| version 1.3, 2003/11/20 17:53:50 |
version 1.4, 2003/12/16 18:25:32 |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>FRANCISCVS BONAMICVS A BIFORTO. S.P.D.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>FRANCISCVS BONAMICVS A BIFORTO. S.P.D.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Sileam ego&longs;olus, & in tanta totius Etruriæ lætitiæ <lb/>dum omnes boni te vnum &longs;u&longs;piciunt, te in oculis vnum fe­<lb/>runt & tibi vno con&longs;en&longs;u gratula<gap/>tur, iaceam torpens, nec <lb/>aliqua &longs;ignificatione meæ erga te pietatis gaudium meum <lb/>testificer, ac postquàm meæ lucubrationes multis ab hinc <lb/>annis inchoatæ, nunc demum ab&longs;olutæ in tua felici&longs;&longs;ima <lb/>tempora excurrerunt; patris, <expan abbr="fratris&qacute;">fratrisque</expan>; tui &longs;ingularis in me <lb/>charitatis monimentum diutius condi patiar? E ve&longs;tris <lb/>ergo magnificentiæ fontibus ortæ ad te properant, & quæ <lb/>e&longs;t animi tui benignitas, E cel&longs;itudo in aliquo e&longs;&longs;e apud te <lb/>loco non dubitant; iure autem tibi debitæ, quòd me &longs;emper <lb/>alueritis, & honesti&longs;&longs;imo huic meo <expan abbr="qualecunq;">qualecunque</expan> &longs;i<gap/> ocio con&longs;ulueritis, vt magnæ profecto <lb/>culpæ &longs;im affinis, ni&longs;i tantis beneficijs antehac prouocatus, quando maiora non po&longs;&longs;um; id <lb/>quod grati animi officium foret, aliquid olim reponam. Et quanuis hæc tenuuia &longs;int, cle­<lb/>mentia, <expan abbr="gratia&qacute;">gratiaque</expan>; tua fretus, ni faciam, vt impudentia potius accu&longs;anda, quàm conatus vl­<lb/>lus in me de&longs;iderari po&longs;&longs;it. Ac &longs;i quid valet ad hoc perficiendum labor improbus, & in­<lb/>du&longs;tria, rerum nouarum indagatrix ingenio&longs;a, vt non de&longs;perem, au&longs;pice te, &longs;i non plenis ve­<lb/>lis in portum, at &longs;ecunda &longs;altem, vt aiunt, nauigatione peruenire po&longs;&longs;e, E &longs;i non vulgo pla <lb/>cere, cuius iudicia varia, incon&longs;tantia, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab omni perturbationis &longs;u&longs;picione libera &longs;unt: <lb/>tibi tamen & antiquioris, hoc e&longs;t, græcæ Philo&longs;ophiæ cupidis, quod iamdiù &longs;axum voluo, <lb/>probari; cur enim à te con&longs;ilium meum non laudetur, qui Græcè &longs;cias, & eius linguæ pe­<lb/>riti&longs;&longs;imos &longs;ummo in honore &longs;emper habueris, tanquam ab iis ip&longs;is omnes &longs;cientiarum fon­<lb/>tes, <expan abbr="atq;">atque</expan> illi quidem vberes, &longs;alubres, E perennes &longs;caturiant? Cur etiam non ab illis in&longs;ti­<lb/>tutum meum commendetur, quos ego &longs;olus, & reuereor iam, & colo, quibus vetera &longs;anè, <lb/>nec tamen antiquata recolo, E vnus quidem non renouo, &longs;ed in tenebris abdita, E demer­<lb/>&longs;a ad lucem in tuo nomine reuoco: & exempla dome&longs;tica imitatus aliquid po&longs;teritati re­<lb/>linquere &longs;tudeo, cuius auxilio progrediatur vlterius; E via mon&longs;trata contendat in &longs;um­<lb/>mum? fuit enim id ciuitati, <expan abbr="toti&qacute;">totique</expan>; ditioni tuæ penitus in&longs;itum, & innatum, vt aliquid a&longs;&longs;i <lb/>duè cogitarent quo domi, <expan abbr="foris&qacute;">forisque</expan>; magna gloria apud omnes e&longs;&longs;ent. In hac incunabula, & <lb/>rudimenta præ&longs;tanti&longs;&longs;imarum artium ab Italia va&longs;tata reperiuntur Picturæ, Sculpturæ, <lb/>Iurisperitiæ, Poëtices, Oratoriæ; in hac primum auctore Ioanne Boccaccio Græcæ litteræ <lb/>&longs;unt excultæ. Quàm multa Medicinæ lumina protulit hæc vna ciuitas? quot viros for­<lb/>ti&longs;&longs;imos? vt hinc maximi Reges, & Duces præ&longs;tanti&longs;&longs;imos, & viros &longs;apienti&longs;&longs;imos <lb/>ad imperia regenda, tanquam &longs;ocios accer&longs;iuerint. Quocunque me verto, video etiam <lb/>nunc viros omni virtutum genere exornatos, quibus tanquàm &longs;tellis interstincta ditio<emph.end type="italics"/> | <s><emph type="italics"/>Sileam ego&longs;olus, & in tanta totius Etruriæ lætitiæ <lb/>dum omnes boni te vnum &longs;u&longs;piciunt, te in oculis vnum fe­<lb/>runt & tibi vno con&longs;en&longs;u gratula<gap/>tur, iaceam torpens, nec <lb/>aliqua &longs;ignificatione meæ erga te pietatis gaudium meum <lb/>testificer, ac postquàm meæ lucubrationes multis ab hinc <lb/>annis inchoatæ, nunc demum ab&longs;olutæ in tua felici&longs;&longs;ima <lb/>tempora excurrerunt; patris, <expan abbr="fratris&qacute;">fratrisque</expan>; tui &longs;ingularis in me <lb/>charitatis monimentum diutius condi patiar? </s><s>E ve&longs;tris <lb/>ergo magnificentiæ fontibus ortæ ad te properant, & quæ <lb/>e&longs;t animi tui benignitas, E cel&longs;itudo in aliquo e&longs;&longs;e apud te <lb/>loco non dubitant; iure autem tibi debitæ, quòd me &longs;emper <lb/>alueritis, & honesti&longs;&longs;imo huic meo <expan abbr="qualecunq;">qualecunque</expan> &longs;i<gap/> ocio con&longs;ulueritis, vt magnæ profecto <lb/>culpæ &longs;im affinis, ni&longs;i tantis beneficijs antehac prouocatus, quando maiora non po&longs;&longs;um; id <lb/>quod grati animi officium foret, aliquid olim reponam. </s><s>Et quanuis hæc tenuuia &longs;int, cle­<lb/>mentia, <expan abbr="gratia&qacute;">gratiaque</expan>; tua fretus, ni faciam, vt impudentia potius accu&longs;anda, quàm conatus vl­<lb/>lus in me de&longs;iderari po&longs;&longs;it. </s><s>Ac &longs;i quid valet ad hoc perficiendum labor improbus, & in­<lb/>du&longs;tria, rerum nouarum indagatrix ingenio&longs;a, vt non de&longs;perem, au&longs;pice te, &longs;i non plenis ve­<lb/>lis in portum, at &longs;ecunda &longs;altem, vt aiunt, nauigatione peruenire po&longs;&longs;e, E &longs;i non vulgo pla <lb/>cere, cuius iudicia varia, incon&longs;tantia, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab omni perturbationis &longs;u&longs;picione libera &longs;unt: <lb/>tibi tamen & antiquioris, hoc e&longs;t, græcæ Philo&longs;ophiæ cupidis, quod iamdiù &longs;axum voluo, <lb/>probari; cur enim à te con&longs;ilium meum non laudetur, qui Græcè &longs;cias, & eius linguæ pe­<lb/>riti&longs;&longs;imos &longs;ummo in honore &longs;emper habueris, tanquam ab iis ip&longs;is omnes &longs;cientiarum fon­<lb/>tes, <expan abbr="atq;">atque</expan> illi quidem vberes, &longs;alubres, E perennes &longs;caturiant? </s><s>Cur etiam non ab illis in&longs;ti­<lb/>tutum meum commendetur, quos ego &longs;olus, & reuereor iam, & colo, quibus vetera &longs;anè, <lb/>nec tamen antiquata recolo, E vnus quidem non renouo, &longs;ed in tenebris abdita, E demer­<lb/>&longs;a ad lucem in tuo nomine reuoco: & exempla dome&longs;tica imitatus aliquid po&longs;teritati re­<lb/>linquere &longs;tudeo, cuius auxilio progrediatur vlterius; E via mon&longs;trata contendat in &longs;um­<lb/>mum? </s><s>fuit enim id ciuitati, <expan abbr="toti&qacute;">totique</expan>; ditioni tuæ penitus in&longs;itum, & innatum, vt aliquid a&longs;&longs;i <lb/>duè cogitarent quo domi, <expan abbr="foris&qacute;">forisque</expan>; magna gloria apud omnes e&longs;&longs;ent. </s><s>In hac incunabula, & <lb/>rudimenta præ&longs;tanti&longs;&longs;imarum artium ab Italia va&longs;tata reperiuntur Picturæ, Sculpturæ, <lb/>Iurisperitiæ, Poëtices, Oratoriæ; in hac primum auctore Ioanne Boccaccio Græcæ litteræ <lb/>&longs;unt excultæ. </s><s>Quàm multa Medicinæ lumina protulit hæc vna ciuitas? </s><s>quot viros for­<lb/>ti&longs;&longs;imos? </s><s>vt hinc maximi Reges, & Duces præ&longs;tanti&longs;&longs;imos, & viros &longs;apienti&longs;&longs;imos <lb/>ad imperia regenda, tanquam &longs;ocios accer&longs;iuerint. </s><s>Quocunque me verto, video etiam <lb/>nunc viros omni virtutum genere exornatos, quibus tanquàm &longs;tellis interstincta ditio<emph.end type="italics"/> |
| <pb xlink:href="014/01/003.jpg"/><emph type="italics"/>tuæ refulge<gap/>, quæ c<gap/>eris <gap/>er ad Cœlum non v&longs;itata, ne<gap/>peruulgata via common&longs;trent. <lb/>Veter <gap/>non repetam: &longs;uperat. n. la<gap/>dem onmem antiquitas; tempora no&longs;tra &longs;pecto. Quid <lb/>in politiorum li<gap/>er aru genere Victorius quod attig<gap/> non adamu&longs;&longs;im expoliuit? Quid in <lb/>arte medica non obtinuit Vidius, qui rem vniuer&longs;am ad tenue &longs;ic elimauit, & dulciter <lb/>clocut<gap/> e&longs;t, v<gap/>&longs;i M<gap/>&longs;æ eam artem docturæ fui&longs;&longs;ent, non alia certè, quàm Vidij lingua, <lb/><expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>; v&longs;uras fui&longs;&longs;e putem? Queties me &longs;uo carmine rapit dulci&longs;&longs;imus cygnus ille <lb/>Bargæus? quidde Pi<gap/> is <expan abbr="Strozis&qacute;">Strozisque</expan>; K yrtaeo, uno <expan abbr="atq;">atque</expan> altero Ie. Bapti&longs;ta dicam? <lb/>Mitto complures alios <gap/> E philo&longs;ophos, & poëtas: hos hîc recen&longs;ere placet, qui, <lb/>quod inceperint, omnino perfecerint; <expan abbr="aliis&qacute;">aliisque</expan>; exemplum dederint, vt potius ab iis imitandi <lb/>&longs;int, quam quippiam illorum indu&longs;<gap/>riæ labore alieno queat accedere. Sed conatum &longs;olum <lb/>magno in pretio <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="habitũ">habitum</expan> dome&longs;ticis exemplis tibi &longs;ignificare po&longs;&longs;im FERDINANDE <lb/>Cel&longs;i&longs;&longs;ime. Namquis non &longs;ummis laudibus in cœlum tollat Americum Ve&longs;puccium? <lb/>Hic ignotas, & periculo&longs;as nauigationes adgre&longs;&longs;us cum primus è multis prouinciis, quæ <lb/>ad occa&longs;um, meridiem<gap/>; iacent, aliquot lu&longs;tra&longs;&longs;et; vnde tantum Regum Chri&longs;tianorum <lb/>opibus acce&longs;&longs;erit, cum &longs;acris, quæ gentibus illis <expan abbr="cõmunicata">communicata</expan> &longs;unt, tum etiam diuitiis, <expan abbr="quãdo">quando</expan> <lb/>merces inde aduectæ, quibus humano generi &longs;alus magno cum commodo pararetur; im­<lb/>men&longs;a the&longs;aurorum copia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ornamenta regia complura ad vos comportata; quia ratio­<lb/>nem eas lu&longs;irandi præmon&longs;<gap/>rarit, <expan abbr="animos&qacute;">animosque</expan>; incipiendo aliis addiderit; illi orbis parti, quam <lb/>primus ip&longs;e peragrauit, ex&longs;uo nomine nomen dedit. Ex quo liquidò con&longs;tat præmon&longs;ira­<lb/>tori plus habitum fu<gap/>&longs;&longs;e gratiæ non infrequenter, quàm perfectoribus. Prætereo dein­<lb/>du&longs;iria innumeros alios ciues tuos, qui nouarum artium inuentores maximas copias do­<lb/>mum retulerunt, vrbem remplis augu&longs;ti&longs;&longs;imis, ædificiis ampli&longs;&longs;imis auxerunt, & imperij <lb/>fines vni tibi latè propagarunt. Vt non immeritò tu, qui tantos <expan abbr="tales&qacute;">talesque</expan>; viros hodie mo­<lb/>deraris, in maximis Regibus numerari debeas: nam &longs;i magnum ille cen&longs;ebat imperare <lb/>non auro, &longs;ed habentibus aurum; tu nonmodo iis, quæ po&longs;&longs;ideant homines, <expan abbr="neq;">neque</expan> po&longs;&longs;iden­<lb/>tibus hominibus imperes; &longs;ed po&longs;&longs;idere &longs;cientes tranquilli&longs;&longs;imè regas. Ego igitur, qui Pe­<lb/>ripateticam Philo&longs;ophiam non ex riuulis, &longs;ed ex ip&longs;o fonte Ari&longs;totelico mi&longs;&longs;o omni fa­<lb/>ctionum &longs;tudio nunc in&longs;tituerim haurire, & primus qui inter tuos in hac &longs;ecta libertate <lb/>recuperata meum iudicium planè &longs;equar; tamet&longs;i non perficiam; cur etiam laude aliqua, <lb/>quia &longs;im au&longs;us, quia cœperim, dignus non habear? Alij nos &longs;equentur qui indicata ratio­<lb/>ne, & via magnum huic cœpto afferant incrementum, & id demum con&longs;equantur, quod <lb/>in omnia tempora clarum, <expan abbr="atq;">atque</expan> illu&longs;ire futurum &longs;it: quæ. n. verè cogitata &longs;unt, diutius con <lb/>&longs;eruari &longs;olent, nec hominum interitu occidunt, &longs;ed iterantur in immen&longs;um, AEtas finem <lb/>trophæis affert, imperia collabuntur. Vna veritas perpetuò durat, ad quam cum omnium <lb/>proximè, quantum hominis ingenium fert, acce&longs;&longs;erit Ari&longs;toteles; nulla erit ætas, nulla <lb/>gens, nulla religio quæ ip&longs;um nonmodò non tactura, &longs;ed &longs;edulò tractatura, & a&longs;&longs;iduè in <lb/>manibus habitura &longs;it. Vnde etiam fore confido, vt qui in vnis auctoris huiu&longs;ce ve&longs;tigiis <lb/>in&longs;i&longs;tat, locum in philo&longs;ophia &longs;it &longs;emper habiturus. Video verò & propemodum auguror <lb/>te patris tui pij, <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; in&longs;tituta <expan abbr="tenent&etilde;">tenentem</expan>, ita in vna litterarum omnis generis ornamenta <lb/>incumbere, vt breui talem quendam vi&longs;uri &longs;imus, qui quemadmodum à ciuibus tuis in cæ <lb/>teris artibus factitatum e&longs;t, qui eas à rudi illa vetu&longs;tate ad pri&longs;tinam illam integritatem <lb/>&longs;ua indu&longs;tria reuocarunt, ita Peripateticam di&longs;ciplinam ex omni Arabum, <expan abbr="no&longs;tratium&qacute;">no&longs;tratiumque</expan>; <lb/>cultura ad bonam illam, & expolitam &longs;it redacturus. Talia tu commoda cupidis optima­<lb/>rum artium præ&longs;tas. Quare laudent ciues tui pietatem, magnificentia&mgrave; milites celebrent, <lb/>temperantiam tui familiares <expan abbr="admir&etilde;tur">admirentur</expan>, iu&longs;titiam, <expan abbr="amplitudinem&qacute;">amplitudinemque</expan>; omnes &longs;ummis præco­<lb/>niis tollant; mihi quidem vnum hoc munificentiæ genus dignum videtur, vt omnes oculos<emph.end type="italics"/> | <pb xlink:href="014/01/003.jpg"/><emph type="italics"/>tuæ refulge<gap/>, quæ c<gap/>eris <gap/>er ad Cœlum non v&longs;itata, ne<gap/>peruulgata via common&longs;trent. </s><s><lb/>Veter <gap/>non repetam: &longs;uperat. </s><s>n. la<gap/>dem onmem antiquitas; tempora no&longs;tra &longs;pecto. </s><s>Quid <lb/>in politiorum li<gap/>er aru genere Victorius quod attig<gap/> non adamu&longs;&longs;im expoliuit? </s><s>Quid in <lb/>arte medica non obtinuit Vidius, qui rem vniuer&longs;am ad tenue &longs;ic elimauit, & dulciter <lb/>clocut<gap/> e&longs;t, v<gap/>&longs;i M<gap/>&longs;æ eam artem docturæ fui&longs;&longs;ent, non alia certè, quàm Vidij lingua, <lb/><expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>; v&longs;uras fui&longs;&longs;e putem? </s><s>Queties me &longs;uo carmine rapit dulci&longs;&longs;imus cygnus ille <lb/>Bargæus? </s><s>quidde Pi<gap/> is <expan abbr="Strozis&qacute;">Strozisque</expan>; K yrtaeo, uno <expan abbr="atq;">atque</expan> altero Ie. </s><s>Bapti&longs;ta dicam? </s><s><lb/>Mitto complures alios <gap/> E philo&longs;ophos, & poëtas: hos hîc recen&longs;ere placet, qui, <lb/>quod inceperint, omnino perfecerint; <expan abbr="aliis&qacute;">aliisque</expan>; exemplum dederint, vt potius ab iis imitandi <lb/>&longs;int, quam quippiam illorum indu&longs;<gap/>riæ labore alieno queat accedere. </s><s>Sed conatum &longs;olum <lb/>magno in pretio <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="habitũ">habitum</expan> dome&longs;ticis exemplis tibi &longs;ignificare po&longs;&longs;im FERDINANDE <lb/>Cel&longs;i&longs;&longs;ime. </s><s>Namquis non &longs;ummis laudibus in cœlum tollat Americum Ve&longs;puccium? </s><s><lb/>Hic ignotas, & periculo&longs;as nauigationes adgre&longs;&longs;us cum primus è multis prouinciis, quæ <lb/>ad occa&longs;um, meridiem<gap/>; iacent, aliquot lu&longs;tra&longs;&longs;et; vnde tantum Regum Chri&longs;tianorum <lb/>opibus acce&longs;&longs;erit, cum &longs;acris, quæ gentibus illis <expan abbr="cõmunicata">communicata</expan> &longs;unt, tum etiam diuitiis, <expan abbr="quãdo">quando</expan> <lb/>merces inde aduectæ, quibus humano generi &longs;alus magno cum commodo pararetur; im­<lb/>men&longs;a the&longs;aurorum copia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ornamenta regia complura ad vos comportata; quia ratio­<lb/>nem eas lu&longs;irandi præmon&longs;<gap/>rarit, <expan abbr="animos&qacute;">animosque</expan>; incipiendo aliis addiderit; illi orbis parti, quam <lb/>primus ip&longs;e peragrauit, ex&longs;uo nomine nomen dedit. </s><s>Ex quo liquidò con&longs;tat præmon&longs;ira­<lb/>tori plus habitum fu<gap/>&longs;&longs;e gratiæ non infrequenter, quàm perfectoribus. </s><s>Prætereo dein­<lb/>du&longs;iria innumeros alios ciues tuos, qui nouarum artium inuentores maximas copias do­<lb/>mum retulerunt, vrbem remplis augu&longs;ti&longs;&longs;imis, ædificiis ampli&longs;&longs;imis auxerunt, & imperij <lb/>fines vni tibi latè propagarunt. </s><s>Vt non immeritò tu, qui tantos <expan abbr="tales&qacute;">talesque</expan>; viros hodie mo­<lb/>deraris, in maximis Regibus numerari debeas: nam &longs;i magnum ille cen&longs;ebat imperare <lb/>non auro, &longs;ed habentibus aurum; tu nonmodo iis, quæ po&longs;&longs;ideant homines, <expan abbr="neq;">neque</expan> po&longs;&longs;iden­<lb/>tibus hominibus imperes; &longs;ed po&longs;&longs;idere &longs;cientes tranquilli&longs;&longs;imè regas. </s><s>Ego igitur, qui Pe­<lb/>ripateticam Philo&longs;ophiam non ex riuulis, &longs;ed ex ip&longs;o fonte Ari&longs;totelico mi&longs;&longs;o omni fa­<lb/>ctionum &longs;tudio nunc in&longs;tituerim haurire, & primus qui inter tuos in hac &longs;ecta libertate <lb/>recuperata meum iudicium planè &longs;equar; tamet&longs;i non perficiam; cur etiam laude aliqua, <lb/>quia &longs;im au&longs;us, quia cœperim, dignus non habear? </s><s>Alij nos &longs;equentur qui indicata ratio­<lb/>ne, & via magnum huic cœpto afferant incrementum, & id demum con&longs;equantur, quod <lb/>in omnia tempora clarum, <expan abbr="atq;">atque</expan> illu&longs;ire futurum &longs;it: quæ. </s><s>n. verè cogitata &longs;unt, diutius con <lb/>&longs;eruari &longs;olent, nec hominum interitu occidunt, &longs;ed iterantur in immen&longs;um, AEtas finem <lb/>trophæis affert, imperia collabuntur. </s><s>Vna veritas perpetuò durat, ad quam cum omnium <lb/>proximè, quantum hominis ingenium fert, acce&longs;&longs;erit Ari&longs;toteles; nulla erit ætas, nulla <lb/>gens, nulla religio quæ ip&longs;um nonmodò non tactura, &longs;ed &longs;edulò tractatura, & a&longs;&longs;iduè in <lb/>manibus habitura &longs;it. </s><s>Vnde etiam fore confido, vt qui in vnis auctoris huiu&longs;ce ve&longs;tigiis <lb/>in&longs;i&longs;tat, locum in philo&longs;ophia &longs;it &longs;emper habiturus. </s><s>Video verò & propemodum auguror <lb/>te patris tui pij, <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; in&longs;tituta <expan abbr="tenent&etilde;">tenentem</expan>, ita in vna litterarum omnis generis ornamenta <lb/>incumbere, vt breui talem quendam vi&longs;uri &longs;imus, qui quemadmodum à ciuibus tuis in cæ <lb/>teris artibus factitatum e&longs;t, qui eas à rudi illa vetu&longs;tate ad pri&longs;tinam illam integritatem <lb/>&longs;ua indu&longs;tria reuocarunt, ita Peripateticam di&longs;ciplinam ex omni Arabum, <expan abbr="no&longs;tratium&qacute;">no&longs;tratiumque</expan>; <lb/>cultura ad bonam illam, & expolitam &longs;it redacturus. </s><s>Talia tu commoda cupidis optima­<lb/>rum artium præ&longs;tas. </s><s>Quare laudent ciues tui pietatem, magnificentia&mgrave; milites celebrent, <lb/>temperantiam tui familiares <expan abbr="admir&etilde;tur">admirentur</expan>, iu&longs;titiam, <expan abbr="amplitudinem&qacute;">amplitudinemque</expan>; omnes &longs;ummis præco­<lb/>niis tollant; mihi quidem vnum hoc munificentiæ genus dignum videtur, vt omnes oculos<emph.end type="italics"/> |
| <pb xlink:href="014/01/004.jpg"/><emph type="italics"/>in te coniiciant, tu vnus in omnium ore &longs;umma cum tui nominis celebritate iure ver&longs;eris. <lb/>Tu verè beatus, quia Poëtas, Oratores, Hi&longs;toriographos, Iuri&longs;con&longs;ultos, Theologos, Me­<lb/>dicos, & Philo&longs;ophos omnibus doctrinis excultos vni tibi contigerit alere, & habere. <lb/>Quanquàm e&longs;t id iam bonis temporibus inueteratum in ve&longs;tra familia, <expan abbr="dome&longs;ticum&qacute;">dome&longs;ticumque</expan>; tam <lb/>factum. Extant etiamnum monumenta ampli&longs;&longs;ima Co&longs;mi, <expan abbr="Laurentii&qacute;">Laurentiique</expan>; Medicum com <lb/>mendata litteris hominum, quos virtutis ergô diuinis beneficiis affecere. Ex quo <expan abbr="effectũ">effectum</expan> <lb/>e&longs;t, vt complura adiumenta ad &longs;cientias eorum opera &longs;uppetierint. Laurentius Platonem <lb/>per multa &longs;æcula &longs;epultum traxit ab inferis. Narrant etiam Leonem X. P.M. ab hoc <lb/>viuendi in&longs;tituto &longs;ic allectum, vt nonmodò <expan abbr="bonarũ">bonarum</expan> artium &longs;tudia fouerit, &longs;ed viros doctos <lb/>benigni&longs;&longs;imè complexus fuerit. Accepimus etiam cùm ti vitio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> daretur, quae humi <lb/>les viros, &longs;ed illos quidem bene doctos <expan abbr="oĩ">oim</expan> meritorum genere cumularet, re&longs;pondi&longs;&longs;e &longs;e vir­<lb/>tute E doctrina præ&longs;tantibus opem libenti&longs;&longs;imè ferre, quae talem cen&longs;uram veræ nobilitatis <lb/>e&longs;&longs;e crederet. Ita multos non incitauit tantùm, &longs;ed ad litter <expan abbr="arũ">arum</expan> &longs;tudia recolenda perduxit. <lb/><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> illis temporibus nonmodò &longs;cientiarum v&longs;us euanuerat, verùm planè concider at <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>decus eloquentiæ Florentinæ quam &longs;ummo &longs;tudio coluerant Danthes, Petrarcha Boccac­<lb/>cius, E à viris illis ob&longs;oleta & de&longs;ita frequentabantur, <expan abbr="atq;">atque</expan> aliena &longs;æpius inepti&longs;&longs;imè incul­<lb/>cari con&longs;ueuerant. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;ius opera factum e&longs;t, vt pura illa no&longs;tra lingua reuiui&longs;ceret, & <lb/><expan abbr="oĩs">oins</expan> optimarum artium cultus po&longs;t <expan abbr="longũ">longum</expan> temporis tractum <expan abbr="deniq;">denique</expan> emineret. Hæc veri <expan abbr="hoĩs">hoins</expan> <lb/>&longs;unt officia quæ diuinæ virtutis te&longs;tes &longs;empiterni &longs;int, non in&longs;anarum molium &longs;ub&longs;iructio­<lb/>nes quib. exhauriuntur æraria, vectigalia minuuntur, non &longs;tatuarum locationes quæ cor­<lb/>porum quidem &longs;imulachra &longs;unt, E imago quædamgloriæ adumbrata, non <expan abbr="animorũ">animorum</expan> effigies, <lb/>E &longs;pecies expre&longs;&longs;a virtutis. Hæc munera verè regia, & admirabilia iis vti viris à quib. <lb/>in&longs;tituti &longs;ubiecti ritè regi, & optimis morib. informari valeant, <gap/>ac per bonis arteis ad con <lb/><expan abbr="&longs;pectũ">&longs;pectum</expan> numinum beatorum efferri, vt ocio &longs;ecuri&longs;&longs;imo fouentes in <expan abbr="oĩum">oinum</expan> bonorum fine <expan abbr="con-quie&longs;cãt">con­<lb/>quie&longs;cant</expan>, ad quod lex naturæ, hoc e&longs;t, ratio &longs;ummi Dei cunctos reges iubet ad&longs;pirare. <expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>n. dedit imperia <expan abbr="pote&longs;tates&qacute;">pote&longs;tatesque</expan>, Deus, vt luxureges in tanta rerum copia perderentur, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> immen&longs;a aliqua vorago ciuium patrimonia ab&longs;orberent, nec vt in illos qui &longs;ub eorum <lb/>imperio &longs;unt, atroci&longs;&longs;imè &longs;æuirent, &longs;ed vt Poëtæ verbis vtar,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">i(/nalaoi\ a)zetw_si+n u(p) a)utw|</foreign>, <emph type="italics"/>hoc <lb/>e&longs;t vt gentes rerum ignaras ad &longs;uum <expan abbr="cuiq;">cuique</expan> <expan abbr="bonũ">bonum</expan> a<gap/>ctoritate & &longs;apientia dirigerent, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>; <lb/>&longs;ibi ip&longs;i &longs;aperent, aliis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;apere vellent. Pupugit etiam hæc cura pij <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; tui patris <lb/>animum, quô E erexit duo gymna&longs;ia, vt plurib. pateret aditus ad vires ingenij quas ip&longs;is <lb/>natura largi&longs;&longs;imè afflaui&longs;&longs;et, E exercendas, & retinendas. Vtor <expan abbr="aũt">aunt</expan> iam &longs;æpiu&longs;cule patris <lb/>tui viri clari&longs;&longs;imi exemplo, non eo certè con&longs;ilio, vt te inflammem: iam. n. hoc &longs;iudium erga <lb/>litteratos in te radiceis alti&longs;&longs;imas egit, cùm <expan abbr="&longs;tirp&etilde;">&longs;tirpem</expan> genero&longs;am tibi natura conce&longs;&longs;erit, E vitæ <lb/>rationem dome&longs;tico <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> conformaris, &longs;ed vt illius qui quidem <expan abbr="oĩum">oinum</expan> ætatis &longs;uæ princeps <lb/>extitit, audiendo præclara facinora in eius imitatione te oblectes, & immortale hoc nomen <lb/>ad no&longs;tri beneficium cum iucunditate tueare. Nos igitur beati&longs;&longs;imos quibus tuis au&longs;piciis <lb/>operam philo&longs;ophiæ dare, E natur æ arcanaper&longs;crutari &longs;ucce&longs;&longs;erit. Quocirca <expan abbr="maximã">maximam</expan> nob. <lb/>ip&longs;is <expan abbr="iniuriã">iniuriam</expan> faceremus, &longs;i tantam <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> &longs;ineremus elabi de manibus. Nam quod in hi&longs;ce <lb/>&longs;tudiis plurimum <expan abbr="põt">pont</expan>, id diuinitus ciuib. <expan abbr="populis&qacute;">populisque</expan>; tuis largi&longs;&longs;imè <expan abbr="datũ">datum</expan> e&longs;t, ingenium ad exco <lb/>gitandum acutum, ad memoriam <expan abbr="firmũ">firmum</expan>, E diuturnum; <expan abbr="cupiditat&etilde;">cupiditatem</expan> quæ cuncta <gap/> &longs;&longs;equitur, tu <lb/>tuo <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> concita&longs;ti, <expan abbr="tua&qacute;">tuaque</expan>; opera concitatam a&longs;&longs;iduè foues. Quocirca <expan abbr="verendũ">verendum</expan> non e&longs;t, quin <lb/>iter quod ad <expan abbr="gloriã">gloriam</expan> tu illis <expan abbr="o&longs;t&etilde;di&longs;ti">o&longs;tendi&longs;ti</expan>, E ij <expan abbr="&longs;u&longs;cipiãt">&longs;u&longs;cipiant</expan>, & <expan abbr="&longs;u&longs;ceptũ">&longs;u&longs;ceptum</expan> &longs;umma <expan abbr="cõ&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> teneant: ha <lb/>bent. n. vnde di&longs;cant. <expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> E <expan abbr="eãdem">eandem</expan> <expan abbr="viã">viam</expan> quam maiores tui <expan abbr="munitarũt">munitarunt</expan>, tu ab ætatis initio <lb/>&longs;ub Angeliis ingre&longs;&longs;us es, E &longs;ub <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> Angeliis <expan abbr="con&longs;tãti&longs;simè">con&longs;tanti&longs;simè</expan> retines, <expan abbr="neq;">neque</expan> retines tantum, <lb/>&longs;ed iugiter amplificas, qualia verò &longs;unt in&longs;tituta <expan abbr="principũ">principum</expan>, tales <expan abbr="populorũ">populorum</expan> mores e&longs;&longs;e &longs;olent.<emph.end type="italics"/> | <pb xlink:href="014/01/004.jpg"/><emph type="italics"/>in te coniiciant, tu vnus in omnium ore &longs;umma cum tui nominis celebritate iure ver&longs;eris. </s><s><lb/>Tu verè beatus, quia Poëtas, Oratores, Hi&longs;toriographos, Iuri&longs;con&longs;ultos, Theologos, Me­<lb/>dicos, & Philo&longs;ophos omnibus doctrinis excultos vni tibi contigerit alere, & habere. </s><s><lb/>Quanquàm e&longs;t id iam bonis temporibus inueteratum in ve&longs;tra familia, <expan abbr="dome&longs;ticum&qacute;">dome&longs;ticumque</expan>; tam <lb/>factum. </s><s>Extant etiamnum monumenta ampli&longs;&longs;ima Co&longs;mi, <expan abbr="Laurentii&qacute;">Laurentiique</expan>; Medicum com <lb/>mendata litteris hominum, quos virtutis ergô diuinis beneficiis affecere. </s><s>Ex quo <expan abbr="effectũ">effectum</expan> <lb/>e&longs;t, vt complura adiumenta ad &longs;cientias eorum opera &longs;uppetierint. </s><s>Laurentius Platonem <lb/>per multa &longs;æcula &longs;epultum traxit ab inferis. </s><s>Narrant etiam Leonem X. P.M. ab hoc <lb/>viuendi in&longs;tituto &longs;ic allectum, vt nonmodò <expan abbr="bonarũ">bonarum</expan> artium &longs;tudia fouerit, &longs;ed viros doctos <lb/>benigni&longs;&longs;imè complexus fuerit. </s><s>Accepimus etiam cùm ti vitio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> daretur, quae humi <lb/>les viros, &longs;ed illos quidem bene doctos <expan abbr="oĩ">oim</expan> meritorum genere cumularet, re&longs;pondi&longs;&longs;e &longs;e vir­<lb/>tute E doctrina præ&longs;tantibus opem libenti&longs;&longs;imè ferre, quae talem cen&longs;uram veræ nobilitatis <lb/>e&longs;&longs;e crederet. </s><s>Ita multos non incitauit tantùm, &longs;ed ad litter <expan abbr="arũ">arum</expan> &longs;tudia recolenda perduxit. <lb/><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> illis temporibus nonmodò &longs;cientiarum v&longs;us euanuerat, verùm planè concider at <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>decus eloquentiæ Florentinæ quam &longs;ummo &longs;tudio coluerant Danthes, Petrarcha Boccac­<lb/>cius, E à viris illis ob&longs;oleta & de&longs;ita frequentabantur, <expan abbr="atq;">atque</expan> aliena &longs;æpius inepti&longs;&longs;imè incul­<lb/>cari con&longs;ueuerant. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;ius opera factum e&longs;t, vt pura illa no&longs;tra lingua reuiui&longs;ceret, & <lb/><expan abbr="oĩs">oins</expan> optimarum artium cultus po&longs;t <expan abbr="longũ">longum</expan> temporis tractum <expan abbr="deniq;">denique</expan> emineret. </s><s>Hæc veri <expan abbr="hoĩs">hoins</expan> <lb/>&longs;unt officia quæ diuinæ virtutis te&longs;tes &longs;empiterni &longs;int, non in&longs;anarum molium &longs;ub&longs;iructio­<lb/>nes quib. exhauriuntur æraria, vectigalia minuuntur, non &longs;tatuarum locationes quæ cor­<lb/>porum quidem &longs;imulachra &longs;unt, E imago quædamgloriæ adumbrata, non <expan abbr="animorũ">animorum</expan> effigies, <lb/>E &longs;pecies expre&longs;&longs;a virtutis. </s><s>Hæc munera verè regia, & admirabilia iis vti viris à quib. <lb/>in&longs;tituti &longs;ubiecti ritè regi, & optimis morib. informari valeant, <gap/>ac per bonis arteis ad con <lb/><expan abbr="&longs;pectũ">&longs;pectum</expan> numinum beatorum efferri, vt ocio &longs;ecuri&longs;&longs;imo fouentes in <expan abbr="oĩum">oinum</expan> bonorum fine <expan abbr="con-quie&longs;cãt">con­<lb/>quie&longs;cant</expan>, ad quod lex naturæ, hoc e&longs;t, ratio &longs;ummi Dei cunctos reges iubet ad&longs;pirare. <expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>n. </s><s>dedit imperia <expan abbr="pote&longs;tates&qacute;">pote&longs;tatesque</expan>, Deus, vt luxureges in tanta rerum copia perderentur, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> immen&longs;a aliqua vorago ciuium patrimonia ab&longs;orberent, nec vt in illos qui &longs;ub eorum <lb/>imperio &longs;unt, atroci&longs;&longs;imè &longs;æuirent, &longs;ed vt Poëtæ verbis vtar,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">i(/nalaoi\ a)zetw_si+n u(p) a)utw|</foreign>, <emph type="italics"/>hoc <lb/>e&longs;t vt gentes rerum ignaras ad &longs;uum <expan abbr="cuiq;">cuique</expan> <expan abbr="bonũ">bonum</expan> a<gap/>ctoritate & &longs;apientia dirigerent, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>; <lb/>&longs;ibi ip&longs;i &longs;aperent, aliis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;apere vellent. </s><s>Pupugit etiam hæc cura pij <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; tui patris <lb/>animum, quô E erexit duo gymna&longs;ia, vt plurib. pateret aditus ad vires ingenij quas ip&longs;is <lb/>natura largi&longs;&longs;imè afflaui&longs;&longs;et, E exercendas, & retinendas. </s><s>Vtor <expan abbr="aũt">aunt</expan> iam &longs;æpiu&longs;cule patris <lb/>tui viri clari&longs;&longs;imi exemplo, non eo certè con&longs;ilio, vt te inflammem: iam. </s><s>n. hoc &longs;iudium erga <lb/>litteratos in te radiceis alti&longs;&longs;imas egit, cùm <expan abbr="&longs;tirp&etilde;">&longs;tirpem</expan> genero&longs;am tibi natura conce&longs;&longs;erit, E vitæ <lb/>rationem dome&longs;tico <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> conformaris, &longs;ed vt illius qui quidem <expan abbr="oĩum">oinum</expan> ætatis &longs;uæ princeps <lb/>extitit, audiendo præclara facinora in eius imitatione te oblectes, & immortale hoc nomen <lb/>ad no&longs;tri beneficium cum iucunditate tueare. </s><s>Nos igitur beati&longs;&longs;imos quibus tuis au&longs;piciis <lb/>operam philo&longs;ophiæ dare, E natur æ arcanaper&longs;crutari &longs;ucce&longs;&longs;erit. </s><s>Quocirca <expan abbr="maximã">maximam</expan> nob. </s><s><lb/>ip&longs;is <expan abbr="iniuriã">iniuriam</expan> faceremus, &longs;i tantam <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> &longs;ineremus elabi de manibus. </s><s>Nam quod in hi&longs;ce <lb/>&longs;tudiis plurimum <expan abbr="põt">pont</expan>, id diuinitus ciuib. <expan abbr="populis&qacute;">populisque</expan>; tuis largi&longs;&longs;imè <expan abbr="datũ">datum</expan> e&longs;t, ingenium ad exco <lb/>gitandum acutum, ad memoriam <expan abbr="firmũ">firmum</expan>, E diuturnum; <expan abbr="cupiditat&etilde;">cupiditatem</expan> quæ cuncta <gap/> &longs;&longs;equitur, tu <lb/>tuo <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> concita&longs;ti, <expan abbr="tua&qacute;">tuaque</expan>; opera concitatam a&longs;&longs;iduè foues. </s><s>Quocirca <expan abbr="verendũ">verendum</expan> non e&longs;t, quin <lb/>iter quod ad <expan abbr="gloriã">gloriam</expan> tu illis <expan abbr="o&longs;t&etilde;di&longs;ti">o&longs;tendi&longs;ti</expan>, E ij <expan abbr="&longs;u&longs;cipiãt">&longs;u&longs;cipiant</expan>, & <expan abbr="&longs;u&longs;ceptũ">&longs;u&longs;ceptum</expan> &longs;umma <expan abbr="cõ&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> teneant: ha <lb/>bent. </s><s>n. vnde di&longs;cant. <expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> E <expan abbr="eãdem">eandem</expan> <expan abbr="viã">viam</expan> quam maiores tui <expan abbr="munitarũt">munitarunt</expan>, tu ab ætatis initio <lb/>&longs;ub Angeliis ingre&longs;&longs;us es, E &longs;ub <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> Angeliis <expan abbr="con&longs;tãti&longs;simè">con&longs;tanti&longs;simè</expan> retines, <expan abbr="neq;">neque</expan> retines tantum, <lb/>&longs;ed iugiter amplificas, qualia verò &longs;unt in&longs;tituta <expan abbr="principũ">principum</expan>, tales <expan abbr="populorũ">populorum</expan> mores e&longs;&longs;e &longs;olent.<emph.end type="italics"/> |
| <pb xlink:href="014/01/005.jpg"/><emph type="italics"/>Verùm quid de te &longs;perandum non e&longs;t Felici&longs;&longs;ime FERDINANDE, qui tibi tanti mune­<lb/>ris &longs;ocios adiunxeris quorum opera & con&longs;ilio in omni publico <expan abbr="priuato&qacute;">priuatoque</expan>; officio vtaris vni <lb/>uer&longs;is animi virtutibus ornatos, &longs;apientia, <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>; v&longs;u claros, &longs;ingulari clementia in mi <lb/>&longs;eros, admirabili &longs;eueritate aduer&longs;us &longs;celeratos admodum Illustres Carolum Antonium <lb/>Puteum Archiepi&longs;copum Pi&longs;anum, Petrum V&longs;imbardum, Ioannem 'B. Concinium, <lb/>Capponem Capponium, quorum ego patrocinio publicè <expan abbr="priuatim&qacute;">priuatimque</expan>; fultus hoc opus aggre­<lb/>di au&longs;us &longs;um, <expan abbr="laborum&qacute;">laborumque</expan>; meorum, immò benignitatis ve&longs;træ te&longs;timonium dare. Verùm <lb/>mi&longs;&longs;a hæc facio, ad no&longs;tra de&longs;cendo. Quæ &longs;anctior lex, quod maius con&longs;ilium quàm di&longs;ci­<lb/>plinarum collegia con&longs;titui&longs;&longs;e, vt inter &longs;e collegæ de victoria litigantes <expan abbr="cõcertent">concertent</expan> alacrius?<emph.end type="italics"/></s></p> | <pb xlink:href="014/01/005.jpg"/><emph type="italics"/>Verùm quid de te &longs;perandum non e&longs;t Felici&longs;&longs;ime FERDINANDE, qui tibi tanti mune­<lb/>ris &longs;ocios adiunxeris quorum opera & con&longs;ilio in omni publico <expan abbr="priuato&qacute;">priuatoque</expan>; officio vtaris vni <lb/>uer&longs;is animi virtutibus ornatos, &longs;apientia, <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>; v&longs;u claros, &longs;ingulari clementia in mi <lb/>&longs;eros, admirabili &longs;eueritate aduer&longs;us &longs;celeratos admodum Illustres Carolum Antonium <lb/>Puteum Archiepi&longs;copum Pi&longs;anum, Petrum V&longs;imbardum, Ioannem 'B. Concinium, <lb/>Capponem Capponium, quorum ego patrocinio publicè <expan abbr="priuatim&qacute;">priuatimque</expan>; fultus hoc opus aggre­<lb/>di au&longs;us &longs;um, <expan abbr="laborum&qacute;">laborumque</expan>; meorum, immò benignitatis ve&longs;træ te&longs;timonium dare. </s><s>Verùm <lb/>mi&longs;&longs;a hæc facio, ad no&longs;tra de&longs;cendo. </s><s>Quæ &longs;anctior lex, quod maius con&longs;ilium quàm di&longs;ci­<lb/>plinarum collegia con&longs;titui&longs;&longs;e, vt inter &longs;e collegæ de victoria litigantes <expan abbr="cõcertent">concertent</expan> alacrius?<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Hì proprium decus, & partum indignantur honorem, <lb/>Ni teneant, <expan abbr="vitam&qacute;">vitamque</expan>; volunt pro laude paci&longs;ci, <lb/>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Hì proprium decus, & partum indignantur honorem, <lb/>Ni teneant, <expan abbr="vitam&qacute;">vitamque</expan>; volunt pro laude paci&longs;ci, <lb/>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus à &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga­<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. Vly&longs;&longs;e & Achille mirandis inter &longs;e modis al <lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent, E Age&longs;ilai <expan abbr="prudentiã">prudentiam</expan> <expan abbr="oĩ">oim</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui æmulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu <lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia verò <expan abbr="cõ-ciliante">con­<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri­<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;olùm <lb/>iniurium, &longs;ed impium E nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="etiã">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, quàm ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="aliò&qacute;">aliòque</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanquàm di&longs;putata contentius aditum ad ve­<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmodò &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de <lb/>bet. Nam latet veritas in profundo, & diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo­<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, & in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. Cùm igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> à Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra præelari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus & adhuc auctoritate tua <lb/>negocium publicè <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, & in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu­<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; prædico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, & ea narrandi quæ <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, & v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, & grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, & in alios, &longs;i fieri <expan abbr="põt">pont</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="cõditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum quòd plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima docerct, non pauca <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>lectio'iterata librorum, <expan abbr="cõplura">complura</expan> nouæ di&longs;ceptationes, E <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simorũ">&longs;criptadi&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="hominũ">hominum</expan> quæ <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="veniebãt">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt cæteris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt meæ ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> darem. Acce&longs;&longs;erunt exhor <lb/>tationes <expan abbr="amicorũ">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> magnum <lb/><expan abbr="momentũ">momentum</expan> attulit huic meæ deliberationi, & <expan abbr="corã">coram</expan> Pi&longs;is, & per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudiciũ">iudicium</expan> cùm &longs;emper maximi fe <lb/>cerim, in hoc <expan abbr="etiã">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. Quapropter è no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> mundus quidam Empedocleus è lite exortus hic liber ad te rectà con <lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudiũ">&longs;tudium</expan>, & <expan abbr="indu&longs;triã">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id à te hilarè&longs;e acce <lb/><expan abbr="ptũ">ptum</expan> iri &longs;perat. hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam primùm aduolent, & perpe­<lb/>tuæ erga te pietatis no&longs;træ &longs;int optimi te&longs;tes. Vale. Pi&longs;is XIV. Kal. Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIC IC LXXXVII.</s></p> | <s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus à &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga­<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. </s><s>Vly&longs;&longs;e & Achille mirandis inter &longs;e modis al <lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent, E Age&longs;ilai <expan abbr="prudentiã">prudentiam</expan> <expan abbr="oĩ">oim</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui æmulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. </s><s>ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu <lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia verò <expan abbr="cõ-ciliante">con­<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. </s><s>Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri­<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;olùm <lb/>iniurium, &longs;ed impium E nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="etiã">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, quàm ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="aliò&qacute;">aliòque</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanquàm di&longs;putata contentius aditum ad ve­<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmodò &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de <lb/>bet. </s><s>Nam latet veritas in profundo, & diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo­<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, & in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. </s><s>Cùm igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> à Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra præelari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus & adhuc auctoritate tua <lb/>negocium publicè <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, & in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu­<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; prædico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, & ea narrandi quæ <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, & v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, & grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, & in alios, &longs;i fieri <expan abbr="põt">pont</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="cõditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. </s><s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum quòd plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima docerct, non pauca <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>lectio'iterata librorum, <expan abbr="cõplura">complura</expan> nouæ di&longs;ceptationes, E <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simorũ">&longs;criptadi&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="hominũ">hominum</expan> quæ <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="veniebãt">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt cæteris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt meæ ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> darem. </s><s>Acce&longs;&longs;erunt exhor <lb/>tationes <expan abbr="amicorũ">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> magnum <lb/><expan abbr="momentũ">momentum</expan> attulit huic meæ deliberationi, & <expan abbr="corã">coram</expan> Pi&longs;is, & per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudiciũ">iudicium</expan> cùm &longs;emper maximi fe <lb/>cerim, in hoc <expan abbr="etiã">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. </s><s>Quapropter è no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> mundus quidam Empedocleus è lite exortus hic liber ad te rectà con <lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudiũ">&longs;tudium</expan>, & <expan abbr="indu&longs;triã">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id à te hilarè&longs;e acce <lb/><expan abbr="ptũ">ptum</expan> iri &longs;perat. </s><s>hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam primùm aduolent, & perpe­<lb/>tuæ erga te pietatis no&longs;træ &longs;int optimi te&longs;tes. </s><s>Vale. </s><s>Pi&longs;is XIV. Kal. </s><s>Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIC IC LXXXVII.</s></p> |
