longs;&longs;a fue&shy;<lb/>rit materi&aelig; propter quam materia &longs;ponte moueatur ad formam, aut etiam con&longs;eruetur in aliquo <lb/>in&longs;trumento, veluti de &longs;emine dicunt. </s>                                                                <s>Sed habet qu&ograve;d &longs;it actu forma in efficiente, &longs;iue illud &longs;pe&shy;<lb/>cie, &longs;eu virtute &longs;imile fuerit. </s>                                                                <s>Quapropter non &longs;ufficit &longs;ola potentia materi&aelig; ad efficiendum com&shy;<lb/>po&longs;itum, &longs;ed opus e&longs;t pr&aelig;&longs;entia efficientis; quod, c&ugrave;m &longs;it actu, facit, vt materia &longs;it actu, &amp; hoc &longs;it. <lb/></s>                                                                <s>Sed quoniam hoc non videtur dubitari, ver&ugrave;m illud requiritur, quemadmodum efficiens faciat, <lb/>vt materia &longs;it actu. </s>                                                                <s>Confugiamus ad Ari&longs;totelem id &longs;&aelig;pe nobis aperientem &amp; confirmantem. <lb/></s>                                                                <s>nanque ita dicit primum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &ldquo;quia efficiens dat <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> materi&aelig;, facit enim materiam quale ip&longs;um <lb/> <arrow.to.target n="marg1386"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;&longs;e in potentia patibili materi&aelig;, quia c&ugrave;m &longs;it in potentia, efficitur in actu per tran&longs;mutatio&shy;<lb/>nem materi&aelig; factam ab eo quod e&longs;t actu, &amp; deductionem potenti&aelig; in actum. </s>                                                                <s>Forma ver&ograve; non <lb/>e&longs;t in materia; quoniam, &longs;i foret in ea, actu iam e&longs;&longs;et, non autem fieret, vt c&ugrave;m in ea e&longs;t actu, iam <lb/>res e&longs;t, non amplius fit, ni&longs;i fort&egrave; intelligamus, eam e&longs;&longs;e in potentia patibili materi&aelig;, quoniam <lb/>materia pote&longs;t per tran&longs;mutationem coniungi cum illa forma, aut quia vis agentis impre&longs;&longs;a fue&shy;<lb/>rit materi&aelig; propter quam materia &longs;ponte moueatur ad formam, aut etiam con&longs;eruetur in aliquo <lb/>in&longs;trumento, veluti de &longs;emine dicunt. </s>                                                                <s>Sed habet qu&ograve;d &longs;it actu forma in efficiente, &longs;iue illud &longs;pe&shy;<lb/>cie, &longs;eu virtute &longs;imile fuerit. </s>                                                                <s>Quapropter non &longs;ufficit &longs;ola potentia materi&aelig; ad efficiendum com&shy;<lb/>po&longs;itum, &longs;ed opus e&longs;t pr&aelig;&longs;entia efficientis; quod, c&ugrave;m &longs;it actu, facit, vt materia &longs;it actu, &amp; hoc &longs;it. <lb/></s>                                                                <s>Sed quoniam hoc non videtur dubitari, ver&ugrave;m illud requiritur, quemadmodum efficiens faciat, <lb/>vt materia &longs;it actu. </s>                                                                <s>Confugiamus ad Ari&longs;totelem id &longs;&aelig;pe nobis aperientem &amp; confirmantem. <lb/></s>                                                                <s>nanque ita dicit primum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &ldquo;quia efficiens dat <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> materi&aelig;, facit enim materiam quale ip&longs;um <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1387"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t, aut actu, aut virtute perficiendo materiam, &amp; reducendo in actum&rdquo;, c&ugrave;m ante&agrave; foret in poten&shy;<lb/>tia id quod pr&ecedil;&longs;tat prius afficiendo, hoc e&longs;t, exhibendo potentiam accipiendi materi&aelig;, tum dan&shy;<lb/>do formam qu&aelig; ad numerum e&longs;t eadem cum &longs;ua, &longs;ed pr&aelig;&longs;ente materia numero &longs;eparatur pro&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1387"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t, aut actu, aut virtute perficiendo materiam, &amp; reducendo in actum&rdquo;, c&ugrave;m ante&agrave; foret in poten&shy;<lb/>tia id quod pr&ecedil;&longs;tat prius afficiendo, hoc e&longs;t, exhibendo potentiam accipiendi materi&aelig;, tum dan&shy;<lb/>do formam qu&aelig; ad numerum e&longs;t eadem cum &longs;ua, &longs;ed pr&aelig;&longs;ente materia numero &longs;eparatur pro&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">pzoodopoioiw_</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;  <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s>                                                                <s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s>                                                                <s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s>                                                                <s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s>                                                                <s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">proodopoioh_n</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s>                                                                <s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s>                                                                <s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;
 <pb pagenum="193"/> <pb pagenum="193"/>
 <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a^mfw ei)s to\ qh_lu sum&shy;<lb/>ba/ll ontai to\paz) au)tw_n gino/menon, dia\ to\ e)n tw_| qh/lei ei)_nai tiw\ u(liw. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">e)c h)_s )<gap/>i\ to/ dhmi<gap/>gou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">kai\ d<gap/>)qu/s tiw me\n a)qzo/on u(pazxein a)nagkai_on, e)ch(_s siwis atai to\ ku/hma to\ pzw_ton, tiw\ d<gap/><lb/>e\ggines<gap/>ai a)ei\ th_s u(lhs, ei_pez diw\atai to\ kuo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">w_se a)nagkh e)n tw_| qhlei u(pa/zxein to\n <lb/>p\xon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">kai\ ga\z pzo\s tw_| cu/lw| o(te/ktwn, kai\ pzo\s tw_| phlw o( kezam<gap/>s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">kai\ o)lws pa_si+n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">h( e) zga&shy;<lb/><gap/>i+a kai\ h( kinhsi+s e)sxath pzo/s th(_| u(lh. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang=""><gap/>on h( oi)kodu/mhsi+s e\n toi_s o)ikodomoume/nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">laboi d) a)utis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s tiw\ ge/nesi+n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">ou)de\ ga\z to\ a)/r)r(en a(pan pzoi+/et ai spe/z <lb/>ma, o(sate pzoietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/zion tou_ t) )dzi\ tou_ gignomenou kuh/matos: w|_spez h)d) <lb/>l)po\ te/ktonos pzo/s tiw\ tw_n cu/lwn u(liw. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">ou)\t) ape/zxetai ou)den, ou_te mo/zion ou)den )dsi\n e)n tw_| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th_s tektonikh_s, a)ll) h( mozfh\kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginehai dia\th_s kinh/sews e)n <lb/>th_| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(_| to\ ei_dos kai\ h( e)pish/mh kinou_si ta\s xei_zas, h_toi mo/zion e(tezon poia/n <lb/>tina kinhsin, e(tezan me\n, a)f/ w)n to\ gigno/menon e(tezon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">tiw\ a)utiw\ de\, a)f) w:_n to\ a)uto\ ai\ de\ xei_&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s>                                                                <s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a)/mfw ei)s to\ qh_lu sum&shy;<lb/>ba/llontai to\ pa\r au)tw_n gino/menon, dia\ to\ e)n tw_| qh/lei ei)_nai th\n u(lhn. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)c h)_s e)sti\ to/ dhmiourgou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ eu)qu/s th\n me\n a)qro/on u(pazxein a)nagkai_on, e)ch(_s sunistatai to\ ku/hma to\ prw_ton, th\n de\ <lb/>e\gginesqai a)ei\ th_s u(lhs, ei_per du\natai to\ kuo/menon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w_ste a)nagkh e)n tw_| qhlei u(pa/rxein to\n <lb/>to\kon. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ ga\r pro\s tw_| cu/lw| o( te/ktwn, kai\ pro\s tw_| phlw o( kezameu\s. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ o)lws pa_sin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( e)rga&shy;<lb/>si/a kai\ h( kinhsi/s e)sxath pro/s th(_| u(lh. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">oi(/on h( oi)kodu/mhsis e\n toi_s o)ikodomoume/nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">laboi d' au)tis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s th\n ge/nesin. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)de\ ga\r to\ a)/r)r(en a(pan proi/etai spe/r<lb/>ma, o(sate proietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/rion tou_ t' e)sti\ tou_ gignomenou kuh/matos: w|_sper h)d) <lb/>a)po\ te/ktonos pro/s th\n tw_n cu/lwn u(lh/n. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">ou)\t' ape/rxetai ou)den, ou_te mo/rion ou)den e)sti\n e)n tw_| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th_s tektonikh_s, a)ll' h( morfh\ kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginetai dia\ th_s kinh/sews e)n <lb/>th_| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(_| to\ ei_dos kai\ h( e)pisth/mh kinou_si ta\s xei_zas, h_toi mo/rion e(teron poia/n <lb/>tina kinhsin, e(teran me\n, a)f' w)n to\ gigno/menon e(teron. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">th\n a)uth\n de\, a)f' w)n to\ a)uto\ ai( de\ xei_&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>zes kai\ ta\ o)/zgana tiw\ u(liw. *o(moiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw_| a)r\r(eni tw_n spe/zma pzoi+eme/non <lb/>xzh_tai tw_| spe/zmati w(s o)zganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nezgei/a, w(spez e(n toi_s kata) te(xniw gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/zgana kine(itai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">e)n e)kei/nois ga\z pws h( ki\nhsi+s th_s te/xnhs</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s>                                                                <s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> <lb/>conceptus. </s>                                                                <s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s>                                                                <s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s>                                                                <s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s>                                                                <s>conceptus, qui producitur. </s>                                                                <s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s>                                                                <s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s>                                                                <s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/> <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>res kai\ ta\ o)/rgana th\n u(lh/n. *o(moiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw_| a)r\r(eni tw_n spe/rma proieme/non <lb/>xrh_tai tw_| spe/rmati w(s o)rganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nergei/a, w(sper e(n toi_s kata) te(xnh/n gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/rgana kine(itai. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">e)n e)kei/nois ga\r pws h( ki\nhsis th_s te/xnhs</foreign>. </s>                                                                <s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s>                                                                <s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s>                                                                <s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> <lb/>conceptus. </s>                                                                <s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s>                                                                <s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s>                                                                <s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s>                                                                <s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s>                                                                <s>conceptus, qui producitur. </s>                                                                <s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s>                                                                <s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s>                                                                <s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei_pes diw\at ai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei_pes du\natai to\ kuo/menon</foreign>. </s>                                                                <s>ip&longs;e conuertit. </s>                                                                <s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s>                                                                <s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s>                                                                <s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti <gap/>o\ tou_ e)nhelexei/a o)/ntos, to\ diwamei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s>                                                                <s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s>                                                                <s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s>                                                                <s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s>                                                                <s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s>                                                                <s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s>                                                                <s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s>                                                                <s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti a)po\ tou_ e)ntelexei/a o)/ntos, to\ du/namei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi_s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">w(se de/oi to\ ei)_dos kai\ tiw\ mozfiw\ e)n e)kei\nw| ei)_nai, o(i\on e)n th_| kaz&shy;<lb/>dia to\tou_ h(patos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s>                                                                <s>quapp <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s>                                                                <s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(_spez de\ ta\ <gap/>(oo th_s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw_n o)zga/non, )<gap/>si\ de\ a)lhqe\ <lb/>sezon ei)pei_n dia\<gap/>h_s kinh/sews a)utwn, a)uth_ de\ e)si\n h( e)ne/zgeia th_s te/xnhs. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="">h(demozfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s>                                                                <s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s>                                                                <s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,  <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi_s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">w(ste de/oi to\ ei)_dos kai\ th\n morfh\n e)n e)kei\nw| ei)_nai, o(i\on e)n th_| kar&shy;<lb/>dia to\tou_ h(patos. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s>                                                                <s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s>                                                                <s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s>                                                                <s>quapp <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s>                                                                <s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s>                                                                <s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(_sper de\ ta\ a(po th_s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw_n o)rga/non, e)stsi\ de\ a)lhqe\ <lb/>steron ei)pei_n dia\  th_s kinh/sews a)utwn, a)uth_ de\ e)sti\n h( e)ne/rgeia th_s te/xnhs. </foreign></s>                                                                <s><foreign lang="greek">h( de \ morfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s>                                                                <s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s>                                                                <s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s>                                                                <s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s>                                                                <s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,
 <pb pagenum="194"/>qua&longs;i &longs;it ab efficiente &amp; &longs;ubiecto cudatur, vt nihil <expan abbr="o&imacr;no">oinno</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> certius <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;tantius in hac di&shy;<lb/> <pb pagenum="194"/>qua&longs;i &longs;it ab efficiente &amp; &longs;ubiecto cudatur, vt nihil <expan abbr="o&imacr;no">omnino</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> certius <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;tantius in hac di&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1395"></arrow.to.target><lb/>&longs;ciplina occurrat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; confugies h&igrave;c tu ad ea, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ex aliorum <expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;nina</expan> profiteatur, aut <lb/>quae in his libris res cra&longs;siu&longs;cul&egrave; &longs;cribantur. </s>                                                                <s>profitetur <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e cau&longs;&longs;as rerum exqui&longs;iti&longs;sim&egrave; tradere, <lb/>quinetiam &longs;ic di&longs;po&longs;ui&longs;&longs;e &longs;uam philo&longs;ophiam, vt qu&aelig; ante&agrave; tradita fui&longs;&longs;ent vniuers&egrave;, aptarentur <lb/>ad ea qu&aelig; &longs;igillatim in iis extremis phy&longs;iologi&aelig; libris explicantur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At qui hanc Ari&longs;totelis fui&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1395"></arrow.to.target><lb/>&longs;ciplina occurrat. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; confugies h&igrave;c tu ad ea, quae Ari&longs;t. </s>                                                                <s>h&aelig;c ex aliorum <expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> profiteatur, aut <lb/>quae in his libris res cra&longs;siu&longs;cul&egrave; &longs;cribantur. </s>                                                                <s>profitetur <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;e cau&longs;&longs;as rerum exqui&longs;iti&longs;sim&egrave; tradere, <lb/>quinetiam &longs;ic di&longs;po&longs;ui&longs;&longs;e &longs;uam philo&longs;ophiam, vt qu&aelig; ante&agrave; tradita fui&longs;&longs;ent vniuers&egrave;, aptarentur <lb/>ad ea qu&aelig; &longs;igillatim in iis extremis phy&longs;iologi&aelig; libris explicantur. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At qui hanc Ari&longs;totelis fui&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1396"></arrow.to.target><lb/>&longs;e firmam &amp; perpetuam <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;cientinam</expan> non hi&longs;ce libris &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> eius libros ab initiis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; cum diuin&aelig; tum naturalis percurrenti facillim&egrave; con&longs;tabit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;e primum de effi&shy;<lb/>ciente &longs;ic loquitur <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">q^dos d)a)ei o/id etai</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam &longs;emper afferet. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; inquit. </s>                                                                <s>In hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> hanc for&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1396"></arrow.to.target><lb/>&longs;e firmam &amp; perpetuam <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;cientinam</expan> non hi&longs;ce libris &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> eius libros ab initiis <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; cum diuin&aelig; tum naturalis percurrenti facillim&egrave; con&longs;tabit: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ip&longs;e primum de effi&shy;<lb/>ciente &longs;ic loquitur <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ei)/dos d' a)ei o/isetai</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam &longs;emper afferet. </s>                                                                <s>po&longs;te&agrave; inquit. </s>                                                                <s>In hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> hanc for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1397"></arrow.to.target><lb/>mam facit. </s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan> alibi de eodem efficiente di&longs;&longs;erens ait. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;a &longs;it form&aelig; in materia <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ai)tion <gap/>)_| tou_</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1397"></arrow.to.target><lb/>mam facit. </s>                                                                <s><expan abbr="atq.">atque</expan> alibi de eodem efficiente di&longs;&longs;erens ait. </s>                                                                <s>Cau&longs;&longs;a &longs;it form&aelig; in materia <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">ai)tion h)_| tou_</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1398"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">ei\dous e)n th_/ u(l<gap/></foreign>. </s>                                                                <s>Quin apud Gr&aelig;cos nihil reperitur con&longs;tantius, vt h&aelig;c dicere non &longs;it <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> opi&shy;<lb/>nionem commini&longs;ci, &longs;ed ex optimis auctoribus eruere veterem &amp; approbatam, <expan abbr="q&ntilde;quidem">quandoquidem</expan> Ale&shy;<lb/>xander <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> explicans eandem rem vtitur eodem exemplo ad ip&longs;am <expan abbr="per&longs;uadend&atilde;">per&longs;uadendam</expan> quo ante&agrave; fuerat <lb/> <arrow.to.target n="marg1398"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">ei\dous e)n th_/ u(lh|</foreign>. </s>                                                                <s>Quin apud Gr&aelig;cos nihil reperitur con&longs;tantius, vt h&aelig;c dicere non &longs;it <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> opi&shy;<lb/>nionem commini&longs;ci, &longs;ed ex optimis auctoribus eruere veterem &amp; approbatam, <expan abbr="q&ntilde;quidem">quandoquidem</expan> Ale&shy;<lb/>xander <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> explicans eandem rem vtitur eodem exemplo ad ip&longs;am <expan abbr="per&longs;uadend&atilde;">per&longs;uadendam</expan> quo ante&agrave; fuerat <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)_dos de\ to\ w(o\ tou_ texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei_ai to\ ei)_dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa_s ga\z dhmiouzgo\s a)gaqo\s xzatei_ <gap/>h_s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/><gap/> tiqh<gap/>i+, o( bou/letai pi_s u(poxqme/nois, kai\ pollw_|ple/on o( o(los dhmiouzgo\s, o(\s kai\ a)utlw\ u(fish&shy;<lb/>ai tlw\ u(poxqme\nlw u(l<gap/>w, kai\ t) a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">oins</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aunt</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/> <arrow.to.target n="marg1399"></arrow.to.target><lb/>v&longs;us Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; inter alia verba h&aelig;c &longs;cribit, <foreign lang="greek">q)_dos de\ to\ a)po\ tou_ texnitou gino/menon e)n a)utw|</foreign> .i. </s>                                                                <s>formam <lb/>qu&aelig; fit ab artifice in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius item &longs;ic exprimit. <foreign lang="greek">e)nqei_ai to\ ei)_dos</foreign> .i. </s>                                                                <s>imponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; <lb/>&amp; Proclus lib. 3. in <expan abbr="Tim&ecedil;&umacr;">Tim&ecedil;um</expan> h&ecedil;c &longs;crip&longs;it, &ldquo;<foreign lang="greek">pa_s ga\r dhmiourgo\s a)gaqo\s xratei_ th_s u(lhs kai\ to ei)dos <lb/>a)p<gap/> tiqhsi, o( bou/letai toi_s u(pokeime/nois, kai\ pollw_| ple/on o( o(los dhmiourgo\s, o(\s kai\ a)uth\n u(fisth&shy;<lb/>ai th\n u(pokeime\nhn u(lhn, kai\ t' a\loi</foreign>.&rdquo; i. </s>                                                                <s><expan abbr="o&imacr;s">omnis</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> opifex bonus imperat materi&aelig;, &amp; imponit formam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/> <arrow.to.target n="marg1400"></arrow.to.target><lb/>quam vult, &longs;ubiectis, quant&ograve; ergo magis opifex vniuer&longs;alis qui <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> materiam ip&longs;am <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan>: <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>extundere &longs;eu excudere formam ex materia potius artifici, qu&agrave;m naturali efficienti, conueniens <lb/>e&longs;&longs;e dicit, veluti c&ugrave;m &longs;ubtrahendo efficit &longs;culptor; vt, &longs;i hoc item de artifice concedatur, vt <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>inferat in materiam, mult&ograve; magis id de naturali dandum &longs;it. </s>                                                                <s>Nihil tritius apud Ioannem Gram&shy;<lb/>maticum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Simplicius <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per&longs;picu&egrave; idem a&longs;&longs;erit. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Dicebat item Auerro&euml;s dare <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; efficiens <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1401"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ninam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aunt</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1402"></arrow.to.target><lb/>ita de&longs;cribebat. </s>                                                                <s>Dans formam, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>te&longs;tabatur. </s>                                                                <s>Dans formam, dare <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;equentia. </s>                                                                <s><expan abbr="Qu&atilde;-obrem">Quan&shy;<lb/>obrem</expan> patet, vt fal&longs;a &longs;it vulgata illa propo&longs;itio. </s>                                                                <s>Formas educi &egrave; &longs;inu materi&aelig;: inducuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> non <lb/>educuntur: <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> inducuntur &longs;ecund&ugrave;m pote&longs;tatem materi&aelig; qu&aelig; di&longs;crepat &agrave; forma artis; in ea&shy;<lb/>rum <expan abbr=".n.">enim</expan> materia nulla pote&longs;tas ordinata antecedit. </s>                                                                <s>Vnde &agrave; nobis <expan abbr="aliqu&atilde;do">aliquando</expan> dictum e&longs;t, formas na&shy;<lb/>turales ex nece&longs;sitate &longs;equi materi&aelig;. </s>                                                                <s>Etiam Platonici pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi talem <expan abbr="&longs;n&imacr;am">&longs;ententiam</expan> tribuunt Ari&longs;to&shy;<lb/>teli. </s>                                                                <s>Etenim Syrianus 3. p. </s>                                                                <s>Phil. </s>                                                                <s>ea &longs;crip&longs;it. </s>                                                                <s>Exemplari ip&longs;arum artium toti dico creationi &longs;pecific&ecedil; <lb/>di&longs;tinctionis minime dare <expan abbr="man&umacr;">manum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> naturam imitata ars hoc &longs;ol&ugrave;m pacto faceret, ni&shy;<lb/>&longs;i mult&ograve; prius hoc modo natura ip&longs;a operaretur. </s>                                                                <s><expan abbr="Idem&qacute;">Idemque</expan>. </s>                                                                <s>ad&longs;cribit. (eius ergo verba recen&longs;ebo) &amp; <lb/>mihi quidem dicere <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> ideam &longs;eparatam ab omni materia non dari, &longs;ed quoq&uacute;o &longs;eparatam: nam <lb/>&longs;icut forma artis e&longs;t in anima &amp; in artifice, non <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan> &longs;eparata, &longs;ic in efficiente e&longs;t forma, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/> <arrow.to.target n="marg1403"></arrow.to.target><lb/>parata &agrave; materia, aut <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; quid dicendum; vbi, aut agens, <expan abbr="ante&qtilde;">antequam</expan> inducatur, <lb/>corruptum &longs;it, aut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> per aliquod &longs;patium &agrave; materia &longs;eparatum? </s>                                                                <s>Ad id <expan abbr="r&ntilde;debat">rnndebat</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> virtutem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">mom</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1404"></arrow.to.target><lb/>agentis per affectiones pr&aelig;uias <expan abbr="c&otilde;icari">conicari</expan> materi&aelig; &amp; in illis contineri. </s>                                                                <s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> in medio &amp; &longs;patio. </s>                                                                <s>Nec <lb/><expan abbr="&ptilde;&ptilde;e&agrave;">propterea</expan> &longs;equitur id quod &longs;u&longs;picaretur qui&longs;piam, &longs;i ibi e&longs;&longs;et forma, medium <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> e&longs;&longs;e tale, quale <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> <lb/>e&longs;t id, quo intendit efficiens: <expan abbr="q&mtilde;">quam</expan> form&aelig; dantur pro materi&aelig; meritis: &longs;icut <expan abbr=".n.">enim</expan> torpor &agrave; torpedine <lb/>incu&longs;&longs;us non afficit rete, &longs;ed &longs;i fort&egrave; alio <expan abbr="m&otilde;">mom</expan>, vt frigefaciendo: afficit <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan>, &longs;ic de formis i&longs;tis <lb/><expan abbr="a&longs;&longs;euerand&utilde;">a&longs;&longs;euerandum</expan> e&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> <expan abbr="virtut&emacr;">virtutem</expan> in pr&aelig;uiis affectionib. contineri, <expan abbr="q&ntilde;">quin</expan> non &longs;unt ill&aelig; qua&shy;<lb/>litates &longs;impliciter, &longs;ed in&longs;trumenta <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> <expan abbr="formar&umacr;">formarum</expan>. </s>                                                                <s>Sicut ergo in&longs;trumenta po&longs;&longs;unt moueri, &amp; moue&shy;<lb/>re <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ce&longs;&longs;ante illo quod prim&ograve; mouit; ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> de pr&aelig;uiis affectionib. e&longs;t <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan>. </s>                                                                <s>Sed h&aelig;c <expan abbr="it&etilde;">item</expan> co&shy;<lb/>pio&longs;ius infr&agrave;. </s>                                                                <s>Vtrum'ne ver&ograve; <expan abbr="o&etilde;">omnem</expan> agens &longs;peciale quod e&longs;t actu, po&longs;sit dare &longs;uam formam, v. </s>                                                                <s>g. &longs;icut <lb/>ignis facit ignim, &longs;ic equus equum, &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, alia qu&aelig;&longs;tio e&longs;t. </s>                                                                <s>Sed <expan abbr="t&ntilde;">tantum</expan> Ari&longs;t. </s>                                                                <s>eius mentis fui&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan>, vt <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad alentem formam perueniant agentia &longs;pecialia, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicque</expan> &longs;upr&agrave; po&longs;sint. </s>                                                                <s>at ad &longs;en&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1405"></arrow.to.target><lb/>tientem, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis ad mentem requiri vim c&ecedil;le&longs;tem, &amp; agens non vniuocum, <expan abbr="neq.">neque</expan> in mate&shy;<lb/>ria conueniens, &longs;pecialia ver&ograve; agentia e&longs;&longs;e in&longs;trumenta, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve; vt c&ecedil;lum quod e&longs;t agens vniuer&shy;<lb/>&longs;ale, &aelig;qualiter ad <expan abbr="o&itilde;a">omnia</expan> concurrens in productione <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan> formarum, &longs;it <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> agens &longs;peciale, lic&egrave;t vir&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quatum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;nina</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">aina</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat  <arrow.to.target n="marg1406"></arrow.to.target><lb/>tute, non <expan abbr="a&utilde;t">aut</expan> actu, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, formaliter. </s>                                                                <s>Non ergo equus facit equum, aut <expan abbr="h&otilde;">hom</expan> <expan abbr="ho&itilde;em">hoinem</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ol &amp; equus, &longs;ol &amp; <expan abbr="h&otilde;">hom</expan>. </s>                                                                <s>Ex his liquet mult&ograve; magis <expan abbr="&qtilde;tum">quatum</expan> ab Ari&longs;t. </s>                                                                <s><expan abbr="&longs;n&imacr;a">&longs;ententia</expan> di&longs;ce&longs;&longs;erint Themi&longs;tius, <lb/>Ioannes Grammaticus, Auicenna, qui in <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> <expan abbr="ali&qtilde;">aliquae</expan> &egrave; &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis efficiens &longs;peciale pofue&shy;<lb/>runt, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> ij qui putant c&ecedil;lum e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m agens vniuer&longs;ale, e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> in <expan abbr="a&imacr;&aelig;">ain&aelig;</expan> cognitricis productio&shy;<lb/>ne, aut forte in iis qu&aelig; gignuntur ex putri, agens &longs;peciale, in productione ver&ograve; <expan abbr="c&aelig;terar&utilde;">c&aelig;terarum</expan> <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> <lb/>vniuer&longs;ale. </s>                                                                <s>Po&longs;&longs;es h&icirc;c forta&longs;&longs;e dubitate curio&longs;ius, &longs;i form&aelig; ita traduntur materi&aelig; ab efficiente, vt <lb/>non <expan abbr="educan&ttilde;">educantur</expan> ex eius &longs;inu, &longs;ed <expan abbr="inducan&ttilde;">inducantur</expan> in ip&longs;am: ergo extrin&longs;ecus ip&longs;&ecedil; accedunt. </s>                                                                <s>ver&ugrave;m &longs;i hoc ita <lb/>e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> differentia erit inter <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> &amp; alias formas, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ip&longs;&aelig; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accedant extrin&longs;ec&ugrave;s? </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; quo <lb/>pacto <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s accedere <expan abbr="te&longs;ta&ttilde;">te&longs;tatur</expan> philo&longs;ophus, &longs;i ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> form&aelig; &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">huiusmodi</expan>, aut &longs;i <lb/>ea &longs;ola talis e&longs;t, quo pacto defendemus <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> alias extrin&longs;ec&ugrave;s aduenire. </s>                                                                <s>An ita <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan> extrin&longs;ec&ugrave;s, <lb/>quia &longs;unt formaliter in efficiente, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt in materia nihil habeant quod <expan abbr="&ptilde;cedat">pncedat</expan>, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> pote&shy;<lb/>&longs;tatem. </s>                                                                <s>at <expan abbr="a&itilde;a">aina</expan> cogno&longs;cens, pr&aelig;ter id quae in materia non pr&aelig;ce&longs;sit, hoc <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> obtinuit, vt nece&longs;&longs;ari&ograve; fiat
 <pb pagenum="195"/> <pb pagenum="195"/>
 <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1407"></arrow.to.target><lb/>ab agente non vniuoco &longs;eparato, hoc e&longs;t, alterius omnin&ograve; natur&aelig; ab hi&longs;ce nobis familiaribus, &amp; <lb/>quan &longs;ola; non qu&ograve;d &longs;ola ab extrin&longs;eco, &longs;ed qu&ograve;d ab extrin&longs;eco &longs;ol&ugrave;m &amp; &aelig;quiuoco, quod in ma&shy;<lb/>teria cum his no&longs;tratibus non conuenit: nullo autem pacto ab vniuoco. </s>                                                                <s>c&ecedil;tera ab vniuoco &amp; ean&shy;<lb/>dem materiam participante fieri queunt vel in &longs;pecie con&longs;imili, vel in genere, vt calidum &agrave; calido; <lb/>&longs;iccum &agrave; &longs;icco; &amp; &longs;iccum &amp; calidum ab vtroque &longs;imul, nec alio plan&egrave; modo, ac fuerit acceptum <lb/>12. Met. vbi quod ab vniuoco fit, vt plurimum fit in natura; intrin&longs;ec&ugrave;s fieri te&longs;tatus e&longs;t Ari&longs;to&shy;<lb/>teles, itaque vbi non ab vniuoco, id etiam ab externo fieri optim&egrave; dicatur. </s>                                                                <s>Idem quoque iudi&shy;<lb/>cium de accidentium formis ferendum e&longs;&longs;e ratio per&longs;uadet. </s>                                                                <s>Nanque, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t dans for&shy;<lb/>mam dat con&longs;equentia formam. </s>                                                                <s>&longs;ic etiam terminos imponens materi&aelig;, de di&longs;tantia &amp; potentia <lb/>quanto facit actu quantum. </s>                                                                <s>Ni&longs;i fiat ab aliquo principio, quod in efficientis externi virtute ope&shy;<lb/>retur. </s>                                                                <s>Sed plan&egrave; virtus form&aelig; datrix externa e&longs;t, &amp; ab externo forma, tanquam extra materiam <lb/>&longs;it, exhibetur materi&aelig;. </s>                                                                <s>Mox ab his etiam decerni poterit de theoremate illo quo ve&longs;tigatur, &longs;it'ne <lb/>idem agens quod afficit materiam, &amp; po&longs;te&agrave; formam inducit. </s>                                                                <s>Nanque et&longs;i homo vt in&longs;trumen&shy;<lb/>tum, non vt efficiens habendus e&longs;t. </s>                                                                <s>Sol autem generationem ab&longs;oluit. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam Sect. 2. Probl. <lb/>11. docet Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eundem calorem qui afficit, atque efficit &longs;udorem. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; quo&shy;<lb/>niam afficere qualis e&longs;t, generare autem &longs;ub&longs;tanti&aelig;, tamen de agente vniuoco a&longs;&longs;erimus; idem e&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p> <arrow.to.target n="marg1408"></arrow.to.target><lb/>&longs;e agens &amp; afficiens, &amp; de eo, quod quanuis differat &longs;ecund&ugrave;m plus &amp; minus, &longs;pecie tamen idem <lb/>&longs;it &amp; de principe non in&longs;trumento.</s></p>
Line 5558 
Line 5558 
 <arrow.to.target n="marg1410"></arrow.to.target><lb/>motum &longs;olis. </s>                                                                <s>Deinde qu&aelig; fiunt, aut fiunt cum expul&longs;ione contrarij, ide&longs;t, circum &longs;ubiectum <lb/>quod actu &longs;it; aut &longs;ine contrarij expul&longs;ione, vbi &longs;cilicet &longs;ubiectum &longs;it in &longs;ola pote&longs;tate, velut a&euml;r <lb/>ad lumen antequam fuerit illu&longs;tratus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ex his qu&aelig; nobis olim con&longs;tituta fuerunt, hoc <lb/>vnum &longs;e&longs;e obiicit animaduertendum, qu&ograve;d po&longs;terior h&aelig;c partitio nobis ob&longs;eruanda e&longs;t, &amp; attri&shy;<lb/>buenda, non quemadmodum con&longs;ueuere Latini, iis qu&aelig; con&longs;equuntur motum, &longs;ed iis qu&aelig; fiunt <lb/>non &longs;ine motu. </s>                                                                <s>c&ugrave;m enim conclu&longs;erimus in &longs;ub&longs;tantia e&longs;&longs;e repugnantiam, pr&aelig;tere&agrave; illam in tem&shy;<lb/>pore fieri, &amp; particulatim, quod appellamus cum motu, qu&aelig; ver&ograve; contrari&ograve; carent fieri puncto <lb/>temporis; re&longs;tat, vt omnia qu&aelig; fiunt &egrave; ve&longs;tigio, careant contrario, &amp; h&aelig;c &longs;ola fiant per motum. <lb/></s>                                                                <s>Sic ergo generalis erit diui&longs;io eorum qu&aelig; fiunt non &longs;ine motu. </s>                                                                <s>Neque erit inutilis breuis eo&shy;<lb/>rum repetitio qu&aelig; po&longs;uimus olim, videlicet, parteis rei qu&aelig; mutatur, e&longs;&longs;e dupliceis; aut enim &longs;unt <lb/>quant&aelig;, quod non &longs;ol&ugrave;m euenit accidentibus, ver&ugrave;m etiam &longs;ub&longs;tantiis, vt animali cuius diuer&longs;&ecedil; <lb/>partes etiam diuer&longs;is temporibus fiunt, &longs;iue partes &longs;eor&longs;um fiant, &amp; ex illarum procreatione de&shy;<lb/>inde con&longs;urgat totum, &longs;iue totum fiat &longs;imul, dum partes &longs;ingul&aelig; producuntur, e&aelig; ver&ograve; fiant di&shy; <arrow.to.target n="marg1410"></arrow.to.target><lb/>motum &longs;olis. </s>                                                                <s>Deinde qu&aelig; fiunt, aut fiunt cum expul&longs;ione contrarij, ide&longs;t, circum &longs;ubiectum <lb/>quod actu &longs;it; aut &longs;ine contrarij expul&longs;ione, vbi &longs;cilicet &longs;ubiectum &longs;it in &longs;ola pote&longs;tate, velut a&euml;r <lb/>ad lumen antequam fuerit illu&longs;tratus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; ex his qu&aelig; nobis olim con&longs;tituta fuerunt, hoc <lb/>vnum &longs;e&longs;e obiicit animaduertendum, qu&ograve;d po&longs;terior h&aelig;c partitio nobis ob&longs;eruanda e&longs;t, &amp; attri&shy;<lb/>buenda, non quemadmodum con&longs;ueuere Latini, iis qu&aelig; con&longs;equuntur motum, &longs;ed iis qu&aelig; fiunt <lb/>non &longs;ine motu. </s>                                                                <s>c&ugrave;m enim conclu&longs;erimus in &longs;ub&longs;tantia e&longs;&longs;e repugnantiam, pr&aelig;tere&agrave; illam in tem&shy;<lb/>pore fieri, &amp; particulatim, quod appellamus cum motu, qu&aelig; ver&ograve; contrari&ograve; carent fieri puncto <lb/>temporis; re&longs;tat, vt omnia qu&aelig; fiunt &egrave; ve&longs;tigio, careant contrario, &amp; h&aelig;c &longs;ola fiant per motum. <lb/></s>                                                                <s>Sic ergo generalis erit diui&longs;io eorum qu&aelig; fiunt non &longs;ine motu. </s>                                                                <s>Neque erit inutilis breuis eo&shy;<lb/>rum repetitio qu&aelig; po&longs;uimus olim, videlicet, parteis rei qu&aelig; mutatur, e&longs;&longs;e dupliceis; aut enim &longs;unt <lb/>quant&aelig;, quod non &longs;ol&ugrave;m euenit accidentibus, ver&ugrave;m etiam &longs;ub&longs;tantiis, vt animali cuius diuer&longs;&ecedil; <lb/>partes etiam diuer&longs;is temporibus fiunt, &longs;iue partes &longs;eor&longs;um fiant, &amp; ex illarum procreatione de&shy;<lb/>inde con&longs;urgat totum, &longs;iue totum fiat &longs;imul, dum partes &longs;ingul&aelig; producuntur, e&aelig; ver&ograve; fiant di&shy;
 <pb pagenum="196"/>uer&longs;is in&longs;tantibus, qu&ograve;d ex his qu&aelig;dam tardius ab&longs;oluantur, nonnull&aelig; velocius, quemadmodum <lb/> <pb pagenum="196"/>uer&longs;is in&longs;tantibus, qu&ograve;d ex his qu&aelig;dam tardius ab&longs;oluantur, nonnull&aelig; velocius, quemadmodum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1411"></arrow.to.target><lb/>Theophra&longs;tus aliquando te&longs;tatus e&longs;t, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> aut &longs;unt &longs;ol&ugrave;m &longs;ecund&ugrave;m gradus, velut in iis alterationi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1411"></arrow.to.target><lb/>Theophra&longs;tus aliquando te&longs;tatus e&longs;t, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> aut &longs;unt &longs;ol&ugrave;m &longs;ecund&ugrave;m gradus, velut in iis alterationi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1412"></arrow.to.target><lb/>bus quas <foreign lang="greek">a)qzo/ws</foreign> fieri docuimus, habent enim &amp; ill&aelig; plus &amp; minus, &longs;ed tamen &aelig;qu&egrave; fiunt per om&shy;<lb/>neis parteis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; &longs;i ea vera &longs;unt qu&aelig; prius &longs;tatuta fuere de eo qu&ograve;d in &longs;ub&longs;tantia &longs;it plus &amp; mi&shy;<lb/>nus; hoc etiam membrum ad &longs;ub&longs;tantias aliquo pacto pertinebit, quicquid c&ecedil;teri dicant; ni&longs;i <lb/>qu&ograve;d gradus in accidentibus eodem nomine &longs;ignificatur, quo forma; in &longs;ub&longs;tantiis non item, <lb/>vt ante &longs;&ecedil;pius audi&longs;ti. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m principium &amp; finem habeant ea qu&ecedil; mox generantur, nec <lb/>&longs;unt &aelig;terna, vtraque aut &longs;pectari po&longs;&longs;unt ad tempus, aut ad mobile, aut ad terminos motus: nam <lb/>&longs;icut motus e&longs;t finitus, ita &amp; mobile, &amp; tempus in quo certus fit motus, finita &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, c&ugrave;m <lb/>alioqui nulla &longs;it intermi&longs;sio temporis. </s>                                                                <s>Ergo illo accepto, qu&ograve;d mutatum e&longs;&longs;e, &longs;it terminus mo&shy;<lb/>tus, hoc autem per &longs;e terminum &longs;ignificat mutationis, quod ei mutatio &longs;emper antecedat, h&ecedil;c &longs;ta&shy;<lb/>tuuntur. </s>                                                                <s>Con&longs;iderantur modi quibus res e&longs;&longs;e incipiunt, aut de&longs;inunt, de his ea pronunciabat <lb/>Ari&longs;toteles: Omne mutatum e&longs;&longs;e, e&longs;&longs;e quidem indiuiduum, &longs;ed c&ugrave;m con&longs;ideretur mutatum e&longs;&longs;e <lb/>aut ver&longs;us finem motus, aut ver&longs;us eiu&longs;dem principium: ver&longs;us finem &longs;an&egrave; dari primum muta&shy;<lb/>tum e&longs;&longs;e, ver&longs;us autem principium non dari primum. </s>                                                                <s>Ratio ver&ograve; huius euenti talis reddeba&shy;<lb/>tur; quia mutatio non e&longs;t infinita, ergo definit in mutatum e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; c&ugrave;m &longs;it indiuiduum <lb/>efficit, vt &longs;it prim&ugrave;m, &longs;i enim e&longs;&longs;et diuiduum alia po&longs;&longs;et ante &longs;e habere; &longs;ic non foret primum. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg1412"></arrow.to.target><lb/>bus quas <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> fieri docuimus, habent enim &amp; ill&aelig; plus &amp; minus, &longs;ed tamen &aelig;qu&egrave; fiunt per om&shy;<lb/>neis parteis. </s>                                                                <s>At ver&ograve; &longs;i ea vera &longs;unt qu&aelig; prius &longs;tatuta fuere de eo qu&ograve;d in &longs;ub&longs;tantia &longs;it plus &amp; mi&shy;<lb/>nus; hoc etiam membrum ad &longs;ub&longs;tantias aliquo pacto pertinebit, quicquid c&ecedil;teri dicant; ni&longs;i <lb/>qu&ograve;d gradus in accidentibus eodem nomine &longs;ignificatur, quo forma; in &longs;ub&longs;tantiis non item, <lb/>vt ante &longs;&ecedil;pius audi&longs;ti. </s>                                                                <s>Deinde c&ugrave;m principium &amp; finem habeant ea qu&ecedil; mox generantur, nec <lb/>&longs;unt &aelig;terna, vtraque aut &longs;pectari po&longs;&longs;unt ad tempus, aut ad mobile, aut ad terminos motus: nam <lb/>&longs;icut motus e&longs;t finitus, ita &amp; mobile, &amp; tempus in quo certus fit motus, finita &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, c&ugrave;m <lb/>alioqui nulla &longs;it intermi&longs;sio temporis. </s>                                                                <s>Ergo illo accepto, qu&ograve;d mutatum e&longs;&longs;e, &longs;it terminus mo&shy;<lb/>tus, hoc autem per &longs;e terminum &longs;ignificat mutationis, quod ei mutatio &longs;emper antecedat, h&ecedil;c &longs;ta&shy;<lb/>tuuntur. </s>                                                                <s>Con&longs;iderantur modi quibus res e&longs;&longs;e incipiunt, aut de&longs;inunt, de his ea pronunciabat <lb/>Ari&longs;toteles: Omne mutatum e&longs;&longs;e, e&longs;&longs;e quidem indiuiduum, &longs;ed c&ugrave;m con&longs;ideretur mutatum e&longs;&longs;e <lb/>aut ver&longs;us finem motus, aut ver&longs;us eiu&longs;dem principium: ver&longs;us finem &longs;an&egrave; dari primum muta&shy;<lb/>tum e&longs;&longs;e, ver&longs;us autem principium non dari primum. </s>                                                                <s>Ratio ver&ograve; huius euenti talis reddeba&shy;<lb/>tur; quia mutatio non e&longs;t infinita, ergo definit in mutatum e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; c&ugrave;m &longs;it indiuiduum <lb/>efficit, vt &longs;it prim&ugrave;m, &longs;i enim e&longs;&longs;et diuiduum alia po&longs;&longs;et ante &longs;e habere; &longs;ic non foret primum. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg1413"></arrow.to.target><lb/>Ver&longs;us autem principium, c&ugrave;m &longs;emper mutatum e&longs;&longs;e requirat mutationem pr&aelig;cedentem, cuius <lb/>&longs;it terminus, primum e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s>                                                                <s>At de &longs;en&longs;u theorematis Ari&longs;totelici dubitatum e&longs;t &agrave; The&shy;<lb/>mi&longs;tio &amp; c&ecedil;teris accipiente Themi&longs;tio in diuer&longs;is &longs;ignificaris, primum mutatum e&longs;&longs;e finem ver&longs;us, <lb/>&amp; ver&longs;us initium. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim inquit primum e&longs;&longs;e motus, duo &longs;ignificet, primam partem mo&shy;<lb/>tus, vt puto, motum, qui antecedit primo gradui qualitatis, qui e&longs;t prima pars qualitatis &longs;en&longs;ilis, <lb/>vt die&longs;is in &longs;ono, &amp; vltimum, qui e&longs;t gradus &longs;ummus, veluti c&ugrave;m in proxim&egrave; pr&aelig;cedente &longs;en&longs;ili <lb/>&longs;patio perfecta non erat qualitas, in proxim&egrave; &longs;ub&longs;equente perfecta e&longs;t, po&longs;sit etiam &longs;pectari finis <lb/>motus, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> principium pro puncto quo e&longs;&longs;e incipit, ita vt in proxim&egrave; pr&aelig;cedente in&longs;tanti <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>e&longs;&longs;et, &amp; quo de&longs;iit, vt in proxim&egrave; &longs;ub&longs;equente non amplius &longs;it; &longs;i de prima motus parte, aut vl&shy;<lb/>tima loquamur; nec primum, neque vltimum dari pote&longs;t: e&longs;t enim motus per &longs;e diuiduus in in&shy;<lb/>finitum: ergo nec primum habet, neque po&longs;tremum: &longs;ed tamen habet primum in&longs;tans, quo c&ecedil;&shy;<lb/>pit e&longs;&longs;e, &amp; vltimum quo de&longs;iit. </s>                                                                <s>Ita ergo c&ugrave;m Ari&longs;toteles ip&longs;e neget prim&ugrave;m dari in motu: de <lb/>prima parte motus, hoc accipiendum e&longs;&longs;e ducit; c&ugrave;m ver&ograve; fateatur vltimum dari motus, intelli&shy;<lb/>gi vult de vltimo puncto. </s>                                                                <s>Sed tamen in eo Themi&longs;tium hallucinatum e&longs;&longs;e con&longs;tat, qu&ograve;d etiam <lb/>po&longs;tremum id de quo verba facit Ari&longs;toteles, et&longs;i re&longs;pondet po&longs;tremo temporis puncto, nihilo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1413"></arrow.to.target><lb/>Ver&longs;us autem principium, c&ugrave;m &longs;emper mutatum e&longs;&longs;e requirat mutationem pr&aelig;cedentem, cuius <lb/>&longs;it terminus, primum e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s>                                                                <s>At de &longs;en&longs;u theorematis Ari&longs;totelici dubitatum e&longs;t &agrave; The&shy;<lb/>mi&longs;tio &amp; c&ecedil;teris accipiente Themi&longs;tio in diuer&longs;is &longs;ignificaris, primum mutatum e&longs;&longs;e finem ver&longs;us, <lb/>&amp; ver&longs;us initium. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim inquit primum e&longs;&longs;e motus, duo &longs;ignificet, primam partem mo&shy;<lb/>tus, vt puto, motum, qui antecedit primo gradui qualitatis, qui e&longs;t prima pars qualitatis &longs;en&longs;ilis, <lb/>vt die&longs;is in &longs;ono, &amp; vltimum, qui e&longs;t gradus &longs;ummus, veluti c&ugrave;m in proxim&egrave; pr&aelig;cedente &longs;en&longs;ili <lb/>&longs;patio perfecta non erat qualitas, in proxim&egrave; &longs;ub&longs;equente perfecta e&longs;t, po&longs;sit etiam &longs;pectari finis <lb/>motus, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> principium pro puncto quo e&longs;&longs;e incipit, ita vt in proxim&egrave; pr&aelig;cedente in&longs;tanti <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>e&longs;&longs;et, &amp; quo de&longs;iit, vt in proxim&egrave; &longs;ub&longs;equente non amplius &longs;it; &longs;i de prima motus parte, aut vl&shy;<lb/>tima loquamur; nec primum, neque vltimum dari pote&longs;t: e&longs;t enim motus per &longs;e diuiduus in in&shy;<lb/>finitum: ergo nec primum habet, neque po&longs;tremum: &longs;ed tamen habet primum in&longs;tans, quo c&ecedil;&shy;<lb/>pit e&longs;&longs;e, &amp; vltimum quo de&longs;iit. </s>                                                                <s>Ita ergo c&ugrave;m Ari&longs;toteles ip&longs;e neget prim&ugrave;m dari in motu: de <lb/>prima parte motus, hoc accipiendum e&longs;&longs;e ducit; c&ugrave;m ver&ograve; fateatur vltimum dari motus, intelli&shy;<lb/>gi vult de vltimo puncto. </s>                                                                <s>Sed tamen in eo Themi&longs;tium hallucinatum e&longs;&longs;e con&longs;tat, qu&ograve;d etiam <lb/>po&longs;tremum id de quo verba facit Ari&longs;toteles, et&longs;i re&longs;pondet po&longs;tremo temporis puncto, nihilo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1414"></arrow.to.target><lb/>minus e&longs;t terminus intrin&longs;ecus motus, &amp; id quod de forma qu&aelig; per motum acqui&longs;ita fuit, digi&shy;<lb/>to, vt aiunt, demon&longs;trari pote&longs;t. </s>                                                                <s>Ide&ograve; interpretatione Themi&longs;tij dimi&longs;&longs;a, &longs;ic celebriores Latini <lb/>rem edi&longs;&longs;erere videntur, generatim quidem dicentes mutatum e&longs;&longs;e, quod e&longs;t in motu, &longs;icuti pun&shy;<lb/>ctum in linea, non &longs;e habere tanquam punctum, nec &longs;i cum tempore, nec &longs;i cum motu confera&shy;<lb/>tur, neque etiam &longs;i accipiatur vt terminus intrin&longs;ecus motus. </s>                                                                <s>Sigillatim ver&ograve; modum quo res <lb/>incipit, aut de&longs;init e&longs;&longs;e geminum aut intrin&longs;ecum, aut extrin&longs;ecum, ac quo res quidem incipit e&longs;&shy;<lb/>&longs;e extrin&longs;ecum ita notari, vltimum non e&longs;&longs;e, intrin&longs;ecum ver&ograve; primum e&longs;&longs;e, primum &longs;an&egrave;, quo&shy;<lb/>niam res in hoc in&longs;tanti non e&longs;t, &longs;ed proxim&egrave; ab hoc erit, vbi confertur res cum termino, qui ip&longs;i <lb/>externus e&longs;t; quia nondum e&longs;t res, &amp; hic re&longs;picit futurum. </s>                                                                <s>Secund&ugrave;m ver&ograve; c&ugrave;m res e&longs;t nunc, <lb/>&longs;ed ante hoc in&longs;tans non fuerat, &amp; res cum termino comparatur qui illi intrin&longs;ecus e&longs;t, tunc enim <lb/>res e&longs;t &amp; refertur ad pr&aelig;teritum. </s>                                                                <s>Alterum autem quo res e&longs;&longs;e de&longs;init, intrin&longs;ecum quidem ap&shy;<lb/>pellari vltimum e&longs;&longs;e, extrin&longs;ecum ver&ograve; primum non e&longs;&longs;e, illud &longs;an&egrave;, quoniam ante hoc de re pr&aelig;&shy;<lb/>dicabatur e&longs;&longs;e, nunc ver&ograve; pr&aelig;dicatur non e&longs;&longs;e: hoc autem, quia nunc de illo dicitur non e&longs;&longs;e cum <lb/>antea diceretur e&longs;&longs;e: intrin&longs;ecum illud; quoniam &amp; id notas rem qu&aelig; adhuc &longs;it; extrin&longs;ecum <lb/>hoc, quia non e&longs;t res: notatur illud per futurum, hoc per pr&aelig;teritum. </s>                                                                <s>&amp; omnino extrin&longs;ecus <lb/>modus illa perhibetur, quo priuatio comprehenditur, vtpote ab ip&longs;ius rei natura longi&longs;sim&egrave; re&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1414"></arrow.to.target><lb/>minus e&longs;t terminus intrin&longs;ecus motus, &amp; id quod de forma qu&aelig; per motum acqui&longs;ita fuit, digi&shy;<lb/>to, vt aiunt, demon&longs;trari pote&longs;t. </s>                                                                <s>Ide&ograve; interpretatione Themi&longs;tij dimi&longs;&longs;a, &longs;ic celebriores Latini <lb/>rem edi&longs;&longs;erere videntur, generatim quidem dicentes mutatum e&longs;&longs;e, quod e&longs;t in motu, &longs;icuti pun&shy;<lb/>ctum in linea, non &longs;e habere tanquam punctum, nec &longs;i cum tempore, nec &longs;i cum motu confera&shy;<lb/>tur, neque etiam &longs;i accipiatur vt terminus intrin&longs;ecus motus. </s>                                                                <s>Sigillatim ver&ograve; modum quo res <lb/>incipit, aut de&longs;init e&longs;&longs;e geminum aut intrin&longs;ecum, aut extrin&longs;ecum, ac quo res quidem incipit e&longs;&shy;<lb/>&longs;e extrin&longs;ecum ita notari, vltimum non e&longs;&longs;e, intrin&longs;ecum ver&ograve; primum e&longs;&longs;e, primum &longs;an&egrave;, quo&shy;<lb/>niam res in hoc in&longs;tanti non e&longs;t, &longs;ed proxim&egrave; ab hoc erit, vbi confertur res cum termino, qui ip&longs;i <lb/>externus e&longs;t; quia nondum e&longs;t res, &amp; hic re&longs;picit futurum. </s>                                                                <s>Secund&ugrave;m ver&ograve; c&ugrave;m res e&longs;t nunc, <lb/>&longs;ed ante hoc in&longs;tans non fuerat, &amp; res cum termino comparatur qui illi intrin&longs;ecus e&longs;t, tunc enim <lb/>res e&longs;t &amp; refertur ad pr&aelig;teritum. </s>                                                                <s>Alterum autem quo res e&longs;&longs;e de&longs;init, intrin&longs;ecum quidem ap&shy;<lb/>pellari vltimum e&longs;&longs;e, extrin&longs;ecum ver&ograve; primum non e&longs;&longs;e, illud &longs;an&egrave;, quoniam ante hoc de re pr&aelig;&shy;<lb/>dicabatur e&longs;&longs;e, nunc ver&ograve; pr&aelig;dicatur non e&longs;&longs;e: hoc autem, quia nunc de illo dicitur non e&longs;&longs;e cum <lb/>antea diceretur e&longs;&longs;e: intrin&longs;ecum illud; quoniam &amp; id notas rem qu&aelig; adhuc &longs;it; extrin&longs;ecum <lb/>hoc, quia non e&longs;t res: notatur illud per futurum, hoc per pr&aelig;teritum. </s>                                                                <s>&amp; omnino extrin&longs;ecus <lb/>modus illa perhibetur, quo priuatio comprehenditur, vtpote ab ip&longs;ius rei natura longi&longs;sim&egrave; re&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1415"></arrow.to.target><lb/>mota. </s>                                                                <s>C&ugrave;m tot, atque ade&ograve; varij &longs;int modi quibus res e&longs;&longs;e aut non e&longs;&longs;e contingit, &longs;igillatim ita <lb/>decernunt. </s>                                                                <s>De motu atque iis qu&aelig; fiunt cum motu, quantum ad parteis attinet, in quibus &longs;uc&shy;<lb/>ce&longs;sio &longs;pectatur, &longs;iue e&aelig; &longs;int graduales, vt aiunt, &longs;iue quant&ecedil;, non dari vltimum e&longs;&longs;e, &longs;ed vlti&shy;<lb/>mum non e&longs;&longs;e ab initio, &amp; primum non e&longs;&longs;e, in fine ver&ograve; primum e&longs;&longs;e; primi illius hanc cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am reddunt, qu&ograve;d diuiduus e&longs;t motus in parteis &longs;emper diuiduas, ergo neque ab initio, neque <lb/>in fine &longs;umi pote&longs;t aliqua pars, quin ea &longs;ecari po&longs;sit in infinitum: tales enim &longs;unt continuorum <lb/>partes. </s>                                                                <s>At de iis qu&aelig; per motum non fiunt, ita di&longs;tinguunt. </s>                                                                <s>&longs;i contrario careant, quemadmo&shy;<lb/>dum illuminationes, habent h&aelig;c primum e&longs;&longs;e ab initio, &amp; vltimum e&longs;&longs;e &agrave; fine: &longs;i contrarium <lb/>habeant; e&longs;t primum e&longs;&longs;e, dum incipiunt, &amp; primum non e&longs;&longs;e, c&ugrave;m de&longs;inunt. </s>                                                                <s>prius enim non <lb/>erant, po&longs;te&agrave; &longs;unt, &amp; c&ugrave;m e&longs;&longs;ent ante&agrave;, po&longs;t hoc in&longs;tans amplius non exi&longs;tunt. </s>                                                                <s>Attamen, &amp; <lb/>i&longs;ti philo&longs;ophi videntur aberrare &agrave; doctrina Peripatetica; proptere&agrave; qu&ograve;d accipiunt partes mo&shy; <arrow.to.target n="marg1415"></arrow.to.target><lb/>mota. </s>                                                                <s>C&ugrave;m tot, atque ade&ograve; varij &longs;int modi quibus res e&longs;&longs;e aut non e&longs;&longs;e contingit, &longs;igillatim ita <lb/>decernunt. </s>                                                                <s>De motu atque iis qu&aelig; fiunt cum motu, quantum ad parteis attinet, in quibus &longs;uc&shy;<lb/>ce&longs;sio &longs;pectatur, &longs;iue e&aelig; &longs;int graduales, vt aiunt, &longs;iue quant&ecedil;, non dari vltimum e&longs;&longs;e, &longs;ed vlti&shy;<lb/>mum non e&longs;&longs;e ab initio, &amp; primum non e&longs;&longs;e, in fine ver&ograve; primum e&longs;&longs;e; primi illius hanc cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am reddunt, qu&ograve;d diuiduus e&longs;t motus in parteis &longs;emper diuiduas, ergo neque ab initio, neque <lb/>in fine &longs;umi pote&longs;t aliqua pars, quin ea &longs;ecari po&longs;sit in infinitum: tales enim &longs;unt continuorum <lb/>partes. </s>                                                                <s>At de iis qu&aelig; per motum non fiunt, ita di&longs;tinguunt. </s>                                                                <s>&longs;i contrario careant, quemadmo&shy;<lb/>dum illuminationes, habent h&aelig;c primum e&longs;&longs;e ab initio, &amp; vltimum e&longs;&longs;e &agrave; fine: &longs;i contrarium <lb/>habeant; e&longs;t primum e&longs;&longs;e, dum incipiunt, &amp; primum non e&longs;&longs;e, c&ugrave;m de&longs;inunt. </s>                                                                <s>prius enim non <lb/>erant, po&longs;te&agrave; &longs;unt, &amp; c&ugrave;m e&longs;&longs;ent ante&agrave;, po&longs;t hoc in&longs;tans amplius non exi&longs;tunt. </s>                                                                <s>Attamen, &amp; <lb/>i&longs;ti philo&longs;ophi videntur aberrare &agrave; doctrina Peripatetica; proptere&agrave; qu&ograve;d accipiunt partes mo&shy;
 <pb pagenum="197"/> <pb pagenum="197"/>
 <arrow.to.target n="marg1416"></arrow.to.target><lb/>tus, <expan abbr="ea&longs;&qacute;">ea&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>conferunt inter &longs;e, cum Ari&longs;toteles eius terminos a&longs;&longs;umat. </s>                                                                <s>Deinde oppugnant placi&shy;<lb/>tum Ari&longs;totelis qui vltimum non e&longs;&longs;e rerum defitioni, hi ver&ograve; ortui ad&longs;cribunt. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; pri&shy;<lb/>mum e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiis, atque omnino permanentibus, c&ugrave;m ip&longs;i tribuant id motui, atque iis qu&aelig; <lb/>fiunt cum motu, quatenus complectuntur motum. </s>                                                                <s>Mitto nunc, qu&ograve;d &longs;ub&longs;tantiam non cum <lb/>motu generari autumant, id quod fuit nobis ante&agrave; confutatum. </s>                                                                <s>Ita ergo regul&aelig; i&longs;t&aelig; Latino&shy;<lb/>rum &agrave; &longs;ententia philo&longs;ophi valde admodum di&longs;tant.</s></p> <arrow.to.target n="marg1416"></arrow.to.target><lb/>tus, <expan abbr="ea&longs;&qacute;">ea&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>conferunt inter &longs;e, cum Ari&longs;toteles eius terminos a&longs;&longs;umat. </s>                                                                <s>Deinde oppugnant placi&shy;<lb/>tum Ari&longs;totelis qui vltimum non e&longs;&longs;e rerum definitioni, hi ver&ograve; ortui ad&longs;cribunt. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; pri&shy;<lb/>mum e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiis, atque omnino permanentibus, c&ugrave;m ip&longs;i tribuant id motui, atque iis qu&aelig; <lb/>fiunt cum motu, quatenus complectuntur motum. </s>                                                                <s>Mitto nunc, qu&ograve;d &longs;ub&longs;tantiam non cum <lb/>motu generari autumant, id quod fuit nobis ante&agrave; confutatum. </s>                                                                <s>Ita ergo regul&aelig; i&longs;t&aelig; Latino&shy;<lb/>rum &agrave; &longs;ententia philo&longs;ophi valde admodum di&longs;tant.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1409"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg1409"></margin.target>C</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 5590 
Line 5590 
 <pb pagenum="198"/>pliciter vt in &longs;ub&longs;tantia, &longs;iue &longs;ecund&ugrave;m quid, vt in accidentibus, dum contr&agrave; tendit &agrave; forma ad <lb/> <pb pagenum="198"/>pliciter vt in &longs;ub&longs;tantia, &longs;iue &longs;ecund&ugrave;m quid, vt in accidentibus, dum contr&agrave; tendit &agrave; forma ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1420"></arrow.to.target><lb/>priuationem, habens rationem corruptionis qu&aelig; itidem di&longs;tribuitur in eam qu&aelig; &longs;impliciter e&longs;t, <lb/>&amp; qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m quid; qui motus ita inter &longs;e connexi &longs;unt, vt vnus &longs;ine altero pr&aelig;&longs;tari non po&longs;&shy;<lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>quo factum e&longs;t, vt re vera ortus vnius &longs;it alterius oppo&longs;iti interitus, &amp; vnus &longs;it re ip&longs;a termi&shy;<lb/>nus, licet ratione di&longs;tinguatur, quo terminatur corruptio rei qu&aelig; corrumpitur, &amp; quo termina&shy;<lb/>tur generatio rei qu&aelig; fit; atque ade&ograve; vt eo v&longs;que &longs;it res qu&aelig; corrumpebatur, donec ab&longs;oluta e&longs;t <lb/>altera qu&aelig; prodibat in lucem: nec e&longs;&longs;e po&longs;sit res qu&aelig; fiebat, ni&longs;i iam corrupta &longs;it altera qu&aelig; in&shy;<lb/>teribat. </s>                                                                <s>aliter manere contraria &longs;imul po&longs;&longs;ent: aut aliquod e&longs;&longs;e tempus, quo materia de&longs;erta e&longs;&shy;<lb/>&longs;et ab omni forma; neque res e&longs;&longs;et, neque non e&longs;&longs;et; qu&aelig; cert&egrave; natura non patitur. </s>                                                                <s>Ergo &longs;equi&shy;<lb/>tur, vt idem &longs;it vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; primum e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="fieb&amacr;t">fiebant</expan>; nam <lb/>tunc de re qu&aelig; corrumpebatur, ver&egrave; a&longs;&longs;eri non pote&longs;t non e&longs;&longs;e, &amp; de ea qu&aelig; fiebat, qu&ograve;d e&longs;t, c&ugrave;m <lb/>ante&agrave; liceret &longs;olum dicere, h&aelig;c corrumpitur, illa ver&ograve; fit. </s>                                                                <s>dicitur autem vltimum non e&longs;&longs;e, quo&shy;<lb/>niam c&ugrave;m corrumperetur, tendebat ad non e&longs;&longs;e; vbi ver&ograve; res e&longs;t qu&aelig; fiebat, t&ugrave;m extremum non <lb/>e&longs;t, neque datur primum non e&longs;&longs;e in corruptione; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> ea quoque motus e&longs;t, qui in alios mo&shy;<lb/>tus diuidi pote&longs;t. </s>                                                                <s>ac primum e&longs;&longs;e rei qu&aelig; fiebat: quia tum primum e&longs;t, c&ugrave;m res illa qu&aelig; corrum&shy;<lb/>pebatur, amplius non e&longs;t; quod &amp; dum fit album, &amp; dum fit homo, licet a&longs;&longs;erere. </s>                                                                <s>nam &longs;ic vlti&shy;<lb/>mum non e&longs;&longs;e &longs;eminis e&longs;t primum e&longs;&longs;e hominis, &amp; vltimum non e&longs;&longs;e nigri e&longs;t primum e&longs;&longs;e albi. <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg1420"></arrow.to.target><lb/>priuationem, habens rationem corruptionis qu&aelig; itidem di&longs;tribuitur in eam qu&aelig; &longs;impliciter e&longs;t, <lb/>&amp; qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m quid; qui motus ita inter &longs;e connexi &longs;unt, vt vnus &longs;ine altero pr&aelig;&longs;tari non po&longs;&shy;<lb/>&longs;it. </s>                                                                <s>quo factum e&longs;t, vt re vera ortus vnius &longs;it alterius oppo&longs;iti interitus, &amp; vnus &longs;it re ip&longs;a termi&shy;<lb/>nus, licet ratione di&longs;tinguatur, quo terminatur corruptio rei qu&aelig; corrumpitur, &amp; quo termina&shy;<lb/>tur generatio rei qu&aelig; fit; atque ade&ograve; vt eo v&longs;que &longs;it res qu&aelig; corrumpebatur, donec ab&longs;oluta e&longs;t <lb/>altera qu&aelig; prodibat in lucem: nec e&longs;&longs;e po&longs;sit res qu&aelig; fiebat, ni&longs;i iam corrupta &longs;it altera qu&aelig; in&shy;<lb/>teribat. </s>                                                                <s>aliter manere contraria &longs;imul po&longs;&longs;ent: aut aliquod e&longs;&longs;e tempus, quo materia de&longs;erta e&longs;&shy;<lb/>&longs;et ab omni forma; neque res e&longs;&longs;et, neque non e&longs;&longs;et; qu&aelig; cert&egrave; natura non patitur. </s>                                                                <s>Ergo &longs;equi&shy;<lb/>tur, vt idem &longs;it vltimum non e&longs;&longs;e rei qu&aelig; corrumpebatur, &amp; primum e&longs;&longs;e rei qu&aelig; <expan abbr="fieb&amacr;t">fiebant</expan>; nam <lb/>tunc de re qu&aelig; corrumpebatur, ver&egrave; a&longs;&longs;eri non pote&longs;t non e&longs;&longs;e, &amp; de ea qu&aelig; fiebat, qu&ograve;d e&longs;t, c&ugrave;m <lb/>ante&agrave; liceret &longs;olum dicere, h&aelig;c corrumpitur, illa ver&ograve; fit. </s>                                                                <s>dicitur autem vltimum non e&longs;&longs;e, quo&shy;<lb/>niam c&ugrave;m corrumperetur, tendebat ad non e&longs;&longs;e; vbi ver&ograve; res e&longs;t qu&aelig; fiebat, t&ugrave;m extremum non <lb/>e&longs;t, neque datur primum non e&longs;&longs;e in corruptione; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> ea quoque motus e&longs;t, qui in alios mo&shy;<lb/>tus diuidi pote&longs;t. </s>                                                                <s>ac primum e&longs;&longs;e rei qu&aelig; fiebat: quia tum primum e&longs;t, c&ugrave;m res illa qu&aelig; corrum&shy;<lb/>pebatur, amplius non e&longs;t; quod &amp; dum fit album, &amp; dum fit homo, licet a&longs;&longs;erere. </s>                                                                <s>nam &longs;ic vlti&shy;<lb/>mum non e&longs;&longs;e &longs;eminis e&longs;t primum e&longs;&longs;e hominis, &amp; vltimum non e&longs;&longs;e nigri e&longs;t primum e&longs;&longs;e albi. <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg1421"></arrow.to.target><lb/>Neque ob&longs;tat qu&ograve;d album etiam, antequ&agrave;m ad vltimum gradum peruenerit, album nuncupa&shy;<lb/>tur; homo non item. </s>                                                                <s>quia in generatione albi &longs;umi pote&longs;t aliqua pars &longs;en&longs;ilis qu&aelig; tum e&longs;t id, <lb/>quod natura aut a&longs;&longs;equi vult, aut producere pote&longs;t: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet rationem albi terminati, &amp; <lb/>form&aelig;, &amp; idcirco etiam quando procedit vlterius albi generatio, fit aliud <expan abbr="alb&utilde;">album</expan>, qua&longs;i &longs;it alia eius <lb/>forma, &amp; &egrave; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nigro, vbi vltimum non e&longs;&longs;e talis nigri e&longs;t primum e&longs;&longs;e talis albi; verbigratia, c&ugrave;m <lb/>ex albo vt duo fit tran&longs;itus ad album vt quattuor; &longs;ed ita fit ex albo, vt duo, tanquam &longs;i e&longs;&longs;et ni&shy;<lb/>grum vt &longs;ex, &amp; huius e&longs;t vltimum non e&longs;&longs;e quod e&longs;t primum e&longs;&longs;e albi vt quattuor. </s>                                                                <s>Ita facimus <lb/>idem iudicium de permanentibus, qu&aelig; cum motu fiunt &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;int, &longs;iue accidentia. <lb/></s>                                                                <s>&amp; cum aliqua ratio motus &longs;iue &longs;ucce&longs;sionis ad ortum &longs;ub&longs;tanti&aelig; pertinear: qu&ograve;d eodem modo <lb/>termini in &longs;ub&longs;tantia &amp; accidente con&longs;tituendi &longs;int. </s>                                                                <s>Sic ergo di&longs;cedimus ab iis qui aliam ratio&shy;<lb/>nem terminorum &longs;ub&longs;tanti&aelig; tribuunt, atque aliam accidenti; pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m Ari&longs;toteles h&aelig;c <lb/>qua&longs;i intere&agrave; nihil inter&longs;it, non di&longs;tinxerit. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve; quod re&longs;tat de iis qu&ecedil; t&ugrave;m fiunt, t&ugrave;m etiam <lb/>momento temporis intereunt, c&ugrave;m fiant &longs;imul &amp; &longs;int, c&ugrave;m etiam corrumpantur &longs;imul &amp; non <lb/>&longs;int: patet ab intrin&longs;eca ratione terminos &longs;umi non po&longs;&longs;e, nulla enim differentia e&longs;t inter partem <lb/> <arrow.to.target n="marg1421"></arrow.to.target><lb/>Neque ob&longs;tat qu&ograve;d album etiam, antequ&agrave;m ad vltimum gradum peruenerit, album nuncupa&shy;<lb/>tur; homo non item. </s>                                                                <s>quia in generatione albi &longs;umi pote&longs;t aliqua pars &longs;en&longs;ilis qu&aelig; tum e&longs;t id, <lb/>quod natura aut a&longs;&longs;equi vult, aut producere pote&longs;t: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>obtinet rationem albi terminati, &amp; <lb/>form&aelig;, &amp; idcirco etiam quando procedit vlterius albi generatio, fit aliud <expan abbr="alb&utilde;">album</expan>, qua&longs;i &longs;it alia eius <lb/>forma, &amp; &egrave; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nigro, vbi vltimum non e&longs;&longs;e talis nigri e&longs;t primum e&longs;&longs;e talis albi; verbigratia, c&ugrave;m <lb/>ex albo vt duo fit tran&longs;itus ad album vt quattuor; &longs;ed ita fit ex albo, vt duo, tanquam &longs;i e&longs;&longs;et ni&shy;<lb/>grum vt &longs;ex, &amp; huius e&longs;t vltimum non e&longs;&longs;e quod e&longs;t primum e&longs;&longs;e albi vt quattuor. </s>                                                                <s>Ita facimus <lb/>idem iudicium de permanentibus, qu&aelig; cum motu fiunt &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;int, &longs;iue accidentia. <lb/></s>                                                                <s>&amp; cum aliqua ratio motus &longs;iue &longs;ucce&longs;sionis ad ortum &longs;ub&longs;tanti&aelig; pertinear: qu&ograve;d eodem modo <lb/>termini in &longs;ub&longs;tantia &amp; accidente con&longs;tituendi &longs;int. </s>                                                                <s>Sic ergo di&longs;cedimus ab iis qui aliam ratio&shy;<lb/>nem terminorum &longs;ub&longs;tanti&aelig; tribuunt, atque aliam accidenti; pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m Ari&longs;toteles h&aelig;c <lb/>qua&longs;i intere&agrave; nihil inter&longs;it, non di&longs;tinxerit. </s>                                                                <s>Iam ver&ograve; quod re&longs;tat de iis qu&ecedil; t&ugrave;m fiunt, t&ugrave;m etiam <lb/>momento temporis intereunt, c&ugrave;m fiant &longs;imul &amp; &longs;int, c&ugrave;m etiam corrumpantur &longs;imul &amp; non <lb/>&longs;int: patet ab intrin&longs;eca ratione terminos &longs;umi non po&longs;&longs;e, nulla enim differentia e&longs;t inter partem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1422"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; fit, &amp; eam qu&aelig; facta e&longs;t. </s>                                                                <s>igitur per temporis terminos &longs;olummod&ograve; notabuntur. </s>                                                                <s>Quamob&shy;<lb/>rem aut erit primum illorum e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet erit primum punctum ante quod non licebat di&shy;<lb/>cere hoc e&longs;t, &amp; po&longs;t quod licet dicere, hoc e&longs;t. </s>                                                                <s>Aut etiam c&ugrave;m i&longs;t&aelig; mutationes pendeant ex aliis <lb/>motibus, ide&ograve; ex eorum terminis indicari, vt c&ugrave;m &longs;it primum e&longs;&longs;e quo Sol e&longs;t in hoc puncto, vnde <lb/>illuminat <expan abbr="horiz&otilde;tem">horizontem</expan> no&longs;trum, etiam vt e&longs;t primum e&longs;&longs;e &longs;olis in hoc puncto, &longs;ic etiam &longs;it primum <lb/>e&longs;&longs;e illuminationis, &amp; ab oppo&longs;ito cum vltim&ograve; non e&longs;t &longs;upr&agrave; horizontem, tunc etiam &longs;it vltimum <lb/>non e&longs;&longs;e terminationis in eo; proptere&agrave; vel terminum defitionis ego notarem negatione &longs;ic. </s>                                                                <s>non <lb/>dari vltimum non e&longs;&longs;e: quoniam non de&longs;init per corruptionem, &longs;ed ad extremum v&longs;que perma&shy;<lb/>net &longs;eruans eundem tenorem, nec dicere licet vltimum e&longs;&longs;e, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> terminatur forma, vel etiam <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s ip&longs;i concederem terminos pro ratione terminorum quos a&longs;&longs;ecuta e&longs;t illa res cuius <lb/>motum talis mutatio &longs;equitur, quod ita eueniet non &longs;i terminos motus acceperis, quoad e&longs;t mo&shy;<lb/>tus, &longs;ed &longs;i ip&longs;um vbi con&longs;ideres quod per motum comparatur: exi&longs;tit enim illuminatio per mo&shy;<lb/>tum quidem, &longs;ed non cum motu, &amp; cum ip&longs;o vbi tantummod&ograve;. </s>                                                                <s>quare vt e&longs;t eius primum e&longs;&longs;e &amp; <lb/>vltimum non e&longs;&longs;e, &longs;ic e&longs;t primum e&longs;&longs;e &amp; vltimum non e&longs;&longs;e illuminationis. </s>                                                                <s>Vbi etiam nota diffe&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1422"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; fit, &amp; eam qu&aelig; facta e&longs;t. </s>                                                                <s>igitur per temporis terminos &longs;olummod&ograve; notabuntur. </s>                                                                <s>Quamob&shy;<lb/>rem aut erit primum illorum e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet erit primum punctum ante quod non licebat di&shy;<lb/>cere hoc e&longs;t, &amp; po&longs;t quod licet dicere, hoc e&longs;t. </s>                                                                <s>Aut etiam c&ugrave;m i&longs;t&aelig; mutationes pendeant ex aliis <lb/>motibus, ide&ograve; ex eorum terminis indicari, vt c&ugrave;m &longs;it primum e&longs;&longs;e quo Sol e&longs;t in hoc puncto, vnde <lb/>illuminat <expan abbr="horiz&otilde;tem">horizontem</expan> no&longs;trum, etiam vt e&longs;t primum e&longs;&longs;e &longs;olis in hoc puncto, &longs;ic etiam &longs;it primum <lb/>e&longs;&longs;e illuminationis, &amp; ab oppo&longs;ito cum vltim&ograve; non e&longs;t &longs;upr&agrave; horizontem, tunc etiam &longs;it vltimum <lb/>non e&longs;&longs;e terminationis in eo; proptere&agrave; vel terminum definitionis ego notarem negatione &longs;ic. </s>                                                                <s>non <lb/>dari vltimum non e&longs;&longs;e: quoniam non de&longs;init per corruptionem, &longs;ed ad extremum v&longs;que perma&shy;<lb/>net &longs;eruans eundem tenorem, nec dicere licet vltimum e&longs;&longs;e, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> terminatur forma, vel etiam <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s ip&longs;i concederem terminos pro ratione terminorum quos a&longs;&longs;ecuta e&longs;t illa res cuius <lb/>motum talis mutatio &longs;equitur, quod ita eueniet non &longs;i terminos motus acceperis, quoad e&longs;t mo&shy;<lb/>tus, &longs;ed &longs;i ip&longs;um vbi con&longs;ideres quod per motum comparatur: exi&longs;tit enim illuminatio per mo&shy;<lb/>tum quidem, &longs;ed non cum motu, &amp; cum ip&longs;o vbi tantummod&ograve;. </s>                                                                <s>quare vt e&longs;t eius primum e&longs;&longs;e &amp; <lb/>vltimum non e&longs;&longs;e, &longs;ic e&longs;t primum e&longs;&longs;e &amp; vltimum non e&longs;&longs;e illuminationis. </s>                                                                <s>Vbi etiam nota diffe&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1423"></arrow.to.target><lb/>rentiam inter nos &amp; Latinos auctores; c&ugrave;m ip&longs;i velint accidentia incipere per vltimum non e&longs;&longs;e; <lb/>&amp; h&aelig;c qu&aelig; &longs;ubit&ograve; fiunt vltimum e&longs;&longs;e obtinere.</s></p> <arrow.to.target n="marg1423"></arrow.to.target><lb/>rentiam inter nos &amp; Latinos auctores; c&ugrave;m ip&longs;i velint accidentia incipere per vltimum non e&longs;&longs;e; <lb/>&amp; h&aelig;c qu&aelig; &longs;ubit&ograve; fiunt vltimum e&longs;&longs;e obtinere.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1417"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg1417"></margin.target>B</s></p>
Line 5619 
Line 5619 
 <arrow.to.target n="marg1429"></arrow.to.target><lb/>&longs;erat Ari&longs;toteles; motum non e&longs;&longs;e motus, tanquam de &longs;ubiecto &longs;int accipienda. </s>                                                                <s>non igitur diui&shy;<lb/>duum e&longs;t tale principium. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i fuerit indiuiduum, iam erit primum motus, quod ab Ari&shy;<lb/>&longs;totele negatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Neque &longs;ufficit, &longs;i mutatum e&longs;&longs;e dicas requirere motum; quia tamet&longs;i ea <lb/>ratione, qu&agrave; mutatum e&longs;t, requirit motum, at non, qu&agrave; primum, de quo nunc qu&ecedil;rimus. </s>                                                                <s>quo&shy;<lb/>niam, inquam ego. </s>                                                                <s>e&longs;to; non &longs;it hoc mutatum e&longs;&longs;e; at nil vetat, quominus &longs;it primum &amp; fallax <lb/>e&longs;t ea ratio, qu&ograve;d motus principio careat, linea ver&ograve; minim&egrave;: quand&ograve; motus &longs;ic diuidi po&longs;sit in <lb/>alios motus, non magis qu&agrave;m linea diuidi pote&longs;t in alias lineas, atque omnia reliqua continua. <lb/></s>                                                                <s>Mitto eos nunc qui ponunt in tempore terminos &longs;ecundum rem, &amp; per &longs;e, c&ugrave;m tamen &longs;int &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m cogitationem, &amp; ad ea qu&aelig; fiunt in tempore, aut eius puncto, quanquam de hac ip&longs;a re in <lb/>extremo voluminis agendum e&longs;t diligentius. </s>                                                                <s>Neque potes dicere hoc fore primum, &longs;ed tamen <lb/>non motus, hoc e&longs;t, e&longs;&longs;e quidem terminum motus, non autem partem eo qu&ograve;d neque mutatum <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t pars motus, neque omnino diuidui, id quod e&longs;t indiuiduum. </s>                                                                <s>Pr&aelig;terquamqu&ograve;d aduer&shy;<lb/>&longs;us hoc valet Ari&longs;totelica ratio. </s>                                                                <s>Primum non e&longs;t motus; quoniam ip&longs;e diuidi pote&longs;t in alios mo&shy;<lb/>tus. </s>                                                                <s>In re quam alij conniuent, dicam id quod mihi diutius cogitanti venit in mentem. </s>                                                                <s>Pri&shy;<lb/>m&ugrave;m igitur di&longs;tinguamus de motu: ip&longs;e autem accipitur, vt &longs;ignificat &longs;ucce&longs;sionem &amp; fluxum,  <arrow.to.target n="marg1429"></arrow.to.target><lb/>&longs;erat Ari&longs;toteles; motum non e&longs;&longs;e motus, tanquam de &longs;ubiecto &longs;int accipienda. </s>                                                                <s>non igitur diui&shy;<lb/>duum e&longs;t tale principium. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i fuerit indiuiduum, iam erit primum motus, quod ab Ari&shy;<lb/>&longs;totele negatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Neque &longs;ufficit, &longs;i mutatum e&longs;&longs;e dicas requirere motum; quia tamet&longs;i ea <lb/>ratione, qu&agrave; mutatum e&longs;t, requirit motum, at non, qu&agrave; primum, de quo nunc qu&ecedil;rimus. </s>                                                                <s>quo&shy;<lb/>niam, inquam ego. </s>                                                                <s>e&longs;to; non &longs;it hoc mutatum e&longs;&longs;e; at nil vetat, quominus &longs;it primum &amp; fallax <lb/>e&longs;t ea ratio, qu&ograve;d motus principio careat, linea ver&ograve; minim&egrave;: quand&ograve; motus &longs;ic diuidi po&longs;sit in <lb/>alios motus, non magis qu&agrave;m linea diuidi pote&longs;t in alias lineas, atque omnia reliqua continua. <lb/></s>                                                                <s>Mitto eos nunc qui ponunt in tempore terminos &longs;ecundum rem, &amp; per &longs;e, c&ugrave;m tamen &longs;int &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m cogitationem, &amp; ad ea qu&aelig; fiunt in tempore, aut eius puncto, quanquam de hac ip&longs;a re in <lb/>extremo voluminis agendum e&longs;t diligentius. </s>                                                                <s>Neque potes dicere hoc fore primum, &longs;ed tamen <lb/>non motus, hoc e&longs;t, e&longs;&longs;e quidem terminum motus, non autem partem eo qu&ograve;d neque mutatum <lb/>e&longs;&longs;e e&longs;t pars motus, neque omnino diuidui, id quod e&longs;t indiuiduum. </s>                                                                <s>Pr&aelig;terquamqu&ograve;d aduer&shy;<lb/>&longs;us hoc valet Ari&longs;totelica ratio. </s>                                                                <s>Primum non e&longs;t motus; quoniam ip&longs;e diuidi pote&longs;t in alios mo&shy;<lb/>tus. </s>                                                                <s>In re quam alij conniuent, dicam id quod mihi diutius cogitanti venit in mentem. </s>                                                                <s>Pri&shy;<lb/>m&ugrave;m igitur di&longs;tinguamus de motu: ip&longs;e autem accipitur, vt &longs;ignificat &longs;ucce&longs;sionem &amp; fluxum,
 <pb pagenum="200"/>atque, vt aiunt, formaliter, aut proce&longs;&longs;um cert&aelig; form&aelig;, atque, vt dici &longs;olet, materialiter. </s>                                                                <s>nos agi&shy;<lb/> <pb pagenum="200"/>atque, vt aiunt, formaliter, aut proce&longs;&longs;um cert&aelig; form&aelig;, atque, vt dici &longs;olet, materialiter. </s>                                                                <s>nos agi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1430"></arrow.to.target><lb/>mus nunc de motu, quatenus e&longs;t fluxus, infra de altero eius &longs;ignificato di&longs;putaturi. </s>                                                                <s>In illa ergo <lb/>mutatione, in qua &egrave; non motu dicitur fieri vel e&longs;&longs;e motus, e&longs;t quod iam diuiduum e&longs;t &amp; &longs;icut in&shy;<lb/>&longs;tanti tempus adnexum e&longs;t, non alterum in&longs;tans; in&longs;tans enim non e&longs;t continuum, neque contin&shy;<lb/>guum, neque con&longs;equens; &longs;ed tempus adnectitur; &longs;ic vbi motus e&longs;t, ei quod e&longs;t non e&longs;&longs;e motum <lb/>con&longs;equens e&longs;&longs;e motum, &amp; &longs;icut in&longs;tans, vnde c&ecedil;pit tempus, reip&longs;a finis e&longs;t, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am <lb/>tribuitur pr&aelig;terito. </s>                                                                <s>hoc enim extitit: non autem futuro, licet &longs;it eius initium; quia non dum <lb/>extat hoc, &amp; quia po&longs;t illud id quod e&longs;t, e&longs;t tempus &amp; diuiduum, &longs;ic quod e&longs;t indiuiduum ab <lb/>initio motus, illi tribuitur quod motui pr&aelig;ce&longs;sit: nam quod con&longs;equitur, omne diuiduum e&longs;t, <lb/>&amp; motus. </s>                                                                <s>quo fit, vt &longs;it prima quidem pars motus, &longs;ed non primum tanquam indiuiduum, &longs;iue <lb/>appelletur hoc mutatum e&longs;&longs;e, &longs;iue primum e&longs;&longs;e &longs;impliciter, nihil refert. </s>                                                                <s>Quare ad dubitationem <lb/>propo&longs;itam facil&egrave; re&longs;pondeo. </s>                                                                <s>E&longs;t primum tempus in quo fit motus. </s>                                                                <s>fateor. </s>                                                                <s>&longs;unt &amp; termini tem&shy;<lb/>poris. </s>                                                                <s>concedo. </s>                                                                <s>ergo &amp; termini motus, &amp; id tibi do. </s>                                                                <s>Tu adiungis. </s>                                                                <s>Termini temporis &longs;unt indi&shy;<lb/>uidui, ergo &amp; termini motus, initium &longs;cilicet &amp; finis. </s>                                                                <s>Iam ine&longs;t fallacia in argumento, quoniam <lb/>termini, vnde incipit tempus, &longs;unt pr&aelig;teriti re ip&longs;a, non autem eiusquod incipit. </s>                                                                <s>Sed omne id <lb/>quod e&longs;t, eius quod incipit, e&longs;t tempus &amp; diuiduum; ita quoque de motu dicendum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nam <lb/> <arrow.to.target n="marg1430"></arrow.to.target><lb/>mus nunc de motu, quatenus e&longs;t fluxus, infra de altero eius &longs;ignificato di&longs;putaturi. </s>                                                                <s>In illa ergo <lb/>mutatione, in qua &egrave; non motu dicitur fieri vel e&longs;&longs;e motus, e&longs;t quod iam diuiduum e&longs;t &amp; &longs;icut in&shy;<lb/>&longs;tanti tempus adnexum e&longs;t, non alterum in&longs;tans; in&longs;tans enim non e&longs;t continuum, neque contin&shy;<lb/>guum, neque con&longs;equens; &longs;ed tempus adnectitur; &longs;ic vbi motus e&longs;t, ei quod e&longs;t non e&longs;&longs;e motum <lb/>con&longs;equens e&longs;&longs;e motum, &amp; &longs;icut in&longs;tans, vnde c&ecedil;pit tempus, reip&longs;a finis e&longs;t, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am <lb/>tribuitur pr&aelig;terito. </s>                                                                <s>hoc enim extitit: non autem futuro, licet &longs;it eius initium; quia non dum <lb/>extat hoc, &amp; quia po&longs;t illud id quod e&longs;t, e&longs;t tempus &amp; diuiduum, &longs;ic quod e&longs;t indiuiduum ab <lb/>initio motus, illi tribuitur quod motui pr&aelig;ce&longs;sit: nam quod con&longs;equitur, omne diuiduum e&longs;t, <lb/>&amp; motus. </s>                                                                <s>quo fit, vt &longs;it prima quidem pars motus, &longs;ed non primum tanquam indiuiduum, &longs;iue <lb/>appelletur hoc mutatum e&longs;&longs;e, &longs;iue primum e&longs;&longs;e &longs;impliciter, nihil refert. </s>                                                                <s>Quare ad dubitationem <lb/>propo&longs;itam facil&egrave; re&longs;pondeo. </s>                                                                <s>E&longs;t primum tempus in quo fit motus. </s>                                                                <s>fateor. </s>                                                                <s>&longs;unt &amp; termini tem&shy;<lb/>poris. </s>                                                                <s>concedo. </s>                                                                <s>ergo &amp; termini motus, &amp; id tibi do. </s>                                                                <s>Tu adiungis. </s>                                                                <s>Termini temporis &longs;unt indi&shy;<lb/>uidui, ergo &amp; termini motus, initium &longs;cilicet &amp; finis. </s>                                                                <s>Iam ine&longs;t fallacia in argumento, quoniam <lb/>termini, vnde incipit tempus, &longs;unt pr&aelig;teriti re ip&longs;a, non autem eiusquod incipit. </s>                                                                <s>Sed omne id <lb/>quod e&longs;t, eius quod incipit, e&longs;t tempus &amp; diuiduum; ita quoque de motu dicendum e&longs;t. </s>                                                                <s>Nam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1431"></arrow.to.target><lb/>primum quod e&longs;t indiuiduum e&longs;t alterius form&aelig;, cuius e&longs;t primum non e&longs;&longs;e, quare nihil huius <lb/>motus, quod con&longs;equitur &longs;ic habet: nam fit motus in tempore &amp; primum motus in primo tem&shy;<lb/>pore, quia etiam primum motus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>In qua re &longs;ucce&longs;siua di&longs;tinguuntur &agrave; permanentibus, <lb/>quoniam h&aelig;c habent, qu&ograve;d &longs;int &longs;imul &amp; indiuidu&egrave;, ide&ograve; in quolibet in&longs;tanti, po&longs;tqu&agrave;m exi&longs;tunt, <lb/>illis tribui pote&longs;t illud e&longs;&longs;e quod e&longs;t indiuiduum, &amp; quatenus tale non obnoxium tempori. </s>                                                                <s>Ide&ograve; <lb/>tollitur &longs;ecunda dubitatio, qua confertur motus cum &longs;patio, quoniam &longs;patium permanens e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Nec ver&ograve; negatur motum habere terminos; &longs;ed id negatur, qu&ograve;d pr&ecedil;ter vltimum motus primum <lb/>&longs;it ip&longs;ius motus: &longs;ed e&longs;t eius quod pr&aelig;ce&longs;sit. </s>                                                                <s>pr&ecedil;terquamqu&ograve;d finitus motus accipitur ibi vel ad <lb/><expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, vel ad &longs;patium; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> illud <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ab initio habet in&longs;tans, quod e&longs;t re ip&longs;a ip&longs;ius pr&ecedil;teriti: <lb/><expan abbr="&longs;pati&umacr;">&longs;patium</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aunt</expan>, quia permanens, per &longs;e <expan abbr="terminat&utilde;">terminatum</expan> e&longs;t; quare communicat terminationem motui, qu&aelig; <lb/>tamen eius diui&longs;ioni non ob&longs;tat. </s>                                                                <s>Id autem quod &longs;patio tribuimus in latione, pote&longs;t item c&ecedil;teris <lb/>motibus, proportione conuenire: nam quod in iis e&longs;t res ip&longs;a, &amp; id quod obtinet materialis; quia <lb/>progre&longs;&longs;us e&longs;t &agrave; potentia, qu&aelig; per &longs;e infinita e&longs;t, terminari autem pote&longs;t forma &amp; actu; ad actum <lb/>ip&longs;um &amp; formam, qu&aelig; per &longs;e terminata e&longs;t, omnis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> terminationis in illis intrin&longs;ec&egrave; cau&longs;&longs;a e&longs;t.<lb/> <arrow.to.target n="marg1431"></arrow.to.target><lb/>primum quod e&longs;t indiuiduum e&longs;t alterius form&aelig;, cuius e&longs;t primum non e&longs;&longs;e, quare nihil huius <lb/>motus, quod con&longs;equitur &longs;ic habet: nam fit motus in tempore &amp; primum motus in primo tem&shy;<lb/>pore, quia etiam primum motus e&longs;t motus. </s>                                                                <s>In qua re &longs;ucce&longs;siua di&longs;tinguuntur &agrave; permanentibus, <lb/>quoniam h&aelig;c habent, qu&ograve;d &longs;int &longs;imul &amp; indiuidu&egrave;, ide&ograve; in quolibet in&longs;tanti, po&longs;tqu&agrave;m exi&longs;tunt, <lb/>illis tribui pote&longs;t illud e&longs;&longs;e quod e&longs;t indiuiduum, &amp; quatenus tale non obnoxium tempori. </s>                                                                <s>Ide&ograve; <lb/>tollitur &longs;ecunda dubitatio, qua confertur motus cum &longs;patio, quoniam &longs;patium permanens e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Nec ver&ograve; negatur motum habere terminos; &longs;ed id negatur, qu&ograve;d pr&ecedil;ter vltimum motus primum <lb/>&longs;it ip&longs;ius motus: &longs;ed e&longs;t eius quod pr&aelig;ce&longs;sit. </s>                                                                <s>pr&ecedil;terquamqu&ograve;d finitus motus accipitur ibi vel ad <lb/><expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, vel ad &longs;patium; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> illud <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ab initio habet in&longs;tans, quod e&longs;t re ip&longs;a ip&longs;ius pr&ecedil;teriti: <lb/><expan abbr="&longs;pati&umacr;">&longs;patium</expan> <expan abbr="a&umacr;t">aut</expan>, quia permanens, per &longs;e <expan abbr="terminat&utilde;">terminatum</expan> e&longs;t; quare communicat terminationem motui, qu&aelig; <lb/>tamen eius diui&longs;ioni non ob&longs;tat. </s>                                                                <s>Id autem quod &longs;patio tribuimus in latione, pote&longs;t item c&ecedil;teris <lb/>motibus, proportione conuenire: nam quod in iis e&longs;t res ip&longs;a, &amp; id quod obtinet materialis; quia <lb/>progre&longs;&longs;us e&longs;t &agrave; potentia, qu&aelig; per &longs;e infinita e&longs;t, terminari autem pote&longs;t forma &amp; actu; ad actum <lb/>ip&longs;um &amp; formam, qu&aelig; per &longs;e terminata e&longs;t, omnis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> terminationis in illis intrin&longs;ec&egrave; cau&longs;&longs;a e&longs;t.<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1432"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg1432"></arrow.to.target></s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1424"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg1424"></margin.target>A</s></p>
Line 5665 
Line 5665 
 <s>POTVIT &amp; id quoque dubitari non mod&ograve; ob ea qu&aelig; nunc tanquam firma &amp; certa con&longs;ti&shy;<lb/>tuta &longs;unt, &longs;ed propter illa item qu&aelig; nos olim accepimus. </s>                                                                <s>Nam &longs;&aelig;pe po&longs;ita &longs;unt &agrave; nobis tria <lb/>motus elementa, terminus &agrave; quo, terminus ad quem, &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>An'ne vera &longs;it pror&longs;us ea <lb/>po&longs;itio, videlicet, terminum &agrave; quo e&longs;&longs;e partem quampiam motus. </s>                                                                <s>Neque enim defuere qui &longs;e&shy;<lb/>cus exi&longs;timare potui&longs;&longs;e videantur (nanque et&longs;i ad hoc problema nihil priuatim dicunt; ea tamen <lb/>decernunt ex quibus h&aelig;c con&longs;equuntur) terminum &agrave; quo ad motus e&longs;&longs;entiam nullo modo per&shy;<lb/>tinere: &longs;ed alterum illi oppo&longs;itum duntaxat in e&longs;&longs;entia motus e&longs;&longs;e recipiendum. </s>                                                                <s>Rationes au&shy;<lb/>tem quibus vtuntur, huiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Motus nil e&longs;t aliud, qu&agrave;m actus eius quod pote&longs;tate, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; nil aliud &longs;ibi vult, qu&agrave;m proce&longs;&longs;um in actum perfectum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;o&shy;<lb/>lum &longs;ignificat viam in terminum ad quem. </s>                                                                <s>Confirmatur autem ex eo, qu&ograve;d etiam motus inci&shy;<lb/>pit &agrave; termino ad quem, velut albefactio &agrave; primo gradu albedinis. </s>                                                                <s>&amp; reip&longs;a e&longs;t profectus in albe&shy;<lb/>dine, extrin&longs;ecus autem proce&longs;&longs;us in nigredine, aboletur enim. </s>                                                                <s>Accedit eodem auctoritas Ari&shy;<lb/>&longs;totelis qui motuum repugnantiam iudicandam e&longs;&longs;e cen&longs;eat ex aduer&longs;itate terminorum ad quos, <lb/>non autem terminorum &agrave; quibus, qua&longs;i nullam rationem termini &agrave; quo habendam e&longs;&longs;e cen&longs;uerit <arrow.to.target n="marg1438"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Itaque etiam motus veritatem &agrave; termino ad quem duntaxat arbitrantur e&longs;&longs;e peten&shy;<lb/>dam. </s>                                                                <s>Sic igitur et&longs;i non &longs;ine termino &agrave; quo con&longs;tat motus, at illi ine&longs;t veluti comes, non vt prin&shy;<lb/>cipium &amp; e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Hoc equidem placitum arct&egrave; tenui&longs;&longs;e <expan abbr="accurate&qacute;">accurateque</expan>. </s>                                                                <s>defendi&longs;&longs;e graui&longs;si&shy;<lb/>mos viros accepimus, ex quo etiam nata &longs;unt illa, nimirum id pote&longs;tatis quod in motus defini&shy;<lb/>tione comprehenderetur, ad terminum ad quem referri oportere. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m id &longs;ine contro&shy;<lb/>uer&longs;ia detur &agrave; Peripateticis terminum ad quem in motu principem locum obtinere, &amp; pote&longs;tas in <lb/>definitione motus &longs;ibi vendicet primas. </s>                                                                <s>Ergo nece&longs;&longs;e e&longs;t pote&longs;tas &amp; terminus ad quem reap&longs;e <lb/>conueniant. </s>                                                                <s>Poti&longs;simam ver&ograve; partem definitionis e&longs;&longs;e pote&longs;tatem in motu &longs;ic approbant. </s>                                                                <s>Tameis <lb/>enim definitio motus a&longs;signata e&longs;t. </s>                                                                <s>Actus eius quod &longs;it pote&longs;tate, quatenus e&longs;t pote&longs;tate. </s>                                                                <s>In qua <lb/>&longs;an&egrave; oratione actus locum generis occupauit, pote&longs;tas ver&ograve; differenti&aelig;. </s>                                                                <s>Atqui differentia, quo&shy;<lb/>niam e&longs;t &longs;icuti forma, magis attingit e&longs;&longs;entiam rei qu&agrave;m genus, quod e&longs;t &longs;icuti materia. </s>                                                                <s>T&ugrave;m de&shy;<lb/>inde quia motus acceptum refert, qu&ograve;d vnus &longs;it, &amp; &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparatus, termino ad quem; ad hunc <lb/>ver&ograve; e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>Igitur pote&longs;tate motus ip&longs;e determinatur; quippe qui in eiu&longs;modi pote&shy; <s>POTVIT &amp; id quoque dubitari non mod&ograve; ob ea qu&aelig; nunc tanquam firma &amp; certa con&longs;ti&shy;<lb/>tuta &longs;unt, &longs;ed propter illa item qu&aelig; nos olim accepimus. </s>                                                                <s>Nam &longs;&aelig;pe po&longs;ita &longs;unt &agrave; nobis tria <lb/>motus elementa, terminus &agrave; quo, terminus ad quem, &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>An'ne vera &longs;it pror&longs;us ea <lb/>po&longs;itio, videlicet, terminum &agrave; quo e&longs;&longs;e partem quampiam motus. </s>                                                                <s>Neque enim defuere qui &longs;e&shy;<lb/>cus exi&longs;timare potui&longs;&longs;e videantur (nanque et&longs;i ad hoc problema nihil priuatim dicunt; ea tamen <lb/>decernunt ex quibus h&aelig;c con&longs;equuntur) terminum &agrave; quo ad motus e&longs;&longs;entiam nullo modo per&shy;<lb/>tinere: &longs;ed alterum illi oppo&longs;itum duntaxat in e&longs;&longs;entia motus e&longs;&longs;e recipiendum. </s>                                                                <s>Rationes au&shy;<lb/>tem quibus vtuntur, huiu&longs;modi &longs;unt. </s>                                                                <s>Motus nil e&longs;t aliud, qu&agrave;m actus eius quod pote&longs;tate, qua&shy;<lb/>tenus huiu&longs;modi. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; nil aliud &longs;ibi vult, qu&agrave;m proce&longs;&longs;um in actum perfectum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;o&shy;<lb/>lum &longs;ignificat viam in terminum ad quem. </s>                                                                <s>Confirmatur autem ex eo, qu&ograve;d etiam motus inci&shy;<lb/>pit &agrave; termino ad quem, velut albefactio &agrave; primo gradu albedinis. </s>                                                                <s>&amp; reip&longs;a e&longs;t profectus in albe&shy;<lb/>dine, extrin&longs;ecus autem proce&longs;&longs;us in nigredine, aboletur enim. </s>                                                                <s>Accedit eodem auctoritas Ari&shy;<lb/>&longs;totelis qui motuum repugnantiam iudicandam e&longs;&longs;e cen&longs;eat ex aduer&longs;itate terminorum ad quos, <lb/>non autem terminorum &agrave; quibus, qua&longs;i nullam rationem termini &agrave; quo habendam e&longs;&longs;e cen&longs;uerit <arrow.to.target n="marg1438"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Itaque etiam motus veritatem &agrave; termino ad quem duntaxat arbitrantur e&longs;&longs;e peten&shy;<lb/>dam. </s>                                                                <s>Sic igitur et&longs;i non &longs;ine termino &agrave; quo con&longs;tat motus, at illi ine&longs;t veluti comes, non vt prin&shy;<lb/>cipium &amp; e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Hoc equidem placitum arct&egrave; tenui&longs;&longs;e <expan abbr="accurate&qacute;">accurateque</expan>. </s>                                                                <s>defendi&longs;&longs;e graui&longs;si&shy;<lb/>mos viros accepimus, ex quo etiam nata &longs;unt illa, nimirum id pote&longs;tatis quod in motus defini&shy;<lb/>tione comprehenderetur, ad terminum ad quem referri oportere. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m id &longs;ine contro&shy;<lb/>uer&longs;ia detur &agrave; Peripateticis terminum ad quem in motu principem locum obtinere, &amp; pote&longs;tas in <lb/>definitione motus &longs;ibi vendicet primas. </s>                                                                <s>Ergo nece&longs;&longs;e e&longs;t pote&longs;tas &amp; terminus ad quem reap&longs;e <lb/>conueniant. </s>                                                                <s>Poti&longs;simam ver&ograve; partem definitionis e&longs;&longs;e pote&longs;tatem in motu &longs;ic approbant. </s>                                                                <s>Tameis <lb/>enim definitio motus a&longs;signata e&longs;t. </s>                                                                <s>Actus eius quod &longs;it pote&longs;tate, quatenus e&longs;t pote&longs;tate. </s>                                                                <s>In qua <lb/>&longs;an&egrave; oratione actus locum generis occupauit, pote&longs;tas ver&ograve; differenti&aelig;. </s>                                                                <s>Atqui differentia, quo&shy;<lb/>niam e&longs;t &longs;icuti forma, magis attingit e&longs;&longs;entiam rei qu&agrave;m genus, quod e&longs;t &longs;icuti materia. </s>                                                                <s>T&ugrave;m de&shy;<lb/>inde quia motus acceptum refert, qu&ograve;d vnus &longs;it, &amp; &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparatus, termino ad quem; ad hunc <lb/>ver&ograve; e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>Igitur pote&longs;tate motus ip&longs;e determinatur; quippe qui in eiu&longs;modi pote&shy;
 <pb pagenum="202"/>&longs;tate con&longs;i&longs;tat. </s>                                                                <s>Terti&ograve; quoniam res qu&aelig; mouentur, non mouentur &longs;an&egrave; merito form&aelig; quam <lb/> <pb pagenum="202"/>&longs;tate con&longs;i&longs;tat. </s>                                                                <s>Terti&ograve; quoniam res qu&aelig; mouentur, non mouentur &longs;an&egrave; merito form&aelig; quam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1439"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;ecut&aelig; iam &longs;unt, in illa enim conquie&longs;cunt: ergo mouentur propter formam quam nondum <lb/>habent, &longs;ed plan&egrave; po&longs;&longs;unt habere. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; motus poti&longs;sime fit ob pote&longs;tatem. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; <lb/>ponatur aqua qu&aelig; ad ignem calefiat &amp; ferueat, ac dum feruet, calefaciat aliud: cert&egrave; non calefit, <lb/>&amp; calefacit propter idem principium; ver&ugrave;m propter actum calefacit quem iam adepta erat, ca&shy;<lb/>lefit autem merito caloris illius quem nondum habet, &longs;ed ad quem e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>H&aelig;c nobis <lb/>perpendenda non ocios&egrave;, vt iis ventilatis, &amp; prob&egrave; di&longs;cu&longs;sis experiamur an'ne germanam pr&aelig;ce&shy;<lb/>ptoris no&longs;tri &longs;ententiam a&longs;&longs;equi valeamus. </s>                                                                <s>Quod vt rite peragatur, docebimus in primis non&shy;<lb/>mod&ograve; terminum ad quem, ver&ugrave;m etiam terminum &agrave; quo, constare e&longs;&longs;entiam motus, tamet&longs;i ter&shy;<lb/>minus ad quem &longs;ibi primos honores in motu a&longs;&longs;umit: quanquam ego neminem ob&longs;eruo qui id <lb/>neget. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;edul&ograve; di&longs;quiremus an'ne pote&longs;tas priorem locum occupet in motu; <expan abbr="itidem&qacute;ue">itidemque</expan> <lb/>an'ne potius terminum ad quem re&longs;piciat qu&agrave;m terminum &agrave; quo, vt illi dicere coguntur, quo&shy;<lb/>rum rationes ante&agrave; recitauimus. </s>                                                                <s>Nunc audiamus ea qu&aelig; mihi per&longs;uadent terminum &agrave; quo per&shy;<lb/>tinere ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>In primis qu&ograve;d cau&longs;&longs;a prima propterquam ine&longs;t aliquid cuipiam, <lb/>demum e&longs;t e&longs;&longs;entia; &longs;ed e&longs;&longs;e diuiduum ine&longs;t in motu, per id primum quod e&longs;t partim e&longs;&longs;e in ter&shy;<lb/>mino &agrave; quo, partim in termino ad quem: ergo terminus vterque e&longs;t e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>In &longs;ubie&shy;<lb/>cto enim eiu&longs;modi naturam contineri nece&longs;&longs;e e&longs;t, vnde propen&longs;io fluat ex qua attributi eiu&longs;mo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1439"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;ecut&aelig; iam &longs;unt, in illa enim conquie&longs;cunt: ergo mouentur propter formam quam nondum <lb/>habent, &longs;ed plan&egrave; po&longs;&longs;unt habere. </s>                                                                <s>Proptere&agrave; motus poti&longs;sime fit ob pote&longs;tatem. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; <lb/>ponatur aqua qu&aelig; ad ignem calefiat &amp; ferueat, ac dum feruet, calefaciat aliud: cert&egrave; non calefit, <lb/>&amp; calefacit propter idem principium; ver&ugrave;m propter actum calefacit quem iam adepta erat, ca&shy;<lb/>lefit autem merito caloris illius quem nondum habet, &longs;ed ad quem e&longs;t in potentia. </s>                                                                <s>H&aelig;c nobis <lb/>perpendenda non ocios&egrave;, vt iis ventilatis, &amp; prob&egrave; di&longs;cu&longs;sis experiamur an'ne germanam pr&aelig;ce&shy;<lb/>ptoris no&longs;tri &longs;ententiam a&longs;&longs;equi valeamus. </s>                                                                <s>Quod vt rite peragatur, docebimus in primis non&shy;<lb/>mod&ograve; terminum ad quem, ver&ugrave;m etiam terminum &agrave; quo, constare e&longs;&longs;entiam motus, tamet&longs;i ter&shy;<lb/>minus ad quem &longs;ibi primos honores in motu a&longs;&longs;umit: quanquam ego neminem ob&longs;eruo qui id <lb/>neget. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; &longs;edul&ograve; di&longs;quiremus an'ne pote&longs;tas priorem locum occupet in motu; <expan abbr="itidem&qacute;ue">itidemque</expan> <lb/>an'ne potius terminum ad quem re&longs;piciat qu&agrave;m terminum &agrave; quo, vt illi dicere coguntur, quo&shy;<lb/>rum rationes ante&agrave; recitauimus. </s>                                                                <s>Nunc audiamus ea qu&aelig; mihi per&longs;uadent terminum &agrave; quo per&shy;<lb/>tinere ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>In primis qu&ograve;d cau&longs;&longs;a prima propterquam ine&longs;t aliquid cuipiam, <lb/>demum e&longs;t e&longs;&longs;entia; &longs;ed e&longs;&longs;e diuiduum ine&longs;t in motu, per id primum quod e&longs;t partim e&longs;&longs;e in ter&shy;<lb/>mino &agrave; quo, partim in termino ad quem: ergo terminus vterque e&longs;t e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>In &longs;ubie&shy;<lb/>cto enim eiu&longs;modi naturam contineri nece&longs;&longs;e e&longs;t, vnde propen&longs;io fluat ex qua attributi eiu&longs;mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1440"></arrow.to.target><lb/>di reddatur particeps quod ine&longs;t per &longs;e. </s>                                                                <s>Ita enim ea decernebat Ari&longs;toteles ine&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; de&shy;<lb/>mon&longs;trationi &longs;ubiici qu&aelig; cognata e&longs;&longs;ent, &amp; ex &longs;ubiecti principiis ortum ducerent. </s>                                                                <s>Sed e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum, hoc e&longs;t, habere partium productionem &amp; terminos pote&longs;tate, quanuis communi quadam <lb/>ratione &longs;it ingenitum quantitati, propria tamen ratione, qua motus e&longs;t, hoc e&longs;t, qua e&longs;t imperfe&shy;<lb/>ctum quid, &amp; in eo po&longs;itum quod e&longs;t fieri, e&longs;t vtriu&longs;que termini participem e&longs;&longs;e; ex quo etiam <lb/>6. Phy&longs;. ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur, vt in hoc eodem volumine &longs;criptum e&longs;t, omne id quod mo&shy;<lb/>uetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Vt cert&egrave; &longs;i quatenus mouetur, quippiam e&longs;t diuiduum, credi oporteat, <lb/>motui per &longs;e e&longs;&longs;e diuiduum, ita ine&longs;&longs;e, vt illi prim&ograve; in&longs;it, &amp; per motum ei quod mouetur. </s>                                                                <s>&agrave;c &longs;iquis <lb/>eius rationis &longs;ummam in primos &longs;uos terminos di&longs;&longs;oluere &longs;tudeta&amp;ttilde, ita poterit fabricare demon&shy;<lb/>&longs;trationem. </s>                                                                <s>Motui ine&longs;&longs;e vtriu&longs;que termini e&longs;&longs;e particeps, vtriu&longs;que termini participi ine&longs;&longs;e <lb/>e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>At corpori ine&longs;t motus, ergo &amp; vtrunque terminum participare, &amp; e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum. </s>                                                                <s>Itaque terminus &agrave; quo, &amp; terminus ad quem &longs;unt de e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Deinde qu&ecedil; con&shy;<lb/>tinentur in definitione motus, &longs;unt eius e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Terminus autem &agrave; quo continetur in ea defi&shy;<lb/>nitione. </s>                                                                <s>igitur etiam pertinet ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptio &longs;ic approbatur. </s>                                                                <s>Quod e&longs;t poten&shy;<lb/>tia, continetur in definitione motus; terminus &agrave; quo e&longs;t id quod e&longs;t in potentia, aut per quod <lb/> <arrow.to.target n="marg1440"></arrow.to.target><lb/>di reddatur particeps quod ine&longs;t per &longs;e. </s>                                                                <s>Ita enim ea decernebat Ari&longs;toteles ine&longs;&longs;e per &longs;e, &amp; de&shy;<lb/>mon&longs;trationi &longs;ubiici qu&aelig; cognata e&longs;&longs;ent, &amp; ex &longs;ubiecti principiis ortum ducerent. </s>                                                                <s>Sed e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum, hoc e&longs;t, habere partium productionem &amp; terminos pote&longs;tate, quanuis communi quadam <lb/>ratione &longs;it ingenitum quantitati, propria tamen ratione, qua motus e&longs;t, hoc e&longs;t, qua e&longs;t imperfe&shy;<lb/>ctum quid, &amp; in eo po&longs;itum quod e&longs;t fieri, e&longs;t vtriu&longs;que termini participem e&longs;&longs;e; ex quo etiam <lb/>6. Phy&longs;. ab Ari&longs;totele demon&longs;tratur, vt in hoc eodem volumine &longs;criptum e&longs;t, omne id quod mo&shy;<lb/>uetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Vt cert&egrave; &longs;i quatenus mouetur, quippiam e&longs;t diuiduum, credi oporteat, <lb/>motui per &longs;e e&longs;&longs;e diuiduum, ita ine&longs;&longs;e, vt illi prim&ograve; in&longs;it, &amp; per motum ei quod mouetur. </s>                                                                <s>&agrave;c &longs;iquis <lb/>eius rationis &longs;ummam in primos &longs;uos terminos di&longs;&longs;oluere &longs;tudeat, ita poterit fabricare demon&shy;<lb/>&longs;trationem. </s>                                                                <s>Motui ine&longs;&longs;e vtriu&longs;que termini e&longs;&longs;e particeps, vtriu&longs;que termini participi ine&longs;&longs;e <lb/>e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>At corpori ine&longs;t motus, ergo &amp; vtrunque terminum participare, &amp; e&longs;&longs;e diui&shy;<lb/>duum. </s>                                                                <s>Itaque terminus &agrave; quo, &amp; terminus ad quem &longs;unt de e&longs;&longs;entia motus. </s>                                                                <s>Deinde qu&ecedil; con&shy;<lb/>tinentur in definitione motus, &longs;unt eius e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Terminus autem &agrave; quo continetur in ea defi&shy;<lb/>nitione. </s>                                                                <s>igitur etiam pertinet ad e&longs;&longs;entiam motus. </s>                                                                <s>A&longs;&longs;umptio &longs;ic approbatur. </s>                                                                <s>Quod e&longs;t poten&shy;<lb/>tia, continetur in definitione motus; terminus &agrave; quo e&longs;t id quod e&longs;t in potentia, aut per quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1441"></arrow.to.target><lb/>ine&longs;t pote&longs;tas in &longs;ubiecto motus, ergo continetur in ea definitione. </s>                                                                <s>Approbatur autem huius <lb/>pro&longs;yllogi&longs;mi a&longs;&longs;umptio rur&longs;us alio pro&longs;yllogi&longs;mo, &longs;ic. </s>                                                                <s>Contraria &longs;unt ea qu&aelig; &longs;unt in potentia. <lb/></s>                                                                <s>Terminus &agrave; quo contrarius e&longs;t termino ad quem: ergo terminus &agrave; quo e&longs;t potentia. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, <lb/>dum enumerarent Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; Auerroes ea qu&aelig; conueniunt ad con&longs;tituendum motum, <lb/> <arrow.to.target n="marg1441"></arrow.to.target><lb/>ine&longs;t pote&longs;tas in &longs;ubiecto motus, ergo continetur in ea definitione. </s>                                                                <s>Approbatur autem huius <lb/>pro&longs;yllogi&longs;mi a&longs;&longs;umptio rur&longs;us alio pro&longs;yllogi&longs;mo, &longs;ic. </s>                                                                <s>Contraria &longs;unt ea qu&aelig; &longs;unt in potentia. <lb/></s>                                                                <s>Terminus &agrave; quo contrarius e&longs;t termino ad quem: ergo terminus &agrave; quo e&longs;t potentia. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave;, <lb/>dum enumerarent Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; Auerroes ea qu&aelig; conueniunt ad con&longs;tituendum motum, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1442"></arrow.to.target><lb/>docent ea e&longs;&longs;e quinque: terminos duos &agrave; quo &amp; ad quem; &longs;ubiectum, tempus, &amp; efficiens. </s>                                                                <s>tem&shy;<lb/>pus autem &amp; efficiens extrin&longs;eca e&longs;&longs;e monent; re&longs;tat igitur terminos vtro&longs;que ine&longs;&longs;e intrin&longs;ecus <lb/>in motu. </s>                                                                <s>Neque ob&longs;tat qu&ograve;d etiam terminus ad quem &longs;it contrarius, &amp; ide&ograve; etiam ille vim po&shy;<lb/>tenti&aelig; retineat; quoniam &amp; ip&longs;e e&longs;t potentia; non tamen operatur &longs;ecund&ugrave;m potentiam quam <lb/>habet, &longs;ed &longs;ecund&ugrave;m actum; qu&ograve;d &longs;i &longs;ecund&ugrave;m &longs;uam potentiam operaretur, vtique iam obtine&shy;<lb/>ret potenti&aelig; rationem, &amp; locum termini &agrave; quo, &amp; e&longs;&longs;et motus &longs;uperiori contrarius. </s>                                                                <s>Pr&aelig;ter&agrave; ni&shy;<lb/>&longs;i terminus &agrave; quo e&longs;&longs;et de e&longs;&longs;entia motus, idem e&longs;&longs;et motus ab albo ad fu&longs;cum, atque &agrave; nigro ad <lb/>fu&longs;cum: neque enim differunt quo ad terminum ad quem, &longs;ed &longs;ol&ugrave;m quo ad terminum &agrave; quo. <lb/></s>                                                                <s>Adde item qu&ograve;d Ari&longs;toteles diffinit a&longs;cen&longs;um per terminum &agrave; quo, dicens ip&longs;um e&longs;&longs;e &agrave; centro. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Accedit e&ograve;dem, qu&ograve;d conuer&longs;io vtro&longs;que terminos complectitur, c&ugrave;m &longs;ic definiatur, qu&ograve;d &longs;it <lb/> <arrow.to.target n="marg1442"></arrow.to.target><lb/>docent ea e&longs;&longs;e quinque: terminos duos &agrave; quo &amp; ad quem; &longs;ubiectum, tempus, &amp; efficiens. </s>                                                                <s>tem&shy;<lb/>pus autem &amp; efficiens extrin&longs;eca e&longs;&longs;e monent; re&longs;tat igitur terminos vtro&longs;que ine&longs;&longs;e intrin&longs;ecus <lb/>in motu. </s>                                                                <s>Neque ob&longs;tat qu&ograve;d etiam terminus ad quem &longs;it contrarius, &amp; ide&ograve; etiam ille vim po&shy;<lb/>tenti&aelig; retineat; quoniam &amp; ip&longs;e e&longs;t potentia; non tamen operatur &longs;ecund&ugrave;m potentiam quam <lb/>habet, &longs;ed &longs;ecund&ugrave;m actum; qu&ograve;d &longs;i &longs;ecund&ugrave;m &longs;uam potentiam operaretur, vtique iam obtine&shy;<lb/>ret potenti&aelig; rationem, &amp; locum termini &agrave; quo, &amp; e&longs;&longs;et motus &longs;uperiori contrarius. </s>                                                                <s>Pr&aelig;ter&agrave; ni&shy;<lb/>&longs;i terminus &agrave; quo e&longs;&longs;et de e&longs;&longs;entia motus, idem e&longs;&longs;et motus ab albo ad fu&longs;cum, atque &agrave; nigro ad <lb/>fu&longs;cum: neque enim differunt quo ad terminum ad quem, &longs;ed &longs;ol&ugrave;m quo ad terminum &agrave; quo. <lb/></s>                                                                <s>Adde item qu&ograve;d Ari&longs;toteles diffinit a&longs;cen&longs;um per terminum &agrave; quo, dicens ip&longs;um e&longs;&longs;e &agrave; centro. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Accedit e&ograve;dem, qu&ograve;d conuer&longs;io vtro&longs;que terminos complectitur, c&ugrave;m &longs;ic definiatur, qu&ograve;d &longs;it <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1443"></arrow.to.target><lb/>circum centrum, &amp; &agrave; centro ad centrum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Igitur in definitione motus vtrique termini compre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1443"></arrow.to.target><lb/>circum centrum, &amp; &agrave; centro ad centrum. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Igitur in definitione motus vtrique termini compre&shy;<lb/>
Line 5713 
Line 5713 
 <s>QVONIAM ver&ograve; motum fluxu definiuimus quem tempore item obiri docuimus in om&shy;<lb/>ni mutatione per &longs;e, e&longs;t ver&ograve; fluxus &longs;ucce&longs;sio qu&aelig;dam &longs;eu partium form&aelig;, &longs;eu materi&aelig; in <lb/>mobili, &longs;ucce&longs;sio ver&ograve; <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> continuatio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, opinor, <expan abbr="alien&utilde;">alienum</expan> ab in&longs;tituto no&longs;tro, &longs;i ea nunc tran&longs;i&shy;<lb/>gamus qu&aelig; ad <expan abbr="continuation&etilde;">continuationem</expan> motus <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan>; &amp; ob id poti&longs;sim&egrave; qu&ograve;d de <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ione">conuer&longs;ione</expan> tractaturis <lb/>maxim&egrave; <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> expediat huiu&longs;modi cognitio. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; continuitas vnius e&longs;t motus, <lb/>ide&ograve; nos ante alia <expan abbr="c&otilde;&longs;tituemus">con&longs;tituemus</expan> ex Ari&longs;totele qui &longs;it vnus motus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> vnus, &amp; qu&ecedil;'nam <lb/>ip&longs;ius conditiones. </s>                                                                <s>Vnus ergo motus e&longs;t multis modis. </s>                                                                <s>Etenim motus vnus genere dicitur, hic ve&shy;<lb/>r&ograve; e&longs;t ad vnum pr&aelig;dicamentum, vt puta, quantum, quale; quo fit, vt <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> affectiones &amp; alteratio&shy;<lb/> <s>QVONIAM ver&ograve; motum fluxu definiuimus quem tempore item obiri docuimus in om&shy;<lb/>ni mutatione per &longs;e, e&longs;t ver&ograve; fluxus &longs;ucce&longs;sio qu&aelig;dam &longs;eu partium form&aelig;, &longs;eu materi&aelig; in <lb/>mobili, &longs;ucce&longs;sio ver&ograve; <expan abbr="&etilde;t">etiam</expan> continuatio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> erit, opinor, <expan abbr="alien&utilde;">alienum</expan> ab in&longs;tituto no&longs;tro, &longs;i ea nunc tran&longs;i&shy;<lb/>gamus qu&aelig; ad <expan abbr="continuation&etilde;">continuationem</expan> motus <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan>; &amp; ob id poti&longs;sim&egrave; qu&ograve;d de <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ione">conuer&longs;ione</expan> tractaturis <lb/>maxim&egrave; <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> expediat huiu&longs;modi cognitio. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; continuitas vnius e&longs;t motus, <lb/>ide&ograve; nos ante alia <expan abbr="c&otilde;&longs;tituemus">con&longs;tituemus</expan> ex Ari&longs;totele qui &longs;it vnus motus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> vnus, &amp; qu&ecedil;'nam <lb/>ip&longs;ius conditiones. </s>                                                                <s>Vnus ergo motus e&longs;t multis modis. </s>                                                                <s>Etenim motus vnus genere dicitur, hic ve&shy;<lb/>r&ograve; e&longs;t ad vnum pr&aelig;dicamentum, vt puta, quantum, quale; quo fit, vt <expan abbr="o&etilde;s">omnes</expan> affectiones &amp; alteratio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1452"></arrow.to.target><lb/>nes &longs;int vnus genere motus, qu&ograve;d omnes &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m quale: quanuis oppo&longs;iti &longs;int motus, vt <lb/>ortus &amp; interitus, auctio &amp; decrementum: etiam, quia &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m idem pr&aelig;dicamentum, <lb/>omnes vnus genere motus exi&longs;tunt, vt contr&agrave; genere <expan abbr="&longs;eiug&atilde;tur">&longs;eiugantur</expan> affectiones &amp; generationes qu&aelig; <lb/>&longs;unt ad diuer&longs;a pr&aelig;dicamenta, &longs;ub&longs;tantiam &amp; quale: prout ver&ograve; genus e&longs;t vel &longs;ummum, vel &longs;ub&shy;<lb/>alternum; &longs;ic accidit etiam motum e&longs;&longs;e eundem, aut diuer&longs;um vel genere &longs;ummo, vel &longs;ubalter&shy;<lb/>no: &longs;ic generatio plant&aelig; &amp; lapidis e&longs;t vnus motus genere &longs;ummo, generatio complurium lapi&shy;<lb/>dum e&longs;t vnus genere &longs;ubalterno. </s>                                                                <s>Dicitur etiam vnus &longs;pecie infima (nam &longs;uperior &longs;pecies non <lb/>differt &agrave; genere &longs;ubalterno, nec motus ad illam &agrave; motu qui e&longs;t ad genus &longs;ubalternum) qui e&longs;t &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m eandem &longs;peciem infimam, vt nigrefactiones omnes &amp; omnes calefactiones propter ni&shy;<lb/>gredinem &amp; caliditatem qu&aelig; vna &longs;pecies exi&longs;tunt. (ita enim nunc exempli cau&longs;&longs;a &longs;tatuamus ali&shy;<lb/>bi de hoc ip&longs;o di&longs;&longs;erturi, propter Simplicium qui putauit accidentia in philo&longs;ophia naturali pro <lb/>&longs;ubiecti ratione di&longs;tinguenda) &longs;ic in hoc &longs;ignificatu non iidem motus qui fiunt &longs;ecund&ugrave;m diuer&shy;<lb/>&longs;as &longs;pecies. </s>                                                                <s>proinde calefactio &amp; nigrefactio &longs;unt vnus genere motus, &longs;pecie ver&ograve; non vnus. <lb/></s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; vnus e&longs;t motus &longs;impliciter qui e&longs;t &longs;ingularis, vt h&aelig;c calefactio. </s>                                                                <s>Vnus etiam motus ille <lb/>e&longs;t qui perfectus e&longs;t, &amp; tendit in vltimum terminum. </s>                                                                <s>imperfectus item &amp; interruptus vnus e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1452"></arrow.to.target><lb/>nes &longs;int vnus genere motus, qu&ograve;d omnes &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m quale: quanuis oppo&longs;iti &longs;int motus, vt <lb/>ortus &amp; interitus, auctio &amp; decrementum: etiam, quia &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m idem pr&aelig;dicamentum, <lb/>omnes vnus genere motus exi&longs;tunt, vt contr&agrave; genere <expan abbr="&longs;eiug&atilde;tur">&longs;eiugantur</expan> affectiones &amp; generationes qu&aelig; <lb/>&longs;unt ad diuer&longs;a pr&aelig;dicamenta, &longs;ub&longs;tantiam &amp; quale: prout ver&ograve; genus e&longs;t vel &longs;ummum, vel &longs;ub&shy;<lb/>alternum; &longs;ic accidit etiam motum e&longs;&longs;e eundem, aut diuer&longs;um vel genere &longs;ummo, vel &longs;ubalter&shy;<lb/>no: &longs;ic generatio plant&aelig; &amp; lapidis e&longs;t vnus motus genere &longs;ummo, generatio complurium lapi&shy;<lb/>dum e&longs;t vnus genere &longs;ubalterno. </s>                                                                <s>Dicitur etiam vnus &longs;pecie infima (nam &longs;uperior &longs;pecies non <lb/>differt &agrave; genere &longs;ubalterno, nec motus ad illam &agrave; motu qui e&longs;t ad genus &longs;ubalternum) qui e&longs;t &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m eandem &longs;peciem infimam, vt nigrefactiones omnes &amp; omnes calefactiones propter ni&shy;<lb/>gredinem &amp; caliditatem qu&aelig; vna &longs;pecies exi&longs;tunt. (ita enim nunc exempli cau&longs;&longs;a &longs;tatuamus ali&shy;<lb/>bi de hoc ip&longs;o di&longs;&longs;erturi, propter Simplicium qui putauit accidentia in philo&longs;ophia naturali pro <lb/>&longs;ubiecti ratione di&longs;tinguenda) &longs;ic in hoc &longs;ignificatu non iidem motus qui fiunt &longs;ecund&ugrave;m diuer&shy;<lb/>&longs;as &longs;pecies. </s>                                                                <s>proinde calefactio &amp; nigrefactio &longs;unt vnus genere motus, &longs;pecie ver&ograve; non vnus. <lb/></s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; vnus e&longs;t motus &longs;impliciter qui e&longs;t &longs;ingularis, vt h&aelig;c calefactio. </s>                                                                <s>Vnus etiam motus ille <lb/>e&longs;t qui perfectus e&longs;t, &amp; tendit in vltimum terminum. </s>                                                                <s>imperfectus item &amp; interruptus vnus e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1453"></arrow.to.target><lb/>pote&longs;t; &longs;ed tamen &longs;i cum &longs;uperiore conferatur; minus e&longs;t vnus, nam pr&aelig;cipua cau&longs;&longs;a propter <lb/>quam e&longs;t vnus, petitur &agrave; forma &agrave; qua longius di&longs;tat interruptus, qu&agrave;m perfectus &amp; ab&longs;olutus. <lb/></s>                                                                <s>E&longs;t &amp; vnus motus qui e&longs;t regularis, &amp; vniformis, irregularis vnus e&longs;t item, &longs;ed &longs;uperiore minus <lb/>vnus. </s>                                                                <s>intelligo ver&ograve; regularem eum qui vno modo &longs;e habet in omnibus &longs;uis partibus t&ugrave;m quo <lb/>ad tempus, t&ugrave;m quo ad &longs;patium: huic autem oppo&longs;itum irregularem. </s>                                                                <s>quanuis in conuer&longs;ione, <lb/>quam maxim&egrave; regularem te&longs;tatur e&longs;&longs;e philo&longs;ophus, inde &longs;it petenda regularitas; qu&ograve;d omnes c&ecedil;&shy;<lb/>li partes eodem tempore, &amp; &aelig;quali angulos &aelig;qualeis efficiunt in &longs;patio per quod <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> mouetur. <lb/></s>                                                                <s>C&aelig;ter&ugrave;m in motibus illis primis qui &longs;unt vnus genere &longs;iue &longs;ummo, &longs;iue &longs;ubalterno, &amp; vnus &longs;pe&shy;<lb/>cie, vnitas termini ad quem poti&longs;sim&egrave; attendenda e&longs;t, vt &longs;icut per terminum ad quem habet pr&ecedil;ci&shy;<lb/>pu&egrave; qu&ograve;d fit, a&longs;&longs;equatur etiam qu&ograve;d &longs;it vnus; hanc ver&ograve; confectatur vnitas termini &agrave; quo, vt &longs;i <lb/>ex albo viride fiat, &amp; idem ex nigro, non &longs;it futurus motus vnus. </s>                                                                <s>quanquam aliud ob&longs;eruandum <lb/>e&longs;t in motu qui e&longs;t ad locum, nanque ad eius vnitatem &longs;pecificam non &longs;ufficit vnitas <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan>, <lb/>vt in c&aelig;teris motibus, &longs;ed vnitas &longs;patij pr&aelig;tere&agrave; de&longs;ideratur: neque enim fuerit idem &longs;pecie mo&shy;<lb/>tus, &longs;i circulo feratur quippiam ad punctum leonis, ac &longs;i ex centro mundi rect&agrave; ad eundem pun&shy;<lb/>ctum tendere cogitetur. </s>                                                                <s>In eo ver&ograve; qui propri&egrave; vnus e&longs;t, hic autem e&longs;t indiuiduus, nonmod&ograve; <lb/> <arrow.to.target n="marg1453"></arrow.to.target><lb/>pote&longs;t; &longs;ed tamen &longs;i cum &longs;uperiore conferatur; minus e&longs;t vnus, nam pr&aelig;cipua cau&longs;&longs;a propter <lb/>quam e&longs;t vnus, petitur &agrave; forma &agrave; qua longius di&longs;tat interruptus, qu&agrave;m perfectus &amp; ab&longs;olutus. <lb/></s>                                                                <s>E&longs;t &amp; vnus motus qui e&longs;t regularis, &amp; vniformis, irregularis vnus e&longs;t item, &longs;ed &longs;uperiore minus <lb/>vnus. </s>                                                                <s>intelligo ver&ograve; regularem eum qui vno modo &longs;e habet in omnibus &longs;uis partibus t&ugrave;m quo <lb/>ad tempus, t&ugrave;m quo ad &longs;patium: huic autem oppo&longs;itum irregularem. </s>                                                                <s>quanuis in conuer&longs;ione, <lb/>quam maxim&egrave; regularem te&longs;tatur e&longs;&longs;e philo&longs;ophus, inde &longs;it petenda regularitas; qu&ograve;d omnes c&ecedil;&shy;<lb/>li partes eodem tempore, &amp; &aelig;quali angulos &aelig;qualeis efficiunt in &longs;patio per quod <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> mouetur. <lb/></s>                                                                <s>C&aelig;ter&ugrave;m in motibus illis primis qui &longs;unt vnus genere &longs;iue &longs;ummo, &longs;iue &longs;ubalterno, &amp; vnus &longs;pe&shy;<lb/>cie, vnitas termini ad quem poti&longs;sim&egrave; attendenda e&longs;t, vt &longs;icut per terminum ad quem habet pr&ecedil;ci&shy;<lb/>pu&egrave; qu&ograve;d fit, a&longs;&longs;equatur etiam qu&ograve;d &longs;it vnus; hanc ver&ograve; confectatur vnitas termini &agrave; quo, vt &longs;i <lb/>ex albo viride fiat, &amp; idem ex nigro, non &longs;it futurus motus vnus. </s>                                                                <s>quanquam aliud ob&longs;eruandum <lb/>e&longs;t in motu qui e&longs;t ad locum, nanque ad eius vnitatem &longs;pecificam non &longs;ufficit vnitas <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan>, <lb/>vt in c&aelig;teris motibus, &longs;ed vnitas &longs;patij pr&aelig;tere&agrave; de&longs;ideratur: neque enim fuerit idem &longs;pecie mo&shy;<lb/>tus, &longs;i circulo feratur quippiam ad punctum leonis, ac &longs;i ex centro mundi rect&agrave; ad eundem pun&shy;<lb/>ctum tendere cogitetur. </s>                                                                <s>In eo ver&ograve; qui propri&egrave; vnus e&longs;t, hic autem e&longs;t indiuiduus, nonmod&ograve; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1454"></arrow.to.target><lb/>vnitas terminorum de&longs;ideratur, ver&ugrave;metiam temporis &amp; mobilis: aliquod ex his &longs;i deficiat, non <lb/>patitur e&longs;&longs;e vnum ad numerum motum, vt &longs;i mobile diuer&longs;um fuerit. </s>                                                                <s>Quanquam ad tollendas <lb/>aliquas difficultateis aliud iudicium de vno mobili <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;&longs;e puto qu&agrave;m fieri &longs;oleat. </s>                                                                <s>Credo <lb/>enim non omnem <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> motus, e&longs;&longs;e vnius indiuidui, quatenus e&longs;t &longs;ub vna &longs;pecie in&longs;ima, &amp; &longs;pe&shy;<lb/>ciali&longs;sima; &longs;ed etiam, quatenus e&longs;t &longs;ub aliquo genere; verbigratia, canis qui deor&longs;um fertur, non <lb/>ita fertur, quatenus e&longs;t canis &longs;impliciter, &longs;ed quatenus e&longs;t mixtum in quo terra dominatur. <lb/></s>                                                                <s>Ide&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;i inter mouendum pereat canis, tamen &longs;eruari po&longs;&longs;e eundem ad numerum motum. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem latius accipiemus h&icirc;c, vnum ad numerum mobile, quia &longs;cilicet &longs;it vnum &longs;uppo&longs;i&shy;<lb/>tum, appello autem &longs;uppo&longs;itum omne aggregatum ex omnibus rationibus, quibus con&longs;tituitur <lb/>vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;en&longs;ilis materi&aelig; portio, &agrave; qua prim&ugrave;m petitur vnitas numeralis, qu&ograve;d gr&ecedil;c&egrave; non <lb/>mal&egrave; dixeris <foreign lang="greek">to\ u)posa/n</foreign>, h&ecedil;c autem con&longs;i&longs;tit quidem diuer&longs;is rationibus. </s>                                                                <s>nanque in Socrate ine&longs;t <lb/>ratio hominis, animalis, &amp; corporis qu&aelig; omnia pr&aelig;dicantur in quid de Socrate. </s>                                                                <s>&amp; h&aelig;c omnia  <arrow.to.target n="marg1454"></arrow.to.target><lb/>vnitas terminorum de&longs;ideratur, ver&ugrave;metiam temporis &amp; mobilis: aliquod ex his &longs;i deficiat, non <lb/>patitur e&longs;&longs;e vnum ad numerum motum, vt &longs;i mobile diuer&longs;um fuerit. </s>                                                                <s>Quanquam ad tollendas <lb/>aliquas difficultateis aliud iudicium de vno mobili <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;&longs;e puto qu&agrave;m fieri &longs;oleat. </s>                                                                <s>Credo <lb/>enim non omnem <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> motus, e&longs;&longs;e vnius indiuidui, quatenus e&longs;t &longs;ub vna &longs;pecie in&longs;ima, &amp; &longs;pe&shy;<lb/>ciali&longs;sima; &longs;ed etiam, quatenus e&longs;t &longs;ub aliquo genere; verbigratia, canis qui deor&longs;um fertur, non <lb/>ita fertur, quatenus e&longs;t canis &longs;impliciter, &longs;ed quatenus e&longs;t mixtum in quo terra dominatur. <lb/></s>                                                                <s>Ide&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;i inter mouendum pereat canis, tamen &longs;eruari po&longs;&longs;e eundem ad numerum motum. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem latius accipiemus h&icirc;c, vnum ad numerum mobile, quia &longs;cilicet &longs;it vnum &longs;uppo&longs;i&shy;<lb/>tum, appello autem &longs;uppo&longs;itum omne aggregatum ex omnibus rationibus, quibus con&longs;tituitur <lb/>vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;en&longs;ilis materi&aelig; portio, &agrave; qua prim&ugrave;m petitur vnitas numeralis, qu&ograve;d gr&ecedil;c&egrave; non <lb/>mal&egrave; dixeris <foreign lang="greek">to\ u)posta/n</foreign>, h&ecedil;c autem con&longs;i&longs;tit quidem diuer&longs;is rationibus. </s>                                                                <s>nanque in Socrate ine&longs;t <lb/>ratio hominis, animalis, &amp; corporis qu&aelig; omnia pr&aelig;dicantur in quid de Socrate. </s>                                                                <s>&amp; h&aelig;c omnia
 <pb pagenum="205"/> <pb pagenum="205"/>
 <arrow.to.target n="marg1455"></arrow.to.target><lb/>po&longs;&longs;unt &agrave; Socrate &longs;eparari, &longs;ic ergo mouetur, vt homo, vt animal, vt corpus. </s>                                                                <s>Ita in eodem &longs;uppo&shy;<lb/>&longs;ito manet de&longs;tructa ratione Socratis ratio animalis, aut corporis, &amp; hoc animal, &amp; hoc corpus. <lb/></s>                                                                <s>qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int vnum ad numerum, etiam verum ad numerum motum moueri po&longs;&longs;unt, ni&longs;i forte <lb/>&longs;peciem &longs;peciali&longs;simam effeceris per priuationem human&aelig; form&ecedil;. </s>                                                                <s>Sed cert&egrave; &longs;uppo&longs;itum ip&longs;um <lb/>per &longs;uperioreis formas actu con&longs;i&longs;tit &agrave; quibus, potiu&longs;qu&agrave;m &agrave; priuatione motum definiri proba&shy;<lb/>bilius mihi videtur. </s>                                                                <s>Tempus quoque vnum, ide&longs;t, non interruptum e&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s>ita vt &longs;i Socra&shy;<lb/>tes &longs;anetur nunc, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>ce&longs;&longs;et, &amp; per aliquod temporis interuallum ben&egrave; valeat, &longs;ed interceden&shy;<lb/>te noua &aelig;gritudine rur&longs;us &longs;anetur; non amplius eadem &longs;anitas habenda &longs;it, ni&longs;i fort&egrave; &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan>: nil enim prohibet quominus ab vno <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s>                                                                <s>habitu varij profici&longs;cantur actus: nec ea&shy;<lb/>dem e&longs;t habenda ratio &longs;anitatis qu&aelig; con&longs;eruatur, atque eius qu&aelig;, c&ugrave;m intermi&longs;&longs;a e&longs;t, reuertitur: <lb/>illa quidem vna ad numerum e&longs;t; po&longs;terior h&aelig;c non item. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m motus vnitatem qu&ecedil;&shy;<lb/>ramus, vt initia continuationis in ip&longs;o indagemus. </s>                                                                <s>Scire licet continuum motum, eundem e&longs;&longs;e, <lb/>atque vnum ad numerum, ita vt inter &longs;e perpetu&ograve; comitentur: etenim &longs;iquis e&longs;t ad numerum <lb/>vnus, eundem oportet e&longs;&longs;e continuum, &amp; contr&agrave; &longs;i continuus, idem quoque ad numerum vnus <lb/>&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i h&aelig;c fer&egrave; mutu&ograve; con&longs;equuntur: patet ea&longs;dem fore vtriu&longs;que conditioneis. <lb/></s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; inquies tu. </s>                                                                <s>Hactenus continui motus proprietates enarrat&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>Sed qu&aelig;'nam <lb/> <arrow.to.target n="marg1455"></arrow.to.target><lb/>po&longs;&longs;unt &agrave; Socrate &longs;eparari, &longs;ic ergo mouetur, vt homo, vt animal, vt corpus. </s>                                                                <s>Ita in eodem &longs;uppo&shy;<lb/>&longs;ito manet de&longs;tructa ratione Socratis ratio animalis, aut corporis, &amp; hoc animal, &amp; hoc corpus. <lb/></s>                                                                <s>qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int vnum ad numerum, etiam verum ad numerum motum moueri po&longs;&longs;unt, ni&longs;i forte <lb/>&longs;peciem &longs;peciali&longs;simam effeceris per priuationem human&aelig; form&ecedil;. </s>                                                                <s>Sed cert&egrave; &longs;uppo&longs;itum ip&longs;um <lb/>per &longs;uperioreis formas actu con&longs;i&longs;tit &agrave; quibus, potiu&longs;qu&agrave;m &agrave; priuatione motum definiri proba&shy;<lb/>bilius mihi videtur. </s>                                                                <s>Tempus quoque vnum, ide&longs;t, non interruptum e&longs;&longs;e oportet. </s>                                                                <s>ita vt &longs;i Socra&shy;<lb/>tes &longs;anetur nunc, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s>                                                                <s>ce&longs;&longs;et, &amp; per aliquod temporis interuallum ben&egrave; valeat, &longs;ed interceden&shy;<lb/>te noua &aelig;gritudine rur&longs;us &longs;anetur; non amplius eadem &longs;anitas habenda &longs;it, ni&longs;i fort&egrave; &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan>: nil enim prohibet quominus ab vno <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s>                                                                <s>habitu varij profici&longs;cantur actus: nec ea&shy;<lb/>dem e&longs;t habenda ratio &longs;anitatis qu&aelig; con&longs;eruatur, atque eius qu&aelig;, c&ugrave;m intermi&longs;&longs;a e&longs;t, reuertitur: <lb/>illa quidem vna ad numerum e&longs;t; po&longs;terior h&aelig;c non item. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m motus vnitatem qu&ecedil;&shy;<lb/>ramus, vt initia continuationis in ip&longs;o indagemus. </s>                                                                <s>Scire licet continuum motum, eundem e&longs;&longs;e, <lb/>atque vnum ad numerum, ita vt inter &longs;e perpetu&ograve; comitentur: etenim &longs;iquis e&longs;t ad numerum <lb/>vnus, eundem oportet e&longs;&longs;e continuum, &amp; contr&agrave; &longs;i continuus, idem quoque ad numerum vnus <lb/>&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>qu&ograve;d &longs;i h&aelig;c fer&egrave; mutu&ograve; con&longs;equuntur: patet ea&longs;dem fore vtriu&longs;que conditioneis. <lb/></s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; inquies tu. </s>                                                                <s>Hactenus continui motus proprietates enarrat&aelig; &longs;unt. </s>                                                                <s>Sed qu&aelig;'nam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1456"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t continuationis cau&longs;&longs;a formalis? </s>                                                                <s>Eam nunc dicimus e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am, qu&ograve;d motus e&longs;t diuiduus in <lb/>parteis qu&ecedil; &longs;unt actu, qu&ecedil; tamen communi termino copulantur, de quo dictum e&longs;t &longs;upr&agrave;, qu&ograve;d <lb/>in motu e&longs;t mutatum e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>hoc autem &longs;e habet &longs;icuti punctum in linea, neque e&longs;t actu: aliter du&shy;<lb/>bitationes Zenonis haberent aliquod pondus, tollentis motum ob infinitatem qu&aelig; ine&longs;&longs;et in par&shy;<lb/>tibus motus, &longs;i illa forent actu, &longs;ed exi&longs;tunt potentia tant&ugrave;m: inde non ce&longs;&longs;at motus, ver&ugrave;m con&shy;<lb/>tinuatur &amp; procedit vlterius. </s>                                                                <s>Sed pr&aelig;tere&agrave; &longs;iquis originem eius continuitatis exquirat interius, <lb/>illi aduertendum e&longs;t h&aelig;c conficere motum, &longs;ubiectum, ac terminos, qu&aelig; omnia in &longs;e&longs;e conti&shy;<lb/>nent rationem diui&longs;ionis; nam &longs;ubiectum per &longs;e quantum e&longs;t, idcirco diuiduum: &amp; c&ugrave;m ip&longs;i for&shy;<lb/>ma &longs;ecund&ugrave;m parteis communicetur: fit, vt in forma diui&longs;io in&longs;it, &longs;ed ea poti&longs;sima diui&longs;ionis ra&shy;<lb/>tio qu&aelig; ducitur &agrave; pote&longs;tate &longs;ubiecti &longs;ecund&ugrave;m quam mod&ograve; magis, mod&ograve; minus abe&longs;t &agrave; forma, <lb/>&amp; termino ad quem, &amp; magis aut minus habet de termino &agrave; quo, qu&aelig; manife&longs;ti&longs;sim&egrave; con&longs;pici&shy;<lb/>tur in latione, &longs;iue quia &longs;ubiectum ip&longs;ius quatenus tale &longs;it per &longs;e quantum, &longs;eu quia plenum, &longs;iue <lb/>ob aliam quamlibet cau&longs;&longs;am, qu&aelig; po&longs;th&agrave;c non &longs;ine &longs;udore exquirenda e&longs;t. </s>                                                                <s>attamen analogic&egrave; <lb/>ine&longs;t in c&ecedil;teribus generibus &longs;ecund&ugrave;m qu&aelig; fit motus. </s>                                                                <s>Quanquam in motu generatim continui&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1456"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t continuationis cau&longs;&longs;a formalis? </s>                                                                <s>Eam nunc dicimus e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am, qu&ograve;d motus e&longs;t diuiduus in <lb/>parteis qu&ecedil; &longs;unt actu, qu&ecedil; tamen communi termino copulantur, de quo dictum e&longs;t &longs;upr&agrave;, qu&ograve;d <lb/>in motu e&longs;t mutatum e&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>hoc autem &longs;e habet &longs;icuti punctum in linea, neque e&longs;t actu: aliter du&shy;<lb/>bitationes Zenonis haberent aliquod pondus, tollentis motum ob infinitatem qu&aelig; ine&longs;&longs;et in par&shy;<lb/>tibus motus, &longs;i illa forent actu, &longs;ed exi&longs;tunt potentia tant&ugrave;m: inde non ce&longs;&longs;at motus, ver&ugrave;m con&shy;<lb/>tinuatur &amp; procedit vlterius. </s>                                                                <s>Sed pr&aelig;tere&agrave; &longs;iquis originem eius continuitatis exquirat interius, <lb/>illi aduertendum e&longs;t h&aelig;c conficere motum, &longs;ubiectum, ac terminos, qu&aelig; omnia in &longs;e&longs;e conti&shy;<lb/>nent rationem diui&longs;ionis; nam &longs;ubiectum per &longs;e quantum e&longs;t, idcirco diuiduum: &amp; c&ugrave;m ip&longs;i for&shy;<lb/>ma &longs;ecund&ugrave;m parteis communicetur: fit, vt in forma diui&longs;io in&longs;it, &longs;ed ea poti&longs;sima diui&longs;ionis ra&shy;<lb/>tio qu&aelig; ducitur &agrave; pote&longs;tate &longs;ubiecti &longs;ecund&ugrave;m quam mod&ograve; magis, mod&ograve; minus abe&longs;t &agrave; forma, <lb/>&amp; termino ad quem, &amp; magis aut minus habet de termino &agrave; quo, qu&aelig; manife&longs;ti&longs;sim&egrave; con&longs;pici&shy;<lb/>tur in latione, &longs;iue quia &longs;ubiectum ip&longs;ius quatenus tale &longs;it per &longs;e quantum, &longs;eu quia plenum, &longs;iue <lb/>ob aliam quamlibet cau&longs;&longs;am, qu&aelig; po&longs;th&agrave;c non &longs;ine &longs;udore exquirenda e&longs;t. </s>                                                                <s>attamen analogic&egrave; <lb/>ine&longs;t in c&ecedil;teribus generibus &longs;ecund&ugrave;m qu&aelig; fit motus. </s>                                                                <s>Quanquam in motu generatim continui&shy;<lb/>
Line 5743 
Line 5743 
 <arrow.to.target n="marg1459"></arrow.to.target><lb/>Pr&aelig;tere&agrave; fingamus &agrave; c&ecedil;lo ad terram v&longs;que &longs;axum dimitti, corpora &longs;an&egrave; qu&ecedil; occupant hoc <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan>; <lb/>continua non &longs;unt, &longs;ed contigua: tamen motus ille continuus e&longs;t. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; fingatur vnum e&longs;&longs;e <lb/>corpus ex vniuer&longs;a mole corporum naturalium, atque hoc moueri continu&egrave;; fiet quidem motus <lb/>continuus, &longs;patium ver&ograve; continuum non erit, non enim <expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan>, non aliquis locus, non di&longs;tantia: <lb/>quoniam pr&aelig;ter ip&longs;um mobile nihil e&longs;t aliud, vnde originem ducat motus: vacuum ver&ograve; &amp; di&shy;<lb/>&longs;tantia non dantur. </s>                                                                <s>Ambigua &longs;an&egrave; qu&aelig;&longs;tio, &amp; qu&aelig; &longs;ine innumeris fer&egrave; di&longs;tinctionibus atque ca&shy;<lb/>pitibus explicari non po&longs;sit. </s>                                                                <s>Nanque per &longs;e multiplex e&longs;t, c&ugrave;m id quod opponitur ei quod e&longs;t <lb/>per aliud, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, &longs;ecund&ograve;: tum id quod opponitur ei quod e&longs;t per accidens quod <lb/>e&longs;t infinitum, &amp; plan&egrave; ordine vacans. </s>                                                                <s>illud primum &longs;ignificat non modo non ine&longs;&longs;e perpetu&ograve;, &amp; <lb/>cum aliqua habitudine ad e&longs;&longs;entiam, &longs;ed vt excludatur omne aliud a quo pendere po&longs;sit, neque <lb/>vlla &longs;it cau&longs;&longs;a propter quam &longs;ubiectum qu&aelig;&longs;tionis eiu&longs;modi &longs;it, aut &longs;altem nullum &longs;ubiectum <lb/>medium quod &longs;it communius: alterum ver&ograve; contentum e&longs;t eo, vt alter terminus ad alterum &longs;ic <lb/>&longs;e habeat, vt qu&ograve;d &longs;ine ip&longs;o neque e&longs;&longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> etiam cogitari po&longs;sit. </s>                                                                <s>vtrum'ne ver&ograve; id alterius ope <lb/>con&longs;equatur an &longs;ua, nil refert. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; continui plures &longs;unt gradus, vt in ip&longs;o &longs;ummam omnium <lb/>analogiam per&longs;picere queas: e&longs;t enim omnium &longs;ummum atque &longs;upremum: hoc autem po&longs;tu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1459"></arrow.to.target><lb/>Pr&aelig;tere&agrave; fingamus &agrave; c&ecedil;lo ad terram v&longs;que &longs;axum dimitti, corpora &longs;an&egrave; qu&ecedil; occupant hoc <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan>; <lb/>continua non &longs;unt, &longs;ed contigua: tamen motus ille continuus e&longs;t. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; fingatur vnum e&longs;&longs;e <lb/>corpus ex vniuer&longs;a mole corporum naturalium, atque hoc moueri continu&egrave;; fiet quidem motus <lb/>continuus, &longs;patium ver&ograve; continuum non erit, non enim <expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan>, non aliquis locus, non di&longs;tantia: <lb/>quoniam pr&aelig;ter ip&longs;um mobile nihil e&longs;t aliud, vnde originem ducat motus: vacuum ver&ograve; &amp; di&shy;<lb/>&longs;tantia non dantur. </s>                                                                <s>Ambigua &longs;an&egrave; qu&aelig;&longs;tio, &amp; qu&aelig; &longs;ine innumeris fer&egrave; di&longs;tinctionibus atque ca&shy;<lb/>pitibus explicari non po&longs;sit. </s>                                                                <s>Nanque per &longs;e multiplex e&longs;t, c&ugrave;m id quod opponitur ei quod e&longs;t <lb/>per aliud, &amp;, vt dici con&longs;ueuit, &longs;ecund&ograve;: tum id quod opponitur ei quod e&longs;t per accidens quod <lb/>e&longs;t infinitum, &amp; plan&egrave; ordine vacans. </s>                                                                <s>illud primum &longs;ignificat non modo non ine&longs;&longs;e perpetu&ograve;, &amp; <lb/>cum aliqua habitudine ad e&longs;&longs;entiam, &longs;ed vt excludatur omne aliud a quo pendere po&longs;sit, neque <lb/>vlla &longs;it cau&longs;&longs;a propter quam &longs;ubiectum qu&aelig;&longs;tionis eiu&longs;modi &longs;it, aut &longs;altem nullum &longs;ubiectum <lb/>medium quod &longs;it communius: alterum ver&ograve; contentum e&longs;t eo, vt alter terminus ad alterum &longs;ic <lb/>&longs;e habeat, vt qu&ograve;d &longs;ine ip&longs;o neque e&longs;&longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> etiam cogitari po&longs;sit. </s>                                                                <s>vtrum'ne ver&ograve; id alterius ope <lb/>con&longs;equatur an &longs;ua, nil refert. </s>                                                                <s>Pr&aelig;tere&agrave; continui plures &longs;unt gradus, vt in ip&longs;o &longs;ummam omnium <lb/>analogiam per&longs;picere queas: e&longs;t enim omnium &longs;ummum atque &longs;upremum: hoc autem po&longs;tu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1460"></arrow.to.target><lb/>lat omneis illas conditioneis qu&aelig; de&longs;cript&aelig; &longs;unt 8. Phy&longs;. in quo vnus e&longs;t motus, vnum mobile, <lb/>&longs;patium vnum, &amp; tempus vnum; e&longs;t &amp; continuum &longs;ecundi ordinis, vt in quo nil temporis inter&shy;<lb/>mittitur. </s>                                                                <s>nam temporis continuitas in omni genere continui motus omnino de&longs;ideratur. </s>                                                                <s>E&longs;t &amp; <lb/>continuum, quod pr&aelig;&longs;efert in &longs;ui notione imaginem extentionis, &longs;eu productionis, &longs;iue ordinis <lb/>&longs;ecund&ugrave;m parteis qu&ecedil; in tempore collocantur; continua etiam appellantur ea quorum motus e&longs;t <lb/>vnus. </s>                                                                <s>Lat&egrave; etiam patet continuum, vt mobile item cum mouente &longs;iue in materia &longs;it, &longs;iue etiam <lb/>expers materi&ecedil;, continuum dici po&longs;sit, quia &longs;cilicet inter ip&longs;a nil intercedat. </s>                                                                <s>E&longs;t etiam continuum <lb/>idem atque perenne continuum quoque quod deinceps. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Rur&longs;us cau&longs;&longs;&aelig; continuationis mult&ecedil; <lb/> <arrow.to.target n="marg1460"></arrow.to.target><lb/>lat omneis illas conditioneis qu&aelig; de&longs;cript&aelig; &longs;unt 8. Phy&longs;. in quo vnus e&longs;t motus, vnum mobile, <lb/>&longs;patium vnum, &amp; tempus vnum; e&longs;t &amp; continuum &longs;ecundi ordinis, vt in quo nil temporis inter&shy;<lb/>mittitur. </s>                                                                <s>nam temporis continuitas in omni genere continui motus omnino de&longs;ideratur. </s>                                                                <s>E&longs;t &amp; <lb/>continuum, quod pr&aelig;&longs;efert in &longs;ui notione imaginem extentionis, &longs;eu productionis, &longs;iue ordinis <lb/>&longs;ecund&ugrave;m parteis qu&ecedil; in tempore collocantur; continua etiam appellantur ea quorum motus e&longs;t <lb/>vnus. </s>                                                                <s>Lat&egrave; etiam patet continuum, vt mobile item cum mouente &longs;iue in materia &longs;it, &longs;iue etiam <lb/>expers materi&ecedil;, continuum dici po&longs;sit, quia &longs;cilicet inter ip&longs;a nil intercedat. </s>                                                                <s>E&longs;t etiam continuum <lb/>idem atque perenne continuum quoque quod deinceps. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Rur&longs;us cau&longs;&longs;&aelig; continuationis mult&ecedil; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1461"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt, &amp; materia de qua &longs;uperiore capite dictum e&longs;t, &amp; efficiens a quo pendet motus &amp; &longs;patium, <lb/>&amp; in &longs;uo genere vnumquodque continuationem facit in motu. </s>                                                                <s>His &longs;tantibus, vt plan&egrave; fateor, <lb/>motum non e&longs;&longs;e <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan> per &longs;e in eo &longs;ignificato quod opponitur ei quod e&longs;t per aliud; ita con&shy;<lb/>tr&agrave; a&longs;&longs;ero motum per &longs;e continuum in &longs;ecundo &longs;ignificato quod opponitur ei quod e&longs;t per acci&shy;<lb/>dens, vt etiam non nego ip&longs;um e&longs;&longs;e quantum per &longs;e in eodem &longs;ignificato. </s>                                                                <s>Iam enim per&longs;picuum <lb/>e&longs;t, motum ab&longs;trahi non po&longs;&longs;e &agrave; notione &longs;ucce&longs;sionis, vbi dicitur ip&longs;um e&longs;&longs;e actum eius quod e&longs;t <lb/> <arrow.to.target n="marg1461"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt, &amp; materia de qua &longs;uperiore capite dictum e&longs;t, &amp; efficiens a quo pendet motus &amp; &longs;patium, <lb/>&amp; in &longs;uo genere vnumquodque continuationem facit in motu. </s>                                                                <s>His &longs;tantibus, vt plan&egrave; fateor, <lb/>motum non e&longs;&longs;e <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan> per &longs;e in eo &longs;ignificato quod opponitur ei quod e&longs;t per aliud; ita con&shy;<lb/>tr&agrave; a&longs;&longs;ero motum per &longs;e continuum in &longs;ecundo &longs;ignificato quod opponitur ei quod e&longs;t per acci&shy;<lb/>dens, vt etiam non nego ip&longs;um e&longs;&longs;e quantum per &longs;e in eodem &longs;ignificato. </s>                                                                <s>Iam enim per&longs;picuum <lb/>e&longs;t, motum ab&longs;trahi non po&longs;&longs;e &agrave; notione &longs;ucce&longs;sionis, vbi dicitur ip&longs;um e&longs;&longs;e actum eius quod e&longs;t <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1462"></arrow.to.target><lb/>potentia, quatenus huiu&longs;modi, &amp; in eo mon&longs;tratur e&longs;&longs;e actus ille imperfectus qui v&longs;que ad finem <lb/>motus &longs;uperet in officio: nam &longs;ic &longs;emper &longs;ignificatur progre&longs;&longs;us ad vltimum actum, &amp; in eo con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit e&longs;&longs;entia motus &agrave; quo itidem temporis e&longs;&longs;entiam duci docebimus ali&agrave;s. </s>                                                                <s>Ex hoc etiam faci&shy;<lb/>l&egrave; patet &longs;olutio primi illius argumenti quod ex ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis verbis trahebat originem. <lb/></s>                                                                <s>Aimus enim Ari&longs;totelem negare motum e&longs;&longs;e per &longs;e quantum in primo &longs;ignificato, non autem <lb/>&longs;impliciter; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>etiam cum hac conditione prim&ograve; negari ab illo, non tamen ab&longs;olut&egrave;. </s>                                                                <s>Quod <lb/><expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ad reliqua pertinet, atque ad id, vtrum'ne continuitas &agrave; magnitudine petenda e&longs;t, an &agrave; &longs;ubie&shy;<lb/>cto; quia motus &longs;pecies mult&aelig; &longs;unt, neque item ratio diui&longs;ionis in vnaquaque par fuerit. </s>                                                                <s>Atque <lb/>vna quidem interna plan&egrave;, &longs;ed non nece&longs;&longs;aria neque generatim, neque &longs;peciatim, qu&aelig; ducitur &agrave; <lb/>diui&longs;ione mobilis in parteis quantas; quand&ograve; magnitudo mobilis nihil ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> conferre videa&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m etiam qu&aelig;libet magnitudo temporis puncto quodlibet magnum interuallum in vacuo <lb/>conficere po&longs;sit, &amp; alteratio qu&aelig;dam detur <foreign lang="greek">a)qzo/a</foreign>. </s>                                                                <s>Quod attinet ad lationem &longs;peciatim; ea pror&shy;<lb/>&longs;us euidens, &longs;patij .&longs;. </s>                                                                <s>continuitas quod &longs;ucce&longs;siu&egrave; comparatur, vbi plenum fuerit, &longs;ubiecti ver&ograve; di&shy;<lb/>ui&longs;io non prim&ograve;, &longs;ed vt cau&longs;&longs;a &longs;ine qua non; aliter vbique idem efficeret. </s>                                                                <s>Illa cau&longs;&longs;a generalis <lb/> <arrow.to.target n="marg1462"></arrow.to.target><lb/>potentia, quatenus huiu&longs;modi, &amp; in eo mon&longs;tratur e&longs;&longs;e actus ille imperfectus qui v&longs;que ad finem <lb/>motus &longs;uperet in officio: nam &longs;ic &longs;emper &longs;ignificatur progre&longs;&longs;us ad vltimum actum, &amp; in eo con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit e&longs;&longs;entia motus &agrave; quo itidem temporis e&longs;&longs;entiam duci docebimus ali&agrave;s. </s>                                                                <s>Ex hoc etiam faci&shy;<lb/>l&egrave; patet &longs;olutio primi illius argumenti quod ex ip&longs;iu&longs;met Ari&longs;totelis verbis trahebat originem. <lb/></s>                                                                <s>Aimus enim Ari&longs;totelem negare motum e&longs;&longs;e per &longs;e quantum in primo &longs;ignificato, non autem <lb/>&longs;impliciter; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>etiam cum hac conditione prim&ograve; negari ab illo, non tamen ab&longs;olut&egrave;. </s>                                                                <s>Quod <lb/><expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ad reliqua pertinet, atque ad id, vtrum'ne continuitas &agrave; magnitudine petenda e&longs;t, an &agrave; &longs;ubie&shy;<lb/>cto; quia motus &longs;pecies mult&aelig; &longs;unt, neque item ratio diui&longs;ionis in vnaquaque par fuerit. </s>                                                                <s>Atque <lb/>vna quidem interna plan&egrave;, &longs;ed non nece&longs;&longs;aria neque generatim, neque &longs;peciatim, qu&aelig; ducitur &agrave; <lb/>diui&longs;ione mobilis in parteis quantas; quand&ograve; magnitudo mobilis nihil ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> conferre videa&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m etiam qu&aelig;libet magnitudo temporis puncto quodlibet magnum interuallum in vacuo <lb/>conficere po&longs;sit, &amp; alteratio qu&aelig;dam detur <foreign lang="greek">a)qro/a</foreign>. </s>                                                                <s>Quod attinet ad lationem &longs;peciatim; ea pror&shy;<lb/>&longs;us euidens, &longs;patij .&longs;. </s>                                                                <s>continuitas quod &longs;ucce&longs;siu&egrave; comparatur, vbi plenum fuerit, &longs;ubiecti ver&ograve; di&shy;<lb/>ui&longs;io non prim&ograve;, &longs;ed vt cau&longs;&longs;a &longs;ine qua non; aliter vbique idem efficeret. </s>                                                                <s>Illa cau&longs;&longs;a generalis <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1463"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; ex materi&aelig; gradibus exi&longs;tit &amp; in latione oritur &agrave; &longs;patio, c&ugrave;m &longs;patium naturalem &longs;it in latio&shy;<lb/>ne, quemadmodum gradus in qualitate ad quos alteratio procedit. </s>                                                                <s>idcirco rationem obtinet pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamenti: e&longs;t enim quoddam vbi, ac pr&aelig;&longs;efert vim actus &amp; pote&longs;tatis ex quibus con&longs;tat motus, <lb/>vt etiam in hoc prioreis parteis habeat &longs;patium: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am neglecta ratio qu&aelig; petitur &agrave; <lb/>&longs;ubiecto, tanquam nimis aliena &agrave; motu, in c&ecedil;teris mutationibus &longs;ufficit id quod intrin&longs;ecum e&longs;t, <lb/>&longs;eu pars materi&aelig;, &longs;eu partium mobilis extentio, qu&aelig; omnia referuntur ad materiam. </s>                                                                <s>Ita vt &longs;i <lb/>cum his ali&ecedil; continuationis cau&longs;&longs;&aelig; conferantur, profect&ograve; negari non po&longs;sit ab iis pendere conti&shy;<lb/>nuitatem, tamen non tanquam &agrave; materia, neque vt &agrave; cau&longs;&longs;a principe, &longs;ed vt in alio genere cau&longs;&longs;&ecedil;, <lb/>atque vt ab extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ab Ari&longs;totele, quemadmodum opponit Zimara; multa tribuun&shy;<lb/>tur motui qu&aelig; ducuntur &agrave; natura &longs;ubiecti, materi&aelig; partibus, &amp; quantitate &longs;euocata, aut ide&ograve; fa&shy;<lb/>ctum e&longs;t, quia per notius nobis exponantur e&aelig; conditiones, hoc ver&ograve; e&longs;t &longs;ubiectum, quia verbi&shy;<lb/>gratia, corpus &longs;implex e&longs;t nobis notius; ver&ugrave;m qu&ograve;d naturam &longs;implicem habet, ide&ograve; motus il&shy;<lb/>lius e&longs;t &longs;implex. </s>                                                                <s>Quare a&longs;&longs;umuntur &longs;ubiecta, vt referant nobis principia motus, non quia &longs;int <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, ni&longs;i remot&aelig; admodum, &amp; demon&longs;trabiles, ad quarum etiam con&longs;umationem, &longs;patium <lb/>pr&aelig;tere&agrave; requiratur. </s>                                                                <s>Quanquam &longs;ignificatum illud vltimum continui, hoc e&longs;t perennis, peti&shy; <arrow.to.target n="marg1463"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; ex materi&aelig; gradibus exi&longs;tit &amp; in latione oritur &agrave; &longs;patio, c&ugrave;m &longs;patium naturalem &longs;it in latio&shy;<lb/>ne, quemadmodum gradus in qualitate ad quos alteratio procedit. </s>                                                                <s>idcirco rationem obtinet pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamenti: e&longs;t enim quoddam vbi, ac pr&aelig;&longs;efert vim actus &amp; pote&longs;tatis ex quibus con&longs;tat motus, <lb/>vt etiam in hoc prioreis parteis habeat &longs;patium: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s>                                                                <s>cau&longs;&longs;am neglecta ratio qu&aelig; petitur &agrave; <lb/>&longs;ubiecto, tanquam nimis aliena &agrave; motu, in c&ecedil;teris mutationibus &longs;ufficit id quod intrin&longs;ecum e&longs;t, <lb/>&longs;eu pars materi&aelig;, &longs;eu partium mobilis extentio, qu&aelig; omnia referuntur ad materiam. </s>                                                                <s>Ita vt &longs;i <lb/>cum his ali&ecedil; continuationis cau&longs;&longs;&aelig; conferantur, profect&ograve; negari non po&longs;sit ab iis pendere conti&shy;<lb/>nuitatem, tamen non tanquam &agrave; materia, neque vt &agrave; cau&longs;&longs;a principe, &longs;ed vt in alio genere cau&longs;&longs;&ecedil;, <lb/>atque vt ab extrin&longs;eco. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i ab Ari&longs;totele, quemadmodum opponit Zimara; multa tribuun&shy;<lb/>tur motui qu&aelig; ducuntur &agrave; natura &longs;ubiecti, materi&aelig; partibus, &amp; quantitate &longs;euocata, aut ide&ograve; fa&shy;<lb/>ctum e&longs;t, quia per notius nobis exponantur e&aelig; conditiones, hoc ver&ograve; e&longs;t &longs;ubiectum, quia verbi&shy;<lb/>gratia, corpus &longs;implex e&longs;t nobis notius; ver&ugrave;m qu&ograve;d naturam &longs;implicem habet, ide&ograve; motus il&shy;<lb/>lius e&longs;t &longs;implex. </s>                                                                <s>Quare a&longs;&longs;umuntur &longs;ubiecta, vt referant nobis principia motus, non quia &longs;int <lb/>cau&longs;&longs;&aelig;, ni&longs;i remot&aelig; admodum, &amp; demon&longs;trabiles, ad quarum etiam con&longs;umationem, &longs;patium <lb/>pr&aelig;tere&agrave; requiratur. </s>                                                                <s>Quanquam &longs;ignificatum illud vltimum continui, hoc e&longs;t perennis, peti&shy;
 <pb pagenum="207"/> <pb pagenum="207"/>
 <arrow.to.target n="marg1464"></arrow.to.target><lb/>tur ab &aelig;ternitate cum mobilis, tum etiam mouentis, de quo di&longs;putatum e&longs;t 8. Phy&longs;. &amp; 2. de or&shy;<lb/>tu &amp; interitu. </s>                                                                <s>Neque tempus facit, vt cau&longs;&longs;a, continuationem in motu, &longs;ed vt nota qu&aelig;dam, <lb/>eiu&longs;que men&longs;ura quemadmodum intelligetur po&longs;te&agrave;.</s></p> <arrow.to.target n="marg1464"></arrow.to.target><lb/>tur ab &aelig;ternitate cum mobilis, tum etiam mouentis, de quo di&longs;putatum e&longs;t 8. Phy&longs;. &amp; 2. de or&shy;<lb/>tu &amp; interitu. </s>                                                                <s>Neque tempus facit, vt cau&longs;&longs;a, continuationem in motu, &longs;ed vt nota qu&aelig;dam, <lb/>eiu&longs;que men&longs;ura quemadmodum intelligetur po&longs;te&agrave;.</s></p>
Line 5777 
Line 5777 
 <s><emph type="italics"/>Inter, &amp; exciperet c&ecedil;li indulgentia terras<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Inter, &amp; exciperet c&ecedil;li indulgentia terras<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>At no&longs;ce, c&ugrave;m definitur motus, accipi vt fluxum, non habita ratione form&aelig; fluentis. </s>                                                                <s>h&aelig;c enim <lb/>interpellari <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> pote&longs;t, fluxus autem quoad permanet, e&longs;t continuus. </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; vnum mo&shy;<lb/> <s>At no&longs;ce, c&ugrave;m definitur motus, accipi vt fluxum, non habita ratione form&aelig; fluentis. </s>                                                                <s>h&aelig;c enim <lb/>interpellari <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> pote&longs;t, fluxus autem quoad permanet, e&longs;t continuus. </s>                                                                <s>pr&aelig;tere&agrave; vnum mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1467"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&utilde;">tum</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; definiri, quia primus definitur; hic ver&ograve; nece&longs;&longs;ari&ograve; continuus. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i reip&longs;a vnus pri&shy;<lb/>mus e&longs;t, qui in orbem fit, qui mon&longs;tratur e&longs;&longs;e continuus, nec interpellatus: at etiam ei motui qui <lb/>primus e&longs;t, quatenus primus &amp; vnus &longs;cilicet, continuitas e&longs;t attribuenda: ita tamen, vt quanuis <lb/>ea nece&longs;&longs;ari&ograve; motum vnum comitetur; at non nece&longs;&longs;ari&ograve; genus hoc continuitatis &longs;it de e&longs;&longs;entia <lb/>motus, cuius rei &longs;ignum illud e&longs;t, quia probatur continuitas ab Ari&longs;totele de primo motu, &amp; ex il&shy;<lb/>lis principiis qu&aelig; non mod&ograve; nobis priora &longs;unt, ver&ugrave;m etiam natura, vt &longs;patium &amp; termini. </s>                                                                <s>H&aelig;c <lb/>atque alia huiu&longs;modi &longs;atis &longs;ignificant nobis ordinem <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> reperiri inter hos motus, &amp; ea pr&aelig;&shy;<lb/>cipu&egrave; qu&aelig; de continuitatis cau&longs;sis allata &longs;unt, id per&longs;uadent. </s>                                                                <s>poti&longs;sim&egrave; enim qu&aelig;cunque cau&longs;&longs;a <lb/>illa fuerit, euidens euadit in motu qui fit ad locum, ex quo <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationem">demon&longs;trationem</expan> illam Ari&longs;totelicam <lb/>ad huiu&longs;modi rem &longs;pectantem de latione ip&longs;a primo loco con&longs;tituram e&longs;&longs;e credo; de reliquis ve&shy;<lb/>r&ograve; &longs;ecund&ograve;: quemadmodum indicauimus olim fieri in demon&longs;trandis proprietatibus <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; <lb/>&longs;unt ad vnum, &amp; inde &longs;ubiectum diuiduum iudicatum, qu&ograve;d per &longs;e tale e&longs;t in motu qui e&longs;t ad lo&shy;<lb/>cum, lic&egrave;t non prim&ograve;; in c&ecedil;teris autem et&longs;i quantum, per accidens, at non nece&longs;&longs;ari&ograve;, quatenus <lb/>eiu&longs;modi e&longs;t cau&longs;&longs;a &longs;ucce&longs;sionis in motu, &longs;ed propter materi&aelig; <expan abbr="latitudin&etilde;">latitudinem</expan>, vnde fit, vt omnis mu&shy;<lb/>tatio per &longs;e etiam &longs;i fiat <foreign lang="greek">a)qzo)ws</foreign>, in tempore tamen ab&longs;oluatur. </s>                                                                <s>Quare qu&ograve;d tempus vnum &longs;it,  <arrow.to.target n="marg1467"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&utilde;">tum</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; definiri, quia primus definitur; hic ver&ograve; nece&longs;&longs;ari&ograve; continuus. </s>                                                                <s>&amp; &longs;i reip&longs;a vnus pri&shy;<lb/>mus e&longs;t, qui in orbem fit, qui mon&longs;tratur e&longs;&longs;e continuus, nec interpellatus: at etiam ei motui qui <lb/>primus e&longs;t, quatenus primus &amp; vnus &longs;cilicet, continuitas e&longs;t attribuenda: ita tamen, vt quanuis <lb/>ea nece&longs;&longs;ari&ograve; motum vnum comitetur; at non nece&longs;&longs;ari&ograve; genus hoc continuitatis &longs;it de e&longs;&longs;entia <lb/>motus, cuius rei &longs;ignum illud e&longs;t, quia probatur continuitas ab Ari&longs;totele de primo motu, &amp; ex il&shy;<lb/>lis principiis qu&aelig; non mod&ograve; nobis priora &longs;unt, ver&ugrave;m etiam natura, vt &longs;patium &amp; termini. </s>                                                                <s>H&aelig;c <lb/>atque alia huiu&longs;modi &longs;atis &longs;ignificant nobis ordinem <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> reperiri inter hos motus, &amp; ea pr&aelig;&shy;<lb/>cipu&egrave; qu&aelig; de continuitatis cau&longs;sis allata &longs;unt, id per&longs;uadent. </s>                                                                <s>poti&longs;sim&egrave; enim qu&aelig;cunque cau&longs;&longs;a <lb/>illa fuerit, euidens euadit in motu qui fit ad locum, ex quo <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationem">demon&longs;trationem</expan> illam Ari&longs;totelicam <lb/>ad huiu&longs;modi rem &longs;pectantem de latione ip&longs;a primo loco con&longs;tituram e&longs;&longs;e credo; de reliquis ve&shy;<lb/>r&ograve; &longs;ecund&ograve;: quemadmodum indicauimus olim fieri in demon&longs;trandis proprietatibus <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; <lb/>&longs;unt ad vnum, &amp; inde &longs;ubiectum diuiduum iudicatum, qu&ograve;d per &longs;e tale e&longs;t in motu qui e&longs;t ad lo&shy;<lb/>cum, lic&egrave;t non prim&ograve;; in c&ecedil;teris autem et&longs;i quantum, per accidens, at non nece&longs;&longs;ari&ograve;, quatenus <lb/>eiu&longs;modi e&longs;t cau&longs;&longs;a &longs;ucce&longs;sionis in motu, &longs;ed propter materi&aelig; <expan abbr="latitudin&etilde;">latitudinem</expan>, vnde fit, vt omnis mu&shy;<lb/>tatio per &longs;e etiam &longs;i fiat <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>, in tempore tamen ab&longs;oluatur. </s>                                                                <s>Quare qu&ograve;d tempus vnum &longs;it,
 <pb pagenum="208"/>aut eius <expan abbr="c&otilde;tinuatio">continuatio</expan> nos vt &agrave; &longs;igno manu ducit in notitiam vnius motus ad numerum potiu&longs;qu&agrave;m <lb/> <pb pagenum="208"/>aut eius <expan abbr="c&otilde;tinuatio">continuatio</expan> nos vt &agrave; &longs;igno manu ducit in notitiam vnius motus ad numerum potiu&longs;qu&agrave;m <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1468"></arrow.to.target><lb/>&longs;it eius cau&longs;&longs;a: c&ugrave;m ip&longs;a &longs;uam ducat originem &agrave; natura &longs;ubiecti quod propter potenti&aelig; partici&shy;<lb/>pationem diuidi pote&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;ed attende &longs;edul&ograve; h&aelig;c qu&aelig; &longs;equuntur.</s></p> <arrow.to.target n="marg1468"></arrow.to.target><lb/>&longs;it eius cau&longs;&longs;a: c&ugrave;m ip&longs;a &longs;uam ducat originem &agrave; natura &longs;ubiecti quod propter potenti&aelig; partici&shy;<lb/>pationem diuidi pote&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;ed attende &longs;edul&ograve; h&aelig;c qu&aelig; &longs;equuntur.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 5790 
Line 5790 
 <s>ADMONET nos hic locus, vt &agrave; nobis nuper indicata demon&longs;tratio &longs;edul&ograve; pertractetur; <lb/>tum qu&ograve;d ab antiquorum expo&longs;itione di&longs;cedimus in eius <expan abbr="&longs;tatu&etilde;do">&longs;tatuendo</expan> &longs;en&longs;us, tum etiam qu&ograve;d <lb/>ex eo quoque melius per&longs;picietur cau&longs;&longs;a continuationis, &longs;eu diui&longs;ionis in motu. </s>                                                                <s>Ita igitur argu&shy;<lb/>mentabatur Ari&longs;toteles conclu&longs;urus: Omne quod mouetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Quicquid mo&shy;<lb/>uetur e&longs;t partim in termino &agrave; quo partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Quod e&longs;t huiu&longs;modi diuidi po&shy;<lb/>te&longs;t. </s>                                                                <s>Ex quibus efficitur, omne quod mouetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Qu&aelig;&longs;itum e&longs;t h&icirc;c ab Auerro&euml;, <lb/>an h&aelig;c demon&longs;tratio complectatur omne genus mutabilium, cum eorum qu&aelig; per &longs;e, tum etiam <lb/>eorum qu&aelig; per accidens, hoc e&longs;t, eorum qu&aelig; tempore mutantur, &amp; eorum qu&aelig; &longs;ubit&ograve; exi&longs;tunt: <lb/>quocunque enim dato con&longs;equi ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>nimirum, &longs;i non de omni mobili fiat &longs;ermo, demon&shy;<lb/>&longs;trationem vniuer&longs;alem non futuram, quod vitium e&longs;t maximum in &longs;cientiis. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;terqu&agrave;mqu&ograve;d <lb/> <s>ADMONET nos hic locus, vt &agrave; nobis nuper indicata demon&longs;tratio &longs;edul&ograve; pertractetur; <lb/>tum qu&ograve;d ab antiquorum expo&longs;itione di&longs;cedimus in eius <expan abbr="&longs;tatu&etilde;do">&longs;tatuendo</expan> &longs;en&longs;us, tum etiam qu&ograve;d <lb/>ex eo quoque melius per&longs;picietur cau&longs;&longs;a continuationis, &longs;eu diui&longs;ionis in motu. </s>                                                                <s>Ita igitur argu&shy;<lb/>mentabatur Ari&longs;toteles conclu&longs;urus: Omne quod mouetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Quicquid mo&shy;<lb/>uetur e&longs;t partim in termino &agrave; quo partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Quod e&longs;t huiu&longs;modi diuidi po&shy;<lb/>te&longs;t. </s>                                                                <s>Ex quibus efficitur, omne quod mouetur, e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Qu&aelig;&longs;itum e&longs;t h&icirc;c ab Auerro&euml;, <lb/>an h&aelig;c demon&longs;tratio complectatur omne genus mutabilium, cum eorum qu&aelig; per &longs;e, tum etiam <lb/>eorum qu&aelig; per accidens, hoc e&longs;t, eorum qu&aelig; tempore mutantur, &amp; eorum qu&aelig; &longs;ubit&ograve; exi&longs;tunt: <lb/>quocunque enim dato con&longs;equi ab&longs;urdum. </s>                                                                <s>nimirum, &longs;i non de omni mobili fiat &longs;ermo, demon&shy;<lb/>&longs;trationem vniuer&longs;alem non futuram, quod vitium e&longs;t maximum in &longs;cientiis. </s>                                                                <s>Pr&ecedil;terqu&agrave;mqu&ograve;d <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1469"></arrow.to.target><lb/>omne mobile, cuicuimodi &longs;it, cum per &longs;e, tum per accidens, videtur e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Si ver&ograve; mu&shy;<lb/>tationeis omneis ea demon&longs;tratio <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan>; a&longs;&longs;umptionem eius argumentationis e&longs;&longs;e fal&longs;am, <lb/>vtpote, qu&ograve;d ea qu&aelig; temporis puncto fiunt, non &longs;int partim in termino &agrave; quo, partim in termino <lb/>ad quem. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &amp; id mihi difficultatem affert, qu&ograve;d neque item nece&longs;&longs;ari&ograve; de mobili ad lo&shy;<lb/>cum vera e&longs;&longs;e videtur h&ecedil;c ratio: proptereaqu&ograve;d &longs;i terminus &agrave; quo &amp; ad quem in loco re&longs;piciunt <lb/>tantummod&ograve; &longs;patium, quid prohibet etiam indiuiduum e&longs;&longs;e id quod mouetur? </s>                                                                <s>&longs;ic neque erit <lb/>h&aelig;c <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> communis item omni mobili ad locum, e&ograve; qu&ograve;d etiam indiuiduum, &longs;i in <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> <lb/>&longs;patij parte fuerit, c&ugrave;m id &longs;patij quod inter ip&longs;os terminos intercedit, vtriu&longs;que termini &longs;it parti&shy;<lb/>ceps; erit partim in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem: proptere&agrave; non erit illud verum. <lb/></s>                                                                <s>Quicquid e&longs;t partim in hoc, partim in illo termino diuidi po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i exi&longs;timemus id quod <lb/>dicimus e&longs;&longs;e partim in hoc, partim in illo, intrin&longs;ec&ugrave;s inh&aelig;rere mobili, &amp; ex eius oriri pote&longs;tate, <lb/>&longs;icut in nigro e&longs;t e&longs;&longs;e pote&longs;tate album, atque operari ex pote&longs;tate quam habet ad albedinem; nec <lb/>minus quicquid e&longs;t in vtroque ex parte, poterit e&longs;&longs;e indiuiduum. </s>                                                                <s>quid enim vetet, quo minus <lb/> <arrow.to.target n="marg1469"></arrow.to.target><lb/>omne mobile, cuicuimodi &longs;it, cum per &longs;e, tum per accidens, videtur e&longs;&longs;e diuiduum. </s>                                                                <s>Si ver&ograve; mu&shy;<lb/>tationeis omneis ea demon&longs;tratio <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan>; a&longs;&longs;umptionem eius argumentationis e&longs;&longs;e fal&longs;am, <lb/>vtpote, qu&ograve;d ea qu&aelig; temporis puncto fiunt, non &longs;int partim in termino &agrave; quo, partim in termino <lb/>ad quem. </s>                                                                <s>Rur&longs;us &amp; id mihi difficultatem affert, qu&ograve;d neque item nece&longs;&longs;ari&ograve; de mobili ad lo&shy;<lb/>cum vera e&longs;&longs;e videtur h&ecedil;c ratio: proptereaqu&ograve;d &longs;i terminus &agrave; quo &amp; ad quem in loco re&longs;piciunt <lb/>tantummod&ograve; &longs;patium, quid prohibet etiam indiuiduum e&longs;&longs;e id quod mouetur? </s>                                                                <s>&longs;ic neque erit <lb/>h&aelig;c <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> communis item omni mobili ad locum, e&ograve; qu&ograve;d etiam indiuiduum, &longs;i in <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> <lb/>&longs;patij parte fuerit, c&ugrave;m id &longs;patij quod inter ip&longs;os terminos intercedit, vtriu&longs;que termini &longs;it parti&shy;<lb/>ceps; erit partim in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem: proptere&agrave; non erit illud verum. <lb/></s>                                                                <s>Quicquid e&longs;t partim in hoc, partim in illo termino diuidi po&longs;&longs;e. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i exi&longs;timemus id quod <lb/>dicimus e&longs;&longs;e partim in hoc, partim in illo, intrin&longs;ec&ugrave;s inh&aelig;rere mobili, &amp; ex eius oriri pote&longs;tate, <lb/>&longs;icut in nigro e&longs;t e&longs;&longs;e pote&longs;tate album, atque operari ex pote&longs;tate quam habet ad albedinem; nec <lb/>minus quicquid e&longs;t in vtroque ex parte, poterit e&longs;&longs;e indiuiduum. </s>                                                                <s>quid enim vetet, quo minus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1470"></arrow.to.target><lb/>eiu&longs;modi natura pote&longs;tatem habeat ad alterum ex illis terminis, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> e&longs;t beneficio cau&longs;&longs;&aelig; qu&ecedil; <lb/>continetur in hac demon&longs;tratione? </s>                                                                <s>&longs;i igitur fieri po&longs;sit, vt talis pote&longs;tas in indiuiduo maneat, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non ob&longs;tabit indiuiduo, qu&ograve;d &longs;it per parteis in vtroque termino, qu&ograve;d &longs;i indiuiduo nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; talis pote&longs;tas ine&longs;t: at id in hac ip&longs;a demon&longs;tratione non comprehenditur, aut &longs;altem, c&ugrave;m <lb/>duplex diui&longs;io &longs;it in mobili, &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, qu&ograve;d illa etiam diui&longs;io&shy;<lb/>nis ratio qu&aelig; accipitur in ea demon&longs;tratione, re&longs;piciat formam, non quantitatem. </s>                                                                <s>qu&ograve;d cert&egrave; ab&shy;<lb/>horret &agrave; con&longs;ilio Philo&longs;ophi &amp; interpretationibus omnium Peripateticorum. </s>                                                                <s>H&aelig;c mouere phi&shy;<lb/>lo&longs;ophos ad varia de hac ip&longs;a re&longs;cribenda, atque ade&ograve;, vt quattuor apud Auerro&euml;m de hac de&shy;<lb/>mon&longs;tratione &longs;ententi&aelig; legantur. </s>                                                                <s>Prima quidem quam tribuit Alexandro qui ita &longs;e expediebat <lb/>&egrave; prima illa dubitatione (nam &longs;ecunda h&aelig;c, &longs;iquid valet, &agrave; nemine <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> ego viderim, excitata e&longs;t) <lb/>negans aliquam mutationem in tempore fieri; ver&ugrave;m omnes tempore ab&longs;olui; &amp; quanuis tem&shy;<lb/>poris puncto perfici viderentur; nihilominus eas e&longs;&longs;e in tempore quod, c&ugrave;m fugeret &longs;en&longs;um, pro <lb/>in&longs;tanti haberetur. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m ante&agrave; nos o&longs;tenderemus, aliquas e&longs;&longs;e mutationeis qu&ecedil; &longs;int habitudi&shy;<lb/>nes, &amp; fiant circum &longs;ubiectum quod contrario caret; <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. </s>                                                                <s>comitem habeant priuationem, <lb/>cuiu&longs;modi &longs;unt illuminatio, cogitatio, &longs;en&longs;us, &amp; alia con&longs;imilia, facil&egrave; confutari po&longs;&longs;e cen&longs;emus <lb/> <arrow.to.target n="marg1470"></arrow.to.target><lb/>eiu&longs;modi natura pote&longs;tatem habeat ad alterum ex illis terminis, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> e&longs;t beneficio cau&longs;&longs;&aelig; qu&ecedil; <lb/>continetur in hac demon&longs;tratione? </s>                                                                <s>&longs;i igitur fieri po&longs;sit, vt talis pote&longs;tas in indiuiduo maneat, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non ob&longs;tabit indiuiduo, qu&ograve;d &longs;it per parteis in vtroque termino, qu&ograve;d &longs;i indiuiduo nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; talis pote&longs;tas ine&longs;t: at id in hac ip&longs;a demon&longs;tratione non comprehenditur, aut &longs;altem, c&ugrave;m <lb/>duplex diui&longs;io &longs;it in mobili, &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, qu&ograve;d illa etiam diui&longs;io&shy;<lb/>nis ratio qu&aelig; accipitur in ea demon&longs;tratione, re&longs;piciat formam, non quantitatem. </s>                                                                <s>qu&ograve;d cert&egrave; ab&shy;<lb/>horret &agrave; con&longs;ilio Philo&longs;ophi &amp; interpretationibus omnium Peripateticorum. </s>                                                                <s>H&aelig;c mouere phi&shy;<lb/>lo&longs;ophos ad varia de hac ip&longs;a re&longs;cribenda, atque ade&ograve;, vt quattuor apud Auerro&euml;m de hac de&shy;<lb/>mon&longs;tratione &longs;ententi&aelig; legantur. </s>                                                                <s>Prima quidem quam tribuit Alexandro qui ita &longs;e expediebat <lb/>&egrave; prima illa dubitatione (nam &longs;ecunda h&aelig;c, &longs;iquid valet, &agrave; nemine <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> ego viderim, excitata e&longs;t) <lb/>negans aliquam mutationem in tempore fieri; ver&ugrave;m omnes tempore ab&longs;olui; &amp; quanuis tem&shy;<lb/>poris puncto perfici viderentur; nihilominus eas e&longs;&longs;e in tempore quod, c&ugrave;m fugeret &longs;en&longs;um, pro <lb/>in&longs;tanti haberetur. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m ante&agrave; nos o&longs;tenderemus, aliquas e&longs;&longs;e mutationeis qu&ecedil; &longs;int habitudi&shy;<lb/>nes, &amp; fiant circum &longs;ubiectum quod contrario caret; <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. </s>                                                                <s>comitem habeant priuationem, <lb/>cuiu&longs;modi &longs;unt illuminatio, cogitatio, &longs;en&longs;us, &amp; alia con&longs;imilia, facil&egrave; confutari po&longs;&longs;e cen&longs;emus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1471"></arrow.to.target><lb/>Alexandrum. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius autem, etiam &longs;i fateatur omne quod mutatur, &longs;iue in tempore, &longs;iue <lb/>in eius puncto mutetur, e&longs;&longs;e diuiduum; tamen ad id quod tempore mutatur, &longs;tatuit attinere de&shy;<lb/>mon&longs;trationem; alteram ver&ograve; mobilium &longs;peciem fui&longs;&longs;e neglectam, qu&ograve;d ex notitia termini per&shy;<lb/>&longs;picuum foret tale genus mobilium po&longs;&longs;e diuidi: nanque eiu&longs;modi e&longs;t id quod fit <foreign lang="greek">a)q<gap/>o\ws</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>At quod ita fit, intelligitur, qu&ograve;d vn&agrave; omni ex parte mutatur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo partium notionem in&shy;<lb/>cludat, &longs;equitur vt in eo manife&longs;t&egrave; diui&longs;io deprehendatur. </s>                                                                <s>Auerro&euml;s inuehitur in Themi&longs;tium, <lb/>t&ugrave;m qu&ograve;d fal&longs;um id e&longs;t, quod fit in temporis puncto, diuidui notionem pr&aelig;&longs;eferre; quin potius <lb/>indiuiduum prima eius informatio pr&aelig;&longs;entat. </s>                                                                <s>&longs;iquidem, &longs;icut &longs;e habeat diui&longs;io ad tempus, ita ad <lb/>non tempus, non &longs;an&egrave; id quod e&longs;t diuiduum &longs;e habeat, &longs;ed contr&agrave; id quod diuidi non pote&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>T&ugrave;m pr&aelig;tere&agrave; diui&longs;ionis ratio differret ab ea quam po&longs;uit Ari&longs;toteles; &amp; ita <expan abbr="c&otilde;mitteretur">committeretur</expan> ea fal&shy;<lb/>lacia qua non cau&longs;&longs;a accipitur vt cau&longs;&longs;a, e&ograve; qu&ograve;d ratio diui&longs;ionis in ea demon&longs;tratione ponitur <lb/>e&longs;&longs;e, qu&ograve;d habeat vtro&longs;que terminos &agrave; quo &amp; ad quem ex parte: c&ecedil;ter&ugrave;m h&ecedil;c cau&longs;&longs;a non e&longs;&longs;et: <lb/>quoniam talis proprietas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ine&longs;t in eo quod in non tempore mutatur. </s>                                                                <s>tale enim &longs;imul fit &amp; e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Adde etiam, qu&ograve;d intelligentia e&longs;t de genere illarum mutationum qu&aelig; omnem rationem parti&shy; <arrow.to.target n="marg1471"></arrow.to.target><lb/>Alexandrum. </s>                                                                <s>Themi&longs;tius autem, etiam &longs;i fateatur omne quod mutatur, &longs;iue in tempore, &longs;iue <lb/>in eius puncto mutetur, e&longs;&longs;e diuiduum; tamen ad id quod tempore mutatur, &longs;tatuit attinere de&shy;<lb/>mon&longs;trationem; alteram ver&ograve; mobilium &longs;peciem fui&longs;&longs;e neglectam, qu&ograve;d ex notitia termini per&shy;<lb/>&longs;picuum foret tale genus mobilium po&longs;&longs;e diuidi: nanque eiu&longs;modi e&longs;t id quod fit <foreign lang="greek">a)qro\ws</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>At quod ita fit, intelligitur, qu&ograve;d vn&agrave; omni ex parte mutatur. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ergo partium notionem in&shy;<lb/>cludat, &longs;equitur vt in eo manife&longs;t&egrave; diui&longs;io deprehendatur. </s>                                                                <s>Auerro&euml;s inuehitur in Themi&longs;tium, <lb/>t&ugrave;m qu&ograve;d fal&longs;um id e&longs;t, quod fit in temporis puncto, diuidui notionem pr&aelig;&longs;eferre; quin potius <lb/>indiuiduum prima eius informatio pr&aelig;&longs;entat. </s>                                                                <s>&longs;iquidem, &longs;icut &longs;e habeat diui&longs;io ad tempus, ita ad <lb/>non tempus, non &longs;an&egrave; id quod e&longs;t diuiduum &longs;e habeat, &longs;ed contr&agrave; id quod diuidi non pote&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>T&ugrave;m pr&aelig;tere&agrave; diui&longs;ionis ratio differret ab ea quam po&longs;uit Ari&longs;toteles; &amp; ita <expan abbr="c&otilde;mitteretur">committeretur</expan> ea fal&shy;<lb/>lacia qua non cau&longs;&longs;a accipitur vt cau&longs;&longs;a, e&ograve; qu&ograve;d ratio diui&longs;ionis in ea demon&longs;tratione ponitur <lb/>e&longs;&longs;e, qu&ograve;d habeat vtro&longs;que terminos &agrave; quo &amp; ad quem ex parte: c&ecedil;ter&ugrave;m h&ecedil;c cau&longs;&longs;a non e&longs;&longs;et: <lb/>quoniam talis proprietas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ine&longs;t in eo quod in non tempore mutatur. </s>                                                                <s>tale enim &longs;imul fit &amp; e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Adde etiam, qu&ograve;d intelligentia e&longs;t de genere illarum mutationum qu&aelig; omnem rationem parti&shy;
 <pb pagenum="209"/> <pb pagenum="209"/>
 <arrow.to.target n="marg1472"></arrow.to.target><lb/>tionis excludunt: quand&ograve; nulla &longs;e&longs;e offerat pars in corpore no&longs;tro, cui facultas intelligendi tri&shy;<lb/>buatur, neque functio corporis habeatur, &longs;ed incorporei. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de Auerro&euml; valeat eius ratio <lb/>quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nam &longs;i qu&aelig;reretur de his qu&aelig; tempore mouentur c&ecedil;teris neglectis, vt cen&longs;uit <lb/>Themi&longs;tius, vtique cau&longs;&longs;a certa reddita &amp; contracta fui&longs;&longs;et, <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>propria qu&aelig; tempore mo&shy;<lb/>uerentur. </s>                                                                <s>Omnino videtur commuta&longs;&longs;e Themi&longs;tius mutationem <foreign lang="greek">a)/x<gap/>onon</foreign> .i. </s>                                                                <s>temporis exortem <lb/>c&ugrave;m ea qu&aelig; fit <foreign lang="greek">a)q<gap/>o/ws</foreign> .i. </s>                                                                <s>omni ex parte &longs;imul, vbi <foreign lang="greek">a_x<gap/>onon</foreign> arcetur ab hac <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan>, <foreign lang="greek">a)q<gap/>u/on</foreign><lb/>ver&ograve; minim&egrave;: quando ip&longs;a neque tempus, neque diui&longs;ionem quoquo pacto repudiat. </s>                                                                <s>H&ecedil;c Auer&shy;<lb/>rois beneficio accepimus &agrave; Gr&aelig;cis. </s>                                                                <s>Ab Arabibus h&aelig;c. </s>                                                                <s>Ab Auempace prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Nam di&longs;tinguit <lb/>ip&longs;e de diui&longs;ione mobilis &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, atque ad id trahit Ari&longs;to&shy;<lb/>telicam demon&longs;trationem, vt agatur de diui&longs;ione per gradus: quand&ograve; communiter omnia mo&shy;<lb/>tuum genera complectitur; vt, propter diui&longs;ionem qu&aelig; fit per gradus; omne quod mouetur, <lb/>partim &longs;it in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt h&aelig;c demon&longs;tra&shy;<lb/>tio reddatur communis, nimirum pertinens ad omne motuum genus. </s>                                                                <s>Ita vrget hominem Auer&shy;<lb/>ro&euml;s, quia demon&longs;traretur id quod e&longs;t per accidens in mobili; c&ugrave;m tamen ea qu&aelig; &longs;unt per acci&shy;<lb/>dens, &agrave; demon&longs;tratione fundit&ugrave;s abigenda &longs;int. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d enim &longs;it propter diui&longs;ionem formalem, <lb/>(vt eam nunc ita vocem) &longs;ubiectum ip&longs;um diuiduum per accidens e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; diuiditur &longs;e&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1472"></arrow.to.target><lb/>tionis excludunt: quand&ograve; nulla &longs;e&longs;e offerat pars in corpore no&longs;tro, cui facultas intelligendi tri&shy;<lb/>buatur, neque functio corporis habeatur, &longs;ed incorporei. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m de Auerro&euml; valeat eius ratio <lb/>quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nam &longs;i qu&aelig;reretur de his qu&aelig; tempore mouentur c&ecedil;teris neglectis, vt cen&longs;uit <lb/>Themi&longs;tius, vtique cau&longs;&longs;a certa reddita &amp; contracta fui&longs;&longs;et, <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. </s>                                                                <s>propria qu&aelig; tempore mo&shy;<lb/>uerentur. </s>                                                                <s>Omnino videtur commuta&longs;&longs;e Themi&longs;tius mutationem <foreign lang="greek">a)/xronon</foreign> .i. </s>                                                                <s>temporis exortem <lb/>c&ugrave;m ea qu&aelig; fit <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> .i. </s>                                                                <s>omni ex parte &longs;imul, vbi <foreign lang="greek">a_xronon</foreign> arcetur ab hac <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan>, <foreign lang="greek">a)qru/on</foreign><lb/>ver&ograve; minim&egrave;: quando ip&longs;a neque tempus, neque diui&longs;ionem quoquo pacto repudiat. </s>                                                                <s>H&ecedil;c Auer&shy;<lb/>rois beneficio accepimus &agrave; Gr&aelig;cis. </s>                                                                <s>Ab Arabibus h&aelig;c. </s>                                                                <s>Ab Auempace prim&ugrave;m. </s>                                                                <s>Nam di&longs;tinguit <lb/>ip&longs;e de diui&longs;ione mobilis &longs;ecund&ugrave;m quantum .&longs;. </s>                                                                <s><expan abbr="gradu&longs;&qacute;">gradu&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>formarum, atque ad id trahit Ari&longs;to&shy;<lb/>telicam demon&longs;trationem, vt agatur de diui&longs;ione per gradus: quand&ograve; communiter omnia mo&shy;<lb/>tuum genera complectitur; vt, propter diui&longs;ionem qu&aelig; fit per gradus; omne quod mouetur, <lb/>partim &longs;it in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Ex quo efficitur, vt h&aelig;c demon&longs;tra&shy;<lb/>tio reddatur communis, nimirum pertinens ad omne motuum genus. </s>                                                                <s>Ita vrget hominem Auer&shy;<lb/>ro&euml;s, quia demon&longs;traretur id quod e&longs;t per accidens in mobili; c&ugrave;m tamen ea qu&aelig; &longs;unt per acci&shy;<lb/>dens, &agrave; demon&longs;tratione fundit&ugrave;s abigenda &longs;int. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d enim &longs;it propter diui&longs;ionem formalem, <lb/>(vt eam nunc ita vocem) &longs;ubiectum ip&longs;um diuiduum per accidens e&longs;t, per &longs;e ver&ograve; diuiditur &longs;e&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1473"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;ecund&ugrave;m quantum accipienda e&longs;t hoc loco diui&longs;io. </s>                                                                <s>Et valeat etiam <lb/>h&aelig;c ratio quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque interior e&longs;t mobili, quatenus mobile e&longs;t, diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d in definitione motus qu&aelig; e&longs;t ratio <lb/>rei mobilis, quatenus huiu&longs;modi, comprehenditur ea diui&longs;io qu&aelig; per actum <expan abbr="pote&longs;tatem&qacute;">pote&longs;tatemque</expan>. </s>                                                                <s>de&longs;cri&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>h&aelig;c autem perfectionis ordinem <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>partitionem &longs;pectat: ide&ograve; magis per &longs;e re&longs;picit <lb/>motum, qu&agrave;m diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Quare id potius eius expo&longs;itionem labefactare vi&shy;<lb/>detur, quod dicitur &egrave; verbis contextus cum pr&aelig;cedentibus, tum etiam con&longs;equentibus. </s>                                                                <s>Nam per&shy;<lb/>&longs;picu&egrave; cernitur Ari&longs;totelem de quanti diui&longs;ione verba facere, &amp; ea qu&aelig; &longs;equuntur, requirunt ta&shy;<lb/>lem diui&longs;ionem, vt rect&egrave; h&icirc;c opponit D. Thomas. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur Auerro&euml;s quartam expo&longs;itionem <lb/>&longs;ubiecit qu&aelig; partitione quadam nititur. </s>                                                                <s>Mutationes .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e vel per &longs;e, vel per accidens; eas ver&ograve; <lb/>qu&aelig; &longs;unt per accidens, con&longs;equi alias mutationeis qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, atque has qu&aelig; per &longs;e &longs;unt in <lb/>tempore fieri, qu&aelig; ver&ograve; per accidens, &longs;ine tempore: illas e&longs;&longs;e partim in termino &agrave; quo, partim in <lb/>termino ad quem, i&longs;tas autem e&longs;&longs;e terminos &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, quia po&longs;teriores &longs;ine illis e&longs;&longs;e non <lb/>po&longs;&longs;unt, inde item effici, vt e&aelig; quoque con&longs;imiliter, &amp; qua&longs;i per con&longs;ecutionem &longs;int in vtri&longs;que <lb/> <arrow.to.target n="marg1473"></arrow.to.target><lb/>cund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Ergo &longs;ecund&ugrave;m quantum accipienda e&longs;t hoc loco diui&longs;io. </s>                                                                <s>Et valeat etiam <lb/>h&aelig;c ratio quantum pote&longs;t. </s>                                                                <s>Nanque interior e&longs;t mobili, quatenus mobile e&longs;t, diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d in definitione motus qu&aelig; e&longs;t ratio <lb/>rei mobilis, quatenus huiu&longs;modi, comprehenditur ea diui&longs;io qu&aelig; per actum <expan abbr="pote&longs;tatem&qacute;">pote&longs;tatemque</expan>. </s>                                                                <s>de&longs;cri&shy;<lb/>bitur. </s>                                                                <s>h&aelig;c autem perfectionis ordinem <expan abbr="form&aelig;&qacute;">form&aelig;que</expan>. </s>                                                                <s>partitionem &longs;pectat: ide&ograve; magis per &longs;e re&longs;picit <lb/>motum, qu&agrave;m diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum. </s>                                                                <s>Quare id potius eius expo&longs;itionem labefactare vi&shy;<lb/>detur, quod dicitur &egrave; verbis contextus cum pr&aelig;cedentibus, tum etiam con&longs;equentibus. </s>                                                                <s>Nam per&shy;<lb/>&longs;picu&egrave; cernitur Ari&longs;totelem de quanti diui&longs;ione verba facere, &amp; ea qu&aelig; &longs;equuntur, requirunt ta&shy;<lb/>lem diui&longs;ionem, vt rect&egrave; h&icirc;c opponit D. Thomas. </s>                                                                <s>Ip&longs;e igitur Auerro&euml;s quartam expo&longs;itionem <lb/>&longs;ubiecit qu&aelig; partitione quadam nititur. </s>                                                                <s>Mutationes .&longs;. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;e vel per &longs;e, vel per accidens; eas ver&ograve; <lb/>qu&aelig; &longs;unt per accidens, con&longs;equi alias mutationeis qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, atque has qu&aelig; per &longs;e &longs;unt in <lb/>tempore fieri, qu&aelig; ver&ograve; per accidens, &longs;ine tempore: illas e&longs;&longs;e partim in termino &agrave; quo, partim in <lb/>termino ad quem, i&longs;tas autem e&longs;&longs;e terminos &longs;ol&ugrave;m. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, quia po&longs;teriores &longs;ine illis e&longs;&longs;e non <lb/>po&longs;&longs;unt, inde item effici, vt e&aelig; quoque con&longs;imiliter, &amp; qua&longs;i per con&longs;ecutionem &longs;int in vtri&longs;que <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1474"></arrow.to.target><lb/>terminis. </s>                                                                <s>Ob eam igitur cau&longs;&longs;am hoc attributum ad omneis mutationeis attinere; ad eas quidem <lb/>qu&aelig; per &longs;e &longs;unt, prim&ograve; &amp; per &longs;e; ad illas ver&ograve; qu&aelig; non &longs;unt per &longs;e, &longs;pectare item per accidens, <lb/>quia .&longs;. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e mouetur, per &longs;e moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; ita per &longs;e e&longs;t in vtri&longs;que terminis, <lb/>quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eo genere mutationis qu&ecedil; e&longs;t p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; alio mutationis genere qu&aelig; e&longs;t p &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; ea qu&aelig; per accidens in&longs;unt, &agrave; demon&longs;tratione repudientur, ex hoc a&longs;&longs;umptum fui&longs;&longs;e <lb/>attributum quod pertineat ad ea qu&aelig; per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>H&icirc;c video contra Auerro&euml;m &longs;ic di&longs;pu&shy;<lb/>tari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem. </s>                                                                <s>Nanque aut loquitur Auerro&euml;s de diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m formam, aut <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quantum: &longs;i primum ip&longs;e dederit; &longs;uo ip&longs;um &longs;ibi gladio iugulabo. </s>                                                                <s>e&longs;t enim, inquam <lb/>ego, diui&longs;io per accidens, quam &agrave; demon&longs;tratione reiicere oportet. </s>                                                                <s>Quare aut obiectio contra <lb/>Auempace nulla e&longs;t, aut &longs;iquid roboris habet, contra ip&longs;um retorqueri debet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i conce&longs;&longs;e&shy;<lb/>rit alterum: ergo a&longs;&longs;umptio demon&longs;trationis Ari&longs;totelic&aelig; fal&longs;a erit: quoniam id quod affici po&shy;<lb/>te&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, non habet vnam partem in termino &agrave; quo, alteram ver&ograve; in termino ad <lb/>quem, c&ugrave;m po&longs;sit e&longs;&longs;e affectio per vniuer&longs;as parteis &longs;imul; nec quod afficitur, oporteat affici vt <lb/>quantum .i. </s>                                                                <s>vt diuiditur in parteis quantas. </s>                                                                <s>Hoc loco &egrave; re nata illud admonebo. </s>                                                                <s>&egrave; mutationibus <lb/> <arrow.to.target n="marg1474"></arrow.to.target><lb/>terminis. </s>                                                                <s>Ob eam igitur cau&longs;&longs;am hoc attributum ad omneis mutationeis attinere; ad eas quidem <lb/>qu&aelig; per &longs;e &longs;unt, prim&ograve; &amp; per &longs;e; ad illas ver&ograve; qu&aelig; non &longs;unt per &longs;e, &longs;pectare item per accidens, <lb/>quia .&longs;. </s>                                                                <s>illud <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per &longs;e mouetur, per &longs;e moueri <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan>, &amp; ita per &longs;e e&longs;t in vtri&longs;que terminis, <lb/>quia <expan abbr="p&otilde;t">potest</expan> e&longs;&longs;e, &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eo genere mutationis qu&ecedil; e&longs;t p <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, &amp; alio mutationis genere qu&aelig; e&longs;t p &longs;e. <lb/></s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; ea qu&aelig; per accidens in&longs;unt, &agrave; demon&longs;tratione repudientur, ex hoc a&longs;&longs;umptum fui&longs;&longs;e <lb/>attributum quod pertineat ad ea qu&aelig; per &longs;e mouentur. </s>                                                                <s>H&icirc;c video contra Auerro&euml;m &longs;ic di&longs;pu&shy;<lb/>tari. </s>                                                                <s>Prim&ugrave;m quidem. </s>                                                                <s>Nanque aut loquitur Auerro&euml;s de diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m formam, aut <lb/>&longs;ecund&ugrave;m quantum: &longs;i primum ip&longs;e dederit; &longs;uo ip&longs;um &longs;ibi gladio iugulabo. </s>                                                                <s>e&longs;t enim, inquam <lb/>ego, diui&longs;io per accidens, quam &agrave; demon&longs;tratione reiicere oportet. </s>                                                                <s>Quare aut obiectio contra <lb/>Auempace nulla e&longs;t, aut &longs;iquid roboris habet, contra ip&longs;um retorqueri debet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i conce&longs;&longs;e&shy;<lb/>rit alterum: ergo a&longs;&longs;umptio demon&longs;trationis Ari&longs;totelic&aelig; fal&longs;a erit: quoniam id quod affici po&shy;<lb/>te&longs;t, quatenus huiu&longs;modi, non habet vnam partem in termino &agrave; quo, alteram ver&ograve; in termino ad <lb/>quem, c&ugrave;m po&longs;sit e&longs;&longs;e affectio per vniuer&longs;as parteis &longs;imul; nec quod afficitur, oporteat affici vt <lb/>quantum .i. </s>                                                                <s>vt diuiditur in parteis quantas. </s>                                                                <s>Hoc loco &egrave; re nata illud admonebo. </s>                                                                <s>&egrave; mutationibus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1475"></arrow.to.target><lb/>per accidens aliquas e&longs;&longs;e ver&egrave;, vt in &longs;ecundis qualitatibus aliquas metaphoric&egrave;, qu&aelig; autem meta&shy;<lb/>phoric&egrave; &longs;unt, vt de intelligentia dictum e&longs;t, nullam quanti notionem includere, qu&ograve;d &longs;i ver&egrave; &longs;int, <lb/>negari non po&longs;&longs;e, quin omne id quod ita mutatur, &longs;it nece&longs;&longs;ari&ograve; quantum. </s>                                                                <s>Omne enim quod <lb/>ita mutatur, e&longs;t quale. </s>                                                                <s>Omne autem quale e&longs;t etiam quantum, vt &longs;upr&agrave; docuimus. </s>                                                                <s>Itaque <lb/>&longs;i in mutatione qu&aelig; fit per accidens, etiam continetur mutatio metaphoric&egrave;, facil&egrave; confutatur <lb/>Auerro&euml;s, &longs;i ver&ograve; &longs;ola mutatio retinetur qu&aelig; ver&egrave;, non metaphoric&egrave; dicitur, non video quo pa&shy;<lb/>cto dictum Auerrois confutetur. </s>                                                                <s>Nam, c&ugrave;m dicit Auerro&euml;s eam demon&longs;trationem de illis e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; &longs;unt per &longs;e; ad illas autem mutationeis qu&ecedil; non &longs;unt per &longs;e, ver&egrave; tamen, non metaphoric&egrave;, <lb/>non pertinere, ni&longs;i per accidens, &amp; h&aelig;c &agrave; demon&longs;tratione no&longs;tra repelli: quid habet ponderis al&shy;<lb/>lata obiectio? </s>                                                                <s>Nam pro Auerro&euml; dicam ego h&icirc;c intelligi diui&longs;ionem quanti &longs;olius, qu&ograve;d h&aelig;c &longs;o&shy;<lb/>la per &longs;e &longs;it. </s>                                                                <s>Et qu&ograve;d obiicis id quod affici pote&longs;t, quod per &longs;e tale non e&longs;t, vt habeat vnam par&shy;<lb/>tem in termino &agrave; quo, alteram in termino ad quem: immo dicam ego fortuit&ograve; euenire, vt affe&shy;<lb/>ctio procedat <foreign lang="greek">a)q<gap/>o/ws</foreign>: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;ucce&longs;siu&egrave; fieri &longs;oleat, atque frequentius particulatim, <lb/>qu&agrave;m vniuers&egrave; communicetur. </s>                                                                <s>Nam frequentius e&longs;t agens &agrave; patiente di&longs;tare, neque ip&longs;um cir&shy;<lb/>cumire, neque po&longs;&longs;e in omneis parteis &aelig;qualiter. </s>                                                                <s>quantum enim non attingit ex toto. </s>                                                                <s>naturale  <arrow.to.target n="marg1475"></arrow.to.target><lb/>per accidens aliquas e&longs;&longs;e ver&egrave;, vt in &longs;ecundis qualitatibus aliquas metaphoric&egrave;, qu&aelig; autem meta&shy;<lb/>phoric&egrave; &longs;unt, vt de intelligentia dictum e&longs;t, nullam quanti notionem includere, qu&ograve;d &longs;i ver&egrave; &longs;int, <lb/>negari non po&longs;&longs;e, quin omne id quod ita mutatur, &longs;it nece&longs;&longs;ari&ograve; quantum. </s>                                                                <s>Omne enim quod <lb/>ita mutatur, e&longs;t quale. </s>                                                                <s>Omne autem quale e&longs;t etiam quantum, vt &longs;upr&agrave; docuimus. </s>                                                                <s>Itaque <lb/>&longs;i in mutatione qu&aelig; fit per accidens, etiam continetur mutatio metaphoric&egrave;, facil&egrave; confutatur <lb/>Auerro&euml;s, &longs;i ver&ograve; &longs;ola mutatio retinetur qu&aelig; ver&egrave;, non metaphoric&egrave; dicitur, non video quo pa&shy;<lb/>cto dictum Auerrois confutetur. </s>                                                                <s>Nam, c&ugrave;m dicit Auerro&euml;s eam demon&longs;trationem de illis e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; &longs;unt per &longs;e; ad illas autem mutationeis qu&ecedil; non &longs;unt per &longs;e, ver&egrave; tamen, non metaphoric&egrave;, <lb/>non pertinere, ni&longs;i per accidens, &amp; h&aelig;c &agrave; demon&longs;tratione no&longs;tra repelli: quid habet ponderis al&shy;<lb/>lata obiectio? </s>                                                                <s>Nam pro Auerro&euml; dicam ego h&icirc;c intelligi diui&longs;ionem quanti &longs;olius, qu&ograve;d h&aelig;c &longs;o&shy;<lb/>la per &longs;e &longs;it. </s>                                                                <s>Et qu&ograve;d obiicis id quod affici pote&longs;t, quod per &longs;e tale non e&longs;t, vt habeat vnam par&shy;<lb/>tem in termino &agrave; quo, alteram in termino ad quem: immo dicam ego fortuit&ograve; euenire, vt affe&shy;<lb/>ctio procedat <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>: c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;ucce&longs;siu&egrave; fieri &longs;oleat, atque frequentius particulatim, <lb/>qu&agrave;m vniuers&egrave; communicetur. </s>                                                                <s>Nam frequentius e&longs;t agens &agrave; patiente di&longs;tare, neque ip&longs;um cir&shy;<lb/>cumire, neque po&longs;&longs;e in omneis parteis &aelig;qualiter. </s>                                                                <s>quantum enim non attingit ex toto. </s>                                                                <s>naturale