| <pb xlink:href="014/01/006.jpg"/> | <pb xlink:href="014/01/006.jpg"/> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p> | <s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s></p> |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX PRIMO LIBRO.</s></p> | <s>EX PRIMO LIBRO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>3. D 3. Architectoni & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 4. e 4. id quod concr. 6. non vid. 11. nil vetet. f 6. vt nota. h 2, inductiuæ rat. 5. b 11. cre­<lb/>duntur. 6. e 5. rei &longs;eientia deficiet. 15. ponet. f 10. euertetur. 7. d 3. di&longs;cedamus. 6. &longs;ed vel cog. 8. e 7. quòd iud. 12. opera. f <lb/>7. quippe quòd. g 5. præcedit, 12. cuiu&longs;cuiu&longs;modi, h 11. fertur. 10. e 12. materiata. <foreign lang="greek">x<gap/>rish.</foreign> 13. a 8 pote&longs;tas. d 2. hoc. 5. in <lb/>di<gap/>antes. 14. e 13. tran&longs;ilimus. g 1. iudicari 15. f 9. e&longs;&longs;ent. 18. f 14. <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> effe. g 2. vox <gap/> apud. 20. e 13. <foreign lang="greek">intnxei(/s.</foreign><lb/>f 10. <foreign lang="greek">e)/nqa xai e)/nqa</foreign> 21. 26. faciendæ. b 3. indicare. d 3. creatio. 22. g 8. &longs;it. h vlt. <foreign lang="greek">u(xosatpaw_s</foreign> 24. f 4. <foreign lang="greek">h( texrh.</foreign> g 11. d<gap/>m­<lb/>guam. 13. ita fit. 25. b 3. producatur &longs;imile nunquam. 10. fit, vt. c 2. nam dicere po&longs;. d 11. Ati&longs;. inter ita. 26. e 1. dum fit. f 11. <lb/>En tibt. h 9. niti &longs;emper. 27. c 13 form&ecedil;. 29. a 2. mouet. b 14 efficeret. 30. c 9. ab&longs;olutus. g 2. &longs;int. 31. c 1. <foreign lang="greek">a)ntereidousin</foreign>. <lb/>32. e 11. corrige &longs;ic. <foreign lang="greek">ta\de\ge/ner e(/tepa plei_on die/shxen h)\ ta\ ei_dei</foreign>. g 12. <expan abbr="fiãt">fiant</expan>. 34. c 4. an'num. 18. notucre. g 1. di&longs;tortæ & per <lb/>plex&ecedil;. h 2. <foreign lang="greek">tu/xw|</foreign>. 4. audis. 5. quadrate. 37. a 9. quid &longs;it. 38. e 11. &longs;ine. 13. &longs;eparantur. 39. d 5. <foreign lang="greek">e\xei politixiw\</foreign> 15. cluent. <lb/>40. h 12. Huic. 14. <foreign lang="greek">u(pomnhmatisou_</foreign>. 42. h 3. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan>. 13. 14. ex partenece&longs;&longs;e e&longs;t e&longs;&longs;e. 43. 27. vnmcilalis. c 4 cueta. g 12. de­<lb/>negari. 44. e 8. negantem. g 4. 10. &longs;ubalternans. h 7. definitas. 45. 23. vt <expan abbr="aliq.">alique</expan> d 15. primi. 49 a 8 quanque. 50. e 15. <expan abbr="antt&qtilde;">anttquae</expan>. <lb/>f 15. philo&longs;ophiæ. 51. a 12. <expan abbr="imitãtur">imitantur</expan> artes. 14. earum c 12. medicos. d 1. <foreign lang="greek">mimhtixai\</foreign> 52. f 5. qu&ecedil; quid. 8. liberali. g 14. fi <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>53. a 9. <foreign lang="greek">d\ ei)xo/na.</foreign> c 3. <foreign lang="greek">a)xribei/as.</foreign> 13. per&longs;picuitas. 54. e 1. quod ad. 9 pareat. 10. &longs;iqua. 12. Phy&longs;icæ. h 7. tran&longs;cendentiæ. 13­<lb/>habeant &longs;ubitciuntur & determinantur. 55. d 11. fuerat <foreign lang="greek"><gap/>isie/tw</foreign>. 56. e 10. qua &longs;unt. 57. d 4. materiæ. 58 f 6. at &longs;ic. 7. <foreign lang="greek">xerus <lb/>gnw/sews.</foreign> 14. hexagonum. c 6. <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan>. 60. g 13. à diuino. h 2. &longs;ubaltemantem ad hanc ab alia. 61. c 2. concipiamus. 7. cum <lb/>& fic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 63. b 10. corporc&ecedil;. 64. e 13. corpus. g 2. fit. 13. qu&ecedil; ope. h 1. e&longs;ficitur &longs;ecundum vt. 4. <foreign lang="greek">u(perou/sion.</foreign> 5. natur&ecedil;. 65. <lb/>b 14. tum præterea c 11. vt vnum definitioni. 66. e 4. no&longs;te. 68. e 7. effectus. g 5. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 69. b 8. illarum. d 15. eclip&longs;i & &longs;ic <lb/><expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 70. f 12. &longs;it & alt. h 4. addimus. 8. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> art. 71. a 11. de prim. 72. g 10. fententiam. 73. c 2. <expan abbr="effentiã">effentiam</expan>. 74. e 16. <expan abbr="mou&etilde;tis">mouentis</expan>. <lb/>g 11. in prima. 85. b 12. modo erit dial. 86. e 7. corrige verba Græca &longs;ic <foreign lang="greek">fusilo\s tou/twn. 10. du\tis e(xateros.</foreign> 14. eius e&longs;&longs;e <lb/>quod. 87. a 15. pote&longs;t quae c 8. ex co e&longs;&longs;e ord. 90. g 3. recipiunt. h 2. e&longs;&longs;e de &longs;ub&longs;t. 94. e 7. &longs;ub&longs;tantiæ vel acc. 14. omne. g 12. <lb/>c&ecedil;dam quid de. 97. a 2. illu&longs;trentur. b 6. &longs;impliciter. 107. c 12. & methodo 109. b 15. verum. c 1. Placitis. 110. e 4. qua­<lb/>dam. h 9. careat qu&ecedil; <expan abbr="cõtradicentia">contradicentia</expan> &longs;unt at. 111. a 6. &longs;ectatorib. cius. 112. f 9 <foreign lang="greek">th_qiw.</foreign> 113. b 11. formas. 114. h 1. Abdcritic&cgrave;. <lb/>115. b 5. &longs;i verò. c 11. accepta. 116. e 9. <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. 119. c 2. prius natura &longs;it & id. 13. excie&longs;cat. 120. f 11. auhibent. 121. 7. <lb/>niti per &longs;e. 122. f 8. <foreign lang="greek">gines<gap/>an. gines<gap/>ai.</foreign> 124. c 1. cau&longs;&longs;am &.</s></p> | <s>3. D 3. Architectoni & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 4. e 4. id quod concr. 6. non vid. 11. nil vetet. </s><s>f 6. vt nota. </s><s>h 2, inductiuæ rat. 5. b 11. cre­<lb/>duntur. 6. e 5. rei &longs;eientia deficiet. 15. ponet. </s><s>f 10. euertetur. 7. d 3. di&longs;cedamus. 6. &longs;ed vel cog. 8. e 7. quòd iud. 12. opera. </s><s>f <lb/>7. quippe quòd. </s><s>g 5. præcedit, 12. cuiu&longs;cuiu&longs;modi, h 11. fertur. 10. e 12. materiata. <foreign lang="greek">x<gap/>rish.</foreign> 13. a 8 pote&longs;tas. </s><s>d 2. hoc. 5. in <lb/>di<gap/>antes. 14. e 13. tran&longs;ilimus. </s><s>g 1. iudicari 15. f 9. e&longs;&longs;ent. 18. f 14. <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> effe. </s><s>g 2. vox <gap/> apud. 20. e 13. <foreign lang="greek">intnxei(/s.</foreign><lb/>f 10. <foreign lang="greek">e)/nqa xai e)/nqa</foreign> 21. 26. faciendæ. </s><s>b 3. indicare. </s><s>d 3. creatio. 22. g 8. &longs;it. </s><s>h vlt. <foreign lang="greek">u(xosatpaw_s</foreign> 24. f 4. <foreign lang="greek">h( texrh.</foreign> g 11. d<gap/>m­<lb/>guam. 13. ita fit. 25. b 3. producatur &longs;imile nunquam. 10. fit, vt. </s><s>c 2. nam dicere po&longs;. </s><s>d 11. Ati&longs;. </s><s>inter ita. 26. e 1. dum fit. </s><s>f 11. <lb/>En tibt. </s><s>h 9. niti &longs;emper. 27. c 13 form&ecedil;. 29. a 2. mouet. </s><s>b 14 efficeret. 30. c 9. ab&longs;olutus. </s><s>g 2. &longs;int. 31. c 1. <foreign lang="greek">a)ntereidousin</foreign>. <lb/>32. e 11. corrige &longs;ic. <foreign lang="greek">ta\de\ge/ner e(/tepa plei_on die/shxen h)\ ta\ ei_dei</foreign>. g 12. <expan abbr="fiãt">fiant</expan>. 34. c 4. an'num. 18. notucre. </s><s>g 1. di&longs;tortæ & per <lb/>plex&ecedil;. </s><s>h 2. <foreign lang="greek">tu/xw|</foreign>. 4. audis. 5. quadrate. 37. a 9. quid &longs;it. 38. e 11. &longs;ine. 13. &longs;eparantur. 39. d 5. <foreign lang="greek">e\xei politixiw\</foreign> 15. cluent. <lb/>40. h 12. Huic. 14. <foreign lang="greek">u(pomnhmatisou_</foreign>. 42. h 3. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan>. 13. 14. ex partenece&longs;&longs;e e&longs;t e&longs;&longs;e. 43. 27. vnmcilalis. </s><s>c 4 cueta. </s><s>g 12. de­<lb/>negari. 44. e 8. negantem. </s><s>g 4. 10. &longs;ubalternans. </s><s>h 7. definitas. 45. 23. vt <expan abbr="aliq.">alique</expan> d 15. primi. 49 a 8 quanque. 50. e 15. <expan abbr="antt&qtilde;">anttquae</expan>. <lb/>f 15. philo&longs;ophiæ. 51. a 12. <expan abbr="imitãtur">imitantur</expan> artes. 14. earum c 12. medicos. </s><s>d 1. <foreign lang="greek">mimhtixai\</foreign> 52. f 5. qu&ecedil; quid. 8. liberali. </s><s>g 14. fi <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>53. a 9. <foreign lang="greek">d\ ei)xo/na.</foreign> c 3. <foreign lang="greek">a)xribei/as.</foreign> 13. per&longs;picuitas. 54. e 1. quod ad. 9 pareat. 10. &longs;iqua. 12. Phy&longs;icæ. </s><s>h 7. tran&longs;cendentiæ. 13­<lb/>habeant &longs;ubitciuntur & determinantur. 55. d 11. fuerat <foreign lang="greek"><gap/>isie/tw</foreign>. 56. e 10. qua &longs;unt. 57. d 4. materiæ. 58 f 6. at &longs;ic. 7. <foreign lang="greek">xerus <lb/>gnw/sews.</foreign> 14. hexagonum. </s><s>c 6. <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan>. 60. g 13. à diuino. </s><s>h 2. &longs;ubaltemantem ad hanc ab alia. 61. c 2. concipiamus. 7. cum <lb/>& fic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 63. b 10. corporc&ecedil;. 64. e 13. corpus. </s><s>g 2. fit. 13. qu&ecedil; ope. </s><s>h 1. e&longs;ficitur &longs;ecundum vt. 4. <foreign lang="greek">u(perou/sion.</foreign> 5. natur&ecedil;. 65. <lb/>b 14. tum præterea c 11. vt vnum definitioni. 66. e 4. no&longs;te. 68. e 7. effectus. </s><s>g 5. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 69. b 8. illarum. </s><s>d 15. eclip&longs;i & &longs;ic <lb/><expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 70. f 12. &longs;it & alt. </s><s>h 4. addimus. 8. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> art. 71. a 11. de prim. 72. g 10. fententiam. 73. c 2. <expan abbr="effentiã">effentiam</expan>. 74. e 16. <expan abbr="mou&etilde;tis">mouentis</expan>. <lb/>g 11. in prima. 85. b 12. modo erit dial. 86. e 7. corrige verba Græca &longs;ic <foreign lang="greek">fusilo\s tou/twn. 10. du\tis e(xateros.</foreign> 14. eius e&longs;&longs;e <lb/>quod. 87. a 15. pote&longs;t quae c 8. ex co e&longs;&longs;e ord. 90. g 3. recipiunt. </s><s>h 2. e&longs;&longs;e de &longs;ub&longs;t. 94. e 7. &longs;ub&longs;tantiæ vel acc. 14. omne. </s><s>g 12. <lb/>c&ecedil;dam quid de. 97. a 2. illu&longs;trentur. </s><s>b 6. &longs;impliciter. 107. c 12. & methodo 109. b 15. verum. </s><s>c 1. Placitis. 110. e 4. qua­<lb/>dam. </s><s>h 9. careat qu&ecedil; <expan abbr="cõtradicentia">contradicentia</expan> &longs;unt at. 111. a 6. &longs;ectatorib. cius. 112. f 9 <foreign lang="greek">th_qiw.</foreign> 113. b 11. formas. 114. h 1. Abdcritic&cgrave;. <lb/>115. b 5. &longs;i verò. </s><s>c 11. accepta. 116. e 9. <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. 119. c 2. prius natura &longs;it & id. 13. excie&longs;cat. 120. f 11. auhibent. 121. 7. <lb/>niti per &longs;e. 122. f 8. <foreign lang="greek">gines<gap/>an. </foreign></s><s><foreign lang="">gines<gap/>ai.</foreign> 124. c 1. cau&longs;&longs;am &.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO SECVNDO.</s></p> | <s>EX LIBRO SECVNDO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>126. F 7. qua &longs;anè. 11. &longs;ecantur 127. b 13. categorias & &longs;ic vbique. 128. g 10. in diff. 130. e 5. aliquando. 131. a 5. e&longs;&longs;e vn­<lb/>de, b 3. contracto c 12. mintrat. 132. h 11. <expan abbr="mihi&qacute;">mihique</expan>. &longs;at. 134. h 1. <foreign lang="greek">o)/ntos.</foreign> 136. e 12. <foreign lang="greek">e)/rgou</foreign>. 137. d 11. &longs;imul. 138. g 5. profc&longs;xi. <lb/>14. quæque. 15. di&longs;&longs;oluere. 140. h 1. indicand&ecedil;. 141 a 14. auctio. d 8. illuminatio. 142. f 4. exprimatur. 143. c 10. lices. d 15. <lb/>partes. 145. c 2. aliud ni&longs;i forma. 146. g 11. innitatur. h 15. cauillum & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 147. a 13. 14. qualias. b 4. dictum e&longs;t. d 13. <lb/>agens. 148. e 1. mutationi <expan abbr="dũ">dum</expan> à diuer&longs;is obiectis immutatur; ideo. 150. c 9. deductione. 151. c 13. diffiuere. 153. d 15. vt cum. <lb/>154. a 13. <expan abbr="cõ&longs;tituimus">con&longs;tituimus</expan>. h <foreign lang="greek">s. gi/nes<gap/>ai.</foreign> 155. c 14. e&longs;&longs;e & in 157 b 3. generabilis. 158. f 15. licet. 159. 22. &longs;unt. d 11. mutatio­<lb/>ne. 160. f 14. intelitgit. 162. f 14. di&longs;cimus. h 12. fit. 163. c 10. illarum. 165. a 10. <expan abbr="re&longs;olution&etilde;">re&longs;olutionem</expan>. 12. retum po&longs;tulante. b 2. in <lb/>ip&longs;o. 5. quo puncta. 166. f 3. vt dum. h 11. lis inter. 167. d 5. ei&longs;dem. 169. b 2. <expan abbr="quæ&qacute;">quæque</expan>. d 4. virtutem. 170. c 7. mutatione & <lb/>quan. 171. a 12. <expan abbr="vtiiq.">vtiique</expan> b 7. quæ int. d 3. quoquam. 172. g 5. perpe&longs;sionis pernicio&longs;&ecedil; gen&longs;. 173. b 3. motum proprie &longs;ub&longs;t. 175. <lb/>a 12. forma. 176. e 1. habcant. 2. conflantur. f 12. rationis. g 14. nominis. h 5. &longs;i vt. 177. a 10. concedamus. b 9 ill&ecedil;. 178. <lb/>e 5. interea. f 6. & ap. 7. rationalis &. 179. b 11. <expan abbr="quã">quam</expan> neg. 14. cui. c 4. po&longs;teriore. 180. e 7. e Themi&longs;t. h 6. in&longs;tas. 14. hac mach. <lb/>15. approbas. 181. c 8. fundentur. 13. <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic. d 7. canon. 10. priuationes. 12. &longs;icubi. 182. f 13. occidunt. h <gap/>5. prællet. 183. <lb/>b 7. &longs;tatue. c 12. ab&longs;entia. actu e&longs;t e&longs;&longs;e. 184. e 3. &longs;int. g 12 manens. h 12. &longs;unt. 185. a 10. con&longs;litutiones. 186. f 15. verè dicat. <lb/>g 7. dicemus. h 4. vis. 187. b 15. <expan abbr="potius&qacute;ue">potiusque</expan>. c 8. per &longs;e ip&longs;am 188. e 3. <foreign lang="greek">a\llo.</foreign> 12. v&longs;us nom. f 4. aio infor. 8. materia concr. 15. <lb/>reftituitur, & intenditur. 189. b 1. tamen for. d 14. <foreign lang="greek">to\ gino/menon,</foreign> & o. 190. c 5. 7. capiat. g 9 idonea. 191. a 6. plurib. mate­<lb/>riæ portionibus <expan abbr="nō">non</expan>. 198. g 8. illuminationis in. 199. a 7. interitus? b 2. quod &longs;uum. 205. b 15. c&ecedil;tcris. c 10. vt cius. 206. g 2. <lb/>&longs;upere&longs;t. h 1. naturale. 207. c 9. ibi affl 208. c 8. &longs;en&longs;u. g 14. o&longs;&longs;enderimus. 209. b 7. ducitur. c 4. &longs;i non in eo gen. at in alio. <lb/>a 10. e 4. &longs;it per. g 11. primò de illo de rel h 7. tribuitis. 212. f 8. con&longs;tat. 10. a&longs;&longs;ecutum e&longs;t. 13. demon&longs;trationis vi. 213. a 15. <lb/>aliquem. 16. omnia. c 3. ibi non &longs;er. 214. e 15. præterea. f 6. componeres. g 15. mobilis. 217. a 3. e&longs;&longs;e de loco. b 9. maneat. <lb/>c 4. mens no&longs;tra. 12. quoniam motum. 218. g 3. nec magis. 15. cominus. h 4. præcederet. 220. e 14. res ip&longs;a. h 14. <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> non. <lb/>221. c 8. metiri tamet&longs;i. 222. e 12. nancilcatur. f 14. quippe quae propè. 223. a 6. petitur à &longs;axo. 13 <expan abbr="prius&qacute;">priusque</expan>. d 13. qua di&longs;p. 14. <lb/>po&longs;tulat. 225. b 4. ortu. 5. pellat. d 6. a&longs;cen&longs;ui. 226. g 7. <expan abbr="con&longs;imil&etilde;">con&longs;imilem</expan> rationem in. 227. b 3. vercor.</s></p> | <s>126. F 7. qua &longs;anè. 11. &longs;ecantur 127. b 13. categorias & &longs;ic vbique. 128. g 10. in diff. 130. e 5. aliquando. 131. a 5. e&longs;&longs;e vn­<lb/>de, b 3. contracto c 12. mintrat. 132. h 11. <expan abbr="mihi&qacute;">mihique</expan>. &longs;at. 134. h 1. <foreign lang="greek">o)/ntos.</foreign> 136. e 12. <foreign lang="greek">e)/rgou</foreign>. 137. d 11. &longs;imul. 138. g 5. profc&longs;xi. <lb/>14. quæque. 15. di&longs;&longs;oluere. 140. h 1. indicand&ecedil;. 141 a 14. auctio. </s><s>d 8. illuminatio. 142. f 4. exprimatur. 143. c 10. lices. </s><s>d 15. <lb/>partes. 145. c 2. aliud ni&longs;i forma. 146. g 11. innitatur. </s><s>h 15. cauillum & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 147. a 13. 14. qualias. </s><s>b 4. dictum e&longs;t. </s><s>d 13. <lb/>agens. 148. e 1. mutationi <expan abbr="dũ">dum</expan> à diuer&longs;is obiectis immutatur; ideo. 150. c 9. deductione. 151. c 13. diffiuere. 153. d 15. vt cum. <lb/>154. a 13. <expan abbr="cõ&longs;tituimus">con&longs;tituimus</expan>. h <foreign lang="greek">s. </foreign></s><s><foreign lang="">gi/nes<gap/>ai.</foreign> 155. c 14. e&longs;&longs;e & in 157 b 3. generabilis. 158. f 15. licet. 159. 22. &longs;unt. </s><s>d 11. mutatio­<lb/>ne. 160. f 14. intelitgit. 162. f 14. di&longs;cimus. </s><s>h 12. fit. 163. c 10. illarum. 165. a 10. <expan abbr="re&longs;olution&etilde;">re&longs;olutionem</expan>. 12. retum po&longs;tulante. </s><s>b 2. in <lb/>ip&longs;o. 5. quo puncta. 166. f 3. vt dum. </s><s>h 11. lis inter. 167. d 5. ei&longs;dem. 169. b 2. <expan abbr="quæ&qacute;">quæque</expan>. d 4. virtutem. 170. c 7. mutatione & <lb/>quan. 171. a 12. <expan abbr="vtiiq.">vtiique</expan> b 7. quæ int. </s><s>d 3. quoquam. 172. g 5. perpe&longs;sionis pernicio&longs;&ecedil; gen&longs;. 173. b 3. motum proprie &longs;ub&longs;t. 175. <lb/>a 12. forma. 176. e 1. habcant. 2. conflantur. </s><s>f 12. rationis. </s><s>g 14. nominis. </s><s>h 5. &longs;i vt. 177. a 10. concedamus. </s><s>b 9 ill&ecedil;. 178. <lb/>e 5. interea. </s><s>f 6. & ap. 7. rationalis &. 179. b 11. <expan abbr="quã">quam</expan> neg. 14. cui. </s><s>c 4. po&longs;teriore. 180. e 7. e Themi&longs;t. </s><s>h 6. in&longs;tas. 14. hac mach. <lb/>15. approbas. 181. c 8. fundentur. 13. <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic. </s><s>d 7. canon. 10. priuationes. 12. &longs;icubi. 182. f 13. occidunt. </s><s>h <gap/>5. prællet. 183. <lb/>b 7. &longs;tatue. </s><s>c 12. ab&longs;entia. </s><s>actu e&longs;t e&longs;&longs;e. 184. e 3. &longs;int. </s><s>g 12 manens. </s><s>h 12. &longs;unt. 185. a 10. con&longs;litutiones. 186. f 15. verè dicat. </s><s><lb/>g 7. dicemus. </s><s>h 4. vis. 187. b 15. <expan abbr="potius&qacute;ue">potiusque</expan>. c 8. per &longs;e ip&longs;am 188. e 3. <foreign lang="greek">a\llo.</foreign> 12. v&longs;us nom. </s><s>f 4. aio infor. 8. materia concr. 15. <lb/>reftituitur, & intenditur. 189. b 1. tamen for. </s><s>d 14. <foreign lang="greek">to\ gino/menon,</foreign> & o. 190. c 5. 7. capiat. </s><s>g 9 idonea. 191. a 6. plurib. mate­<lb/>riæ portionibus <expan abbr="nō">non</expan>. 198. g 8. illuminationis in. 199. a 7. interitus? </s><s>b 2. quod &longs;uum. 205. b 15. c&ecedil;tcris. </s><s>c 10. vt cius. 206. g 2. <lb/>&longs;upere&longs;t. </s><s>h 1. naturale. 207. c 9. ibi affl 208. c 8. &longs;en&longs;u. </s><s>g 14. o&longs;&longs;enderimus. 209. b 7. ducitur. </s><s>c 4. &longs;i non in eo gen. </s><s>at in alio. </s><s><lb/>a 10. e 4. &longs;it per. </s><s>g 11. primò de illo de rel h 7. tribuitis. 212. f 8. con&longs;tat. 10. a&longs;&longs;ecutum e&longs;t. 13. demon&longs;trationis vi. 213. a 15. <lb/>aliquem. 16. omnia. </s><s>c 3. ibi non &longs;er. 214. e 15. præterea. </s><s>f 6. componeres. </s><s>g 15. mobilis. 217. a 3. e&longs;&longs;e de loco. </s><s>b 9. maneat. </s><s><lb/>c 4. mens no&longs;tra. 12. quoniam motum. 218. g 3. nec magis. 15. cominus. </s><s>h 4. præcederet. 220. e 14. res ip&longs;a. </s><s>h 14. <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> non. <lb/>221. c 8. metiri tamet&longs;i. 222. e 12. nancilcatur. </s><s>f 14. quippe quae propè. 223. a 6. petitur à &longs;axo. 13 <expan abbr="prius&qacute;">priusque</expan>. d 13. qua di&longs;p. 14. <lb/>po&longs;tulat. 225. b 4. ortu. 5. pellat. </s><s>d 6. a&longs;cen&longs;ui. 226. g 7. <expan abbr="con&longs;imil&etilde;">con&longs;imilem</expan> rationem in. 227. b 3. vercor.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO TERTIO.</s></p> | <s>EX LIBRO TERTIO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>228 G 10. animus. 14. natura. 229. a 3. fuerit, &. d 5. tran&longs;ilit. 230. e 5. &longs;u&longs;tinens. g 14. de ip&longs;o vbi. h 5. à reliquis. 231. c 2. <lb/>Burl&ecedil;us. d 6. particulis. 232. e 3. effectus. f 7. opere. g 6. requiri. 14 &longs;it. 233. a 6. dictum fuit: æger. d 8. <expan abbr="coq.">coque</expan> 235. d 4 per­<lb/>&longs;picuum. 236. h 15. <foreign lang="greek">ou)rano\s.</foreign> 237. c 13. redundat. 238. h 11. in &longs;ub&longs;t. 239. a 2. natura. 24. d 3. &longs;u&longs;ctpiunt. 242. c 2. Hippo­<lb/>cratis & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 11. & &longs;apit. 244. f <gap/>. natura. 246. c 8. &longs;anari. 247. a 1. &longs;ub&longs;tantiæ. c 3. e&longs;&longs;entiali. 248. h 6. quies verò. 249. <lb/>b 9. materia. c 1. inuenerat. 250. g 7. &longs;ignificati. 251. c 14. piæ&longs;erendam. 252. e 3. eum. 4. cum id aut. f 10. <expan abbr="probation&etilde;">probationem</expan>. g 4. <lb/>partes. A B. 6. quin fieri. 253. a 5. &longs;ic progre. b 11. extenta. 254. f 11. nece&longs;&longs;aria. 255. c 7 <expan abbr="approbatã">approbatam</expan>. 14. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>. 256. e 12. <lb/>illa. f 5. oppo&longs;ito. 260. g 2. moueatur. 10. qui fit. 13. <expan abbr="dicebãt">dicebant</expan> animum e&longs;&longs;ecorpus. 261. c 14. potuit. d 14. vera. 262. c 14. per­<lb/>&longs;picuæ. h 5. &longs;eip&longs;o non moueri primo, & ab alio. 263. d 11. hyeme. n. 264. f 3. ordmatim. g 7. &longs;icca. h 5. tibi &longs;u&longs;p. 15. mota. <lb/>265. a 15. &longs;ubactum. 266. g 6 antmales. 267 c 4. calore. 268. e 8. aut vbi. f 3. ea. 269. a 4. quid ergo. 15. at certe. 270 g 11. <lb/>in&longs;it. 271. c 2. e&longs;t ei quod e&longs;t. 6. po&longs;tent. d 5. nos qd. 272. e 9. <foreign lang="greek">tro/pon.</foreign> g 11. dehbate h 12. natura po&longs;t. 273. b 2. po&longs;tum. 5. <lb/>quid &longs;ibi. 274. h 3. <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>. 275. c 1. conuertit. 6. notus. d 6. cuius cau&longs;&longs;am. 277. b 10. po&longs;t certè. 278. f 13. forma. g 13. ac <lb/>cedat. 281. c 7. ip&longs;o term. 14. ne pro eo. 282. f 8. <expan abbr="cõtracta">contracta</expan>. 283. d 4. &longs;en&longs;um pellere. 287. a 2. &longs;ecunda. 3. <expan abbr="exagitatã">exagitatam</expan>. b 6. po­<lb/>terat. c 1. materia. 14. <expan abbr="totã">totam</expan>. 288. e 3. &longs;ecus &longs;it. f 7. <expan abbr="&longs;ecũdo">&longs;ecundo</expan> de c&ecedil;lo. T. 27. h 6. motus <expan abbr="quidã">quidam</expan>. 8. de&longs;inat. 15. denominatio. 290. <lb/>g 13. vtium'ne. 291. a 2. <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> quæ 10. <expan abbr="rõnes">ronnes</expan> opp. b 2. nobis apparet. 292. e 8. habitus illi &longs;upponatur. Quòd. 293. a 3. per <lb/>&longs;uam for. b 12. raro'ne. 13. monemus. d 1. alens. 2. quod fit in. 7. tum nego. 294. e 10. habet <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. 1<gap/>. fic & illa. f 8. &longs;imi­<lb/>lts. g 7. &longs;ecundum &longs;e. 10. habet. h 10. 1<gap/> pote&longs;tatis. 295. b 15. eum e&longs;&longs;e. 296. g 7. motura e&longs;t vt hoc &longs;ine. 297. d 12. Simplicio. <lb/>303. a 1 eas e&longs;&longs;e. 304. g 2. <foreign lang="greek">fronoi_n fron<gap/></foreign>. 305. a 15. po&longs;sit in actum. d 12. à quo vel quod &longs;em. 306. e 3. <expan abbr="Qu&ecedil;cunq.">Qu&ecedil;cunque</expan> verò ca&longs;u &longs;i <lb/>cutibi <expan abbr="fiũta">fiunta</expan>, vt in artifice <foreign lang="greek">xinei_,</foreign> quorum materia pote&longs;t & à &longs;e ip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet. g 7. nalitus. h 5. inu&longs;tis. <lb/>307. d 1. quie&longs;t. 313. b 3. &longs;ic pars. 6. &longs;i per &longs;e. 13. &longs;ecundum quas. c 1. hoc aut. d 12. &longs;int confirm. 15. accidensm <expan abbr="naturã">naturam</expan>. 314. <lb/>h 5. Alexandro. 14 gremio. 315. a 6. rex excel. 9. &longs;i deficiatur. c 7. is. 316. f 8. aliquam. h 1. ita vt ni&longs;i. 13. <expan abbr="cõtinuæ">continuæ</expan>. 317. b 5. <lb/>Prinium quia. 6. denominantur. c 12. imper&longs;ecti. d 13. plumbeus. 318. f 14. ita monet. g 4. materia &longs;uæ 3. 9. b 8 leue &longs;ic. 11. <lb/>grauitate 321. c 5. animalt primumviuens pro port. d 5. mon&longs;trat. 322. g 1. hos mot. 323. a 6. mouere. 324. e in tit. quas <lb/>ex. f 7. quæ ex &longs;e ip&longs;a. h 2. in &longs;cupo. 325. a 7 violentiam. 12. quoquo. d 6. &longs;emper ab alio. 326. f 14. te&longs;tetur. h 1. ratio pro­<lb/>pria. 12. dictorum. 327. a 17. vt à forma. b 7. moueri. c 12. pote&longs;tatum. d 15. aibitror. 328. g 8. nil perfectè. h 2. in pote&longs;t. <lb/>229. b 10. partienda. d 10. igitur & materia. 330. e 8 materiæ proxim&ecedil;. 10. forent. 17. moueretur. f 11. alterum quidem. <lb/>g 8. fit e&longs;&longs;e. h 9. &longs;u&longs;&longs;iciente. 332. e 7. natura &longs;ic. 15. tibi pl. h 3. admittant. 10. &longs;i non re &longs;ep. 336. f 12. auctor hic. 13. &longs;ol&ecedil;. <lb/><gap/> 14. recidat. 339. a 3. carere. 14. commeant. b 12. continuas. c 10. vbi cum.</s></p> | <s>228 G 10. animus. 14. natura. 229. a 3. fuerit, &. </s><s>d 5. tran&longs;ilit. 230. e 5. &longs;u&longs;tinens. </s><s>g 14. de ip&longs;o vbi. </s><s>h 5. à reliquis. 231. c 2. <lb/>Burl&ecedil;us. </s><s>d 6. particulis. 232. e 3. effectus. </s><s>f 7. opere. </s><s>g 6. requiri. 14 &longs;it. 233. a 6. dictum fuit: æger. </s><s>d 8. <expan abbr="coq.">coque</expan> 235. d 4 per­<lb/>&longs;picuum. 236. h 15. <foreign lang="greek">ou)rano\s.</foreign> 237. c 13. redundat. 238. h 11. in &longs;ub&longs;t. 239. a 2. natura. 24. d 3. &longs;u&longs;ctpiunt. 242. c 2. Hippo­<lb/>cratis & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 11. & &longs;apit. 244. f <gap/>. natura. 246. c 8. &longs;anari. 247. a 1. &longs;ub&longs;tantiæ. </s><s>c 3. e&longs;&longs;entiali. 248. h 6. quies verò. 249. <lb/>b 9. materia. </s><s>c 1. inuenerat. 250. g 7. &longs;ignificati. 251. c 14. piæ&longs;erendam. 252. e 3. eum. 4. cum id aut. </s><s>f 10. <expan abbr="probation&etilde;">probationem</expan>. g 4. <lb/>partes. </s><s>A B. 6. quin fieri. 253. a 5. &longs;ic progre. </s><s>b 11. extenta. 254. f 11. nece&longs;&longs;aria. 255. c 7 <expan abbr="approbatã">approbatam</expan>. 14. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan>. 256. e 12. <lb/>illa. </s><s>f 5. oppo&longs;ito. 260. g 2. moueatur. 10. qui fit. 13. <expan abbr="dicebãt">dicebant</expan> animum e&longs;&longs;ecorpus. 261. c 14. potuit. </s><s>d 14. vera. 262. c 14. per­<lb/>&longs;picuæ. </s><s>h 5. &longs;eip&longs;o non moueri primo, & ab alio. 263. d 11. hyeme. </s><s>n. 264. f 3. ordmatim. </s><s>g 7. &longs;icca. </s><s>h 5. tibi &longs;u&longs;p. 15. mota. <lb/>265. a 15. &longs;ubactum. 266. g 6 antmales. 267 c 4. calore. 268. e 8. aut vbi. </s><s>f 3. ea. 269. a 4. quid ergo. 15. at certe. 270 g 11. <lb/>in&longs;it. 271. c 2. e&longs;t ei quod e&longs;t. 6. po&longs;tent. </s><s>d 5. nos qd. 272. e 9. <foreign lang="greek">tro/pon.</foreign> g 11. dehbate h 12. natura po&longs;t. 273. b 2. po&longs;tum. 5. <lb/>quid &longs;ibi. 274. h 3. <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>. 275. c 1. conuertit. 6. notus. </s><s>d 6. cuius cau&longs;&longs;am. 277. b 10. po&longs;t certè. 278. f 13. forma. </s><s>g 13. ac <lb/>cedat. 281. c 7. ip&longs;o term. 14. ne pro eo. 282. f 8. <expan abbr="cõtracta">contracta</expan>. 283. d 4. &longs;en&longs;um pellere. 287. a 2. &longs;ecunda. 3. <expan abbr="exagitatã">exagitatam</expan>. b 6. po­<lb/>terat. </s><s>c 1. materia. 14. <expan abbr="totã">totam</expan>. 288. e 3. &longs;ecus &longs;it. </s><s>f 7. <expan abbr="&longs;ecũdo">&longs;ecundo</expan> de c&ecedil;lo. </s><s>T. 27. h 6. motus <expan abbr="quidã">quidam</expan>. 8. de&longs;inat. 15. denominatio. 290. <lb/>g 13. vtium'ne. 291. a 2. <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> quæ 10. <expan abbr="rõnes">ronnes</expan> opp. </s><s>b 2. nobis apparet. 292. e 8. habitus illi &longs;upponatur. </s><s>Quòd. 293. a 3. per <lb/>&longs;uam for. </s><s>b 12. raro'ne. 13. monemus. </s><s>d 1. alens. 2. quod fit in. 7. tum nego. 294. e 10. habet <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. 1<gap/>. fic & illa. </s><s>f 8. &longs;imi­<lb/>lts. </s><s>g 7. &longs;ecundum &longs;e. 10. habet. </s><s>h 10. 1<gap/> pote&longs;tatis. 295. b 15. eum e&longs;&longs;e. 296. g 7. motura e&longs;t vt hoc &longs;ine. 297. d 12. Simplicio. <lb/>303. a 1 eas e&longs;&longs;e. 304. g 2. <foreign lang="greek">fronoi_n fron<gap/></foreign>. 305. a 15. po&longs;sit in actum. </s><s>d 12. à quo vel quod &longs;em. 306. e 3. <expan abbr="Qu&ecedil;cunq.">Qu&ecedil;cunque</expan> verò ca&longs;u &longs;i <lb/>cutibi <expan abbr="fiũta">fiunta</expan>, vt in artifice <foreign lang="greek">xinei_,</foreign> quorum materia pote&longs;t & à &longs;e ip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet. </s><s>g 7. nalitus. </s><s>h 5. inu&longs;tis. <lb/>307. d 1. quie&longs;t. 313. b 3. &longs;ic pars. 6. &longs;i per &longs;e. 13. &longs;ecundum quas. </s><s>c 1. hoc aut. </s><s>d 12. &longs;int confirm. 15. accidensm <expan abbr="naturã">naturam</expan>. 314. <lb/>h 5. Alexandro. 14 gremio. 315. a 6. rex excel. 9. &longs;i deficiatur. </s><s>c 7. is. 316. f 8. aliquam. </s><s>h 1. ita vt ni&longs;i. 13. <expan abbr="cõtinuæ">continuæ</expan>. 317. b 5. <lb/>Prinium quia. 6. denominantur. </s><s>c 12. imper&longs;ecti. </s><s>d 13. plumbeus. 318. f 14. ita monet. </s><s>g 4. materia &longs;uæ 3. 9. b 8 leue &longs;ic. 11. <lb/>grauitate 321. c 5. animalt primumviuens pro port. </s><s>d 5. mon&longs;trat. 322. g 1. hos mot. 323. a 6. mouere. 324. e in tit. </s><s>quas <lb/>ex. </s><s>f 7. quæ ex &longs;e ip&longs;a. </s><s>h 2. in &longs;cupo. 325. a 7 violentiam. 12. quoquo. </s><s>d 6. &longs;emper ab alio. 326. f 14. te&longs;tetur. </s><s>h 1. ratio pro­<lb/>pria. 12. dictorum. 327. a 17. vt à forma. </s><s>b 7. moueri. </s><s>c 12. pote&longs;tatum. </s><s>d 15. aibitror. 328. g 8. nil perfectè. </s><s>h 2. in pote&longs;t. <lb/>229. b 10. partienda. </s><s>d 10. igitur & materia. 330. e 8 materiæ proxim&ecedil;. 10. forent. 17. moueretur. </s><s>f 11. alterum quidem. </s><s><lb/>g 8. fit e&longs;&longs;e. </s><s>h 9. &longs;u&longs;&longs;iciente. 332. e 7. natura &longs;ic. 15. tibi pl. </s><s>h 3. admittant. 10. &longs;i non re &longs;ep. 336. f 12. auctor hic. 13. &longs;ol&ecedil;. <lb/><gap/> 14. recidat. 339. a 3. carere. 14. commeant. </s><s>b 12. continuas. </s><s>c 10. vbi cum.</s></p> |
| <pb xlink:href="014/01/017.jpg"/> | <pb xlink:href="014/01/017.jpg"/> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO QVARTO.</s></p> | <s>EX LIBRO QVARTO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>g 42. H 4. paret. 344. h 9. intermutationem. 346. g 10. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> admir. 11. repugnantiam. 11. tamen &longs;int. 347. a 16. vt aerem. <lb/>in tit. actum à temou. 348. h 6. enim erit. 349. b 8. cuenit. 350. c 1. dei<gap/>citur. 2. quòd actus. 14. officio &longs;alua pote&longs;tate in fin. <lb/>f 1. h&ecedil;e quæ imped. g 9. ci&longs;iciant. 351. d 15. nitatur. 352. c 10. motum non prof. g 13. indicia. h 11. illa. 354. g 1. is in infin. <lb/>h a. octur. 357. a 8. ab&longs;oluta. Ecce. b 4 naturalem. 6. <expan abbr="neq.">neque</expan> ita. 358. c 14. diuer&longs;&ecedil;. g 6. <expan abbr="natura&qacute;">naturaque</expan>. 359. a 7. non totius. c 1. or­<lb/>bes. 6. Arittoteles in illis. n. e&longs;t idem & agere. d 7. iri <expan abbr="quoq.">quoque</expan> 360. e 1. explicarit. g 9. <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> vis à. 361. c 3. reddi po&longs;sit 9. &longs;uæ <lb/>cupid. d 1. Theonem. 362. c 9 po&longs;ituræ. f 6. hic in. 363. a 1. cam. b 10. vt ip&longs;e. c 11. indicandum. 364. g 4. loci. 365. a 16. de <lb/>potetia. 366. f 5. augmentationé. 367. a 13. Eum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> b 8. agno&longs;ci. 368. g 11. pote&longs;tatis. 369. a 15. <expan abbr="motũ">motum</expan>. 370. c 2. tractus. <lb/>g 2. pater igitur ex dictis quòd. 371. d 4. ab <expan abbr="corund&etilde;">corundem</expan> elementotum <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. 372. c 9 <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan>. 373. c 11. <expan abbr="pati&etilde;dt">patiendt</expan>. 374. g 12. <lb/>quicqu<gap/> 376 g 1 ergo. 4. <foreign lang="greek">mi/geq<gap/>s.</foreign> n. h 14. defendunt. 381. b 10. vis <expan abbr="it&etilde;">item</expan>. 11. non nego. 382. e 15. in quo ine&longs;t. g 10. differui­<lb/>mus. h 12. efficiens. efficcre. 384. f 13. initam. h 7. &longs;it in. 385. a 1. <expan abbr="l&etilde;tor">lentor</expan>. 2. maximus lentor. 11. habita. b 14. libratis. 386. f <lb/>11. eam e&longs;&longs;e. g 4. appeilemus. 6. quod ita. h 13. in eo. 15. q alia. 387. b 14. propen&longs;io. c 1. natura. 4. efficienti. 5. finis. c 14. <lb/>Æthiopibus. 390. h 7. ca cadit. 391. b 1. Ægidij. 4. quanuis. c 1. hos. d 2. <foreign lang="greek">xrei/ttonos.</foreign> 392. g 1. formæ. 393. b 1. inter bo­<lb/>nos. c 1. & &longs;i. 394. e 1. dedi&longs;&longs;e. f 4. ad coiuncta. 395. c 5. reuoluimur. 396. f 1. gemma. 9. hic motus. g 9. <expan abbr="blãdi">blandi</expan>. 397. a 2. niti. <lb/>11. tutius. 16. audi tu. quod revera. 400. f 5. potratur. 401. b 5. ip&longs;uim. d 5. imprimunt. 402. f 6. recuperaturæ. 12. per &longs;en&longs;. <lb/>g 10. fit at. h 8. <expan abbr="partibus&qacute;">partibusque</expan>. 403. c 11. habeas. 407. d 7. quadam con&longs;tabat quod. 11. &longs;imile. 409. d 6. idem. 410. h 11. <lb/>e&longs;t ci. e 9. paribus. 412. g 13. pro&longs;ectum in forma. 413. a 5. ex <expan abbr="co&qacute;">coque</expan>. nos po&longs;&longs;umus. 415. b 13. natura. d 8. Flere. 10. emode­<lb/>randus. 416. f 13. apparabit. flagitat. 417. c 6. quo ad eius. d 5. per accidens. 6. omnino. 419. a 8. quærere. b 11. cau&longs;&longs;a. 420. <lb/>f 13. in not. 421. a 5. tales. b 6. &longs;int <expan abbr="vn&etilde;">vnem</expan>, vt. 422. h 15. vitio. 424. h 9. continui. 425. a 16. deducimur. c 9. vt id. 11. vt non <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>corpus &longs;it. d 3. ille e&longs;t. 427. a 47. moles. c 6. <expan abbr="sũt">sunt</expan>. 8. <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan>. 9. <expan abbr="sũt">sunt</expan>. 428. c 9. <expan abbr="quorũ">quorum</expan> locus. 10. &longs;it. f 5. fit in. g 9. <expan abbr="motuũ">motuum</expan>. h 15. fit. <lb/>429. a 14. fit. b 15. Mathematica. 4. rectà. 430. c 10. <expan abbr="repetent&etilde;">repetentem</expan>. f 4. efficitur. g 4. <expan abbr="qu&ecedil;dã">qu&ecedil;dam</expan>. h 15. Mathematico. 431. c 6. acci­<lb/>dens. 432. c 13. illo. f 3. aut. 434. g 7. in <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> aquam in corona quam in aurea ma&longs;&longs;a. 14. qua &longs;unt. h 7. e&longs;&longs;e quæ <expan abbr="oĩa">oina</expan>. 435. b <lb/>11. loco circun. d 9. <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan>. 436. e 8. verum &longs;it non. g 11. tutius. h 2. qua. 437. a 7. <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan>. b 6. innumera <expan abbr="pũctacoc">punctacoc</expan>. 438. e 3. <lb/>& locus. 11. & aqu&ecedil;. 439. a 11. genus. b 4. &longs;ubiecti. 440. f 4. quomodo. g 5. <expan abbr="a&longs;&longs;umptũ">a&longs;&longs;umptum</expan>. h 3. de&longs;inito. 8. immobile. 441. c 12. &longs;e.</s></p> | <s>g 42. H 4. paret. 344. h 9. intermutationem. 346. g 10. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> admir. 11. repugnantiam. 11. tamen &longs;int. 347. a 16. vt aerem. </s><s><lb/>in tit. </s><s>actum à temou. 348. h 6. enim erit. 349. b 8. cuenit. 350. c 1. dei<gap/>citur. 2. quòd actus. 14. officio &longs;alua pote&longs;tate in fin. </s><s><lb/>f 1. h&ecedil;e quæ imped. </s><s>g 9. ci&longs;iciant. 351. d 15. nitatur. 352. c 10. motum non prof. </s><s>g 13. indicia. </s><s>h 11. illa. 354. g 1. is in infin. </s><s><lb/>h a. </s><s>octur. 357. a 8. ab&longs;oluta. </s><s>Ecce. </s><s>b 4 naturalem. 6. <expan abbr="neq.">neque</expan> ita. 358. c 14. diuer&longs;&ecedil;. </s><s>g 6. <expan abbr="natura&qacute;">naturaque</expan>. 359. a 7. non totius. </s><s>c 1. or­<lb/>bes. 6. Arittoteles in illis. </s><s>n. e&longs;t idem & agere. </s><s>d 7. iri <expan abbr="quoq.">quoque</expan> 360. e 1. explicarit. </s><s>g 9. <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> vis à. 361. c 3. reddi po&longs;sit 9. &longs;uæ <lb/>cupid. </s><s>d 1. Theonem. 362. c 9 po&longs;ituræ. </s><s>f 6. hic in. 363. a 1. cam. </s><s>b 10. vt ip&longs;e. </s><s>c 11. indicandum. 364. g 4. loci. 365. a 16. de <lb/>potetia. 366. f 5. augmentationé. 367. a 13. Eum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> b 8. agno&longs;ci. 368. g 11. pote&longs;tatis. 369. a 15. <expan abbr="motũ">motum</expan>. 370. c 2. tractus. </s><s><lb/>g 2. pater igitur ex dictis quòd. 371. d 4. ab <expan abbr="corund&etilde;">corundem</expan> elementotum <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. 372. c 9 <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan>. 373. c 11. <expan abbr="pati&etilde;dt">patiendt</expan>. 374. g 12. <lb/>quicqu<gap/> 376 g 1 ergo. 4. <foreign lang="greek">mi/geq<gap/>s.</foreign> n. </s><s>h 14. defendunt. 381. b 10. vis <expan abbr="it&etilde;">item</expan>. 11. non nego. 382. e 15. in quo ine&longs;t. </s><s>g 10. differui­<lb/>mus. </s><s>h 12. efficiens. </s><s>efficcre. 384. f 13. initam. </s><s>h 7. &longs;it in. 385. a 1. <expan abbr="l&etilde;tor">lentor</expan>. 2. maximus lentor. 11. habita. </s><s>b 14. libratis. 386. f <lb/>11. eam e&longs;&longs;e. </s><s>g 4. appeilemus. 6. quod ita. </s><s>h 13. in eo. 15. q alia. 387. b 14. propen&longs;io. </s><s>c 1. natura. 4. efficienti. 5. finis. </s><s>c 14. <lb/>Æthiopibus. 390. h 7. ca cadit. 391. b 1. Ægidij. 4. quanuis. </s><s>c 1. hos. </s><s>d 2. <foreign lang="greek">xrei/ttonos.</foreign> 392. g 1. formæ. 393. b 1. inter bo­<lb/>nos. </s><s>c 1. & &longs;i. 394. e 1. dedi&longs;&longs;e. </s><s>f 4. ad coiuncta. 395. c 5. reuoluimur. 396. f 1. gemma. 9. hic motus. </s><s>g 9. <expan abbr="blãdi">blandi</expan>. 397. a 2. niti. <lb/>11. tutius. 16. audi tu. </s><s>quod revera. 400. f 5. potratur. 401. b 5. ip&longs;uim. </s><s>d 5. imprimunt. 402. f 6. recuperaturæ. 12. per &longs;en&longs;. </s><s><lb/>g 10. fit at. </s><s>h 8. <expan abbr="partibus&qacute;">partibusque</expan>. 403. c 11. habeas. 407. d 7. quadam con&longs;tabat quod. 11. &longs;imile. 409. d 6. idem. 410. h 11. <lb/>e&longs;t ci. </s><s>e 9. paribus. 412. g 13. pro&longs;ectum in forma. 413. a 5. ex <expan abbr="co&qacute;">coque</expan>. nos po&longs;&longs;umus. 415. b 13. natura. </s><s>d 8. Flere. 10. emode­<lb/>randus. 416. f 13. apparabit. </s><s>flagitat. 417. c 6. quo ad eius. </s><s>d 5. per accidens. 6. omnino. 419. a 8. quærere. </s><s>b 11. cau&longs;&longs;a. 420. <lb/>f 13. in not. 421. a 5. tales. </s><s>b 6. &longs;int <expan abbr="vn&etilde;">vnem</expan>, vt. 422. h 15. vitio. 424. h 9. continui. 425. a 16. deducimur. </s><s>c 9. vt id. 11. vt non <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>corpus &longs;it. </s><s>d 3. ille e&longs;t. 427. a 47. moles. </s><s>c 6. <expan abbr="sũt">sunt</expan>. 8. <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan>. 9. <expan abbr="sũt">sunt</expan>. 428. c 9. <expan abbr="quorũ">quorum</expan> locus. 10. &longs;it. </s><s>f 5. fit in. </s><s>g 9. <expan abbr="motuũ">motuum</expan>. h 15. fit. <lb/>429. a 14. fit. </s><s>b 15. Mathematica. 4. rectà. 430. c 10. <expan abbr="repetent&etilde;">repetentem</expan>. f 4. efficitur. </s><s>g 4. <expan abbr="qu&ecedil;dã">qu&ecedil;dam</expan>. h 15. Mathematico. 431. c 6. acci­<lb/>dens. 432. c 13. illo. </s><s>f 3. aut. 434. g 7. in <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> aquam in corona quam in aurea ma&longs;&longs;a. 14. qua &longs;unt. </s><s>h 7. e&longs;&longs;e quæ <expan abbr="oĩa">oina</expan>. 435. b <lb/>11. loco circun. </s><s>d 9. <expan abbr="&longs;patiũ">&longs;patium</expan>. 436. e 8. verum &longs;it non. </s><s>g 11. tutius. </s><s>h 2. qua. 437. a 7. <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan>. b 6. innumera <expan abbr="pũctacoc">punctacoc</expan>. 438. e 3. <lb/>& locus. 11. & aqu&ecedil;. 439. a 11. genus. </s><s>b 4. &longs;ubiecti. 440. f 4. quomodo. </s><s>g 5. <expan abbr="a&longs;&longs;umptũ">a&longs;&longs;umptum</expan>. h 3. de&longs;inito. 8. immobile. 441. c 12. &longs;e.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO QVINTO.</s></p> | <s>EX LIBRO QVINTO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>443. C 5. caducarum. d 1. motuum. 444. g 1. quibu&longs;dam term. 12. e&longs;&longs;e. 11. a&longs;siduè. 445. a 12. manere. b 4. po&longs;&longs;emus. 8. ca­<lb/>&longs;orem. d 1. eum. 446. g 12. materiæ. 447. d 16. habcat. 448 e 9. perfectus. 14. Græci. g 4. colum. 10. ob. 11. vacauit. 453. <lb/>a 15. e&longs;&longs;e confim. c 1. &longs;anæ. 2. tum motum. 459. f 8. magnitudinem. 14. feretur. h 4. habebant. 9. manent. 458. c 11. ellip&longs;i. <lb/>g 13 terra. 461. a 3. medium. 462. f 3. minus. g 2. e&longs;t terrenæ. 463. a 12 &longs;olum. b 1. priuationes. c 6. comparantur vt in. 7. <lb/>qucant. d 3. ex his &longs;int quæ &longs;imp. 10. <expan abbr="neq.">neque</expan> ibi. 464. e 6. <expan abbr="rationi&longs;&qacute;">rationi&longs;que</expan>. f 2. pendere. 8. collatum. 13. afferente. g 3. ille. 12. aërem <lb/>in aqua 13. noluit. h 3. con&longs;tituere. 465. a 1. minus. 7. cogatur. c 2. in&longs;tar. 466. f 1. definitiones. 12. indicant. 13. <foreign lang="greek">i(/sas<gap/>ai.</foreign><lb/>g 16. quam illi. h 12. præceps. 467. a 10. nubes. b 12. omni. d 15. diluta. 468. f 3. naturæ cond. g 2. defendi. 8. erunt. h 7. <lb/>accidens. 13. e&longs;t ctrcum&longs;. 469. b 14. albi&longs;simum. c 14. &longs;iquis. 470. f 4. autem ex. 472. e 1. quod e&longs;t. g 11. potitura. 