 <pb pagenum="210"/>autem e&longs;t, plus in vicinius po&longs;&longs;e qu&agrave;m in remotius. </s>                                                                <s>Ita illud quod frequentius fiet, erit ex natu&shy;<lb/> <pb pagenum="210"/>autem e&longs;t, plus in vicinius po&longs;&longs;e qu&agrave;m in remotius. </s>                                                                <s>Ita illud quod frequentius fiet, erit ex natu&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1476"></arrow.to.target><lb/>ra magis, &amp; magis per &longs;e, qu&agrave;m id quod rarius accidet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i demon&longs;tratio de illo exi&longs;tit <lb/>quod per &longs;e e&longs;t, erit &longs;an&egrave; de eo quod frequentius, mutatio vero qu&aelig; vniuers&egrave; fit &amp; <foreign lang="greek">a)q<gap/>o/ws</foreign>, c&ugrave;m <lb/>&longs;it rarior, tanquam fit per accidens, omittetur. </s>                                                                <s>Proinde &longs;i mutationes metaphoric&egrave; dictas exclu&shy;<lb/>damus: nullam ego rationem &longs;atis efficacem comperio aduer&longs;us Auero&euml;m. </s>                                                                <s>Quamobrem de <lb/>probabilitate &longs;ententi&aelig; re&longs;tat vt agamus in po&longs;terum.</s></p> <arrow.to.target n="marg1476"></arrow.to.target><lb/>ra magis, &amp; magis per &longs;e, qu&agrave;m id quod rarius accidet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i demon&longs;tratio de illo exi&longs;tit <lb/>quod per &longs;e e&longs;t, erit &longs;an&egrave; de eo quod frequentius, mutatio vero qu&aelig; vniuers&egrave; fit &amp; <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign>, c&ugrave;m <lb/>&longs;it rarior, tanquam fit per accidens, omittetur. </s>                                                                <s>Proinde &longs;i mutationes metaphoric&egrave; dictas exclu&shy;<lb/>damus: nullam ego rationem &longs;atis efficacem comperio aduer&longs;us Auero&euml;m. </s>                                                                <s>Quamobrem de <lb/>probabilitate &longs;ententi&aelig; re&longs;tat vt agamus in po&longs;terum.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg1469"></margin.target>F</s></p> <s><margin.target id="marg1469"></margin.target>F</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 5818 
Line 5818 
 <s><emph type="italics"/>Qu&aelig; Latini de demon&longs;tratione 6. Phy&longs;. dixerint, &amp; quid de illa Peripatetic&egrave; statui <lb/>conueniat. </s>                                                                <s>Caput IXL<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Qu&aelig; Latini de demon&longs;tratione 6. Phy&longs;. dixerint, &amp; quid de illa Peripatetic&egrave; statui <lb/>conueniat. </s>                                                                <s>Caput IXL<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>AD h&aelig;c D. Thomas po&longs;ita con&longs;ueta partitione motus, quemadmodum &longs;ecerat Auempace, <lb/>&longs;ecundum quantum .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; quale, re&longs;pondet, agi &longs;an&egrave; in hac demon&longs;tratione de diui&longs;ione mo&shy;<lb/>tus &longs;ecundum quantum; eam tamen pertinere quodammodo ad omnes alios motus: nanque &amp; <lb/>generabile diuidi po&longs;&longs;e, &amp; partim e&longs;&longs;e &longs;ub termino &agrave; quo, partim &longs;ub termino ad quem; nimi&shy;<lb/>r&ugrave;m, antequam genitum &longs;it, &longs;ub priuatione, &longs;ed interim habere aliquid form&aelig;, vtpote id quod <lb/>per pr&aelig;uias affectioneis exhibetur, &amp; quod in qualitate mutatur, &longs;ecund&ugrave;m quantum diuiditur: <lb/> <s>AD h&aelig;c D. Thomas po&longs;ita con&longs;ueta partitione motus, quemadmodum &longs;ecerat Auempace, <lb/>&longs;ecundum quantum .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; quale, re&longs;pondet, agi &longs;an&egrave; in hac demon&longs;tratione de diui&longs;ione mo&shy;<lb/>tus &longs;ecundum quantum; eam tamen pertinere quodammodo ad omnes alios motus: nanque &amp; <lb/>generabile diuidi po&longs;&longs;e, &amp; partim e&longs;&longs;e &longs;ub termino &agrave; quo, partim &longs;ub termino ad quem; nimi&shy;<lb/>r&ugrave;m, antequam genitum &longs;it, &longs;ub priuatione, &longs;ed interim habere aliquid form&aelig;, vtpote id quod <lb/>per pr&aelig;uias affectioneis exhibetur, &amp; quod in qualitate mutatur, &longs;ecund&ugrave;m quantum diuiditur: <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1477"></arrow.to.target><lb/>quand&ograve; vna pars qu&aelig; primum affecta fuit, proximam &longs;ibi deinceps afficit. </s>                                                                <s>Pugnant h&aelig;c &longs;ecum, <lb/>ni&longs;i fallimur. </s>                                                                <s>T&ugrave;m quia diui&longs;io generabilis non erit, vt ip&longs;e vult, &longs;ecund&ugrave;m quantum, &longs;ed &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m quale: quippe merito pr&aelig;uiarum affectionum, aut ni&longs;i remot&egrave; admodum &amp; per accidens. <lb/></s>                                                                <s>(Neque enim volunt ip&longs;as attingere &longs;ub&longs;tantiam, veluti nos, &longs;ed intra cancellos accidentium &longs;e <lb/>continere) quatenus .&longs;. </s>                                                                <s>quali accidit e&longs;&longs;e quantum. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;et &longs;an&egrave; diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum, vbi vna <lb/>pars genita prim&ugrave;m fui&longs;&longs;et, mox altera gigneretur. </s>                                                                <s>at quoniam totum non nunquam &longs;imul fit, <lb/>vt puto, in minimis &amp; vniformibus, qu&aelig;'nam erit huiu&longs;modi <expan abbr="generabili&utilde;">generabilium</expan> partitio? </s>                                                                <s>cert&egrave; nulla. <lb/></s>                                                                <s>Deinde excluditur hac re&longs;pon&longs;ione <foreign lang="greek">a)qzo/a</foreign> illa mutatio, qu&ograve;d ip&longs;e cen&longs;eat in omni affectione par&shy;<lb/>tem &agrave; parte affici, neque tamen id perpetu&ograve; fiat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Pr&aelig;terqu&agrave;mqu&ograve;d licet qu&aelig;rere de <lb/>prima illa parte: an'ne particulatim afficiatur, &amp; cert&egrave; non videtur, ne fort&egrave; minimo minus in <lb/>natura con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Valent ver&ograve; h&aelig;c &longs;altem aduer&longs;us Latinos, licet aliquem exitum ex no&longs;tris <lb/>decretis reperire po&longs;sint. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i vniuers&egrave; mutetur, ergo non conuenit illi diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&longs;ubiectum, quam ip&longs;e adhibet, &longs;ed &longs;ecund&ugrave;m formam, quam ip&longs;e negat. </s>                                                                <s>Mitto nunc obiectio&shy;<lb/>nem illam, quia fals&ograve; fuerit a&longs;&longs;umptum &agrave; D. Thoma, neque diui&longs;ionem generabilis e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>formam; ita vt duplici nomine &longs;it arguendus; t&ugrave;m quia, c&ugrave;m &longs;tatuit in hac demon&longs;tratione tra&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1477"></arrow.to.target><lb/>quand&ograve; vna pars qu&aelig; primum affecta fuit, proximam &longs;ibi deinceps afficit. </s>                                                                <s>Pugnant h&aelig;c &longs;ecum, <lb/>ni&longs;i fallimur. </s>                                                                <s>T&ugrave;m quia diui&longs;io generabilis non erit, vt ip&longs;e vult, &longs;ecund&ugrave;m quantum, &longs;ed &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m quale: quippe merito pr&aelig;uiarum affectionum, aut ni&longs;i remot&egrave; admodum &amp; per accidens. <lb/></s>                                                                <s>(Neque enim volunt ip&longs;as attingere &longs;ub&longs;tantiam, veluti nos, &longs;ed intra cancellos accidentium &longs;e <lb/>continere) quatenus .&longs;. </s>                                                                <s>quali accidit e&longs;&longs;e quantum. </s>                                                                <s>e&longs;&longs;et &longs;an&egrave; diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m quantum, vbi vna <lb/>pars genita prim&ugrave;m fui&longs;&longs;et, mox altera gigneretur. </s>                                                                <s>at quoniam totum non nunquam &longs;imul fit, <lb/>vt puto, in minimis &amp; vniformibus, qu&aelig;'nam erit huiu&longs;modi <expan abbr="generabili&utilde;">generabilium</expan> partitio? </s>                                                                <s>cert&egrave; nulla. <lb/></s>                                                                <s>Deinde excluditur hac re&longs;pon&longs;ione <foreign lang="greek">a)qro/a</foreign> illa mutatio, qu&ograve;d ip&longs;e cen&longs;eat in omni affectione par&shy;<lb/>tem &agrave; parte affici, neque tamen id perpetu&ograve; fiat nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Pr&aelig;terqu&agrave;mqu&ograve;d licet qu&aelig;rere de <lb/>prima illa parte: an'ne particulatim afficiatur, &amp; cert&egrave; non videtur, ne fort&egrave; minimo minus in <lb/>natura con&longs;equatur. </s>                                                                <s>Valent ver&ograve; h&aelig;c &longs;altem aduer&longs;us Latinos, licet aliquem exitum ex no&longs;tris <lb/>decretis reperire po&longs;sint. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i vniuers&egrave; mutetur, ergo non conuenit illi diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m <lb/>&longs;ubiectum, quam ip&longs;e adhibet, &longs;ed &longs;ecund&ugrave;m formam, quam ip&longs;e negat. </s>                                                                <s>Mitto nunc obiectio&shy;<lb/>nem illam, quia fals&ograve; fuerit a&longs;&longs;umptum &agrave; D. Thoma, neque diui&longs;ionem generabilis e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <lb/>formam; ita vt duplici nomine &longs;it arguendus; t&ugrave;m quia, c&ugrave;m &longs;tatuit in hac demon&longs;tratione tra&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1478"></arrow.to.target><lb/>ctari diui&longs;ionem &longs;ecund&ugrave;m quantum, is tamen diuidat generabile &longs;ecund&ugrave;m quale; t&ugrave;m etiam <lb/>quia diui&longs;ionem generabilis &longs;ecund&ugrave;m quale, hoc e&longs;t, &longs;ecund&ugrave;m formam admini&longs;trari po&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>gauerit. </s>                                                                <s>Etenim quod in hac diui&longs;ione &longs;umitur, e&longs;t apparatus: apparatus autem, vt ip&longs;e cen&longs;et, <lb/>non e&longs;t pars generationis, &longs;ed affectionis; c&ugrave;m fit mutatio ad qualitatem per &longs;e, non ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, <lb/>&amp; c&ugrave;m id re&longs;piciat &longs;ub&longs;tantiam per accidens, etiam illa qu&aelig; per accidens in&longs;unt, in &longs;ua demon&shy;<lb/>&longs;tratione recipiat. </s>                                                                <s>Proinde Ludouicus Buccaferrea, &amp; Toletus de hac re probabilius decreue&shy;<lb/>runt, dicentes hanc demon&longs;trationem pertinere duntaxat ad motum qui e&longs;t ad locum, &longs;icut om&shy;<lb/>nia illa qu&ecedil; in libro de motu. (&longs;ic enim pa&longs;sim citatur 6. Phy&longs;. libet ab Ari&longs;totele, quia motus &longs;im&shy;<lb/>pliciter ibi animaduer&longs;us fuerit) con&longs;tituuntur, quod veri&longs;imile e&longs;t propter analogiam motus <lb/>e&longs;&longs;e factum cuius merito efficitur, vt proprietates qu&aelig; &longs;unt primi illius quod e&longs;t ad vnum; prim&ograve; <lb/>de reliquis ver&ograve; quodam ordine <expan abbr="demon&longs;tr&etilde;tur">demon&longs;trentur</expan>, &amp; ita &longs;umi diui&longs;ionem &longs;ecund&ugrave;m quantum qu&aelig; <lb/>quidem manife&longs;ta e&longs;t in eo quod de loco mouetur, in reliquis ver&ograve; mobilibus per accidens, aut <lb/>&longs;ecund&ograve;, quatenus .&longs;. </s>                                                                <s>id con&longs;equitur, vt ea qu&aelig; mutantur per c&ecedil;tera pr&aelig;dicamenta, ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> quo&shy;<lb/>que moueantur. </s>                                                                <s>Nanque nullam h&icirc;c rationem haberi ego item puto de mutatione metnphori&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1478"></arrow.to.target><lb/>ctari diui&longs;ionem &longs;ecund&ugrave;m quantum, is tamen diuidat generabile &longs;ecund&ugrave;m quale; t&ugrave;m etiam <lb/>quia diui&longs;ionem generabilis &longs;ecund&ugrave;m quale, hoc e&longs;t, &longs;ecund&ugrave;m formam admini&longs;trari po&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>gauerit. </s>                                                                <s>Etenim quod in hac diui&longs;ione &longs;umitur, e&longs;t apparatus: apparatus autem, vt ip&longs;e cen&longs;et, <lb/>non e&longs;t pars generationis, &longs;ed affectionis; c&ugrave;m fit mutatio ad qualitatem per &longs;e, non ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, <lb/>&amp; c&ugrave;m id re&longs;piciat &longs;ub&longs;tantiam per accidens, etiam illa qu&aelig; per accidens in&longs;unt, in &longs;ua demon&shy;<lb/>&longs;tratione recipiat. </s>                                                                <s>Proinde Ludouicus Buccaferrea, &amp; Toletus de hac re probabilius decreue&shy;<lb/>runt, dicentes hanc demon&longs;trationem pertinere duntaxat ad motum qui e&longs;t ad locum, &longs;icut om&shy;<lb/>nia illa qu&ecedil; in libro de motu. (&longs;ic enim pa&longs;sim citatur 6. Phy&longs;. libet ab Ari&longs;totele, quia motus &longs;im&shy;<lb/>pliciter ibi animaduer&longs;us fuerit) con&longs;tituuntur, quod veri&longs;imile e&longs;t propter analogiam motus <lb/>e&longs;&longs;e factum cuius merito efficitur, vt proprietates qu&aelig; &longs;unt primi illius quod e&longs;t ad vnum; prim&ograve; <lb/>de reliquis ver&ograve; quodam ordine <expan abbr="demon&longs;tr&etilde;tur">demon&longs;trentur</expan>, &amp; ita &longs;umi diui&longs;ionem &longs;ecund&ugrave;m quantum qu&aelig; <lb/>quidem manife&longs;ta e&longs;t in eo quod de loco mouetur, in reliquis ver&ograve; mobilibus per accidens, aut <lb/>&longs;ecund&ograve;, quatenus .&longs;. </s>                                                                <s>id con&longs;equitur, vt ea qu&aelig; mutantur per c&ecedil;tera pr&aelig;dicamenta, ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> quo&shy;<lb/>que moueantur. </s>                                                                <s>Nanque nullam h&icirc;c rationem haberi ego item puto de mutatione metnphori&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1479"></arrow.to.target><lb/>c&egrave; dicta. </s>                                                                <s>Sic fit vt attributum &amp; cau&longs;&longs;a qu&aelig; &longs;umitur in hac demon&longs;tratione, genus omne mo&shy;<lb/>bilium complectatur. </s>                                                                <s>Sed pace mihi liceat ve&longs;tra dicere viri pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi, long&egrave; mihi videmi&shy;<lb/>ni di&longs;cedere &agrave; pr&ecedil;ceptis analyticis, etenim inculcatis in hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> ea qu&aelig; &longs;unt per ac&shy;<lb/>cidens, videlicet, diui&longs;ionem qu&aelig; reliquis mobilibus conuenit per accidens. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d ana&shy;<lb/>logic&egrave; conueniat aliquod attributum, conuenit &longs;an&egrave; per &longs;e, quanuis non prim&ograve; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>demon&shy;<lb/>&longs;trationi quoquo pacto &longs;ubiicitur; at hoc per accidens conuenit, <expan abbr="itaq;">itaque</expan> pror&longs;us indemon&longs;trabile. <lb/></s>                                                                <s>Po&longs;te&agrave; nimium tribuetis in hac demon&longs;tratione &longs;ubiecto quod &longs;tatuitur &longs;ol&ugrave;m, &amp; eo con&longs;tituto <lb/>reliqua, aut a&longs;&longs;umuntur, aut de illo concluduntur, &agrave; quibus omnis demon&longs;trationum varietas du&shy;<lb/>citur. </s>                                                                <s>Nam prout pr&aelig;dicatum fuerit, talis quoque ratio <expan abbr="demon&longs;tratio&qacute;">demon&longs;tratioque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t: ita vt, ab <lb/>eo demon&longs;tratio, vt &longs;ic dixerim, informetur &amp; determinetur. </s>                                                                <s>Idcirco, &longs;i vniuocum, &longs;iue ad vnum <lb/>fuerit pr&aelig;dicatum, pari etiam conditione pr&aelig;dita erit demon&longs;tratio: &longs;ic quoque pro ratione <lb/>medij con&longs;tituitur. </s>                                                                <s>nam, &longs;i nece&longs;&longs;arium fuerit, erit etiam demon&longs;tratio talis, et&longs;i per accidens, &amp; <lb/>probabile, idem quoque iudicium de argumentatione illa facere oportebit. </s>                                                                <s>At &longs;ubiectum nil <lb/>aliud pr&ecedil;&longs;tat, qu&agrave;m vt &longs;u&longs;tineat affectioneis &amp; habeat in &longs;e ip&longs;o certam cau&longs;&longs;am, ob quam in&longs;int  <arrow.to.target n="marg1479"></arrow.to.target><lb/>c&egrave; dicta. </s>                                                                <s>Sic fit vt attributum &amp; cau&longs;&longs;a qu&aelig; &longs;umitur in hac demon&longs;tratione, genus omne mo&shy;<lb/>bilium complectatur. </s>                                                                <s>Sed pace mihi liceat ve&longs;tra dicere viri pr&aelig;&longs;tanti&longs;simi, long&egrave; mihi videmi&shy;<lb/>ni di&longs;cedere &agrave; pr&ecedil;ceptis analyticis, etenim inculcatis in hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> ea qu&aelig; &longs;unt per ac&shy;<lb/>cidens, videlicet, diui&longs;ionem qu&aelig; reliquis mobilibus conuenit per accidens. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d ana&shy;<lb/>logic&egrave; conueniat aliquod attributum, conuenit &longs;an&egrave; per &longs;e, quanuis non prim&ograve; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>demon&shy;<lb/>&longs;trationi quoquo pacto &longs;ubiicitur; at hoc per accidens conuenit, <expan abbr="itaq;">itaque</expan> pror&longs;us indemon&longs;trabile. <lb/></s>                                                                <s>Po&longs;te&agrave; nimium tribuetis in hac demon&longs;tratione &longs;ubiecto quod &longs;tatuitur &longs;ol&ugrave;m, &amp; eo con&longs;tituto <lb/>reliqua, aut a&longs;&longs;umuntur, aut de illo concluduntur, &agrave; quibus omnis demon&longs;trationum varietas du&shy;<lb/>citur. </s>                                                                <s>Nam prout pr&aelig;dicatum fuerit, talis quoque ratio <expan abbr="demon&longs;tratio&qacute;">demon&longs;tratioque</expan>. </s>                                                                <s>&longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t: ita vt, ab <lb/>eo demon&longs;tratio, vt &longs;ic dixerim, informetur &amp; determinetur. </s>                                                                <s>Idcirco, &longs;i vniuocum, &longs;iue ad vnum <lb/>fuerit pr&aelig;dicatum, pari etiam conditione pr&aelig;dita erit demon&longs;tratio: &longs;ic quoque pro ratione <lb/>medij con&longs;tituitur. </s>                                                                <s>nam, &longs;i nece&longs;&longs;arium fuerit, erit etiam demon&longs;tratio talis, et&longs;i per accidens, &amp; <lb/>probabile, idem quoque iudicium de argumentatione illa facere oportebit. </s>                                                                <s>At &longs;ubiectum nil <lb/>aliud pr&ecedil;&longs;tat, qu&agrave;m vt &longs;u&longs;tineat affectioneis &amp; habeat in &longs;e ip&longs;o certam cau&longs;&longs;am, ob quam in&longs;int
 <pb pagenum="211"/> <pb pagenum="211"/>
Line 5849 
Line 5849 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>&longs;exti Phy&longs;. Cap. </s>                                                                <s>XL<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>&longs;exti Phy&longs;. Cap. </s>                                                                <s>XL<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>EA qu&aelig; pr&aelig;&longs;ens demon&longs;tratio continet, multa &longs;an&egrave; de indiuiduo <expan abbr="termini&longs;&qacute;">termini&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>attingunt qu&ecedil; ni&shy;<lb/>&longs;i tractentur diligentius, complureis &longs;crupulos in animis no&longs;tris relinquere po&longs;sint, qui nos <lb/>non iniuria male habeant, neque motus ingenium plen&egrave; a&longs;&longs;equi permittant. </s>                                                                <s>Siquidem pote&longs;tas <lb/>ad omnem mutationem indiuiduo denegata &longs;it, &amp; qu&aelig;'nam huius euenti cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>T&ugrave;m deinde <lb/>mult&aelig; &longs;unt indiuiduorum &longs;pecies, &amp; enim termini &longs;unt in pr&aelig;dicamento quantitatis, &longs;unt etiam <lb/>form&ecedil; qu&aelig; &longs;unt e&longs;&longs;enti&ecedil; termini. </s>                                                                <s>Sunt quoque indiuidu&ecedil; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig;. </s>                                                                <s>Num'ne omnis <lb/>indiuidui &longs;pecies hac demon&longs;tratione excluditur? </s>                                                                <s>Terti&ograve; c&ugrave;m terminus ad quem ita &longs;e habeat <lb/>ad motum, vt id quod mouetur, &longs;it in eo termino quadam ex parte qu&aelig;ritur, &longs;it'ne diuiduus, &amp; <lb/>quemadmodum diuidatur, &longs;iquidem formam &longs;ub&longs;tanti&aelig; ponamus in indiuiduo; nihilominus <lb/>illam tempore concludi velimus; qu&ograve;d &longs;ine aliqua partitionis ratione concipi nequit. </s>                                                                <s>Sed cert&egrave; <lb/>primi illius euenti cau&longs;&longs;a ducitur omnis &agrave; materia. </s>                                                                <s>H&aelig;c enim per &longs;e pote&longs;tas e&longs;t, &amp; in &longs;eip&longs;a con&shy;<lb/>tinet omnem occa&longs;ionem tran&longs;mutationis; quandoquidem pote&longs;tas re&longs;picit actum, &amp; illum a&longs;&shy;<arrow.to.target n="marg1485"></arrow.to.target><lb/>&longs;equi vult, &amp;, vt ita dicam, transformari in illum. </s>                                                                <s>Itaque quod prim&ograve; mutatur, aut e&longs;t materia, <lb/>vt in generatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, aut ita mutatur, quatenus con&longs;tat &egrave; materia, quemadmodum fit in <lb/>accidente. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita. </s>                                                                <s>Nunc materia per &longs;e ip&longs;am e&longs;t interuallum, <lb/>&longs;i nos audies; aut &longs;altem habet intrin&longs;ec&ugrave;s illam quantitatem quam interminatam vocant. </s>                                                                <s>Proin&shy;<lb/>de quod per &longs;e mutatur, e&longs;t nece&longs;&longs;ari&ograve; per &longs;e quantum. </s>                                                                <s>Igitur ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod per &longs;e quan&shy;<lb/>tum non e&longs;t, non pote&longs;t per &longs;e mutari. </s>                                                                <s>Tamee ver&ograve; e&longs;t indiuiduum. </s>                                                                <s>Neque enim con&longs;tat ex ma&shy;<lb/>teria in qua pote&longs;tas omnis exi&longs;tit qu&aelig; radix e&longs;t omnis tran&longs;mutationis per &longs;e. </s>                                                                <s>e&longs;t fort&egrave; aliquid <lb/>materi&aelig;, vt terminus, aut forma, &longs;ed non con&longs;tant ex materia: quamobrem neque multatur ma&shy;<lb/>teri&aelig; priuilegiis ni&longs;i per accidens; caret enim potentia &amp; habilitate, ac &longs;i quo pacto motui &longs;ubii&shy;<lb/>citur, non id a&longs;&longs;ecutus e&longs;t ex eo qu&ograve;d &longs;it pote&longs;tate per &longs;e, &longs;ed ex eo ad quod adiunctum e&longs;t, quod <lb/>per &longs;e mouetur, vt etiam, &longs;i fuerit pror&longs;us &agrave; materia &longs;egregatum, nullo modo &longs;it obnoxium mo&shy;<lb/>tui, neque per &longs;e, neque per accidens. </s>                                                                <s>Sed vtrum'ne omne indiuidui genus ex huiu&longs;ce demon&shy;<lb/>&longs;trationis in motu prohibeatur, an certa <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> indiuidui &longs;pecies, &amp; qu&aelig;'nam, propter <foreign lang="greek">a)xzib<gap/>an</foreign><lb/>methodi con&longs;iderandum quoque cen&longs;eo. </s>                                                                <s>Nam mitto illud qu&ograve;d non &longs;it ab&longs;oluta demon&longs;tra&shy;<lb/> <s>EA qu&aelig; pr&aelig;&longs;ens demon&longs;tratio continet, multa &longs;an&egrave; de indiuiduo <expan abbr="termini&longs;&qacute;">termini&longs;que</expan>. </s>                                                                <s>attingunt qu&ecedil; ni&shy;<lb/>&longs;i tractentur diligentius, complureis &longs;crupulos in animis no&longs;tris relinquere po&longs;sint, qui nos <lb/>non iniuria male habeant, neque motus ingenium plen&egrave; a&longs;&longs;equi permittant. </s>                                                                <s>Siquidem pote&longs;tas <lb/>ad omnem mutationem indiuiduo denegata &longs;it, &amp; qu&aelig;'nam huius euenti cau&longs;&longs;a. </s>                                                                <s>T&ugrave;m deinde <lb/>mult&aelig; &longs;unt indiuiduorum &longs;pecies, &amp; enim termini &longs;unt in pr&aelig;dicamento quantitatis, &longs;unt etiam <lb/>form&ecedil; qu&aelig; &longs;unt e&longs;&longs;enti&ecedil; termini. </s>                                                                <s>Sunt quoque indiuidu&ecedil; &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig;. </s>                                                                <s>Num'ne omnis <lb/>indiuidui &longs;pecies hac demon&longs;tratione excluditur? </s>                                                                <s>Terti&ograve; c&ugrave;m terminus ad quem ita &longs;e habeat <lb/>ad motum, vt id quod mouetur, &longs;it in eo termino quadam ex parte qu&aelig;ritur, &longs;it'ne diuiduus, &amp; <lb/>quemadmodum diuidatur, &longs;iquidem formam &longs;ub&longs;tanti&aelig; ponamus in indiuiduo; nihilominus <lb/>illam tempore concludi velimus; qu&ograve;d &longs;ine aliqua partitionis ratione concipi nequit. </s>                                                                <s>Sed cert&egrave; <lb/>primi illius euenti cau&longs;&longs;a ducitur omnis &agrave; materia. </s>                                                                <s>H&aelig;c enim per &longs;e pote&longs;tas e&longs;t, &amp; in &longs;eip&longs;a con&shy;<lb/>tinet omnem occa&longs;ionem tran&longs;mutationis; quandoquidem pote&longs;tas re&longs;picit actum, &amp; illum a&longs;&shy;<arrow.to.target n="marg1485"></arrow.to.target><lb/>&longs;equi vult, &amp;, vt ita dicam, transformari in illum. </s>                                                                <s>Itaque quod prim&ograve; mutatur, aut e&longs;t materia, <lb/>vt in generatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, aut ita mutatur, quatenus con&longs;tat &egrave; materia, quemadmodum fit in <lb/>accidente. </s>                                                                <s>hoc ver&ograve; e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia compo&longs;ita. </s>                                                                <s>Nunc materia per &longs;e ip&longs;am e&longs;t interuallum, <lb/>&longs;i nos audies; aut &longs;altem habet intrin&longs;ec&ugrave;s illam quantitatem quam interminatam vocant. </s>                                                                <s>Proin&shy;<lb/>de quod per &longs;e mutatur, e&longs;t nece&longs;&longs;ari&ograve; per &longs;e quantum. </s>                                                                <s>Igitur ab oppo&longs;ito. </s>                                                                <s>Quod per &longs;e quan&shy;<lb/>tum non e&longs;t, non pote&longs;t per &longs;e mutari. </s>                                                                <s>Tamen ver&ograve; e&longs;t indiuiduum. </s>                                                                <s>Neque enim con&longs;tat ex ma&shy;<lb/>teria in qua pote&longs;tas omnis exi&longs;tit qu&aelig; radix e&longs;t omnis tran&longs;mutationis per &longs;e. </s>                                                                <s>e&longs;t fort&egrave; aliquid <lb/>materi&aelig;, vt terminus, aut forma, &longs;ed non con&longs;tant ex materia: quamobrem neque multatur ma&shy;<lb/>teri&aelig; priuilegiis ni&longs;i per accidens; caret enim potentia &amp; habilitate, ac &longs;i quo pacto motui &longs;ubii&shy;<lb/>citur, non id a&longs;&longs;ecutus e&longs;t ex eo qu&ograve;d &longs;it pote&longs;tate per &longs;e, &longs;ed ex eo ad quod adiunctum e&longs;t, quod <lb/>per &longs;e mouetur, vt etiam, &longs;i fuerit pror&longs;us &agrave; materia &longs;egregatum, nullo modo &longs;it obnoxium mo&shy;<lb/>tui, neque per &longs;e, neque per accidens. </s>                                                                <s>Sed vtrum'ne omne indiuidui genus ex huiu&longs;ce demon&shy;<lb/>&longs;trationis in motu prohibeatur, an certa <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> indiuidui &longs;pecies, &amp; qu&aelig;'nam, propter <foreign lang="greek">a)xribeian</foreign><lb/>methodi con&longs;iderandum quoque cen&longs;eo. </s>                                                                <s>Nam mitto illud qu&ograve;d non &longs;it ab&longs;oluta demon&longs;tra&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1486"></arrow.to.target><lb/>tio, &longs;ed per&longs;picuitatis erg&ocirc; requirat, vt o&longs;tendatur <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> non po&longs;&longs;e moueri, quod &longs;uis ip&longs;ius <lb/>propriis rationibus conficietur: quantum tamen patitur generalitas, &amp; amplitudo cau&longs;&longs;&aelig; qu&aelig; a&longs;&shy;<lb/>&longs;umitur in illa; ad omne indiuidui genus pertinere pote&longs;t. </s>                                                                <s>quodcunque enim illud &longs;it eo priua&shy;<lb/>tur, vt &longs;it partim in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Sed enim illa prius &longs;pectari pu&shy;<lb/>to qu&aelig; mouentur per accidens, &amp; ex iis illud quod re&longs;picit quantum. </s>                                                                <s>&longs;iquidem, et&longs;i forma <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>per &longs;e immobilis e&longs;t, ea tamen accipiatur, vt terminus ad quem. </s>                                                                <s>cuius prima notio &longs;it, e&longs;&longs;e finem, <lb/>perfectionem, extremum motus, itaque certum ac firmum. </s>                                                                <s>Si igitur eius notio talis e&longs;t, cur ea <lb/>demon&longs;trationi committenda e&longs;t? </s>                                                                <s>idem enim de illo dicetur qui huius rei demon&longs;trationem ex&shy;<lb/>petat, ac de eo qui &longs;ibi demon&longs;trari velit e&longs;&longs;e motum, aut e&longs;&longs;e naturam: nihil enim notius &longs;uccur&shy;<lb/>ret quo propo&longs;itum conficere liceat. </s>                                                                <s>alterum indiuiduorum genus, quod &agrave; materia, &longs;eparatum <lb/>e&longs;t, ignoratur an &longs;it: &amp; ea po&longs;tulat qu&aelig; longo &longs;ermone di&longs;putata &longs;unt 8. Phy&longs;. quibus peractis, <lb/>tum denique con&longs;tabit id quod mouetur e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ari&ograve; corpus, &amp; omne indiuidui genus abhor&shy;<lb/>rere &agrave; motu. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; id quod acceptum e&longs;t in ea demon&longs;tratione. </s>                                                                <s>Quod mouetur, e&longs;&longs;e par&shy;<lb/>tim in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem, potuit afferre &longs;u&longs;picionem de diui&longs;ione for&shy;<lb/>m&aelig;, vt melius omnia teneantur, vtile quoque duximus de diui&longs;ione formarum aliquant&ograve; copio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1486"></arrow.to.target><lb/>tio, &longs;ed per&longs;picuitatis erg&ocirc; requirat, vt o&longs;tendatur <expan abbr="indiuidu&utilde;">indiuiduum</expan> non po&longs;&longs;e moueri, quod &longs;uis ip&longs;ius <lb/>propriis rationibus conficietur: quantum tamen patitur generalitas, &amp; amplitudo cau&longs;&longs;&aelig; qu&aelig; a&longs;&shy;<lb/>&longs;umitur in illa; ad omne indiuidui genus pertinere pote&longs;t. </s>                                                                <s>quodcunque enim illud &longs;it eo priua&shy;<lb/>tur, vt &longs;it partim in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem. </s>                                                                <s>Sed enim illa prius &longs;pectari pu&shy;<lb/>to qu&aelig; mouentur per accidens, &amp; ex iis illud quod re&longs;picit quantum. </s>                                                                <s>&longs;iquidem, et&longs;i forma <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>per &longs;e immobilis e&longs;t, ea tamen accipiatur, vt terminus ad quem. </s>                                                                <s>cuius prima notio &longs;it, e&longs;&longs;e finem, <lb/>perfectionem, extremum motus, itaque certum ac firmum. </s>                                                                <s>Si igitur eius notio talis e&longs;t, cur ea <lb/>demon&longs;trationi committenda e&longs;t? </s>                                                                <s>idem enim de illo dicetur qui huius rei demon&longs;trationem ex&shy;<lb/>petat, ac de eo qui &longs;ibi demon&longs;trari velit e&longs;&longs;e motum, aut e&longs;&longs;e naturam: nihil enim notius &longs;uccur&shy;<lb/>ret quo propo&longs;itum conficere liceat. </s>                                                                <s>alterum indiuiduorum genus, quod &agrave; materia, &longs;eparatum <lb/>e&longs;t, ignoratur an &longs;it: &amp; ea po&longs;tulat qu&aelig; longo &longs;ermone di&longs;putata &longs;unt 8. Phy&longs;. quibus peractis, <lb/>tum denique con&longs;tabit id quod mouetur e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ari&ograve; corpus, &amp; omne indiuidui genus abhor&shy;<lb/>rere &agrave; motu. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; id quod acceptum e&longs;t in ea demon&longs;tratione. </s>                                                                <s>Quod mouetur, e&longs;&longs;e par&shy;<lb/>tim in termino &agrave; quo, partim in termino ad quem, potuit afferre &longs;u&longs;picionem de diui&longs;ione for&shy;<lb/>m&aelig;, vt melius omnia teneantur, vtile quoque duximus de diui&longs;ione formarum aliquant&ograve; copio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1487"></arrow.to.target><lb/>&longs;ius agere. </s>                                                                <s>Generalis illa diui&longs;io perhibetur &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiectum &amp; &longs;ecund&ugrave;m gradus, &longs;eu <lb/>form&aelig; parteis. </s>                                                                <s>Attamen &amp; vtraque variis modis exi&longs;tit, &amp; non e&longs;t vniu&longs;modi in omni genere <lb/>motus. </s>                                                                <s>Nam videmus eam qu&aelig; pro &longs;ubiecti ratione admini&longs;tratur, ita accipi, vel qu&ograve;d vna pars <lb/>priu&longs;qu&agrave;m altera mutetur: vel qu&ograve;d forma cum &longs;ubiecto &longs;imul extendatur. </s>                                                                <s>&longs;ic enim fit, vt qua&shy;<lb/>cunque &longs;en&longs;ili parte ex toto de&longs;erta con&longs;imilis plan&egrave; forma cum ea &longs;egregetur. </s>                                                                <s>Non di&longs;simili ra&shy;<lb/>tione quod per gradus &longs;ecatur, aut ita &longs;ecatur, vt ratio con&longs;eruetur eadem in toto &amp; partibus, <lb/>quod contingere diximus accidenti, aut etiam pars totius rationem non con&longs;eruat, id quod &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; proprium e&longs;t. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam qu&aelig;dam mutationes vtrique partitioni &longs;ubiacent; ali&aelig; vnam <lb/>tantum accipiunt, aut &longs;i vtranque non idem e&longs;t vtriu&longs;que proce&longs;&longs;us. </s>                                                                <s>Rur&longs;us aliqu&aelig; eas admit&shy;<lb/>tunt nece&longs;&longs;ari&ograve;; in nonullis nulla nece&longs;sitas ob&longs;eruatur. </s>                                                                <s>Singulas nunc exploremus, &amp; quid <lb/>commuue &longs;ecum, quid&uacute;e proprium habeant edi&longs;&longs;eramus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partitio &longs;ecund&ugrave;m gradus, <lb/>c&ugrave;m &longs;it e&longs;&longs;entia motus: e&longs;t enim actus ille pote&longs;tatis, quatenus huiu&longs;modi, pertinet ad omne ge&shy;<lb/>nus mutationis per &longs;e, atque id per &longs;e &amp; nece&longs;&longs;ari&ograve;. </s>                                                                <s>&longs;ed, vt &longs;&aelig;pe diximus, hoc accidente <expan abbr="&longs;ub&longs;tan-tia&qacute;">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiaque</expan>. </s>                                                                <s>intere&longs;t, qu&ograve;d accidentis gradus eiu&longs;dem &longs;unt rationis cum termino ad quem; in &longs;ub&longs;tantia  <arrow.to.target n="marg1487"></arrow.to.target><lb/>&longs;ius agere. </s>                                                                <s>Generalis illa diui&longs;io perhibetur &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiectum &amp; &longs;ecund&ugrave;m gradus, &longs;eu <lb/>form&aelig; parteis. </s>                                                                <s>Attamen &amp; vtraque variis modis exi&longs;tit, &amp; non e&longs;t vniu&longs;modi in omni genere <lb/>motus. </s>                                                                <s>Nam videmus eam qu&aelig; pro &longs;ubiecti ratione admini&longs;tratur, ita accipi, vel qu&ograve;d vna pars <lb/>priu&longs;qu&agrave;m altera mutetur: vel qu&ograve;d forma cum &longs;ubiecto &longs;imul extendatur. </s>                                                                <s>&longs;ic enim fit, vt qua&shy;<lb/>cunque &longs;en&longs;ili parte ex toto de&longs;erta con&longs;imilis plan&egrave; forma cum ea &longs;egregetur. </s>                                                                <s>Non di&longs;simili ra&shy;<lb/>tione quod per gradus &longs;ecatur, aut ita &longs;ecatur, vt ratio con&longs;eruetur eadem in toto &amp; partibus, <lb/>quod contingere diximus accidenti, aut etiam pars totius rationem non con&longs;eruat, id quod &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; proprium e&longs;t. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam qu&aelig;dam mutationes vtrique partitioni &longs;ubiacent; ali&aelig; vnam <lb/>tantum accipiunt, aut &longs;i vtranque non idem e&longs;t vtriu&longs;que proce&longs;&longs;us. </s>                                                                <s>Rur&longs;us aliqu&aelig; eas admit&shy;<lb/>tunt nece&longs;&longs;ari&ograve;; in nonullis nulla nece&longs;sitas ob&longs;eruatur. </s>                                                                <s>Singulas nunc exploremus, &amp; quid <lb/>commune &longs;ecum, quid&uacute;e proprium habeant edi&longs;&longs;eramus. </s>                                                                <s>Porr&ograve; partitio &longs;ecund&ugrave;m gradus, <lb/>c&ugrave;m &longs;it e&longs;&longs;entia motus: e&longs;t enim actus ille pote&longs;tatis, quatenus huiu&longs;modi, pertinet ad omne ge&shy;<lb/>nus mutationis per &longs;e, atque id per &longs;e &amp; nece&longs;&longs;ari&ograve;. </s>                                                                <s>&longs;ed, vt &longs;&aelig;pe diximus, hoc accidente <expan abbr="&longs;ub&longs;tan-tia&qacute;">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiaque</expan>. </s>                                                                <s>intere&longs;t, qu&ograve;d accidentis gradus eiu&longs;dem &longs;unt rationis cum termino ad quem; in &longs;ub&longs;tantia
 <pb pagenum="213"/> <pb pagenum="213"/>