473. a 14. <lb/>id quod e&longs;t præt. 15. pr&ecedil;ter naturam diutur. co quod &longs;ecundum naturam. b 8. qui cx &longs;ecrer. d 12. E&longs;t huiu&longs;modi. 475. a 3. i&longs;te <lb/>4. illi. 476. f 5 repurgari. h 6. <expan abbr="machinatã">machinatam</expan>. 13. à leu. 477. b 1. con&longs;ci&longs;cat. c 1. aërem. 478. f 15. &longs;i. 480. f 6. liberè. 14. maris. <lb/>g 4. commemorare. 5. cura &longs;upp. 9 habent: minus. 10. fers. 482. c 13. dela&longs;&longs;atæ. 484. e 3. terra. f 3. materiæ. g 5. quin. h <lb/>13. nunc ad Aucr. 485. c 6. his ob&longs;i&longs;ti. d 3. medici. 7. Facit. 486. f 7. &longs;alis. 8. &longs;alis. 9. <expan abbr="ouũ">ouum</expan>. 487. b 6. re&longs;per&longs;a. illita. c 13. conta­<lb/>ctum. 488. e 1. den&longs;e&longs;cet 9. &longs;i lana qua. g 3. perfungendum h 13. natura. 490. c 2. temporis. 8. acri. f 4 organico. 7. humi­<lb/>da. 491. a 7. cum docet. b 12. pyramidem. 14. vero octa hed. b 11. vi coact&ecedil;. 493. b 7. demer&longs;a. 11. iri demer. d 5. ci<gap/>cun­<lb/>ferentia. 7. demei&longs;am. 495. c 12. ad id præ&longs;t. d 2. exoriatur. 5. oppugnent. 496. f 12. con&longs;titit. 15. æqua. 497. b 13 excu­<lb/>ditur. c 5. partes e&longs;&longs;e. d 13. quam exercet. 498. c 10. dimi&longs;&longs;o. h 13. quia non materia. 500. e 11. per &longs;e na&longs;e. 14. mobile 502. <lb/>e 6. æ&longs;timentur. g 6. lectoris. h 9. vt materia. 15. Fit. 504. f 6. vacui. 11. cau&longs;&longs;æ. g 1. penderet. 505. d 3. afferentur. 506. <lb/>f 12. explodatur. 507. a 5. proiectio. 15. remotè. 511. b 3. tolerante 512. g 9. hypeccaumati. 513. a 4. compo&longs;itus. b 2 ignt. <lb/>d 4. amplificato. 515. a 15. &longs;iquodam illa. 16. iudicium. b 2. ca verèd 516. f 15. mouet. g 2. te docuit. 518. e 15. motu præt, <lb/>g 15. & à cau&longs;sis. h 3. inten&longs;um. 9. cidem. 519. d 14. vel ignem. 52<gap/>. c 14. mon&longs;trat item vt latius. 523. c 13. vt in æqual. <lb/>d 14. hoc &longs;ic. 524. c 9. &longs;i fuerit. 15. quam. 525. a 4. <expan abbr="rõ">rom</expan>. 6. certi. c 1. dela&longs;&longs;ari. 6. cert&ecedil;. 526. g 3. ca quæ. h 4. proportionum. <lb/>527. a 11. acre. b 5. Phy&longs;icarum. 6 explicatu. 528. e 7. e&longs;t propor. 14. ea quæ æquè. h 15. dupliciter. 529. a 10. veloctorem, <lb/>530. e 13. tempori. f 15. con&longs;tituto variatur. 531. d 8. vtique. 532. g 11. cen&longs;um. h 1. in infinitum. 533. c 14. quàm axem, <lb/>&longs;eu manub. 15. item &longs;int oportet. d 9 continuare.</s></p> | <s>443. C 5. caducarum. </s><s>d 1. motuum. 444. g 1. quibu&longs;dam term. 12. e&longs;&longs;e. 11. a&longs;siduè. 445. a 12. manere. </s><s>b 4. po&longs;&longs;emus. 8. ca­<lb/>&longs;orem. </s><s>d 1. eum. 446. g 12. materiæ. 447. d 16. habcat. 448 e 9. perfectus. 14. Græci. </s><s>g 4. colum. 10. ob. 11. vacauit. 453. <lb/>a 15. e&longs;&longs;e confim. </s><s>c 1. &longs;anæ. 2. tum motum. 459. f 8. magnitudinem. 14. feretur. </s><s>h 4. habebant. 9. manent. 458. c 11. ellip&longs;i. </s><s><lb/>g 13 terra. 461. a 3. medium. 462. f 3. minus. </s><s>g 2. e&longs;t terrenæ. 463. a 12 &longs;olum. </s><s>b 1. priuationes. </s><s>c 6. comparantur vt in. 7. <lb/>qucant. </s><s>d 3. ex his &longs;int quæ &longs;imp. 10. <expan abbr="neq.">neque</expan> ibi. 464. e 6. <expan abbr="rationi&longs;&qacute;">rationi&longs;que</expan>. f 2. pendere. 8. collatum. 13. afferente. </s><s>g 3. ille. 12. aërem <lb/>in aqua 13. noluit. </s><s>h 3. con&longs;tituere. 465. a 1. minus. 7. cogatur. </s><s>c 2. in&longs;tar. 466. f 1. definitiones. 12. indicant. 13. <foreign lang="greek">i(/sas<gap/>ai.</foreign><lb/>g 16. quam illi. </s><s>h 12. præceps. 467. a 10. nubes. </s><s>b 12. omni. </s><s>d 15. diluta. 468. f 3. naturæ cond. </s><s>g 2. defendi. 8. erunt. </s><s>h 7. <lb/>accidens. 13. e&longs;t ctrcum&longs;. 469. b 14. albi&longs;simum. </s><s>c 14. &longs;iquis. 470. f 4. autem ex. 472. e 1. quod e&longs;t. </s><s>g 11. potitura. 473. a 14. <lb/>id quod e&longs;t præt. 15. pr&ecedil;ter naturam diutur. </s><s>co quod &longs;ecundum naturam. </s><s>b 8. qui cx &longs;ecrer. </s><s>d 12. E&longs;t huiu&longs;modi. 475. a 3. i&longs;te <lb/>4. illi. 476. f 5 repurgari. </s><s>h 6. <expan abbr="machinatã">machinatam</expan>. 13. à leu. 477. b 1. con&longs;ci&longs;cat. </s><s>c 1. aërem. 478. f 15. &longs;i. 480. f 6. liberè. 14. maris. </s><s><lb/>g 4. commemorare. 5. cura &longs;upp. 9 habent: minus. 10. fers. 482. c 13. dela&longs;&longs;atæ. 484. e 3. terra. </s><s>f 3. materiæ. </s><s>g 5. quin. </s><s>h <lb/>13. nunc ad Aucr. 485. c 6. his ob&longs;i&longs;ti. </s><s>d 3. medici. 7. Facit. 486. f 7. &longs;alis. 8. &longs;alis. 9. <expan abbr="ouũ">ouum</expan>. 487. b 6. re&longs;per&longs;a. </s><s>illita. </s><s>c 13. conta­<lb/>ctum. 488. e 1. den&longs;e&longs;cet 9. &longs;i lana qua. </s><s>g 3. perfungendum h 13. natura. 490. c 2. temporis. 8. acri. </s><s>f 4 organico. 7. humi­<lb/>da. 491. a 7. cum docet. </s><s>b 12. pyramidem. 14. vero octa hed. </s><s>b 11. vi coact&ecedil;. 493. b 7. demer&longs;a. 11. iri demer. </s><s>d 5. ci<gap/>cun­<lb/>ferentia. 7. demei&longs;am. 495. c 12. ad id præ&longs;t. </s><s>d 2. exoriatur. 5. oppugnent. 496. f 12. con&longs;titit. 15. æqua. 497. b 13 excu­<lb/>ditur. </s><s>c 5. partes e&longs;&longs;e. </s><s>d 13. quam exercet. 498. c 10. dimi&longs;&longs;o. </s><s>h 13. quia non materia. 500. e 11. per &longs;e na&longs;e. 14. mobile 502. <lb/>e 6. æ&longs;timentur. </s><s>g 6. lectoris. </s><s>h 9. vt materia. 15. Fit. 504. f 6. vacui. 11. cau&longs;&longs;æ. </s><s>g 1. penderet. 505. d 3. afferentur. 506. <lb/>f 12. explodatur. 507. a 5. proiectio. 15. remotè. 511. b 3. tolerante 512. g 9. hypeccaumati. 513. a 4. compo&longs;itus. </s><s>b 2 ignt. </s><s><lb/>d 4. amplificato. 515. a 15. &longs;iquodam illa. 16. iudicium. </s><s>b 2. ca verèd 516. f 15. mouet. </s><s>g 2. te docuit. 518. e 15. motu præt, <lb/>g 15. & à cau&longs;sis. </s><s>h 3. inten&longs;um. 9. cidem. 519. d 14. vel ignem. 52<gap/>. c 14. mon&longs;trat item vt latius. 523. c 13. vt in æqual. </s><s><lb/>d 14. hoc &longs;ic. 524. c 9. &longs;i fuerit. 15. quam. 525. a 4. <expan abbr="rõ">rom</expan>. 6. certi. </s><s>c 1. dela&longs;&longs;ari. 6. cert&ecedil;. 526. g 3. ca quæ. </s><s>h 4. proportionum. <lb/>527. a 11. acre. </s><s>b 5. Phy&longs;icarum. 6 explicatu. 528. e 7. e&longs;t propor. 14. ea quæ æquè. </s><s>h 15. dupliciter. 529. a 10. veloctorem, <lb/>530. e 13. tempori. </s><s>f 15. con&longs;tituto variatur. 531. d 8. vtique. 532. g 11. cen&longs;um. </s><s>h 1. in infinitum. 533. c 14. quàm axem, <lb/>&longs;eu manub. 15. item &longs;int oportet. </s><s>d 9 continuare.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO SEXTO.</s></p> | <s>EX LIBRO SEXTO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>536. H 7. abdita. 539. a 3. exi&longs;timare &longs;i diucr&longs;as. b 9. tandem oracula reddat. 541. b 9. eandem. 542 c 5. &longs;it de. 543. d 12. <lb/>abeant. 544. h 15. careamns &longs;i reliquimus, aut. 548. e 15. &longs;eclis. 550. g 4. eum. h 7. fallaciam. 552. f 9. e&longs;t ex in mu&longs;. 15. pri­<lb/>uationis nomine. 553. d 5. dixerim. 554. h 2. abire. 3. qua quer. 555. a 6. &longs;ubiecto. d 6. potentia. 559. d 3. quendam. 14. <lb/>cum abeant. 560. g 5. dicuntur e&longs;&longs;e. 6. cen&longs;entur. 561. d 9. quæ nupet. 565. a 2. quantas. d 3. id e&longs;t. 566. h 7. v&longs;us vt. 567. <lb/>b 14. genitura. d 5. actui contrarium. 568. e 14. ad <expan abbr="actũ">actum</expan>. f 6. at hoc. 11. futuram. h 3. & e&longs;t. 12. habitam. 569. a 11. deriuan­<lb/>tur. 12. materia &longs;it. 570. e 2. ip&longs;ius. f 2. accidit. h 13. foima. 571. b 10. <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan>. c 2. natura. 572. c 4. oppo&longs;ita. g 9. natura. <lb/>h 7. certi. 573. b 14. <expan abbr="naturã">naturam</expan>. 574. f 10. intelligit. g 3. e&longs;&longs;icientis. 575. a 9. modo. 12. &longs;ic. b 7. varietur. c 11. ab ip&longs;o. d 7. <expan abbr="tãta">tanta</expan>. <lb/>576. f 1. indicans. 578. f 8. igitur. h 1. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 579. a 5. aliter fore, vt idem e&longs;&longs;et. 580. e 3. <foreign lang="greek">u(/parcin. 4. u(/parcein.</foreign> 581. c 7. <lb/>quitria. 582. c 13. habent. f 2. munerib. 583. c 14. &longs;iue etiam. d 2. a&longs;signari &longs;icut etiam reb. artificio&longs;is. 584, g 9. a&longs;&longs;ecutæ, <lb/>h 2. properemus. 585. b 13. conntuenda. 587. a 9. curio&longs;us. d 8. &longs;it nec'ne. 588. c 8. præditas &longs;ol. 593. a 11. inferiorum. b 2. <lb/>aimus. 4. e&longs;&longs;entiæ. 594. h 13. præterea. 596. g 7. hic etiam. 597. a 5. <expan abbr="atq.">atque</expan> d 2. vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> 13. repetiatur. 600. g. 1. in materiam. <lb/>h 1. quàm in homine quae rel. 4. generatim. 601. a 13. &longs;int. 602. c 7. <expan abbr="co&qacute;">coque</expan>. 603. a 5. nec ab ip&longs;ius. d 6. prærepta. 13. memoret. <lb/>604. h 12. quod &longs;i non. 605. b 11. &longs;ecere. d 10. veiutos. 609. a 14. innitantur. c 15. temeie. 610. g 15. appetituum. 611. b 10. <lb/>eam quæ. c 14. cuenirent. d 2. qua&longs;dam. 612. g 14. foret. 613. b 1. &longs;it qui. 7. primum. 9. can&longs;l&ecedil;. c 1. occidere. d 1. vis. 614. <lb/>f 11. prædicati. g 15. perfectionis. 615. c 14. determinatè. c 3. <expan abbr="tñ">tnm</expan> vi. 616. f 3. naturæ. h 13. hæc autem in materiæ. po&longs;lunt. <lb/>617. a 15. contingentiæ. c 13. <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 618. f 1. oppo&longs;ita. 619. c 1. ex communt. 620. c 1. in primis. f 2. quodam nodo. h 7. pa­<lb/>trare. 621. d 9. &longs;it aliquid. 623. a 1. fato. d 1. nimium. 624. g 2. terminum. 625. c 3. verum. 627. b 13. aqua item. 628. g 2. <lb/>inquiens. 3. materia. 8. &longs;enibus. 13. <expan abbr="cõmodè">commodè</expan>. 629. a 11. &longs;eae. b 13. eum locum. d 9. auctoritate. 10. qua vniu. 12. ne hilum. <lb/>630. f 13. odit. 631. a 10. laba&longs;cit. 634. g 4. videri. h 1. æ&longs;tate. 635. b 6. careant. 13. &longs;implicius. 636. g 4. &longs;uccedere. hæc ha­<lb/>benda e&longs;t bona mala'ue fortuna. &longs;imile. h 7. Chymi&longs;tas. 14. arte. 637. a 15. eadem. c 12. vel modum d 4. mytulos. 638. c 2. <lb/>ex &longs;emine & ex. 6. certa. f 2. propagantur. 6. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> g 9. ablationem. 11. immanentem. 640. e 8. &longs;ignificata. g 2. arbitra­<lb/>mur. 641. b 11. di&longs;&longs;iciles. c 5. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> d 13. &longs;i ignis.</s></p> | <s>536. H 7. abdita. 539. a 3. exi&longs;timare &longs;i diucr&longs;as. </s><s>b 9. tandem oracula reddat. 541. b 9. eandem. 542 c 5. &longs;it de. 543. d 12. <lb/>abeant. 544. h 15. careamns &longs;i reliquimus, aut. 548. e 15. &longs;eclis. 550. g 4. eum. </s><s>h 7. fallaciam. 552. f 9. e&longs;t ex in mu&longs;. 15. pri­<lb/>uationis nomine. 553. d 5. dixerim. 554. h 2. abire. 3. qua quer. 555. a 6. &longs;ubiecto. </s><s>d 6. potentia. 559. d 3. quendam. 14. <lb/>cum abeant. 560. g 5. dicuntur e&longs;&longs;e. 6. cen&longs;entur. 561. d 9. quæ nupet. 565. a 2. quantas. </s><s>d 3. id e&longs;t. 566. h 7. v&longs;us vt. 567. <lb/>b 14. genitura. </s><s>d 5. actui contrarium. 568. e 14. ad <expan abbr="actũ">actum</expan>. f 6. at hoc. 11. futuram. </s><s>h 3. & e&longs;t. 12. habitam. 569. a 11. deriuan­<lb/>tur. 12. materia &longs;it. 570. e 2. ip&longs;ius. </s><s>f 2. accidit. </s><s>h 13. foima. 571. b 10. <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan>. c 2. natura. 572. c 4. oppo&longs;ita. </s><s>g 9. natura. </s><s><lb/>h 7. certi. 573. b 14. <expan abbr="naturã">naturam</expan>. 574. f 10. intelligit. </s><s>g 3. e&longs;&longs;icientis. 575. a 9. modo. 12. &longs;ic. </s><s>b 7. varietur. </s><s>c 11. ab ip&longs;o. </s><s>d 7. <expan abbr="tãta">tanta</expan>. <lb/>576. f 1. indicans. 578. f 8. igitur. </s><s>h 1. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 579. a 5. aliter fore, vt idem e&longs;&longs;et. 580. e 3. <foreign lang="greek">u(/parcin. 4. u(/parcein.</foreign> 581. c 7. <lb/>quitria. 582. c 13. habent. </s><s>f 2. munerib. 583. c 14. &longs;iue etiam. </s><s>d 2. a&longs;signari &longs;icut etiam reb. </s><s>artificio&longs;is. 584, g 9. a&longs;&longs;ecutæ, <lb/>h 2. properemus. 585. b 13. conntuenda. 587. a 9. curio&longs;us. </s><s>d 8. &longs;it nec'ne. 588. c 8. præditas &longs;ol. 593. a 11. inferiorum. </s><s>b 2. <lb/>aimus. 4. e&longs;&longs;entiæ. 594. h 13. præterea. 596. g 7. hic etiam. 597. a 5. <expan abbr="atq.">atque</expan> d 2. vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> 13. repetiatur. 600. g. 1. in materiam. </s><s><lb/>h 1. quàm in homine quae rel. 4. generatim. 601. a 13. &longs;int. 602. c 7. <expan abbr="co&qacute;">coque</expan>. 603. a 5. nec ab ip&longs;ius. </s><s>d 6. prærepta. 13. memoret. <lb/>604. h 12. quod &longs;i non. 605. b 11. &longs;ecere. </s><s>d 10. veiutos. 609. a 14. innitantur. </s><s>c 15. temeie. 610. g 15. appetituum. 611. b 10. <lb/>eam quæ. </s><s>c 14. cuenirent. </s><s>d 2. qua&longs;dam. 612. g 14. foret. 613. b 1. &longs;it qui. 7. primum. 9. can&longs;l&ecedil;. </s><s>c 1. occidere. </s><s>d 1. vis. 614. <lb/>f 11. prædicati. </s><s>g 15. perfectionis. 615. c 14. determinatè. </s><s>c 3. <expan abbr="tñ">tnm</expan> vi. 616. f 3. naturæ. </s><s>h 13. hæc autem in materiæ. </s><s>po&longs;lunt. <lb/>617. a 15. contingentiæ. </s><s>c 13. <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 618. f 1. oppo&longs;ita. 619. c 1. ex communt. 620. c 1. in primis. </s><s>f 2. quodam nodo. </s><s>h 7. pa­<lb/>trare. 621. d 9. &longs;it aliquid. 623. a 1. fato. </s><s>d 1. nimium. 624. g 2. terminum. 625. c 3. verum. 627. b 13. aqua item. 628. g 2. <lb/>inquiens. 3. materia. 8. &longs;enibus. 13. <expan abbr="cõmodè">commodè</expan>. 629. a 11. &longs;eae. </s><s>b 13. eum locum. </s><s>d 9. auctoritate. 10. qua vniu. 12. ne hilum. <lb/>630. f 13. odit. 631. a 10. laba&longs;cit. 634. g 4. videri. </s><s>h 1. æ&longs;tate. 635. b 6. careant. 13. &longs;implicius. 636. g 4. &longs;uccedere. </s><s>hæc ha­<lb/>benda e&longs;t bona mala'ue fortuna. &longs;imile. </s><s>h 7. Chymi&longs;tas. 14. arte. 637. a 15. eadem. </s><s>c 12. vel modum d 4. mytulos. 638. c 2. <lb/>ex &longs;emine & ex. 6. certa. </s><s>f 2. propagantur. 6. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> g 9. ablationem. 11. immanentem. 640. e 8. &longs;ignificata. </s><s>g 2. arbitra­<lb/>mur. 641. b 11. di&longs;&longs;iciles. </s><s>c 5. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> d 13. &longs;i ignis.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO SEPTIMO.</s></p> | <s>EX LIBRO SEPTIMO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>644. g 9. cum veter. 646. g 3. exi&longs;tunt. 647. d 4. complexionem. 649. 21. &longs;entientem. b 11. natura. 651. a 7. indicabitur. b 5. <lb/><expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. d 6. aerem. 652. c 7. è corp. g 4. & vi&longs;enda. 653. a 6. Bibuli <expan abbr="C&ecedil;&longs;ari&longs;&qacute;">C&ecedil;&longs;ari&longs;que</expan>. ludis. b 5. &longs;ubiectum. 12. ratio. d 14. co tan­<lb/>tum nomine. 655. c 2. materia pr&ecedil;cedat. 656. c 12. in &longs;ub&longs;tantia. f 5. dictum. 7. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 657. a 13. ip&longs;is. b 6. earum actus. <lb/>658. e 3. quantitas. 14. in &longs;equentib. <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> varias &longs;ormas oberrant at. 659. a 13. quæ per. 661. a 7. ob&longs;eruata. 662. e 4. pr&ecedil;­<lb/>finitur etiam quae totidem modis actus & pote&longs;tas accipiuntur quot &longs;unt categoriæ. g 7. præmon&longs;tratorem. 664. quod e&longs;t ex fig. <lb/>g 8. &longs;olet. 665. c 13. vt vna. 669. a 13. decreuerimus. d 5. ob&longs;eruari. 670. f 11. video quæ. h 1. æqu&ecedil;. 671. d 3. potiuntur. 5. <lb/>fignum per &longs;e. 675. c 8. <expan abbr="quæq.">quæque</expan> 676. e 1. vt vtr. 7. propo&longs;ita. h 12. e&longs;t. 678. g 13. &longs;it actu. 680. e 10. co nomine. 13. &longs;ectioni. | <s>644. g 9. cum veter. 646. g 3. exi&longs;tunt. 647. d 4. complexionem. 649. 21. &longs;entientem. </s><s>b 11. natura. 651. a 7. indicabitur. </s><s>b 5. <lb/><expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. d 6. aerem. 652. c 7. è corp. </s><s>g 4. & vi&longs;enda. 653. a 6. Bibuli <expan abbr="C&ecedil;&longs;ari&longs;&qacute;">C&ecedil;&longs;ari&longs;que</expan>. ludis. </s><s>b 5. &longs;ubiectum. 12. ratio. </s><s>d 14. co tan­<lb/>tum nomine. 655. c 2. materia pr&ecedil;cedat. 656. c 12. in &longs;ub&longs;tantia. </s><s>f 5. dictum. 7. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 657. a 13. ip&longs;is. </s><s>b 6. earum actus. <lb/>658. e 3. quantitas. 14. in &longs;equentib. <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> varias &longs;ormas oberrant at. 659. a 13. quæ per. 661. a 7. ob&longs;eruata. 662. e 4. pr&ecedil;­<lb/>finitur etiam quae totidem modis actus & pote&longs;tas accipiuntur quot &longs;unt categoriæ. </s><s>g 7. præmon&longs;tratorem. 664. quod e&longs;t ex fig. <lb/>g 8. &longs;olet. 665. c 13. vt vna. 669. a 13. decreuerimus. </s><s>d 5. ob&longs;eruari. 670. f 11. video quæ. </s><s>h 1. æqu&ecedil;. 671. d 3. potiuntur. 5. <lb/>fignum per &longs;e. 675. c 8. <expan abbr="quæq.">quæque</expan> 676. e 1. vt vtr. 7. propo&longs;ita. </s><s>h 12. e&longs;t. 678. g 13. &longs;it actu. 680. e 10. co nomine. 13. &longs;ectioni. |
| <pb xlink:href="014/01/018.jpg"/>g 10. at &longs;i illud verò e&longs;&longs;e. 681. a 6. &longs;oli, c 1. horremus. 6. <expan abbr="animatorũ">animatorum</expan>. d 7. labe&longs;actetur. 682. g 12. fine & propter aliud; propt. <lb/>6<gap/>5. 214 quodlibet <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> hoc eff. ibid. nec <expan abbr="tñ">tnm</expan>. c 8. &longs;en&longs;um. 686. e 12. tum fit. 687. c 5. tn qu&ecedil; <expan abbr="plcrun&qacute;">plcrunque</expan>. 7. profe&longs;lus e&longs;t aliquid <lb/>688, g 10. virtutem, &longs;ic, 690. f 13. procedit. 691. a 7. ad auctu. b 8, <expan abbr="vtri&longs;&qacute;">vtri&longs;que</expan>. 693. a 13, <expan abbr="alent&etilde;">alentem</expan> & aug. b 6. i. aug. c 12, nunc &longs;ub. <lb/>d 1. vti, non de&longs;unt qui. 8. natura calor. 694. h 14. actionem. 695. a 5. comminut&ecedil;. 10. in&longs;trumenta. b 14. valet. c 13. vinen­<lb/>tib. 15. alimentitij. 696. g 4. &longs;eparatus. 697. b. 14. & qua&longs;i in ipio. 15. nequiuit. 698 h 8. adipi&longs;catur. 699. c 3 fundetur item <lb/>à nutr, 705. b 6. eædem. c 3. hæc nobis. d 9. natura dicitur. 706, c 7. formam. 11. The&longs;ei. 12. remorum. f 4. adæquat. 8. par <lb/>té prob. 9. verbis. 707. a 5. atqui. 6. tribueretur. 9. fit per. 11. fit per. 15. certi. b 6. e&longs;t auct. c 6. nec per &longs;eip&longs;am. <expan abbr="cõ&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan>. 8. <lb/>poterunt. d 8. quæ &longs;ic. 11. &longs;tatuat. 13. ferunt. 708. g 13. vt eius bene. 14. qualitate talem hoc e&longs;t, h 4. motiones. 11. refici. <lb/>17. patiente conuenit inter. 709. a 10. permcet. d 6. materiam qu&ecedil; toto. 710. f 7. debeat. in tit. euertuntur. 712. e 16. ab il­<lb/>lis. g 4. huc. 7. di&longs;&longs;ecetur nullo. 9. ne exh. 713. b 15. niti. c 1. partib. cont. 714. c 6. in quo primo. 13. po&longs;simus. 715. a 6. <lb/>abjtu. b 16. vt exhaur. d 5. Byzantij. 11. Fui&longs;&longs;ent. 716. f 6. videre e&longs;t. 7. ex qua. 9. augentur. 717. a 4. <expan abbr="planũ">planum</expan> quod. b 13. certa. <lb/>d 4. cum effic. 8. ab&longs;entia. 12. <expan abbr="primo&qacute;">primoque</expan>. 16. altero. 718. c 4. <expan abbr="tam&qacute;">tamque</expan>. 5. Sed hæc. g 8. <expan abbr="neq.">neque</expan> hæc. 719. a 16. quale. b 9. adnexa. <lb/>16, mutationem. d 12. fue<gap/>t. 720. e 3. quantitatis. 5. &longs;it calidius. f 10. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quod. g 2. nec plurib. 16. cau&longs;&longs;am. h 15. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab. 721. <lb/>a 4. &longs;uccedente. 9. naturam. d 15. fuerint. 722. e 4. præter naturam. 8. pote&longs;t. 14. den&longs;atum.</s></p> | <pb xlink:href="014/01/018.jpg"/>g 10. at &longs;i illud verò e&longs;&longs;e. 681. a 6. &longs;oli, c 1. horremus. 6. <expan abbr="animatorũ">animatorum</expan>. d 7. labe&longs;actetur. 682. g 12. fine & propter aliud; propt. <lb/>6<gap/>5. 214 quodlibet <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> hoc eff. </s><s>ibid. </s><s>nec <expan abbr="tñ">tnm</expan>. c 8. &longs;en&longs;um. 686. e 12. tum fit. 687. c 5. tn qu&ecedil; <expan abbr="plcrun&qacute;">plcrunque</expan>. 7. profe&longs;lus e&longs;t aliquid <lb/>688, g 10. virtutem, &longs;ic, 690. f 13. procedit. 691. a 7. ad auctu. </s><s>b 8, <expan abbr="vtri&longs;&qacute;">vtri&longs;que</expan>. 693. a 13, <expan abbr="alent&etilde;">alentem</expan> & aug. </s><s>b 6. i. </s><s>aug. </s><s>c 12, nunc &longs;ub. </s><s><lb/>d 1. vti, non de&longs;unt qui. 8. natura calor. 694. h 14. actionem. 695. a 5. comminut&ecedil;. 10. in&longs;trumenta. </s><s>b 14. valet. </s><s>c 13. vinen­<lb/>tib. 15. alimentitij. 696. g 4. &longs;eparatus. 697. b. 14. & qua&longs;i in ipio. 15. nequiuit. 698 h 8. adipi&longs;catur. 699. c 3 fundetur item <lb/>à nutr, 705. b 6. eædem. </s><s>c 3. hæc nobis. </s><s>d 9. natura dicitur. 706, c 7. formam. 11. The&longs;ei. 12. remorum. </s><s>f 4. adæquat. 8. par <lb/>té prob. 9. verbis. 707. a 5. atqui. 6. tribueretur. 9. fit per. 11. fit per. 15. certi. </s><s>b 6. e&longs;t auct. </s><s>c 6. nec per &longs;eip&longs;am. <expan abbr="cõ&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan>. 8. <lb/>poterunt. </s><s>d 8. quæ &longs;ic. 11. &longs;tatuat. 13. ferunt. 708. g 13. vt eius bene. 14. qualitate talem hoc e&longs;t, h 4. motiones. 11. refici. <lb/>17. patiente conuenit inter. 709. a 10. permcet. </s><s>d 6. materiam qu&ecedil; toto. 710. f 7. debeat. </s><s>in tit. </s><s>euertuntur. 712. e 16. ab il­<lb/>lis. </s><s>g 4. huc. 7. di&longs;&longs;ecetur nullo. 9. ne exh. 713. b 15. niti. </s><s>c 1. partib. cont. 714. c 6. in quo primo. 13. po&longs;simus. 715. a 6. <lb/>abjtu. </s><s>b 16. vt exhaur. </s><s>d 5. Byzantij. 11. Fui&longs;&longs;ent. 716. f 6. videre e&longs;t. 7. ex qua. 9. augentur. 717. a 4. <expan abbr="planũ">planum</expan> quod. </s><s>b 13. certa. </s><s><lb/>d 4. cum effic. 8. ab&longs;entia. 12. <expan abbr="primo&qacute;">primoque</expan>. 16. altero. 718. c 4. <expan abbr="tam&qacute;">tamque</expan>. 5. Sed hæc. </s><s>g 8. <expan abbr="neq.">neque</expan> hæc. 719. a 16. quale. </s><s>b 9. adnexa. <lb/>16, mutationem. </s><s>d 12. fue<gap/>t. 720. e 3. quantitatis. 5. &longs;it calidius. </s><s>f 10. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quod. </s><s>g 2. nec plurib. 16. cau&longs;&longs;am. </s><s>h 15. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab. 721. <lb/>a 4. &longs;uccedente. 9. naturam. </s><s>d 15. fuerint. 722. e 4. præter naturam. 8. pote&longs;t. 14. den&longs;atum.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO OCTAVO.</s></p> | <s>EX LIBRO OCTAVO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>723. C 10. <foreign lang="greek">a)lloi/wsis, a)lloi_on</foreign> &longs;emper lege cum gemino <foreign lang="greek">ll</foreign>. 724. e 9. po&longs;&longs;e&longs;sione. 10. ill&ecedil;. 726. g 14. huius e&longs;t actu. h 7. &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ. 12. & à c&ecedil;ter. e 16. Eri&longs;&longs;ic <gap/>s. 727. c 15. nexum. d 1. propter &longs;e fines. 2. po&longs;teriora. 14. &longs;pecta. 728. e 6. &longs;ic ordin. g 4. <lb/>fit fieri. 10. impedientia. 729. c 11. motus qui. d 16. illarum. 730. h 8. &longs;ucce&longs;&longs;u. 732. f 14. inueniendum. 733. c 11. actus ac­<lb/>cidentis ex actu. 734. e 8. totam. f 4. rationis. 737. b 7. acris. 738. h 16. hoc meo. 739. b 13. qualitati. 740. f 9. ac generib. <lb/>h 17. mendis. 743. b 12. innitatur. d 15. cum tamen. 745. b 12. quam. 746. e 16. ip&longs;e. g 10. tertio. 747. b 11. aut verò 13. <lb/><gap/>upre&longs;&longs;ui. c 7. intendi. 749. b 4. ab&longs;olute. 750. f 12. profe&longs;si. g 4. <expan abbr="vs&qtilde;">vsquae</expan>. h 15. nemo. 752. e 8. reparari. 754. c 6. item. 755. c 5. <lb/>fic &longs;olum. 8. per actum &longs;ecundum. 756. fin tit. clem&ecedil;ntis. 8. mouentur. 9. deletur. 757. d 12. effecta. 758, e 2. &longs;en&longs;um 4. <lb/>&longs;uperiora. 7. Ari&longs;totelea. g 6. remi&longs;siorem. 8. vt mos. 759. b 5. nix. 6. cos exi&longs;tit, 12. materiæ. d 5. obtinebat. 760. g 12. ad <lb/>illas. 761. a 5. perfectioris. b 8. colorum. 762. e 7. nobis. g 4. permi&longs;&longs;ione. 763. b 4. fit. 11. pictoribus. 14. non &longs;it. c 4. philo­<lb/>&longs;ophotum. 764. f 7. eget. g 10. contracto. 766. e 5. vt ternuni. h 13. halitus. 15. halitus. 767. c 8. acutam. 14. donare. d 15­<lb/>&longs;cquitur. 768. c 11. non e&longs;t. 770 g 3. mucronc. 771. b 6. & nigro. d <gap/> 7. anacla&longs;i<gap/>. 772. f 8. contraria &. g 2. vim. h 16. ex <lb/>æquo. 773. b 14. accipiet. 774. f 14. qualitates. h 7. ponantur. 14. ambig&longs;<gap/>as. 775. a 10. quo ex. d 1. &longs;int. 3. conditione <expan abbr="tãtũ">tantum</expan>. <lb/>777. a 14. &longs;en&longs;iles. d 15. & fine. 778. e 3. hos bon. 6. defendes. 779. a 3. & &longs;unt. 8. <expan abbr="atq.">atque</expan> c 4. in his e&longs;t. d 14. nullius. 17. ita. <lb/>780. g 1. repa&longs;sio. 2. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> 3. priore. 15. benefica. h 4. communicat. &longs;unt entia. 781. c 9. acrem. d 10. propriore. 782 e 16. <lb/>fundum. h 17. non pote&longs;t. 783. b 13. contractam. d 17. accidenti. 784. e 10. quæalij. 11. innitatur. f 8. perhibetur. h 10. <lb/>producenda. 785 a 2. po&longs;itura. 5. &longs;it vt. d 16. quos tamen. 786. g 14. luminis. h 10. d<gap/>uer&longs;a. 787. a 3. nulla. 788. f 15 potiri. <lb/>16. terminos omnes. 789. b 11. fuerit. 16. nimium. c 10. vel ex extr. 790. e 4. ob <expan abbr="cam&qacute;">camque</expan>. rem. 14. primæ. 15. euidentior. <lb/>791. a 7. ab altero. c 15. &longs;pectari. 792. g 11. &longs;ummè. 794. e 11. infigantur. g 8. vnum. 795. d 5. fuerint. 796. g 7. <foreign lang="greek">gonu xnh/­<lb/>m<gap/>s</foreign>. 797. a 8. debilitatum. 9. ni&longs;u. b 4. <foreign lang="greek">pa/qous</foreign> &. 9. omni. d 8. naturalis. 798. g 6. explicata. 11. è voto. h 4. contrariis. 6. <lb/>præ&longs;tantia. 12. quidé actu. 799. a 12. <expan abbr="eou&longs;&qacute;">eou&longs;que</expan>. d 8. denominationes. 800. h 6. circum. 801. a 1. facilis. d 7. forma. 802. e 2. ab <lb/>illis. 4. <expan abbr="quorũ">quorum</expan>. 803. a 2. <expan abbr="cand&etilde;">candem</expan>. 805 a 2. <expan abbr="cũcta">cuncta</expan> igituŕ. c 8. coniuctis. d 2. fuerint. 806. e 10. & ne clem. f 2. vt &longs;i 807. a 8. motu. <lb/>d 6. perhibetur. 808. h 15. pr&ecedil;&longs;tat. 809. a 11. motus.</s></p> | <s>723. C 10. <foreign lang="greek">a)lloi/wsis, a)lloi_on</foreign> &longs;emper lege cum gemino <foreign lang="greek">ll</foreign>. 724. e 9. po&longs;&longs;e&longs;sione. 10. ill&ecedil;. 726. g 14. huius e&longs;t actu. </s><s>h 7. &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ. 12. & à c&ecedil;ter. </s><s>e 16. Eri&longs;&longs;ic <gap/>s. 727. c 15. nexum. </s><s>d 1. propter &longs;e fines. 2. po&longs;teriora. 14. &longs;pecta. 728. e 6. &longs;ic ordin. </s><s>g 4. <lb/>fit fieri. 10. impedientia. 729. c 11. motus qui. </s><s>d 16. illarum. 730. h 8. &longs;ucce&longs;&longs;u. 732. f 14. inueniendum. 733. c 11. actus ac­<lb/>cidentis ex actu. 734. e 8. totam. </s><s>f 4. rationis. 737. b 7. acris. 738. h 16. hoc meo. 739. b 13. qualitati. 740. f 9. ac generib. <lb/>h 17. mendis. 743. b 12. innitatur. </s><s>d 15. cum tamen. 745. b 12. quam. 746. e 16. ip&longs;e. </s><s>g 10. tertio. 747. b 11. aut verò 13. <lb/><gap/>upre&longs;&longs;ui. </s><s>c 7. intendi. 749. b 4. ab&longs;olute. 750. f 12. profe&longs;si. </s><s>g 4. <expan abbr="vs&qtilde;">vsquae</expan>. h 15. nemo. 752. e 8. reparari. 754. c 6. item. 755. c 5. <lb/>fic &longs;olum. 8. per actum &longs;ecundum. 756. fin tit. </s><s>clem&ecedil;ntis. 8. mouentur. 9. deletur. 757. d 12. effecta. 758, e 2. &longs;en&longs;um 4. <lb/>&longs;uperiora. 7. Ari&longs;totelea. </s><s>g 6. remi&longs;siorem. 8. vt mos. 759. b 5. nix. 6. cos exi&longs;tit, 12. materiæ. </s><s>d 5. obtinebat. 760. g 12. ad <lb/>illas. 761. a 5. perfectioris. </s><s>b 8. colorum. 762. e 7. nobis. </s><s>g 4. permi&longs;&longs;ione. 763. b 4. fit. 11. pictoribus. 14. non &longs;it. </s><s>c 4. philo­<lb/>&longs;ophotum. 764. f 7. eget. </s><s>g 10. contracto. 766. e 5. vt ternuni. </s><s>h 13. halitus. 15. halitus. 767. c 8. acutam. 14. donare. </s><s>d 15­<lb/>&longs;cquitur. 768. c 11. non e&longs;t. 770 g 3. mucronc. 771. b 6. & nigro. </s><s>d <gap/> 7. anacla&longs;i<gap/>. 772. f 8. contraria &. </s><s>g 2. vim. </s><s>h 16. ex <lb/>æquo. 773. b 14. accipiet. 774. f 14. qualitates. </s><s>h 7. ponantur. 14. ambig&longs;<gap/>as. 775. a 10. quo ex. </s><s>d 1. &longs;int. 3. conditione <expan abbr="tãtũ">tantum</expan>. <lb/>777. a 14. &longs;en&longs;iles. </s><s>d 15. & fine. 778. e 3. hos bon. 6. defendes. 779. a 3. & &longs;unt. 8. <expan abbr="atq.">atque</expan> c 4. in his e&longs;t. </s><s>d 14. nullius. 17. ita. <lb/>780. g 1. repa&longs;sio. 2. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> 3. priore. 15. benefica. </s><s>h 4. communicat. &longs;unt entia. 781. c 9. acrem. </s><s>d 10. propriore. 782 e 16. <lb/>fundum. </s><s>h 17. non pote&longs;t. 783. b 13. contractam. </s><s>d 17. accidenti. 784. e 10. quæalij. 11. innitatur. </s><s>f 8. perhibetur. </s><s>h 10. <lb/>producenda. 785 a 2. po&longs;itura. 5. &longs;it vt. </s><s>d 16. quos tamen. 786. g 14. luminis. </s><s>h 10. d<gap/>uer&longs;a. 787. a 3. nulla. 788. f 15 potiri. <lb/>16. terminos omnes. 789. b 11. fuerit. 16. nimium. </s><s>c 10. vel ex extr. 790. e 4. ob <expan abbr="cam&qacute;">camque</expan>. rem. 14. primæ. 15. euidentior. <lb/>791. a 7. ab altero. </s><s>c 15. &longs;pectari. 792. g 11. &longs;ummè. 794. e 11. infigantur. </s><s>g 8. vnum. 795. d 5. fuerint. 796. g 7. <foreign lang="greek">gonu xnh/­<lb/>m<gap/>s</foreign>. 797. a 8. debilitatum. 9. ni&longs;u. </s><s>b 4. <foreign lang="greek">pa/qous</foreign> &. 9. omni. </s><s>d 8. naturalis. 798. g 6. explicata. 11. è voto. </s><s>h 4. contrariis. 6. <lb/>præ&longs;tantia. 12. quidé actu. 799. a 12. <expan abbr="eou&longs;&qacute;">eou&longs;que</expan>. d 8. denominationes. 800. h 6. circum. 801. a 1. facilis. </s><s>d 7. forma. 802. e 2. ab <lb/>illis. 4. <expan abbr="quorũ">quorum</expan>. 803. a 2. <expan abbr="cand&etilde;">candem</expan>. 805 a 2. <expan abbr="cũcta">cuncta</expan> igituŕ. </s><s>c 8. coniuctis. </s><s>d 2. fuerint. 806. e 10. & ne clem. f 2. vt &longs;i 807. a 8. motu. </s><s><lb/>d 6. perhibetur. 808. h 15. pr&ecedil;&longs;tat. 809. a 11. motus.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO NONO.</s></p> | <s>EX LIBRO NONO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>814. F 3. ille fuer. h 6. Si quem. 815. a 9. hoc e&longs;t. b 3. ip&longs;um. 816 g 13. tantum. 817. b 14. dicta. e 13. aut fit. 14. dcderit. <lb/>818. f 8. terminum. 9. conuexum. 819. c 13. motui. 820. f 14. abeant. 821. a 13. nulla enim ratio. b 9. teporem. c 5. lis ami­<lb/>citia'ue. 822. f 2. &longs;ed. h 1. gnauiter. 823. a 5. re&longs;pondeas. 824. e 7. &longs;it minus. f 10. iudicantium. h 16. cau&longs;&longs;a. 825. a 12. effc­<lb/>ctuum. effectuum, & cau&longs;t. d 3. excel&longs;æ. 11. diluam ag. 829. c 8. optimæ. 830. e 1. <expan abbr="coniecturã">coniecturam</expan>. 11. <expan abbr="morti&longs;&qacute;">morti&longs;que</expan>. 831. a 5. ni prius. <lb/>d 14. exagitatio. 832. g 3. quoad tamen. h 7. propinquius. 833. d 1. cogno&longs;cat. 834. g 5. incœpto. h 4. feriendo. 835. b 8. &longs;ie <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> c 5. Ne igitur. 836. f 2. fecerint. 837. c 6. indicat. 838. e 15. per &longs;&ecedil; mouere aut mou. f 9. vt in homin. g 1. & id in iis à <lb/>prouc. h 11. at qui hoc. 13. &longs;it id. 839. a 15. illa. 10. qua exord. c 7 qua ratione. 8. duab. d 15. à parte. 840. f 5. i. amplius <lb/>repon. g 2. tangeret. 841. d 11. ip&longs;um. 842. f 2. perpetua. 3. e&longs;&longs;e potius. g 11. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> etiam. 845. a 12. cœlo. d 12. perno&longs;cen­<lb/>das. 849. a 13. Hunc ctiam. b 11. Tum. d 2. vt color in ir. 851. a 9. te&longs;tantur. d 11. expetit. 8<gap/>3. a 5. <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ad locum omnib. <lb/>854. e 12 oppo&longs;itam. g 11. quod certè. 856. g 10. conditionib. h 13. erit eadem materia. 857. d 10 lucem aff. 859. d 10. <lb/><expan abbr="cõtinentur">continentur</expan>. 860. d 10. ac phy&longs;. 861. b 13. Ca<gap/>lippo. d 12. a&longs;&longs;cucratur. 862. g 5. totius primus. 863. c 4. aliam. 864. c 1. offen­<lb/>dat. 9 obtineat. 11. motum aggr. 12. 13. qui vere triplic. 865. b 6. partes. c 2. quæ pote&longs;tati &longs;ub<gap/>citur. 866. g 15 quae a<gap/>imad. <lb/>867. a 3. fit vt 868. e 12. 13. obiiciebatur. 869. a 11. <expan abbr="cõ&longs;entienter">con&longs;entienter</expan>. b 9. cau&longs;&longs;a vel in &longs;patij difformitate, vel in mou. c 6. a ccedit. <lb/>870. f 15. con&longs;tituitis? h 16. fit in &longs;om. 871. d 9. motum. 871. f 2. offeret. 873. d 12. Tertium. 874. h 8. &longs;anè vidctur. 875. <lb/>a 4. diuerla. d 16. punctus. 876. h 4. ne&longs;citur. 877. b 4. Quanuis autem hic. c 3. duplicetur. c 13. in tit. tempori. 878. e 13. <lb/>qualitates. 879. b 12. e&longs;&longs;entiæ. 881. c 4. videntur. 13. &longs;egiegatus. 882. e 3. accommodare. 7. tempori obn. 884. f 13. mo­<lb/>tus. h 10. moueatur. 885. b 9. perfectioris. 888. c 8. cur item. h 12. decas. 889. c 16. natura. d 10. e&longs;t ab Ari&longs;t. 891. a 1. ha­<lb/>bebant. b 6. po&longs;sts. c 7. my&longs;ticè.</s></p> | <s>814. F 3. ille fuer. </s><s>h 6. Si quem. 815. a 9. hoc e&longs;t. </s><s>b 3. ip&longs;um. 816 g 13. tantum. 817. b 14. dicta. </s><s>e 13. aut fit. 14. dcderit. <lb/>818. f 8. terminum. 9. conuexum. 819. c 13. motui. 820. f 14. abeant. 821. a 13. nulla enim ratio. </s><s>b 9. teporem. </s><s>c 5. lis ami­<lb/>citia'ue. 822. f 2. &longs;ed. </s><s>h 1. gnauiter. 823. a 5. re&longs;pondeas. 824. e 7. &longs;it minus. </s><s>f 10. iudicantium. </s><s>h 16. cau&longs;&longs;a. 825. a 12. effc­<lb/>ctuum. </s><s>effectuum, & cau&longs;t. </s><s>d 3. excel&longs;æ. 11. diluam ag. 829. c 8. optimæ. 830. e 1. <expan abbr="coniecturã">coniecturam</expan>. 11. <expan abbr="morti&longs;&qacute;">morti&longs;que</expan>. 831. a 5. ni prius. </s><s><lb/>d 14. exagitatio. 832. g 3. quoad tamen. </s><s>h 7. propinquius. 833. d 1. cogno&longs;cat. 834. g 5. incœpto. </s><s>h 4. feriendo. 835. b 8. &longs;ie <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> c 5. Ne igitur. 836. f 2. fecerint. 837. c 6. indicat. 838. e 15. per &longs;&ecedil; mouere aut mou. </s><s>f 9. vt in homin. </s><s>g 1. & id in iis à <lb/>prouc. </s><s>h 11. at qui hoc. 13. &longs;it id. 839. a 15. illa. 10. qua exord. </s><s>c 7 qua ratione. 8. duab. </s><s>d 15. à parte. 840. f 5. i. </s><s>amplius <lb/>repon. </s><s>g 2. tangeret. 841. d 11. ip&longs;um. 842. f 2. perpetua. 3. e&longs;&longs;e potius. </s><s>g 11. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> etiam. 845. a 12. cœlo. </s><s>d 12. perno&longs;cen­<lb/>das. 849. a 13. Hunc ctiam. </s><s>b 11. Tum. </s><s>d 2. vt color in ir. 851. a 9. te&longs;tantur. </s><s>d 11. expetit. 8<gap/>3. a 5. <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ad locum omnib. <lb/>854. e 12 oppo&longs;itam. </s><s>g 11. quod certè. 856. g 10. conditionib. h 13. erit eadem materia. 857. d 10 lucem aff. 859. d 10. <lb/><expan abbr="cõtinentur">continentur</expan>. 860. d 10. ac phy&longs;. 861. b 13. Ca<gap/>lippo. </s><s>d 12. a&longs;&longs;cucratur. 862. g 5. totius primus. 863. c 4. aliam. 864. c 1. offen­<lb/>dat. 9 obtineat. 11. motum aggr. 12. 13. qui vere triplic. 865. b 6. partes. </s><s>c 2. quæ pote&longs;tati &longs;ub<gap/>citur. 866. g 15 quae a<gap/>imad. <lb/>867. a 3. fit vt 868. e 12. 13. obiiciebatur. 869. a 11. <expan abbr="cõ&longs;entienter">con&longs;entienter</expan>. b 9. cau&longs;&longs;a vel in &longs;patij difformitate, vel in mou. </s><s>c 6. a ccedit. <lb/>870. f 15. con&longs;tituitis? </s><s>h 16. fit in &longs;om. 871. d 9. motum. 871. f 2. offeret. 873. d 12. Tertium. 874. h 8. &longs;anè vidctur. 875. <lb/>a 4. diuerla. </s><s>d 16. punctus. 876. h 4. ne&longs;citur. 877. b 4. Quanuis autem hic. </s><s>c 3. duplicetur. </s><s>c 13. in tit. </s><s>tempori. 878. e 13. <lb/>qualitates. 879. b 12. e&longs;&longs;entiæ. 881. c 4. videntur. 13. &longs;egiegatus. 882. e 3. accommodare. 7. tempori obn. 884. f 13. mo­<lb/>tus. </s><s>h 10. moueatur. 885. b 9. perfectioris. 888. c 8. cur item. </s><s>h 12. decas. 889. c 16. natura. </s><s>d 10. e&longs;t ab Ari&longs;t. 891. a 1. ha­<lb/>bebant. </s><s>b 6. po&longs;sts. </s><s>c 7. my&longs;ticè.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO DECIMO.</s></p> | <s>EX LIBRO DECIMO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>892. F 5. hine. g 12. in&longs;pectione. 894. e 3. dominante &longs;ic. 16. abeat oppugnare. f 16. pullulant. g 7. pote&longs;t. vt <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in marg. <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ecun do de cœlo. T. 44. 12. annis. 896. e 14. quae a&longs;sid. g 4. liber. 5. &longs;implicem. 897. a 5. vt phy&longs;. 6. quid tantum. d 5. luceant. <lb/>899. a 11. pote&longs;tas. b 2. manant. c 6. vt primum. d 2. a materia. 900. e 1. quae quorum. 902. e 9. exacta. h 14. intelligantur. <lb/>903. d 11. ducitur. 904. e 1. ip&longs;e vnum. 11. <expan abbr="Pau&longs;on&etilde;">Pau&longs;onem</expan>. f 14. Hic tibi. 905. a 1. ignoratur. c 13. quidam perfectiores. 906. e 4. <lb/>demon&longs;trant. 7. e&longs;t g 7. <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan>. 907. a 3. alteram qua. 12. &longs;it eius. c 11. ac real. 988. e 13. ad actum à pote&longs;tate. 15. Ægidio. <lb/>g 13. nece&longs;&longs;ariò. 909. a 10. ex &longs;ubiecto. d 13. modum. neq Perip. 910. f 10. ip&longs;e tibi. h 4. &. 911. a 16. generatione g 4. <lb/>&longs;it quan. 916. e 12. potiendam. 15. Lyc&ecedil;i. f 7. &longs;uff. g 11. at. 917. a 8. comparari. 918. f 16. Atid. 920. f 7. po&longs;&longs;e. h 6. &longs;ic. 921. <lb/>a 9. perpetuus. 13. materiæ. 922. f 2. hic e&longs;t. h 10. mtelligetur. 924. f 11. hyppopotamum & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 13. multa. g 2. &longs;uppe­<lb/>ditant. 927 a 14. Indicabat. b 5. fal&longs;a. d 1. exce&longs;s<gap/>et. 928. e 11. nummus. f 4. nummus vnus nummus ad decem multò. 929. <lb/>a 2. &longs;uperiore. b 3. voco. 14. &longs;upremus. c 9. primum. d 11. &longs;iquis eius. 933. b 5. duab. 935. d 4. motas di&longs;. 936. e 4. optimæ <lb/>affe. g 11. labores. 13. <foreign lang="greek">frouphtikas</foreign>. 397. a 3. <foreign lang="greek">pnrhxoon</foreign>. 938. e 1. Græcis &longs;i, 14. quam. 15. vna omnis. f 2. beatitatis'ue. h 12. <lb/>at mob. 939. a 15. motum e&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">e)ne/rg</foreign>. b 9. non habcant &longs;ociam. non po&longs;&longs;unt. 10. oporteat. c 2. vniu&longs;modi. 941. c 13. &longs;imilis. <lb/>942. f 13. &longs;imile. 15. vbi. h 13. quartum. 943. c 6. &longs;ic &. 945. c 11. naturam. 946. c 5. eflc cta. f 10. quia &longs;ola. g 4. nos con­<lb/>turb. 5. ex his verò. 947. a 15. vt etiam. b 4. <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. c 5. di&longs;tinguat pr&ecedil;&longs;entes. 948. c 2. verò. f 12. e&longs;ficacitas. g 9. re&longs;pi­<lb/>ciat. 949. a 15. ill&ecedil;. fit. 950. f 7. cum valeat. g 14. Lyc&ecedil;o. 951. a 1. verò b 7. calida. 15. quod mouetur. 952. e 9. po&longs;&longs;et <expan abbr="cõtr">contr</expan>. <lb/>15. diuiduum. f 2. vt efficiens, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> vt finis. 8. concludit. 953. b 2. vim 8. &longs;i h&ecedil;c. d 7. vt aliud. 954. f 10. quem cum. h 2. <lb/>memento. 955. b8. fuit. 8. Phy&longs;. c 10. probet d 16. verlaretur. 956. e 1 debeat. 14. opponit. f 15. e&longs;&longs;entia. g 11 eas &longs;tr. <lb/>h 3. naturæ indicari. 958. g 13. cos 14. Ethici. 16. animalis. 959 b 1. vnum quod e&longs;t 5. differentem c 15. cogitat. d 5. con­<lb/>coepit. 960. g 15. animæ actum. 961. c 1. Dens. 962. c 5. &longs;int. g 9. ip&longs;is Deo. h 11. Sic ergo. 964. f 3. ædificator 967. b 8. <lb/>natura quicquid. 968. e 1. etenim cau&longs;&longs;a. 972. e 10. <expan abbr="maleficũ">maleficum</expan>. g 8. pertineret. h 17. coleret. 973. a 3. petens. d 12 cumula­<lb/>ti&longs;simè. 974 e <gap/><expan abbr="&longs;tã">&longs;tam</expan> quic. 976. h 2 nos e&longs;&longs;e. 981. b 16. princeps. c 2. in vno. 982. e 10. di&longs;&longs;oluitur in mat. 985. a 6. <expan abbr="cõpo&longs;itio">compo&longs;itio</expan> <lb/>ine&longs;t. 988, c 9. & in intell. 989. a 9. producuntur. 11. æterna 14. ni&longs;i forma. d 10. idearum v&longs;us. 13. illa ctiam. 14. ex eo cau&longs; <lb/>&longs;am. 990. f 12. ab&longs;trahant. h 2. <expan abbr="cõmunicat">communicat</expan>. 991. c 1. fit alia. 4. fota. 992 e 16. operationem. 993. b 2. cum &longs;it. c. in tit. <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>. | <s>892. F 5. hine. </s><s>g 12. in&longs;pectione. 894. e 3. dominante &longs;ic. 16. abeat oppugnare. </s><s>f 16. pullulant. </s><s>g 7. pote&longs;t. </s><s>vt <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in marg. <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ecun do de cœlo. </s><s>T. 44. 12. annis. 896. e 14. quae a&longs;sid. </s><s>g 4. liber. 5. &longs;implicem. 897. a 5. vt phy&longs;. 6. quid tantum. </s><s>d 5. luceant. <lb/>899. a 11. pote&longs;tas. </s><s>b 2. manant. </s><s>c 6. vt primum. </s><s>d 2. a materia. 900. e 1. quae quorum. 902. e 9. exacta. </s><s>h 14. intelligantur. <lb/>903. d 11. ducitur. 904. e 1. ip&longs;e vnum. 11. <expan abbr="Pau&longs;on&etilde;">Pau&longs;onem</expan>. f 14. Hic tibi. 905. a 1. ignoratur. </s><s>c 13. quidam perfectiores. 906. e 4. <lb/>demon&longs;trant. 7. e&longs;t g 7. <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan>. 907. a 3. alteram qua. 12. &longs;it eius. </s><s>c 11. ac real. 988. e 13. ad actum à pote&longs;tate. 15. Ægidio. </s><s><lb/>g 13. nece&longs;&longs;ariò. 909. a 10. ex &longs;ubiecto. </s><s>d 13. modum. </s><s>neq Perip. 910. f 10. ip&longs;e tibi. </s><s>h 4. &. 911. a 16. generatione g 4. <lb/>&longs;it quan. 916. e 12. potiendam. 15. Lyc&ecedil;i. </s><s>f 7. &longs;uff. </s><s>g 11. at. 917. a 8. comparari. 918. f 16. Atid. 920. f 7. po&longs;&longs;e. </s><s>h 6. &longs;ic. 921. <lb/>a 9. perpetuus. 13. materiæ. 922. f 2. hic e&longs;t. </s><s>h 10. mtelligetur. 924. f 11. hyppopotamum & &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 13. multa. </s><s>g 2. &longs;uppe­<lb/>ditant. 927 a 14. Indicabat. </s><s>b 5. fal&longs;a. </s><s>d 1. exce&longs;s<gap/>et. 928. e 11. nummus. </s><s>f 4. nummus vnus nummus ad decem multò. 929. <lb/>a 2. &longs;uperiore. </s><s>b 3. voco. 14. &longs;upremus. </s><s>c 9. primum. </s><s>d 11. &longs;iquis eius. 933. b 5. duab. 935. d 4. motas di&longs;. 936. e 4. optimæ <lb/>affe. </s><s>g 11. labores. 13. <foreign lang="greek">frouphtikas</foreign>. 397. a 3. <foreign lang="greek">pnrhxoon</foreign>. 938. e 1. Græcis &longs;i, 14. quam. 15. vna omnis. </s><s>f 2. beatitatis'ue. </s><s>h 12. <lb/>at mob. 939. a 15. motum e&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">e)ne/rg</foreign>. b 9. non habcant &longs;ociam. </s><s>non po&longs;&longs;unt. 10. oporteat. </s><s>c 2. vniu&longs;modi. 941. c 13. &longs;imilis. <lb/>942. f 13. &longs;imile. 15. vbi. </s><s>h 13. quartum. 943. c 6. &longs;ic &. 945. c 11. naturam. 946. c 5. eflc cta. </s><s>f 10. quia &longs;ola. </s><s>g 4. nos con­<lb/>turb. 5. ex his verò. 947. a 15. vt etiam. </s><s>b 4. <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. c 5. di&longs;tinguat pr&ecedil;&longs;entes. 948. c 2. verò. </s><s>f 12. e&longs;ficacitas. </s><s>g 9. re&longs;pi­<lb/>ciat. 949. a 15. ill&ecedil;. </s><s>fit. 950. f 7. cum valeat. </s><s>g 14. Lyc&ecedil;o. 951. a 1. verò b 7. calida. 15. quod mouetur. 952. e 9. po&longs;&longs;et <expan abbr="cõtr">contr</expan>. <lb/>15. diuiduum. </s><s>f 2. vt efficiens, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> vt finis. 8. concludit. 953. b 2. vim 8. &longs;i h&ecedil;c. </s><s>d 7. vt aliud. 954. f 10. quem cum. </s><s>h 2. <lb/>memento. 955. b8. fuit. 8. Phy&longs;. </s><s>c 10. probet d 16. verlaretur. 956. e 1 debeat. 14. opponit. </s><s>f 15. e&longs;&longs;entia. </s><s>g 11 eas &longs;tr. </s><s><lb/>h 3. naturæ indicari. 958. g 13. cos 14. Ethici. 16. animalis. 959 b 1. vnum quod e&longs;t 5. differentem c 15. cogitat. </s><s>d 5. con­<lb/>coepit. 960. g 15. animæ actum. 961. c 1. Dens. 962. c 5. &longs;int. </s><s>g 9. ip&longs;is Deo. </s><s>h 11. Sic ergo. 964. f 3. ædificator 967. b 8. <lb/>natura quicquid. 968. e 1. etenim cau&longs;&longs;a. 972. e 10. <expan abbr="maleficũ">maleficum</expan>. g 8. pertineret. </s><s>h 17. coleret. 973. a 3. petens. </s><s>d 12 cumula­<lb/>ti&longs;simè. 974 e <gap/><expan abbr="&longs;tã">&longs;tam</expan> quic. 976. h 2 nos e&longs;&longs;e. 981. b 16. princeps. </s><s>c 2. in vno. 982. e 10. di&longs;&longs;oluitur in mat. 985. a 6. <expan abbr="cõpo&longs;itio">compo&longs;itio</expan> <lb/>ine&longs;t. 988, c 9. & in intell. 989. a 9. producuntur. 11. æterna 14. ni&longs;i forma. </s><s>d 10. idearum v&longs;us. 13. illa ctiam. 14. ex eo cau&longs; <lb/>&longs;am. 990. f 12. ab&longs;trahant. </s><s>h 2. <expan abbr="cõmunicat">communicat</expan>. 991. c 1. fit alia. 4. fota. 992 e 16. operationem. 993. b 2. cum &longs;it. </s><s>c. in tit. <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>. |