 <arrow.to.target n="marg1488"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; nequaquam. </s>                                                                <s>In latione &amp; incremento communiter vtraque diui&longs;io per&longs;picitur, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>nece&longs;&longs;ari&ograve;: atque ita vt par &longs;it vtriu&longs;que proce&longs;&longs;us; c&ugrave;m enim fiant &longs;ecund&ugrave;m quantum per &longs;e <lb/>vel proxim&egrave;, vt <expan abbr="increment&utilde;">incrementum</expan>, vel remot&egrave;, vt latio qu&aelig; per &longs;e fit &longs;ecund&ugrave;m vbi, &longs;ed vbi continet &longs;pa&shy;<lb/>tium, quod e&longs;t magnitudo; conuenit illis <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiectum, &longs;ed quia pro&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us qui fit <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> &longs;ubiectum, e&longs;t etiam ad formam ad quam motus ille dirigitur: ex eo fit, <lb/>vt proce&longs;&longs;us &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiecti diui&longs;ionem &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ver&longs;us, in quo po&longs;ita e&longs;t partitio &longs;ecund&ugrave;m <lb/>gradum, &longs;it vnus &amp; idem re, <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. </s>                                                                <s>ratione di&longs;tinguatur. </s>                                                                <s>Generatio ver&ograve; &amp; alteratio diui&longs;io&shy;<lb/>nem &longs;ecund&ugrave;m quantum accipiunt: ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve;, neque forte eodem modo, proptere&agrave; <lb/>qu&ograve;d alteratio detur <foreign lang="greek">a)qzo/ws</foreign> &amp; vniuers&egrave;, &amp; qu&ograve;d prius vna pars, qu&agrave;m altera mutetur in <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan>, non minimis ine&longs;&longs;e videtur &amp; organicis. </s>                                                                <s>nam, &longs;i minima fuerint vniformia, nullus ordo par&shy;<lb/>tium ibi po&longs;&longs;e cogitari videtur. </s>                                                                <s>ex toto enim producitur minimum vniforme, vbi fuerit &agrave; reliquo <lb/>con&longs;imili &longs;egregatum. </s>                                                                <s>ne forte minimo minus exi&longs;tat, &longs;ed hoc ab alteratione generatio differt, <lb/>qu&ograve;d alteratio definit in formam qu&aelig; &longs;emper cum &longs;ubiecto diuiditur; at generatio pote&longs;t termi&shy;<lb/>nari forma, qu&ecedil; tamet&longs;i per parteis producitur, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> extenditur cum &longs;ubiecto, qualem nos <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan>, <lb/>aut omnem, aut aliquam e&longs;&longs;e credimus. </s>                                                                <s>H&aelig;c qu&aelig; ad diui&longs;ionem attinent, ita &longs;e habent; non ta&shy;<lb/>men omnes in 6. Phy&longs;. tractantur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d enim forma &longs;it extenta, &amp; cum &longs;ubiecto partibilis, aut in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1488"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; nequaquam. </s>                                                                <s>In latione &amp; incremento communiter vtraque diui&longs;io per&longs;picitur, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. <lb/></s>                                                                <s>nece&longs;&longs;ari&ograve;: atque ita vt par &longs;it vtriu&longs;que proce&longs;&longs;us; c&ugrave;m enim fiant &longs;ecund&ugrave;m quantum per &longs;e <lb/>vel proxim&egrave;, vt <expan abbr="increment&utilde;">incrementum</expan>, vel remot&egrave;, vt latio qu&aelig; per &longs;e fit &longs;ecund&ugrave;m vbi, &longs;ed vbi continet &longs;pa&shy;<lb/>tium, quod e&longs;t magnitudo; conuenit illis <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiectum, &longs;ed quia pro&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us qui fit <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> &longs;ubiectum, e&longs;t etiam ad formam ad quam motus ille dirigitur: ex eo fit, <lb/>vt proce&longs;&longs;us &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiecti diui&longs;ionem &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ver&longs;us, in quo po&longs;ita e&longs;t partitio &longs;ecund&ugrave;m <lb/>gradum, &longs;it vnus &amp; idem re, <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. </s>                                                                <s>ratione di&longs;tinguatur. </s>                                                                <s>Generatio ver&ograve; &amp; alteratio diui&longs;io&shy;<lb/>nem &longs;ecund&ugrave;m quantum accipiunt: ver&ugrave;m non nece&longs;&longs;ari&ograve;, neque forte eodem modo, proptere&agrave; <lb/>qu&ograve;d alteratio detur <foreign lang="greek">a)qro/ws</foreign> &amp; vniuers&egrave;, &amp; qu&ograve;d prius vna pars, qu&agrave;m altera mutetur in <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan>, non minimis ine&longs;&longs;e videtur &amp; organicis. </s>                                                                <s>nam, &longs;i minima fuerint vniformia, nullus ordo par&shy;<lb/>tium ibi po&longs;&longs;e cogitari videtur. </s>                                                                <s>ex toto enim producitur minimum vniforme, vbi fuerit &agrave; reliquo <lb/>con&longs;imili &longs;egregatum. </s>                                                                <s>ne forte minimo minus exi&longs;tat, &longs;ed hoc ab alteratione generatio differt, <lb/>qu&ograve;d alteratio definit in formam qu&aelig; &longs;emper cum &longs;ubiecto diuiditur; at generatio pote&longs;t termi&shy;<lb/>nari forma, qu&ecedil; tamet&longs;i per parteis producitur, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> extenditur cum &longs;ubiecto, qualem nos <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan>, <lb/>aut omnem, aut aliquam e&longs;&longs;e credimus. </s>                                                                <s>H&aelig;c qu&aelig; ad diui&longs;ionem attinent, ita &longs;e habent; non ta&shy;<lb/>men omnes in 6. Phy&longs;. tractantur. </s>                                                                <s>qu&ograve;d enim forma &longs;it extenta, &amp; cum &longs;ubiecto partibilis, aut in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1489"></arrow.to.target><lb/>diuidua, &amp; vt dici con&longs;ueuit, in toto tota, hoc nihil ad motum. </s>                                                                <s>Diui&longs;io quoque qu&aelig; parteis <lb/>&longs;ubiecti re&longs;picit, haud in omnibus ob&longs;eruari pote&longs;t; &longs;iquidem, &longs;emper in eadem &longs;ententia per&shy;<lb/>manemus, in methodis, vbi tractantur ea qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, &amp; qu&aelig; &longs;unt ad vnum, generalia ab vno <lb/>primo duci analogic&egrave;, qu&aelig; tamen per &longs;e &longs;int. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur prius &longs;it minimum, qu&agrave;m id quod con&shy;<lb/>&longs;tat ex minimis; c&ugrave;m prius &longs;it vniforme quam difforme, horum quoque attributa prius &longs;pectan&shy;<lb/>da e&longs;&longs;e duco. </s>                                                                <s>C&ugrave;m item diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m parteis &longs;ubiecti non ad omneis motus nece&longs;&longs;ari&ograve; refe&shy;<lb/>ratur; etiam neque hanc diui&longs;ionem communiter in ea demon&longs;tratione concipi credo. </s>                                                                <s>Sed quia <lb/>diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m gradus ad vniuer&longs;os motus attinet generatim, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>perficit e&longs;&longs;entiam motus; <lb/>hanc ego defendo in pr&aelig;&longs;ente demon&longs;tratione contineri. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; prima omnium e&longs;t latio; il&shy;<lb/>lam quoque prim&ograve; concipi affirmo, qu&aelig; c&ugrave;m conueniat cum diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiectum, <expan abbr="il-l&atilde;">il&shy;<lb/>lam</expan> explicari dico ex iis qu&aelig; lationi in&longs;unt ex diui&longs;ione qu&ecedil; fit &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, pr&ecedil;cipu&egrave; tamen <lb/>attinere ad gradus, vnde item analogia tran&longs;lata e&longs;t ad c&ecedil;teros motus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m viderimus <lb/>in productione &longs;ub&longs;tanti&aelig; duplicem e&longs;&longs;e ordinem partium, alterum quo prius gignitur planta, <lb/>deinde animal, <expan abbr="atq;">atque</expan> alterum quo gignitur cor, aut epar. </s>                                                                <s>&amp; in productione qualitatis diui&longs;ionem <lb/> <arrow.to.target n="marg1489"></arrow.to.target><lb/>diuidua, &amp; vt dici con&longs;ueuit, in toto tota, hoc nihil ad motum. </s>                                                                <s>Diui&longs;io quoque qu&aelig; parteis <lb/>&longs;ubiecti re&longs;picit, haud in omnibus ob&longs;eruari pote&longs;t; &longs;iquidem, &longs;emper in eadem &longs;ententia per&shy;<lb/>manemus, in methodis, vbi tractantur ea qu&aelig; &longs;unt per &longs;e, &amp; qu&aelig; &longs;unt ad vnum, generalia ab vno <lb/>primo duci analogic&egrave;, qu&aelig; tamen per &longs;e &longs;int. </s>                                                                <s>C&ugrave;m igitur prius &longs;it minimum, qu&agrave;m id quod con&shy;<lb/>&longs;tat ex minimis; c&ugrave;m prius &longs;it vniforme quam difforme, horum quoque attributa prius &longs;pectan&shy;<lb/>da e&longs;&longs;e duco. </s>                                                                <s>C&ugrave;m item diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m parteis &longs;ubiecti non ad omneis motus nece&longs;&longs;ari&ograve; refe&shy;<lb/>ratur; etiam neque hanc diui&longs;ionem communiter in ea demon&longs;tratione concipi credo. </s>                                                                <s>Sed quia <lb/>diui&longs;io &longs;ecund&ugrave;m gradus ad vniuer&longs;os motus attinet generatim, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s>                                                                <s>perficit e&longs;&longs;entiam motus; <lb/>hanc ego defendo in pr&aelig;&longs;ente demon&longs;tratione contineri. </s>                                                                <s>Quia ver&ograve; prima omnium e&longs;t latio; il&shy;<lb/>lam quoque prim&ograve; concipi affirmo, qu&aelig; c&ugrave;m conueniat cum diui&longs;ione &longs;ecund&ugrave;m &longs;ubiectum, <expan abbr="il-l&atilde;">il&shy;<lb/>lam</expan> explicari dico ex iis qu&aelig; lationi in&longs;unt ex diui&longs;ione qu&ecedil; fit &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, pr&ecedil;cipu&egrave; tamen <lb/>attinere ad gradus, vnde item analogia tran&longs;lata e&longs;t ad c&ecedil;teros motus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; c&ugrave;m viderimus <lb/>in productione &longs;ub&longs;tanti&aelig; duplicem e&longs;&longs;e ordinem partium, alterum quo prius gignitur planta, <lb/>deinde animal, <expan abbr="atq;">atque</expan> alterum quo gignitur cor, aut epar. </s>                                                                <s>&amp; in productione qualitatis diui&longs;ionem <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1490"></arrow.to.target><lb/>ex &longs;ubiecto etiam ine&longs;&longs;e docuerimus, quo pars vicinior prius afficitur; &longs;it'ne alter ordo, quo prius <lb/>fit color, dein albedo? </s>                                                                <s>&amp; e&longs;to qu&ograve;d &longs;it cur de altero hoc non meminerit Ari&longs;toteles in productio&shy;<lb/>ne accidentis, quemadmodum in productione &longs;ub&longs;tanti&aelig;? </s>                                                                <s>Equidem rationem coloris ibi con&shy;<lb/>&longs;eruati credo, vbi ponuntur media qu&aelig; vocant tran&longs;itus &amp; materi&aelig;, qu&ecedil; &longs;an&egrave; ad certam aliquam <lb/>formam referri non po&longs;&longs;unt, &longs;unt enim propemodum infinita: media ver&ograve; form&aelig; paruo quo&shy;<lb/>dam numero co&euml;rcentur. </s>                                                                <s>Non memini&longs;&longs;e autem de illis puto philo&longs;ophos, qu&ograve;d ille ordo non <lb/>&longs;pectet accidens, quatenus accidens e&longs;t, hoc e&longs;t, quatenus e&longs;t in alio; &longs;ed quatenus &longs;ub&longs;tantiam <lb/>participat, habens in &longs;eip&longs;o vt &longs;it, &amp; quoddam quod quid e&longs;t, quod generibus &amp; differentiis expli&shy;<lb/>catur, licet omnia &longs;int imperfecta &longs;ine notione &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Quoniam igitur eo nomine par e&longs;t <lb/>cur&longs;us accidentis &amp; &longs;ub&longs;tanti&aelig;: po&longs;tqu&agrave;m nouimus e&longs;&longs;e illum ordinem in productione &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig;, con&longs;imiliter etiam patet idem iudicium de productione accidentis e&longs;&longs;e faciendum. </s>                                                                <s>Con&longs;tat <lb/>etiam, vt in forma &longs;it indiuidui notio, licet de accidentis natura dubitandum e&longs;&longs;e videatur; h&aelig;c <lb/>enim per parteis accedit qu&aelig; tamen &longs;unt eiu&longs;dem rationis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;emper id retinendum for&shy;<lb/>mam e&longs;&longs;e indiuiduam per &longs;e quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m rationem, atque id communiter accidere omni <lb/> <arrow.to.target n="marg1490"></arrow.to.target><lb/>ex &longs;ubiecto etiam ine&longs;&longs;e docuerimus, quo pars vicinior prius afficitur; &longs;it'ne alter ordo, quo prius <lb/>fit color, dein albedo? </s>                                                                <s>&amp; e&longs;to qu&ograve;d &longs;it cur de altero hoc non meminerit Ari&longs;toteles in productio&shy;<lb/>ne accidentis, quemadmodum in productione &longs;ub&longs;tanti&aelig;? </s>                                                                <s>Equidem rationem coloris ibi con&shy;<lb/>&longs;eruati credo, vbi ponuntur media qu&aelig; vocant tran&longs;itus &amp; materi&aelig;, qu&ecedil; &longs;an&egrave; ad certam aliquam <lb/>formam referri non po&longs;&longs;unt, &longs;unt enim propemodum infinita: media ver&ograve; form&aelig; paruo quo&shy;<lb/>dam numero co&euml;rcentur. </s>                                                                <s>Non memini&longs;&longs;e autem de illis puto philo&longs;ophos, qu&ograve;d ille ordo non <lb/>&longs;pectet accidens, quatenus accidens e&longs;t, hoc e&longs;t, quatenus e&longs;t in alio; &longs;ed quatenus &longs;ub&longs;tantiam <lb/>participat, habens in &longs;eip&longs;o vt &longs;it, &amp; quoddam quod quid e&longs;t, quod generibus &amp; differentiis expli&shy;<lb/>catur, licet omnia &longs;int imperfecta &longs;ine notione &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s>                                                                <s>Quoniam igitur eo nomine par e&longs;t <lb/>cur&longs;us accidentis &amp; &longs;ub&longs;tanti&aelig;: po&longs;tqu&agrave;m nouimus e&longs;&longs;e illum ordinem in productione &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig;, con&longs;imiliter etiam patet idem iudicium de productione accidentis e&longs;&longs;e faciendum. </s>                                                                <s>Con&longs;tat <lb/>etiam, vt in forma &longs;it indiuidui notio, licet de accidentis natura dubitandum e&longs;&longs;e videatur; h&aelig;c <lb/>enim per parteis accedit qu&aelig; tamen &longs;unt eiu&longs;dem rationis. </s>                                                                <s>Itaque &longs;emper id retinendum for&shy;<lb/>mam e&longs;&longs;e indiuiduam per &longs;e quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m rationem, atque id communiter accidere omni <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1491"></arrow.to.target><lb/>form&aelig;; eius enim ratio vbique eadem. </s>                                                                <s>Nanque aut non ade&longs;t, vt in generatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, <lb/>aut &longs;i ade&longs;t, vt f<gap/> accidente, eiu&longs;dem e&longs;t rationis. </s>                                                                <s>Non ergo forma diuiditur, neque diui&longs;io fit <lb/>&longs;ecund&ugrave;m formam, &longs;ed plan&egrave; re&longs;picit materiam illa diui&longs;io. </s>                                                                <s>&longs;eruatur enim &longs;pecies eadem. </s>                                                                <s>pro&shy;<lb/>ptere&agrave; fertur, plus &amp; minus non variare &longs;peciem, &longs;iquidem &longs;pecies &agrave; forma, non &agrave; materia con&longs;ti&shy;<lb/>tuatur, ea ver&ograve; permanet eadem. </s>                                                                <s>Atque h&aelig;c e&longs;t plan&egrave; no&longs;tra &longs;ententia de &longs;en&longs;u demon&longs;tratio&shy;<lb/>nis 6. Phy&longs;icorum.</s></p> <arrow.to.target n="marg1491"></arrow.to.target><lb/>form&aelig;; eius enim ratio vbique eadem. </s>                                                                <s>Nanque aut non ade&longs;t, vt in generatione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, <lb/>aut &longs;i ade&longs;t, vt f<gap/> accidente, eiu&longs;dem e&longs;t rationis. </s>                                                                <s>Non ergo forma diuiditur, neque diui&longs;io fit <lb/>&longs;ecund&ugrave;m formam, &longs;ed plan&egrave; re&longs;picit materiam illa diui&longs;io. </s>                                                                <s>&longs;eruatur enim &longs;pecies eadem. </s>                                                                <s>pro&shy;<lb/>ptere&agrave; fertur, plus &amp; minus non variare &longs;peciem, &longs;iquidem &longs;pecies &agrave; forma, non &agrave; materia con&longs;ti&shy;<lb/>tuatur, ea ver&ograve; permanet eadem. </s>                                                                <s>Atque h&aelig;c e&longs;t plan&egrave; no&longs;tra &longs;ententia de &longs;en&longs;u demon&longs;tratio&shy;<lb/>nis 6. Phy&longs;icorum.</s></p>
Line 5912 
Line 5912 
 <arrow.to.target n="marg1505"></arrow.to.target><lb/>rium &longs;it an'non; accipit eundem e&longs;&longs;e motum, &longs;i fiat &longs;uper circulo, aut &longs;uper recta; quand&ograve; fiat <lb/>ad idem punctum. </s>                                                                <s>Quare conati &longs;unt alij nouis quibu&longs;dam di&longs;tinctionibus adiectis propo&longs;i&shy;<lb/>tas difficultates depellere, vtpote, Terminorum rationem e&longs;&longs;e diligenter ob&longs;eruandam. </s>                                                                <s>Etenim <lb/>non e&longs;&longs;e eandem rationem loci a&euml;ris ad ignem &amp; terram; quippe qu&ograve;d &longs;it vt infr&agrave; ad ignim, ad <lb/>terram ver&ograve; vt &longs;upr&agrave;: neque eandem e&longs;&longs;e rationem cubiti &amp; decem cubiti ad tricubitum, c&ugrave;m il&shy;<lb/>lo &longs;it maior, hoc autem minor. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam motus &longs;ecum differre vel modo, vel &longs;pecie. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>albefactio &longs;pecie di&longs;tinguitur &agrave; nigrefactione; &longs;ed velox &agrave; tardo &longs;olum differt modo &amp; per acci&shy;<lb/>dens: neque enim &longs;unt differenti&aelig; con&longs;tituentes, aut diuidentes, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ad omneis &longs;pecies mo&shy;<lb/>tus pertineant. </s>                                                                <s>Ita naturale &amp; contra naturam non e&longs;&longs;e &longs;pecies, &longs;ed modos, c&ugrave;m peruagentur <lb/>omnem &longs;peciem motus: nullus enim motus e&longs;t qui non &longs;it naturalis, aut violens. </s>                                                                <s>His omnibus <lb/> <arrow.to.target n="marg1505"></arrow.to.target><lb/>rium &longs;it an'non; accipit eundem e&longs;&longs;e motum, &longs;i fiat &longs;uper circulo, aut &longs;uper recta; quand&ograve; fiat <lb/>ad idem punctum. </s>                                                                <s>Quare conati &longs;unt alij nouis quibu&longs;dam di&longs;tinctionibus adiectis propo&longs;i&shy;<lb/>tas difficultates depellere, vtpote, Terminorum rationem e&longs;&longs;e diligenter ob&longs;eruandam. </s>                                                                <s>Etenim <lb/>non e&longs;&longs;e eandem rationem loci a&euml;ris ad ignem &amp; terram; quippe qu&ograve;d &longs;it vt infr&agrave; ad ignim, ad <lb/>terram ver&ograve; vt &longs;upr&agrave;: neque eandem e&longs;&longs;e rationem cubiti &amp; decem cubiti ad tricubitum, c&ugrave;m il&shy;<lb/>lo &longs;it maior, hoc autem minor. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam motus &longs;ecum differre vel modo, vel &longs;pecie. </s>                                                                <s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>albefactio &longs;pecie di&longs;tinguitur &agrave; nigrefactione; &longs;ed velox &agrave; tardo &longs;olum differt modo &amp; per acci&shy;<lb/>dens: neque enim &longs;unt differenti&aelig; con&longs;tituentes, aut diuidentes, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ad omneis &longs;pecies mo&shy;<lb/>tus pertineant. </s>                                                                <s>Ita naturale &amp; contra naturam non e&longs;&longs;e &longs;pecies, &longs;ed modos, c&ugrave;m peruagentur <lb/>omnem &longs;peciem motus: nullus enim motus e&longs;t qui non &longs;it naturalis, aut violens. </s>                                                                <s>His omnibus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1506"></arrow.to.target><lb/>receptis aliqua &longs;ub&longs;crip&longs;it eruditi&longs;simus Toletus, qu&aelig; (ni&longs;i me animus fallit) neque dubitatione <lb/>carent, neque &longs;unt pror&longs;us &agrave; repugnantia libera. </s>                                                                <s>Nempe rationem habendam e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m ter&shy;<lb/>mini ad quem, in con&longs;tituendo vno ad &longs;peciem motum, termini &agrave; quo nullam; tanquam alienus <lb/>e&longs;&longs;et ab e&longs;&longs;entia &amp; vnitate motus, quia per accidens &longs;ol&ugrave;m ad vnitatem &longs;pecificam pertineret: <lb/><expan abbr="mobile&qacute;">mobileque</expan>. </s>                                                                <s>excludendum; qua&longs;i nihil referret cuius'nam foret natur&aelig;: mox rationem termini ad <lb/>quem po&longs;itam e&longs;&longs;e in habitudine ad terminum &agrave; quo. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m illa &longs;ecum pugnant, qu&ograve;d <lb/>terminus &agrave; quo reiiciatur ab vnitate &longs;pecifica motus, &amp; qu&ograve;d terminus ad quem con&longs;i&longs;tat in ha&shy;<lb/>bitudine termini &agrave; quo; nam &longs;i mutu&ograve; &longs;e re&longs;piciunt hi termini, in illa habitudine con&longs;i&longs;tet <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> <lb/>vtrorumque e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Ergo quicquid ex altero con&longs;tituitur, etiam quodammod&ograve; con&longs;tituatur <lb/>ex compare nece&longs;&longs;e e&longs;t: aliter &longs;equeretur, aliquid ab e&longs;&longs;entia &longs;ua po&longs;&longs;e &longs;eparari. </s>                                                                <s>Ita enim e&longs;t in <lb/>huiu&longs;modi con&longs;equentibus, quemadmodum monebat Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Quicquid ad vnius e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tiam pertineret, facere item ad eorum e&longs;&longs;entiam qu&aelig; pendent ab illo e&longs;&longs;entialiter. </s>                                                                <s>Deinde ab <lb/>eodem fonte petitur, qu&ograve;d vnus &longs;it motus, &amp; &longs;pecie differat. </s>                                                                <s>Sed qu&icirc; di&longs;tingui pote&longs;t a&longs;cen&longs;us <lb/>&amp; de&longs;cen&longs;us, ni&longs;i con&longs;tituta notitia terminorum &longs;upr&agrave; &amp; infr&agrave;, &amp; ex vtri&longs;que &longs;imul acceptis, vn&shy;<lb/>de .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; quo, aut &longs;altem &longs;ubintellectis? </s>                                                                <s>Nanque, et&longs;i grauitas &amp; de&longs;cen&longs;us eo terminantur quod  <arrow.to.target n="marg1506"></arrow.to.target><lb/>receptis aliqua &longs;ub&longs;crip&longs;it eruditi&longs;simus Toletus, qu&aelig; (ni&longs;i me animus fallit) neque dubitatione <lb/>carent, neque &longs;unt pror&longs;us &agrave; repugnantia libera. </s>                                                                <s>Nempe rationem habendam e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m ter&shy;<lb/>mini ad quem, in con&longs;tituendo vno ad &longs;peciem motum, termini &agrave; quo nullam; tanquam alienus <lb/>e&longs;&longs;et ab e&longs;&longs;entia &amp; vnitate motus, quia per accidens &longs;ol&ugrave;m ad vnitatem &longs;pecificam pertineret: <lb/><expan abbr="mobile&qacute;">mobileque</expan>. </s>                                                                <s>excludendum; qua&longs;i nihil referret cuius'nam foret natur&aelig;: mox rationem termini ad <lb/>quem po&longs;itam e&longs;&longs;e in habitudine ad terminum &agrave; quo. </s>                                                                <s>Nam prim&ugrave;m illa &longs;ecum pugnant, qu&ograve;d <lb/>terminus &agrave; quo reiiciatur ab vnitate &longs;pecifica motus, &amp; qu&ograve;d terminus ad quem con&longs;i&longs;tat in ha&shy;<lb/>bitudine termini &agrave; quo; nam &longs;i mutu&ograve; &longs;e re&longs;piciunt hi termini, in illa habitudine con&longs;i&longs;tet <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> <lb/>vtrorumque e&longs;&longs;entia. </s>                                                                <s>Ergo quicquid ex altero con&longs;tituitur, etiam quodammod&ograve; con&longs;tituatur <lb/>ex compare nece&longs;&longs;e e&longs;t: aliter &longs;equeretur, aliquid ab e&longs;&longs;entia &longs;ua po&longs;&longs;e &longs;eparari. </s>                                                                <s>Ita enim e&longs;t in <lb/>huiu&longs;modi con&longs;equentibus, quemadmodum monebat Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Quicquid ad vnius e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tiam pertineret, facere item ad eorum e&longs;&longs;entiam qu&aelig; pendent ab illo e&longs;&longs;entialiter. </s>                                                                <s>Deinde ab <lb/>eodem fonte petitur, qu&ograve;d vnus &longs;it motus, &amp; &longs;pecie differat. </s>                                                                <s>Sed qu&icirc; di&longs;tingui pote&longs;t a&longs;cen&longs;us <lb/>&amp; de&longs;cen&longs;us, ni&longs;i con&longs;tituta notitia terminorum &longs;upr&agrave; &amp; infr&agrave;, &amp; ex vtri&longs;que &longs;imul acceptis, vn&shy;<lb/>de .&longs;. </s>                                                                <s>&amp; quo, aut &longs;altem &longs;ubintellectis? </s>                                                                <s>Nanque, et&longs;i grauitas &amp; de&longs;cen&longs;us eo terminantur quod
 <pb pagenum="217"/> <pb pagenum="217"/>
 <arrow.to.target n="marg1507"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t tendere ad centrum; &longs;ubintelligere quoque oportet, &agrave; quo, e&longs;t ver&ograve; locus &longs;uperior &amp; circun&shy;<lb/>ferentia. </s>                                                                <s>Ac &longs;i a&longs;cen&longs;um &amp; de&longs;cen&longs;um ad &longs;uum locum in a&euml;re &longs;ignificare volu&euml;ro; liquid&ograve; con&shy;<lb/>&longs;tat de&longs;cen&longs;um ill&ograve; e&longs;&longs;e loco &longs;uperiore, ab inferiore ver&ograve; e&longs;&longs;e a&longs;cen&longs;um. </s>                                                                <s>alia pr&aelig;tereo, de quibus <lb/>olim, dum terminum &agrave; quo etiam motus e&longs;&longs;entiam complere docui. </s>                                                                <s>Si ergo terminus &agrave; quo <lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; requiritur, quo determinantur a&longs;cen&longs;us, atque de&longs;cen&longs;us, &amp; per ip&longs;um vnum motum <lb/>e&longs;&longs;e oportebit, &amp; &agrave; c&ecedil;teris &longs;pecie di&longs;tingui. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; qui &longs;eparat &agrave; mobili con&longs;equentia motum, <lb/>is profect&ograve; periclitatur, ne phy&longs;icas rationeis ab&longs;trahat &agrave; &longs;ubiecto; deinde ne po&longs;sit ex differentii: <lb/>motuum &longs;implicium, corporum &longs;implicium numerum inuenire, &longs;i vnus ad &longs;peciem motus non <lb/>flagitaret vnam &longs;peciem &longs;ubiecti. </s>                                                                <s><expan abbr="Multo&qacute;">Multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis id nobis concedent, opinor, qui certorum acci&shy;<lb/>dentium non per accidens certum quoque &longs;ubiectum ponunt. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m motus &longs;it forma, &longs;ed <lb/>illa quidem imperfecta; &longs;icut forma perfecta certum &longs;ubiectum po&longs;tulat, &amp; certam habilitatem <lb/>requirit; &longs;ic &amp; motus qui e&longs;t actus eius habilitatis, de&longs;iderabit certum &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>Dices fort&egrave; <lb/>pro ip&longs;is de e&longs;&longs;entia quidem motus e&longs;&longs;e, qu&ograve;d certum habeat &longs;ubiectum, &longs;ed de eo qu&ograve;d ad <expan abbr="&longs;pe-ci&etilde;">&longs;pe&shy;<lb/>ciem</expan> &longs;it vnus, haud quaquam. </s>                                                                <s>qua&longs;i ver&ograve; non fit eadem origo e&longs;&longs;enti&ecedil; &amp; attributorum. </s>                                                                <s>Sed mi&longs;&longs;a <lb/>h&ecedil;c faciamus. </s>                                                                <s>quid de graui &amp; leui &longs;impliciter, vbi vna <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan> ratio, &amp; de graui &amp; leui <expan abbr="quo-d&atilde;modo">quo&shy;<lb/>dammodo</expan>, vbi du&ecedil; rationes? </s>                                                                <s><expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> vnus motus in illis, in his ver&ograve; duplex, ni&longs;i <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> mobilis habeatur? <lb/></s>                                                                <s> <arrow.to.target n="marg1507"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t tendere ad centrum; &longs;ubintelligere quoque oportet, &agrave; quo, e&longs;t ver&ograve; locus &longs;uperior &amp; circun&shy;<lb/>ferentia. </s>                                                                <s>Ac &longs;i a&longs;cen&longs;um &amp; de&longs;cen&longs;um ad &longs;uum locum in a&euml;re &longs;ignificare volu&euml;ro; liquid&ograve; con&shy;<lb/>&longs;tat de&longs;cen&longs;um ill&ograve; e&longs;&longs;e loco &longs;uperiore, ab inferiore ver&ograve; e&longs;&longs;e a&longs;cen&longs;um. </s>                                                                <s>alia pr&aelig;tereo, de quibus <lb/>olim, dum terminum &agrave; quo etiam motus e&longs;&longs;entiam complere docui. </s>                                                                <s>Si ergo terminus &agrave; quo <lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; requiritur, quo determinantur a&longs;cen&longs;us, atque de&longs;cen&longs;us, &amp; per ip&longs;um vnum motum <lb/>e&longs;&longs;e oportebit, &amp; &agrave; c&ecedil;teris &longs;pecie di&longs;tingui. </s>                                                                <s>Po&longs;trem&ograve; qui &longs;eparat &agrave; mobili con&longs;equentia motum, <lb/>is profect&ograve; periclitatur, ne phy&longs;icas rationeis ab&longs;trahat &agrave; &longs;ubiecto; deinde ne po&longs;sit ex differentii: <lb/>motuum &longs;implicium, corporum &longs;implicium numerum inuenire, &longs;i vnus ad &longs;peciem motus non <lb/>flagitaret vnam &longs;peciem &longs;ubiecti. </s>                                                                <s><expan abbr="Multo&qacute;">Multoque</expan>. </s>                                                                <s>magis id nobis concedent, opinor, qui certorum acci&shy;<lb/>dentium non per accidens certum quoque &longs;ubiectum ponunt. </s>                                                                <s>Nam c&ugrave;m motus &longs;it forma, &longs;ed <lb/>illa quidem imperfecta; &longs;icut forma perfecta certum &longs;ubiectum po&longs;tulat, &amp; certam habilitatem <lb/>requirit; &longs;ic &amp; motus qui e&longs;t actus eius habilitatis, de&longs;iderabit certum &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>Dices fort&egrave; <lb/>pro ip&longs;is de e&longs;&longs;entia quidem motus e&longs;&longs;e, qu&ograve;d certum habeat &longs;ubiectum, &longs;ed de eo qu&ograve;d ad <expan abbr="&longs;pe-ci&etilde;">&longs;pe&shy;<lb/>ciem</expan> &longs;it vnus, haud quaquam. </s>                                                                <s>qua&longs;i ver&ograve; non fit eadem origo e&longs;&longs;enti&ecedil; &amp; attributorum. </s>                                                                <s>Sed mi&longs;&longs;a <lb/>h&ecedil;c faciamus. </s>                                                                <s>quid de graui &amp; leui &longs;impliciter, vbi vna <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan> ratio, &amp; de graui &amp; leui <expan abbr="quo-d&atilde;modo">quo&shy;<lb/>dammodo</expan>, vbi du&ecedil; rationes? </s>                                                                <s><expan abbr="q&utilde;o">quomodo</expan> vnus motus in illis, in his ver&ograve; duplex, ni&longs;i <expan abbr="r&otilde;">ratio</expan> mobilis habeatur? <lb/></s>                                                                <s>
 <arrow.to.target n="marg1508"></arrow.to.target><lb/>Idcirco &longs;i motus &longs;pecie diuer&longs;os a&longs;&longs;equi velimus, altius aliquant&ograve; &longs;peciei con&longs;tituend&aelig; ratio repe&shy;<lb/>tenda e&longs;t. </s>                                                                <s>Etenim &longs;pecies nonnunquam ab aliquo principio ducitur quod &longs;impliciter in natura <lb/>non e&longs;t nece&longs;&longs;arium, &longs;ed tamen ine&longs;t perpetu&ograve; in illo quod &longs;peciei &longs;ubiicitur, vt .&longs;. </s>                                                                <s>ex eo mens no&shy;<lb/>&longs;tra &longs;e&longs;e applicet ad eam rem concipiendam, vt &longs;ublimium &longs;pecies, qu&aelig; nihil ordinatum habent <lb/>in natura, cometes, inquam, &amp; ignes in &longs;ublimi, quorum &longs;pecies &agrave; figuris petuntur, vt criniti, bar&shy;<lb/>bati, caudari vocentur, &amp; illi capr&aelig;, &longs;telle di&longs;currentes, vrcei, trabes, &amp; denique ill&aelig; &longs;pecies ha&shy;<lb/>beantur ad qu&aelig; &longs;ignificanda nomen proprium excogitatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Secund&ograve; &longs;pecies etiam ab ad&shy;<lb/>uentitio quodam &amp; extrin&longs;ecus adiuncto &longs;umitur, &longs;ine quo &longs;an&egrave; materia con&longs;eruaretur, &longs;ed ta&shy;<lb/>men &longs;ine illo non faceret officium, quod facit cum adiuncto, vbi .&longs;. </s>                                                                <s>&longs;ub&longs;tantia maneant, &longs;ed offi&shy;<lb/>cium &longs;ine adiuncto non faciat. </s>                                                                <s>talis ordinis &longs;unt &longs;anguis &amp; &longs;piritus, quibus &longs;i calorem adimas, <lb/>&longs;ub&longs;tantia, qu&aelig; e&longs;t materia, &amp; mixtum con&longs;eruatur, &longs;ed munus eorum nullum exi&longs;tit &longs;ine calore; <lb/>calor ille aliunde influit; nihilominus, quia vim fungendi officio materi&aelig; pr&aelig;bet, ex eo ratio &longs;pe&shy;<lb/>ciei &longs;umitur. </s>                                                                <s>Terti&ograve; &longs;pecies ver&egrave; ex internis principiis ducitur quibus nihil extrin&longs;ecus accedat, <lb/>&longs;ed ip&longs;a per &longs;e&longs;e &longs;ufficiant ad omne munus naturale pr&aelig;&longs;tandum, &amp; in &longs;eip&longs;is habeant omne &longs;ui <lb/> <arrow.to.target n="marg1508"></arrow.to.target><lb/>Idcirco &longs;i motus &longs;pecie diuer&longs;os a&longs;&longs;equi velimus, altius aliquant&ograve; &longs;peciei con&longs;tituend&aelig; ratio repe&shy;<lb/>tenda e&longs;t. </s>                                                                <s>Etenim &longs;pecies nonnunquam ab aliquo principio ducitur quod &longs;impliciter in natura <lb/>non e&longs;t nece&longs;&longs;arium, &longs;ed tamen ine&longs;t perpetu&ograve; in illo quod &longs;peciei &longs;ubiicitur, vt .&longs;. </s>                                                                <s>ex eo mens no&shy;<lb/>&longs;tra &longs;e&longs;e applicet ad eam rem concipiendam, vt &longs;ublimium &longs;pecies, qu&aelig; nihil ordinatum habent <lb/>in natura, cometes, inquam, &amp; ignes in &longs;ublimi, quorum &longs;pecies &agrave; figuris petuntur, vt criniti, bar&shy;<lb/>bati, caudari vocentur, &amp; illi capr&aelig;, &longs;tell&aelig; di&longs;currentes, vrcei, trabes, &amp; denique ill&aelig; &longs;pecies ha&shy;<lb/>beantur ad qu&aelig; &longs;ignificanda nomen proprium excogitatum e&longs;t. </s>                                                                <s>Secund&ograve; &longs;pecies etiam ab ad&shy;<lb/>uentitio quodam &amp; extrin&longs;ecus adiuncto &longs;umitur, &longs;ine quo &longs;an&egrave; materia con&longs;eruaretur, &longs;ed ta&shy;<lb/>men &longs;ine illo non faceret officium, quod facit cum adiuncto, vbi .&longs;. </s>                                                                <s>&longs;ub&longs;tantia maneant, &longs;ed offi&shy;<lb/>cium &longs;ine adiuncto non faciat. </s>                                                                <s>talis ordinis &longs;unt &longs;anguis &amp; &longs;piritus, quibus &longs;i calorem adimas, <lb/>&longs;ub&longs;tantia, qu&aelig; e&longs;t materia, &amp; mixtum con&longs;eruatur, &longs;ed munus eorum nullum exi&longs;tit &longs;ine calore; <lb/>calor ille aliunde influit; nihilominus, quia vim fungendi officio materi&aelig; pr&aelig;bet, ex eo ratio &longs;pe&shy;<lb/>ciei &longs;umitur. </s>                                                                <s>Terti&ograve; &longs;pecies ver&egrave; ex internis principiis ducitur quibus nihil extrin&longs;ecus accedat, <lb/>&longs;ed ip&longs;a per &longs;e&longs;e &longs;ufficiant ad omne munus naturale pr&aelig;&longs;tandum, &amp; in &longs;eip&longs;is habeant omne &longs;ui <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1509"></arrow.to.target><lb/>pr&aelig;&longs;idium. </s>                                                                <s>tales &longs;unt &longs;pecies perfect&aelig; qu&aelig; ordinem nece&longs;&longs;arium in natura con&longs;ecut&aelig; &longs;unt; &longs;ine <lb/>quibus vniuer&longs;um mancum &amp; imperfectum foret. </s>                                                                <s>Et &longs;pecies motus etiam non vniu&longs;modi &longs;unt, <lb/>quand&ograve; aliqu&aelig;, neque &longs;unt omnin&ograve; nece&longs;&longs;ari&aelig;, &amp; id habent &longs;ol&ugrave;m, qu&ograve;d ex quodam acce&longs;&longs;orio <lb/>nunc no&longs;tra certum quid concipiat. </s>                                                                <s>Inde &longs;altatio &amp; ambulatio di&longs;tinguuntur: etiam &longs;i &longs;uper <lb/>eodem &longs;patio fiant: neque enim &longs;altatio, aut rotatio nece&longs;&longs;aria: &longs;ed certa conditione actio illa <lb/>terminatur, cui proprium nomen impo&longs;itum e&longs;t, &amp; ita &longs;pecies effecta. </s>                                                                <s>Sic &longs;i ab eodem ad idem <lb/>punctum rect&agrave; aut circulo mobile reuertatur, diuer&longs;a &longs;pecies &amp; motus, &amp; ille progre&longs;&longs;us e&longs;t, alter <lb/>ver&ograve; conuer&longs;io. </s>                                                                <s>Sed vt vides, externum hoc e&longs;t, neque certum ordinem habet, nece&longs;sitatem&uacute;e <lb/>in natura. </s>                                                                <s>Ex hoc &longs;i &longs;pecies motus di&longs;tinguantur, nihil e&longs;t incommodi: verum, non hoc &longs;olum <lb/>&longs;peciem motus hoc modo variabit, &longs;ed quodcunque aliud pr&aelig;&longs;entia cuius ip&longs;a res immutabitur, <lb/>vt &longs;iquis celeri &longs;altationi pyrrhichij, tard&ecedil; ver&ograve; &longs;pond&ecedil;i nomen a&longs;signauerit, variam &longs;peciem &longs;al&shy;<lb/>tationis effecerit; &amp; tamen velox &amp; tardum in motu &longs;unt accidentia, non ob aliud ni&longs;i quam mo&shy;<lb/>tum certa illa conditione re&longs;trinxit, &amp; illi nomen dedit. </s>                                                                <s>Hoc igitur modo multiplicantur &longs;pe&shy;<lb/>cies motus; neque ill&ecedil; &longs;olum cau&longs;&longs;&aelig; quas interpretes credunt &longs;peciem immutabunt; &longs;ed &longs;i po&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1509"></arrow.to.target><lb/>pr&aelig;&longs;idium. </s>                                                                <s>tales &longs;unt &longs;pecies perfect&aelig; qu&aelig; ordinem nece&longs;&longs;arium in natura con&longs;ecut&aelig; &longs;unt; &longs;ine <lb/>quibus vniuer&longs;um mancum &amp; imperfectum foret. </s>                                                                <s>Et &longs;pecies motus etiam non vniu&longs;modi &longs;unt, <lb/>quand&ograve; aliqu&aelig;, neque &longs;unt omnin&ograve; nece&longs;&longs;ari&aelig;, &amp; id habent &longs;ol&ugrave;m, qu&ograve;d ex quodam acce&longs;&longs;orio <lb/>nunc no&longs;tra certum quid concipiat. </s>                                                                <s>Inde &longs;altatio &amp; ambulatio di&longs;tinguuntur: etiam &longs;i &longs;uper <lb/>eodem &longs;patio fiant: neque enim &longs;altatio, aut rotatio nece&longs;&longs;aria: &longs;ed certa conditione actio illa <lb/>terminatur, cui proprium nomen impo&longs;itum e&longs;t, &amp; ita &longs;pecies effecta. </s>                                                                <s>Sic &longs;i ab eodem ad idem <lb/>punctum rect&agrave; aut circulo mobile reuertatur, diuer&longs;a &longs;pecies &amp; motus, &amp; ille progre&longs;&longs;us e&longs;t, alter <lb/>ver&ograve; conuer&longs;io. </s>                                                                <s>Sed vt vides, externum hoc e&longs;t, neque certum ordinem habet, nece&longs;sitatem&uacute;e <lb/>in natura. </s>                                                                <s>Ex hoc &longs;i &longs;pecies motus di&longs;tinguantur, nihil e&longs;t incommodi: verum, non hoc &longs;olum <lb/>&longs;peciem motus hoc modo variabit, &longs;ed quodcunque aliud pr&aelig;&longs;entia cuius ip&longs;a res immutabitur, <lb/>vt &longs;iquis celeri &longs;altationi pyrrhichij, tard&ecedil; ver&ograve; &longs;pond&ecedil;i nomen a&longs;signauerit, variam &longs;peciem &longs;al&shy;<lb/>tationis effecerit; &amp; tamen velox &amp; tardum in motu &longs;unt accidentia, non ob aliud ni&longs;i quam mo&shy;<lb/>tum certa illa conditione re&longs;trinxit, &amp; illi nomen dedit. </s>                                                                <s>Hoc igitur modo multiplicantur &longs;pe&shy;<lb/>cies motus; neque ill&ecedil; &longs;olum cau&longs;&longs;&aelig; quas interpretes credunt &longs;peciem immutabunt; &longs;ed &longs;i po&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1510"></arrow.to.target><lb/>pulo placebit, innumer&aelig; fingi poterunt, vt etiam certa fortio fu&longs;i &agrave; quaque muliercula facta &longs;pe&shy;<lb/>ciem innouatura &longs;it, veluti, &longs;i digitis contractis fiat. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m h&aelig;c &longs;peciei ratio mittatur: eam <lb/><expan abbr="att&etilde;damus">attendamus</expan> qu&aelig; &agrave; natura in&longs;tituta e&longs;t, &amp; &longs;ine qua labefactari po&longs;sit ordo vniuer&longs;i, qu&aelig; item ab in&shy;<lb/>ternis principiis &longs;olummod&ograve; pendet, &amp; in &longs;e ip&longs;a, vt &longs;ic dicam, omnem &longs;pem reponit &longs;ui. </s>                                                                <s>Qu&aelig; <lb/>igitur ad vnum ad &longs;peciem motum con&longs;tituendum afferri &longs;olent, ex duobus ordinibus accipiun&shy;<lb/>tur; aut enim complent e&longs;&longs;entiam motus, aut ea con&longs;equuntur. </s>                                                                <s>Nos de vtroque ordine di&longs;&longs;ere&shy;<lb/>mus; prim&ugrave;m ver&ograve; de iis, vnde motus e&longs;&longs;entia deriuatur. </s>                                                                <s>Igitur ea qu&ecedil; motum con&longs;tituunt; tria <lb/>&longs;unt (vt optim&egrave; no&longs;ti) vterque terminus &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, &longs;icut ex iis exi&longs;tit motus, ita quo&shy;<lb/>que a&longs;&longs;ecutus e&longs;t qu&ograve;d &longs;it vnus. </s>                                                                <s>Eadem enim principia &longs;unt ex quibus &amp; res exi&longs;tit, atque item <lb/>e&longs;t vna. </s>                                                                <s>Horum ver&ograve; prim&aelig; &longs;unt partes termini ad quem, vltimi &amp; perfecti; c&ugrave;m hic pr&aelig;cipu&egrave; <lb/>&longs;it vnus, &amp; forma, &amp; finis quibus omnia pr&aelig;finiuntur. </s>                                                                <s>Secund&aelig; dantur termino &agrave; quo; c&ugrave;m <lb/>vtrique termini inter &longs;e re&longs;piciant; vt, neque etiam cogitatione alter ab altero diuelli po&longs;sit. <lb/></s>                                                                <s>Atque hic vnus e&longs;t primus &amp; ad&aelig;quatus; nempe contrarius. </s>                                                                <s>Nam quanuis &longs;it contrarius termi&shy;<lb/>no ad quem, nec &egrave; duobus contrariis vna &longs;pecies exi&longs;tere po&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>At e&longs;t contrarius, vt <lb/>album nigro: vt terminus &agrave; quo pr&aelig;&longs;efert habitudinem ad terminum ad quem. </s>                                                                <s>Neque enim  <arrow.to.target n="marg1510"></arrow.to.target><lb/>pulo placebit, innumer&aelig; fingi poterunt, vt etiam certa fortio fu&longs;i &agrave; quaque muliercula facta &longs;pe&shy;<lb/>ciem innouatura &longs;it, veluti, &longs;i digitis contractis fiat. </s>                                                                <s>C&ecedil;ter&ugrave;m h&aelig;c &longs;peciei ratio mittatur: eam <lb/><expan abbr="att&etilde;damus">attendamus</expan> qu&aelig; &agrave; natura in&longs;tituta e&longs;t, &amp; &longs;ine qua labefactari po&longs;sit ordo vniuer&longs;i, qu&aelig; item ab in&shy;<lb/>ternis principiis &longs;olummod&ograve; pendet, &amp; in &longs;e ip&longs;a, vt &longs;ic dicam, omnem &longs;pem reponit &longs;ui. </s>                                                                <s>Qu&aelig; <lb/>igitur ad vnum ad &longs;peciem motum con&longs;tituendum afferri &longs;olent, ex duobus ordinibus accipiun&shy;<lb/>tur; aut enim complent e&longs;&longs;entiam motus, aut ea con&longs;equuntur. </s>                                                                <s>Nos de vtroque ordine di&longs;&longs;ere&shy;<lb/>mus; prim&ugrave;m ver&ograve; de iis, vnde motus e&longs;&longs;entia deriuatur. </s>                                                                <s>Igitur ea qu&ecedil; motum con&longs;tituunt; tria <lb/>&longs;unt (vt optim&egrave; no&longs;ti) vterque terminus &amp; &longs;ubiectum. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m, &longs;icut ex iis exi&longs;tit motus, ita quo&shy;<lb/>que a&longs;&longs;ecutus e&longs;t qu&ograve;d &longs;it vnus. </s>                                                                <s>Eadem enim principia &longs;unt ex quibus &amp; res exi&longs;tit, atque item <lb/>e&longs;t vna. </s>                                                                <s>Horum ver&ograve; prim&aelig; &longs;unt partes termini ad quem, vltimi &amp; perfecti; c&ugrave;m hic pr&aelig;cipu&egrave; <lb/>&longs;it vnus, &amp; forma, &amp; finis quibus omnia pr&aelig;finiuntur. </s>                                                                <s>Secund&aelig; dantur termino &agrave; quo; c&ugrave;m <lb/>vtrique termini inter &longs;e re&longs;piciant; vt, neque etiam cogitatione alter ab altero diuelli po&longs;sit. <lb/></s>                                                                <s>Atque hic vnus e&longs;t primus &amp; ad&aelig;quatus; nempe contrarius. </s>                                                                <s>Nam quanuis &longs;it contrarius termi&shy;<lb/>no ad quem, nec &egrave; duobus contrariis vna &longs;pecies exi&longs;tere po&longs;&longs;e videatur. </s>                                                                <s>At e&longs;t contrarius, vt <lb/>album nigro: vt terminus &agrave; quo pr&aelig;&longs;efert habitudinem ad terminum ad quem. </s>                                                                <s>Neque enim
 <pb pagenum="218"/>album, aut nigrum &longs;unt termini motus &longs;impliciter, &longs;ed tunc termini euadunt, c&ugrave;m alter qui e&longs;t <lb/> <pb pagenum="218"/>album, aut nigrum &longs;unt termini motus &longs;impliciter, &longs;ed tunc termini euadunt, c&ugrave;m alter qui e&longs;t <lb/>
Line 5990 
Line 5990 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>HIS ea &longs;uccedunt ex quibus vnus numero motus con&longs;tituitur; id quod ante&agrave; dictum e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;&longs;e re cum continuitate ip&longs;ius. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;e autem vnum numero motum dupliciter euenit, vno <lb/>quidem modo intrin&longs;ecus, quod illi commune e&longs;t cum aliis <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>. </s>                                                                <s>petitur ver&ograve; ab eo, qu&ograve;d <lb/>vnum &longs;it numero &longs;ubiectum; atque altero extrin&longs;ecus; &amp; hic iterum duplex, vnus qui genera&shy;<lb/>tim pertinet ad omnia continua cuius beneficio continui partes, c&ugrave;m inter &longs;e iunguntur, efficiunt <lb/>vnum totum continuum; id dici &longs;olet effectiu&egrave;. </s>                                                                <s>alter qui &longs;uiip&longs;ius e&longs;t proprius, de quo nos aliis <lb/>dimi&longs;sis in pr&aelig;&longs;enti capite di&longs;&longs;eremus: nanque hic ille e&longs;t qui motus continuationem producit. <lb/></s>                                                                <s>Continua <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;unt multis aliis modis. </s>                                                                <s>H&igrave;c nobis de hac continuatione &longs;peciatim <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Porr&ograve; multa de&longs;iderat continuatio motus, prim&ugrave;m &longs;an&egrave; vt idem &longs;it ad &longs;peciem: nam &longs;i motus <lb/>&longs;pecie &longs;eparentur; contigui cert&egrave; e&longs;&longs;e queunt, non tamen continui; veluti &longs;i dum me parumper <lb/>exercui, c&ecedil;perim calefieri; non rect&egrave; calefactio continuata cum exercitatione, &longs;ed ip&longs;i proxima &amp; <lb/>contigua dicetur. </s>                                                                <s>Tum qu&ograve;d vnus numero &longs;it terminus ad quem; &longs;iquidem &longs;i eadem &longs;tupa con&shy;<lb/>tinuo tempore rarefieret, deinde combureretur, non diceretur idcirco motus continuus. </s>                                                                <s>Deinde <arrow.to.target n="marg1524"></arrow.to.target><lb/>ne quid temporis intermittatur, quanuis aliquid rei po&longs;sit intermitti: quandoquidem &amp; ambu&shy;<lb/>latio, &amp; &longs;altatio continu&aelig; &longs;unt; licet non &longs;emper terra tangatur &longs;uper qua fiunt eiu&longs;modi motus, <lb/>ac fidicen continu&egrave; &longs;onuit; tamet&longs;i &agrave; prima ad vltimam chordam c&ecedil;teris intermi&longs;sis pul&longs;ando <lb/>procedit. </s>                                                                <s>Nam &longs;ubiectum motus, vt in &longs;altando animal, &amp; in pul&longs;ando manus, aut a&euml;r <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> <lb/>ce&longs;&longs;at in &longs;ono. </s>                                                                <s>Dubitari potuit, vtrum'ne continuitas &longs;patij requiratur: nanque ab Ari&longs;totele <lb/>pr&aelig;termi&longs;&longs;a e&longs;t, &amp; exempla allata per&longs;uadent nullam eius e&longs;&longs;e nece&longs;sitatem. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; &longs;em&shy;<lb/>per ea continua &longs;unt per qu&aelig; fit motus, vt &longs;iquid ex igni per a&euml;rem &amp; aquam ruat in terram. <lb/></s>                                                                <s>Mihi tamen oppo&longs;itum videtur; proptere&agrave; qu&ograve;d &longs;i motus continuatur; id etiam continuum &longs;it <lb/>oportet &longs;ecund&ugrave;m quod fit motus: nil e&longs;t enim aliud motus &agrave;c forma fluens; h&aelig;c ver&ograve; &longs;patium <lb/>e&longs;t in latione, quod quemadmodum inter centrum &amp; circunferentiam mundi continuum &longs;it, &longs;u&shy;<lb/>pr&agrave; expo&longs;itum e&longs;t. </s>                                                                <s>Neque terra verum e&longs;t &longs;patium, &longs;uper quo &longs;altatio fiat, &longs;ed ea linea, quam <lb/>&longs;altans in toto &longs;uo motu de&longs;cribit. </s>                                                                <s>Eodem plan&egrave; modo de proiectorum motu dicendum, quoad <lb/>aliena vi concitantur: nanque a&euml;ris partes eodem non &longs;unt noua iugiter veteri &longs;uccedente, ta&shy;<lb/>men eadem e&longs;t linea &longs;uper qua fertur. </s>                                                                <s>Nec omi&longs;&longs;am fui&longs;&longs;e hanc conditionem ab Ari&longs;totele pu&shy; <s>HIS ea &longs;uccedunt ex quibus vnus numero motus con&longs;tituitur; id quod ante&agrave; dictum e&longs;t <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>e&longs;&longs;e re cum continuitate ip&longs;ius. </s>                                                                <s>E&longs;&longs;e autem vnum numero motum dupliciter euenit, vno <lb/>quidem modo intrin&longs;ecus, quod illi commune e&longs;t cum aliis <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>. </s>                                                                <s>petitur ver&ograve; ab eo, qu&ograve;d <lb/>vnum &longs;it numero &longs;ubiectum; atque altero extrin&longs;ecus; &amp; hic iterum duplex, vnus qui genera&shy;<lb/>tim pertinet ad omnia continua cuius beneficio continui partes, c&ugrave;m inter &longs;e iunguntur, efficiunt <lb/>vnum totum continuum; id dici &longs;olet effectiu&egrave;. </s>                                                                <s>alter qui &longs;uiip&longs;ius e&longs;t proprius, de quo nos aliis <lb/>dimi&longs;sis in pr&aelig;&longs;enti capite di&longs;&longs;eremus: nanque hic ille e&longs;t qui motus continuationem producit. <lb/></s>                                                                <s>Continua <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;unt multis aliis modis. </s>                                                                <s>H&igrave;c nobis de hac continuatione &longs;peciatim <expan abbr="dicend&utilde;">dicendum</expan> e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>Porr&ograve; multa de&longs;iderat continuatio motus, prim&ugrave;m &longs;an&egrave; vt idem &longs;it ad &longs;peciem: nam &longs;i motus <lb/>&longs;pecie &longs;eparentur; contigui cert&egrave; e&longs;&longs;e queunt, non tamen continui; veluti &longs;i dum me parumper <lb/>exercui, c&ecedil;perim calefieri; non rect&egrave; calefactio continuata cum exercitatione, &longs;ed ip&longs;i proxima &amp; <lb/>contigua dicetur. </s>                                                                <s>Tum qu&ograve;d vnus numero &longs;it terminus ad quem; &longs;iquidem &longs;i eadem &longs;tupa con&shy;<lb/>tinuo tempore rarefieret, deinde combureretur, non diceretur idcirco motus continuus. </s>                                                                <s>Deinde <arrow.to.target n="marg1524"></arrow.to.target><lb/>ne quid temporis intermittatur, quanuis aliquid rei po&longs;sit intermitti: quandoquidem &amp; ambu&shy;<lb/>latio, &amp; &longs;altatio continu&aelig; &longs;unt; licet non &longs;emper terra tangatur &longs;uper qua fiunt eiu&longs;modi motus, <lb/>ac fidicen continu&egrave; &longs;onuit; tamet&longs;i &agrave; prima ad vltimam chordam c&ecedil;teris intermi&longs;sis pul&longs;ando <lb/>procedit. </s>                                                                <s>Nam &longs;ubiectum motus, vt in &longs;altando animal, &amp; in pul&longs;ando manus, aut a&euml;r <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> <lb/>ce&longs;&longs;at in &longs;ono. </s>                                                                <s>Dubitari potuit, vtrum'ne continuitas &longs;patij requiratur: nanque ab Ari&longs;totele <lb/>pr&aelig;termi&longs;&longs;a e&longs;t, &amp; exempla allata per&longs;uadent nullam eius e&longs;&longs;e nece&longs;sitatem. </s>                                                                <s>Neque ver&ograve; &longs;em&shy;<lb/>per ea continua &longs;unt per qu&aelig; fit motus, vt &longs;iquid ex igni per a&euml;rem &amp; aquam ruat in terram. <lb/></s>                                                                <s>Mihi tamen oppo&longs;itum videtur; proptere&agrave; qu&ograve;d &longs;i motus continuatur; id etiam continuum &longs;it <lb/>oportet &longs;ecund&ugrave;m quod fit motus: nil e&longs;t enim aliud motus &agrave;c forma fluens; h&aelig;c ver&ograve; &longs;patium <lb/>e&longs;t in latione, quod quemadmodum inter centrum &amp; circunferentiam mundi continuum &longs;it, &longs;u&shy;<lb/>pr&agrave; expo&longs;itum e&longs;t. </s>                                                                <s>Neque terra verum e&longs;t &longs;patium, &longs;uper quo &longs;altatio fiat, &longs;ed ea linea, quam <lb/>&longs;altans in toto &longs;uo motu de&longs;cribit. </s>                                                                <s>Eodem plan&egrave; modo de proiectorum motu dicendum, quoad <lb/>aliena vi concitantur: nanque a&euml;ris partes eodem non &longs;unt noua iugiter veteri &longs;uccedente, ta&shy;<lb/>men eadem e&longs;t linea &longs;uper qua fertur. </s>                                                                <s>Nec omi&longs;&longs;am fui&longs;&longs;e hanc conditionem ab Ari&longs;totele pu&shy;
 <pb pagenum="221"/> <pb pagenum="221"/>
 <arrow.to.target n="marg1525"></arrow.to.target><lb/>tamus, &longs;ed eam in vnitate termini ad quem contineri profitemur: ip&longs;e enim e&longs;t veluti forma, &amp; <lb/>c&ecedil;tera continet tanquam materiam. </s>                                                                <s>Quare efficitur, vt &longs;i motus interpelletur, non &longs;it vnus ter&shy;<lb/>minus ad quem, &longs;ed totidem quot interpellationes extiterint, &amp; proinde totidem motus quot <lb/>termini actu interce&longs;&longs;erint. </s>                                                                <s>hic locus e&longs;t in latione, &longs;iue ip&longs;um vbi, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> materies e&longs;t &longs;patium. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter non intermi&longs;sionem &longs;patij, &longs;ed rei notauit pr&aelig;ceptor, qu&ecedil; communiter ine&longs;&longs;e pote&longs;t <lb/>in omni genere motus: nam verbigratia cibus continue coquitur, licet aliqua eius pars cruda re&shy;<lb/>maneat. </s>                                                                <s>Res autem ip&longs;um &longs;uppo&longs;itum e&longs;t motus; &longs;patium, vel illi proportione re&longs;pondens e&longs;t <lb/>pars &longs;ubiecti, &longs;ecund&ugrave;m qu&ograve;d fit motus. </s>                                                                <s>Mobile quoque vnum e&longs;&longs;e debet. </s>                                                                <s>Nam neque vnus, <lb/>neque continuus e&longs;t ille motus quem, po&longs;tqu&agrave;m ego quieuero, facit famulus meus. </s>                                                                <s>Hoc autem <lb/>mobile, vt vnum e&longs;&longs;e debeat, ante&agrave; dictum e&longs;t, atque vnum vt indiuiduum: &longs;i <foreign lang="greek">to\ u(posa\n</foreign> .i. </s>                                                                <s>&longs;up&shy;<lb/>po&longs;itum re&longs;picias, quod actu exi&longs;tit eo modo quem non mult&ograve; prius indicauimus: quemadmo&shy;<lb/>dum ver&ograve; e&longs;&longs;e po&longs;sit, tum cogno&longs;ces, cum de formarum multitudine di&longs;ceptabitur. </s>                                                                <s>Sic non nu&shy;<lb/>mero, vel &longs;pecie diuer&longs;um e&longs;&longs;e dicemus canis viui prim&ugrave;m, deinde mortui de&longs;cen&longs;um. </s>                                                                <s>Non ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e ver&ograve; e&longs;t vt mouens &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Nam &longs;i, velut in ludo quodam Athenis fieri &longs;olebat, fax de <lb/>manu tradatur in manum; nil profect&ograve; vetat, quin continu&egrave; moueatur, qu&ograve;d enim de&longs;cen&longs;us il&shy;<lb/>le quo canis agitur <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> cadauer, &longs;it continuus, ex eo probatur, qu&ograve;d motus ille finiretur vl&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1525"></arrow.to.target><lb/>tamus, &longs;ed eam in vnitate termini ad quem contineri profitemur: ip&longs;e enim e&longs;t veluti forma, &amp; <lb/>c&ecedil;tera continet tanquam materiam. </s>                                                                <s>Quare efficitur, vt &longs;i motus interpelletur, non &longs;it vnus ter&shy;<lb/>minus ad quem, &longs;ed totidem quot interpellationes extiterint, &amp; proinde totidem motus quot <lb/>termini actu interce&longs;&longs;erint. </s>                                                                <s>hic locus e&longs;t in latione, &longs;iue ip&longs;um vbi, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> materies e&longs;t &longs;patium. <lb/></s>                                                                <s>Quapropter non intermi&longs;sionem &longs;patij, &longs;ed rei notauit pr&aelig;ceptor, qu&ecedil; communiter ine&longs;&longs;e pote&longs;t <lb/>in omni genere motus: nam verbigratia cibus continue coquitur, licet aliqua eius pars cruda re&shy;<lb/>maneat. </s>                                                                <s>Res autem ip&longs;um &longs;uppo&longs;itum e&longs;t motus; &longs;patium, vel illi proportione re&longs;pondens e&longs;t <lb/>pars &longs;ubiecti, &longs;ecund&ugrave;m qu&ograve;d fit motus. </s>                                                                <s>Mobile quoque vnum e&longs;&longs;e debet. </s>                                                                <s>Nam neque vnus, <lb/>neque continuus e&longs;t ille motus quem, po&longs;tqu&agrave;m ego quieuero, facit famulus meus. </s>                                                                <s>Hoc autem <lb/>mobile, vt vnum e&longs;&longs;e debeat, ante&agrave; dictum e&longs;t, atque vnum vt indiuiduum: &longs;i <foreign lang="greek">to\ u(posta\n</foreign> .i. </s>                                                                <s>&longs;up&shy;<lb/>po&longs;itum re&longs;picias, quod actu exi&longs;tit eo modo quem non mult&ograve; prius indicauimus: quemadmo&shy;<lb/>dum ver&ograve; e&longs;&longs;e po&longs;sit, tum cogno&longs;ces, cum de formarum multitudine di&longs;ceptabitur. </s>                                                                <s>Sic non nu&shy;<lb/>mero, vel &longs;pecie diuer&longs;um e&longs;&longs;e dicemus canis viui prim&ugrave;m, deinde mortui de&longs;cen&longs;um. </s>                                                                <s>Non ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e ver&ograve; e&longs;t vt mouens &longs;it vnum. </s>                                                                <s>Nam &longs;i, velut in ludo quodam Athenis fieri &longs;olebat, fax de <lb/>manu tradatur in manum; nil profect&ograve; vetat, quin continu&egrave; moueatur, qu&ograve;d enim de&longs;cen&longs;us il&shy;<lb/>le quo canis agitur <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> cadauer, &longs;it continuus, ex eo probatur, qu&ograve;d motus ille finiretur vl&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1526"></arrow.to.target><lb/>timo non e&longs;&longs;e; c&ugrave;m tamen de&longs;inat in vltimum e&longs;&longs;e, &longs;iue &longs;it &longs;ecund&ugrave;m, &longs;eu pr&aelig;ter naturam: ne&shy;<lb/>que enim forma aliqua pote&longs;t a&longs;signari qua motus ille terminetur: etenim nullum <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> tem&shy;<lb/>poris e&longs;t in quo non &longs;it motus: aut ergo continui &longs;unt duo diuer&longs;i motus, aut contigui: nec con&shy;<lb/>tigui &longs;an&egrave;, quia prioris e&longs;t aliquis terminus, vt &longs;anationis cui &longs;uccedit ambulatio: quocirca con&shy;<lb/>tinuos e&longs;&longs;e dicendum e&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;i graue &longs;uppo&longs;itum facimus in de&longs;cen&longs;u, remanet idem: ergo &amp; idem <lb/>motus. </s>                                                                <s>&longs;i fingas animal, aut tale animal e&longs;&longs;e &longs;uppo&longs;itum, &longs;pecie variata mult&ograve; magis apparere de&shy;<lb/>bebit variatio motus qu&aelig; &longs;e&longs;e o&longs;tendit in ea vici&longs;situdine, altero quidem aliqua euidente forma <lb/>finito; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>magis, quo motus &amp; quies &longs;unt magis euidentia, qu&agrave;m &longs;int form&aelig; qu&aelig; &longs;ubiacent, &amp; <lb/>ea qu&aelig; &longs;pecie di&longs;tinguuntur, mult&ograve; item magis numero &longs;eparantur, vt hic homo ab hoc equo, <lb/>qu&agrave;m ab homine alio. </s>                                                                <s>sed enim quanuis h&aelig;c omnino vera e&longs;&longs;e credamus; attamen nonnullis <lb/>dubitationibus implicata &longs;unt. </s>                                                                <s>&longs;iquidem &amp; eos motus qui &longs;pecie differunt, continuari po&longs;&longs;e cen&shy;<lb/>&longs;eas, neque conditionem temporis adhibitam nece&longs;&longs;ari&ograve; fui&longs;&longs;e inter motus oppo&longs;itos: illud qui&shy;<lb/>dem; quia &longs;i fingamus lapidem magna vi atque conatu impelli v&longs;que ad medium mundi, &amp; ni&shy;<lb/>hil ob&longs;tet; impetus ille continuabitur, &amp; lapidem feret vltra centrum. </s>                                                                <s>Atqui ad centrum v&longs;que <lb/> <arrow.to.target n="marg1526"></arrow.to.target><lb/>timo non e&longs;&longs;e; c&ugrave;m tamen de&longs;inat in vltimum e&longs;&longs;e, &longs;iue &longs;it &longs;ecund&ugrave;m, &longs;eu pr&aelig;ter naturam: ne&shy;<lb/>que enim forma aliqua pote&longs;t a&longs;signari qua motus ille terminetur: etenim nullum <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> tem&shy;<lb/>poris e&longs;t in quo non &longs;it motus: aut ergo continui &longs;unt duo diuer&longs;i motus, aut contigui: nec con&shy;<lb/>tigui &longs;an&egrave;, quia prioris e&longs;t aliquis terminus, vt &longs;anationis cui &longs;uccedit ambulatio: quocirca con&shy;<lb/>tinuos e&longs;&longs;e dicendum e&longs;t. </s>                                                                <s>&longs;i graue &longs;uppo&longs;itum facimus in de&longs;cen&longs;u, remanet idem: ergo &amp; idem <lb/>motus. </s>                                                                <s>&longs;i fingas animal, aut tale animal e&longs;&longs;e &longs;uppo&longs;itum, &longs;pecie variata mult&ograve; magis apparere de&shy;<lb/>bebit variatio motus qu&aelig; &longs;e&longs;e o&longs;tendit in ea vici&longs;situdine, altero quidem aliqua euidente forma <lb/>finito; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>magis, quo motus &amp; quies &longs;unt magis euidentia, qu&agrave;m &longs;int form&aelig; qu&aelig; &longs;ubiacent, &amp; <lb/>ea qu&aelig; &longs;pecie di&longs;tinguuntur, mult&ograve; item magis numero &longs;eparantur, vt hic homo ab hoc equo, <lb/>qu&agrave;m ab homine alio. </s>                                                                <s>sed enim quanuis h&aelig;c omnino vera e&longs;&longs;e credamus; attamen nonnullis <lb/>dubitationibus implicata &longs;unt. </s>                                                                <s>&longs;iquidem &amp; eos motus qui &longs;pecie differunt, continuari po&longs;&longs;e cen&shy;<lb/>&longs;eas, neque conditionem temporis adhibitam nece&longs;&longs;ari&ograve; fui&longs;&longs;e inter motus oppo&longs;itos: illud qui&shy;<lb/>dem; quia &longs;i fingamus lapidem magna vi atque conatu impelli v&longs;que ad medium mundi, &amp; ni&shy;<lb/>hil ob&longs;tet; impetus ille continuabitur, &amp; lapidem feret vltra centrum. </s>                                                                <s>Atqui ad centrum v&longs;que <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1527"></arrow.to.target><lb/>de&longs;cen&longs;us e&longs;t, ind&egrave; ver&ograve; a&longs;cen&longs;us. </s>                                                                <s>Sic duo motus oppo&longs;iti poterunt e&longs;&longs;e continui: hoc ver&ograve;, qu&ograve;d <lb/>&longs;i &longs;ur&longs;um quippiam moueatur, &longs;iue ex natura, &longs;eu contr&agrave;, &amp; ruens maximus lapis ip&longs;um repel&shy;<lb/>lat; non videbuntur intermitti motus illi qui tamen contrarij &longs;unt. </s>                                                                <s>Apparebunt etiam conti&shy;<lb/>nu&aelig; pul&longs;io pil&ecedil; &amp; repul&longs;io facta &agrave; pariete qu&ecedil; nihilominus opponuntur. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i continuuatio <lb/>po&longs;tulat vnum tempus, cert&egrave; etiam cau&longs;&longs;a temporis motus diuer&longs;i pro continuis haberi <expan abbr="poter&utilde;t">poterunt</expan>: <lb/>etenim tempus <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;t quod <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> intermittitur exoriens ex motu c&ecedil;le&longs;ti, qui perennis exi&longs;tit. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; tempus e&longs;t numerus motus, vnius quidem prim&ograve;, qui e&longs;t c&ecedil;le&longs;tis, aliorum ver&ograve; &longs;ecund&ograve;: <lb/>nanque aliqua parte motus c&ecedil;le&longs;tis eos meriti contingit. </s>                                                                <s>Si ergo vnum fuerit eius punctum in <lb/>quo conueniant finis motus antecedentis, &amp; <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> &longs;ub&longs;equentis; cert&egrave; tamet diuer&longs;i &longs;unt hi mo&shy;<lb/>tus, attamen erunt continui. </s>                                                                <s>H&aelig;c dubitantur qu&aelig; nos &agrave; capite repetentes controuer&longs;um dici&shy;<lb/>mus e&longs;&longs;e, vtr&ugrave;m lapis impetu magno pul&longs;us vltra centrum feratur, an ibi protinus maneat: ne&shy;<lb/>que enim video quid prohibeat, quin &longs;i vis impellentis in lapide con&longs;eruetur; etiam moueatur <lb/>vltra centrum. </s>                                                                <s>Vt ita credam facit, qu&ograve;d &longs;iquid maiore quadam vi retrahatur ad &longs;tatum natu&shy;<lb/>ralem, &longs;&aelig;pe <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> illum tran&longs;ilibit, vt &longs;i quis inflexus fuerit ad trahendum funem &amp; funis ille fran&shy;<lb/>gatur; non mod&ograve; redit ad pri&longs;tinum &longs;tatum, &longs;ed etiam retr&ograve; labitur. </s>                                                                <s>Ad id ver&ograve; quod opponi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1527"></arrow.to.target><lb/>de&longs;cen&longs;us e&longs;t, ind&egrave; ver&ograve; a&longs;cen&longs;us. </s>                                                                <s>Sic duo motus oppo&longs;iti poterunt e&longs;&longs;e continui: hoc ver&ograve;, qu&ograve;d <lb/>&longs;i &longs;ur&longs;um quippiam moueatur, &longs;iue ex natura, &longs;eu contr&agrave;, &amp; ruens maximus lapis ip&longs;um repel&shy;<lb/>lat; non videbuntur intermitti motus illi qui tamen contrarij &longs;unt. </s>                                                                <s>Apparebunt etiam conti&shy;<lb/>nu&aelig; pul&longs;io pil&ecedil; &amp; repul&longs;io facta &agrave; pariete qu&ecedil; nihilominus opponuntur. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i continuuatio <lb/>po&longs;tulat vnum tempus, cert&egrave; etiam cau&longs;&longs;a temporis motus diuer&longs;i pro continuis haberi <expan abbr="poter&utilde;t">poterunt</expan>: <lb/>etenim tempus <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;t quod <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> intermittitur exoriens ex motu c&ecedil;le&longs;ti, qui perennis exi&longs;tit. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; tempus e&longs;t numerus motus, vnius quidem prim&ograve;, qui e&longs;t c&ecedil;le&longs;tis, aliorum ver&ograve; &longs;ecund&ograve;: <lb/>nanque aliqua parte motus c&ecedil;le&longs;tis eos meriti contingit. </s>                                                                <s>Si ergo vnum fuerit eius punctum in <lb/>quo conueniant finis motus antecedentis, &amp; <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> &longs;ub&longs;equentis; cert&egrave; tamet diuer&longs;i &longs;unt hi mo&shy;<lb/>tus, attamen erunt continui. </s>                                                                <s>H&aelig;c dubitantur qu&aelig; nos &agrave; capite repetentes controuer&longs;um dici&shy;<lb/>mus e&longs;&longs;e, vtr&ugrave;m lapis impetu magno pul&longs;us vltra centrum feratur, an ibi protinus maneat: ne&shy;<lb/>que enim video quid prohibeat, quin &longs;i vis impellentis in lapide con&longs;eruetur; etiam moueatur <lb/>vltra centrum. </s>                                                                <s>Vt ita credam facit, qu&ograve;d &longs;iquid maiore quadam vi retrahatur ad &longs;tatum natu&shy;<lb/>ralem, &longs;&aelig;pe <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> illum tran&longs;ilibit, vt &longs;i quis inflexus fuerit ad trahendum funem &amp; funis ille fran&shy;<lb/>gatur; non mod&ograve; redit ad pri&longs;tinum &longs;tatum, &longs;ed etiam retr&ograve; labitur. </s>                                                                <s>Ad id ver&ograve; quod opponi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1528"></arrow.to.target><lb/>tur, fore vt motus contrarij &longs;int continui, quidam per accidens id fieri po&longs;&longs;e concedunt. </s>                                                                <s>Tolera&shy;<lb/>ri pote&longs;t hoc: &longs;ed non expediunt, &longs;it'ne vnus ille motus, &amp; quomodo continuentur per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, <lb/>&amp; ad&longs;it'ne motus aliquis per &longs;e ad quem motus i&longs;ti per accidens referantur. </s>                                                                <s>Itaque arbitror <lb/>vnum e&longs;&longs;e per &longs;e motum ad centrum &amp; &agrave; centro qui &longs;it ex toto violentus. </s>                                                                <s>Nanque non vniu&longs;&shy;<lb/>modi e&longs;t motus lapidis ad centrum, quando impellitur, &amp; c&ugrave;m &longs;ponte labitur: hic quidem natu&shy;<lb/>ralis e&longs;t, alter ille perturbatus, nec &longs;impliciter naturalis. </s>                                                                <s>Si ergo totum id violenti&aelig; quod affer&shy;<lb/>tur, &amp; vim natur&aelig; &longs;uperat, ob&longs;eruabitur; vnus e&longs;t plan&egrave; motus, atque continuus, neque partes <lb/>inter &longs;e contrarias habet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d igitur in eo &longs;int du&aelig; partes oppo&longs;it&ecedil;, de&longs;cen&longs;us &amp; a&longs;cen&longs;us, il&shy;<lb/>li ine&longs;t per accidens; c&ugrave;m &longs;it vnus motus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; &longs;icut e&longs;t qu&aelig;&longs;tio ex hypothe&longs;i, ita &longs;olutio <lb/>qu&aelig;&longs;tioni re&longs;pondet. </s>                                                                <s>Nam fingere oportet <expan abbr="tant&atilde;">tantam</expan> vim qu&aelig; &longs;uperet eius &longs;tatum naturalem quem <lb/>in centro a&longs;&longs;ecutum e&longs;t illud mobile, quam tamen e&ograve; debiliorem e&longs;&longs;e credideris, quo magis &agrave; mo&shy;<lb/>bili di&longs;tat, dum e&longs;t in &longs;uo loco, &amp; quo difficilius e&longs;t &egrave; loco proprio dimouere, qu&agrave;m ex alieno pro&shy;<lb/>pellere. </s>                                                                <s>Et profect&ograve; videtur h&aelig;c vis externa non afficere, &longs;ed adiuuare naturam, qu&ograve;d facit vt <lb/>celerius fine &longs;uo potiatur, qu&agrave;m per &longs;eip&longs;a faceret. </s>                                                                <s>Si ergo adiuuet, non immuiabit eius &longs;tatum  <arrow.to.target n="marg1528"></arrow.to.target><lb/>tur, fore vt motus contrarij &longs;int continui, quidam per accidens id fieri po&longs;&longs;e concedunt. </s>                                                                <s>Tolera&shy;<lb/>ri pote&longs;t hoc: &longs;ed non expediunt, &longs;it'ne vnus ille motus, &amp; quomodo continuentur per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, <lb/>&amp; ad&longs;it'ne motus aliquis per &longs;e ad quem motus i&longs;ti per accidens referantur. </s>                                                                <s>Itaque arbitror <lb/>vnum e&longs;&longs;e per &longs;e motum ad centrum &amp; &agrave; centro qui &longs;it ex toto violentus. </s>                                                                <s>Nanque non vniu&longs;&shy;<lb/>modi e&longs;t motus lapidis ad centrum, quando impellitur, &amp; c&ugrave;m &longs;ponte labitur: hic quidem natu&shy;<lb/>ralis e&longs;t, alter ille perturbatus, nec &longs;impliciter naturalis. </s>                                                                <s>Si ergo totum id violenti&aelig; quod affer&shy;<lb/>tur, &amp; vim natur&aelig; &longs;uperat, ob&longs;eruabitur; vnus e&longs;t plan&egrave; motus, atque continuus, neque partes <lb/>inter &longs;e contrarias habet. </s>                                                                <s>Qu&ograve;d igitur in eo &longs;int du&aelig; partes oppo&longs;it&ecedil;, de&longs;cen&longs;us &amp; a&longs;cen&longs;us, il&shy;<lb/>li ine&longs;t per accidens; c&ugrave;m &longs;it vnus motus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; &longs;icut e&longs;t qu&aelig;&longs;tio ex hypothe&longs;i, ita &longs;olutio <lb/>qu&aelig;&longs;tioni re&longs;pondet. </s>                                                                <s>Nam fingere oportet <expan abbr="tant&atilde;">tantam</expan> vim qu&aelig; &longs;uperet eius &longs;tatum naturalem quem <lb/>in centro a&longs;&longs;ecutum e&longs;t illud mobile, quam tamen e&ograve; debiliorem e&longs;&longs;e credideris, quo magis &agrave; mo&shy;<lb/>bili di&longs;tat, dum e&longs;t in &longs;uo loco, &amp; quo difficilius e&longs;t &egrave; loco proprio dimouere, qu&agrave;m ex alieno pro&shy;<lb/>pellere. </s>                                                                <s>Et profect&ograve; videtur h&aelig;c vis externa non afficere, &longs;ed adiuuare naturam, qu&ograve;d facit vt <lb/>celerius fine &longs;uo potiatur, qu&agrave;m per &longs;eip&longs;a faceret. </s>                                                                <s>Si ergo adiuuet, non immutabit eius &longs;tatum
 <pb pagenum="222"/>naturalem. </s>                                                                <s>Quare item e&longs;t, qu&ograve;d minus per&longs;uadeat, &longs;i &longs;ponte ceciderit etiam ex longinquo in&shy;<lb/> <pb pagenum="222"/>naturalem. </s>                                                                <s>Quare item e&longs;t, qu&ograve;d minus per&longs;uadeat, &longs;i &longs;ponte ceciderit etiam ex longinquo in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1529"></arrow.to.target><lb/>teruallo, qu&ograve;d terra pr&aelig;teritura &longs;it centrum. </s>                                                                <s>Nam, mea quidem &longs;ententia, repugnat ordini na&shy;<lb/>tur&aelig; vltra centrum agi. </s>                                                                <s>&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> mouetur &longs;uapte natura, vt &longs;uum locum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. </s>                                                                <s>a&longs;&longs;equatur, eo ver&ograve; <lb/>pr&aelig;&longs;ente ce&longs;&longs;at omnis natur&aelig; conatus, illo adepto ip&longs;am quie&longs;cere puto, vt opinor etiam, &longs;i fue&shy;<lb/>rit vniuer&longs;a terra extra proprium locum, &longs;iue alicubi tota &longs;imul, &longs;eu di&longs;per&longs;a per varias mundi <lb/>plagas, in centro finem mouendi facturam; ill&ograve; enim tota &longs;uopte impul&longs;u maximopere conten&shy;<lb/>dit, &amp; c&ugrave;m ibi &longs;int omnes eius partes, tanqu&agrave;m lapides in fornicibus concameratis inter &longs;e vt <lb/>gentes, &amp; &longs;ibi viam pr&aelig;cludentes ad lap&longs;um, &longs;ibi quoque immobilitatem nece&longs;&longs;ari&ograve; molientur. <lb/></s>                                                                <s>Neque ver&ograve; incrementum velocitatis arguit <expan abbr="exuperanti&atilde;">exuperantiam</expan> mouentis ad mobile, quo longius ferri <lb/>po&longs;sit, qu&agrave;m natura patiatur, vt fit in eo qui e&longs;t contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed illa velocitas e&longs;t via ad <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem quo velocius aliquid fertur &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, eo quoque e&longs;t quieti vicinius; qua&longs;i <lb/><expan abbr="proper&atilde;te">properante</expan> natura, vt <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> nanci&longs;cantur in quo demum quie&longs;cat, vt impiger ille auriga qui equis <lb/>acriter in&longs;tar, vt &longs;uperet anterioreis, &amp; citius ad calcem perueniat, <expan abbr="ibi&qacute;ue">ibique</expan> con&longs;i&longs;tat. </s>                                                                <s>Et quanuis <lb/>in reditu ad &longs;tatum naturalem idem quoque Ari&longs;toteles exemplo aqu&aelig; concalefact&aelig; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> docuerit <lb/> <arrow.to.target n="marg1529"></arrow.to.target><lb/>teruallo, qu&ograve;d terra pr&aelig;teritura &longs;it centrum. </s>                                                                <s>Nam, mea quidem &longs;ententia, repugnat ordini na&shy;<lb/>tur&aelig; vltra centrum agi. </s>                                                                <s>&longs;i <expan abbr=".n.">enim</expan> mouetur &longs;uapte natura, vt &longs;uum locum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. </s>                                                                <s>a&longs;&longs;equatur, eo ver&ograve; <lb/>pr&aelig;&longs;ente ce&longs;&longs;at omnis natur&aelig; conatus, illo adepto ip&longs;am quie&longs;cere puto, vt opinor etiam, &longs;i fue&shy;<lb/>rit vniuer&longs;a terra extra proprium locum, &longs;iue alicubi tota &longs;imul, &longs;eu di&longs;per&longs;a per varias mundi <lb/>plagas, in centro finem mouendi facturam; ill&ograve; enim tota &longs;uopte impul&longs;u maximopere conten&shy;<lb/>dit, &amp; c&ugrave;m ibi &longs;int omnes eius partes, tanqu&agrave;m lapides in fornicibus concameratis inter &longs;e vt <lb/>gentes, &amp; &longs;ibi viam pr&aelig;cludentes ad lap&longs;um, &longs;ibi quoque immobilitatem nece&longs;&longs;ari&ograve; molientur. <lb/></s>                                                                <s>Neque ver&ograve; incrementum velocitatis arguit <expan abbr="exuperanti&atilde;">exuperantiam</expan> mouentis ad mobile, quo longius ferri <lb/>po&longs;sit, qu&agrave;m natura patiatur, vt fit in eo qui e&longs;t contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &longs;ed illa velocitas e&longs;t via ad <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Quamobrem quo velocius aliquid fertur &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, eo quoque e&longs;t quieti vicinius; qua&longs;i <lb/><expan abbr="proper&atilde;te">properante</expan> natura, vt <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> nanci&longs;cantur in quo demum quie&longs;cat, vt impiger ille auriga qui equis <lb/>acriter in&longs;tar, vt &longs;uperet anterioreis, &amp; citius ad calcem perueniat, <expan abbr="ibi&qacute;ue">ibique</expan> con&longs;i&longs;tat. </s>                                                                <s>Et quanuis <lb/>in reditu ad &longs;tatum naturalem idem quoque Ari&longs;toteles exemplo aqu&aelig; concalefact&aelig; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> docuerit <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1530"></arrow.to.target><lb/>excedi &longs;tatu naturali, &amp; equus qui celerrim&egrave; cur&longs;um arripuit, quanuis ad metam peruenerit, &longs;e <lb/>tamen continere non pote&longs;t, necnon pendens plumbum &agrave; perpendiculo dimotum non &longs;tatim <lb/> <arrow.to.target n="marg1530"></arrow.to.target><lb/>excedi &longs;tatu naturali, &amp; equus qui celerrim&egrave; cur&longs;um arripuit, quanuis ad metam peruenerit, &longs;e <lb/>tamen continere non pote&longs;t, necnon pendens plumbum &agrave; perpendiculo dimotum non &longs;tatim <lb/>
Line 6035 
Line 6035 
 <arrow.to.target n="marg1537"></arrow.to.target><lb/>admodum motus ab albo &amp; nigro, aut quia terminus &agrave; quo vnius &longs;it oppo&longs;itus termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>alterius: erunt ver&ograve; tales motus ab albedine, &amp; motus in <expan abbr="nigredin&etilde;">nigredinem</expan>, aut po&longs;trem&ograve; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> vtrique <lb/>termini &longs;int oppo&longs;iti: quales &longs;unt motus ab albedine in nigredinem &amp; motus &agrave; nigredine in al&shy;<lb/>bedinem. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; id vniuers&egrave; con&longs;tat, &agrave; terminis &agrave; quibus repugnantiam non e&longs;&longs;e &longs;u&shy;<lb/>mendam, aut &longs;altem non ab ip&longs;is &longs;olis: quia probabilius e&longs;t in iis ob&longs;eruari repugnantiam qu&aelig; <lb/>per&longs;tant magis: per&longs;tant ver&ograve; magis termini ad quos, c&ugrave;m accedant, qu&agrave;m termini &agrave; quibus quos <lb/>deleri oportet. </s>                                                                <s>Nam &longs;i minus, &longs;equeretur, vt, quominus exi&longs;tunt, contrarij magis e&longs;&longs;ent per&longs;ua&shy;<lb/>dente hoc nobis regula dialectica qu&aelig; &longs;umitur &agrave; comparatis. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam qu&ograve;d repugnantia ma&shy;<lb/>gis eo determinanda videtur, &agrave; quo &longs;umitur nomen &amp; definitio; huiu&longs;modi ver&ograve; e&longs;t terminus <lb/>ad quem. </s>                                                                <s>Nam repugnare &amp; immutare qu&aelig; &longs;unt propria contrariorum profici&longs;cuntur ab actu <lb/>qui primum per nomen &longs;ignificatur, &amp; exponitur definitione, ni&longs;i forte notius &longs;it, quod admo&shy;<lb/>dum rar&ograve; euenit, id &agrave; quo progrediuntur, veluti de medicatione dictum e&longs;t &amp; de a&longs;cen&longs;u. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ob id igitur, non ij motus quorum vnus e&longs;t terminus &agrave; quo &amp; terminus ad quem; neque illi <lb/> <arrow.to.target n="marg1537"></arrow.to.target><lb/>admodum motus ab albo &amp; nigro, aut quia terminus &agrave; quo vnius &longs;it oppo&longs;itus termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>alterius: erunt ver&ograve; tales motus ab albedine, &amp; motus in <expan abbr="nigredin&etilde;">nigredinem</expan>, aut po&longs;trem&ograve; <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> vtrique <lb/>termini &longs;int oppo&longs;iti: quales &longs;unt motus ab albedine in nigredinem &amp; motus &agrave; nigredine in al&shy;<lb/>bedinem. </s>                                                                <s>Verumenimuer&ograve; id vniuers&egrave; con&longs;tat, &agrave; terminis &agrave; quibus repugnantiam non e&longs;&longs;e &longs;u&shy;<lb/>mendam, aut &longs;altem non ab ip&longs;is &longs;olis: quia probabilius e&longs;t in iis ob&longs;eruari repugnantiam qu&aelig; <lb/>per&longs;tant magis: per&longs;tant ver&ograve; magis termini ad quos, c&ugrave;m accedant, qu&agrave;m termini &agrave; quibus quos <lb/>deleri oportet. </s>                                                                <s>Nam &longs;i minus, &longs;equeretur, vt, quominus exi&longs;tunt, contrarij magis e&longs;&longs;ent per&longs;ua&shy;<lb/>dente hoc nobis regula dialectica qu&aelig; &longs;umitur &agrave; comparatis. </s>                                                                <s>T&ugrave;m etiam qu&ograve;d repugnantia ma&shy;<lb/>gis eo determinanda videtur, &agrave; quo &longs;umitur nomen &amp; definitio; huiu&longs;modi ver&ograve; e&longs;t terminus <lb/>ad quem. </s>                                                                <s>Nam repugnare &amp; immutare qu&aelig; &longs;unt propria contrariorum profici&longs;cuntur ab actu <lb/>qui primum per nomen &longs;ignificatur, &amp; exponitur definitione, ni&longs;i forte notius &longs;it, quod admo&shy;<lb/>dum rar&ograve; euenit, id &agrave; quo progrediuntur, veluti de medicatione dictum e&longs;t &amp; de a&longs;cen&longs;u. <lb/></s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ob id igitur, non ij motus quorum vnus e&longs;t terminus &agrave; quo &amp; terminus ad quem; neque illi <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1538"></arrow.to.target><lb/>qui &agrave; contrariis terminis, nec ij quorum vnius terminus &agrave; quo e&longs;t oppo&longs;itus termino ad quem <lb/>alterius: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave; qu&ograve;d vnus &amp; idem motus e&longs;&longs;e poterit, ab &aelig;gritudine nimirum in &longs;anita&shy; <arrow.to.target n="marg1538"></arrow.to.target><lb/>qui &agrave; contrariis terminis, nec ij quorum vnius terminus &agrave; quo e&longs;t oppo&longs;itus termino ad quem <lb/>alterius: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s>                                                                <s>maxim&egrave; qu&ograve;d vnus &amp; idem motus e&longs;&longs;e poterit, ab &aelig;gritudine nimirum in &longs;anita&shy;
 <pb pagenum="224"/>tem, &longs;ed aut hi qui &longs;unt ad terminos contrarios &longs;eor&longs;um, aut qui &longs;unt &longs;imul &agrave; terminis contrariis <lb/> <pb pagenum="224"/>tem, &longs;ed aut hi qui &longs;unt ad terminos contrarios &longs;eor&longs;um, aut qui &longs;unt &longs;imul &agrave; terminis contrariis <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1539"></arrow.to.target><lb/>ad terminos contrarios. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; con&longs;titutum e&longs;t vtro&longs;que terminos ab&longs;oluere e&longs;&longs;entiam <lb/>motus, &amp; omnis motus e&longs;t, ex contrario in contrarium; &longs;i termini ad quos <expan abbr="c&otilde;trarij">contrarij</expan> fuerint, erant <lb/>quoque contrarij termini &agrave; quibus. </s>                                                                <s>Illi ergo &longs;unt habendi contrarij qui &longs;unt ex contrariis ter&shy;<lb/>minis in contrarios. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; motus communiter acceptus etiam complectatur mutationem, <lb/>h&aelig;c autem &longs;eparetur &agrave; motu, qu&ograve;d ip&longs;ius termini priuatiu&egrave; opponuntur, iudicium quoque de <lb/>oppo&longs;itis mutationibus analogic&egrave; faciendum erit. </s>                                                                <s>itaque ill&ecedil; erunt oppo&longs;it&aelig; mutationes qua&shy;<lb/>rum vna &longs;it &agrave; termino priuante ad po&longs;itiuum, altera &agrave; po&longs;itiuo ad priuantem illi <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan>, vt ea <lb/>qu&aelig; e&longs;t ex non albo in album, illi qu&aelig; e&longs;t ex albo in non album. </s>                                                                <s>Nanque &amp; in his vtriu&longs;que ter&shy;<lb/>mini rationem habendam e&longs;&longs;e docuit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Quoniam, &longs;i alter &egrave; terminis po&longs;ituus .&longs;. </s>                                                                <s>ob&shy;<lb/>&longs;eruaretur &longs;ol&ugrave;m; po&longs;&longs;et aliquando ignorari &longs;it'ne oppo&longs;itus motus, an mutatio. </s>                                                                <s>ex albo enim <lb/>non minus &longs;u&longs;picaremur nigrum fieri po&longs;&longs;e qu&agrave;m non album, &amp; album con&longs;imiliter &aelig;qu&egrave; con&shy;<lb/>cipere ex nigro factum e&longs;&longs;e, atque ex non albo. </s>                                                                <s>Vt igitur oppo&longs;itus motus ab oppo&longs;ita mutatio&shy;<lb/>ne di&longs;tinguatur, vtro&longs;que terminos &agrave; quo &amp; ad quem exponere oportet. </s>                                                                <s>Euenit etiam in quo&shy;<lb/>que motu, vt non fiat tantummod&ograve; progre&longs;&longs;us inter eos terminos qui po&longs;itiu&egrave; opponuntur, ve&shy;<lb/>rum item inter oppo&longs;itos priuatiu&egrave;. </s>                                                                <s>quamobrem &longs;cire licet in his motibus &amp; mutationibus qu&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg1539"></arrow.to.target><lb/>ad terminos contrarios. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; con&longs;titutum e&longs;t vtro&longs;que terminos ab&longs;oluere e&longs;&longs;entiam <lb/>motus, &amp; omnis motus e&longs;t, ex contrario in contrarium; &longs;i termini ad quos <expan abbr="c&otilde;trarij">contrarij</expan> fuerint, erant <lb/>quoque contrarij termini &agrave; quibus. </s>                                                                <s>Illi ergo &longs;unt habendi contrarij qui &longs;unt ex contrariis ter&shy;<lb/>minis in contrarios. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; motus communiter acceptus etiam complectatur mutationem, <lb/>h&aelig;c autem &longs;eparetur &agrave; motu, qu&ograve;d ip&longs;ius termini priuatiu&egrave; opponuntur, iudicium quoque de <lb/>oppo&longs;itis mutationibus analogic&egrave; faciendum erit. </s>                                                                <s>itaque ill&ecedil; erunt oppo&longs;it&aelig; mutationes qua&shy;<lb/>rum vna &longs;it &agrave; termino priuante ad po&longs;itiuum, altera &agrave; po&longs;itiuo ad priuantem illi <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan>, vt ea <lb/>qu&aelig; e&longs;t ex non albo in album, illi qu&aelig; e&longs;t ex albo in non album. </s>                                                                <s>Nanque &amp; in his vtriu&longs;que ter&shy;<lb/>mini rationem habendam e&longs;&longs;e docuit Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Quoniam, &longs;i alter &egrave; terminis po&longs;itiuus .&longs;. </s>                                                                <s>ob&shy;<lb/>&longs;eruaretur &longs;ol&ugrave;m; po&longs;&longs;et aliquando ignorari &longs;it'ne oppo&longs;itus motus, an mutatio. </s>                                                                <s>ex albo enim <lb/>non minus &longs;u&longs;picaremur nigrum fieri po&longs;&longs;e qu&agrave;m non album, &amp; album con&longs;imiliter &aelig;qu&egrave; con&shy;<lb/>cipere ex nigro factum e&longs;&longs;e, atque ex non albo. </s>                                                                <s>Vt igitur oppo&longs;itus motus ab oppo&longs;ita mutatio&shy;<lb/>ne di&longs;tinguatur, vtro&longs;que terminos &agrave; quo &amp; ad quem exponere oportet. </s>                                                                <s>Euenit etiam in quo&shy;<lb/>que motu, vt non fiat tantummod&ograve; progre&longs;&longs;us inter eos terminos qui po&longs;itiu&egrave; opponuntur, ve&shy;<lb/>rum item inter oppo&longs;itos priuatiu&egrave;. </s>                                                                <s>quamobrem &longs;cire licet in his motibus &amp; mutationibus qu&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1540"></arrow.to.target><lb/>&longs;e con&longs;equuntur, nullam interced&ecedil;re oppo&longs;itionem; proptere&agrave; qu&ograve;d idem e&longs;t motus &agrave; nigto ad <lb/>album, &amp; ex non albo ad album, atque ex altera parte ex nigro ad album, &amp; ad non nigrum. <lb/></s>                                                                <s>Quanquam maxim&egrave; dubitatum e&longs;t &agrave; Latinis philo&longs;ophis de re non difficile, ne dixerim ludicra, <lb/>&amp; qu&aelig;&longs;itum differant'ne vllo modo motus ex contrario &amp; motus in contrarium qui &longs;imul fiunt <lb/>circum idem &longs;ubiectum, &amp; qu&aelig; &longs;it ea differentia, vt c&ugrave;m ex nigro tenditur ad album &longs;it'ne vnus <lb/>motus ex nigro &amp; alius ad album, &amp; denique &longs;it'ne vnus motus abiectio termini &agrave; quo &amp; acqui&shy;<lb/>&longs;itio termini ad quem. </s>                                                                <s>eadem qu&aelig;&longs;tio proponi po&longs;&longs;et, de motu &amp; mutatione qu&aelig; con&longs;equitur <lb/>motum, vt idem'ne &longs;it motus ex nigro ad album &amp; ex non albo ad album, quandoquidem &longs;i mo&shy;<lb/>tus vnus e&longs;t, vbi termini &longs;int eidem, hic autem varij &longs;unt. </s>                                                                <s>Et motus igitur varij. </s>                                                                <s>Tum etiam <lb/>c&ugrave;m &longs;int duo accidentia qu&aelig; con&longs;tituunt terminos motus, &amp; vnius &longs;it ami&longs;sio, alterius autem <lb/>comparatio, &amp; demum diuer&longs;i vtri&longs;que proce&longs;&longs;us, motus item diuer&longs;os creent nece&longs;&longs;e e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; &amp; omni motui tribuitur hoc, vt &longs;it ex vno termino in oppo&longs;itum, atque item, qu&ograve;d &longs;it <lb/>ex gemina parte con&longs;titutus altera qu&aelig; comparatur, atque altera qu&aelig; abiicitur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> itaque &amp; vis <lb/> <arrow.to.target n="marg1540"></arrow.to.target><lb/>&longs;e con&longs;equuntur, nullam interced&ecedil;re oppo&longs;itionem; proptere&agrave; qu&ograve;d idem e&longs;t motus &agrave; nigro ad <lb/>album, &amp; ex non albo ad album, atque ex altera parte ex nigro ad album, &amp; ad non nigrum. <lb/></s>                                                                <s>Quanquam maxim&egrave; dubitatum e&longs;t &agrave; Latinis philo&longs;ophis de re non difficile, ne dixerim ludicra, <lb/>&amp; qu&aelig;&longs;itum differant'ne vllo modo motus ex contrario &amp; motus in contrarium qui &longs;imul fiunt <lb/>circum idem &longs;ubiectum, &amp; qu&aelig; &longs;it ea differentia, vt c&ugrave;m ex nigro tenditur ad album &longs;it'ne vnus <lb/>motus ex nigro &amp; alius ad album, &amp; denique &longs;it'ne vnus motus abiectio termini &agrave; quo &amp; acqui&shy;<lb/>&longs;itio termini ad quem. </s>                                                                <s>eadem qu&aelig;&longs;tio proponi po&longs;&longs;et, de motu &amp; mutatione qu&aelig; con&longs;equitur <lb/>motum, vt idem'ne &longs;it motus ex nigro ad album &amp; ex non albo ad album, quandoquidem &longs;i mo&shy;<lb/>tus vnus e&longs;t, vbi termini &longs;int eidem, hic autem varij &longs;unt. </s>                                                                <s>Et motus igitur varij. </s>                                                                <s>Tum etiam <lb/>c&ugrave;m &longs;int duo accidentia qu&aelig; con&longs;tituunt terminos motus, &amp; vnius &longs;it ami&longs;sio, alterius autem <lb/>comparatio, &amp; demum diuer&longs;i vtri&longs;que proce&longs;&longs;us, motus item diuer&longs;os creent nece&longs;&longs;e e&longs;t. <lb/></s>                                                                <s>At ver&ograve; &amp; omni motui tribuitur hoc, vt &longs;it ex vno termino in oppo&longs;itum, atque item, qu&ograve;d &longs;it <lb/>ex gemina parte con&longs;titutus altera qu&aelig; comparatur, atque altera qu&aelig; abiicitur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> itaque &amp; vis <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1541"></arrow.to.target><lb/>corrumpendi cuique motui conceditur. </s>                                                                <s>Inde quoque efficitur, vt denominatio magis &longs;umatur <lb/> <arrow.to.target n="marg1541"></arrow.to.target><lb/>corrumpendi cuique motui conceditur. </s>                                                                <s>Inde quoque efficitur, vt denominatio magis &longs;umatur <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1542"></arrow.to.target><lb/>&agrave; termino ad quem, nam terminus &agrave; quo deletur. </s>                                                                <s>Sed quantumuis h&aelig;c mon&longs;trent vnum e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>tum, non idcirco qu&aelig;&longs;tionem ab&longs;oluunt; quand&ograve; re&longs;tet adhuc dubitatio, quemadmodum ille <lb/>&longs;it vnus motus. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d &longs;int h&aelig;c vnum propter &longs;ubiectum: at non ab&longs;urdum aliqui <lb/>arbitrantur eos quoque re &longs;ecum differre, alij ratione tant&ugrave;m, &amp; ambiguo &longs;e inuoluunt, quod &agrave; <lb/>nobis ali&agrave;s expo&longs;itum e&longs;t, c&ugrave;m re differre, &amp; ratione propri&egrave;, &amp; communiter accipi po&longs;sint. </s>                                                                <s>Nam <lb/>re differre e&longs;t &amp; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;&longs;entia &longs;egregari, &amp; ratione e&longs;t e&longs;&longs;entia &amp; habitudine di&longs;crepare, <lb/>Nanque alia e&longs;t differentia priuationis &amp; materi&aelig;, atque alia materi&aelig; &amp; form&aelig;, quanuis in vno <lb/>&longs;ubiecto con&longs;i&longs;tant. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim priuatio nihil ponat in materia, ni&longs;i habitudinem ad formam, <lb/>ratione tant&ugrave;m, non e&longs;&longs;entia di&longs;tinguetur, forma ver&ograve;, c&ugrave;m &longs;it aliquid, pr&aelig;ter differentiam habi&shy;<lb/>tudinis in materia, afferet item e&longs;&longs;enti&aelig; di&longs;tinctionem, quam &agrave; nonnullis rei di&longs;tinctionem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <lb/>dici non me fugit. </s>                                                                <s>Ita igitur eos motus e&longs;&longs;entia differre dicit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> de huius appellatio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1542"></arrow.to.target><lb/>&agrave; termino ad quem, nam terminus &agrave; quo deletur. </s>                                                                <s>Sed quantumuis h&aelig;c mon&longs;trent vnum e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>tum, non idcirco qu&aelig;&longs;tionem ab&longs;oluunt; quand&ograve; re&longs;tet adhuc dubitatio, quemadmodum ille <lb/>&longs;it vnus motus. </s>                                                                <s>E&longs;to enim qu&ograve;d &longs;int h&aelig;c vnum propter &longs;ubiectum: at non ab&longs;urdum aliqui <lb/>arbitrantur eos quoque re &longs;ecum differre, alij ratione tant&ugrave;m, &amp; ambiguo &longs;e inuoluunt, quod &agrave; <lb/>nobis ali&agrave;s expo&longs;itum e&longs;t, c&ugrave;m re differre, &amp; ratione propri&egrave;, &amp; communiter accipi po&longs;sint. </s>                                                                <s>Nam <lb/>re differre e&longs;t &amp; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;&longs;entia &longs;egregari, &amp; ratione e&longs;t e&longs;&longs;entia &amp; habitudine di&longs;crepare, <lb/>Nanque alia e&longs;t differentia priuationis &amp; materi&aelig;, atque alia materi&aelig; &amp; form&aelig;, quanuis in vno <lb/>&longs;ubiecto con&longs;i&longs;tant. </s>                                                                <s>C&ugrave;m enim priuatio nihil ponat in materia, ni&longs;i habitudinem ad formam, <lb/>ratione tant&ugrave;m, non e&longs;&longs;entia di&longs;tinguetur, forma ver&ograve;, c&ugrave;m &longs;it aliquid, pr&aelig;ter differentiam habi&shy;<lb/>tudinis in materia, afferet item e&longs;&longs;enti&aelig; di&longs;tinctionem, quam &agrave; nonnullis rei di&longs;tinctionem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <lb/>dici non me fugit. </s>                                                                <s>Ita igitur eos motus e&longs;&longs;entia differre dicit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> de huius appellatio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1543"></arrow.to.target><lb/>ne differenti&aelig; non <expan abbr="c&otilde;tendo">contendo</expan>; rationem ego vocabo; tu rem nomines per me licet. </s>                                                                <s>Itaque ego mo&shy;<lb/>tus illos ratione &amp; e&longs;&longs;entia diuer&longs;os e&longs;&longs;e non negabo, &amp; &longs;i placet, etiam re: <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. </s>                                                                <s>dederim eo&longs;&shy;<lb/>dem e&longs;&longs;e &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Neque ob&longs;tat, qu&ograve;d ea qu&aelig; re diuer&longs;a &longs;unt, non po&longs;sint efficere vnum ad &longs;pe&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1543"></arrow.to.target><lb/>ne differenti&aelig; non <expan abbr="c&otilde;tendo">contendo</expan>; rationem ego vocabo; tu rem nomines per me licet. </s>                                                                <s>Itaque ego mo&shy;<lb/>tus illos ratione &amp; e&longs;&longs;entia diuer&longs;os e&longs;&longs;e non negabo, &amp; &longs;i placet, etiam re: <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. </s>                                                                <s>dederim eo&longs;&shy;<lb/>dem e&longs;&longs;e &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>Neque ob&longs;tat, qu&ograve;d ea qu&aelig; re diuer&longs;a &longs;unt, non po&longs;sint efficere vnum ad &longs;pe&shy;<lb/>
Line 6098 
Line 6098 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eruntur aliqua de oppo&longs;itione motus &amp; quietis. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XLVII<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eruntur aliqua de oppo&longs;itione motus &amp; quietis. </s>                                                                <s>Cap. </s>                                                                <s>XLVII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>SVPEREST nunc quies de cuius oppo&longs;itione pauca &longs;uccurrunt qu&ecedil; priuatim dici po&longs;sint: <lb/>&longs;ed tamen aliqua de illius ingenio dicenda &longs;unt, c&ugrave;m &amp; ip&longs;a compleat aliquam partem me&shy;<lb/>thodi naturalis. </s>                                                                <s>Quies apud nos duplici voci re&longs;pondere debet apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">th_| h)zemia kai\ <lb/>th_/ h)zemh/sei</foreign> quarum altera &longs;tatum &longs;ignificat, altera Huxum. </s>                                                                <s>Porr&ograve; quies qu&aelig; &longs;tatum &longs;ignificat, <lb/>re ip&longs;a e&longs;t idem cum forma, &longs;ol&ugrave;m ratione di&longs;crepat, dum forma tantum id notat quod pr&ecedil;&longs;ens <lb/>e&longs;t, quies etiam notat vn&agrave; motum pr&aelig;cedentem, atque ade&ograve;, vt &longs;icut priuatio form&aelig; &longs;ucce&longs;&longs;ur&aelig; <lb/>notionem affert, h&aelig;c motus afferat <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed eius qui pr&aelig;ce&longs;&longs;erit, &amp; c&ugrave;m forma &amp; quies idem <lb/>re &longs;int, ei&longs;dem quoque attributis &longs;ubiaceant nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Proinde &longs;icut forma nobis vniuer&longs;am <lb/>rem totam &longs;imul pr&aelig;&longs;entat, &amp; pertinet analogic&egrave; forma ad plura pr&aelig;dicamenta, atque etiam e&longs;t <lb/>finis &amp; con&longs;ummatio motus, omneis eius parteis in &longs;e continens, vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;ecund&ugrave;m formam: &longs;ic <lb/>quies illum fluxum, qui exi&longs;tit in motu, con&longs;ummat &amp; finit, ac partes continet eius fluxus, vt to&shy; <s>SVPEREST nunc quies de cuius oppo&longs;itione pauca &longs;uccurrunt qu&ecedil; priuatim dici po&longs;sint: <lb/>&longs;ed tamen aliqua de illius ingenio dicenda &longs;unt, c&ugrave;m &amp; ip&longs;a compleat aliquam partem me&shy;<lb/>thodi naturalis. </s>                                                                <s>Quies apud nos duplici voci re&longs;pondere debet apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">th_| h)remia kai\ <lb/>th_/ h)remh/sei</foreign> quarum altera &longs;tatum &longs;ignificat, altera fluxum. </s>                                                                <s>Porr&ograve; quies qu&aelig; &longs;tatum &longs;ignificat, <lb/>re ip&longs;a e&longs;t idem cum forma, &longs;ol&ugrave;m ratione di&longs;crepat, dum forma tantum id notat quod pr&ecedil;&longs;ens <lb/>e&longs;t, quies etiam notat vn&agrave; motum pr&aelig;cedentem, atque ade&ograve;, vt &longs;icut priuatio form&aelig; &longs;ucce&longs;&longs;ur&aelig; <lb/>notionem affert, h&aelig;c motus afferat <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>, &longs;ed eius qui pr&aelig;ce&longs;&longs;erit, &amp; c&ugrave;m forma &amp; quies idem <lb/>re &longs;int, ei&longs;dem quoque attributis &longs;ubiaceant nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>                                                                <s>Proinde &longs;icut forma nobis vniuer&longs;am <lb/>rem totam &longs;imul pr&aelig;&longs;entat, &amp; pertinet analogic&egrave; forma ad plura pr&aelig;dicamenta, atque etiam e&longs;t <lb/>finis &amp; con&longs;ummatio motus, omneis eius parteis in &longs;e continens, vt <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;ecund&ugrave;m formam: &longs;ic <lb/>quies illum fluxum, qui exi&longs;tit in motu, con&longs;ummat &amp; finit, ac partes continet eius fluxus, vt to&shy;
 <pb pagenum="227"/> <pb pagenum="227"/>