| <pb xlink:href="014/01/019.jpg"/>994. e 6. fit capa x. 9. reluptatem. f 13. pr&ecedil;ftitura. 995. a 10. cau&longs;&longs;a qua quom. 996. f 16. promouet. 997. d 7. ille <expan abbr="&etilde;t">ent</expan>, 998.h 17. <lb/>Pherecy den puto. 999. b 9. <expan abbr="cõmunicatricem">communicatricem</expan>. d 2. <expan abbr="eã">eam</expan> partic. 1000. 25. pr&ecedil;&longs;tare non po&longs;&longs;. 9. bonæ val. d 2. Pammonem. 1003. <lb/>a 13. <foreign lang="greek">pa<gap/>po/<gap/>in pasatpo<gap/></foreign>. b 13. <expan abbr="cũ">cum</expan> his 14. in eo. d 13. habeant'ne. 1004. g 1. à primis. 12. motus aùt. 1005. b 8. ade­<lb/>ptum. 1006. e 10. officia. 14. Cholcodea, 1007. a 10. functionum. b 3. 4. &longs;in vt de cau&longs;&longs;a proxima, & efficiente 1008. e 10. <lb/><gap/>ia. 12. apparabit. 1009. b 10. motionis. c 4. dirigantur. 5. limitantur. d 7. Hyda&longs;pes. 14. cultam. adoration, 1010. g <lb/>13. &longs;alus. 1011. moueb. d 5. angu&longs;ti&longs;sima. 11. tibi ip&longs;i charis.</s></p> | <pb xlink:href="014/01/019.jpg"/>994. e 6. fit capa x. 9. reluptatem. </s><s>f 13. pr&ecedil;ftitura. 995. a 10. cau&longs;&longs;a qua quom. 996. f 16. promouet. 997. d 7. ille <expan abbr="&etilde;t">ent</expan>, 998.h 17. <lb/>Pherecy den puto. 999. b 9. <expan abbr="cõmunicatricem">communicatricem</expan>. d 2. <expan abbr="eã">eam</expan> partic. 1000. 25. pr&ecedil;&longs;tare non po&longs;&longs;. 9. bonæ val. </s><s>d 2. Pammonem. 1003. <lb/>a 13. <foreign lang="greek">pa<gap/>po/<gap/>in pasatpo<gap/></foreign>. b 13. <expan abbr="cũ">cum</expan> his 14. in eo. </s><s>d 13. habeant'ne. 1004. g 1. à primis. 12. motus aùt. 1005. b 8. ade­<lb/>ptum. 1006. e 10. officia. 14. Cholcodea, 1007. a 10. functionum. </s><s>b 3. 4. &longs;in vt de cau&longs;&longs;a proxima, & efficiente 1008. e 10. <lb/><gap/>ia. 12. apparabit. 1009. b 10. motionis. </s><s>c 4. dirigantur. 5. limitantur. </s><s>d 7. Hyda&longs;pes. 14. cultam. </s><s>adoration, 1010. g <lb/>13. &longs;alus. 1011. moueb. </s><s>d 5. angu&longs;ti&longs;sima. 11. tibi ip&longs;i charis.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>Gr&ecedil;ca, ne lectores erratorum multitudine terrerent, humanitati <expan abbr="diligentiæ&qacute;">diligentiæque</expan>. eorum <lb/>commendantur.</s></p> | <s>Gr&ecedil;ca, ne lectores erratorum multitudine terrerent, humanitati <expan abbr="diligentiæ&qacute;">diligentiæque</expan>. eorum <lb/>commendantur.</s></p> |
| <figure id="id.014.01.019.1.jpg" xlink:href="014/01/019/1.jpg"/> | <figure id="id.014.01.019.1.jpg" xlink:href="014/01/019/1.jpg"/> |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>Proœmium.</s></p> | <s>Proœmium.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Motvs initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. venari proximè opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi <lb/>cile, & multa de ip&longs;o volumina à Peripateticorum principe edita <lb/><gap/>e&longs;tantur, & labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho­<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="cõtuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. Nam &longs;iue copia theo <lb/><gap/>matum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas & ob&longs;curitas: hæc omnia planè <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. &longs;tabilis obtinens, quin' potius indiuiduus qui </s></p> | <s>Motvs initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. venari proximè opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi <lb/>cile, & multa de ip&longs;o volumina à Peripateticorum principe edita <lb/><gap/>e&longs;tantur, & labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho­<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="cõtuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. </s><s>Nam &longs;iue copia theo <lb/><gap/>matum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas & ob&longs;curitas: hæc omnia planè <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. &longs;tabilis obtinens, quin' potius indiuiduus qui </s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s> | <s> |
| <arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/>dam finis eius tantummodò extat; vt facillimè elabatur: tum <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, quæ naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam caligi <lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan> <expan abbr="offundũt">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admodùm procliue &longs;it variari. <lb/>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. Nullum enim cau&longs;­<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendear motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. re&longs;picit. &longs;ingula verò com­<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, quæ dicamus; &longs;ed ea certè plena &longs;alebrarum & dubitationis; <lb/>verùm quæ præclaram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="præbeãt">præbeant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. Quare <expan abbr="nõ">non</expan> minus <lb/>audaciæ forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="tãtum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, quàm de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudioq.">&longs;tudioque</expan> cæteros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrimã">pulcherrimam</expan>, & <expan abbr="hone&longs;ti&longs;simã">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="arenã">arenam</expan> de&longs;cenderunt; quæ &longs;emper apud nos potuere plurimum, & ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>mitis modis, à multis vitæ <expan abbr="cõmodis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;timãtes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius multò maxima parse&longs;t quæ de motu ampli&longs;sima præmia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan>, quæ <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titutã">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, & fouet, & alioqui fluctuantem &longs;edat, & multò plus denique <lb/>delectar, quàm laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> & anxietas curæ deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/> | <arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/>dam finis eius tantummodò extat; vt facillimè elabatur: tum <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, quæ naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam caligi <lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan> <expan abbr="offundũt">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admodùm procliue &longs;it variari. </s><s><lb/>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. </s><s>Nullum enim cau&longs;­<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendear motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. re&longs;picit. &longs;ingula verò com­<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, quæ dicamus; &longs;ed ea certè plena &longs;alebrarum & dubitationis; <lb/>verùm quæ præclaram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="præbeãt">præbeant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. </s><s>Quare <expan abbr="nõ">non</expan> minus <lb/>audaciæ forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="tãtum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, quàm de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudioq.">&longs;tudioque</expan> cæteros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrimã">pulcherrimam</expan>, & <expan abbr="hone&longs;ti&longs;simã">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="arenã">arenam</expan> de&longs;cenderunt; quæ &longs;emper apud nos potuere plurimum, & ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>mitis modis, à multis vitæ <expan abbr="cõmodis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;timãtes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius multò maxima parse&longs;t quæ de motu ampli&longs;sima præmia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan>, quæ <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titutã">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, & fouet, & alioqui fluctuantem &longs;edat, & multò plus denique <lb/>delectar, quàm laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> & anxietas curæ deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde quàm &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, cùm planè informet <expan abbr="methodũ">methodum</expan> naturalem, quæ <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan> genus, in quo fons ine&longs;t & origo motus; hoc <expan abbr="aũt">aunt</expan> <lb/>lati&longs;simè patet, atque adeò, vt ni&longs;i aciem mentis acerrimè intendas, &longs;olum tibi, inter ea quæ &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinirus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, quàm naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. certam <lb/>materiæ &longs;ubiectæ rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura­<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. Hæc quidem per <expan abbr="oīa">oina</expan> pertinet, quæ &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, & <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, & qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;dã">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, & in&longs;trumentum, vn­<lb/>de &longs;upellex diuinæ contemplationis expromatur. Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio­<lb/>nis in tractatione motus impenditur. Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe­<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;ci piat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. explicando &longs;uam operam collocet. Magna enim prin <lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;emel à viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, imò ip&longs;um &longs;olidum to­<lb/>tum prædicetur. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. agendis, tum maximè in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. veri­<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principiorũ">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. <expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, quæ'nam & cuiu&longs; <lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatuãtur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. Sicut | <arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde quàm &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, cùm planè informet <expan abbr="methodũ">methodum</expan> naturalem, quæ <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtiæ">&longs;ub&longs;tantiæ</expan> genus, in quo fons ine&longs;t & origo motus; hoc <expan abbr="aũt">aunt</expan> <lb/>lati&longs;simè patet, atque adeò, vt ni&longs;i aciem mentis acerrimè intendas, &longs;olum tibi, inter ea quæ &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinirus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, quàm naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. certam <lb/>materiæ &longs;ubiectæ rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura­<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. </s><s>Hæc quidem per <expan abbr="oīa">oina</expan> pertinet, quæ &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, & <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, & qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;dã">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, & in&longs;trumentum, vn­<lb/>de &longs;upellex diuinæ contemplationis expromatur. </s><s>Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio­<lb/>nis in tractatione motus impenditur. </s><s>Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe­<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;ci piat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. explicando &longs;uam operam collocet. </s><s>Magna enim prin <lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;emel à viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, imò ip&longs;um &longs;olidum to­<lb/>tum prædicetur. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. </s><s>agendis, tum maximè in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. veri­<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principiorũ">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. <expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, quæ'nam & cuiu&longs; <lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatuãtur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. </s><s>Sicut |
| <pb xlink:href="014/01/021.jpg" pagenum="2"/>ergo fundamentis rectè con&longs;titutis, reliqua omnia quæ &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere & per­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/021.jpg" pagenum="2"/>ergo fundamentis rectè con&longs;titutis, reliqua omnia quæ &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere & per­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target><lb/>petuò durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breni corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin­<lb/>cipiis, & fundamentis cogitare oporter. Exigua &longs;anè principia &longs;unt; at verò maximè pollent. <lb/>Ex quo e&longs;ficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo malè fundatis, demum longi&longs;simè aberremus à vero. <lb/>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu­<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. &longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;en<gap/>nt, Neque verò &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t quàm de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris <gap/>idi&longs;simus ille poëta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s></p> | <arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target><lb/>petuò durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breni corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin­<lb/>cipiis, & fundamentis cogitare oporter. </s><s>Exigua &longs;anè principia &longs;unt; at verò maximè pollent. </s><s><lb/>Ex quo e&longs;ficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo malè fundatis, demum longi&longs;simè aberremus à vero. </s><s><lb/>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. </s><s>atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu­<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. &longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;en<gap/>nt, Neque verò &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t quàm de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris <gap/>idi&longs;simus ille poëta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg1"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg1"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg3"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg3"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Siquam rem accures &longs;obriè & frugaliter, <lb/>Solet illa rectè &longs;ub manus &longs;uccedere: <lb/>Atque ædepol fe<gap/>mè vt qui&longs;que rem accur at &longs;uam, <lb/>Sic ei procedit po&longs;t principia. Denique &longs;i malus, <lb/>Aut nequam e&longs;t, malères vertunt quas agit: <lb/>Sin autem frugi e&longs;t, eueniunt frugaliter.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Siquam rem accures &longs;obriè & frugaliter, <lb/>Solet illa rectè &longs;ub manus &longs;uccedere: <lb/>Atque ædepol fe<gap/>mè vt qui&longs;que rem accur at &longs;uam, <lb/>Sic ei procedit po&longs;t principia. </s><s>Denique &longs;i malus, <lb/>Aut nequam e&longs;t, malères vertunt quas agit: <lb/>Sin autem frugi e&longs;t, eueniunt frugaliter.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Idcirco multùm principiis in&longs;i&longs;tendum, <expan abbr="diligenti&longs;sime&qacute;">diligenti&longs;simeque</expan>. con&longs;iderandum vtrum rectè nec'ne <lb/> | <s>Idcirco multùm principiis in&longs;i&longs;tendum, <expan abbr="diligenti&longs;sime&qacute;">diligenti&longs;simeque</expan>. con&longs;iderandum vtrum rectè nec'ne <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg4"></arrow.to.target><lb/>decernantur. his verò probè examinatis & qua&longs;i fundamentis benè iactis cætera cum ip&longs;is con­<lb/>gruenter &longs;ubiicere &longs;uccedet. No&longs;trum igitur inftitutum e&longs;t nune naturam motus accuratè per­<lb/>quirere & qua&longs;i in vnum breue corpus omnia cogere, qu&ecedil; pa&longs;sim ex communi &longs;en&longs;u doctorum <lb/>di&longs;cu&longs;&longs;a & à philo&longs;ophis acerrimè <expan abbr="varie&qacute;">varieque</expan>. di&longs;putata &longs;unt; <expan abbr="animi&qacute;">animique</expan>. no&longs;tri &longs;ententias de re ob&longs;cu­<lb/>ri&longs;sima pronunciare, <expan abbr="iudicium&qacute;">iudiciumque</expan>. no&longs;trum dimi&longs;&longs;o omni partium &longs;tudio liberè, at non licenter <lb/>interponere; quibus etiam non pauca de no&longs;tro contexuimus; nimis forta&longs;&longs;e confidenter eorum <lb/>iudicio, qui maximè tribuunt (vt certè <expan abbr="faciendũ">faciendum</expan> e&longs;t) auctoritati maiorum; verùm &longs;i &longs;ine animo iu <lb/>dicare velint, & in intima no&longs;tra pr&ecedil;cordia penetrarint, vt proficiamus nos, & aliis prode&longs;&longs;e po&longs;­<lb/>&longs;imus, neque pœnas huius audaciæ declinemus, dum no&longs;trorum dictorum reddere rationem, <lb/>& meliora dicentibus au&longs;cultare parati &longs;umus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;i pro viribus non omnium auctoritate <expan abbr="cõ-tempta">con­<lb/>tempta</expan> profiteamur, &longs;ed ad iudicia peritiorum exploremus illa, quæ aut o&longs;citante negligentia, <lb/>aut iniquitate factionum, aut etiam iniuria temporum à pura illa peripatetica di&longs;ciplina, anti­<lb/>qua illa quidem, non tamen eiu&longs;modi, quæ debuerit, vt iam cœpit, antiquari, tam longo tempo­<lb/>ris ætatum <expan abbr="regionum&qacute;">regionumque</expan>. tractu lap&longs;a fuerant: quibus item acce&longs;sit acre <expan abbr="&longs;tudiũ">&longs;tudium</expan> <expan abbr="cõcertationis">concertationis</expan>, quod <lb/><expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> propemodum in&longs;itum e&longs;t, atque innatum, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> exardet facillimè, & animis no&longs;tris in­<lb/> | <arrow.to.target n="marg4"></arrow.to.target><lb/>decernantur. </s><s>his verò probè examinatis & qua&longs;i fundamentis benè iactis cætera cum ip&longs;is con­<lb/>gruenter &longs;ubiicere &longs;uccedet. </s><s>No&longs;trum igitur inftitutum e&longs;t nune naturam motus accuratè per­<lb/>quirere & qua&longs;i in vnum breue corpus omnia cogere, qu&ecedil; pa&longs;sim ex communi &longs;en&longs;u doctorum <lb/>di&longs;cu&longs;&longs;a & à philo&longs;ophis acerrimè <expan abbr="varie&qacute;">varieque</expan>. di&longs;putata &longs;unt; <expan abbr="animi&qacute;">animique</expan>. no&longs;tri &longs;ententias de re ob&longs;cu­<lb/>ri&longs;sima pronunciare, <expan abbr="iudicium&qacute;">iudiciumque</expan>. no&longs;trum dimi&longs;&longs;o omni partium &longs;tudio liberè, at non licenter <lb/>interponere; quibus etiam non pauca de no&longs;tro contexuimus; nimis forta&longs;&longs;e confidenter eorum <lb/>iudicio, qui maximè tribuunt (vt certè <expan abbr="faciendũ">faciendum</expan> e&longs;t) auctoritati maiorum; verùm &longs;i &longs;ine animo iu <lb/>dicare velint, & in intima no&longs;tra pr&ecedil;cordia penetrarint, vt proficiamus nos, & aliis prode&longs;&longs;e po&longs;­<lb/>&longs;imus, neque pœnas huius audaciæ declinemus, dum no&longs;trorum dictorum reddere rationem, <lb/>& meliora dicentibus au&longs;cultare parati &longs;umus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;i pro viribus non omnium auctoritate <expan abbr="cõ-tempta">con­<lb/>tempta</expan> profiteamur, &longs;ed ad iudicia peritiorum exploremus illa, quæ aut o&longs;citante negligentia, <lb/>aut iniquitate factionum, aut etiam iniuria temporum à pura illa peripatetica di&longs;ciplina, anti­<lb/>qua illa quidem, non tamen eiu&longs;modi, quæ debuerit, vt iam cœpit, antiquari, tam longo tempo­<lb/>ris ætatum <expan abbr="regionum&qacute;">regionumque</expan>. tractu lap&longs;a fuerant: quibus item acce&longs;sit acre <expan abbr="&longs;tudiũ">&longs;tudium</expan> <expan abbr="cõcertationis">concertationis</expan>, quod <lb/><expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> propemodum in&longs;itum e&longs;t, atque innatum, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> exardet facillimè, & animis no&longs;tris in­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5"></arrow.to.target><lb/>h&ecedil;ret tenaci&longs;simè; neque minus di&longs;trahit in diuer&longs;as opiniones, quàm <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> no&longs;trum cupidi­<lb/>tas ad varia &longs;tudia pro&longs;equenda <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> leui de cau&longs;&longs;a, quotidie nos incitet & impellat. <lb/>Neque <expan abbr="it&etilde;">item</expan> abhorret ab hac pe&longs;te con&longs;uetudo: permagni enim refert, quibus opinionibus <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> <lb/>ab initiis &longs;tudiorum &longs;it imbutus: etenim quemadmodum celeriter arripiuntur; ita diutius re­<lb/>tinentur, & à teneris annis amplexa vehementius amantur. ac veluti lanarum colores, quibus <lb/>&longs;implex ille candor mutatus e&longs;t, elui nequeunt; &longs;ic ea quæ rudes animi perceperunt non &longs;ine <lb/>&longs;ummo labore excutiuntur, quo fit etiam, vt cætera lentè <expan abbr="fa&longs;tidio&longs;e&qacute;">fa&longs;tidio&longs;eque</expan>. probentur; ne dixerim, <lb/>funditus repudientur & re&longs;puantur. Quamobrem ferunt Theodorum tragœdum nobili&longs;simum <lb/>nulli concedere con&longs;ue&longs;&longs;e, vt ante &longs;e prodiret in &longs;cenam, quia nimirùm primis auditionibus &longs;pe­<lb/>ctatorum animi nimium conciliarentur. Nos, quoad potuimus, Ari&longs;totelis vnius ve&longs;tigiis in­<lb/>h&ecedil;&longs;imus, & ex interpretum &longs;ententiis illas &longs;ecreuimus quas ab ip&longs;o Ari&longs;totele profici&longs;ci, &longs;i non <lb/>per&longs;picuum &longs;it; at nos ita e&longs;&longs;e per&longs;uadere conati &longs;umus; vt neque etiam nos indu&longs;tria no&longs;tra <lb/>minus confi&longs;i quàm approbati&longs;simorum hominum auctoritatem &longs;ecuti fui&longs;&longs;e, nec ab eorum <lb/>&longs;ententia, ni&longs;i coacti di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e iure optimo videri debeamus. Quæcunque tamen ea &longs;int, quæ <lb/>con&longs;crip&longs;imus, non &longs;ine pertinaci labore confecta &longs;unt. Sæpius enim <expan abbr="&longs;æpiu&longs;&qacute;">&longs;æpiu&longs;que</expan>. hæc animaduerte­<lb/>re oportebat: <expan abbr="atq.">atque</expan> vt poëta ille monet (vtar hîc ego auctoritate <expan abbr="verbi&longs;&qacute;">verbi&longs;que</expan>. Platonis) ante <expan abbr="retro&qacute;">retroque</expan>. <lb/> | <arrow.to.target n="marg5"></arrow.to.target><lb/>h&ecedil;ret tenaci&longs;simè; neque minus di&longs;trahit in diuer&longs;as opiniones, quàm <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> no&longs;trum cupidi­<lb/>tas ad varia &longs;tudia pro&longs;equenda <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> leui de cau&longs;&longs;a, quotidie nos incitet & impellat. </s><s><lb/>Neque <expan abbr="it&etilde;">item</expan> abhorret ab hac pe&longs;te con&longs;uetudo: permagni enim refert, quibus opinionibus <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> <lb/>ab initiis &longs;tudiorum &longs;it imbutus: etenim quemadmodum celeriter arripiuntur; ita diutius re­<lb/>tinentur, & à teneris annis amplexa vehementius amantur. </s><s>ac veluti lanarum colores, quibus <lb/>&longs;implex ille candor mutatus e&longs;t, elui nequeunt; &longs;ic ea quæ rudes animi perceperunt non &longs;ine <lb/>&longs;ummo labore excutiuntur, quo fit etiam, vt cætera lentè <expan abbr="fa&longs;tidio&longs;e&qacute;">fa&longs;tidio&longs;eque</expan>. probentur; ne dixerim, <lb/>funditus repudientur & re&longs;puantur. </s><s>Quamobrem ferunt Theodorum tragœdum nobili&longs;simum <lb/>nulli concedere con&longs;ue&longs;&longs;e, vt ante &longs;e prodiret in &longs;cenam, quia nimirùm primis auditionibus &longs;pe­<lb/>ctatorum animi nimium conciliarentur. </s><s>Nos, quoad potuimus, Ari&longs;totelis vnius ve&longs;tigiis in­<lb/>h&ecedil;&longs;imus, & ex interpretum &longs;ententiis illas &longs;ecreuimus quas ab ip&longs;o Ari&longs;totele profici&longs;ci, &longs;i non <lb/>per&longs;picuum &longs;it; at nos ita e&longs;&longs;e per&longs;uadere conati &longs;umus; vt neque etiam nos indu&longs;tria no&longs;tra <lb/>minus confi&longs;i quàm approbati&longs;simorum hominum auctoritatem &longs;ecuti fui&longs;&longs;e, nec ab eorum <lb/>&longs;ententia, ni&longs;i coacti di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e iure optimo videri debeamus. </s><s>Quæcunque tamen ea &longs;int, quæ <lb/>con&longs;crip&longs;imus, non &longs;ine pertinaci labore confecta &longs;unt. </s><s>Sæpius enim <expan abbr="&longs;æpiu&longs;&qacute;">&longs;æpiu&longs;que</expan>. hæc animaduerte­<lb/>re oportebat: <expan abbr="atq.">atque</expan> vt poëta ille monet (vtar hîc ego auctoritate <expan abbr="verbi&longs;&qacute;">verbi&longs;que</expan>. Platonis) ante <expan abbr="retro&qacute;">retroque</expan>. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg6"></arrow.to.target><lb/>con&longs;picere, ne fortè deciperemur à nobis ip&longs;is: quaquidem fraude nulla magis e&longs;t capitalis: <lb/>quandò nunquam &longs;eductor abe&longs;t, nec vllo tempore à decepti latere diuellitur: <expan abbr="re&longs;&qacute;">re&longs;que</expan>. ip&longs;a &longs;e&longs;e <lb/>abdidit in profundum. &longs;i quidem ea &longs;it conditio principiorum, vt Tantum.</s></p> | <arrow.to.target n="marg6"></arrow.to.target><lb/>con&longs;picere, ne fortè deciperemur à nobis ip&longs;is: quaquidem fraude nulla magis e&longs;t capitalis: <lb/>quandò nunquam &longs;eductor abe&longs;t, nec vllo tempore à decepti latere diuellitur: <expan abbr="re&longs;&qacute;">re&longs;que</expan>. ip&longs;a &longs;e&longs;e <lb/>abdidit in profundum. &longs;i quidem ea &longs;it conditio principiorum, vt Tantum.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg4"></margin.target>F</s></p> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Sint infra nostros &longs;en&longs;us, <expan abbr="tanto&qacute;">tantoque</expan>. minora, <lb/>Quàm quæ primùm oculi cœptant non po&longs;&longs;e tueri.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Sint infra nostros &longs;en&longs;us, <expan abbr="tanto&qacute;">tantoque</expan>. minora, <lb/>Quàm quæ primùm oculi cœptant non po&longs;&longs;e tueri.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Quo circa neque mirùm e&longs;&longs;e debet, &longs;i res aut minus iucunda, aut etiam grauior, <expan abbr="difficilior&qacute;">difficiliorque</expan>. <lb/>videatur, e&longs;t enim methodi no&longs;træ ianua tri&longs;ti&longs;sima: verùm &longs;i prima tempora toleraueris (qui <lb/>vnus e&longs;t labor) non dubito, quin mirifica voluptate complearis. <expan abbr="tibi&qacute;">tibique</expan>. memineris, in cape&longs;&longs;endis <lb/>phy &longs;ic&ecedil; principiis ita faciendum e&longs;&longs;e, velut iis, quos vexat febris, aut quorum pars aliqua com­<lb/>putruit, vt enim valeant, amari&longs;simos &longs;uccos bibere coguntur, cibis parcere, aridum quoque ne <lb/>colluant os frigida cauere; aut, quod grauius e&longs;t, ferrum <expan abbr="igne&longs;&qacute;">igne&longs;que</expan>. pati: &longs;ic tibi, vt animo valeas, <lb/><expan abbr="oĩa">oina</expan> ferre audendum e&longs;t; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. magis, quo pretium maius e&longs;t animæ quam corpori, cuius morbus <lb/>e&longs;t in&longs;citia, &longs;alus autem di&longs;ciplina. En igitur naturæ prim<gap/>dia patefacta, quorum explicatione | <s>Quo circa neque mirùm e&longs;&longs;e debet, &longs;i res aut minus iucunda, aut etiam grauior, <expan abbr="difficilior&qacute;">difficiliorque</expan>. <lb/>videatur, e&longs;t enim methodi no&longs;træ ianua tri&longs;ti&longs;sima: verùm &longs;i prima tempora toleraueris (qui <lb/>vnus e&longs;t labor) non dubito, quin mirifica voluptate complearis. <expan abbr="tibi&qacute;">tibique</expan>. memineris, in cape&longs;&longs;endis <lb/>phy &longs;ic&ecedil; principiis ita faciendum e&longs;&longs;e, velut iis, quos vexat febris, aut quorum pars aliqua com­<lb/>putruit, vt enim valeant, amari&longs;simos &longs;uccos bibere coguntur, cibis parcere, aridum quoque ne <lb/>colluant os frigida cauere; aut, quod grauius e&longs;t, ferrum <expan abbr="igne&longs;&qacute;">igne&longs;que</expan>. pati: &longs;ic tibi, vt animo valeas, <lb/><expan abbr="oĩa">oina</expan> ferre audendum e&longs;t; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. magis, quo pretium maius e&longs;t animæ quam corpori, cuius morbus <lb/>e&longs;t in&longs;citia, &longs;alus autem di&longs;ciplina. </s><s>En igitur naturæ prim<gap/>dia patefacta, quorum explicatione |
| <pb xlink:href="014/01/022.jpg" pagenum="3"/>vtêre, &longs;i voles: tu autem velle debebis, quòd res difficiles & tanti ponderis in vniuer&longs;a contem­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/022.jpg" pagenum="3"/>vtêre, &longs;i voles: tu autem velle debebis, quòd res difficiles & tanti ponderis in vniuer&longs;a contem­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg7"></arrow.to.target><lb/>platione nunquam tractantur &longs;atis. Occa&longs;io vero &longs;cribendi voluminis ab ea controner&longs;ia &longs;um­<lb/>pta e&longs;t, qu&ecedil; in Academia Pi&longs;ana inter no&longs;tros <expan abbr="collegarum&qacute;">collegarumque</expan>. auditores ex orta e&longs;t de motu elemen <lb/>torum. Sed cùm multa quæ&longs;tio requireret, quæ de motu & natura generatim dicenda e&longs;&longs;ent, <lb/>primo con&longs;ilio &longs;ecundum &longs;ucce&longs;sit, vt de motu di&longs;ceptaremus vniuersè <expan abbr="eiu&longs;q.">eiu&longs;que</expan> cau&longs;as omnes, & <lb/>communiter & &longs;peciatim perquireremus, ac &longs;ingulas partes & membra intueremur, cuncta faci­<lb/>lius percipi po&longs;&longs;e &longs;perantes, &longs;i tota quæ&longs;tio &longs;cribendo explicaretur. Sed ne nimium longa &longs;u­<lb/>matur oratio, de re ip&longs;a iam dicere incipiamus. Cœptis no&longs;tris Deus a&longs;piret, vt quod illo au­<lb/>tore velle cœpimus, eodem etiam adiutore con&longs;equamur.</s></p> | <arrow.to.target n="marg7"></arrow.to.target><lb/>platione nunquam tractantur &longs;atis. </s><s>Occa&longs;io vero &longs;cribendi voluminis ab ea controner&longs;ia &longs;um­<lb/>pta e&longs;t, qu&ecedil; in Academia Pi&longs;ana inter no&longs;tros <expan abbr="collegarum&qacute;">collegarumque</expan>. auditores ex orta e&longs;t de motu elemen <lb/>torum. </s><s>Sed cùm multa quæ&longs;tio requireret, quæ de motu & natura generatim dicenda e&longs;&longs;ent, <lb/>primo con&longs;ilio &longs;ecundum &longs;ucce&longs;sit, vt de motu di&longs;ceptaremus vniuersè <expan abbr="eiu&longs;q.">eiu&longs;que</expan> cau&longs;as omnes, & <lb/>communiter & &longs;peciatim perquireremus, ac &longs;ingulas partes & membra intueremur, cuncta faci­<lb/>lius percipi po&longs;&longs;e &longs;perantes, &longs;i tota quæ&longs;tio &longs;cribendo explicaretur. </s><s>Sed ne nimium longa &longs;u­<lb/>matur oratio, de re ip&longs;a iam dicere incipiamus. </s><s>Cœptis no&longs;tris Deus a&longs;piret, vt quod illo au­<lb/>tore velle cœpimus, eodem etiam adiutore con&longs;equamur.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg7"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg7"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>Generalia quædam capita tractantur de principiis &longs;cienti&ecedil; naturalis. Cap. I.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Generalia quædam capita tractantur de principiis &longs;cienti&ecedil; naturalis. </s><s>Cap. </s><s>I.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Optime verò factum e&longs;&longs;e arbitror, &longs;i in hac methodo bonos imitati mathematicos, aliqua <lb/>veluti fundamenta iaciamus, &longs;uper quib. <expan abbr="ædificiũ">ædificium</expan> hoc, quod tanto conatu <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>; moli­<lb/>mur, extrui valeat. erunt verò hæc principia &longs;iue hypothe&longs;es, quibus phy&longs;ici &longs;ine demon&longs;tratione <lb/>frequentius vtuntur, vt enim docet Proclus principia &longs;ecundum naturam &longs;unt in rebus quidem <lb/> | <s>Optime verò factum e&longs;&longs;e arbitror, &longs;i in hac methodo bonos imitati mathematicos, aliqua <lb/>veluti fundamenta iaciamus, &longs;uper quib. <expan abbr="ædificiũ">ædificium</expan> hoc, quod tanto conatu <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>; moli­<lb/>mur, extrui valeat. </s><s>erunt verò hæc principia &longs;iue hypothe&longs;es, quibus phy&longs;ici &longs;ine demon&longs;tratione <lb/>frequentius vtuntur, vt enim docet Proclus principia &longs;ecundum naturam &longs;unt in rebus quidem <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg8"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;a, vt finis; in definitionibus di&longs;tinctio; in demon&longs;trationibus & &longs;cientiis hypothe&longs;es, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quæ ta <lb/> | <arrow.to.target n="marg8"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;a, vt finis; in definitionibus di&longs;tinctio; in demon&longs;trationibus & &longs;cientiis hypothe&longs;es, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quæ ta <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg9"></arrow.to.target><lb/>met&longs;i ab Ari&longs;totele prætermi&longs;&longs;a nouimus, vt pote per&longs;picua, & &longs;iquando opus fuerit ex analyti­<lb/>co præcepto v&longs;urpata: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nihilominus prælibanda fuerunt propter illos, qui in hypothe&longs;ibus phy <lb/> | <arrow.to.target n="marg9"></arrow.to.target><lb/>met&longs;i ab Ari&longs;totele prætermi&longs;&longs;a nouimus, vt pote per&longs;picua, & &longs;iquando opus fuerit ex analyti­<lb/>co præcepto v&longs;urpata: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nihilominus prælibanda fuerunt propter illos, qui in hypothe&longs;ibus phy <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg10"></arrow.to.target><lb/>&longs;icis imprudenter etiam numerant aliquot conclu&longs;iones & &longs;uis locis ab Ari&longs;totele demon&longs;tratas, <lb/>aut multas item prætereunt, quæ pa&longs;sim ab Ati&longs;totele ip&longs;o, aut &longs;ine admonitione accipiuntur, <lb/>aut declarantur &longs;olùm; & nulla vi &longs;yllogi&longs;tica allata per&longs;uadentur. Neque tamen exi&longs;times ve <lb/>lim, me huc omnia conge&longs;si&longs;&longs;e, quæ à philo&longs;opho naturali &longs;ine demon&longs;tratione &longs;umuntur & &longs;o <lb/>lo &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cunt, nimis enim putidum atque importunum fui&longs;&longs;et &longs;ingula recen&longs;ere; <lb/>&longs;ed ea quæ perpetuò &longs;ic &longs;e habent, & ad cape&longs;&longs;enda proxima demon&longs;trationum principia con­<lb/>ferunt, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="vt&qacute;ue">vtque</expan> alienis verbis vtar, inducunt ad primæ certitudinis ordinem, cuiu&longs;modi non &longs;unt <lb/> | <arrow.to.target n="marg10"></arrow.to.target><lb/>&longs;icis imprudenter etiam numerant aliquot conclu&longs;iones & &longs;uis locis ab Ari&longs;totele demon&longs;tratas, <lb/>aut multas item prætereunt, quæ pa&longs;sim ab Ati&longs;totele ip&longs;o, aut &longs;ine admonitione accipiuntur, <lb/>aut declarantur &longs;olùm; & nulla vi &longs;yllogi&longs;tica allata per&longs;uadentur. </s><s>Neque tamen exi&longs;times ve <lb/>lim, me huc omnia conge&longs;si&longs;&longs;e, quæ à philo&longs;opho naturali &longs;ine demon&longs;tratione &longs;umuntur & &longs;o <lb/>lo &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cunt, nimis enim putidum atque importunum fui&longs;&longs;et &longs;ingula recen&longs;ere; <lb/>&longs;ed ea quæ perpetuò &longs;ic &longs;e habent, & ad cape&longs;&longs;enda proxima demon&longs;trationum principia con­<lb/>ferunt, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="vt&qacute;ue">vtque</expan> alienis verbis vtar, inducunt ad primæ certitudinis ordinem, cuiu&longs;modi non &longs;unt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg11"></arrow.to.target><lb/>illa quòd homo &longs;edeat, aut tunica &longs;it alba: nihil enim hæc faciunt ad &longs;cientias, quanuis certi&longs;si­<lb/>ma &longs;int, atque ex iis illa enarraie quæ crebrius occurrunt & &longs;unt veluti radices, vnde tanquam <lb/>&longs;oboles, complures aliæ pululent. Neque id ob&longs;tabit, quominus in numero hypothe&longs;eon & <lb/>principiorum, quæ demon&longs;trari non po&longs;sint, aliqua reponantur, de quibus multa di&longs;putari <lb/>&longs;olent, & plura verba vltrò <expan abbr="citro&qacute;">citroque</expan>; haberi. nobis enim &longs;atis illud erit, &longs;i ita e&longs;&longs;e crediderint, qui <lb/> | <arrow.to.target n="marg11"></arrow.to.target><lb/>illa quòd homo &longs;edeat, aut tunica &longs;it alba: nihil enim hæc faciunt ad &longs;cientias, quanuis certi&longs;si­<lb/>ma &longs;int, atque ex iis illa enarraie quæ crebrius occurrunt & &longs;unt veluti radices, vnde tanquam <lb/>&longs;oboles, complures aliæ pululent. </s><s>Neque id ob&longs;tabit, quominus in numero hypothe&longs;eon & <lb/>principiorum, quæ demon&longs;trari non po&longs;sint, aliqua reponantur, de quibus multa di&longs;putari <lb/>&longs;olent, & plura verba vltrò <expan abbr="citro&qacute;">citroque</expan>; haberi. </s><s>nobis enim &longs;atis illud erit, &longs;i ita e&longs;&longs;e crediderint, qui <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg12"></arrow.to.target><lb/>talia pronunciata oppugnant, licet voce aliter autu<gap/>ent, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & locis probabilibus, &longs;en potius &longs;o­<lb/> | <arrow.to.target n="marg12"></arrow.to.target><lb/>talia pronunciata oppugnant, licet voce aliter autu<gap/>ent, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & locis probabilibus, &longs;en potius &longs;o­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg13"></arrow.to.target><lb/>phi&longs;ticis rem conficiant, nam parum à nob. hoc loco curabuntur: etenim verum cum vero per­<lb/>petuò congruit: fal&longs;um non modo à vero, &longs;ed à &longs;eip&longs;o per&longs;&ecedil;pe di&longs;&longs;entit. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Quanquam &longs;æpe <lb/> | <arrow.to.target n="marg13"></arrow.to.target><lb/>phi&longs;ticis rem conficiant, nam parum à nob. </s><s>hoc loco curabuntur: etenim verum cum vero per­<lb/>petuò congruit: fal&longs;um non modo à vero, &longs;ed à &longs;eip&longs;o per&longs;&ecedil;pe di&longs;&longs;entit. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Quanquam &longs;æpe <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg14"></arrow.to.target><lb/>euenit, vt quædam con&longs;picua &longs;int, &longs;i prima fronte &longs;pectentur; veruntamen intus latebr&ecedil; con­<lb/>duntur: hæ ni&longs;i intro&longs;piciantur, rei veritatem conturbare po&longs;&longs;unt: vt illa omnia ferè, quæ pri­<lb/>mo Phy&longs;. ab Ari&longs;totele commemorantur, & in confu&longs;a referuntur, etenim liquet omne id <lb/>quod fit, ex contrario fieri, &longs;iquis autem opponat materiam veluti non contrarium, ex qua <lb/>fiat id quod fit, verè opponet & per&longs;uadebit non omne id quod fit, ex contrario con&longs;titui, &longs;ic <lb/>principium noti&longs;simum concutere videbitur. Verùm nos hîc corticem duntaxat attingemus <lb/>po&longs;thàc peragraturi rece&longs;&longs;us; iis po&longs;itis qu&ecedil; qui&longs;que vir &longs;ani iudicij & in rerum naturalium con­<lb/>tem platione ver&longs;atus, nec aliena con&longs;uetus audire, <expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>, analytic&ecedil; non ignarus facillimè da­<lb/>bit. probè &longs;cientes eum, qui mentis imbecillitate laborat,<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> parùm expertus,<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aut ab alia con&longs;uetu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg14"></arrow.to.target><lb/>euenit, vt quædam con&longs;picua &longs;int, &longs;i prima fronte &longs;pectentur; veruntamen intus latebr&ecedil; con­<lb/>duntur: hæ ni&longs;i intro&longs;piciantur, rei veritatem conturbare po&longs;&longs;unt: vt illa omnia ferè, quæ pri­<lb/>mo Phy&longs;. </s><s>ab Ari&longs;totele commemorantur, & in confu&longs;a referuntur, etenim liquet omne id <lb/>quod fit, ex contrario fieri, &longs;iquis autem opponat materiam veluti non contrarium, ex qua <lb/>fiat id quod fit, verè opponet & per&longs;uadebit non omne id quod fit, ex contrario con&longs;titui, &longs;ic <lb/>principium noti&longs;simum concutere videbitur. </s><s>Verùm nos hîc corticem duntaxat attingemus <lb/>po&longs;thàc peragraturi rece&longs;&longs;us; iis po&longs;itis qu&ecedil; qui&longs;que vir &longs;ani iudicij & in rerum naturalium con­<lb/>tem platione ver&longs;atus, nec aliena con&longs;uetus audire, <expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>, analytic&ecedil; non ignarus facillimè da­<lb/>bit. </s><s>probè &longs;cientes eum, qui mentis imbecillitate laborat,<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> parùm expertus,<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aut ab alia con&longs;uetu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg15"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg15"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg16"></arrow.to.target><lb/>dine deflexus e&longs;t, & analytica negligens <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> ea frequenter approbare, quæ phy&longs;icus &longs;aluo &longs;uo iure <lb/> | <arrow.to.target n="marg16"></arrow.to.target><lb/>dine deflexus e&longs;t, & analytica negligens <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> ea frequenter approbare, quæ phy&longs;icus &longs;aluo &longs;uo iure <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg17"></arrow.to.target><lb/>non admitteret, & illorum demon&longs;trationes quærere, quæ per &longs;e ip&longs;a con&longs;picua &longs;unt,<emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> aut contrà <lb/> | <arrow.to.target n="marg17"></arrow.to.target><lb/>non admitteret, & illorum demon&longs;trationes quærere, quæ per &longs;e ip&longs;a con&longs;picua &longs;unt,<emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> aut contrà <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg18"></arrow.to.target><lb/>res ob&longs;curas accipere pro noti&longs;simis. Tali igitur auditori principia proponimus, qui futurus &longs;it <lb/> | <arrow.to.target n="marg18"></arrow.to.target><lb/>res ob&longs;curas accipere pro noti&longs;simis. </s><s>Tali igitur auditori principia proponimus, qui futurus &longs;it <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg19"></arrow.to.target><lb/>phy&longs;icus, nec aliarum &longs;cientiarum merita occupare decreuerit; ni&longs;i quantum h&ecedil;c velut à &longs;uperio <lb/>re quem &longs;ubalternantem vocant, offerentur, aut etiam velut à mini&longs;tro Architectori, quem pri­<lb/>mum philo&longs;ophum, aut Theologum volumus e&longs;&longs;e, &longs;uppeditabuntur. Qu&ecedil; pluribus modis pri­<lb/>mùm di&longs;tribuentur, vt in &longs;uas cla&longs;&longs;es &longs;ine vllo negocio redigi po&longs;sint, deinde in v&longs;um quotidia­<lb/>num tanquam ex certo penu depromi. Ea verò nos in duo generalia capita partimur. &longs;unt enim <lb/>principia cognitionis &longs;olum, vel principia cognitionis & rei &longs;imul; &longs;iue complexa &longs;int, &longs;iue incom <lb/>plexa, nihil refert, neque enim ita difficiles, aut moro&longs;i &longs;umus, vt ex huin&longs;modi principiorum <lb/>ordine incomplexa expungamus; qui nouerimus Ari&longs;totelem ea pronunciare motione ignorata, <lb/>latere <expan abbr="etiã">etiam</expan> quid &longs;it natura. <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> e&longs;t igitur motio, vt patet, principium cognitionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. vt incom <lb/> | <arrow.to.target n="marg19"></arrow.to.target><lb/>phy&longs;icus, nec aliarum &longs;cientiarum merita occupare decreuerit; ni&longs;i quantum h&ecedil;c velut à &longs;uperio <lb/>re quem &longs;ubalternantem vocant, offerentur, aut etiam velut à mini&longs;tro Architectori, quem pri­<lb/>mum philo&longs;ophum, aut Theologum volumus e&longs;&longs;e, &longs;uppeditabuntur. </s><s>Qu&ecedil; pluribus modis pri­<lb/>mùm di&longs;tribuentur, vt in &longs;uas cla&longs;&longs;es &longs;ine vllo negocio redigi po&longs;sint, deinde in v&longs;um quotidia­<lb/>num tanquam ex certo penu depromi. </s><s>Ea verò nos in duo generalia capita partimur. &longs;unt enim <lb/>principia cognitionis &longs;olum, vel principia cognitionis & rei &longs;imul; &longs;iue complexa &longs;int, &longs;iue incom <lb/>plexa, nihil refert, neque enim ita difficiles, aut moro&longs;i &longs;umus, vt ex huin&longs;modi principiorum <lb/>ordine incomplexa expungamus; qui nouerimus Ari&longs;totelem ea pronunciare motione ignorata, <lb/>latere <expan abbr="etiã">etiam</expan> quid &longs;it natura. <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> e&longs;t igitur motio, vt patet, principium cognitionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. vt incom <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg20"></arrow.to.target><lb/>plexum, neque enim quæritur, an hoc vel illud moueatur; &longs;ed motio quid &longs;it, nec quenquam fu <lb/>giat e&longs;&longs;e aliquod principium, quo termini cogno&longs;cuntur, ex quib. &longs;truitur demon&longs;tratio, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> <lb/>ex principiis cognitionis, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> damus planè principia proxima <expan abbr="demon&longs;trationũ">demon&longs;trationum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="cõplexa">complexa</expan>, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> <expan abbr="arq.">arque</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg20"></arrow.to.target><lb/>plexum, neque enim quæritur, an hoc vel illud moueatur; &longs;ed motio quid &longs;it, nec quenquam fu <lb/>giat e&longs;&longs;e aliquod principium, quo termini cogno&longs;cuntur, ex quib. &longs;truitur demon&longs;tratio, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> <lb/>ex principiis cognitionis, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> damus planè principia proxima <expan abbr="demon&longs;trationũ">demon&longs;trationum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="cõplexa">complexa</expan>, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> <expan abbr="arq.">arque</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg21"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg21"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg22"></arrow.to.target><lb/>ita ab Ari&longs;totele principium primum demon&longs;trationis in &longs;uas partes fui&longs;&longs;e di&longs;tributum: at, quin | <arrow.to.target n="marg22"></arrow.to.target><lb/>ita ab Ari&longs;totele principium primum demon&longs;trationis in &longs;uas partes fui&longs;&longs;e di&longs;tributum: at, quin |
| |
| <arrow.to.target n="marg23"></arrow.to.target><lb/>&longs;ententia, non licet,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> & duo prima illorum genera facimus, cognitionis inquàm & cognitionis & <lb/> | <arrow.to.target n="marg23"></arrow.to.target><lb/>&longs;ententia, non licet,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> & duo prima illorum genera facimus, cognitionis inquàm & cognitionis & <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg24"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e &longs;imul ea quæ &longs;int principia &longs;olius e&longs;&longs;e, nulla &longs;tatuimus, quod quidam aiunt: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quippe qui le­<lb/> | <arrow.to.target n="marg24"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e &longs;imul ea quæ &longs;int principia &longs;olius e&longs;&longs;e, nulla &longs;tatuimus, quod quidam aiunt: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quippe qui le­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg25"></arrow.to.target><lb/>gerimus apud Ari&longs;totelem, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> tum denique id concretum e&longs;t ex aliquibus rebus cogno&longs;ci, cum ex <lb/> | <arrow.to.target n="marg25"></arrow.to.target><lb/>gerimus apud Ari&longs;totelem, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> tum denique id concretum e&longs;t ex aliquibus rebus cogno&longs;ci, cum ex <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg26"></arrow.to.target><lb/>quib. & quot con&longs;tet, teneatur. Igitur omnia è quibus aliquid con&longs;tat, &longs;unt principia cognitio­<lb/>nis eius, nam quanuis ex illo ordine videatur e&longs;&longs;e materia, po&longs;tea docebimus, etiam materiam, <lb/>vbi fiat intelligenda, principium cognitionis euadere. Principia verò cognitionis tantum illa <lb/>&longs;unt, quæ nob. nota ab Ari&longs;totele ponuntur; &longs;iue ea &longs;int effectus proprij & per &longs;e, è quibus vt an <lb/>tecedentibus demon&longs;tratio &longs;truitur à &longs;igno, & quorum facto quodam gyro mentis, quem regre&longs; <lb/>&longs;um, &longs;eu circulum dicunt; intelligitur cau&longs;&longs;a ope demon&longs;trationis ip&longs;ius propter quid e&longs;t. Sine <lb/>etiam &longs;int alia adiacentia & comitantia rei. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Siquidem nil vertet, opinor, ea quæ &longs;unt nota nobis <lb/> | <arrow.to.target n="marg26"></arrow.to.target><lb/>quib. & quot con&longs;tet, teneatur. </s><s>Igitur omnia è quibus aliquid con&longs;tat, &longs;unt principia cognitio­<lb/>nis eius, nam quanuis ex illo ordine videatur e&longs;&longs;e materia, po&longs;tea docebimus, etiam materiam, <lb/>vbi fiat intelligenda, principium cognitionis euadere. </s><s>Principia verò cognitionis tantum illa <lb/>&longs;unt, quæ nob. </s><s>nota ab Ari&longs;totele ponuntur; &longs;iue ea &longs;int effectus proprij & per &longs;e, è quibus vt an <lb/>tecedentibus demon&longs;tratio &longs;truitur à &longs;igno, & quorum facto quodam gyro mentis, quem regre&longs; <lb/>&longs;um, &longs;eu circulum dicunt; intelligitur cau&longs;&longs;a ope demon&longs;trationis ip&longs;ius propter quid e&longs;t. </s><s>Sine <lb/>etiam &longs;int alia adiacentia & comitantia rei. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Siquidem nil vertet, opinor, ea quæ &longs;unt nota nobis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg27"></arrow.to.target><lb/>promi&longs;cuè & <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> ab omnibus &longs;cientiis v&longs;urpari, veluti de motu dictum e&longs;t, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quarum om <lb/> | <arrow.to.target n="marg27"></arrow.to.target><lb/>promi&longs;cuè & <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> ab omnibus &longs;cientiis v&longs;urpari, veluti de motu dictum e&longs;t, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quarum om <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg28"></arrow.to.target><lb/>nium proprius non pote&longs;t e&longs;&longs;e motus, cùm toto genere di&longs;tinguantur, veluti naturalis & mathe­<lb/>matica. demon&longs;trationes autem ip&longs;ius quod e&longs;t aut ein&longs;dem &longs;int &longs;cientiæ, qu&ecedil; docet cau&longs;&longs;am,<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> aut | <arrow.to.target n="marg28"></arrow.to.target><lb/>nium proprius non pote&longs;t e&longs;&longs;e motus, cùm toto genere di&longs;tinguantur, veluti naturalis & mathe­<lb/>matica. </s><s>demon&longs;trationes autem ip&longs;ius quod e&longs;t aut ein&longs;dem &longs;int &longs;cientiæ, qu&ecedil; docet cau&longs;&longs;am,<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> aut |
| <arrow.to.target n="marg29"></arrow.to.target><lb/>vbi vna ad alteram &longs;e habeat, vt inferior ad &longs;uperiorem. Quapropter hoc principiorum genus <lb/>ab altero &longs;eparatur, quia non obtinet vim cau&longs;&longs;æ. Secundum genus principiorum omne genus <lb/> | <arrow.to.target n="marg29"></arrow.to.target><lb/>vbi vna ad alteram &longs;e habeat, vt inferior ad &longs;uperiorem. </s><s>Quapropter hoc principiorum genus <lb/>ab altero &longs;eparatur, quia non obtinet vim cau&longs;&longs;æ. </s><s>Secundum genus principiorum omne genus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg30"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;æ complectitur: quandò omnes cau&longs;&longs;&ecedil; generatim in demon&longs;trationibus a&longs;&longs;umi queunt, &longs;ed <lb/>præcipuè pertinet ad interna principia quæ &longs;unt materies & forma: quod tibi qui iam analytica <lb/>tracta&longs;ti pluribus <expan abbr="nõ">non</expan> exponam, <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> nec in eo morabor quòd principia cognitionis virtute &longs;olum in <lb/> | <arrow.to.target n="marg30"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;æ complectitur: quandò omnes cau&longs;&longs;&ecedil; generatim in demon&longs;trationibus a&longs;&longs;umi queunt, &longs;ed <lb/>præcipuè pertinet ad interna principia quæ &longs;unt materies & forma: quod tibi qui iam analytica <lb/>tracta&longs;ti pluribus <expan abbr="nõ">non</expan> exponam, <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> nec in eo morabor quòd principia cognitionis virtute &longs;olum in <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg31"></arrow.to.target><lb/>demon&longs;tratione contineantur, principia verò rei comprehendantur actu; largior ero in a&longs;&longs;umen <lb/>dis principiis cognitionis, & &longs;i quando opus fuerit, vt in demon&longs;tratione quòd e&longs;t, etiam nota no <lb/>bis v&longs;urpabo. Quæcunque tamen principia &longs;int, idcirco principia &longs;unt, quia non requiritur <expan abbr="eo-rũ">eo­<lb/>rum</expan> demon&longs;tratio &longs;impliciter in ea methodo, in qua ponuntur: licet in alia quandoque <expan abbr="demõ&longs;tra-ri">demon&longs;tra­<lb/>ri</expan> queant, vt &longs;i principia fuerint methodi &longs;ubaltern&ecedil;: nil enim prohibet, quo minus habeant cau&longs; <lb/>&longs;as &longs;uperiores, per quas o&longs;tendantur. Verùm in ea methodo, cuius principia &longs;unt, vt aliis modis <lb/>manife&longs;ta &longs;umuntur. Modi verò multi &longs;unt, ac &longs;i generales omninm modos recen&longs;ere libeat, <lb/>quibus principia tùm in philo&longs;ophia contemplante, tùm in agente, ac demum in &longs;cientiis, & arti­<lb/>bus <expan abbr="percipiũtur">percipiuntur</expan> & <expan abbr="cogno&longs;cũtur">cogno&longs;cuntur</expan> ex Ari&longs;to<gap/>ele recen&longs;ebo & explicabo, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> aliquot alij &longs;anè indican <lb/> | <arrow.to.target n="marg31"></arrow.to.target><lb/>demon&longs;tratione contineantur, principia verò rei comprehendantur actu; largior ero in a&longs;&longs;umen <lb/>dis principiis cognitionis, & &longs;i quando opus fuerit, vt in demon&longs;tratione quòd e&longs;t, etiam nota no <lb/>bis v&longs;urpabo. </s><s>Quæcunque tamen principia &longs;int, idcirco principia &longs;unt, quia non requiritur <expan abbr="eo-rũ">eo­<lb/>rum</expan> demon&longs;tratio &longs;impliciter in ea methodo, in qua ponuntur: licet in alia quandoque <expan abbr="demõ&longs;tra-ri">demon&longs;tra­<lb/>ri</expan> queant, vt &longs;i principia fuerint methodi &longs;ubaltern&ecedil;: nil enim prohibet, quo minus habeant cau&longs; <lb/>&longs;as &longs;uperiores, per quas o&longs;tendantur. </s><s>Verùm in ea methodo, cuius principia &longs;unt, vt aliis modis <lb/>manife&longs;ta &longs;umuntur. </s><s>Modi verò multi &longs;unt, ac &longs;i generales omninm modos recen&longs;ere libeat, <lb/>quibus principia tùm in philo&longs;ophia contemplante, tùm in agente, ac demum in &longs;cientiis, & arti­<lb/>bus <expan abbr="percipiũtur">percipiuntur</expan> & <expan abbr="cogno&longs;cũtur">cogno&longs;cuntur</expan> ex Ari&longs;to<gap/>ele recen&longs;ebo & explicabo, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> aliquot alij &longs;anè indican <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg32"></arrow.to.target><lb/>tur; &longs;ed nihil de illis &longs;peciatim dicitur. Vnus e&longs;t qui &longs;olum re&longs;picit eam philo&longs;ophiæ partem, <lb/>quæ po&longs;ita e&longs;t in agendo, e&longs;t verò per con&longs;uetudinem: quando nimirum bene maléue agendo &longs;ic <lb/>aut aliter a&longs;&longs;ueuimus, & ex actionis illius frequentia contrahimus habitum, quo &longs;ic aut aliter iu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg32"></arrow.to.target><lb/>tur; &longs;ed nihil de illis &longs;peciatim dicitur. </s><s>Vnus e&longs;t qui &longs;olum re&longs;picit eam philo&longs;ophiæ partem, <lb/>quæ po&longs;ita e&longs;t in agendo, e&longs;t verò per con&longs;uetudinem: quando nimirum bene maléue agendo &longs;ic <lb/>aut aliter a&longs;&longs;ueuimus, & ex actionis illius frequentia contrahimus habitum, quo &longs;ic aut aliter iu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg33"></arrow.to.target><lb/>dicare cogimur, vt qui furando &longs;æpius eua&longs;it in furem, furtum iudicat bonum, & hoc illi veluti <lb/>principium e&longs;t con&longs;uetudine partum furtum e&longs;&longs;ebonum. Reliqui modi in omne methodorum <lb/>genus conuenire po&longs;&longs;unt vt inductio, qua plurium &longs;ingularium &longs;imilitudo colligitur, <expan abbr="con&longs;imi-liq.">con&longs;imi­<lb/>lique</expan> modo &longs;en&longs;us. Nanque inductione percipimus, &longs;i ab æquis æqua demantur, æqua e&longs;&longs;e quæ <lb/>&longs;uper&longs;unt, &longs;en&longs;u cogno&longs;cimus aquam e&longs;&longs;e frigidam, & primas primorum corporum qualitates. <lb/>Aliis quoque modis principia no&longs;cuntur quos Ari&longs;toteles non exprimit. Sed optimè Auerroes, <lb/>optimè item Eu&longs;tratius enuclearunt. Auerroes inquiens &longs;ignificari vias illas, quæ nullam vim af <lb/>ferunt menti, vt diui&longs;ionem, id quod etiam docuit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> cùm te&longs;tatus e&longs;t ea, quæ &longs;unt no <lb/> | <arrow.to.target n="marg33"></arrow.to.target><lb/>dicare cogimur, vt qui furando &longs;æpius eua&longs;it in furem, furtum iudicat bonum, & hoc illi veluti <lb/>principium e&longs;t con&longs;uetudine partum furtum e&longs;&longs;ebonum. </s><s>Reliqui modi in omne methodorum <lb/>genus conuenire po&longs;&longs;unt vt inductio, qua plurium &longs;ingularium &longs;imilitudo colligitur, <expan abbr="con&longs;imi-liq.">con&longs;imi­<lb/>lique</expan> modo &longs;en&longs;us. </s><s>Nanque inductione percipimus, &longs;i ab æquis æqua demantur, æqua e&longs;&longs;e quæ <lb/>&longs;uper&longs;unt, &longs;en&longs;u cogno&longs;cimus aquam e&longs;&longs;e frigidam, & primas primorum corporum qualitates. </s><s><lb/>Aliis quoque modis principia no&longs;cuntur quos Ari&longs;toteles non exprimit. </s><s>Sed optimè Auerroes, <lb/>optimè item Eu&longs;tratius enuclearunt. </s><s>Auerroes inquiens &longs;ignificari vias illas, quæ nullam vim af <lb/>ferunt menti, vt diui&longs;ionem, id quod etiam docuit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> cùm te&longs;tatus e&longs;t ea, quæ &longs;unt no <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg34"></arrow.to.target><lb/>ta natura, nobis autem ignota, fieri nobis per&longs;picua diuidendo & re&longs;oluendo illa quæ nobis per­<lb/>&longs;picua &longs;unt. Additur item &longs;yllogi&longs;mus quem vocant hypotheticum per naturam, in quo nulla <lb/>extat vis dicti de omni, aut nullo, &longs;ed nece&longs;sitas &longs;ola con&longs;ecutionis, tùm quoque exemplum. <lb/>præterea &longs;i vera de v&longs;u dialectic&ecedil; prædicat Ari&longs;toteles,<emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> ad idem valebunt arma dialectica. Nam <lb/> | <arrow.to.target n="marg34"></arrow.to.target><lb/>ta natura, nobis autem ignota, fieri nobis per&longs;picua diuidendo & re&longs;oluendo illa quæ nobis per­<lb/>&longs;picua &longs;unt. </s><s>Additur item &longs;yllogi&longs;mus quem vocant hypotheticum per naturam, in quo nulla <lb/>extat vis dicti de omni, aut nullo, &longs;ed nece&longs;sitas &longs;ola con&longs;ecutionis, tùm quoque exemplum. </s><s><lb/>præterea &longs;i vera de v&longs;u dialectic&ecedil; prædicat Ari&longs;toteles,<emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> ad idem valebunt arma dialectica. </s><s>Nam <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg35"></arrow.to.target><lb/>præter c&ecedil;tera multum confert dialectica ad inuentionem principiorum, qu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; &longs;ibi &longs;umunt. <lb/>Valet item ad hoc definitio principiorum, vt frigoris & caloris: quod item Socrates approbauit <lb/>in principiis exquirendis, imò excogitauit. Nam duo &longs;unt quæ Socrati iure proprio tribui po&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg35"></arrow.to.target><lb/>præter c&ecedil;tera multum confert dialectica ad inuentionem principiorum, qu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; &longs;ibi &longs;umunt. </s><s><lb/>Valet item ad hoc definitio principiorum, vt frigoris & caloris: quod item Socrates approbauit <lb/>in principiis exquirendis, imò excogitauit. </s><s>Nam duo &longs;unt quæ Socrati iure proprio tribui po&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg36"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt,<emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> inductiue orationes, & definitionum v&longs;us generatim. vtraque autem ad &longs;cientiæ principia <lb/> | <arrow.to.target n="marg36"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt,<emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> inductiue orationes, & definitionum v&longs;us generatim. </s><s>vtraque autem ad &longs;cientiæ principia <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg37"></arrow.to.target><lb/>conferunt. Magna etiam vis e&longs;t experientiæ quæ na&longs;citur ex memoria rerum quas &longs;en&longs;us &longs;emel <lb/>atque iterum &longs;uppeditat: nanque ex repetita &longs;en&longs;ione memoria propagatur: muliæ verò eiu&longs;­<lb/>dem rei memori&ecedil; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> vnius experientiæ faciunt, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> ex experimentis verò primorum prin­<lb/> | <arrow.to.target n="marg37"></arrow.to.target><lb/>conferunt. </s><s>Magna etiam vis e&longs;t experientiæ quæ na&longs;citur ex memoria rerum quas &longs;en&longs;us &longs;emel <lb/>atque iterum &longs;uppeditat: nanque ex repetita &longs;en&longs;ione memoria propagatur: muliæ verò eiu&longs;­<lb/>dem rei memori&ecedil; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> vnius experientiæ faciunt, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> ex experimentis verò primorum prin­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg38"></arrow.to.target><lb/>cipiorum cognitio gignitur. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> generatim id ab Ari&longs;totele pronunciatum. <emph type="sup"/>n<emph.end type="sup"/> Principia quæ &longs;e <lb/> | <arrow.to.target n="marg38"></arrow.to.target><lb/>cipiorum cognitio gignitur. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> generatim id ab Ari&longs;totele pronunciatum. <emph type="sup"/>n<emph.end type="sup"/> Principia quæ &longs;e <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg39"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="cũdum">cundum</expan> vnum quodque &longs;unt, experimenti e&longs;&longs;e tradere: <emph type="sup"/>o<emph.end type="sup"/> vt puta, a&longs;trologic&ecedil; di&longs;ciplin&ecedil; principia <lb/> | <arrow.to.target n="marg39"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="cũdum">cundum</expan> vnum quodque &longs;unt, experimenti e&longs;&longs;e tradere: <emph type="sup"/>o<emph.end type="sup"/> vt puta, a&longs;trologic&ecedil; di&longs;ciplin&ecedil; principia <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg40"></arrow.to.target><lb/>ex a&longs;trologica experientia colliguntur: nanque ob&longs;eruatis apparentibus quantum &longs;atis e&longs;t, inuen <lb/>t&ecedil; &longs;unt a&longs;trologic&ecedil; demon&longs;trationes <expan abbr="con&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. modo principia &longs;e habent in alia <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> &longs;cien <lb/>tia vel arte. Itaque experimentum ea &longs;ubmini&longs;trat, qu&ecedil; verè in&longs;unt in rebus quorum &longs;i nihil <lb/>omi&longs;&longs;um fuerit, in promptu erit illa demon&longs;trare, qu&ecedil; demon&longs;trationem recipiunt, cuius verò <lb/>non e&longs;t demon&longs;tratio &longs;uapte natura, cuiu&longs;modi &longs;unt principia quæ nos hoc ip&longs;o tempore tracta­<lb/>mus, ea manife&longs;ta facere. Quamobrem monente Ari&longs;totele plurimum pote&longs;t in &longs;cientiæ prin­<lb/>cipiis &longs;tatuendis experientia. Quo miror magis hoc caput ab Auerroe prætermi&longs;&longs;um. Ni&longs;i cum | <arrow.to.target n="marg40"></arrow.to.target><lb/>ex a&longs;trologica experientia colliguntur: nanque ob&longs;eruatis apparentibus quantum &longs;atis e&longs;t, inuen <lb/>t&ecedil; &longs;unt a&longs;trologic&ecedil; demon&longs;trationes <expan abbr="con&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. modo principia &longs;e habent in alia <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> &longs;cien <lb/>tia vel arte. </s><s>Itaque experimentum ea &longs;ubmini&longs;trat, qu&ecedil; verè in&longs;unt in rebus quorum &longs;i nihil <lb/>omi&longs;&longs;um fuerit, in promptu erit illa demon&longs;trare, qu&ecedil; demon&longs;trationem recipiunt, cuius verò <lb/>non e&longs;t demon&longs;tratio &longs;uapte natura, cuiu&longs;modi &longs;unt principia quæ nos hoc ip&longs;o tempore tracta­<lb/>mus, ea manife&longs;ta facere. </s><s>Quamobrem monente Ari&longs;totele plurimum pote&longs;t in &longs;cientiæ prin­<lb/>cipiis &longs;tatuendis experientia. </s><s>Quo miror magis hoc caput ab Auerroe prætermi&longs;&longs;um. </s><s>Ni&longs;i cum |
| <pb xlink:href="014/01/024.jpg" pagenum="5"/>eius a&longs;&longs;eclis defendamus experientiam cum con&longs;uetudine fui&longs;&longs;e numeratam, qua&longs;i idem &longs;int, aut <lb/> | <pb xlink:href="014/01/024.jpg" pagenum="5"/>eius a&longs;&longs;eclis defendamus experientiam cum con&longs;uetudine fui&longs;&longs;e numeratam, qua&longs;i idem &longs;int, aut <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg41"></arrow.to.target><lb/>con&longs;uetudinem experientia con&longs;equatur, quippe quòd omnis con&longs;uetudo po&longs;tulet <expan abbr="experi&etilde;tiam">experientiam</expan>, <lb/>Atqui mihi magis iudicium Eu&longs;tratij probatur aliud facientis experientiam à con&longs;uetudine: <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quoniam con&longs;uetudo ex actione &longs;uboritur, experientia ex ob&longs;eruatione, & collatione plurium <lb/> | <arrow.to.target n="marg41"></arrow.to.target><lb/>con&longs;uetudinem experientia con&longs;equatur, quippe quòd omnis con&longs;uetudo po&longs;tulet <expan abbr="experi&etilde;tiam">experientiam</expan>, <lb/>Atqui mihi magis iudicium Eu&longs;tratij probatur aliud facientis experientiam à con&longs;uetudine: <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quoniam con&longs;uetudo ex actione &longs;uboritur, experientia ex ob&longs;eruatione, & collatione plurium <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg42"></arrow.to.target><lb/>&longs;ingularium con&longs;imilium, vt quòd rhabarbarum purget flauam bilem, in hoc & illo ægroto ex­<lb/>perimur; nec quicquam propterea con&longs;ueuimus. Quoniam verò dicere po&longs;&longs;es non omnem pla <lb/>nè &longs;ed aliquam experientiam cum con&longs;uetudine conuenire, o&longs;tendam ego id e&longs;&longs;e ex euento & <lb/>fortuitò, non nece&longs;&longs;ario & per &longs;e, quando multæ &longs;unt con&longs;uetudines, quæ &longs;ine vlla aduer&longs;ione, <lb/>&longs;en&longs;u notitiaúe contrahuntur, veluti quòd &longs;ibi qui&longs;piam vellicet barbam, aut curuus incedat, &longs;ine <lb/>illis verò nulla experientia <expan abbr="cõ&longs;tare">con&longs;tare</expan> pote&longs;t, quid. n. ob&longs;ecrò experimenti facies, ni&longs;i aduerteris? quid <lb/>aduerteris, ni&longs;i noueris aut &longs;en&longs;eris? Hæc quidem omnia, quæ nuper commemorauimus princi <lb/><expan abbr="piorũ">piorum</expan> <expan abbr="notitiã">notitiam</expan> faciunt, offerentia terminos menti, quos &longs;imulac ip&longs;a <expan abbr="cont&etilde;plata">contemplata</expan> fuerit, ita e&longs;&longs;e certi&longs; <lb/>&longs;imè cogno&longs;cit & maximè credit, & ad eorum normam refert omnia, quæ con&longs;equuntur. Sed <lb/>cum è principiis rerum nonnulla &longs;int euidentia, neque præmon&longs;tratorem po&longs;tulent, alia recon­<lb/>dita &longs;int & ignota nobis ea quæ paulò ante recen&longs;uimus, omne principiorum genus amplectun­<lb/>tur, &longs;iue notum &longs;it nobis &longs;iue ignotum. Verumenimuero con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t in naturalis &longs;cien <lb/> | <arrow.to.target n="marg42"></arrow.to.target><lb/>&longs;ingularium con&longs;imilium, vt quòd rhabarbarum purget flauam bilem, in hoc & illo ægroto ex­<lb/>perimur; nec quicquam propterea con&longs;ueuimus. </s><s>Quoniam verò dicere po&longs;&longs;es non omnem pla <lb/>nè &longs;ed aliquam experientiam cum con&longs;uetudine conuenire, o&longs;tendam ego id e&longs;&longs;e ex euento & <lb/>fortuitò, non nece&longs;&longs;ario & per &longs;e, quando multæ &longs;unt con&longs;uetudines, quæ &longs;ine vlla aduer&longs;ione, <lb/>&longs;en&longs;u notitiaúe contrahuntur, veluti quòd &longs;ibi qui&longs;piam vellicet barbam, aut curuus incedat, &longs;ine <lb/>illis verò nulla experientia <expan abbr="cõ&longs;tare">con&longs;tare</expan> pote&longs;t, quid. </s><s>n. ob&longs;ecrò experimenti facies, ni&longs;i aduerteris? </s><s>quid <lb/>aduerteris, ni&longs;i noueris aut &longs;en&longs;eris? </s><s>Hæc quidem omnia, quæ nuper commemorauimus princi <lb/><expan abbr="piorũ">piorum</expan> <expan abbr="notitiã">notitiam</expan> faciunt, offerentia terminos menti, quos &longs;imulac ip&longs;a <expan abbr="cont&etilde;plata">contemplata</expan> fuerit, ita e&longs;&longs;e certi&longs; <lb/>&longs;imè cogno&longs;cit & maximè credit, & ad eorum normam refert omnia, quæ con&longs;equuntur. </s><s>Sed <lb/>cum è principiis rerum nonnulla &longs;int euidentia, neque præmon&longs;tratorem po&longs;tulent, alia recon­<lb/>dita &longs;int & ignota nobis ea quæ paulò ante recen&longs;uimus, omne principiorum genus amplectun­<lb/>tur, &longs;iue notum &longs;it nobis &longs;iue ignotum. </s><s>Verumenimuero con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t in naturalis &longs;cien <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg43"></arrow.to.target><lb/>tiæ ve&longs;tibulo con&longs;tituere illa quæ &longs;ine acri ratione note&longs;cunt, & in notis nobis <expan abbr="collocãtur">collocantur</expan>, &longs;iue &longs;int <lb/>po&longs;teriora, &longs;eu priora natura, quæ de domo quicunque afferre &longs;olet, aut paucis admonitus à præ­<lb/>ceptore, admittere; quæ in &longs;en&longs;u & experientia poni dicimus, & accipi ita e&longs;&longs;e &longs;olum, quia &longs;cili­<lb/>cet nulla eorum cau&longs;&longs;a afferatur. Quocirca dictum quoque e&longs;t ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quòd ita &longs;it, e&longs;&longs;e <lb/> | <arrow.to.target n="marg43"></arrow.to.target><lb/>tiæ ve&longs;tibulo con&longs;tituere illa quæ &longs;ine acri ratione note&longs;cunt, & in notis nobis <expan abbr="collocãtur">collocantur</expan>, &longs;iue &longs;int <lb/>po&longs;teriora, &longs;eu priora natura, quæ de domo quicunque afferre &longs;olet, aut paucis admonitus à præ­<lb/>ceptore, admittere; quæ in &longs;en&longs;u & experientia poni dicimus, & accipi ita e&longs;&longs;e &longs;olum, quia &longs;cili­<lb/>cet nulla eorum cau&longs;&longs;a afferatur. </s><s>Quocirca dictum quoque e&longs;t ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quòd ita &longs;it, e&longs;&longs;e <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg44"></arrow.to.target><lb/>principium, non illud &longs;anè, quod legitur 2. Po&longs;t. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> & e&longs;t in numero quæ&longs;tionum, quod falsò non­<lb/> | <arrow.to.target n="marg44"></arrow.to.target><lb/>principium, non illud &longs;anè, quod legitur 2. Po&longs;t. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> & e&longs;t in numero quæ&longs;tionum, quod falsò non­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg45"></arrow.to.target><lb/>nulli Ethicorum interpretes opinantur; &longs;ed id, quod numeratur in præcognitis. Etenim prin­<lb/>cipia &longs;ic præno&longs;cuntur, quòd &longs;unt. In phy&longs;icis autem à &longs;en&longs;u, & experientia trahunt originem, <lb/>his verò nititur inductio, quæ princi piis proximè terminatur; vnde mini&longs;terio facultatis &longs;entien <lb/>tis opera mentis &longs;uccedit. Hinc pendet vniuer&longs;a fides, qu&ecedil; demon&longs;trationibus habetur, quia per <lb/>&longs;e credunt, atque ita, vt cæteris, quæ deducuntur ab ip&longs;is, fidem communicent: neque enim cau&longs; <lb/>&longs;a vlla e&longs;t, cur vera &longs;int: &longs;ed quod ita principiorum termini &longs;e habent, vt aut indi&longs;&longs;olubili vincu­<lb/>lo connectantur, aut quòd alter alterius rationem compleat. Ideo no&longs;cimus & credimus, quia <lb/>nouit mens eorum terminos, <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> &longs;en&longs;u indicante, atque ita certò vt de illorum connexione <lb/>non dubitet. Neque enim volumus e&longs;&longs;entialem illam connexionem quam aiunt imitatores <lb/>Auerrois, in vno indiuiduo percipi, aut ab vna inductionis particula &longs;ignificari, &longs;ed inductione <lb/> | <arrow.to.target n="marg45"></arrow.to.target><lb/>nulli Ethicorum interpretes opinantur; &longs;ed id, quod numeratur in præcognitis. </s><s>Etenim prin­<lb/>cipia &longs;ic præno&longs;cuntur, quòd &longs;unt. </s><s>In phy&longs;icis autem à &longs;en&longs;u, & experientia trahunt originem, <lb/>his verò nititur inductio, quæ princi piis proximè terminatur; vnde mini&longs;terio facultatis &longs;entien <lb/>tis opera mentis &longs;uccedit. </s><s>Hinc pendet vniuer&longs;a fides, qu&ecedil; demon&longs;trationibus habetur, quia per <lb/>&longs;e credunt, atque ita, vt cæteris, quæ deducuntur ab ip&longs;is, fidem communicent: neque enim cau&longs; <lb/>&longs;a vlla e&longs;t, cur vera &longs;int: &longs;ed quod ita principiorum termini &longs;e habent, vt aut indi&longs;&longs;olubili vincu­<lb/>lo connectantur, aut quòd alter alterius rationem compleat. </s><s>Ideo no&longs;cimus & credimus, quia <lb/>nouit mens eorum terminos, <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> &longs;en&longs;u indicante, atque ita certò vt de illorum connexione <lb/>non dubitet. </s><s>Neque enim volumus e&longs;&longs;entialem illam connexionem quam aiunt imitatores <lb/>Auerrois, in vno indiuiduo percipi, aut ab vna inductionis particula &longs;ignificari, &longs;ed inductione <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg46"></arrow.to.target><lb/>iam ab&longs;oluta, vt conuenit, quæ illic terminatur, vnde non &longs;uccurrit aliquod indiuiduum aliter <lb/>&longs;e habens: <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> mentem protinus illam connexionem e&longs;&longs;entialem per&longs;picere: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem melius <lb/> | <arrow.to.target n="marg46"></arrow.to.target><lb/>iam ab&longs;oluta, vt conuenit, quæ illic terminatur, vnde non &longs;uccurrit aliquod indiuiduum aliter <lb/>&longs;e habens: <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> mentem protinus illam connexionem e&longs;&longs;entialem per&longs;picere: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem melius <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg47"></arrow.to.target><lb/>affecti &longs;umus ad principia, quàm ad ea, quæ per demon&longs;trationem concepimus. Sed enim, quia <lb/>primus eorum exortus e&longs;t à &longs;en&longs;u, ip&longs;i verò præ&longs;entantur confu&longs;æ quædam &longs;pecies, & inh&ecedil;rentia <lb/>cum &longs;ubiectis, quibus inhærent, vt ri&longs;us compos in &longs;ub&longs;tantia, & in linea punctum, atque in &longs;ub­<lb/>&longs;tantia &longs;en<gap/>li principium motas. Tum etiam, quòd tamet &longs;i incomplexa &longs;unt principia cogni­<lb/>tionis, &longs;unt tamen remota: pronunciata verò & propo&longs;itiones &longs;unt proxima principia cognitio­<lb/>nis, & demon&longs;trationis; ex hoc efficitur, vt non incomplexa pro principiis ab Ari&longs;totele &longs;tatuan <lb/>tur; &longs;ed &longs;ub forma hypothe&longs;eon, neque quòd &longs;int &longs;impliciter, vt plurimum pronunciamus; &longs;ed <lb/>vt inhærentia &longs;umimus, vbi e&longs;&longs;e adiacet, & pr&ecedil;dicatur. Itaque non dicimus &longs;æpius e&longs;&longs;e motum, <lb/>&longs;eu multitudinem, neque item e&longs;&longs;e naturam; quoniam hæc &longs;ine &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili non exi&longs;tunt, <lb/>&longs;ed ita pronunciamus. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Omnia aut quædam moueri: multa e&longs;&longs;e ea, quæ &longs;unt &longs;iue genere, &longs;eu &longs;pe <lb/> | <arrow.to.target n="marg47"></arrow.to.target><lb/>affecti &longs;umus ad principia, quàm ad ea, quæ per demon&longs;trationem concepimus. </s><s>Sed enim, quia <lb/>primus eorum exortus e&longs;t à &longs;en&longs;u, ip&longs;i verò præ&longs;entantur confu&longs;æ quædam &longs;pecies, & inh&ecedil;rentia <lb/>cum &longs;ubiectis, quibus inhærent, vt ri&longs;us compos in &longs;ub&longs;tantia, & in linea punctum, atque in &longs;ub­<lb/>&longs;tantia &longs;en<gap/>li principium motas. </s><s>Tum etiam, quòd tamet &longs;i incomplexa &longs;unt principia cogni­<lb/>tionis, &longs;unt tamen remota: pronunciata verò & propo&longs;itiones &longs;unt proxima principia cognitio­<lb/>nis, & demon&longs;trationis; ex hoc efficitur, vt non incomplexa pro principiis ab Ari&longs;totele &longs;tatuan <lb/>tur; &longs;ed &longs;ub forma hypothe&longs;eon, neque quòd &longs;int &longs;impliciter, vt plurimum pronunciamus; &longs;ed <lb/>vt inhærentia &longs;umimus, vbi e&longs;&longs;e adiacet, & pr&ecedil;dicatur. </s><s>Itaque non dicimus &longs;æpius e&longs;&longs;e motum, <lb/>&longs;eu multitudinem, neque item e&longs;&longs;e naturam; quoniam hæc &longs;ine &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili non exi&longs;tunt, <lb/>&longs;ed ita pronunciamus. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Omnia aut quædam moueri: multa e&longs;&longs;e ea, quæ &longs;unt &longs;iue genere, &longs;eu &longs;pe <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg48"></arrow.to.target><lb/>cie, aut numero, alii&longs;úe differentia modis. &longs;iquidem omnes has di&longs;tinctiones &longs;en&longs;us ip&longs;e patefa­<lb/>ciat <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> res &longs;en&longs;iles initia motus in &longs;eip&longs;is habere & c&ecedil;tera huiu&longs;modi. Atque hactenus de gene­<lb/> | <arrow.to.target n="marg48"></arrow.to.target><lb/>cie, aut numero, alii&longs;úe differentia modis. &longs;iquidem omnes has di&longs;tinctiones &longs;en&longs;us ip&longs;e patefa­<lb/>ciat <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> res &longs;en&longs;iles initia motus in &longs;eip&longs;is habere & c&ecedil;tera huiu&longs;modi. </s><s>Atque hactenus de gene­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg49"></arrow.to.target><lb/>rali principiorum con&longs;titutione dictum &longs;it, ad &longs;pecialia de&longs;cendamus.<lb/> | <arrow.to.target n="marg49"></arrow.to.target><lb/>rali principiorum con&longs;titutione dictum &longs;it, ad &longs;pecialia de&longs;cendamus.<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg50"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg50"></arrow.to.target></s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg9"></margin.target>a 2. in <lb/>Tim.</s></p> | <s><margin.target id="marg9"></margin.target>a 2. in <lb/>Tim.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg10"></margin.target>b 1. Po&longs;t. <lb/>T. 25.</s></p> | <s><margin.target id="marg10"></margin.target>b 1. Po&longs;t. </s><s><lb/>T. 25.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg11"></margin.target>c Abuma <lb/>zar.</s></p> | <s><margin.target id="marg11"></margin.target>c Abuma <lb/>zar.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg12"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg12"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg13"></margin.target>d 4. Met. <lb/>T. 9.</s></p> | <s><margin.target id="marg13"></margin.target>d 4. Met. </s><s><lb/>T. 9.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg14"></margin.target>e 1. Pri. &longs;eg. <lb/>3. <lb/>1. Eth. c. 9.</s></p> | <s><margin.target id="marg14"></margin.target>e 1. Pri. &longs;eg. <lb/>3. <lb/>1. Eth. </s><s>c. 9.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg15"></margin.target>f 8. Phy&longs;. <lb/>Tt. 22. 26.</s></p> | <s><margin.target id="marg15"></margin.target>f 8. Phy&longs;. </s><s><lb/>Tt. 22. 26.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg16"></margin.target>g 1. Phy&longs;? <lb/>T. 71. <lb/>1. De ortu.</s></p> | <s><margin.target id="marg16"></margin.target>g 1. Phy&longs;? </s><s><lb/>T. 71. <lb/>1. De ortu.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg17"></margin.target>h 2. Met. <lb/>T. 14. <lb/>7. Eth. c. <lb/>10. <lb/>De Mem. <lb/>cap. 3.</s></p> | <s><margin.target id="marg17"></margin.target>h 2. Met. </s><s><lb/>T. 14. <lb/>7. Eth. </s><s>c. <lb/>10. <lb/>De Mem. </s><s><lb/>cap. 3.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg18"></margin.target>i Met. T. <lb/>26.</s></p> | <s><margin.target id="marg18"></margin.target>i Met. </s><s>T. <lb/>26.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg19"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg19"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg20"></margin.target>k Phy&longs;. T. <lb/>1.</s></p> | <s><margin.target id="marg20"></margin.target>k Phy&longs;. </s><s>T. <lb/>1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg21"></margin.target>l 1. Po&longs;t. <lb/>T. 6.</s></p> | <s><margin.target id="marg21"></margin.target>l 1. Po&longs;t. </s><s><lb/>T. 6.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg22"></margin.target>m 1 Po&longs;t. <lb/>Tt. 5 25.</s></p> | <s><margin.target id="marg22"></margin.target>m 1 Po&longs;t. </s><s><lb/>Tt. 5 25.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg23"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg23"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg24"></margin.target>a Zim. <lb/>Tab. <gap/>. <lb/>principia <lb/><expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&ecedil;">&longs;cienti&ecedil;</expan> na­<lb/>turalis.</s></p> | <s><margin.target id="marg24"></margin.target>a Zim. </s><s><lb/>Tab. <gap/>. <lb/>principia <lb/><expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&ecedil;">&longs;cienti&ecedil;</expan> na­<lb/>turalis.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg25"></margin.target>b land. 1. <lb/>Phy&longs;. <expan abbr="q.">que</expan> 7.</s></p> | <s><margin.target id="marg25"></margin.target>b land. 1. <lb/>Phy&longs;. <expan abbr="q.">que</expan> 7.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg26"></margin.target>c 1. Phy&longs;. <lb/>T. 35.</s></p> | <s><margin.target id="marg26"></margin.target>c 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 35.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg27"></margin.target>d 10. <expan abbr="Grã">Gram</expan> <lb/>mat. 1. Po­<lb/>fter. c. 25.</s></p> | <s><margin.target id="marg27"></margin.target>d 10. <expan abbr="Grã">Gram</expan> <lb/>mat. 1. Po­<lb/>fter. </s><s>c. 25.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg28"></margin.target>e 8. Phy&longs;. <lb/>T. 22.</s></p> | <s><margin.target id="marg28"></margin.target>e 8. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 22.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg29"></margin.target>f 1. Po&longs;t. <lb/>T. 30.</s></p> | <s><margin.target id="marg29"></margin.target>f 1. Po&longs;t. </s><s><lb/>T. 30.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg30"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg30"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg31"></margin.target>g 1. Ven.</s></p> | <s><margin.target id="marg31"></margin.target>g 1. Ven.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg32"></margin.target>h 1 Eth. <lb/>cap. 7.</s></p> | <s><margin.target id="marg32"></margin.target>h 1 Eth. </s><s><lb/>cap. 7.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg33"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg33"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg34"></margin.target>i 1. Phy&longs;. <lb/>T. 3.</s></p> | <s><margin.target id="marg34"></margin.target>i 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 3.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg35"></margin.target>k 1. Top. <lb/>cap. 2.</s></p> | <s><margin.target id="marg35"></margin.target>k 1. Top. </s><s><lb/>cap. 2.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg36"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg36"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg37"></margin.target>l 8. Met. <lb/>cap. 4.</s></p> | <s><margin.target id="marg37"></margin.target>l 8. Met. </s><s><lb/>cap. 4.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg38"></margin.target>m 2. Po&longs;t. <lb/>T. vit.</s></p> | <s><margin.target id="marg38"></margin.target>m 2. Po&longs;t. </s><s><lb/>T. vit.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg39"></margin.target>n 1. Prin. <lb/>&longs;eg. 2.</s></p> | <s><margin.target id="marg39"></margin.target>n 1. Prin. <lb/>&longs;eg. 2.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg43"></margin.target>B</s></p> | <s><margin.target id="marg43"></margin.target>B</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg44"></margin.target>b 1. Eth. <lb/>cap. 7.</s></p> | <s><margin.target id="marg44"></margin.target>b 1. Eth. </s><s><lb/>cap. 7.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg45"></margin.target>c T. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg45"></margin.target>c T. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg47"></margin.target>d 8. Top.</s></p> | <s><margin.target id="marg47"></margin.target>d 8. Top.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg48"></margin.target>e 1. Phy&longs; <lb/>T. 9. <lb/>8. Phy&longs;. <lb/>T. 22.</s></p> | <s><margin.target id="marg48"></margin.target>e 1. Phy&longs; <lb/>T. 9. <lb/>8. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 22.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg49"></margin.target>f 10. Met. <lb/>T. 12.</s></p> | <s><margin.target id="marg49"></margin.target>f 10. Met. </s><s><lb/>T. 12.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg50"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg50"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>Distributio principiorum no&longs;tr&ecedil; methodi ponitur, & leuiter aliqua ad ip&longs;a <lb/>pertinentia tanguntur. Cap. II.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Distributio principiorum no&longs;tr&ecedil; methodi ponitur, & leuiter aliqua ad ip&longs;a <lb/>pertinentia tanguntur. </s><s>Cap. </s><s>II.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Qvia methodus omnis ex duabus partibus componitur modo &longs;ciendi nimirùm & &longs;cien­<lb/>tia. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Nece&longs;&longs;e enim e&longs;t, in quaque methodo no&longs;cere quatenus aliquid tractandum e&longs;t, <lb/> | <s>Qvia methodus omnis ex duabus partibus componitur modo &longs;ciendi nimirùm & &longs;cien­<lb/>tia. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Nece&longs;&longs;e enim e&longs;t, in quaque methodo no&longs;cere quatenus aliquid tractandum e&longs;t, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg51"></arrow.to.target><lb/>quibus viis atque rationibus confirmandum, & quo quidque loco di&longs;ponendum. Scientia rem <lb/>ip&longs;am declarante & definiente, demon&longs;trante, & docente; etiam methodi principia ad h&ecedil;c duo <lb/>capita commodè referri poterunt; erunt enim aliqua principia, quæ modum &longs;ciendi &longs;pectabunt, <lb/>nonnulla quæ &longs;cientiam re&longs;picient. Verum &longs;icut in methodo ratio tractandi, &longs;eu modus &longs;ciendi <lb/>&longs;cientiæ præponendus e&longs;t, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> etenim ab&longs;onum e&longs;t vnà &longs;cientiam <expan abbr="modum&qacute;">modumque</expan>; &longs;ciendi quærere: &longs;ic <lb/> | <arrow.to.target n="marg51"></arrow.to.target><lb/>quibus viis atque rationibus confirmandum, & quo quidque loco di&longs;ponendum. </s><s>Scientia rem <lb/>ip&longs;am declarante & definiente, demon&longs;trante, & docente; etiam methodi principia ad h&ecedil;c duo <lb/>capita commodè referri poterunt; erunt enim aliqua principia, quæ modum &longs;ciendi &longs;pectabunt, <lb/>nonnulla quæ &longs;cientiam re&longs;picient. </s><s>Verum &longs;icut in methodo ratio tractandi, &longs;eu modus &longs;ciendi <lb/>&longs;cientiæ præponendus e&longs;t, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> etenim ab&longs;onum e&longs;t vnà &longs;cientiam <expan abbr="modum&qacute;">modumque</expan>; &longs;ciendi quærere: &longs;ic <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg52"></arrow.to.target><lb/>de principus, quæ pertinent ad modum tractandi, priore loco verba faciemus. Atque ea qui­<lb/>dem non pauca &longs;unt, horum primas &longs;ibi vendicat, cum in omni contemplatione, tùm maximè in | <arrow.to.target n="marg52"></arrow.to.target><lb/>de principus, quæ pertinent ad modum tractandi, priore loco verba faciemus. </s><s>Atque ea qui­<lb/>dem non pauca &longs;unt, horum primas &longs;ibi vendicat, cum in omni contemplatione, tùm maximè in |
| <pb xlink:href="014/01/025.jpg" pagenum="6"/>philo&longs;ophia naturali, quòd ab Ari&longs;totele crebrò pr&ecedil;ceptum & celebratum e&longs;t, &longs;tandum e&longs;&longs;e iu­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/025.jpg" pagenum="6"/>philo&longs;ophia naturali, quòd ab Ari&longs;totele crebrò pr&ecedil;ceptum & celebratum e&longs;t, &longs;tandum e&longs;&longs;e iu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg53"></arrow.to.target><lb/>dicio &longs;en&longs;us. Etenim et&longs;i generale e&longs;t in omni contemplatione &longs;en&longs;us officium: quia nihil e&longs;t in <lb/>phanta&longs;ia mentéue quod fores &longs;en&longs;uum non pepulerit, &longs;iue ex toto, vt in vera phanta&longs;ia, &longs;iue ex <lb/>parte, vt in fictione chimçræ, &longs;iuè proximè & per &longs;e, vt plenum, &longs;iue per aliud, vt inane, ac <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <lb/>rei &longs;en&longs;u deficiente, eiu&longs;dem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in &longs;cientia deficies, nec ni&longs;i de nomine di&longs;putatio fieri po&longs;sit. <lb/>At hoc in phy&longs;iologia poti&longs;simè requiritur. Nam &longs;i philo&longs;ophus naturalis in terum &longs;en&longs;ilium con <lb/>templatione ver&longs;atur, earum verò nullus melior iudex e&longs;&longs;e pote&longs;t quàm &longs;en&longs;us <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> profectò maxi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg53"></arrow.to.target><lb/>dicio &longs;en&longs;us. </s><s>Etenim et&longs;i generale e&longs;t in omni contemplatione &longs;en&longs;us officium: quia nihil e&longs;t in <lb/>phanta&longs;ia mentéue quod fores &longs;en&longs;uum non pepulerit, &longs;iue ex toto, vt in vera phanta&longs;ia, &longs;iue ex <lb/>parte, vt in fictione chimçræ, &longs;iuè proximè & per &longs;e, vt plenum, &longs;iue per aliud, vt inane, ac <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <lb/>rei &longs;en&longs;u deficiente, eiu&longs;dem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in &longs;cientia deficies, nec ni&longs;i de nomine di&longs;putatio fieri po&longs;sit. </s><s><lb/>At hoc in phy&longs;iologia poti&longs;simè requiritur. </s><s>Nam &longs;i philo&longs;ophus naturalis in terum &longs;en&longs;ilium con <lb/>templatione ver&longs;atur, earum verò nullus melior iudex e&longs;&longs;e pote&longs;t quàm &longs;en&longs;us <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> profectò maxi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg54"></arrow.to.target><lb/>mum &longs;en&longs;us habebit in hac philo&longs;ophia momentum, v&longs;que adeò, vt qui rerum illarum, quæ &longs;ic <lb/>euidentes & per&longs;picuæ &longs;unt, velut illud e&longs;t, quòd &longs;it motus, demon&longs;trationem quæri<gap/>, quæ do­<lb/>ceat e&longs;&longs;e motum, non po&longs;sit di&longs;cernere id, quod per &longs;e ip&longs;um votum e&longs;t ab eo, quod e&longs;t per &longs;e ob­<lb/>&longs;curum, nec per&longs;picere, cùm <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> rationis antecedens notius e&longs;&longs;e oporteat eo, quod &longs;equitur; <lb/>nihil occurrere po&longs;&longs;e, quod &longs;it eo notius, quod ip&longs;e con&longs;equens facit, idcirco &longs;ic mente obc&ecedil;ca­<lb/>tus e&longs;t, vt ne&longs;ciat quid admittat aut re&longs;puat demon&longs;trationem. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Propterea cum eo compara­<lb/> | <arrow.to.target n="marg54"></arrow.to.target><lb/>mum &longs;en&longs;us habebit in hac philo&longs;ophia momentum, v&longs;que adeò, vt qui rerum illarum, quæ &longs;ic <lb/>euidentes & per&longs;picuæ &longs;unt, velut illud e&longs;t, quòd &longs;it motus, demon&longs;trationem quæri<gap/>, quæ do­<lb/>ceat e&longs;&longs;e motum, non po&longs;sit di&longs;cernere id, quod per &longs;e ip&longs;um votum e&longs;t ab eo, quod e&longs;t per &longs;e ob­<lb/>&longs;curum, nec per&longs;picere, cùm <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> rationis antecedens notius e&longs;&longs;e oporteat eo, quod &longs;equitur; <lb/>nihil occurrere po&longs;&longs;e, quod &longs;it eo notius, quod ip&longs;e con&longs;equens facit, idcirco &longs;ic mente obc&ecedil;ca­<lb/>tus e&longs;t, vt ne&longs;ciat quid admittat aut re&longs;puat demon&longs;trationem. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Propterea cum eo compara­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg55"></arrow.to.target><lb/>tur, qui cæcus e&longs;t ab ortu; cum enim colorum vires ignoret, &longs;iquando di&longs;&longs;erat deillis, &longs;olùm no­<lb/>mina ponit in medio; quorum nomina &longs;int nota, pror&longs;us ignotat. <expan abbr="itaq.">itaque</expan> & ille qui demon&longs;tratio <lb/>nem requiret eius quod quippiam moueatur, nominis &longs;olius habebit rationem, nec quid eo no­<lb/> | <arrow.to.target n="marg55"></arrow.to.target><lb/>tur, qui cæcus e&longs;t ab ortu; cum enim colorum vires ignoret, &longs;iquando di&longs;&longs;erat deillis, &longs;olùm no­<lb/>mina ponit in medio; quorum nomina &longs;int nota, pror&longs;us ignotat. <expan abbr="itaq.">itaque</expan> & ille qui demon&longs;tratio <lb/>nem requiret eius quod quippiam moueatur, nominis &longs;olius habebit rationem, nec quid eo no­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg56"></arrow.to.target><lb/>mine &longs;ignificetur, vtique nouerit. qui certè &longs;i no&longs;&longs;et; tantum abe&longs;t, vt illa demon&longs;trare conare­<lb/>tur, vt potius in aliorum demon&longs;tratione v&longs;urparet. Multo maior error committetur, &longs;i ratio <lb/>rei ve&longs;tigabitur, cuius oppo&longs;ituin &longs;en&longs;us iudicabit, vt illi fecere, qui vniuer&longs;a quie&longs;cere profiteban <lb/>tur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. euenti rationes indagabant. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> multo enim melius nos habemus ad h&ecedil;c, quæ mon&longs;trat <lb/> | <arrow.to.target n="marg56"></arrow.to.target><lb/>mine &longs;ignificetur, vtique nouerit. </s><s>qui certè &longs;i no&longs;&longs;et; tantum abe&longs;t, vt illa demon&longs;trare conare­<lb/>tur, vt potius in aliorum demon&longs;tratione v&longs;urparet. </s><s>Multo maior error committetur, &longs;i ratio <lb/>rei ve&longs;tigabitur, cuius oppo&longs;ituin &longs;en&longs;us iudicabit, vt illi fecere, qui vniuer&longs;a quie&longs;cere profiteban <lb/>tur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. euenti rationes indagabant. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> multo enim melius nos habemus ad h&ecedil;c, quæ mon&longs;trat <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg57"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;us, quàm &longs;i vlla ratio ad id o&longs;tendendum accommodari po&longs;let, atque is qui ita progreditur, <lb/>male iudicat, quid melius peiu&longs;úe &longs;it, quid credendum, & non credendum, nec principium di­<lb/>&longs;tinguit ab eo quod non e&longs;t principium,<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & in &longs;umma rerum ignoratione ver&longs;atur. Etenim ad ali <lb/> | <arrow.to.target n="marg57"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;us, quàm &longs;i vlla ratio ad id o&longs;tendendum accommodari po&longs;let, atque is qui ita progreditur, <lb/>male iudicat, quid melius peiu&longs;úe &longs;it, quid credendum, & non credendum, nec principium di­<lb/>&longs;tinguit ab eo quod non e&longs;t principium,<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & in &longs;umma rerum ignoratione ver&longs;atur. </s><s>Etenim ad ali <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg58"></arrow.to.target><lb/>quod primum a&longs;cendendum e&longs;t, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quod in alia notiora di&longs;&longs;olui nequeat, vnde fides in aliorum <lb/> | <arrow.to.target n="marg58"></arrow.to.target><lb/>quod primum a&longs;cendendum e&longs;t, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quod in alia notiora di&longs;&longs;olui nequeat, vnde fides in aliorum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg59"></arrow.to.target><lb/>confirmationem ducatur aliter, vel ex infinitate principiorum vniuer&longs;a &longs;cientia funditus euerte <lb/>retur, aut exordiatur ab ignoto. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Hoc verò primum dictatur à &longs;en&longs;u. Quamobrem qui magis ver <lb/> | <arrow.to.target n="marg59"></arrow.to.target><lb/>confirmationem ducatur aliter, vel ex infinitate principiorum vniuer&longs;a &longs;cientia funditus euerte <lb/>retur, aut exordiatur ab ignoto. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Hoc verò primum dictatur à &longs;en&longs;u. </s><s>Quamobrem qui magis ver <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg60"></arrow.to.target><lb/>&longs;ati &longs;unt in naturalibus magis recipiunt principia quæ cum rerum natura con&longs;entiant, & valde <lb/>accommodata &longs;int ad efficiendam &longs;cientiam. &longs;uppeditat enim copia multarum demon&longs;tratio­<lb/>num, quarum auxilio rem intro&longs;piciant. eaque diligenter animaduer&longs;a, con&longs;iderata tarditate <lb/>iudicium faciant cum ceteroquin illi qui dimi&longs;&longs;a rerum ob&longs;eruatione &longs;olam rationem per&longs;e­<lb/>quuntur pauca re&longs;picientes de rebus ob&longs;curi&longs;simis ex tempore temereque effutiant.<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Siquidem <lb/> | <arrow.to.target n="marg60"></arrow.to.target><lb/>&longs;ati &longs;unt in naturalibus magis recipiunt principia quæ cum rerum natura con&longs;entiant, & valde <lb/>accommodata &longs;int ad efficiendam &longs;cientiam. &longs;uppeditat enim copia multarum demon&longs;tratio­<lb/>num, quarum auxilio rem intro&longs;piciant. </s><s>eaque diligenter animaduer&longs;a, con&longs;iderata tarditate <lb/>iudicium faciant cum ceteroquin illi qui dimi&longs;&longs;a rerum ob&longs;eruatione &longs;olam rationem per&longs;e­<lb/>quuntur pauca re&longs;picientes de rebus ob&longs;curi&longs;simis ex tempore temereque effutiant.<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Siquidem <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg61"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg61"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg62"></arrow.to.target><lb/>con&longs;entaneum &longs;it iudicare ex euentis, & ex fine poti&longs;simum. Atqui finis &longs;cientiæ naturalis e&longs;t <lb/>eorum &longs;peculatio, quæ &longs;emper proprie &longs;en&longs;ui &longs;e obijciunt.<emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> quod cum illi non intueantur. in pe&longs; <lb/> | <arrow.to.target n="marg62"></arrow.to.target><lb/>con&longs;entaneum &longs;it iudicare ex euentis, & ex fine poti&longs;simum. </s><s>Atqui finis &longs;cientiæ naturalis e&longs;t <lb/>eorum &longs;peculatio, quæ &longs;emper proprie &longs;en&longs;ui &longs;e obijciunt.<emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> quod cum illi non intueantur. </s><s>in pe&longs; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg63"></arrow.to.target><lb/>&longs;imos errores inducuntur. <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> illa ponenda in hac philo&longs;ophia quæ cum &longs;en&longs;ilibus congruant. <lb/>Quin &longs;iquando ratio quippiam mon&longs;tret, & po&longs;tea &longs;en&longs;us indicet rem aliter &longs;e habere, &longs;en&longs;ui <lb/>magis erit quam rationi fides habenda. <expan abbr="Solum&qacute;ue">Solumque</expan> rationi illi credendum e&longs;t: &longs;i ea quæ demon­<lb/>&longs;trantur cum rebus ijs con&longs;entiant, quæ &longs;en&longs;u percipiuntur. <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> Igitur in hac philo&longs;ophia cuncta <lb/> | <arrow.to.target n="marg63"></arrow.to.target><lb/>&longs;imos errores inducuntur. <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> illa ponenda in hac philo&longs;ophia quæ cum &longs;en&longs;ilibus congruant. </s><s><lb/>Quin &longs;iquando ratio quippiam mon&longs;tret, & po&longs;tea &longs;en&longs;us indicet rem aliter &longs;e habere, &longs;en&longs;ui <lb/>magis erit quam rationi fides habenda. <expan abbr="Solum&qacute;ue">Solumque</expan> rationi illi credendum e&longs;t: &longs;i ea quæ demon­<lb/>&longs;trantur cum rebus ijs con&longs;entiant, quæ &longs;en&longs;u percipiuntur. <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> Igitur in hac philo&longs;ophia cuncta <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg64"></arrow.to.target><lb/>ad &longs;en&longs;um referenda erunt. Audi verò tu nunc firmum iudicium Ari&longs;totelis, de con&longs;truendis <lb/>rationibus ac mea quidem &longs;ententia, in omni philo&longs;ophia generatim, præcipuè verò in natura­<lb/>li: <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> iubet enim, vt no&longs;trarum rationum principium non à quauis &longs;ententia: &longs;ed à firmi&longs;sima <lb/> | <arrow.to.target n="marg64"></arrow.to.target><lb/>ad &longs;en&longs;um referenda erunt. </s><s>Audi verò tu nunc firmum iudicium Ari&longs;totelis, de con&longs;truendis <lb/>rationibus ac mea quidem &longs;ententia, in omni philo&longs;ophia generatim, præcipuè verò in natura­<lb/>li: <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> iubet enim, vt no&longs;trarum rationum principium non à quauis &longs;ententia: &longs;ed à firmi&longs;sima <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg65"></arrow.to.target><lb/>quaque ducatur huiu&longs;modi verò e&longs;t, quam &longs;emper, e&longs;&longs;e oportet, aut quæ ex con&longs;imilibus o&longs;ten <lb/>ditur. Atque vbi duæ &longs;int &longs;ententiæ repugnantes, quarum altera alteram tollat, illa recipienda, <lb/>quæ firmior: ea verò e&longs;t, quæ credibilior, & quæ &longs;emper citius ab omnibus quàm altera admit­<lb/>tatur. It aque & quod ex tali &longs;ententia con&longs;equitur, magis approbandum, & illud repudian­<lb/>dum, quod efficitur ex oppo&longs;ita. <expan abbr="Duo&qacute;ue">Duoque</expan> huius vitij traduntur exempla ab Ari&longs;totele. alterum <lb/>&longs;anè à di&longs;putatione Parmenidis acceptum, atque alterum à ratione Xenophanis. Atque ille <lb/> | <arrow.to.target n="marg65"></arrow.to.target><lb/>quaque ducatur huiu&longs;modi verò e&longs;t, quam &longs;emper, e&longs;&longs;e oportet, aut quæ ex con&longs;imilibus o&longs;ten <lb/>ditur. </s><s>Atque vbi duæ &longs;int &longs;ententiæ repugnantes, quarum altera alteram tollat, illa recipienda, <lb/>quæ firmior: ea verò e&longs;t, quæ credibilior, & quæ &longs;emper citius ab omnibus quàm altera admit­<lb/>tatur. </s><s>It aque & quod ex tali &longs;ententia con&longs;equitur, magis approbandum, & illud repudian­<lb/>dum, quod efficitur ex oppo&longs;ita. <expan abbr="Duo&qacute;ue">Duoque</expan> huius vitij traduntur exempla ab Ari&longs;totele. </s><s>alterum <lb/>&longs;anè à di&longs;putatione Parmenidis acceptum, atque alterum à ratione Xenophanis. </s><s>Atque ille <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg66"></arrow.to.target><lb/>quidem motum &longs;ine vacuo fieri non po&longs;&longs;e &longs;tatuens, ex eo quod vacuum non e&longs;&longs;et, tollebat <lb/>etiam motum. Et tamen &longs;i hæc &longs;ecum conferantur, & facilius qui&longs;que vacuum e&longs;&longs;e dabit, quàm <lb/>neget motum. Quapropter accipiendum e&longs;t potius e&longs;&longs;e motum, & ex eo vacuum e&longs;&longs;e conclu­<lb/>dendum. quàm motus vacui &longs;ublatione tollendus. Xenophanes autem &longs;ic ratiocinabatur, ex <lb/>nihilo nihil fit. Ergo ens infinitum & æternum. Non igitur motus. Tamen qui&longs;que promptius <lb/>dabit ex nihilo aliquid fieri, vt etiam multi dedere, & fides no&longs;tra pro certo habet quàm reij­<lb/>ciat motum. Proinde &longs;ic potius concludendum fuerat. Motus e&longs;t. Ergo ex nihilo aliquid fit; <lb/>quàm vt fecit Xenophanes. & fide nitendum, quam præ&longs;tat &longs;en&longs;us, qui &longs;i quandoque decipitur; <lb/>non id perpetuo neque in omnibus efficit. Neque verò id huius philo&longs;ophiæ proprium e&longs;t: &longs;ed <lb/>omnis artis atque &longs;cientiæ apud Ari&longs;totelem. Nam quòd ille futurus &longs;it huius methodi norma <lb/>per&longs;picuum e&longs;t, ex eo loco, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> quo comparat rerum diuinarum cognitionem cum &longs;cientia morta­<lb/> | <arrow.to.target n="marg66"></arrow.to.target><lb/>quidem motum &longs;ine vacuo fieri non po&longs;&longs;e &longs;tatuens, ex eo quod vacuum non e&longs;&longs;et, tollebat <lb/>etiam motum. </s><s>Et tamen &longs;i hæc &longs;ecum conferantur, & facilius qui&longs;que vacuum e&longs;&longs;e dabit, quàm <lb/>neget motum. </s><s>Quapropter accipiendum e&longs;t potius e&longs;&longs;e motum, & ex eo vacuum e&longs;&longs;e conclu­<lb/>dendum. </s><s>quàm motus vacui &longs;ublatione tollendus. </s><s>Xenophanes autem &longs;ic ratiocinabatur, ex <lb/>nihilo nihil fit. </s><s>Ergo ens infinitum & æternum. </s><s>Non igitur motus. </s><s>Tamen qui&longs;que promptius <lb/>dabit ex nihilo aliquid fieri, vt etiam multi dedere, & fides no&longs;tra pro certo habet quàm reij­<lb/>ciat motum. </s><s>Proinde &longs;ic potius concludendum fuerat. </s><s>Motus e&longs;t. </s><s>Ergo ex nihilo aliquid fit; <lb/>quàm vt fecit Xenophanes. & fide nitendum, quam præ&longs;tat &longs;en&longs;us, qui &longs;i quandoque decipitur; <lb/>non id perpetuo neque in omnibus efficit. </s><s>Neque verò id huius philo&longs;ophiæ proprium e&longs;t: &longs;ed <lb/>omnis artis atque &longs;cientiæ apud Ari&longs;totelem. Nam quòd ille futurus &longs;it huius methodi norma <lb/>per&longs;picuum e&longs;t, ex eo loco, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> quo comparat rerum diuinarum cognitionem cum &longs;cientia morta­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg67"></arrow.to.target><lb/>l<gap/>um, &longs;iquidem tamet&longs;i pauca admodum de illis a&longs;&longs;erere philo&longs;ophis licet; contemplationis <lb/>nobilitate compen&longs;et hoc damnum, ac dum eius difficultatis cau&longs;&longs;am reddit, id vniuer&longs;um tri­ | <arrow.to.target n="marg67"></arrow.to.target><lb/>l<gap/>um, &longs;iquidem tamet&longs;i pauca admodum de illis a&longs;&longs;erere philo&longs;ophis licet; contemplationis <lb/>nobilitate compen&longs;et hoc damnum, ac dum eius difficultatis cau&longs;&longs;am reddit, id vniuer&longs;um tri­ |
| <pb xlink:href="014/01/026.jpg" pagenum="7"/>buit imbecillitati &longs;en&longs;uum humanorum. Minus enim, in quit, diuinam partem contemplari <lb/> | <pb xlink:href="014/01/026.jpg" pagenum="7"/>buit imbecillitati &longs;en&longs;uum humanorum. </s><s>Minus enim, in quit, diuinam partem contemplari <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg68"></arrow.to.target><lb/>contingit quòd non multum illius pateat &longs;en&longs;ui, cuius beneficio tum de ea ip&longs;a parte diuina, <lb/>tum deijs, qu&ecedil; no&longs;&longs;e cupimus, facultas cogitandi, & indagandi nobis &longs;uppetat. Sed ad alias <lb/>quoque artes translatum e&longs;t ab Ari&longs;totele huiu&longs;modi pr&ecedil;ceptum, quippe qui clari&longs;simè te&longs;tetur, <lb/>deficiente aliquo &longs;en&longs;u deperire item cum eo aliquam &longs;cientiam, vt vi&longs;u deficiente colorum, <lb/>auditu verò &longs;onorum. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quapropter &longs;i &longs;aluo homine &longs;en&longs;us vniuer&longs;i tollerentur, continuo quo <lb/> | <arrow.to.target n="marg68"></arrow.to.target><lb/>contingit quòd non multum illius pateat &longs;en&longs;ui, cuius beneficio tum de ea ip&longs;a parte diuina, <lb/>tum deijs, qu&ecedil; no&longs;&longs;e cupimus, facultas cogitandi, & indagandi nobis &longs;uppetat. </s><s>Sed ad alias <lb/>quoque artes translatum e&longs;t ab Ari&longs;totele huiu&longs;modi pr&ecedil;ceptum, quippe qui clari&longs;simè te&longs;tetur, <lb/>deficiente aliquo &longs;en&longs;u deperire item cum eo aliquam &longs;cientiam, vt vi&longs;u deficiente colorum, <lb/>auditu verò &longs;onorum. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quapropter &longs;i &longs;aluo homine &longs;en&longs;us vniuer&longs;i tollerentur, continuo quo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg69"></arrow.to.target><lb/>que omni &longs;cientia priuaremur. Idem quoque mon&longs;trat &longs;cientiæ cuiu&longs; que principia colligi per <lb/>inductionem, & à &longs;en&longs;u deduci. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Pertinet & eadem norma ad illa principia, quibus vtitur ci­<lb/> | <arrow.to.target n="marg69"></arrow.to.target><lb/>que omni &longs;cientia priuaremur. </s><s>Idem quoque mon&longs;trat &longs;cientiæ cuiu&longs; que principia colligi per <lb/>inductionem, & à &longs;en&longs;u deduci. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Pertinet & eadem norma ad illa principia, quibus vtitur ci­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg70"></arrow.to.target><lb/>uilis philo&longs;ophus, nam &longs;iue re&longs;piciant rerum veritatem, atque naturam, &longs;iue actionem; in &longs;en­<lb/>&longs;um nece&longs;&longs;ariò re&longs;oluuntur: quando ad rerum veritatem perno&longs;cendam requiratur inductio, <lb/>quæ e&longs;t de &longs;en&longs;ilibus; ad actionem verò con&longs;uetudo, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quæ exoritur ex frequenti v&longs;u &longs;ingula­<lb/> | <arrow.to.target n="marg70"></arrow.to.target><lb/>uilis philo&longs;ophus, nam &longs;iue re&longs;piciant rerum veritatem, atque naturam, &longs;iue actionem; in &longs;en­<lb/>&longs;um nece&longs;&longs;ariò re&longs;oluuntur: quando ad rerum veritatem perno&longs;cendam requiratur inductio, <lb/>quæ e&longs;t de &longs;en&longs;ilibus; ad actionem verò con&longs;uetudo, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quæ exoritur ex frequenti v&longs;u &longs;ingula­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg71"></arrow.to.target><lb/>rium. Valeat ergo Parmenides, qui iudicium &longs;en&longs;us omnino detrectat & ita pr&ecedil;cipit impuden­<lb/>ti&longs;sime, licet habuerit a&longs;&longs;eclam Hippocratem, qui ne&longs;cio qua ratione ductus <foreign lang="greek">th_s gnw/mhsi+n</foreign>, id <lb/>e&longs;t menti non &longs;en&longs;ui fidere nos voluit.</s></p> | <arrow.to.target n="marg71"></arrow.to.target><lb/>rium. </s><s>Valeat ergo Parmenides, qui iudicium &longs;en&longs;us omnino detrectat & ita pr&ecedil;cipit impuden­<lb/>ti&longs;sime, licet habuerit a&longs;&longs;eclam Hippocratem, qui ne&longs;cio qua ratione ductus <foreign lang="greek">th_s gnw/mhsi+n</foreign>, id <lb/>e&longs;t menti non &longs;en&longs;ui fidere nos voluit.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg51"></margin.target>g Prime <lb/>de part. <lb/>an. cap. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg51"></margin.target>g Prime <lb/>de part. </s><s><lb/>an. </s><s>cap. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg52"></margin.target>h 2. Met. <lb/>T. 15. <lb/>Galen. 2. <lb/>de temp. <lb/>c. 2.</s></p> | <s><margin.target id="marg52"></margin.target>h 2. Met. </s><s><lb/>T. 15. <lb/>Galen. 2. <lb/>de temp. </s><s><lb/>c. 2.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg53"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg53"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg54"></margin.target>a 4. Mete­<lb/><gap/>. T. 29.</s></p> | <s><margin.target id="marg54"></margin.target>a 4. Mete­<lb/><gap/>. T. 29.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg55"></margin.target>b 2. Phy&longs;. <lb/>T. 6.</s></p> | <s><margin.target id="marg55"></margin.target>b 2. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 6.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg56"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg56"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg57"></margin.target>c 8. Phy&longs;. <lb/>T. 22.</s></p> | <s><margin.target id="marg57"></margin.target>c 8. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 22.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg58"></margin.target>d 8. Phy&longs;. <lb/>T. 26.</s></p> | <s><margin.target id="marg58"></margin.target>d 8. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 26.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg59"></margin.target>e Galen. <lb/>ad Hiero­<lb/>nem. <lb/>4. Met. T. 9.</s></p> | <s><margin.target id="marg59"></margin.target>e Galen. </s><s><lb/>ad Hiero­<lb/>nem. <lb/>4. Met. </s><s>T. 9.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg60"></margin.target>f 1. Pott. <lb/>T. 6.</s></p> | <s><margin.target id="marg60"></margin.target>f 1. Pott. </s><s><lb/>T. 6.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg61"></margin.target>g 1. de Ge <lb/>ner. 7. T.</s></p> | <s><margin.target id="marg61"></margin.target>g 1. de Ge <lb/>ner. 7. T.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg63"></margin.target>h 3. De c&ecedil; <lb/>10 T. 61.</s></p> | <s><margin.target id="marg63"></margin.target>h 3. De c&ecedil; <lb/>10 T. 61.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg64"></margin.target>i 3. de Ge <lb/>ner. an. c. <lb/>10.</s></p> | <s><margin.target id="marg64"></margin.target>i 3. de Ge <lb/>ner. </s><s>an. </s><s>c. <lb/>10.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg65"></margin.target>k Lib. de <lb/>plac. cap. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg65"></margin.target>k Lib. de <lb/>plac. </s><s>cap. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg66"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg66"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg67"></margin.target>l 1. de par <lb/>e. an cap. 5.</s></p> | <s><margin.target id="marg67"></margin.target>l 1. de par <lb/>e. </s><s>an cap. 5.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg68"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg68"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <s><emph type="italics"/>Communis dedicat e&longs;&longs;e <lb/>Sen&longs;us, cui ni&longs;i prima fides fundata valebit, <lb/>Haud erit occultis de rebus, quò referentes <lb/>Confirmare animos quic quam ratione qucamus.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Communis dedicat e&longs;&longs;e <lb/>Sen&longs;us, cui ni&longs;i prima fides fundata valebit, <lb/>Haud erit occultis de rebus, quò referentes <lb/>Confirmare animos quic quam ratione qucamus.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Nollem hic multus e&longs;&longs;e: veruntamen ad &longs;e rapit me Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & eorum in&longs;citiam redarguens, <lb/> | <s>Nollem hic multus e&longs;&longs;e: veruntamen ad &longs;e rapit me Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & eorum in&longs;citiam redarguens, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg73"></arrow.to.target><lb/>qui fidem facere &longs;tudent ex ijs quæ adhuc ignorantur, cum ceteroquin ea quæ &longs;umuntur ad de­<lb/>mon&longs;trationem vel euidentia &longs;int oportet, vel antea demon&longs;trata: & rerum &longs;en&longs;ilium legitimum <lb/>iudicem clamans e&longs;&longs;e &longs;en&longs;um, vt pote tactum primarum qualitatum. Nam &longs;i alia via, inquit, <lb/>&longs;uccurrat, qua illæ no&longs;cuntur, eam quæ&longs;o demon&longs;trent. inauditam enim &longs;apientiam promit­<lb/>tunt, immo, &longs;i verum fateri licet, &longs;tuporem potius, &longs;i quidem rerum &longs;en&longs;ilium meliorem &longs;e iu­<lb/>dicem habere putent, quàm &longs;it ip&longs;e &longs;en&longs;us. ac &longs;i de rebus &longs;en&longs;ilibus demon&longs;trationes inquirunt, <lb/>iam de niue di&longs;putandum erit, &longs;it ne candida cen&longs;enda, quemadmodum omnibus apparet: an <lb/> | <arrow.to.target n="marg73"></arrow.to.target><lb/>qui fidem facere &longs;tudent ex ijs quæ adhuc ignorantur, cum ceteroquin ea quæ &longs;umuntur ad de­<lb/>mon&longs;trationem vel euidentia &longs;int oportet, vel antea demon&longs;trata: & rerum &longs;en&longs;ilium legitimum <lb/>iudicem clamans e&longs;&longs;e &longs;en&longs;um, vt pote tactum primarum qualitatum. </s><s>Nam &longs;i alia via, inquit, <lb/>&longs;uccurrat, qua illæ no&longs;cuntur, eam quæ&longs;o demon&longs;trent. </s><s>inauditam enim &longs;apientiam promit­<lb/>tunt, immo, &longs;i verum fateri licet, &longs;tuporem potius, &longs;i quidem rerum &longs;en&longs;ilium meliorem &longs;e iu­<lb/>dicem habere putent, quàm &longs;it ip&longs;e &longs;en&longs;us. </s><s>ac &longs;i de rebus &longs;en&longs;ilibus demon&longs;trationes inquirunt, <lb/>iam de niue di&longs;putandum erit, &longs;it ne candida cen&longs;enda, quemadmodum omnibus apparet: an <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg74"></arrow.to.target><lb/>atra potius, vt pr&ecedil;dicabat Anaxagoras; & de pice &longs;imiliter: neque enim, &longs;i vi&longs;ui de albo, quod <lb/>viderit, fides habenda non e&longs;t, de nigro &longs;ine demon&longs;tratione credendum erit. Omnia igitur quæ <lb/>&longs;en&longs;ui apparent, &longs;i iam fide carere dicunt: nec cygnum e&longs;&longs;e album fateantur, ni&longs;i prius id ratio­<lb/>ne con&longs;pexerint, neque diem neque Solem. ad eundem modum & de voce auribus fidem ab­<lb/>rogent & de odore naribus & de omni tactili ip&longs;i &longs;en&longs;ui tactus. Quæ &longs;anè nihil di&longs;tantab hæ&longs;i­<lb/>tationibus & nugis Pyrrhonianis. Aequum verò fuerat eos qui optimam &longs;ectam in philo&longs;ophia <lb/>delegi&longs;&longs;ent, quæ primas qualitates per elementa principia que ponit, non tam de&longs;ciui&longs;&longs;e à com­<lb/>muni hominum &longs;en&longs;u, vt, quæ omnis demon&longs;trationis principia &longs;unt & quæ &longs;en&longs;ui mentique <lb/>patent, non cogno&longs;cerent. Et profecto qui&longs;quis de his addubitat, fru&longs;tra de alijs inquirit, vt po­<lb/>te nil &longs;ibi relinquens, vnde &longs;it incepturus. Sed illud vnum prauorum dogmatum principium e&longs;t, <lb/>nihil de demon&longs;tratione prius meditatum &longs;imul res ip&longs;as inquirere: veluti, quid nam demon. <lb/>&longs;tratio &longs;it, demon&longs;trare tentare. Placet &longs;anè mihi Diogenes, qui cùm de motu interrogaretur, <lb/>nihil quidem re&longs;pondit, &longs;ed &longs;urgens ambulauit, per ip&longs;am euidentiam &longs;ophi&longs;tæ &longs;en&longs;um expro­<lb/>brans, & planè, qui hæc non norunt egent &longs;en&longs;u, ne dicam pœna, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vt &longs;iquis ignem calidum e&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg74"></arrow.to.target><lb/>atra potius, vt pr&ecedil;dicabat Anaxagoras; & de pice &longs;imiliter: neque enim, &longs;i vi&longs;ui de albo, quod <lb/>viderit, fides habenda non e&longs;t, de nigro &longs;ine demon&longs;tratione credendum erit. </s><s>Omnia igitur quæ <lb/>&longs;en&longs;ui apparent, &longs;i iam fide carere dicunt: nec cygnum e&longs;&longs;e album fateantur, ni&longs;i prius id ratio­<lb/>ne con&longs;pexerint, neque diem neque Solem. ad eundem modum & de voce auribus fidem ab­<lb/>rogent & de odore naribus & de omni tactili ip&longs;i &longs;en&longs;ui tactus. </s><s>Quæ &longs;anè nihil di&longs;tantab hæ&longs;i­<lb/>tationibus & nugis Pyrrhonianis. </s><s>Aequum verò fuerat eos qui optimam &longs;ectam in philo&longs;ophia <lb/>delegi&longs;&longs;ent, quæ primas qualitates per elementa principia que ponit, non tam de&longs;ciui&longs;&longs;e à com­<lb/>muni hominum &longs;en&longs;u, vt, quæ omnis demon&longs;trationis principia &longs;unt & quæ &longs;en&longs;ui mentique <lb/>patent, non cogno&longs;cerent. </s><s>Et profecto qui&longs;quis de his addubitat, fru&longs;tra de alijs inquirit, vt po­<lb/>te nil &longs;ibi relinquens, vnde &longs;it incepturus. </s><s>Sed illud vnum prauorum dogmatum principium e&longs;t, <lb/>nihil de demon&longs;tratione prius meditatum &longs;imul res ip&longs;as inquirere: veluti, quid nam demon. <lb/>&longs;tratio &longs;it, demon&longs;trare tentare. </s><s>Placet &longs;anè mihi Diogenes, qui cùm de motu interrogaretur, <lb/>nihil quidem re&longs;pondit, &longs;ed &longs;urgens ambulauit, per ip&longs;am euidentiam &longs;ophi&longs;tæ &longs;en&longs;um expro­<lb/>brans, & planè, qui hæc non norunt egent &longs;en&longs;u, ne dicam pœna, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vt &longs;iquis ignem calidum e&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg75"></arrow.to.target><lb/>&longs;e non &longs;entiat, conijciatur in ignem. Non e&longs;t ocium nunc de fide &longs;en&longs;ibus adhibenda di&longs;putare. <lb/> | <arrow.to.target n="marg75"></arrow.to.target><lb/>&longs;e non &longs;entiat, conijciatur in ignem. </s><s>Non e&longs;t ocium nunc de fide &longs;en&longs;ibus adhibenda di&longs;putare. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg76"></arrow.to.target><lb/>Satis &longs;it hunc rerum naturalium e&longs;&longs;e debere normam, & regulam qua cuncta exploremus, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ne­<lb/> | <arrow.to.target n="marg76"></arrow.to.target><lb/>Satis &longs;it hunc rerum naturalium e&longs;&longs;e debere normam, & regulam qua cuncta exploremus, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ne­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg77"></arrow.to.target><lb/>que ab eius iudicio ne latum quidem vnguem di&longs;cedemus. Ei primò vel omnium maximè &longs;e&longs;e <lb/>offert motus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> nos ad contemplationem primus excitauit, cuius cum principia qu&ecedil;rerentur <lb/>effectum e&longs;t, vt naturalis omnium prima philo&longs;ophia &longs;tatueretur: nec vero quòd omnes &longs;cientiæ <lb/>motum adhibeant, vel cogitando, vel ex motu ratiocinando, vel etiam ficto motu ad maiorem <lb/>explicationem, veluti mathematici, dum ex fluxu puncti lineam ex huius item fluxu &longs;uperfi­<lb/>ciem, & ex &longs;uperficiei fluxu corpus efformant. Neque hæc eò dicimus, quominus arbitremur <lb/>magnam quoque rationem mentis e&longs;&longs;e habendam: &longs;ed, vt &longs;eligamus illud mentis iudicium de <lb/>rebus ab&longs;tru&longs;is quas &longs;en&longs;us attingere nequit, quod futurum &longs;it rectum. tale autem erit, &longs;i illa acci­<lb/>piat, quæ nihil euertant eorum, quæ per &longs;e & propriè &longs;entiuntur, hoc e&longs;t in quorum &longs;en&longs;ione <lb/>nullus error committitur, quod tum euenit, cum omnia ritè di&longs;po&longs;ita &longs;unt, vt optimè &longs;en&longs;io fiat. <lb/>Quod &longs;i minus liceat, vt inue&longs;tigatione c&ecedil;le&longs;tium corporum, <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> locorum ignotorum, & &longs;ub&longs;tan­<lb/> | <arrow.to.target n="marg77"></arrow.to.target><lb/>que ab eius iudicio ne latum quidem vnguem di&longs;cedemus. </s><s>Ei primò vel omnium maximè &longs;e&longs;e <lb/>offert motus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> nos ad contemplationem primus excitauit, cuius cum principia qu&ecedil;rerentur <lb/>effectum e&longs;t, vt naturalis omnium prima philo&longs;ophia &longs;tatueretur: nec vero quòd omnes &longs;cientiæ <lb/>motum adhibeant, vel cogitando, vel ex motu ratiocinando, vel etiam ficto motu ad maiorem <lb/>explicationem, veluti mathematici, dum ex fluxu puncti lineam ex huius item fluxu &longs;uperfi­<lb/>ciem, & ex &longs;uperficiei fluxu corpus efformant. </s><s>Neque hæc eò dicimus, quominus arbitremur <lb/>magnam quoque rationem mentis e&longs;&longs;e habendam: &longs;ed, vt &longs;eligamus illud mentis iudicium de <lb/>rebus ab&longs;tru&longs;is quas &longs;en&longs;us attingere nequit, quod futurum &longs;it rectum. </s><s>tale autem erit, &longs;i illa acci­<lb/>piat, quæ nihil euertant eorum, quæ per &longs;e & propriè &longs;entiuntur, hoc e&longs;t in quorum &longs;en&longs;ione <lb/>nullus error committitur, quod tum euenit, cum omnia ritè di&longs;po&longs;ita &longs;unt, vt optimè &longs;en&longs;io fiat. </s><s><lb/>Quod &longs;i minus liceat, vt inue&longs;tigatione c&ecedil;le&longs;tium corporum, <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> locorum ignotorum, & &longs;ub&longs;tan­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg78"></arrow.to.target><lb/>tiarum quæ &longs;unt liber&ecedil; & &longs;olutæ à materia, quorum aliqua nullo pacto &longs;ubiiciuntur &longs;en&longs;ibus; | <arrow.to.target n="marg78"></arrow.to.target><lb/>tiarum quæ &longs;unt liber&ecedil; & &longs;olutæ à materia, quorum aliqua nullo pacto &longs;ubiiciuntur &longs;en&longs;ibus; |