 <arrow.to.target n="marg1555"></arrow.to.target><lb/>tum &longs;ecund&ugrave;m formam analogic&egrave;. </s>                                                                <s>Itaque, tantum abe&longs;t, vt quies motui repugnet, vt motus ex <lb/>ea compleatur. </s>                                                                <s>Credo etiam, &longs;icut forma, &longs;i con&longs;ideretur &longs;impliciter, &amp; non vt in materia, &amp; e&longs;&shy;<lb/>&longs;enti&aelig;, non exi&longs;tenti&aelig; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, tempori non &longs;ubiicitur: &longs;ic quietem c&ugrave;m motus con&longs;ummatio&shy;<lb/>nem pr&aelig;&longs;eferat; motus autem pr&aelig;cipu&egrave; men&longs;ura fit tempus: tempore nullo modo concludi, ni&shy;<lb/>&longs;i fort&egrave; cum quo ad nos includat notionem motus, illi quoque animus no&longs;ter attribuat tempus, <lb/>e&longs;t enim quies natura &longs;ol&ugrave;m prior, nobis autem po&longs;terior. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quies alterius &longs;ignificati, non <lb/>differt &agrave; motu, ni&longs;i qu&ograve;d tota vergit ad terminum ad quem. </s>                                                                <s>Sicut ergo motum metitur tem&shy;<lb/>pus, &longs;ic etiam metitur hanc <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, &amp; &longs;icut motus rei partes nobis &longs;ucce&longs;siu&egrave; proponit: &longs;ic quies <lb/>obiicit &longs;ucce&longs;siu&egrave; parteis termini ad quem. </s>                                                                <s>H&aelig;c c&ugrave;m fluxu conuenit, &longs;uperior e&longs;t finis huius flu&shy;<lb/>xus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; vt motus communiter &amp; propri&egrave; &longs;umitur: &longs;ic etiam quies &longs;ecundi &longs;ignificati gene&shy;<lb/>ratim &amp; &longs;peciatim &longs;umi pote&longs;t, ac &longs;icut propri&egrave; motus e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m locum: ita &amp; proprie quies <lb/>eius motus finem de&longs;ignabit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m quies aut &longs;it finis motus, aut eius finem re&longs;piciat; negari <lb/>non pote&longs;t, quin ip&longs;a &longs;it motu perfectior. </s>                                                                <s>Quanquam de quiete di&longs;tinctum fui&longs;&longs;e lego apud phi&shy;<lb/>lo&longs;ophos &amp; magni quidem nominis qui generaliter non accipiunt hoc theorema, &longs;ed putant id <lb/>in animo carentibus duntaxat euenire, in animatis autem (melius erat &agrave; non animalibus anima&shy;<lb/>lia &longs;eparare) &longs;ecus &longs;e habere, quia motus e&longs;t perfectior, qu&ograve;d eorum natura perficiatur ex opere, <lb/> <arrow.to.target n="marg1555"></arrow.to.target><lb/>tum &longs;ecund&ugrave;m formam analogic&egrave;. </s>                                                                <s>Itaque, tantum abe&longs;t, vt quies motui repugnet, vt motus ex <lb/>ea compleatur. </s>                                                                <s>Credo etiam, &longs;icut forma, &longs;i con&longs;ideretur &longs;impliciter, &amp; non vt in materia, &amp; e&longs;&shy;<lb/>&longs;enti&aelig;, non exi&longs;tenti&aelig; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, tempori non &longs;ubiicitur: &longs;ic quietem c&ugrave;m motus con&longs;ummatio&shy;<lb/>nem pr&aelig;&longs;eferat; motus autem pr&aelig;cipu&egrave; men&longs;ura fit tempus: tempore nullo modo concludi, ni&shy;<lb/>&longs;i fort&egrave; cum quo ad nos includat notionem motus, illi quoque animus no&longs;ter attribuat tempus, <lb/>e&longs;t enim quies natura &longs;ol&ugrave;m prior, nobis autem po&longs;terior. </s>                                                                <s>At ver&ograve; quies alterius &longs;ignificati, non <lb/>differt &agrave; motu, ni&longs;i qu&ograve;d tota vergit ad terminum ad quem. </s>                                                                <s>Sicut ergo motum metitur tem&shy;<lb/>pus, &longs;ic etiam metitur hanc <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, &amp; &longs;icut motus rei partes nobis &longs;ucce&longs;siu&egrave; proponit: &longs;ic quies <lb/>obiicit &longs;ucce&longs;siu&egrave; parteis termini ad quem. </s>                                                                <s>H&aelig;c c&ugrave;m fluxu conuenit, &longs;uperior e&longs;t finis huius flu&shy;<lb/>xus. </s>                                                                <s>At ver&ograve; vt motus communiter &amp; propri&egrave; &longs;umitur: &longs;ic etiam quies &longs;ecundi &longs;ignificati gene&shy;<lb/>ratim &amp; &longs;peciatim &longs;umi pote&longs;t, ac &longs;icut propri&egrave; motus e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m locum: ita &amp; proprie quies <lb/>eius motus finem de&longs;ignabit. </s>                                                                <s>Et c&ugrave;m quies aut &longs;it finis motus, aut eius finem re&longs;piciat; negari <lb/>non pote&longs;t, quin ip&longs;a &longs;it motu perfectior. </s>                                                                <s>Quanquam de quiete di&longs;tinctum fui&longs;&longs;e lego apud phi&shy;<lb/>lo&longs;ophos &amp; magni quidem nominis qui generaliter non accipiunt hoc theorema, &longs;ed putant id <lb/>in animo carentibus duntaxat euenire, in animatis autem (melius erat &agrave; non animalibus anima&shy;<lb/>lia &longs;eparare) &longs;ecus &longs;e habere, quia motus e&longs;t perfectior, qu&ograve;d eorum natura perficiatur ex opere, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1556"></arrow.to.target><lb/>&amp; inuigilia. </s>                                                                <s>Sed eos plan&egrave; latet Ari&longs;totelica di&longs;tiuctio. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Neque enim ea quies e&longs;t in animali, <lb/> <arrow.to.target n="marg1556"></arrow.to.target><lb/>&amp; inuigilia. </s>                                                                <s>Sed eos plan&egrave; latet Ari&longs;totelica <expan abbr="di&longs;tiuctio">di&longs;tiunctio</expan>. </s>                                                                <s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Neque enim ea quies e&longs;t in animali, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1557"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed impotentia vigilandi. </s>                                                                <s>Generatim ver&ograve; quies e&longs;t perfectior motu, &longs;i fuerit &longs;ecund&ugrave;m naturam. <lb/></s>                                                                <s>Cuncta <expan abbr=".n.">enim</expan> ea gratia mouentur, vt <expan abbr="quie&longs;c&atilde;t">quie&longs;cant</expan> &amp; motus item in animali, neque vertor hominem &longs;ub <lb/>ea regula complecti. </s>                                                                <s>e&longs;t propter alicuius indigentiam, quo adepto de&longs;i&longs;tit &agrave; motu. </s>                                                                <s>mouetur ani&shy;<lb/>mal, vt noxium declinet, vtile a&longs;&longs;equatur, eo declinato quod nocet; illo comparato quod con&shy;<lb/>fert, animal manet, &amp; agit homo, vt demum in Dei contemplatione requie&longs;cat, &amp; c&ecedil;lum moue&shy;<lb/>tur, vt maneat; &longs;ed in quo manet &longs;ecund&ugrave;m naturam &amp; ex quo mouetur, idem &longs;unt: proptere&agrave; <lb/>continu&egrave; voluitur. </s>                                                                <s>Quantum ver&ograve; attinet ad oppo&longs;itionem quietis, &amp; ea generaliter &longs;tatuenda <lb/>&longs;unt qu&aelig; de motibus: oppo&longs;itionem eodem genere re&longs;tringi, &amp; quietem con&longs;iderari &longs;impliciter <lb/>&amp; ad &longs;ubiectum, ac &longs;impliciter quidem quietem opponi motui, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> priuationem, non &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m rationem, &longs;ed ad &longs;en&longs;um: quia motus e&longs;t notior; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>methodus naturalis in motu ma&shy;<lb/>gis, qu&agrave;m in quiete con&longs;i&longs;tit, &longs;ed plan&egrave; quies item e&longs;t aliqua pars methodi naturalis: e&longs;t ver&ograve; pri&shy;<lb/>uatio, quia &longs;upponitur illi habilitas ad motum, quam &longs;i tollas; iam illa quies non e&longs;t, &longs;ed immo&shy;<lb/>bilitas &amp; <foreign lang="greek">a)xivhs<gap/>ia</foreign>. </s>                                                                <s>Quanquam habilitas illa dupliciter &longs;e habet etiam iudicio pr&aelig;&longs;tantium phi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1557"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed impotentia vigilandi. </s>                                                                <s>Generatim ver&ograve; quies e&longs;t perfectior motu, &longs;i fuerit &longs;ecund&ugrave;m naturam. <lb/></s>                                                                <s>Cuncta <expan abbr=".n.">enim</expan> ea gratia mouentur, vt <expan abbr="quie&longs;c&atilde;t">quie&longs;cant</expan> &amp; motus item in animali, neque vertor hominem &longs;ub <lb/>ea regula complecti. </s>                                                                <s>e&longs;t propter alicuius indigentiam, quo adepto de&longs;i&longs;tit &agrave; motu. </s>                                                                <s>mouetur ani&shy;<lb/>mal, vt noxium declinet, vtile a&longs;&longs;equatur, eo declinato quod nocet; illo comparato quod con&shy;<lb/>fert, animal manet, &amp; agit homo, vt demum in Dei contemplatione requie&longs;cat, &amp; c&ecedil;lum moue&shy;<lb/>tur, vt maneat; &longs;ed in quo manet &longs;ecund&ugrave;m naturam &amp; ex quo mouetur, idem &longs;unt: proptere&agrave; <lb/>continu&egrave; voluitur. </s>                                                                <s>Quantum ver&ograve; attinet ad oppo&longs;itionem quietis, &amp; ea generaliter &longs;tatuenda <lb/>&longs;unt qu&aelig; de motibus: oppo&longs;itionem eodem genere re&longs;tringi, &amp; quietem con&longs;iderari &longs;impliciter <lb/>&amp; ad &longs;ubiectum, ac &longs;impliciter quidem quietem opponi motui, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> priuationem, non &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m rationem, &longs;ed ad &longs;en&longs;um: quia motus e&longs;t notior; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s>                                                                <s>methodus naturalis in motu ma&shy;<lb/>gis, qu&agrave;m in quiete con&longs;i&longs;tit, &longs;ed plan&egrave; quies item e&longs;t aliqua pars methodi naturalis: e&longs;t ver&ograve; pri&shy;<lb/>uatio, quia &longs;upponitur illi habilitas ad motum, quam &longs;i tollas; iam illa quies non e&longs;t, &longs;ed immo&shy;<lb/>bilitas &amp; <foreign lang="greek">a)kivhsi/a</foreign>. </s>                                                                <s>Quanquam habilitas illa dupliciter &longs;e habet etiam iudicio pr&aelig;&longs;tantium phi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1558"></arrow.to.target><lb/>lo&longs;ophorum: nanque &amp; in illo ponitur de quo ver&egrave; moueri pr&ecedil;dicatur, &amp; eadem ac diuer&longs;a ra&shy;<lb/>tione, &amp; quidem eadem in partibus quas &agrave; toto, quod actu nonnunquam mouetur, &longs;eparari con&shy;<lb/>tingit; diuer&longs;a, vt &longs;i ex toto maneat, ex parte moueatur, vt corporum vniuer&longs;itates &amp; c&ecedil;lum. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i quietem cum quiete conferas, quia &longs;unt vtr&aelig;que priuationes, ne vtiquam opponentur: <lb/>etenim qu&aelig;que oppo&longs;itio vel vtriu&longs;que oppo&longs;iti, vel alterius duntaxat <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> flagitat: quare non <lb/>opponuntur per &longs;e, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan>, quatenus illis form&aelig; contrari&ecedil; &longs;upponuntur, vt quies in albo <lb/>&amp; nigro: tamet&longs;i eo tempore &longs;unt ip&longs;&ecedil;met form&aelig;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i &longs;pectes vt &longs;e habent ad &longs;ubiectum, <lb/>&amp; motus &amp; quies aduer&longs;antur. </s>                                                                <s>Nam qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m naturam e&longs;t, illi opponitur qu&aelig; e&longs;t pr&aelig;ter <lb/>naturam, &amp; quies &longs;ecund&ugrave;m naturam motui pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>quies item qu&aelig; e&longs;t in termino &agrave; <lb/>quo, opponitur motui, non illa qu&aelig; e&longs;t in termino ad quem, &longs;iue naturalis, &longs;eu violens, <lb/>qu&ograve;d terminus &agrave; quo corrumpitur, dum fit motus; ad eam itur, qu&ecedil; e&longs;t in termino <lb/>ad quem, &amp; in ea perficitur motus, tanquam eadem re &longs;it cum termino ad <lb/>quem. </s>                                                                <s>Ex quibus etiam na&longs;citur, vt c&ugrave;m &longs;it motus inter contraria, &amp; <lb/>vtraque diuer&longs;is rationibus vicem &longs;ubeant <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan> &agrave; quibus quie&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1558"></arrow.to.target><lb/>lo&longs;ophorum: nanque &amp; in illo ponitur de quo ver&egrave; moueri pr&ecedil;dicatur, &amp; eadem ac diuer&longs;a ra&shy;<lb/>tione, &amp; quidem eadem in partibus quas &agrave; toto, quod actu nonnunquam mouetur, &longs;eparari con&shy;<lb/>tingit; diuer&longs;a, vt &longs;i ex toto maneat, ex parte moueatur, vt corporum vniuer&longs;itates &amp; c&ecedil;lum. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i quietem cum quiete conferas, quia &longs;unt vtr&aelig;que priuationes, ne vtiquam opponentur: <lb/>etenim qu&aelig;que oppo&longs;itio vel vtriu&longs;que oppo&longs;iti, vel alterius duntaxat <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> flagitat: quare non <lb/>opponuntur per &longs;e, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan>, quatenus illis form&aelig; contrari&ecedil; &longs;upponuntur, vt quies in albo <lb/>&amp; nigro: tamet&longs;i eo tempore &longs;unt ip&longs;&ecedil;met form&aelig;. </s>                                                                <s>Ver&ugrave;m &longs;i &longs;pectes vt &longs;e habent ad &longs;ubiectum, <lb/>&amp; motus &amp; quies aduer&longs;antur. </s>                                                                <s>Nam qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m naturam e&longs;t, illi opponitur qu&aelig; e&longs;t pr&aelig;ter <lb/>naturam, &amp; quies &longs;ecund&ugrave;m naturam motui pr&aelig;ter naturam. </s>                                                                <s>quies item qu&aelig; e&longs;t in termino &agrave; <lb/>quo, opponitur motui, non illa qu&aelig; e&longs;t in termino ad quem, &longs;iue naturalis, &longs;eu violens, <lb/>qu&ograve;d terminus &agrave; quo corrumpitur, dum fit motus; ad eam itur, qu&ecedil; e&longs;t in termino <lb/>ad quem, &amp; in ea perficitur motus, tanquam eadem re &longs;it cum termino ad <lb/>quem. </s>                                                                <s>Ex quibus etiam na&longs;citur, vt c&ugrave;m &longs;it motus inter contraria, &amp; <lb/>vtraque diuer&longs;is rationibus vicem &longs;ubeant <expan abbr="terminor&utilde;">terminorum</expan> &agrave; quibus quie&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1559"></arrow.to.target><lb/>tes qu&ecedil; &longs;unt in terminis oppo&longs;itis, etiam &longs;ecum pugnent. </s>                                                                <s>Sed <lb/>iam de motus &amp; quietis oppo&longs;itione &longs;atis. </s>                                                                <s>De &longs;ubiecto igi&shy;<lb/>tur &amp; efficiente motum, <expan abbr="de&qacute;ue">deque</expan> his qu&aelig; &longs;eor&longs;um <lb/>h&aelig;c principia con&longs;equuntur, tot generatim <lb/>dixi&longs;&longs;e &longs;ufficiat. </s>                                                                <s>Ad formam igitur &amp; fi&shy;<lb/>nem qu&aelig; reliqu&aelig; &longs;unt de cau&longs;sis <lb/>motus, nos proxim&egrave; con&shy;<lb/>uertamus.</s></p> <arrow.to.target n="marg1559"></arrow.to.target><lb/>tes qu&ecedil; &longs;unt in terminis oppo&longs;itis, etiam &longs;ecum pugnent. </s>                                                                <s>Sed <lb/>iam de motus &amp; quietis oppo&longs;itione &longs;atis. </s>                                                                <s>De &longs;ubiecto igi&shy;<lb/>tur &amp; efficiente motum, <expan abbr="de&qacute;ue">deque</expan> his qu&aelig; &longs;eor&longs;um <lb/>h&aelig;c principia con&longs;equuntur, tot generatim <lb/>dixi&longs;&longs;e &longs;ufficiat. </s>                                                                <s>Ad formam igitur &amp; fi&shy;<lb/>nem qu&aelig; reliqu&aelig; &longs;unt de cau&longs;sis <lb/>motus, nos proxim&egrave; con&shy;<lb/>uertamus.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 6149 
Line 6149 
 <arrow.to.target n="marg1564"></arrow.to.target><lb/>vel vt &longs;ubiectum, atque illas quidem ordinatas: itaque &longs;eparatur ab eis qu&aelig; contingenter fiunt, <lb/>&longs;iue &agrave; nobis, vt per voluntatem, &amp; per artem, &longs;iue &agrave; cau&longs;sis externis, vt fortuna &amp; ca&longs;u; ita etiam <lb/>animas, &amp; qu&aelig; motu vacant, vt Deus &amp; mathematica natur&aelig; nomen adepta &longs;unt, &longs;ic &amp; natura <lb/>diuina, &amp; natura quantitatis dici &longs;olet; nos pre&longs;sius accipiamus initia motus; prim&ugrave;m ver&ograve; na&shy;<lb/>tura &longs;ignificat materiam &amp; &longs;ubiectum tran&longs;mutationis, tum id per quod res ip&longs;a e&longs;t, qu&ecedil; nomine <lb/>proprio forma nuncupatur; necnon <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> ad ip&longs;am formam qu&aelig; item alio nomine generatio di&shy;<lb/>citur, &longs;ola intercedente vocis quantitate, nanque in hoc &longs;ignificato <foreign lang="greek">fu/sis</foreign> habet <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <expan abbr="product&atilde;">productam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Naturam etiam analogic&egrave; dicitur efficiens. </s>                                                                <s>po&longs;tremo res ip&longs;a qu&aelig; habet <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, non &longs;ecus atque <lb/> <arrow.to.target n="marg1564"></arrow.to.target><lb/>vel vt &longs;ubiectum, atque illas quidem ordinatas: itaque &longs;eparatur ab eis qu&aelig; contingenter fiunt, <lb/>&longs;iue &agrave; nobis, vt per voluntatem, &amp; per artem, &longs;iue &agrave; cau&longs;sis externis, vt fortuna &amp; ca&longs;u; ita etiam <lb/>animas, &amp; qu&aelig; motu vacant, vt Deus &amp; mathematica natur&aelig; nomen adepta &longs;unt, &longs;ic &amp; natura <lb/>diuina, &amp; natura quantitatis dici &longs;olet; nos pre&longs;sius accipiamus initia motus; prim&ugrave;m ver&ograve; na&shy;<lb/>tura &longs;ignificat materiam &amp; &longs;ubiectum tran&longs;mutationis, tum id per quod res ip&longs;a e&longs;t, qu&ecedil; nomine <lb/>proprio forma nuncupatur; necnon <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> ad ip&longs;am formam qu&aelig; item alio nomine generatio di&shy;<lb/>citur, &longs;ola intercedente vocis quantitate, nanque in hoc &longs;ignificato <foreign lang="greek">fu/sis</foreign> habet <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <expan abbr="product&atilde;">productam</expan>. <lb/></s>                                                                <s>Naturam etiam analogic&egrave; dicitur efficiens. </s>                                                                <s>po&longs;tremo res ip&longs;a qu&aelig; habet <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, non &longs;ecus atque <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1565"></arrow.to.target><lb/>dici con&longs;ueuit ars id quod ab arte <expan abbr="c&otilde;fectum">confectum</expan> fuerit, &amp; in hoc &longs;ignificatu frequentem ip&longs;ius v&longs;um <lb/>comperimus: nam 5. Met. c. de natura ab ip&longs;omet Ari&longs;totele affertur ita docente, metaphoric&egrave; <lb/>omnem omnino <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> naturam propter hanc dici; quoniam &amp; natura e&longs;t aliqua &longs;ub&longs;tantia <lb/>&amp; long&egrave; prius &agrave; Platone libris de legibus, &agrave; Proclo <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> in Tim&ecedil;o &longs;imiliter, quemadmodum ars <lb/>ab Eu&longs;tratio 10. Eth. pro re artificio&longs;a; quanuis iuxta notioneis <expan abbr="c&otilde;muneis">communeis</expan> ars &amp; res artificio&longs;a &longs;e&shy;<lb/>parentur: quamobrem nulla mend&ecedil; &longs;u&longs;picio ine&longs;t in T. 11. 2. phy&longs;. </s>                                                                <s>vbi naturam appellauit id <lb/>quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; quanuis Ari&longs;toteles (vt obiter id declarem) paull&ograve; infra te&longs;tatus <lb/>fuerit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> non e&longs;&longs;e naturam, &longs;ed &agrave; natura; quod &longs;an&egrave; talem &longs;crupulum iniecit Auerroi, vt <lb/>coactus fuerit immutare lectionem, &amp; id quod in recto pronunciatum fuerat, acceperit in &longs;exto <lb/>ca&longs;u, &amp; Vicomercatus h&ecedil;&longs;erit in hac &longs;alebra qui repugnantiam quidem viderit, neque tamen ex&shy;<lb/>tricarit: videtur ibi contigi&longs;&longs;e id quod frequenter euenit in nominibus ad vnum. </s>                                                                <s>habent enim <lb/>plura &longs;ignificata, atque illa quidem vulg&ograve; recepta; &longs;ed tamen vnum prim&ugrave;m &agrave; quo reliqua nega&shy;<lb/>ri po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Ita factum e&longs;t vt 1. Phy&longs;. T. 8. Philo&longs;ophus veterum qu&aelig;&longs;tiones de eo, qu&ograve;d vnum e&longs;&shy;<lb/>&longs;et ens &amp; immobile, de natura non e&longs;&longs;e dixerit, T. autem 10. qu&ecedil;&longs;tiones illas de natura e&longs;&longs;e pr&aelig;di&shy;<lb/>cauerit. </s>                                                                <s>Ide&ograve;, c&ugrave;m inquit Ari&longs;toteles naturam etiam e&longs;&longs;e compo&longs;itum, accipit peruulgaram eius  <arrow.to.target n="marg1565"></arrow.to.target><lb/>dici con&longs;ueuit ars id quod ab arte <expan abbr="c&otilde;fectum">confectum</expan> fuerit, &amp; in hoc &longs;ignificatu frequentem ip&longs;ius v&longs;um <lb/>comperimus: nam 5. Met. c. de natura ab ip&longs;omet Ari&longs;totele affertur ita docente, metaphoric&egrave; <lb/>omnem omnino <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> naturam propter hanc dici; quoniam &amp; natura e&longs;t aliqua &longs;ub&longs;tantia <lb/>&amp; long&egrave; prius &agrave; Platone libris de legibus, &agrave; Proclo <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> in Tim&ecedil;o &longs;imiliter, quemadmodum ars <lb/>ab Eu&longs;tratio 10. Eth. pro re artificio&longs;a; quanuis iuxta notioneis <expan abbr="c&otilde;muneis">communeis</expan> ars &amp; res artificio&longs;a &longs;e&shy;<lb/>parentur: quamobrem nulla mend&ecedil; &longs;u&longs;picio ine&longs;t in T. 11. 2. phy&longs;. </s>                                                                <s>vbi naturam appellauit id <lb/>quod e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m naturam, &amp; quanuis Ari&longs;toteles (vt obiter id declarem) paull&ograve; infra te&longs;tatus <lb/>fuerit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> non e&longs;&longs;e naturam, &longs;ed &agrave; natura; quod &longs;an&egrave; talem &longs;crupulum iniecit Auerroi, vt <lb/>coactus fuerit immutare lectionem, &amp; id quod in recto pronunciatum fuerat, acceperit in &longs;exto <lb/>ca&longs;u, &amp; Vicomercatus h&ecedil;&longs;erit in hac &longs;alebra qui repugnantiam quidem viderit, neque tamen ex&shy;<lb/>tricarit: videtur ibi contigi&longs;&longs;e id quod frequenter euenit in nominibus ad vnum. </s>                                                                <s>habent enim <lb/>plura &longs;ignificata, atque illa quidem vulg&ograve; recepta; &longs;ed tamen vnum prim&ugrave;m &agrave; quo reliqua nega&shy;<lb/>ri po&longs;&longs;unt. </s>                                                                <s>Ita factum e&longs;t vt 1. Phy&longs;. T. 8. Philo&longs;ophus veterum qu&aelig;&longs;tiones de eo, qu&ograve;d vnum e&longs;&shy;<lb/>&longs;et ens &amp; immobile, de natura non e&longs;&longs;e dixerit, T. autem 10. qu&ecedil;&longs;tiones illas de natura e&longs;&longs;e pr&aelig;di&shy;<lb/>cauerit. </s>                                                                <s>Ide&ograve;, c&ugrave;m inquit Ari&longs;toteles naturam etiam e&longs;&longs;e compo&longs;itum, accipit peruulgaram eius
 <pb pagenum="229"/> <pb pagenum="229"/>
 <arrow.to.target n="marg1566"></arrow.to.target><lb/>vocis notionem: ver&ugrave;m quia non erat ea propria &amp; princeps &longs;ignificatio; ab Ari&longs;totele repudia&shy;<lb/>ta fuerit in conclu&longs;ione, haud &longs;ecus atque id quod e&longs;t, ab eo quod e&longs;t, contra <expan abbr="Parmenid&etilde;">Parmenidem</expan> aliquan&shy;<lb/>do &longs;eparatum fuerit conce&longs;&longs;um non e&longs;&longs;e etiam id quod e&longs;t propter analogiam eorum qu&aelig; &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Sed redeo ad rem. </s>                                                                <s>quia natura multiplex e&longs;t, de ea qu&ecedil; propri&egrave; natura dicitur, in&longs;tituendus e&longs;t fer&shy;<lb/>mo: h&ecedil;c ver&ograve; complectitur materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>Quare nos vtriu&longs;que communem <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> <lb/>hoc loco tractare con&longs;tituimus, vt traditis <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> earum attributis formam ip&longs;am explicare <lb/>&longs;igillatim liceat, &amp; indicare quo'nam officio fungatur in motu, quod nos in hoc libro <expan abbr="poti&longs;sim&utilde;">poti&longs;simum</expan> <lb/>qu&ecedil;rimus. </s>                                                                <s>Eam igitur ita definiebat Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Initium quoddam <foreign lang="greek">tou_ xinou_s<gap/>cu kai\ h)zemei_n</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>ide&longs;t, mouendi &amp; quie&longs;cendi illius in quo e&longs;t prim&ograve;, per &longs;e, &amp; non per accidens. </s>                                                                <s>At ver&ograve; offi&shy;<lb/>cium no&longs;trum erit nunc, vt id quod breuiter ab Ari&longs;totele pro munere diffinitionis e&longs;t factum <lb/>(breuem etenim <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> e&longs;&longs;e oportet; nam breuitas ad per&longs;picuitatem qu&ecedil; animus diffinitionis e&longs;t, <lb/>vt ita dicam, valde conducit) planius reddamus, t&ugrave;m rudiore quadam &longs;pecie percurrendo vim <lb/>&longs;ingularum partium qu&aelig; in illa &longs;unt po&longs;it&aelig;, tum deinde ad tenue elimata ratione veritatem di&shy;<lb/>ctorum explorando: ex illo enim primo congre&longs;&longs;u fiet, vt quod maxim&egrave; po&longs;tulatur in definitio&shy;<lb/>ne, pr&ecedil;&longs;temus, qu&ograve;d &longs;ic res definienda ab aliis omnibus &longs;eparabitur: deinde quoniam eadem &longs;o&shy;<lb/>lent e&longs;&longs;e principia con&longs;titutionis, qu&aelig; &longs;unt etiam cau&longs;&longs;&aelig; di&longs;tinctionis; po&longs;tquam con&longs;tituta fue&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1566"></arrow.to.target><lb/>vocis notionem: ver&ugrave;m quia non erat ea propria &amp; princeps &longs;ignificatio; ab Ari&longs;totele repudia&shy;<lb/>ta fuerit in conclu&longs;ione, haud &longs;ecus atque id quod e&longs;t, ab eo quod e&longs;t, contra <expan abbr="Parmenid&etilde;">Parmenidem</expan> aliquan&shy;<lb/>do &longs;eparatum fuerit conce&longs;&longs;um non e&longs;&longs;e etiam id quod e&longs;t propter analogiam eorum qu&aelig; &longs;unt. <lb/></s>                                                                <s>Sed redeo ad rem. </s>                                                                <s>quia natura multiplex e&longs;t, de ea qu&ecedil; propri&egrave; natura dicitur, in&longs;tituendus e&longs;t fer&shy;<lb/>mo: h&ecedil;c ver&ograve; complectitur materiam &amp; formam. </s>                                                                <s>Quare nos vtriu&longs;que communem <expan abbr="definition&etilde;">definitionem</expan> <lb/>hoc loco tractare con&longs;tituimus, vt traditis <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> earum attributis formam ip&longs;am explicare <lb/>&longs;igillatim liceat, &amp; indicare quo'nam officio fungatur in motu, quod nos in hoc libro <expan abbr="poti&longs;sim&utilde;">poti&longs;simum</expan> <lb/>qu&ecedil;rimus. </s>                                                                <s>Eam igitur ita definiebat Ari&longs;toteles. </s>                                                                <s>Initium quoddam <foreign lang="greek">tou_ kinei__stai kai\ h)remei_n</foreign>. <lb/></s>                                                                <s>ide&longs;t, mouendi &amp; quie&longs;cendi illius in quo e&longs;t prim&ograve;, per &longs;e, &amp; non per accidens. </s>                                                                <s>At ver&ograve; offi&shy;<lb/>cium no&longs;trum erit nunc, vt id quod breuiter ab Ari&longs;totele pro munere diffinitionis e&longs;t factum <lb/>(breuem etenim <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> e&longs;&longs;e oportet; nam breuitas ad per&longs;picuitatem qu&ecedil; animus diffinitionis e&longs;t, <lb/>vt ita dicam, valde conducit) planius reddamus, t&ugrave;m rudiore quadam &longs;pecie percurrendo vim <lb/>&longs;ingularum partium qu&aelig; in illa &longs;unt po&longs;it&aelig;, tum deinde ad tenue elimata ratione veritatem di&shy;<lb/>ctorum explorando: ex illo enim primo congre&longs;&longs;u fiet, vt quod maxim&egrave; po&longs;tulatur in definitio&shy;<lb/>ne, pr&ecedil;&longs;temus, qu&ograve;d &longs;ic res definienda ab aliis omnibus &longs;eparabitur: deinde quoniam eadem &longs;o&shy;<lb/>lent e&longs;&longs;e principia con&longs;titutionis, qu&aelig; &longs;unt etiam cau&longs;&longs;&aelig; di&longs;tinctionis; po&longs;tquam con&longs;tituta fue&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1567"></arrow.to.target><lb/>rit natura, &longs;edul&ograve; tractanti, &longs;e ip&longs;am patefaciet prim&ugrave;m, deinde mon&longs;trabit exitum in omneis <lb/>qu&aelig;&longs;tioneis quarum gratia nos h&icirc;c cum c&ecedil;teris philo&longs;ophis laboramus. </s>                                                                <s>Itaque no&longs;&longs;e licet, hanc <lb/>e&longs;&longs;e generalem partitionem omnium rerum auctore Syriano 3. prim&aelig; philo&longs;. </s>                                                                <s>&longs;iue exi&longs;tant in <lb/>natura, &longs;iue &longs;ubiiciantur methodis, &longs;iue etiam cadant in mentem, omne id quod e&longs;t, aut e&longs;&longs;e <lb/>principium, aut ex principio; numeratur autem natura in iis qu&aelig; &longs;unt principia; quapropter <lb/>ab aliis di&longs;tinguitur qu&aelig; &longs;unt ex principiis. </s>                                                                <s>Porr&ograve; principium multiplex; aut enim ex quo <lb/>prim&ugrave;m mouetur quippiam, vt principium itineris, &amp; quod dici con&longs;ueuit magnitudinis. </s>                                                                <s>ide&longs;t, <lb/>quod in quanto primum exoritur, vt in animali cor, aut aliquo pacto mutari c&oelig;pit, aut do&shy;<lb/>ctrin&aelig; principium, vnde &longs;cilicet, quis addi&longs;cit facilius: aut temporis, quando nimirum mo&shy;<lb/>ueri c&oelig;pimus; aut rei principium quod e&longs;t idem &agrave;c cau&longs;&longs;a talis autem principij conditiones <lb/>h&ecedil; &longs;unt, vt non fiat ex quoquam, &longs;ed alia fiant ex ip&longs;o, vel quia &longs;it pars qu&aelig; pertineat ad <lb/>eius e&longs;&longs;entiam quod e&longs;t ex ip&longs;o, vel quia &longs;it fundamentum functionis in aliquo. </s>                                                                <s>Id natura <lb/>prius e&longs;t &amp; notius, nobis autem ignotius &amp; po&longs;terius: ita natura principium e&longs;t, nec quod&shy;<lb/>libet principij genus, neque principium &longs;impliciter. </s>                                                                <s>fort&egrave;, quia vox i&longs;ta ad vnum e&longs;t, neque <lb/> <arrow.to.target n="marg1567"></arrow.to.target><lb/>rit natura, &longs;edul&ograve; tractanti, &longs;e ip&longs;am patefaciet prim&ugrave;m, deinde mon&longs;trabit exitum in omneis <lb/>qu&aelig;&longs;tioneis quarum gratia nos h&icirc;c cum c&ecedil;teris philo&longs;ophis laboramus. </s>                                                                <s>Itaque no&longs;&longs;e licet, hanc <lb/>e&longs;&longs;e generalem partitionem omnium rerum auctore Syriano 3. prim&aelig; philo&longs;. </s>                                                                <s>&longs;iue exi&longs;tant in <lb/>natura, &longs;iue &longs;ubiiciantur methodis, &longs;iue etiam cadant in mentem, omne id quod e&longs;t, aut e&longs;&longs;e <lb/>principium, aut ex principio; numeratur autem natura in iis qu&aelig; &longs;unt principia; quapropter <lb/>ab aliis di&longs;tinguitur qu&aelig; &longs;unt ex principiis. </s>                                                                <s>Porr&ograve; principium multiplex; aut enim ex quo <lb/>prim&ugrave;m mouetur quippiam, vt principium itineris, &amp; quod dici con&longs;ueuit magnitudinis. </s>                                                                <s>ide&longs;t, <lb/>quod in quanto primum exoritur, vt in animali cor, aut aliquo pacto mutari c&oelig;pit, aut do&shy;<lb/>ctrin&aelig; principium, vnde &longs;cilicet, quis addi&longs;cit facilius: aut temporis, quando nimirum mo&shy;<lb/>ueri c&oelig;pimus; aut rei principium quod e&longs;t idem &agrave;c cau&longs;&longs;a talis autem principij conditiones <lb/>h&ecedil; &longs;unt, vt non fiat ex quoquam, &longs;ed alia fiant ex ip&longs;o, vel quia &longs;it pars qu&aelig; pertineat ad <lb/>eius e&longs;&longs;entiam quod e&longs;t ex ip&longs;o, vel quia &longs;it fundamentum functionis in aliquo. </s>                                                                <s>Id natura <lb/>prius e&longs;t &amp; notius, nobis autem ignotius &amp; po&longs;terius: ita natura principium e&longs;t, nec quod&shy;<lb/>libet principij genus, neque principium &longs;impliciter. </s>                                                                <s>fort&egrave;, quia vox i&longs;ta ad vnum e&longs;t, neque <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1568"></arrow.to.target><lb/>ex toto de &longs;ingulis partibus pr&aelig;dicatur, quemadmodum pr&aelig;dicantur vniuoc&ecedil;. </s>                                                                <s>nanque &amp; ho&shy;<lb/>mo hac ratione e&longs;t animal &longs;impliciter, qu&agrave; ver&ograve; &longs;pecies &amp; &longs;ubiectum, non item: quoniam <lb/>e&longs;t pars qu&aelig;dam animalis; &longs;ic c&ugrave;m &longs;int alia principia pr&aelig;ter naturam, &amp; magnitudinis &amp; tem&shy;<lb/>poris; natura e&longs;t principium quoddam, &amp; e&longs;t, vti diximus, principium rei. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; prin&shy;<lb/>cipium &amp; cau&longs;&longs;a generatim &longs;it duplex; nam qu&aelig;dam e&longs;t extra rem cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a, quemad&shy;<lb/>modum pater extra filium, &amp; faber extra &longs;camnum: tamet&longs;i hoc proprium e&longs;t naturalium, <lb/>cum efficientium, tum etiam finium, vt &longs;int eiu&longs;dem rationis cum eo quod efficitur, quo <lb/>item differunt ab artificio&longs;is; quippe qu&ograve;d ex homine fiat homo, non &egrave; &longs;camno &longs;camnum: <lb/>alia principia rem ip&longs;am componunt, quorum quoque duplex exi&longs;tet ratio. </s>                                                                <s>Nam &longs;unt ali&shy;<lb/>qua operis potius, qu&agrave;m rei principia, veluti mens celi pars, non quia c&ecedil;lum per &longs;e con&longs;ti&shy;<lb/>tuat, &longs;ed qu&ograve;d efficiat primum mobile, &longs;unt alia partes rei, quemadmodum phial&aelig; vitrum. <lb/></s>                                                                <s>Generatim ver&ograve; in natura &longs;unt principia generationis, vel qu&ograve;d res genit&aelig; &longs;int, vel qu&ograve;d geni&shy;<lb/>t&ecedil; &longs;uis fungantur officiis, ac generationis quidem tria principia numerantur, priuatio, forma, <lb/>&amp; materia; rei duo tantum materia &amp; forma; eadem &longs;unt principia functionum. </s>                                                                <s>Ita prin&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1568"></arrow.to.target><lb/>ex toto de &longs;ingulis partibus pr&aelig;dicatur, quemadmodum pr&aelig;dicantur vniuoc&ecedil;. </s>                                                                <s>nanque &amp; ho&shy;<lb/>mo hac ratione e&longs;t animal &longs;impliciter, qu&agrave; ver&ograve; &longs;pecies &amp; &longs;ubiectum, non item: quoniam <lb/>e&longs;t pars qu&aelig;dam animalis; &longs;ic c&ugrave;m &longs;int alia principia pr&aelig;ter naturam, &amp; magnitudinis &amp; tem&shy;<lb/>poris; natura e&longs;t principium quoddam, &amp; e&longs;t, vti diximus, principium rei. </s>                                                                <s>C&ugrave;m ver&ograve; prin&shy;<lb/>cipium &amp; cau&longs;&longs;a generatim &longs;it duplex; nam qu&aelig;dam e&longs;t extra rem cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a, quemad&shy;<lb/>modum pater extra filium, &amp; faber extra &longs;camnum: tamet&longs;i hoc proprium e&longs;t naturalium, <lb/>cum efficientium, tum etiam finium, vt &longs;int eiu&longs;dem rationis cum eo quod efficitur, quo <lb/>item differunt ab artificio&longs;is; quippe qu&ograve;d ex homine fiat homo, non &egrave; &longs;camno &longs;camnum: <lb/>alia principia rem ip&longs;am componunt, quorum quoque duplex exi&longs;tet ratio. </s>                                                                <s>Nam &longs;unt ali&shy;<lb/>qua operis potius, qu&agrave;m rei principia, veluti mens celi pars, non quia c&ecedil;lum per &longs;e con&longs;ti&shy;<lb/>tuat, &longs;ed qu&ograve;d efficiat primum mobile, &longs;unt alia partes rei, quemadmodum phial&aelig; vitrum. <lb/></s>                                                                <s>Generatim ver&ograve; in natura &longs;unt principia generationis, vel qu&ograve;d res genit&aelig; &longs;int, vel qu&ograve;d geni&shy;<lb/>t&ecedil; &longs;uis fungantur officiis, ac generationis quidem tria principia numerantur, priuatio, forma, <lb/>&amp; materia; rei duo tantum materia &amp; forma; eadem &longs;unt principia functionum. </s>                                                                <s>Ita prin&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1569"></arrow.to.target><lb/>cipium &amp; cau&longs;&longs;a e&longs;t natura, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt non mod&ograve; &longs;it officij principium, &longs;ed vt compleat rem, <lb/> <arrow.to.target n="marg1569"></arrow.to.target><lb/>cipium &amp; cau&longs;&longs;a e&longs;t natura, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt non mod&ograve; &longs;it officij principium, &longs;ed vt compleat rem, <lb/>
Line 6159 
Line 6159 
 <arrow.to.target n="marg1572"></arrow.to.target><lb/>per quem aguntur, vt &longs;uum locum adipi&longs;cantur, vt in eo maneant, qu&aelig; e&longs;t &longs;umma illorum per&shy;<lb/>fectio, quies autem vel quia tendant ad quietem &amp; finem motus qui proprius e&longs;t eorum locus, <lb/>vel in eo maneant, po&longs;tqu&agrave;m illum adepta fuerint. </s>                                                                <s>Erunt ergo principia motus &amp; quietis, &longs;i&shy;<lb/>ue qu&ograve;d efficiant <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, &longs;icut is qui &longs;axum impellit, &amp; &longs;edat, &longs;u&longs;tineant, vbi moueatur, <lb/>&longs;iue qu&ograve;d propter ip&longs;a moueatur habens, velut ille, qui c&ugrave;m &longs;it aptus ad philo&longs;ophiam, habere <lb/>dicitur aliquod principium ad philo&longs;ophiam: ita enim dicitur, non quia vim habeat alium ef&shy;<lb/>ficiendi philo&longs;ophum, &longs;ed quoniam ip&longs;e philo&longs;ophus fieri po&longs;sit; incertum adhuc e&longs;t, &amp; di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur po&longs;te&agrave; diligenti&longs;sim&egrave;: nam de hoc magn&aelig; lites extant, &amp; hinc dubitationis omnis qu&aelig; ad <lb/>motum grauium <expan abbr="leuium&qacute;">leuiumque</expan>. </s>                                                                <s>pertinet, initium ducitur, quamobrem nos onus &longs;cribendi &longs;u&longs;cepi&shy;<lb/>mus de cau&longs;sis motus naturalis. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; motus &amp; &longs;tatus etiam generalius &longs;umitur, &amp; vt <lb/>complectitur animi motus &amp; eas &longs;pecies quas &longs;alutares vocat Ari&longs;toteles, &amp; &agrave; Platone, etiam tri&shy;<lb/>buitur rebus diuinis, quantum ad Platonem pertinet, planum qu&ograve;d hoc accipitur, quoad e&longs;t affe&shy;<lb/>ctio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;en&longs;ilis, &longs;alutares motus h&icirc;c item comprehendi voluit D. Thomas. </s>                                                                <s>illud mihi ma&shy;<lb/>gis probatur, Ari&longs;totelem in hac definitione &longs;umere motus quos dicit afferre interitum, qui &longs;unt <lb/>corporis, quatenus corpus; &amp; c&ugrave;m ex hi&longs;ce motibus quidam per &longs;e &longs;int, alij per accidens, ac per <lb/> <arrow.to.target n="marg1572"></arrow.to.target><lb/>per quem aguntur, vt &longs;uum locum adipi&longs;cantur, vt in eo maneant, qu&aelig; e&longs;t &longs;umma illorum per&shy;<lb/>fectio, quies autem vel quia tendant ad quietem &amp; finem motus qui proprius e&longs;t eorum locus, <lb/>vel in eo maneant, po&longs;tqu&agrave;m illum adepta fuerint. </s>                                                                <s>Erunt ergo principia motus &amp; quietis, &longs;i&shy;<lb/>ue qu&ograve;d efficiant <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &amp; <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, &longs;icut is qui &longs;axum impellit, &amp; &longs;edat, &longs;u&longs;tineant, vbi moueatur, <lb/>&longs;iue qu&ograve;d propter ip&longs;a moueatur habens, velut ille, qui c&ugrave;m &longs;it aptus ad philo&longs;ophiam, habere <lb/>dicitur aliquod principium ad philo&longs;ophiam: ita enim dicitur, non quia vim habeat alium ef&shy;<lb/>ficiendi philo&longs;ophum, &longs;ed quoniam ip&longs;e philo&longs;ophus fieri po&longs;sit; incertum adhuc e&longs;t, &amp; di&longs;&longs;e&shy;<lb/>retur po&longs;te&agrave; diligenti&longs;sim&egrave;: nam de hoc magn&aelig; lites extant, &amp; hinc dubitationis omnis qu&aelig; ad <lb/>motum grauium <expan abbr="leuium&qacute;">leuiumque</expan>. </s>                                                                <s>pertinet, initium ducitur, quamobrem nos onus &longs;cribendi &longs;u&longs;cepi&shy;<lb/>mus de cau&longs;sis motus naturalis. </s>                                                                <s>Quoniam ver&ograve; motus &amp; &longs;tatus etiam generalius &longs;umitur, &amp; vt <lb/>complectitur animi motus &amp; eas &longs;pecies quas &longs;alutares vocat Ari&longs;toteles, &amp; &agrave; Platone, etiam tri&shy;<lb/>buitur rebus diuinis, quantum ad Platonem pertinet, planum qu&ograve;d hoc accipitur, quoad e&longs;t affe&shy;<lb/>ctio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;en&longs;ilis, &longs;alutares motus h&icirc;c item comprehendi voluit D. Thomas. </s>                                                                <s>illud mihi ma&shy;<lb/>gis probatur, Ari&longs;totelem in hac definitione &longs;umere motus quos dicit afferre interitum, qui &longs;unt <lb/>corporis, quatenus corpus; &amp; c&ugrave;m ex hi&longs;ce motibus quidam per &longs;e &longs;int, alij per accidens, ac per <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1573"></arrow.to.target><lb/>&longs;e quidem in quattuor pr&aelig;dicamentis, &longs;ub&longs;tantia, quanto, quali, &amp; ip&longs;o vbi, dimi&longs;sis iis qui &longs;unt <lb/>per accidens, tum quia methodi negligunt ea qu&aelig; &longs;unt per accidens, tum etiam quia demon&longs;tra&shy;<lb/>tiones ab Ari&longs;totele in&longs;titut&aelig; re&longs;piciunt hoc motuum genus, vt apparet 6. Phy&longs;. tum item quia in <lb/>definitionibus accipiuntur voces in proprio &longs;ignificatu, hic autem e&longs;t motus per &longs;e, a&longs;&longs;ero etiam <lb/>&longs;umi hoc genus motuum in explicatione natur&aelig;. </s>                                                                <s>Quies autem e&longs;t immobilitas qu&aelig;dam, &longs;ed <lb/>non omnis. </s>                                                                <s>illa <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t cui &longs;upponitur habilitas ad motum, qu&ecedil; item c&ugrave;m re &longs;it idem cum termino <lb/>&agrave; quo, vel ad quem; non erit ab&longs;urdum, &longs;i transferamus quietem ad omnem &longs;tatum vniuers&egrave; in <lb/>termino &agrave; quo, vel ad quem, motum &longs;ignificantes &longs;tatum qui terminos vtro&longs;que participat. <lb/></s>                                                                <s>Immobilitas patet latius, &amp; aliqua repugnat habilitati ad motum, atque ade&ograve; vt nullam habeat <lb/>affinitatem cum ip&longs;o, vt in mathematicis, &amp; generatim in omnibus &longs;eparatis &agrave; materia: proinde <lb/>generalius e&longs;t qu&agrave;m vt explicari po&longs;sit &agrave; philo&longs;opho naturali. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin illius qu&aelig; mo&shy;<lb/>tus quoquo pacto affinis e&longs;t, qualis in centro &amp; polis, c&ugrave;m non abhorreat &agrave; natura, habenda e&longs;t <lb/>ratio naturali philo&longs;opho. </s>                                                                <s>Pertinent h&aelig;c, vt dictum e&longs;t, ad quattuor pr&aelig;dicamenta, &amp; omnis eo&shy;<lb/>rum &longs;pecies pote&longs;t e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Quare etiam natura e&longs;t principium motus qui di&longs;tri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1573"></arrow.to.target><lb/>&longs;e quidem in quattuor pr&aelig;dicamentis, &longs;ub&longs;tantia, quanto, quali, &amp; ip&longs;o vbi, dimi&longs;sis iis qui &longs;unt <lb/>per accidens, tum quia methodi negligunt ea qu&aelig; &longs;unt per accidens, tum etiam quia demon&longs;tra&shy;<lb/>tiones ab Ari&longs;totele in&longs;titut&aelig; re&longs;piciunt hoc motuum genus, vt apparet 6. Phy&longs;. tum item quia in <lb/>definitionibus accipiuntur voces in proprio &longs;ignificatu, hic autem e&longs;t motus per &longs;e, a&longs;&longs;ero etiam <lb/>&longs;umi hoc genus motuum in explicatione natur&aelig;. </s>                                                                <s>Quies autem e&longs;t immobilitas qu&aelig;dam, &longs;ed <lb/>non omnis. </s>                                                                <s>illa <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t cui &longs;upponitur habilitas ad motum, qu&ecedil; item c&ugrave;m re &longs;it idem cum termino <lb/>&agrave; quo, vel ad quem; non erit ab&longs;urdum, &longs;i transferamus quietem ad omnem &longs;tatum vniuers&egrave; in <lb/>termino &agrave; quo, vel ad quem, motum &longs;ignificantes &longs;tatum qui terminos vtro&longs;que participat. <lb/></s>                                                                <s>Immobilitas patet latius, &amp; aliqua repugnat habilitati ad motum, atque ade&ograve; vt nullam habeat <lb/>affinitatem cum ip&longs;o, vt in mathematicis, &amp; generatim in omnibus &longs;eparatis &agrave; materia: proinde <lb/>generalius e&longs;t qu&agrave;m vt explicari po&longs;sit &agrave; philo&longs;opho naturali. </s>                                                                <s>Nam c&ecedil;teroquin illius qu&aelig; mo&shy;<lb/>tus quoquo pacto affinis e&longs;t, qualis in centro &amp; polis, c&ugrave;m non abhorreat &agrave; natura, habenda e&longs;t <lb/>ratio naturali philo&longs;opho. </s>                                                                <s>Pertinent h&aelig;c, vt dictum e&longs;t, ad quattuor pr&aelig;dicamenta, &amp; omnis eo&shy;<lb/>rum &longs;pecies pote&longs;t e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s>                                                                <s>Quare etiam natura e&longs;t principium motus qui di&longs;tri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1574"></arrow.to.target><lb/>buitur in quattuor genera. </s>                                                                <s>Nanque &amp; gignitur, &amp; alteratur, &amp; augetur quippiam &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, quemadmodum con&longs;tat 5. Phy&longs;. &amp; corrumpitur item &longs;ecund&ugrave;m naturam, vt c&ugrave;m ex <lb/>&longs;enio moritur animal, &amp; mixtum putre&longs;cit. </s>                                                                <s>Et quies etiam &longs;pectat ad &longs;ub&longs;tantiam, veluti appa&shy;<lb/>ret ex iis qu&aelig; decreta &longs;unt. 8. Phy&longs;. c&ugrave;m docetur naturam non gignere, vt &longs;tatim corrumpat. <lb/></s>                                                                <s>Quare &longs;tatus e&longs;t item in &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Neque qu&ograve;d ortus, interitus, &amp; alteratio fiant ab alio (nihil <lb/>enim gignit, alterat&uacute;e &longs;eip&longs;um, neque item corrumpit, ni&longs;i per accidens) tollit, quominus &longs;it mo&shy;<lb/>tus naturalis; &longs;iquidem &longs;it &longs;altem naturalis merito materi&aelig;. </s>                                                                <s>Ex his profect&ograve; &longs;atis con&longs;tat neque <lb/>Deum, neque nautam e&longs;&longs;e naturas, illum quidem qu&ograve;d &longs;eparatus e&longs;t &agrave; mobili, nautam ver&ograve; quia <lb/>motus nauis e&longs;t ex arte, non naturalis. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m qu&ecedil;que particula definitionis, aut &longs;altem vni&shy;<lb/>uer&longs;a definitio &longs;eparent rem definiendam &agrave; qualibet alia re, ac tum &longs;uo officio prob&egrave; definitio <lb/>functa &longs;it, nec quicquam plus habeat, neque minus, &longs;i omnes rei parteis nobis ponat ante oculos, <lb/>&amp; di&longs;iungat &agrave; c&ecedil;teris, c&ugrave;m etiam &longs;int alia principia qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int in re ip&longs;a, moueant, vt grauitas <lb/>&amp; leuitas, etiam pr&aelig;ui&aelig; affectiones; quand&ograve; tantum conceditur ip&longs;o vbi, quantum de forma, <lb/>aut affectionibus pr&aelig;uiis, adde etiam priuationem, &longs;it item aliud mouens internum, velut ani&shy;<lb/>mus, &amp; medicus pr&aelig;tere&agrave; curet &longs;eip&longs;um, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> valde &longs;imile natur&aelig; habitum fuerit, vt in numi&longs;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1574"></arrow.to.target><lb/>buitur in quattuor genera. </s>                                                                <s>Nanque &amp; gignitur, &amp; alteratur, &amp; augetur quippiam &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, quemadmodum con&longs;tat 5. Phy&longs;. &amp; corrumpitur item &longs;ecund&ugrave;m naturam, vt c&ugrave;m ex <lb/>&longs;enio moritur animal, &amp; mixtum putre&longs;cit. </s>                                                                <s>Et quies etiam &longs;pectat ad &longs;ub&longs;tantiam, veluti appa&shy;<lb/>ret ex iis qu&aelig; decreta &longs;unt. 8. Phy&longs;. c&ugrave;m docetur naturam non gignere, vt &longs;tatim corrumpat. <lb/></s>                                                                <s>Quare &longs;tatus e&longs;t item in &longs;ub&longs;tantia. </s>                                                                <s>Neque qu&ograve;d ortus, interitus, &amp; alteratio fiant ab alio (nihil <lb/>enim gignit, alterat&uacute;e &longs;eip&longs;um, neque item corrumpit, ni&longs;i per accidens) tollit, quominus &longs;it mo&shy;<lb/>tus naturalis; &longs;iquidem &longs;it &longs;altem naturalis merito materi&aelig;. </s>                                                                <s>Ex his profect&ograve; &longs;atis con&longs;tat neque <lb/>Deum, neque nautam e&longs;&longs;e naturas, illum quidem qu&ograve;d &longs;eparatus e&longs;t &agrave; mobili, nautam ver&ograve; quia <lb/>motus nauis e&longs;t ex arte, non naturalis. </s>                                                                <s>Sed c&ugrave;m qu&ecedil;que particula definitionis, aut &longs;altem vni&shy;<lb/>uer&longs;a definitio &longs;eparent rem definiendam &agrave; qualibet alia re, ac tum &longs;uo officio prob&egrave; definitio <lb/>functa &longs;it, nec quicquam plus habeat, neque minus, &longs;i omnes rei parteis nobis ponat ante oculos, <lb/>&amp; di&longs;iungat &agrave; c&ecedil;teris, c&ugrave;m etiam &longs;int alia principia qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int in re ip&longs;a, moueant, vt grauitas <lb/>&amp; leuitas, etiam pr&aelig;ui&aelig; affectiones; quand&ograve; tantum conceditur ip&longs;o vbi, quantum de forma, <lb/>aut affectionibus pr&aelig;uiis, adde etiam priuationem, &longs;it item aliud mouens internum, velut ani&shy;<lb/>mus, &amp; medicus pr&aelig;tere&agrave; curet &longs;eip&longs;um, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> valde &longs;imile natur&aelig; habitum fuerit, vt in numi&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1575"></arrow.to.target><lb/>matis veteres naturam exprimerent homine &longs;aucio qui &longs;ibi ip&longs;e mederetur, adiect&aelig; videntur il&shy;<lb/>l&aelig; fui&longs;&longs;e conditioneis, <emph type="italics"/>prim&ograve; &amp; per &longs;e<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s>Veruntamen c&ugrave;m variis modis e&aelig; partes qu&aelig; in hac defi&shy;<lb/>nitione continentur, accommodat&aelig; fuerint ab interpretibus ad &longs;ignificandam aliquam natur&aelig; <lb/>di&longs;tinctionem reliquis principiis internis mouentibus, conabimur etiam nos h&ecedil;c di&longs;crimina cum <lb/>ip&longs;is perpendere, &amp; paucis admonere quid in eorum explicatione de&longs;ideremus. </s>                                                                <s>Exordiamur au&shy;<lb/>tem ab illa particula <emph type="italics"/>prim&ograve;<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s>Coniungit Auerro&euml;s eas voces <emph type="italics"/>prim&ograve; &amp; per &longs;e<emph.end type="italics"/>, quoniam per &longs;e &longs;it <lb/>quid communius, qu&agrave;m prim&ograve;, quemadmodum acceptum e&longs;t in Analyticis; vnde animal ine&longs;t <lb/>in homine per &longs;e, non tamen prim&ograve;; animal rationis compos &amp; per &longs;e &amp; prim&ograve;; idcirco putat <lb/>ip&longs;e eam vocem <emph type="italics"/>prim&ograve;<emph.end type="italics"/> fui&longs;&longs;e adiectam ad di&longs;tinguendum id quod per &longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> videt vocem qu&aelig; <lb/>debet di&longs;tinguere, in oratione po&longs;tponi, non autem pr&aelig;poni, ne nugatio propter repetitionem <lb/>committatur, qu&aelig; animaduer&longs;a e&longs;t ab Ari&longs;totele c&ugrave;m lib. <foreign lang="greek">pezi\ e(zmlw</foreign>. </s>                                                                <s>t&ugrave;m etiam 7. prim&ecedil; philo&longs;. <lb/></s>                                                                <s>in ip&longs;a definitione. </s>                                                                <s>Neque item pror&longs;us approbare po&longs;&longs;um ea qu&aelig; &longs;tatuit Simplicius, vtpot&egrave; <lb/>prim&ograve; &amp; per &longs;e <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> &longs;eparari: quandoquidem nauta prim&ograve; quidem ine&longs;t in naui, tamen <lb/>per accidens, &amp; &longs;eparari pote&longs;t &agrave; naui; rur&longs;us albedinem inquit prim&ograve; ine&longs;&longs;e in &longs;uperficie, neuti&shy; <arrow.to.target n="marg1575"></arrow.to.target><lb/>matis veteres naturam exprimerent homine &longs;aucio qui &longs;ibi ip&longs;e mederetur, adiect&aelig; videntur il&shy;<lb/>l&aelig; fui&longs;&longs;e conditioneis, <emph type="italics"/>prim&ograve; &amp; per &longs;e<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s>Veruntamen c&ugrave;m variis modis e&aelig; partes qu&aelig; in hac defi&shy;<lb/>nitione continentur, accommodat&aelig; fuerint ab interpretibus ad &longs;ignificandam aliquam natur&aelig; <lb/>di&longs;tinctionem reliquis principiis internis mouentibus, conabimur etiam nos h&ecedil;c di&longs;crimina cum <lb/>ip&longs;is perpendere, &amp; paucis admonere quid in eorum explicatione de&longs;ideremus. </s>                                                                <s>Exordiamur au&shy;<lb/>tem ab illa particula <emph type="italics"/>prim&ograve;<emph.end type="italics"/>. </s>                                                                <s>Coniungit Auerro&euml;s eas voces <emph type="italics"/>prim&ograve; &amp; per &longs;e<emph.end type="italics"/>, quoniam per &longs;e &longs;it <lb/>quid communius, qu&agrave;m prim&ograve;, quemadmodum acceptum e&longs;t in Analyticis; vnde animal ine&longs;t <lb/>in homine per &longs;e, non tamen prim&ograve;; animal rationis compos &amp; per &longs;e &amp; prim&ograve;; idcirco putat <lb/>ip&longs;e eam vocem <emph type="italics"/>prim&ograve;<emph.end type="italics"/> fui&longs;&longs;e adiectam ad di&longs;tinguendum id quod per &longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> videt vocem qu&aelig; <lb/>debet di&longs;tinguere, in oratione po&longs;tponi, non autem pr&aelig;poni, ne nugatio propter repetitionem <lb/>committatur, qu&aelig; animaduer&longs;a e&longs;t ab Ari&longs;totele c&ugrave;m lib. <foreign lang="greek">peri\ e(rmhn</foreign>. </s>                                                                <s>t&ugrave;m etiam 7. prim&ecedil; philo&longs;. <lb/></s>                                                                <s>in ip&longs;a definitione. </s>                                                                <s>Neque item pror&longs;us approbare po&longs;&longs;um ea qu&aelig; &longs;tatuit Simplicius, vtpot&egrave; <lb/>prim&ograve; &amp; per &longs;e <expan abbr="nonnunqu&atilde;">nonnunquam</expan> &longs;eparari: quandoquidem nauta prim&ograve; quidem ine&longs;t in naui, tamen <lb/>per accidens, &amp; &longs;eparari pote&longs;t &agrave; naui; rur&longs;us albedinem inquit prim&ograve; ine&longs;&longs;e in &longs;uperficie, neuti&shy;
 <pb pagenum="231"/> <pb pagenum="231"/>
 <arrow.to.target n="marg1576"></arrow.to.target><lb/>quam tamen per &longs;e, &amp; habere treis angulos &aelig;qualeis duobus rectis ine&longs;&longs;e per &longs;e in &aelig;quilatere, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>autem prim&ograve;: nanque oportebat ip&longs;um di&longs;tinguere de eo quod ine&longs;t prim&ograve;, c&ugrave;m &longs;it duplex. <lb/></s>                                                                <s>Etenim prim&ograve; &amp; quatenus ip&longs;um aliquando e&longs;t idem, hoc ver&ograve; e&longs;t id quod habet certam cau&longs;&shy;<lb/>&longs;am, atque rationem ob quam h&aelig;reat in &longs;ubiecto. </s>                                                                <s>E&longs;t etiam prim&ograve; id quod non per aliud, &amp; <lb/>propri&egrave; &longs;ignificat ab&longs;entiam cau&longs;&longs;arum qu&aelig; &longs;unt in&longs;trumenta, &longs;iue ill&ecedil; ordinem inter &longs;e habeant, <lb/>&longs;iue ordine careant: nanque eas ita inter &longs;e habere te&longs;tatur experientia; quand&ograve; &amp; manu ego <lb/>moueo &longs;axum, &amp; &longs;i libuerit, etiam pede: c&ecedil;lum per lumen &amp; motum calefacit nece&longs;&longs;ari&ograve; terram. <lb/></s>                                                                <s>Qu&ograve;d &longs;i <emph type="italics"/>prim&ograve;<emph.end type="italics"/> in hunc &longs;en&longs;um accepit; iam id pr&aelig;&longs;efert maximam controuer&longs;iam, c&ugrave;m per gra&shy;<lb/>uitatem &amp; leuitatem motus naturales pr&aelig;&longs;tari videantur: &longs;i ver&ograve; prim&ograve; idem e&longs;t, ac quatenus <lb/>ip&longs;um; non videtur aliquid e&longs;&longs;e prim&ograve;, quin idem &longs;it per &longs;e, c&ugrave;m id quod e&longs;t per accidens, nul&shy;<lb/>lum ordinem habeat ad id in quo ine&longs;t: atqui dicit ine&longs;&longs;e &longs;ic prim&ograve;, ordinem imponit. </s>                                                                <s>Videtur <lb/>autem ip&longs;e h&aelig;c &longs;ine di&longs;tinctione pronuncia&longs;&longs;e, qu&aelig; maxim&egrave; di&longs;tingui oportebat. </s>                                                                <s>Mitto nunc <lb/>qu&ograve;d exempla fals&ograve; &longs;umpta fuerint, tum qu&ograve;d in &longs;uperficie &longs;it albedo per accidens, cum ea qu&aelig; <lb/>per &longs;e in&longs;unt in aliquo,