| <pb xlink:href="014/01/027.jpg" pagenum="8"/>alia tentare non datum e&longs;t cuique; ad cœlum non peruenit &longs;en&longs;us, aut vnus vi&longs;us, atque ille qui <lb/> | <pb xlink:href="014/01/027.jpg" pagenum="8"/>alia tentare non datum e&longs;t cuique; ad cœlum non peruenit &longs;en&longs;us, aut vnus vi&longs;us, atque ille qui <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg79"></arrow.to.target><lb/>dem valde infirmus; ita ratio gubernabitur, vt nihil oppugnet ea, quæ verè &longs;entiuntur & veluti <lb/>noti&longs;sima po&longs;ita iam fuerunt. Et id &longs;i placuit Hyppocrati, ip&longs;um quoque commendabimus, & <lb/>rationi, non &longs;en&longs;ui confidendum e&longs;&longs;e eo tempore decernemus. Tum verò optimè nobi&longs;cum <lb/>agetur, &longs;i &longs;en&longs;uum fidem cum ratione, <expan abbr="rationem&qacute;">rationemque</expan>. cum &longs;en&longs;ibus habeamus. Denique &longs;en&longs;us &longs;it <lb/>totius phy&longs;icæ principale <expan abbr="firmamentũ">firmamentum</expan>, quo etiam nitantur c&ecedil;tera pronunciata, qu&ecedil; ad&longs;cribentur. <lb/>Ex eo qui iudicio &longs;en&longs;us &longs;tandum e&longs;t efficitur, vt accidentium cuiu&longs;que rei &longs;peculatio, valde ad­<lb/>modum conferat ad rerum e&longs;&longs;entias perno&longs;cendas <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iquidem tales oporteat e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;as, quales <lb/> | <arrow.to.target n="marg79"></arrow.to.target><lb/>dem valde infirmus; ita ratio gubernabitur, vt nihil oppugnet ea, quæ verè &longs;entiuntur & veluti <lb/>noti&longs;sima po&longs;ita iam fuerunt. </s><s>Et id &longs;i placuit Hyppocrati, ip&longs;um quoque commendabimus, & <lb/>rationi, non &longs;en&longs;ui confidendum e&longs;&longs;e eo tempore decernemus. </s><s>Tum verò optimè nobi&longs;cum <lb/>agetur, &longs;i &longs;en&longs;uum fidem cum ratione, <expan abbr="rationem&qacute;">rationemque</expan>. cum &longs;en&longs;ibus habeamus. </s><s>Denique &longs;en&longs;us &longs;it <lb/>totius phy&longs;icæ principale <expan abbr="firmamentũ">firmamentum</expan>, quo etiam nitantur c&ecedil;tera pronunciata, qu&ecedil; ad&longs;cribentur. </s><s><lb/>Ex eo qui iudicio &longs;en&longs;us &longs;tandum e&longs;t efficitur, vt accidentium cuiu&longs;que rei &longs;peculatio, valde ad­<lb/>modum conferat ad rerum e&longs;&longs;entias perno&longs;cendas <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iquidem tales oporteat e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;as, quales <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg80"></arrow.to.target><lb/>propagare po&longs;sint ea quæ in&longs;unt. Quanquam alio modo nos in &longs;ub&longs;tantiæ notitiam accidentia <lb/>perducunt. quandò tota &longs;pecies indiuidui recipitur à &longs;en&longs;ibus externis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. ponitur in phan <lb/>ta&longs;ia & phanta&longs;ma efficitur, cuius partes &longs;unt accidens & &longs;ub&longs;tantia, quæ po&longs;tmodò mentis effi­<lb/>cientis opere di&longs;cernuntur. Itaque et&longs;i certus e&longs;t progre&longs;&longs;us, à definitione ad accidentia, nem­<lb/>pe demon&longs;tratiuus: etiam methodus conuer&longs;a multum iuuat ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t. Nam <lb/>definitio dare quidem &longs;olet occa&longs;ionem adipi&longs;cendi notitiam cau&longs;&longs;arum, ex quibus accidentia <lb/>rei na&longs;cuntur. <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. Ari&longs;toteles qu&ecedil;rebat quid e&longs;&longs;et locus, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt eorum. &longs;. quæ in loco &longs;unt, cau&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg80"></arrow.to.target><lb/>propagare po&longs;sint ea quæ in&longs;unt. </s><s>Quanquam alio modo nos in &longs;ub&longs;tantiæ notitiam accidentia <lb/>perducunt. </s><s>quandò tota &longs;pecies indiuidui recipitur à &longs;en&longs;ibus externis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. ponitur in phan <lb/>ta&longs;ia & phanta&longs;ma efficitur, cuius partes &longs;unt accidens & &longs;ub&longs;tantia, quæ po&longs;tmodò mentis effi­<lb/>cientis opere di&longs;cernuntur. </s><s>Itaque et&longs;i certus e&longs;t progre&longs;&longs;us, à definitione ad accidentia, nem­<lb/>pe demon&longs;tratiuus: etiam methodus conuer&longs;a multum iuuat ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t. </s><s>Nam <lb/>definitio dare quidem &longs;olet occa&longs;ionem adipi&longs;cendi notitiam cau&longs;&longs;arum, ex quibus accidentia <lb/>rei na&longs;cuntur. <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. Ari&longs;toteles qu&ecedil;rebat quid e&longs;&longs;et locus, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt eorum. &longs;. </s><s>quæ in loco &longs;unt, cau&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg81"></arrow.to.target><lb/>&longs;as inueniret; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. ordo tenetur in mathematicis, quæ demon&longs;trationis per&longs;picuitate reliquas <lb/> | <arrow.to.target n="marg81"></arrow.to.target><lb/>&longs;as inueniret; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. ordo tenetur in mathematicis, quæ demon&longs;trationis per&longs;picuitate reliquas <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg82"></arrow.to.target><lb/>omnes excellunt. ip&longs;æ enim accidentia quanto per definitiones inueniunt, & cognito quid &longs;it <lb/>triangulus, aut rectum nobis aperiunt triangulum habere tres angulos æquos duobus rectis, at­<lb/>que omnino vbi definitio non præ&longs;ter eorum notitiam, quæ in&longs;unt rei, pro dialectica communi <lb/>& inani habenda e&longs;t. Sed etiam cognitio rudis, &, vt Gr&ecedil;ci dicunt, <foreign lang="greek">kata\ fantasi/an</foreign> ip&longs;orum <lb/>accidentium aut omnium, aut plurium, nobis &longs;uppeditat, quæ de rerum e&longs;&longs;entia dicamus: non <lb/>&longs;anè, quia demon&longs;tratiuam cognitionem efficiat; quippe qui omnis demon&longs;trationis principium <lb/>&longs;it definitio, &longs;ed tamen eiu&longs;modi vt aditum patefaciat ad con&longs;tituendam rei propo&longs;itæ defini­<lb/>tionem. Propterea de loco di&longs;&longs;erens Ari&longs;toteles accidentia quædam definitioni loci præpo&longs;uit, <lb/>è quibus po&longs;tea collegit quid e&longs;&longs;et locus. eandem quoque viam tenuit, dum incrementi e&longs;&longs;en­<lb/>tiam exquireret. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eandem item in de&longs;ceptatione de animo voluit ob&longs;eruare, &longs;iquidem ex motu <lb/> | <arrow.to.target n="marg82"></arrow.to.target><lb/>omnes excellunt. </s><s>ip&longs;æ enim accidentia quanto per definitiones inueniunt, & cognito quid &longs;it <lb/>triangulus, aut rectum nobis aperiunt triangulum habere tres angulos æquos duobus rectis, at­<lb/>que omnino vbi definitio non præ&longs;ter eorum notitiam, quæ in&longs;unt rei, pro dialectica communi <lb/>& inani habenda e&longs;t. </s><s>Sed etiam cognitio rudis, &, vt Gr&ecedil;ci dicunt, <foreign lang="greek">kata\ fantasi/an</foreign> ip&longs;orum <lb/>accidentium aut omnium, aut plurium, nobis &longs;uppeditat, quæ de rerum e&longs;&longs;entia dicamus: non <lb/>&longs;anè, quia demon&longs;tratiuam cognitionem efficiat; quippe qui omnis demon&longs;trationis principium <lb/>&longs;it definitio, &longs;ed tamen eiu&longs;modi vt aditum patefaciat ad con&longs;tituendam rei propo&longs;itæ defini­<lb/>tionem. </s><s>Propterea de loco di&longs;&longs;erens Ari&longs;toteles accidentia quædam definitioni loci præpo&longs;uit, <lb/>è quibus po&longs;tea collegit quid e&longs;&longs;et locus. </s><s>eandem quoque viam tenuit, dum incrementi e&longs;&longs;en­<lb/>tiam exquireret. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eandem item in de&longs;ceptatione de animo voluit ob&longs;eruare, &longs;iquidem ex motu <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg83"></arrow.to.target><lb/>& cognitione vires animi vniuer&longs;as inuenerit & explanarit, vnde, qua&longs;i retrocedens accidentium <lb/>illorum vim multò certius expo&longs;uit; &, cùm ante definitionem rudi quodam modo nob. notui&longs; <lb/>&longs;ent; po&longs;tquàm definitio comperta e&longs;t, accurati&longs;simè euoluit, nimirùm demon&longs;tratione, qua via <lb/>philo&longs;opho naturali plurimum in&longs;i&longs;tendum e&longs;t, cui &longs;æpius effectus quàm cau&longs;&longs;a &longs;unt notiores. <lb/>Neque illud ob&longs;tat quod Ari&longs;toteles aliquando reiecerit accidentia, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> tanquam inutilia ad defini <lb/> | <arrow.to.target n="marg83"></arrow.to.target><lb/>& cognitione vires animi vniuer&longs;as inuenerit & explanarit, vnde, qua&longs;i retrocedens accidentium <lb/>illorum vim multò certius expo&longs;uit; &, cùm ante definitionem rudi quodam modo nob. </s><s>notui&longs; <lb/>&longs;ent; po&longs;tquàm definitio comperta e&longs;t, accurati&longs;simè euoluit, nimirùm demon&longs;tratione, qua via <lb/>philo&longs;opho naturali plurimum in&longs;i&longs;tendum e&longs;t, cui &longs;æpius effectus quàm cau&longs;&longs;a &longs;unt notiores. </s><s><lb/>Neque illud ob&longs;tat quod Ari&longs;toteles aliquando reiecerit accidentia, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> tanquam inutilia ad defini <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg84"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg84"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg85"></arrow.to.target><lb/>tionem comparandam. Aut etiam prædicarit &longs;ub&longs;tantiam accidenti & natura & cognitione <lb/>præcedere. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Nanque in Analyticis agebat Ari&longs;toteles de prædicatis illis, quæ &longs;unt partes ip&longs;ius <lb/> | <arrow.to.target n="marg85"></arrow.to.target><lb/>tionem comparandam. </s><s>Aut etiam prædicarit &longs;ub&longs;tantiam accidenti & natura & cognitione <lb/>præcedere. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Nanque in Analyticis agebat Ari&longs;toteles de prædicatis illis, quæ &longs;unt partes ip&longs;ius <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg86"></arrow.to.target><lb/>quid e&longs;t. atqui accidentia non &longs;unt huiu&longs;modi. verùm nob. indicant &longs;olùm partes ip&longs;ius quid <lb/>e&longs;t, & &longs;ub&longs;tantia cognitione procedit, vt po&longs;teà narrabitur, quia nulla notio pote&longs;t e&longs;&longs;e acciden­<lb/>tis, quin includat &longs;ub&longs;tantiam; &longs;ed ea notio confu&longs;a e&longs;t & imperfecta, quod philo&longs;ophi quidam <lb/>non videntes à vera item ratione pronuntiati præ&longs;entis aberrarunt. Nam lego apud nonnullos <lb/>talem poni ordinem inter &longs;ub&longs;tantiam & accidens. quod ita cognitio &longs;ub&longs;tantiæ præcedat acci­<lb/>denti, quia &longs;it eius cognitio perfectior. tunc enim quanque rem cogno&longs;cere videmur, cum eius <lb/>&longs;ub&longs;tantiam nouimus; vt vbi nouimus quid homo &longs;it, non autem cuiu&longs;modi &longs;it. &longs;ic etiam me­<lb/>lius cogno&longs;cimus album, quando nouimus quid &longs;it album, quæ videtur e&longs;&longs;e cognitio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>& e&longs;&longs;entiæ, cuiu&longs;modi &longs;it albi e&longs;&longs;entia, quàm &longs;i ip&longs;um &longs;ub alicuius attributi ratione no&longs;camus. <lb/>At verò prior e&longs;t origine accidentis notitia quàm &longs;ub&longs;tantiæ: quandoquidem nihil in mente &longs;it, <lb/>quin prius attigerit &longs;en&longs;um. Atqui &longs;en&longs;us non e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; iudex, &longs;ed vnius accidentis. Quam­<lb/>obrem &longs;en&longs;ilia qu&ecedil; &longs;unt accidentia, prius à nobis quàm &longs;ub&longs;tantiæ cogno&longs;cuntur. Et planè quod <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ notitia &longs;it perfectior, inficiari non licet, attamen aliqua de primo capite dubitari po&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg86"></arrow.to.target><lb/>quid e&longs;t. </s><s>atqui accidentia non &longs;unt huiu&longs;modi. </s><s>verùm nob. </s><s>indicant &longs;olùm partes ip&longs;ius quid <lb/>e&longs;t, & &longs;ub&longs;tantia cognitione procedit, vt po&longs;teà narrabitur, quia nulla notio pote&longs;t e&longs;&longs;e acciden­<lb/>tis, quin includat &longs;ub&longs;tantiam; &longs;ed ea notio confu&longs;a e&longs;t & imperfecta, quod philo&longs;ophi quidam <lb/>non videntes à vera item ratione pronuntiati præ&longs;entis aberrarunt. </s><s>Nam lego apud nonnullos <lb/>talem poni ordinem inter &longs;ub&longs;tantiam & accidens. </s><s>quod ita cognitio &longs;ub&longs;tantiæ præcedat acci­<lb/>denti, quia &longs;it eius cognitio perfectior. </s><s>tunc enim quanque rem cogno&longs;cere videmur, cum eius <lb/>&longs;ub&longs;tantiam nouimus; vt vbi nouimus quid homo &longs;it, non autem cuiu&longs;modi &longs;it. &longs;ic etiam me­<lb/>lius cogno&longs;cimus album, quando nouimus quid &longs;it album, quæ videtur e&longs;&longs;e cognitio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>& e&longs;&longs;entiæ, cuiu&longs;modi &longs;it albi e&longs;&longs;entia, quàm &longs;i ip&longs;um &longs;ub alicuius attributi ratione no&longs;camus. </s><s><lb/>At verò prior e&longs;t origine accidentis notitia quàm &longs;ub&longs;tantiæ: quandoquidem nihil in mente &longs;it, <lb/>quin prius attigerit &longs;en&longs;um. </s><s>Atqui &longs;en&longs;us non e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; iudex, &longs;ed vnius accidentis. </s><s>Quam­<lb/>obrem &longs;en&longs;ilia qu&ecedil; &longs;unt accidentia, prius à nobis quàm &longs;ub&longs;tantiæ cogno&longs;cuntur. </s><s>Et planè quod <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ notitia &longs;it perfectior, inficiari non licet, attamen aliqua de primo capite dubitari po&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg87"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt. Quandoquidem mihi videtur ille qui hæc effatur, dare accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia percipi à <lb/>&longs;en&longs;u. at qui ide&longs;t ab&longs;trahere, ab&longs;tractio verò non e&longs;t opus &longs;en&longs;us, &longs;ed mentis. In&longs;uper indiuiduum <lb/>per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, at &longs;en&longs;ilium iudex e&longs;t &longs;en&longs;us; ergo & indiuidui. Quare, cùm &longs;it indiuiduum <lb/>è genere &longs;ub&longs;tantiæ, & illius igitur erit &longs;en&longs;us. Cùm ergo ab illo non &longs;egregentur accidentia &longs;en <lb/>&longs;ilia, proinde efficitur, vt neque origine accidentium notitia pr&ecedil;cedat cognitioni &longs;ub&longs;tantiæ. <lb/>Quinimmo &longs;ic coniuncta e&longs;t accidentis notitia cum cognitione &longs;ub&longs;tantiæ, vt be&longs;ti&ecedil; quoque &longs;ub­<lb/>&longs;tantiam no&longs;cant. Etenim optimè D. Thomas. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Ni&longs;i be&longs;tiæ no&longs;cerent &longs;ub&longs;tantiam, in eius per­<lb/> | <arrow.to.target n="marg87"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt. </s><s>Quandoquidem mihi videtur ille qui hæc effatur, dare accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia percipi à <lb/>&longs;en&longs;u. </s><s>at qui ide&longs;t ab&longs;trahere, ab&longs;tractio verò non e&longs;t opus &longs;en&longs;us, &longs;ed mentis. </s><s>In&longs;uper indiuiduum <lb/>per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, at &longs;en&longs;ilium iudex e&longs;t &longs;en&longs;us; ergo & indiuidui. </s><s>Quare, cùm &longs;it indiuiduum <lb/>è genere &longs;ub&longs;tantiæ, & illius igitur erit &longs;en&longs;us. </s><s>Cùm ergo ab illo non &longs;egregentur accidentia &longs;en <lb/>&longs;ilia, proinde efficitur, vt neque origine accidentium notitia pr&ecedil;cedat cognitioni &longs;ub&longs;tantiæ. </s><s><lb/>Quinimmo &longs;ic coniuncta e&longs;t accidentis notitia cum cognitione &longs;ub&longs;tantiæ, vt be&longs;ti&ecedil; quoque &longs;ub­<lb/>&longs;tantiam no&longs;cant. </s><s>Etenim optimè D. Thomas. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Ni&longs;i be&longs;tiæ no&longs;cerent &longs;ub&longs;tantiam, in eius per­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg88"></arrow.to.target><lb/>ceptione non deciperentur, vt liquet in alimentis. Neque enim quicquam in eo decipi pote&longs;t, <lb/>quod pror&longs;us ignorat. Itaque totum indiuiduum, quod e&longs;t veluti ma&longs;&longs;a quædam omnium pr&ecedil;­<lb/>dicamentorum accipitur à &longs;en&longs;u, & de vniuer&longs;o fert iudicium. Nanque vbi po&longs;teà &longs;ub&longs;tantia <lb/>cogno&longs;cenda &longs;it &longs;ub ratione &longs;ola &longs;ub&longs;tantiæ, quia &longs;eparatur ab accidentibus, à quibus efficieba­<lb/>tur &longs;ingularis, non permanet amplius indiuidua, &longs;ed fit vniuer&longs;alis. Nec refert, vtrùm hoc iudi <lb/>cium &longs;it &longs;en&longs;us interni, vt nonnulli arbitrantur, an externi: quandò nullum e&longs;t officium &longs;en&longs;us, | <arrow.to.target n="marg88"></arrow.to.target><lb/>ceptione non deciperentur, vt liquet in alimentis. </s><s>Neque enim quicquam in eo decipi pote&longs;t, <lb/>quod pror&longs;us ignorat. </s><s>Itaque totum indiuiduum, quod e&longs;t veluti ma&longs;&longs;a quædam omnium pr&ecedil;­<lb/>dicamentorum accipitur à &longs;en&longs;u, & de vniuer&longs;o fert iudicium. </s><s>Nanque vbi po&longs;teà &longs;ub&longs;tantia <lb/>cogno&longs;cenda &longs;it &longs;ub ratione &longs;ola &longs;ub&longs;tantiæ, quia &longs;eparatur ab accidentibus, à quibus efficieba­<lb/>tur &longs;ingularis, non permanet amplius indiuidua, &longs;ed fit vniuer&longs;alis. </s><s>Nec refert, vtrùm hoc iudi <lb/>cium &longs;it &longs;en&longs;us interni, vt nonnulli arbitrantur, an externi: quandò nullum e&longs;t officium &longs;en&longs;us, |
| <pb xlink:href="014/01/028.jpg" pagenum="9"/>quod non pendeat ab vtroque; mutuas enim &longs;ibi operas præ&longs;tant. Verum quia non dubitatur <lb/> | <pb xlink:href="014/01/028.jpg" pagenum="9"/>quod non pendeat ab vtroque; mutuas enim &longs;ibi operas præ&longs;tant. </s><s>Verum quia non dubitatur <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg89"></arrow.to.target><lb/>id, accidentiaúe valeant ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t, quod philo&longs;ophus natu<gap/>alis &longs;&ecedil;pi&longs;simè cogi <lb/>tur vti demon&longs;trationibus à &longs;igno, hoc tanquam firmamento con&longs;tituto, quæramus de modo <lb/>quo accidens id efficiat. Omnium &longs;ententi&ecedil; meo quidem iudicio, ad duo capita referti po&longs;&longs;e vi <lb/>dentur. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nonnulli enim accipiunt proportionem inter mentem & ea, quæ mente comprehen­<lb/> | <arrow.to.target n="marg89"></arrow.to.target><lb/>id, accidentiaúe valeant ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t, quod philo&longs;ophus natu<gap/>alis &longs;&ecedil;pi&longs;simè cogi <lb/>tur vti demon&longs;trationibus à &longs;igno, hoc tanquam firmamento con&longs;tituto, quæramus de modo <lb/>quo accidens id efficiat. </s><s>Omnium &longs;ententi&ecedil; meo quidem iudicio, ad duo capita referti po&longs;&longs;e vi <lb/>dentur. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nonnulli enim accipiunt proportionem inter mentem & ea, quæ mente comprehen­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg90"></arrow.to.target><lb/>di po&longs;&longs;unt, qualis e&longs;t inter materiam & formam naturalem. Nam veluti materia non accipit <lb/>formas naturales &longs;ine quadam affectione pr&ecedil;currente nimirum accidentium, &longs;ic mens non po­<lb/>te&longs;t, inquiunt, accipere formas intelligendas &longs;ine pr&ecedil;cedente affectione, hæc verò accedit per <lb/>accidentia quæ mouent &longs;en&longs;um. At verò præter id, quod incidunt in errorem communem, <lb/>quia putant albedinem à &longs;en&longs;u cogno&longs;ci, quando cogno&longs;citur hoc album, ne&longs;cio vtrum mens <lb/>requirat eiu&longs;modi affectionem nécne: &longs;iquidem mens videatur e&longs;&longs;e pote&longs;tas qu&ecedil;, vbi pr&ecedil;&longs;ens fue <lb/>rit obiectum, è ve&longs;tigio operatur, & percipit. flagitat &longs;anè phanta&longs;ma, vt mens efficiens habeat, <lb/>quod illu&longs;tret & intelligendum faciat, &longs;ed vt afficiens, non puto. Namque ea quæ affectionem <lb/>po&longs;tulant, docet experientia tempore quoque ab&longs;olui. Accedit etiam quod affectio præcedit in <lb/>eadem materia, in qua debet accipi forma. Sed mens per &longs;e non afficitur, ni&longs;i à re intelligenda, <lb/>hæc verò iam actu facta vt à mente efficiente, vt ip&longs;i volunt, aut à forma ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia quæ per <lb/> | <arrow.to.target n="marg90"></arrow.to.target><lb/>di po&longs;&longs;unt, qualis e&longs;t inter materiam & formam naturalem. Nam veluti materia non accipit <lb/>formas naturales &longs;ine quadam affectione pr&ecedil;currente nimirum accidentium, &longs;ic mens non po­<lb/>te&longs;t, inquiunt, accipere formas intelligendas &longs;ine pr&ecedil;cedente affectione, hæc verò accedit per <lb/>accidentia quæ mouent &longs;en&longs;um. </s><s>At verò præter id, quod incidunt in errorem communem, <lb/>quia putant albedinem à &longs;en&longs;u cogno&longs;ci, quando cogno&longs;citur hoc album, ne&longs;cio vtrum mens <lb/>requirat eiu&longs;modi affectionem nécne: &longs;iquidem mens videatur e&longs;&longs;e pote&longs;tas qu&ecedil;, vbi pr&ecedil;&longs;ens fue <lb/>rit obiectum, è ve&longs;tigio operatur, & percipit. </s><s>flagitat &longs;anè phanta&longs;ma, vt mens efficiens habeat, <lb/>quod illu&longs;tret & intelligendum faciat, &longs;ed vt afficiens, non puto. </s><s>Namque ea quæ affectionem <lb/>po&longs;tulant, docet experientia tempore quoque ab&longs;olui. </s><s>Accedit etiam quod affectio præcedit in <lb/>eadem materia, in qua debet accipi forma. </s><s>Sed mens per &longs;e non afficitur, ni&longs;i à re intelligenda, <lb/>hæc verò iam actu facta vt à mente efficiente, vt ip&longs;i volunt, aut à forma ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia quæ per <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg91"></arrow.to.target><lb/>&longs;e mentem informat. Nihil ergo præcedit in mente, quod afficiat mentem ad intelligendum. <lb/>Cui quoque rei &longs;ignum e&longs;&longs;e pote&longs;t quod vti affectio præcedat à minore tenditur ad maius, & ab <lb/>imperfecto ad perfectum. Atqui mens vbi percepit maius, multò facilius concipit <expan abbr="quoq;">quoque</expan> minus. <lb/>Docent alij &longs;ic accidentia nos in notitiam &longs;ub&longs;tantiæ ducere, quia &longs;ub&longs;tantia non po&longs;sit excitare <lb/>facultates cogno&longs;cendi &longs;ine accidentibus qua&longs;i vtatur animus his accidentibus, vt &longs;ic dixerim, <lb/>pro vehiculo &longs;ub&longs;tantiarum. Quæ item ratio videtur imperfecta; quia de&longs;iderarem ego mihi <lb/>explicari modum quo, po&longs;tquàm &longs;ub&longs;tantia per accidentia concepta &longs;uerit, mens &longs;ub&longs;tantiæ no­<lb/>titiam con&longs;equatur: vt puta, quomodo ex eo quòd Luna lumine priuetur, percipiamus cau&longs;&longs;as <lb/>& definitionem defectus. Itaque mihi videtur ita &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Ari&longs;toteles. Cùm globus ille pr&ecedil;di­<lb/>camentorum omnium, quod vocamus indiuiduum, pepulit &longs;en&longs;us no&longs;tros, & ex repetitione <lb/>facta memoria productum e&longs;t vniuer&longs;ale, quod, vt alibi docui, concretum e&longs;t vt album, quan­<lb/>tum, mobile, re&longs;oluitur à mente in &longs;uas partes & illo inuento &longs;ine quo c&ecedil;tera non exi&longs;tunt, &longs;ed il <lb/>lud &longs;ine aliis, hoc verò e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &longs;iue vt primum excipiens, velut animus, &longs;iue vt cuius <lb/>e&longs;t aliquod primum excipiens, vt animal, vt po&longs;tea declarabimus, tum concipi &longs;ub&longs;tantiam. <lb/>Huius autem re&longs;olutionis duo fundamenta e&longs;&longs;e coniicio. primum analyticum quod traditur ab <lb/> | <arrow.to.target n="marg91"></arrow.to.target><lb/>&longs;e mentem informat. </s><s>Nihil ergo præcedit in mente, quod afficiat mentem ad intelligendum. </s><s><lb/>Cui quoque rei &longs;ignum e&longs;&longs;e pote&longs;t quod vti affectio præcedat à minore tenditur ad maius, & ab <lb/>imperfecto ad perfectum. </s><s>Atqui mens vbi percepit maius, multò facilius concipit <expan abbr="quoq;">quoque</expan> minus. </s><s><lb/>Docent alij &longs;ic accidentia nos in notitiam &longs;ub&longs;tantiæ ducere, quia &longs;ub&longs;tantia non po&longs;sit excitare <lb/>facultates cogno&longs;cendi &longs;ine accidentibus qua&longs;i vtatur animus his accidentibus, vt &longs;ic dixerim, <lb/>pro vehiculo &longs;ub&longs;tantiarum. </s><s>Quæ item ratio videtur imperfecta; quia de&longs;iderarem ego mihi <lb/>explicari modum quo, po&longs;tquàm &longs;ub&longs;tantia per accidentia concepta &longs;uerit, mens &longs;ub&longs;tantiæ no­<lb/>titiam con&longs;equatur: vt puta, quomodo ex eo quòd Luna lumine priuetur, percipiamus cau&longs;&longs;as <lb/>& definitionem defectus. </s><s>Itaque mihi videtur ita &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Ari&longs;toteles. </s><s>Cùm globus ille pr&ecedil;di­<lb/>camentorum omnium, quod vocamus indiuiduum, pepulit &longs;en&longs;us no&longs;tros, & ex repetitione <lb/>facta memoria productum e&longs;t vniuer&longs;ale, quod, vt alibi docui, concretum e&longs;t vt album, quan­<lb/>tum, mobile, re&longs;oluitur à mente in &longs;uas partes & illo inuento &longs;ine quo c&ecedil;tera non exi&longs;tunt, &longs;ed il <lb/>lud &longs;ine aliis, hoc verò e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &longs;iue vt primum excipiens, velut animus, &longs;iue vt cuius <lb/>e&longs;t aliquod primum excipiens, vt animal, vt po&longs;tea declarabimus, tum concipi &longs;ub&longs;tantiam. </s><s><lb/>Huius autem re&longs;olutionis duo fundamenta e&longs;&longs;e coniicio. </s><s>primum analyticum quod traditur ab <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg92"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;totele, cum docet <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quemadmodum inuenienda &longs;int ea quæ in&longs;unt quatenus ip&longs;um. Nam <lb/> | <arrow.to.target n="marg92"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;totele, cum docet <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quemadmodum inuenienda &longs;int ea quæ in&longs;unt quatenus ip&longs;um. </s><s>Nam <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg93"></arrow.to.target><lb/>proponitur in primis aliquod inue&longs;tigandum, eius vniuer&longs;a attributa percen&longs;entur, & vbi vnum <lb/>ex illis occurrat, quod ita &longs;e habeat ad attributum, vt eo po&longs;ito primò ponatur, & cum &longs;ublatum <lb/>fuerit &longs;ecum quoque perimet attributum, id dicimus ine&longs;&longs;e quatenus ip&longs;um, & illam e&longs;&longs;e <expan abbr="primã">primam</expan> <lb/>cau&longs;&longs;am & e&longs;&longs;entiam accidentis, quæ prius elucet in demon&longs;tratione, po&longs;tmodo degenerat in <lb/>quid e&longs;t, & in definitione &longs;umitur. Alterum &longs;undamentum petitur è prima philo&longs;ophia. Quo­<lb/>niam accidens ita &longs;e habet ad &longs;ub&longs;tantiam, vt ad ip&longs;am nece&longs;&longs;ariò referatur, & &longs;icut vnum è rela­<lb/>tiuis &longs;uapte natura notionem affert alterius, &longs;ic accidens affert notionem &longs;ub&longs;tantiæ in qua ine&longs;t; <lb/>ac primum &longs;ub&longs;tantiæ, cum qua comprehenditur, vt album in cygno cogno&longs;citur, aut charta; <lb/>quia tamen non appiicat &longs;e&longs;e nece&longs;&longs;ariò ad chartam aut cygnum; &longs;ed &longs;ine vtri&longs;que percipi po­<lb/>te&longs;t, non tamen &longs;ine aliquo, notionem affert &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;impliciter, ad extremum indicat illam <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, cui perpetuò comitatur, vt &longs;ine ip&longs;a non exi&longs;tat, & vbi hoc &longs;it, illa quoque ad&longs;it. <lb/>oporteat, & per illam cæteris in&longs;it, quæ vbi fuerit euoluta, per &longs;e ip&longs;am patet, & ita lucet, vt acci­<lb/>dens quoque quod ex ip&longs;a pendet, illu &longs;tret. Quapropter ille progre&longs;&longs;us ab accidentibus ad &longs;ub­<lb/>&longs;tantias pertinet ad doctrinam confu&longs;am & incohatam, cùm ceteroquin in doctrina di&longs;tincta <lb/> | <arrow.to.target n="marg93"></arrow.to.target><lb/>proponitur in primis aliquod inue&longs;tigandum, eius vniuer&longs;a attributa percen&longs;entur, & vbi vnum <lb/>ex illis occurrat, quod ita &longs;e habeat ad attributum, vt eo po&longs;ito primò ponatur, & cum &longs;ublatum <lb/>fuerit &longs;ecum quoque perimet attributum, id dicimus ine&longs;&longs;e quatenus ip&longs;um, & illam e&longs;&longs;e <expan abbr="primã">primam</expan> <lb/>cau&longs;&longs;am & e&longs;&longs;entiam accidentis, quæ prius elucet in demon&longs;tratione, po&longs;tmodo degenerat in <lb/>quid e&longs;t, & in definitione &longs;umitur. </s><s>Alterum &longs;undamentum petitur è prima philo&longs;ophia. </s><s>Quo­<lb/>niam accidens ita &longs;e habet ad &longs;ub&longs;tantiam, vt ad ip&longs;am nece&longs;&longs;ariò referatur, & &longs;icut vnum è rela­<lb/>tiuis &longs;uapte natura notionem affert alterius, &longs;ic accidens affert notionem &longs;ub&longs;tantiæ in qua ine&longs;t; <lb/>ac primum &longs;ub&longs;tantiæ, cum qua comprehenditur, vt album in cygno cogno&longs;citur, aut charta; <lb/>quia tamen non appiicat &longs;e&longs;e nece&longs;&longs;ariò ad chartam aut cygnum; &longs;ed &longs;ine vtri&longs;que percipi po­<lb/>te&longs;t, non tamen &longs;ine aliquo, notionem affert &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;impliciter, ad extremum indicat illam <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, cui perpetuò comitatur, vt &longs;ine ip&longs;a non exi&longs;tat, & vbi hoc &longs;it, illa quoque ad&longs;it. </s><s><lb/>oporteat, & per illam cæteris in&longs;it, quæ vbi fuerit euoluta, per &longs;e ip&longs;am patet, & ita lucet, vt acci­<lb/>dens quoque quod ex ip&longs;a pendet, illu &longs;tret. </s><s>Quapropter ille progre&longs;&longs;us ab accidentibus ad &longs;ub­<lb/>&longs;tantias pertinet ad doctrinam confu&longs;am & incohatam, cùm ceteroquin in doctrina di&longs;tincta <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg94"></arrow.to.target><lb/>& ab&longs;oluta accidens ex &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur. Neque verò te intelligere velim progre&longs;&longs;um ab <lb/>accidente ad &longs;ub&longs;tantiam eiu&longs;modi e&longs;&longs;e, vt accidens prius &longs;ine &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur; neque <lb/>enim notio relatiui ab alterius notione &longs;eiungitur: &longs;ed cum eo tempore &longs;imul cum accidentibus <lb/>&longs;ub&longs;tantia no&longs;catur accidentia præ&longs;tant, vt &longs;ub&longs;tantia per &longs;e concipi queat. Ita fit, vt &longs;ub&longs;tantia <lb/>& cau&longs;&longs;a per &longs;e po&longs;t primam notionem, quæ auxilio &longs;en&longs;us accedit, vt ens &longs;impliciter accipiatur, <lb/>& efficiat primam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; notionem, mox appareat, vt cau&longs;&longs;a, & &longs;ic notionem complexam fa <lb/>ciat ex qua principia demon&longs;trationis exi&longs;tunt; vltimo accipiatur, vt quid e&longs;t, & compleat defi­<lb/>nitionem. Sic igitur accidentia non proximè &longs;ed remotè perducunt ad quid e&longs;t, tùm quòd non <lb/>&longs;unt pr&ecedil;dicata in quid, &longs;ed ea &longs;ignificant qu&ecedil; pr&ecedil;dicantur in quid; tùm quòd per multos gradus <lb/>eu ehi, & regredi oportet mentem no&longs;tram, vt a&longs;&longs;equatur ip&longs;um quid e&longs;t. Non omnia tamen ac­<lb/>cidentia conducunt ad huiu&longs;modi progre&longs;&longs;um: quippe quod ea, qu&ecedil; &longs;unt per accidens, ide&longs;t, non <lb/>habent certas cau&longs;&longs;as ex hoc ordine deiiciantur. cùm enim certas cau&longs;&longs;as non habeant, &longs;olum af <lb/>ferunt notionem &longs;ub&longs;tantiæ &longs;impliciter, quia &longs;ine illa nunquam exi&longs;tunt, &longs;ed nihil amphus, quod | <arrow.to.target n="marg94"></arrow.to.target><lb/>& ab&longs;oluta accidens ex &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur. </s><s>Neque verò te intelligere velim progre&longs;&longs;um ab <lb/>accidente ad &longs;ub&longs;tantiam eiu&longs;modi e&longs;&longs;e, vt accidens prius &longs;ine &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur; neque <lb/>enim notio relatiui ab alterius notione &longs;eiungitur: &longs;ed cum eo tempore &longs;imul cum accidentibus <lb/>&longs;ub&longs;tantia no&longs;catur accidentia præ&longs;tant, vt &longs;ub&longs;tantia per &longs;e concipi queat. </s><s>Ita fit, vt &longs;ub&longs;tantia <lb/>& cau&longs;&longs;a per &longs;e po&longs;t primam notionem, quæ auxilio &longs;en&longs;us accedit, vt ens &longs;impliciter accipiatur, <lb/>& efficiat primam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; notionem, mox appareat, vt cau&longs;&longs;a, & &longs;ic notionem complexam fa <lb/>ciat ex qua principia demon&longs;trationis exi&longs;tunt; vltimo accipiatur, vt quid e&longs;t, & compleat defi­<lb/>nitionem. </s><s>Sic igitur accidentia non proximè &longs;ed remotè perducunt ad quid e&longs;t, tùm quòd non <lb/>&longs;unt pr&ecedil;dicata in quid, &longs;ed ea &longs;ignificant qu&ecedil; pr&ecedil;dicantur in quid; tùm quòd per multos gradus <lb/>eu ehi, & regredi oportet mentem no&longs;tram, vt a&longs;&longs;equatur ip&longs;um quid e&longs;t. </s><s>Non omnia tamen ac­<lb/>cidentia conducunt ad huiu&longs;modi progre&longs;&longs;um: quippe quod ea, qu&ecedil; &longs;unt per accidens, ide&longs;t, non <lb/>habent certas cau&longs;&longs;as ex hoc ordine deiiciantur. </s><s>cùm enim certas cau&longs;&longs;as non habeant, &longs;olum af <lb/>ferunt notionem &longs;ub&longs;tantiæ &longs;impliciter, quia &longs;ine illa nunquam exi&longs;tunt, &longs;ed nihil amphus, quod |
| <pb xlink:href="014/01/029.jpg" pagenum="10"/>e&longs;&longs;entiam rei cuiu&longs;piam re&longs;picere videatur; cùm etiam ab hac & ab illa, & re & mente &longs;euocari <lb/> | <pb xlink:href="014/01/029.jpg" pagenum="10"/>e&longs;&longs;entiam rei cuiu&longs;piam re&longs;picere videatur; cùm etiam ab hac & ab illa, & re & mente &longs;euocari <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg95"></arrow.to.target><lb/>po&longs;sint. Oportetigitur vt accidentia &longs;int per &longs;e & hæc, vel &longs;int generis vel alicuius partis eius. <lb/>quanquam & valent ad hoc &longs;eparatim, vt &longs;en&longs;us ad animal digno&longs;cendum; vel etiam coniun­<lb/>ctim plura, quæ aliquod commune præ&longs;entent, <foreign lang="greek">siwdzomlw/</foreign> Græci vocant, ide&longs;t concur&longs;um; & <lb/>&longs;peciatim medici &longs;igna habent, quæ pathognomonica appellant, quorum auxilio certa genera ve <lb/>nantur: pluribus &longs;en&longs;ibus vnà de eadem re <expan abbr="iudiciũ">iudicium</expan> facientibus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> neque vno &longs;ufficiente, cùm &longs;in­<lb/> | <arrow.to.target n="marg95"></arrow.to.target><lb/>po&longs;sint. </s><s>Oportetigitur vt accidentia &longs;int per &longs;e & hæc, vel &longs;int generis vel alicuius partis eius. </s><s><lb/>quanquam & valent ad hoc &longs;eparatim, vt &longs;en&longs;us ad animal digno&longs;cendum; vel etiam coniun­<lb/>ctim plura, quæ aliquod commune præ&longs;entent, <foreign lang="greek">siwdzomlw/</foreign> Græci vocant, ide&longs;t concur&longs;um; & <lb/>&longs;peciatim medici &longs;igna habent, quæ pathognomonica appellant, quorum auxilio certa genera ve <lb/>nantur: pluribus &longs;en&longs;ibus vnà de eadem re <expan abbr="iudiciũ">iudicium</expan> facientibus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> neque vno &longs;ufficiente, cùm &longs;in­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg96"></arrow.to.target><lb/>gula communius aliquod offerant. Proptereà, quanquam notitia &longs;ub&longs;tantiæ tempore acciden­<lb/>tis notitiæ præfertur; aut agitur de doctrina di&longs;tincta, aut præcedere tempore accipiendum pri­<lb/>uatiuè quòd vnà, nec po&longs;terius &longs;ub&longs;tantia no&longs;catur: nam &longs;iquid anrecedit, tamet&longs;i non tempo­<lb/>re; id e&longs;t, vt aiunt, in&longs;tans naturæ: e&longs;t enim accidens ratio per quam &longs;ub&longs;tantia recipitur à &longs;en&longs;u. <lb/>Con&longs;ertitem accidens ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t, quòd ex eius natura qu&ecedil; multiplex e&longs;t, vel ma <lb/>teriam, vel <foreign lang="greek">e)c a)faize\sews</foreign>, vel etiam <foreign lang="greek">xwzikh\</foreign>, nouimus e&longs;&longs;e triplex definitionum genus, quod <lb/>vteretur materia &longs;en&longs;ili, quòd materia intelligenda, vel abiiceret omnino materiam. Et hoc in <lb/>philo&longs;ophia Peripatetica triti&longs;simum. Nam cùm ip&longs;a &longs;it de rebus &longs;en&longs;ilibus principia &longs;en&longs;ilia <lb/>&longs;umere cogitur. At, inquies, materia prima &longs;en&longs;ilis non e&longs;t: & tamen e&longs;t principium rerum &longs;en­<lb/>&longs;ilium. Con&longs;ueuerunt maiores no&longs;tri re&longs;pondere cau&longs;&longs;as accipi non omnes, &longs;ed propinquas; <lb/> | <arrow.to.target n="marg96"></arrow.to.target><lb/>gula communius aliquod offerant. </s><s>Proptereà, quanquam notitia &longs;ub&longs;tantiæ tempore acciden­<lb/>tis notitiæ præfertur; aut agitur de doctrina di&longs;tincta, aut præcedere tempore accipiendum pri­<lb/>uatiuè quòd vnà, nec po&longs;terius &longs;ub&longs;tantia no&longs;catur: nam &longs;iquid anrecedit, tamet&longs;i non tempo­<lb/>re; id e&longs;t, vt aiunt, in&longs;tans naturæ: e&longs;t enim accidens ratio per quam &longs;ub&longs;tantia recipitur à &longs;en&longs;u. </s><s><lb/>Con&longs;ertitem accidens ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t, quòd ex eius natura qu&ecedil; multiplex e&longs;t, vel ma <lb/>teriam, vel <foreign lang="greek">e)c a)faize\sews</foreign>, vel etiam <foreign lang="greek">xwzikh\</foreign>, nouimus e&longs;&longs;e triplex definitionum genus, quod <lb/>vteretur materia &longs;en&longs;ili, quòd materia intelligenda, vel abiiceret omnino materiam. </s><s>Et hoc in <lb/>philo&longs;ophia Peripatetica triti&longs;simum. </s><s>Nam cùm ip&longs;a &longs;it de rebus &longs;en&longs;ilibus principia &longs;en&longs;ilia <lb/>&longs;umere cogitur. </s><s>At, inquies, materia prima &longs;en&longs;ilis non e&longs;t: & tamen e&longs;t principium rerum &longs;en­<lb/>&longs;ilium. </s><s>Con&longs;ueuerunt maiores no&longs;tri re&longs;pondere cau&longs;&longs;as accipi non omnes, &longs;ed propinquas; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg97"></arrow.to.target><lb/>has enim &longs;olas e&longs;&longs;e &longs;en&longs;iles, quippe quòd in &longs;ingularibus proximè in&longs;ideant. At verò quod docet <lb/>aliquando philo&longs;ophus monet me, vt &longs;en&longs;ile communius accipiam, ac dicam &longs;en&longs;ile nonmodo <lb/>id quod &longs;en&longs;ui pote&longs;t &longs;ubiici, &longs;ed quod quoquo pacto re&longs;picit materiam. Proptereà neque <lb/>Deus, cùm &longs;it auctor motus, effugit <expan abbr="hãc">hanc</expan> con&longs;iderationem: hoc enim modo &longs;unt cau&longs;&longs;æ &longs;en&longs;ilium, <lb/>& cadunt in &longs;en&longs;um; quia &longs;unt principia &longs;en&longs;ilium: vt quanuis per &longs;e non &longs;entiantur, quia fa­<lb/>ciant &longs;en&longs;ilia, ad &longs;en&longs;ilia referantur, vel vt ferrum, quo fit &longs;anitas, ad &longs;anitatem; vnde item &longs;a­<lb/>num vocatur. Et rerum quidem &longs;en&longs;ilium &longs;emper & propriè &longs;cientia ponitur vt &longs;ubiecti: ho­<lb/>rum verò &longs;cientia propriè non e&longs;t. itaque nec ea per &longs;e &longs;entiantur oportet; verum &longs;at e&longs;t, vt &longs;en­<lb/>tiantur eo qui dictus e&longs;t, modo: nec ob id tollitur quin rerum &longs;en&longs;ilium &longs;it &longs;cientia naturalis. <lb/>& talia &longs;unt etiam remoti&longs;sima à &longs;ingularibus, & vniuer&longs;alia maximè, quod &longs;anè multi philo&longs;o­<lb/>phi præ&longs;ertim Platonici <expan abbr="neglexerũt">neglexerunt</expan>, quia numeros auctores rerum naturalium fecerint, vel Ideas <lb/>quas extra materiam e&longs;&longs;e voluere. Parum ab his abfuere Pythagorici. Nanque et&longs;i numeros <lb/>accepere qui e&longs;&longs;et in &longs;en&longs;ilibus, & eos vt numero &longs;pectarunt, numerorum conditiones illis attri­<lb/>buentes, <expan abbr="ea&longs;&qacute;ue">ea&longs;que</expan> ad res &longs;en&longs;iles applicantes, neque illa ob&longs;eruarunt, quæ in numeris in&longs;unt, qua­<lb/> | <arrow.to.target n="marg97"></arrow.to.target><lb/>has enim &longs;olas e&longs;&longs;e &longs;en&longs;iles, quippe quòd in &longs;ingularibus proximè in&longs;ideant. </s><s>At verò quod docet <lb/>aliquando philo&longs;ophus monet me, vt &longs;en&longs;ile communius accipiam, ac dicam &longs;en&longs;ile nonmodo <lb/>id quod &longs;en&longs;ui pote&longs;t &longs;ubiici, &longs;ed quod quoquo pacto re&longs;picit materiam. </s><s>Proptereà neque <lb/>Deus, cùm &longs;it auctor motus, effugit <expan abbr="hãc">hanc</expan> con&longs;iderationem: hoc enim modo &longs;unt cau&longs;&longs;æ &longs;en&longs;ilium, <lb/>& cadunt in &longs;en&longs;um; quia &longs;unt principia &longs;en&longs;ilium: vt quanuis per &longs;e non &longs;entiantur, quia fa­<lb/>ciant &longs;en&longs;ilia, ad &longs;en&longs;ilia referantur, vel vt ferrum, quo fit &longs;anitas, ad &longs;anitatem; vnde item &longs;a­<lb/>num vocatur. </s><s>Et rerum quidem &longs;en&longs;ilium &longs;emper & propriè &longs;cientia ponitur vt &longs;ubiecti: ho­<lb/>rum verò &longs;cientia propriè non e&longs;t. </s><s>itaque nec ea per &longs;e &longs;entiantur oportet; verum &longs;at e&longs;t, vt &longs;en­<lb/>tiantur eo qui dictus e&longs;t, modo: nec ob id tollitur quin rerum &longs;en&longs;ilium &longs;it &longs;cientia naturalis. <lb/>& talia &longs;unt etiam remoti&longs;sima à &longs;ingularibus, & vniuer&longs;alia maximè, quod &longs;anè multi philo&longs;o­<lb/>phi præ&longs;ertim Platonici <expan abbr="neglexerũt">neglexerunt</expan>, quia numeros auctores rerum naturalium fecerint, vel Ideas <lb/>quas extra materiam e&longs;&longs;e voluere. </s><s>Parum ab his abfuere Pythagorici. </s><s>Nanque et&longs;i numeros <lb/>accepere qui e&longs;&longs;et in &longs;en&longs;ilibus, & eos vt numero &longs;pectarunt, numerorum conditiones illis attri­<lb/>buentes, <expan abbr="ea&longs;&qacute;ue">ea&longs;que</expan> ad res &longs;en&longs;iles applicantes, neque illa ob&longs;eruarunt, quæ in numeris in&longs;unt, qua­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg98"></arrow.to.target><lb/>tenus materia fundantur, quod eum facere oportebat, qui naturalis &longs;cientiæ principia ve&longs;tiga­<lb/>ret. Eiu&longs;dem quoque notæ &longs;unt, qui puncta, plana, & figuras rerum naturalium principia po­<lb/>nunt, è quorum etiam numero fuit Plato, quanquam hi minus errarunt, quòd illa &longs;tatuerunt, <lb/>è quibus ratio probabilis reddi po&longs;&longs;et aliquorum, quæ conducerent ad motum. Ita eueniet, vt <lb/>in phy&longs;icis demon&longs;trationibus componendis à primis v&longs;que ad vltimas cau&longs;&longs;as procedere liceat, <lb/>& accipere item illa quæ &longs;unt nota natura & &longs;ecundum rationem, non &longs;ecundum &longs;en&longs;um, & ea <lb/>tamen &longs;int principia &longs;en&longs;ilium, nec à phy&longs;ica methodo aliena. Neque enim &longs;ine his vlla de­<lb/>mon&longs;tratio pote&longs;t ab&longs;olui, &longs;eu prima &longs;int, &longs;eu po&longs;trema: &longs;iue in eadem &longs;erie cau&longs;&longs;arum, &longs;iue in <lb/>alia: habent nexum quendam in&longs;olubilem & varia cau&longs;&longs;arum genera inter &longs;e & in eodem ordi­<lb/>ne, ex quo erumpit effectus, & cùm hic &longs;it &longs;ingularis à &longs;ingularis cau&longs;&longs;&ecedil; &longs;ocietate neutiquam di­<lb/>uelluntur, qualia verò &longs;int quibus principatus effectus &longs;it commirtendus non in omni cau&longs;&longs;arum <lb/>genere communis ratio fortè poterit a&longs;signari, primas in quibu&longs;dam ferente cau&longs;&longs;a priore &longs;ecun <lb/>dum naturam, & remotiore, contrà in aliis. Sed hæc po&longs;tea di&longs;&longs;erentur vberius. In his princi­<lb/>piis & illud numerabitur: Methodum imitari naturam quo ad eius fieri pote&longs;t. Nam, &longs;i metho­<lb/>dus e&longs;t &longs;cientia artificio tradita, ars verò naturam, quo ad pote&longs;t imitatur, & inuenit quod ip&longs;a de <lb/> | <arrow.to.target n="marg98"></arrow.to.target><lb/>tenus materia fundantur, quod eum facere oportebat, qui naturalis &longs;cientiæ principia ve&longs;tiga­<lb/>ret. </s><s>Eiu&longs;dem quoque notæ &longs;unt, qui puncta, plana, & figuras rerum naturalium principia po­<lb/>nunt, è quorum etiam numero fuit Plato, quanquam hi minus errarunt, quòd illa &longs;tatuerunt, <lb/>è quibus ratio probabilis reddi po&longs;&longs;et aliquorum, quæ conducerent ad motum. </s><s>Ita eueniet, vt <lb/>in phy&longs;icis demon&longs;trationibus componendis à primis v&longs;que ad vltimas cau&longs;&longs;as procedere liceat, <lb/>& accipere item illa quæ &longs;unt nota natura & &longs;ecundum rationem, non &longs;ecundum &longs;en&longs;um, & ea <lb/>tamen &longs;int principia &longs;en&longs;ilium, nec à phy&longs;ica methodo aliena. </s><s>Neque enim &longs;ine his vlla de­<lb/>mon&longs;tratio pote&longs;t ab&longs;olui, &longs;eu prima &longs;int, &longs;eu po&longs;trema: &longs;iue in eadem &longs;erie cau&longs;&longs;arum, &longs;iue in <lb/>alia: habent nexum quendam in&longs;olubilem & varia cau&longs;&longs;arum genera inter &longs;e & in eodem ordi­<lb/>ne, ex quo erumpit effectus, & cùm hic &longs;it &longs;ingularis à &longs;ingularis cau&longs;&longs;&ecedil; &longs;ocietate neutiquam di­<lb/>uelluntur, qualia verò &longs;int quibus principatus effectus &longs;it commirtendus non in omni cau&longs;&longs;arum <lb/>genere communis ratio fortè poterit a&longs;signari, primas in quibu&longs;dam ferente cau&longs;&longs;a priore &longs;ecun <lb/>dum naturam, & remotiore, contrà in aliis. </s><s>Sed hæc po&longs;tea di&longs;&longs;erentur vberius. </s><s>In his princi­<lb/>piis & illud numerabitur: Methodum imitari naturam quo ad eius fieri pote&longs;t. </s><s>Nam, &longs;i metho­<lb/>dus e&longs;t &longs;cientia artificio tradita, ars verò naturam, quo ad pote&longs;t imitatur, & inuenit quod ip&longs;a de <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg99"></arrow.to.target><lb/>&longs;iderat, & &longs;equitur quod o&longs;tendic, methodus quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t imitetur naturam, & eundem <lb/>progre&longs;&longs;um propemodum faciat. Itaque, veluti natura nihil fru&longs;tra molitur, & ni&longs;i impediatur, <lb/>ad finem v&longs;quam perducit, ac fine propo&longs;ito mox illa præparat, quibus fine &longs;uo commodè po­<lb/>tiatur; &longs;ic ars omnia &longs;truit ad v&longs;us humanos, ac &longs;copo con&longs;tituto prius ordine di&longs;ponit deinceps <lb/>ea &longs;ine quibus con&longs;equentia non con&longs;i&longs;tunt. Ita re&longs;oluendo, prius ab eo quod e&longs;t ptimum in <lb/>optatis, ad ea &longs;ine quibus hoc non exi&longs;tit, mox componendo, ab eo &longs;ine quo cætera non con­<lb/>&longs;tant, progreditur ad finem, eumque ordinem &longs;eruans nihil omittit, nil &longs;uperuacaneum, & inu­<lb/>tile machinatur. Eodem modo methodus &longs;cientia &longs;ibi propo&longs;ita prius de principiis cogitat tan­<lb/>quam fundamentis: his &longs;uper&longs;truit demon&longs;trationes in&longs;i&longs;tens ea via qua res dilucidè explicari <lb/>queat, vt nihil inculcet inane, nihil redundans: neque &longs;ic præcisè eloquatur, vt oratio pariat ob­<lb/>&longs;cutitatem, in id præcipuè collimans, vt auditoris habeat rationem, ad cuius ingenium & captum <lb/>&longs;ingula referre &longs;tudet. Ad hæc mirificè confert ordo, cuius admonitu nece&longs;&longs;aria per&longs;equitur: <lb/>vnde etiam &longs;icut in natura vnum quoddam e&longs;t, quod caput e&longs;t vniuer&longs;i ordinis, & ex quo c&ecedil;tera <lb/>deriuantur: &longs;ic in methodo &longs;olet e&longs;&longs;e vnum principium commune, quod reliquis omnibus &longs;up­ | <arrow.to.target n="marg99"></arrow.to.target><lb/>&longs;iderat, & &longs;equitur quod o&longs;tendic, methodus quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t imitetur naturam, & eundem <lb/>progre&longs;&longs;um propemodum faciat. </s><s>Itaque, veluti natura nihil fru&longs;tra molitur, & ni&longs;i impediatur, <lb/>ad finem v&longs;quam perducit, ac fine propo&longs;ito mox illa præparat, quibus fine &longs;uo commodè po­<lb/>tiatur; &longs;ic ars omnia &longs;truit ad v&longs;us humanos, ac &longs;copo con&longs;tituto prius ordine di&longs;ponit deinceps <lb/>ea &longs;ine quibus con&longs;equentia non con&longs;i&longs;tunt. </s><s>Ita re&longs;oluendo, prius ab eo quod e&longs;t ptimum in <lb/>optatis, ad ea &longs;ine quibus hoc non exi&longs;tit, mox componendo, ab eo &longs;ine quo cætera non con­<lb/>&longs;tant, progreditur ad finem, eumque ordinem &longs;eruans nihil omittit, nil &longs;uperuacaneum, & inu­<lb/>tile machinatur. </s><s>Eodem modo methodus &longs;cientia &longs;ibi propo&longs;ita prius de principiis cogitat tan­<lb/>quam fundamentis: his &longs;uper&longs;truit demon&longs;trationes in&longs;i&longs;tens ea via qua res dilucidè explicari <lb/>queat, vt nihil inculcet inane, nihil redundans: neque &longs;ic præcisè eloquatur, vt oratio pariat ob­<lb/>&longs;cutitatem, in id præcipuè collimans, vt auditoris habeat rationem, ad cuius ingenium & captum <lb/>&longs;ingula referre &longs;tudet. </s><s>Ad hæc mirificè confert ordo, cuius admonitu nece&longs;&longs;aria per&longs;equitur: <lb/>vnde etiam &longs;icut in natura vnum quoddam e&longs;t, quod caput e&longs;t vniuer&longs;i ordinis, & ex quo c&ecedil;tera <lb/>deriuantur: &longs;ic in methodo &longs;olet e&longs;&longs;e vnum principium commune, quod reliquis omnibus &longs;up­ |
| <pb xlink:href="014/01/030.jpg" pagenum="11"/>ponatur, & in quod illa re&longs;oluantur, &longs;eu rei principium &longs;it, &longs;eu cognitionis. Ita in prima phi­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/030.jpg" pagenum="11"/>ponatur, & in quod illa re&longs;oluantur, &longs;eu rei principium &longs;it, &longs;eu cognitionis. </s><s>Ita in prima phi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg100"></arrow.to.target><lb/>lo&longs;ophia primum illud. De quolibet verbum e&longs;&longs;e a&longs;&longs;erere, vel negare, in Morali bene educatum <lb/>e&longs;&longs;e, in mathematica continuum diuidi in infinitum, ex hoc quòd inter duo puncta quant&ecedil;uis <lb/>linea ducantur, quòd in quolibet eius &longs;igno figura de&longs;cibi queat: in <lb/>arte medica fortè illud. <lb/>Contrariis contraria çurari, in hac no&longs;tra Motum e&longs;&longs;e. Proximè ab ordine e&longs;t via à notis no­<lb/>bis quæ rerum oçcultarum tractationem ad rudium aures accommodat, po&longs;tmodo in&longs;trumen­<lb/>ta, quibus fidem facit & docet. Itaque magis ij laudantur, qui &longs;çientiarum principia finita con­<lb/>&longs;tituunt, quàm qui infinitatem acceperunt, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi eadem vtraque &longs;ecta pr&ecedil;&longs;tare po&longs;sit, ide&longs;t, nos <lb/> | <arrow.to.target n="marg100"></arrow.to.target><lb/>lo&longs;ophia primum illud. </s><s>De quolibet verbum e&longs;&longs;e a&longs;&longs;erere, vel negare, in Morali bene educatum <lb/>e&longs;&longs;e, in mathematica continuum diuidi in infinitum, ex hoc quòd inter duo puncta quant&ecedil;uis <lb/>linea ducantur, quòd in quolibet eius &longs;igno figura de&longs;cibi queat: in <lb/>arte medica fortè illud. </s><s><lb/>Contrariis contraria çurari, in hac no&longs;tra Motum e&longs;&longs;e. </s><s>Proximè ab ordine e&longs;t via à notis no­<lb/>bis quæ rerum oçcultarum tractationem ad rudium aures accommodat, po&longs;tmodo in&longs;trumen­<lb/>ta, quibus fidem facit & docet. </s><s>Itaque magis ij laudantur, qui &longs;çientiarum principia finita con­<lb/>&longs;tituunt, quàm qui infinitatem acceperunt, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi eadem vtraque &longs;ecta pr&ecedil;&longs;tare po&longs;sit, ide&longs;t, nos <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg101"></arrow.to.target><lb/>reddere certiores de cunctis problematis qu&ecedil; in con&longs;iderationem naturalem cadere queunt, <lb/>Atque id non temerè à philo&longs;opho &longs;umptum. Siquidem nihil &longs;ciri po&longs;sit principiis ignoratis. <lb/>Atqui &longs;i principia fuerint infinita, incerta &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. Nanque id quoque tanquam certi&longs;si­<lb/>mum ratio &longs;umit. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Infinitum qua infinitum e&longs;t, &longs;iue &longs;it numero infinitum, &longs;eu magnitudine, <lb/> | <arrow.to.target n="marg101"></arrow.to.target><lb/>reddere certiores de cunctis problematis qu&ecedil; in con&longs;iderationem naturalem cadere queunt, <lb/>Atque id non temerè à philo&longs;opho &longs;umptum. </s><s>Siquidem nihil &longs;ciri po&longs;sit principiis ignoratis. </s><s><lb/>Atqui &longs;i principia fuerint infinita, incerta &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s><s>Nanque id quoque tanquam certi&longs;si­<lb/>mum ratio &longs;umit. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Infinitum qua infinitum e&longs;t, &longs;iue &longs;it numero infinitum, &longs;eu magnitudine, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg102"></arrow.to.target><lb/>&longs;iue etiam forma, pror&longs;us e&longs;&longs;e ignotum, vt &longs;i formæ infinitæ inter extrema intercedant, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> inter­<lb/> | <arrow.to.target n="marg102"></arrow.to.target><lb/>&longs;iue etiam forma, pror&longs;us e&longs;&longs;e ignotum, vt &longs;i formæ infinitæ inter extrema intercedant, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> inter­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg103"></arrow.to.target><lb/>quas oporteat fieri mutationem; &longs;i etiam ab imis ad &longs;umma quibus tanquam terminis pr&ecedil;dica <lb/>mentum vnumquodque con&longs;i&longs;tit, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> aut can&longs;&longs;arum progre&longs;&longs;us à proximis ad remotas, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> aut vni <lb/> | <arrow.to.target n="marg103"></arrow.to.target><lb/>quas oporteat fieri mutationem; &longs;i etiam ab imis ad &longs;umma quibus tanquam terminis pr&ecedil;dica <lb/>mentum vnumquodque con&longs;i&longs;tit, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> aut can&longs;&longs;arum progre&longs;&longs;us à proximis ad remotas, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> aut vni <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg104"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg104"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg105"></arrow.to.target><lb/>uer&longs;um infinitum, quemadmodum voluit Meli&longs;&longs;us, aut denique multæ &longs;pecies infinitæ, vt cen <lb/> | <arrow.to.target n="marg105"></arrow.to.target><lb/>uer&longs;um infinitum, quemadmodum voluit Meli&longs;&longs;us, aut denique multæ &longs;pecies infinitæ, vt cen <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg106"></arrow.to.target><lb/>&longs;uit Anaxagoras: vel infinita çorpu&longs;cula per inane volitantia, vt accepit Democritus; non po­<lb/>te&longs;t hæc neque &longs;en&longs;us, neque mens pertran&longs;ire, neque comprehendere. Quanquam hîc te mo­<lb/>nere volumus, infinitum non id ignotum e&longs;&longs;e, quod imperfectum e&longs;t, & perducendum e&longs;t ad <lb/>aliquem finem, quodq, vlterius promoueri <expan abbr="põt">pont</expan>, vt po&longs;uit Ari&longs;toteles: &longs;ed quod omnem mo­<lb/>dum <expan abbr="fin&ecedil;s&qacute;">fin&ecedil;sque</expan>. tran&longs;it, vt veteribus placuit. <expan abbr="Atq.">Atque</expan> illud quidem, &longs;i pro &longs;ubiecto &longs;umatur, non au­<lb/>tem pro attributo, hoc e&longs;t id de quo prædicatur infinitum, ignotum e&longs;t: ratio verò infiniti, vt <lb/>quid &longs;it id quod infinitum dicimus, & nota e&longs;t, & à phy&longs;ico tractatur. Conuenit item in bene <lb/>in&longs;tituta methodo, ni&longs;i quid certi&longs;simè indicet &longs;en&longs;us, aliqua ratione per&longs;uadere, vel inductio­<lb/>ne, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> cau&longs;&longs;a non &longs;uccurrat, aut &longs;i cau&longs;&longs;am non habeat; veluti &longs;i ip&longs;um çau&longs;&longs;a foret: ex­<lb/>plicare definitione, vt talem pateat eius e&longs;&longs;e naturam, qualem accepimus. Nolo tamen te po&longs;tu­<lb/>lare, definitionem hîc exqui&longs;itam, quæ nulla e&longs;t, ni&longs;i &longs;peciei &longs;ub&longs;tantiæ, &longs;ed expo&longs;itione nomin is <lb/>e&longs;&longs;e contentum, & ip&longs;a vi termini, vt factum e&longs;t ab Ari&longs;torele in explicatione principij. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Quòd <lb/> | <arrow.to.target n="marg106"></arrow.to.target><lb/>&longs;uit Anaxagoras: vel infinita çorpu&longs;cula per inane volitantia, vt accepit Democritus; non po­<lb/>te&longs;t hæc neque &longs;en&longs;us, neque mens pertran&longs;ire, neque comprehendere. </s><s>Quanquam hîc te mo­<lb/>nere volumus, infinitum non id ignotum e&longs;&longs;e, quod imperfectum e&longs;t, & perducendum e&longs;t ad <lb/>aliquem finem, quodq, vlterius promoueri <expan abbr="põt">pont</expan>, vt po&longs;uit Ari&longs;toteles: &longs;ed quod omnem mo­<lb/>dum <expan abbr="fin&ecedil;s&qacute;">fin&ecedil;sque</expan>. tran&longs;it, vt veteribus placuit. <expan abbr="Atq.">Atque</expan> illud quidem, &longs;i pro &longs;ubiecto &longs;umatur, non au­<lb/>tem pro attributo, hoc e&longs;t id de quo prædicatur infinitum, ignotum e&longs;t: ratio verò infiniti, vt <lb/>quid &longs;it id quod infinitum dicimus, & nota e&longs;t, & à phy&longs;ico tractatur. </s><s>Conuenit item in bene <lb/>in&longs;tituta methodo, ni&longs;i quid certi&longs;simè indicet &longs;en&longs;us, aliqua ratione per&longs;uadere, vel inductio­<lb/>ne, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> cau&longs;&longs;a non &longs;uccurrat, aut &longs;i cau&longs;&longs;am non habeat; veluti &longs;i ip&longs;um çau&longs;&longs;a foret: ex­<lb/>plicare definitione, vt talem pateat eius e&longs;&longs;e naturam, qualem accepimus. </s><s>Nolo tamen te po&longs;tu­<lb/>lare, definitionem hîc exqui&longs;itam, quæ nulla e&longs;t, ni&longs;i &longs;peciei &longs;ub&longs;tantiæ, &longs;ed expo&longs;itione nomin is <lb/>e&longs;&longs;e contentum, & ip&longs;a vi termini, vt factum e&longs;t ab Ari&longs;torele in explicatione principij. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Quòd <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg107"></arrow.to.target><lb/>&longs;i cau&longs;&longs;a po&longs;sit, afferri cau&longs;&longs;am apponere oportet; rerum enim cau&longs;&longs;as habentium nulla cognitio <lb/>certa e&longs;t &longs;ine cau&longs;&longs;a. Neque id prohibere valet, quo minus cau&longs;&longs;a reddatur, quia res ita perpe­<lb/>tuò &longs;e habeat. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Vt enim omne id quod cau&longs;&longs;a vacat, perpetuum e&longs;t, at id non reciprocatur. <lb/> | <arrow.to.target n="marg107"></arrow.to.target><lb/>&longs;i cau&longs;&longs;a po&longs;sit, afferri cau&longs;&longs;am apponere oportet; rerum enim cau&longs;&longs;as habentium nulla cognitio <lb/>certa e&longs;t &longs;ine cau&longs;&longs;a. </s><s>Neque id prohibere valet, quo minus cau&longs;&longs;a reddatur, quia res ita perpe­<lb/>tuò &longs;e habeat. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Vt enim omne id quod cau&longs;&longs;a vacat, perpetuum e&longs;t, at id non reciprocatur. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg108"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg108"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg109"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> Omne id quod perpetuum e&longs;t, cau&longs;&longs;a vacare. Nam quòd triangulus <expan abbr="cõtineat">contineat</expan> duos rectos, in­<lb/> | <arrow.to.target n="marg109"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> Omne id quod perpetuum e&longs;t, cau&longs;&longs;a vacare. </s><s>Nam quòd triangulus <expan abbr="cõtineat">contineat</expan> duos rectos, in­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg110"></arrow.to.target><lb/>hæret perpetuò; atqui cau&longs;&longs;a talis euenti redditur à mathematico, quia nimirùm habeat angu­<lb/>lum externum æqualem duobus internis è regione con&longs;titutis. <expan abbr="Sola&qacute;">Solaque</expan>. illa æterna quæ principia <lb/>&longs;unt, cau&longs;&longs;a vacant: non omnia perpetua generatim. Et cau&longs;&longs;a quæritur, cur duo motus ex ad­<lb/>ner&longs;o fiant in cœlo quos tamen æternos e&longs;&longs;e phy&longs;ica concludit. Si verò non libeat &longs;ubnectere <lb/>cau&longs;&longs;am, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> puta tu, quia non &longs;it eius loci, vel etiam, quòd longiores explicatus habeat, quibus in <lb/> | <arrow.to.target n="marg110"></arrow.to.target><lb/>hæret perpetuò; atqui cau&longs;&longs;a talis euenti redditur à mathematico, quia nimirùm habeat angu­<lb/>lum externum æqualem duobus internis è regione con&longs;titutis. <expan abbr="Sola&qacute;">Solaque</expan>. illa æterna quæ principia <lb/>&longs;unt, cau&longs;&longs;a vacant: non omnia perpetua generatim. </s><s>Et cau&longs;&longs;a quæritur, cur duo motus ex ad­<lb/>ner&longs;o fiant in cœlo quos tamen æternos e&longs;&longs;e phy&longs;ica concludit. </s><s>Si verò non libeat &longs;ubnectere <lb/>cau&longs;&longs;am, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> puta tu, quia non &longs;it eius loci, vel etiam, quòd longiores explicatus habeat, quibus in <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg111"></arrow.to.target><lb/>præ&longs;entia parcendum &longs;it: &longs;altem &longs;ub forma hypothe&longs;eos accipiendum e&longs;t, id quod velis, non ab <lb/>folutè pronunciandum, vel, vt fieri con&longs;ueuit in legibus edicendum. Hæc præcepta &longs;eruans ad­<lb/>amu&longs;sim præ&longs;tanti&longs;simus doctor, eo nomine celebratur ab Auerroë, quod nihil vnquàm &longs;ine va <lb/>lida ratione dixerit. Neque verò quia &longs;emper cau&longs;&longs;am dictis &longs;uis ad&longs;crip&longs;erit, quî enim rerum, <lb/>qu&ecedil; cau&longs;&longs;a vacarent, cau&longs;&longs;a reddi poterat? eiu&longs;dem enim vitij po&longs;&longs;et argui quod ip&longs;e aliis obie­<lb/>cit, quippe quòd non interno&longs;cerent, quid demon&longs;trationi foret obnoxium, & quid contrà à <lb/>demon&longs;tratione abhorreret: verùm, quia quicquid con&longs;tituit & accepit, ita di&longs;po&longs;uit, vt cuique <lb/>redderet id quod &longs;uum e&longs;t, & ratione v&longs;us fuerit, vbi ratio quæreretur, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem acri aut <lb/>leni pro rei tractandæ <expan abbr="cõditione">conditione</expan>: quicquid &longs;ine ratione a&longs;&longs;umendum fuerat vel quod e&longs;&longs;et cau&longs; <lb/>&longs;a, vel quòd alio quodammodo note&longs;ceret, prout de principiis anteà dictum e&longs;t, tamen non &longs;ine <lb/> | <arrow.to.target n="marg111"></arrow.to.target><lb/>præ&longs;entia parcendum &longs;it: &longs;altem &longs;ub forma hypothe&longs;eos accipiendum e&longs;t, id quod velis, non ab <lb/>folutè pronunciandum, vel, vt fieri con&longs;ueuit in legibus edicendum. </s><s>Hæc præcepta &longs;eruans ad­<lb/>amu&longs;sim præ&longs;tanti&longs;simus doctor, eo nomine celebratur ab Auerroë, quod nihil vnquàm &longs;ine va <lb/>lida ratione dixerit. </s><s>Neque verò quia &longs;emper cau&longs;&longs;am dictis &longs;uis ad&longs;crip&longs;erit, quî enim rerum, <lb/>qu&ecedil; cau&longs;&longs;a vacarent, cau&longs;&longs;a reddi poterat? </s><s>eiu&longs;dem enim vitij po&longs;&longs;et argui quod ip&longs;e aliis obie­<lb/>cit, quippe quòd non interno&longs;cerent, quid demon&longs;trationi foret obnoxium, & quid contrà à <lb/>demon&longs;tratione abhorreret: verùm, quia quicquid con&longs;tituit & accepit, ita di&longs;po&longs;uit, vt cuique <lb/>redderet id quod &longs;uum e&longs;t, & ratione v&longs;us fuerit, vbi ratio quæreretur, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem acri aut <lb/>leni pro rei tractandæ <expan abbr="cõditione">conditione</expan>: quicquid &longs;ine ratione a&longs;&longs;umendum fuerat vel quod e&longs;&longs;et cau&longs; <lb/>&longs;a, vel quòd alio quodammodo note&longs;ceret, prout de principiis anteà dictum e&longs;t, tamen non &longs;ine <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg112"></arrow.to.target><lb/>valida ratione pronunciarit, quòd afterre potuit rationem ex illo habitu, qui pertinet ad modos <lb/>&longs;ciendi ductam, qua commotus hoc cum ratione, illud verò &longs;ine ratione acceperit. Igitur non <lb/>&longs;ine valida ratione locutus e&longs;t Ari&longs;toteles; &longs;iue ex propriis ip&longs;ius rei principiis duceretur, &longs;iue ex <lb/>altero habitu, cuius e&longs;t tractare modos &longs;ciendi. Non erit item alienum ab habitus huiu&longs;ce prin­<lb/>cipiis, &longs;i & hoc adiiciamus, quod frequenti&longs;simè &longs;olet à phy&longs;icis v&longs;urpari. Vnumquoque, &longs;. im­<lb/>petrare &longs;uam appellationem ab actu. <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> Non e&longs;t hoc no&longs;trum con&longs;ilium de nominum vi di&longs;&longs;e­<lb/> | <arrow.to.target n="marg112"></arrow.to.target><lb/>valida ratione pronunciarit, quòd afterre potuit rationem ex illo habitu, qui pertinet ad modos <lb/>&longs;ciendi ductam, qua commotus hoc cum ratione, illud verò &longs;ine ratione acceperit. </s><s>Igitur non <lb/>&longs;ine valida ratione locutus e&longs;t Ari&longs;toteles; &longs;iue ex propriis ip&longs;ius rei principiis duceretur, &longs;iue ex <lb/>altero habitu, cuius e&longs;t tractare modos &longs;ciendi. </s><s>Non erit item alienum ab habitus huiu&longs;ce prin­<lb/>cipiis, &longs;i & hoc adiiciamus, quod frequenti&longs;simè &longs;olet à phy&longs;icis v&longs;urpari. </s><s>Vnumquoque, &longs;. </s><s>im­<lb/>petrare &longs;uam appellationem ab actu. <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> Non e&longs;t hoc no&longs;trum con&longs;ilium de nominum vi di&longs;&longs;e­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg113"></arrow.to.target><lb/>rere, &longs;ed illa afterre in medio quæ pertinent ad propo&longs;itionis huiu &longs;ce notitiam. Scireigitur li­<lb/>cet ea quæ nominibus &longs;ignificantur, ad hæc capita referri, formas, <expan abbr="cõpo&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, motiones & <expan abbr="materiã">materiam</expan>. <lb/><emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> dubium e&longs;t nomen primum &longs;ignificare formam, quoniam verò forma finis e&longs;t vniuer&longs;æ <lb/> | <arrow.to.target n="marg113"></arrow.to.target><lb/>rere, &longs;ed illa afterre in medio quæ pertinent ad propo&longs;itionis huiu &longs;ce notitiam. </s><s>Scireigitur li­<lb/>cet ea quæ nominibus &longs;ignificantur, ad hæc capita referri, formas, <expan abbr="cõpo&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, motiones & <expan abbr="materiã">materiam</expan>. <lb/><emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> dubium e&longs;t nomen primum &longs;ignificare formam, quoniam verò forma finis e&longs;t vniuer&longs;æ <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg114"></arrow.to.target><lb/>motionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. e&longs;t e&longs;&longs;entia tota, quæ comprehendit materiam quæ cadit in mentem, <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>autem hæc principia definitione euoluuntur. &longs;i idem &longs;ignificant nomen & definitio; pro&longs;ectò <lb/>nomen &longs;ic formam &longs;ignificabit, vt vniuer&longs;am notet e&longs;&longs;entiam. tamen quae in e&longs;&longs;entia primæ &longs;unt | <arrow.to.target n="marg114"></arrow.to.target><lb/>motionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. e&longs;t e&longs;&longs;entia tota, quæ comprehendit materiam quæ cadit in mentem, <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>autem hæc principia definitione euoluuntur. &longs;i idem &longs;ignificant nomen & definitio; pro&longs;ectò <lb/>nomen &longs;ic formam &longs;ignificabit, vt vniuer&longs;am notet e&longs;&longs;entiam. </s><s>tamen quae in e&longs;&longs;entia primæ &longs;unt |
| <pb xlink:href="014/01/031.jpg" pagenum="12"/>eius partis, quæ finis e&longs;t totius motionis; ideò nominis notio re&longs;oluetur in formam &longs;impliciter. <lb/> | <pb xlink:href="014/01/031.jpg" pagenum="12"/>eius partis, quæ finis e&longs;t totius motionis; ideò nominis notio re&longs;oluetur in formam &longs;impliciter. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg115"></arrow.to.target><lb/>Itaque cum cætera per formam &longs;igni&longs;icentur, & vt re&longs;piciunt &longs;ormam quæ item e&longs;t finis, rectè <lb/>dicitur <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> à forma & fine &longs;uum nomen &longs;umere. Quapropter animal animam qu&ecedil; <lb/>forma e&longs;t, præcipuè &longs;ignificat. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Signo illud e&longs;t, quòd non prius animal appellatur, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> acce&longs;&longs;e­<lb/> | <arrow.to.target n="marg115"></arrow.to.target><lb/>Itaque cum cætera per formam &longs;igni&longs;icentur, & vt re&longs;piciunt &longs;ormam quæ item e&longs;t finis, rectè <lb/>dicitur <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> à forma & fine &longs;uum nomen &longs;umere. </s><s>Quapropter animal animam qu&ecedil; <lb/>forma e&longs;t, præcipuè &longs;ignificat. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Signo illud e&longs;t, quòd non prius animal appellatur, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> acce&longs;&longs;e­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg116"></arrow.to.target><lb/>rit anima, &longs;ed embryon, aut &longs;emen. imò non ex forma &longs;impliciter ducitur nomen, &longs;ed vbi iam ex <lb/>tirit actus &longs;ecundus, id Ari&longs;torele docentes 5. de Gen. anim. Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in arte contingit, quan <lb/>do non prius appellatur &longs;camnum, quàm ip&longs;i <expan abbr="extremã">extremam</expan> <expan abbr="manũ">manum</expan> artifex impo&longs;uerit, &longs;ed lignum, <lb/>proximè nomen &longs;ignificat <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, & pari quidem ratione in natura & atte. Et rationi <expan abbr="cõ-&longs;entaneum">con­<lb/>&longs;entaneum</expan> e&longs;t ens (vtar. n. liberius hac voce, quàm politiores hactenus declinarunt, quia lege­<lb/>rim eam à C. Iulio Ce&longs;are fui&longs;&longs;e receptam) ens, inquàm, primùm &longs;ignificare &longs;ub&longs;tantiam, <lb/>& inter &longs;ub&longs;tantiæ parteis ip&longs;am formam, ob eam <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>, quam nuper attulimus, quòd tum ve­<lb/>rè <expan abbr="quippiã">quippiam</expan> &longs;it non animal.aut equus, &longs;ed ens &longs;impliciter, vbi formam obtinuerit. <expan abbr="Con&longs;imili&qacute;ue">Con&longs;imilique</expan> <lb/>modo reliqua prædicamenta dicimus primùm notare formam, tum deinde compo&longs;itum. po&longs;­<lb/>&longs;umus item nominationis huiu&longs;ce originem altius aliquantò repetere, vim prædicamentorum. <lb/>&longs;pectantes: quippe quae duas habitudines præ&longs;eferant: alteram, qua &longs;ubiecta re&longs;piciunt, in quo­<lb/>rum ratione m&longs;unt: atque alteram, qua &longs;ub&longs;tantia concipitur. neque.n.&longs;ola qualitas hac voce <lb/> | <arrow.to.target n="marg116"></arrow.to.target><lb/>rit anima, &longs;ed embryon, aut &longs;emen. </s><s>imò non ex forma &longs;impliciter ducitur nomen, &longs;ed vbi iam ex <lb/>tirit actus &longs;ecundus, id Ari&longs;torele docentes 5. de Gen. </s><s>anim. </s><s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in arte contingit, quan <lb/>do non prius appellatur &longs;camnum, quàm ip&longs;i <expan abbr="extremã">extremam</expan> <expan abbr="manũ">manum</expan> artifex impo&longs;uerit, &longs;ed lignum, <lb/>proximè nomen &longs;ignificat <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, & pari quidem ratione in natura & atte. </s><s>Et rationi <expan abbr="cõ-&longs;entaneum">con­<lb/>&longs;entaneum</expan> e&longs;t ens (vtar. </s><s>n. liberius hac voce, quàm politiores hactenus declinarunt, quia lege­<lb/>rim eam à C. Iulio Ce&longs;are fui&longs;&longs;e receptam) ens, inquàm, primùm &longs;ignificare &longs;ub&longs;tantiam, <lb/>& inter &longs;ub&longs;tantiæ parteis ip&longs;am formam, ob eam <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan>, quam nuper attulimus, quòd tum ve­<lb/>rè <expan abbr="quippiã">quippiam</expan> &longs;it non animal.aut equus, &longs;ed ens &longs;impliciter, vbi formam obtinuerit. <expan abbr="Con&longs;imili&qacute;ue">Con&longs;imilique</expan> <lb/>modo reliqua prædicamenta dicimus primùm notare formam, tum deinde compo&longs;itum. </s><s>po&longs;­<lb/>&longs;umus item nominationis huiu&longs;ce originem altius aliquantò repetere, vim prædicamentorum. <lb/>&longs;pectantes: quippe quae duas habitudines præ&longs;eferant: alteram, qua &longs;ubiecta re&longs;piciunt, in quo­<lb/>rum ratione m&longs;unt: atque alteram, qua &longs;ub&longs;tantia concipitur. </s><s>neque.n.&longs;ola qualitas hac voce <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg117"></arrow.to.target><lb/>notatur, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia qualis: &longs;iquidem accidens ab Ari&longs;totele ponatur in&longs;eparabile, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nec ens <lb/> | <arrow.to.target n="marg117"></arrow.to.target><lb/>notatur, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia qualis: &longs;iquidem accidens ab Ari&longs;totele ponatur in&longs;eparabile, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nec ens <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg118"></arrow.to.target><lb/>&longs;impliciter, &longs;ed ens aliquid, vel aliquo modo & velut aliud quid exi&longs;tens, quia videlicet non &longs;it <lb/>albedo, &longs;ed album quod e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, Vt igitur quantum & quale &longs;unt talia propter formam: <lb/><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. nomen &longs;ignificat primo formam accidentis, deinde compo&longs;itum in &longs;uo <expan abbr="quodq.">quodque</expan> genere <lb/>(con&longs;tar enim &longs;ingula prædicamenta ex pote&longs;tate & actu pro portione) <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &longs;ic etiam, vt entia <lb/> | <arrow.to.target n="marg118"></arrow.to.target><lb/>&longs;impliciter, &longs;ed ens aliquid, vel aliquo modo & velut aliud quid exi&longs;tens, quia videlicet non &longs;it <lb/>albedo, &longs;ed album quod e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, Vt igitur quantum & quale &longs;unt talia propter formam: <lb/><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. nomen &longs;ignificat primo formam accidentis, deinde compo&longs;itum in &longs;uo <expan abbr="quodq.">quodque</expan> genere <lb/>(con&longs;tar enim &longs;ingula prædicamenta ex pote&longs;tate & actu pro portione) <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &longs;ic etiam, vt entia <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg119"></arrow.to.target><lb/>quæ re&longs;piciunt <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, probabile e&longs;t ita dici propter formam, quia &longs;ic dicuntur propter &longs;ub­<lb/>&longs;tantiam, hæc verò e&longs;tens propter formam. Ab eadem forma dicitur quoque compo&longs;itum, <lb/>vt e&longs;&longs;iciens. (Nam compo&longs;itum e&longs;&longs;e id quod e&longs;&longs;icit propriè, docebitur in progre&longs;&longs;u) &longs;i vniuo­<lb/>cum fuerit, vt pleraque e&longs;&longs;e &longs;olent, de quibus regulæ traduntur in methodis: tum quòd habet <lb/>in &longs;eip&longs;o &longs;ormam per quam agit, tum quia gratia formæ operatur, & e&longs;ficiendo tribuit <expan abbr="&longs;ormã">&longs;ormam</expan>. <lb/>Materia quoque a&longs;&longs;ecuta e&longs;t appellationem <expan abbr="&longs;uã">&longs;uam</expan> à forma; quandoquidem talis pote&longs;tate dicitur, <lb/>quale e&longs;t actu <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, in quo ine&longs;t forma, vt pote&longs;tate <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, pote&longs;tate <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, & quale. <lb/>Atque hoc quidem in natura & arte commune e&longs;t, licèt e&longs;&longs;icientis denominatio non <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;em­<lb/>per modo procedat, vt mox apparebit. Etenim libet prius ordinis no&longs;tri cau&longs;&longs;am reddere, ne vi­<lb/>deamur cum Ari&longs;totele pugnare. quandò nos materiam efficienti po&longs;tpo&longs;uimus & compo&longs;ito, <lb/> | <arrow.to.target n="marg119"></arrow.to.target><lb/>quæ re&longs;piciunt <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, probabile e&longs;t ita dici propter formam, quia &longs;ic dicuntur propter &longs;ub­<lb/>&longs;tantiam, hæc verò e&longs;tens propter formam. </s><s>Ab eadem forma dicitur quoque compo&longs;itum, <lb/>vt e&longs;&longs;iciens. (Nam compo&longs;itum e&longs;&longs;e id quod e&longs;&longs;icit propriè, docebitur in progre&longs;&longs;u) &longs;i vniuo­<lb/>cum fuerit, vt pleraque e&longs;&longs;e &longs;olent, de quibus regulæ traduntur in methodis: tum quòd habet <lb/>in &longs;eip&longs;o &longs;ormam per quam agit, tum quia gratia formæ operatur, & e&longs;ficiendo tribuit <expan abbr="&longs;ormã">&longs;ormam</expan>. <lb/>Materia quoque a&longs;&longs;ecuta e&longs;t appellationem <expan abbr="&longs;uã">&longs;uam</expan> à forma; quandoquidem talis pote&longs;tate dicitur, <lb/>quale e&longs;t actu <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, in quo ine&longs;t forma, vt pote&longs;tate <expan abbr="&longs;ub&longs;tãtia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, pote&longs;tate <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, & quale. </s><s><lb/>Atque hoc quidem in natura & arte commune e&longs;t, licèt e&longs;&longs;icientis denominatio non <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;em­<lb/>per modo procedat, vt mox apparebit. </s><s>Etenim libet prius ordinis no&longs;tri cau&longs;&longs;am reddere, ne vi­<lb/>deamur cum Ari&longs;totele pugnare. </s><s>quandò nos materiam efficienti po&longs;tpo&longs;uimus & compo&longs;ito, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg120"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>. compo&longs;itum cum efficiente collocauimus. Ati&longs;toreles autem proximè à forma po&longs;uit <lb/>materiam, in extremo verò recen&longs;uit efficiens. Atqui nos ordinem nominationis &longs;pectauimus <lb/>& efficiens cum compo&longs;ito numerauimus, vt partem eius. Ari&longs;toteles autem in phy&longs;icis ordi­<lb/>nem principij re&longs;piciens, quia materia foret <expan abbr="principiũ">principium</expan>, compo&longs;ito ip&longs;am præpo&longs;uit. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> in prima <lb/> | <arrow.to.target n="marg120"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>. compo&longs;itum cum efficiente collocauimus. </s><s>Ati&longs;toreles autem proximè à forma po&longs;uit <lb/>materiam, in extremo verò recen&longs;uit efficiens. </s><s>Atqui nos ordinem nominationis &longs;pectauimus <lb/>& efficiens cum compo&longs;ito numerauimus, vt partem eius. </s><s>Ari&longs;toteles autem in phy&longs;icis ordi­<lb/>nem principij re&longs;piciens, quia materia foret <expan abbr="principiũ">principium</expan>, compo&longs;ito ip&longs;am præpo&longs;uit. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> in prima <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>verò philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia cætera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul <lb/> | <arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>verò philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia cætera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>tò interius; efficiens externum e&longs;&longs;er, & à rei &longs;ub&longs;tantia remotum. Re&longs;tat vnus motus qui com­<lb/>plectitur <expan abbr="ortũ">ortum</expan> & interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;torele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> à fine in natura <expan abbr="nũcupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>tò interius; efficiens externum e&longs;&longs;er, & à rei &longs;ub&longs;tantia remotum. </s><s>Re&longs;tat vnus motus qui com­<lb/>plectitur <expan abbr="ortũ">ortum</expan> & interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;torele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> à fine in natura <expan abbr="nũcupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. </s><s>tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ariò <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, à fine. Verùm <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs; <lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non à fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, præci <lb/>pue propter Auerroëm qui lib. 4 Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo­<lb/> | <arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ariò <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, à fine. </s><s>Verùm <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs; <lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non à fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, præci <lb/>pue propter Auerroëm qui lib. 4 Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>co, vt potè è 2. Phy&longs;. repetitam cui plurimum tribuit. Ea verò talis e&longs;t. Motum &longs;umere no­<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. Sed motus in arte cum genere efficientis conue­<lb/>nit magis. Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. Nunc explicandum e&longs;t, quem­<lb/> | <arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>co, vt potè è 2. Phy&longs;. </s><s>repetitam cui plurimum tribuit. </s><s>Ea verò talis e&longs;t. </s><s>Motum &longs;umere no­<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. </s><s>Sed motus in arte cum genere efficientis conue­<lb/>nit magis. </s><s>Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. </s><s>Nunc explicandum e&longs;t, quem­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius quàm materiæ, &longs;eu formæ conueniat: quandò <lb/>terminetur forma, & ab ea tanquam <expan abbr="cõplemento">complemento</expan> contineatur & materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. per­<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente verò &longs;egregetur. & videndum quid verba &longs;onent Auerrois. <lb/>Cau&longs;&longs;æ <expan abbr="cõplures">complures</expan> eins differentiæ &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. etenim <expan abbr="quidã">quidam</expan> ait id ab Auerroë non fui&longs;&longs;e verè a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio & ædificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene <lb/>ris cum medico & ædificatore? &longs;iquidem medicus & ædificator, &longs;eu medicina & ars ædificandi <lb/>&longs;inr habitus: medicatio verò & ædificatio &longs;int pa&longs;siones (& hîc etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen­<lb/>rem eam quæ ab imper&longs;ecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus quæ ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. proptereà &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerroëm, aut &longs;altem ita videri. Verùm e&longs;to id. <lb/>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem | <arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius quàm materiæ, &longs;eu formæ conueniat: quandò <lb/>terminetur forma, & ab ea tanquam <expan abbr="cõplemento">complemento</expan> contineatur & materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. per­<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente verò &longs;egregetur. & videndum quid verba &longs;onent Auerrois. </s><s><lb/>Cau&longs;&longs;æ <expan abbr="cõplures">complures</expan> eins differentiæ &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. </s><s>etenim <expan abbr="quidã">quidam</expan> ait id ab Auerroë non fui&longs;&longs;e verè a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio & ædificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene <lb/>ris cum medico & ædificatore? &longs;iquidem medicus & ædificator, &longs;eu medicina & ars ædificandi <lb/>&longs;inr habitus: medicatio verò & ædificatio &longs;int pa&longs;siones (& hîc etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen­<lb/>rem eam quæ ab imper&longs;ecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus quæ ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. </s><s>proptereà &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerroëm, aut &longs;altem ita videri. </s><s>Verùm e&longs;to id. </s><s><lb/>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. </s><s>Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem |
| <pb xlink:href="014/01/032.jpg" pagenum="13"/>approbantes putant &longs;pectari ab Auerroë motionem ab arte factam; tum verò e&longs;t effectio quæ­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/032.jpg" pagenum="13"/>approbantes putant &longs;pectari ab Auerroë motionem ab arte factam; tum verò e&longs;t effectio quæ­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg127"></arrow.to.target><lb/>dam <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. ratione magis e&longs;t affinis efficientis quàm form&ecedil;; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. ab efficiente nuncupationem <lb/>&longs;umit. atqui generatio qu&ecedil; e&longs;t opusnaturæ, e&longs;t affectio & pa&longs;sio, quæ note&longs;cit ex termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>i. quo motio finitur. Veruntamen quia tam in arte quàm in natura idem re &longs;unt, <expan abbr="ratione&qacute;">rationeque</expan>. &longs;ola <lb/>actio & pa&longs;sio di&longs;iunguntur; ex hoc efficitur, vt nullum nominationis di&longs;crimen intercedere de <lb/>beat inter motus naturales & eos qui fiunt ab arte. Ob&longs;eruant alij formas artis à formis natu­<lb/>ræ di&longs;crepare, quòd in artis materia nulla pote&longs;tas e&longs;t &longs;ormæ efficiendæ, neque per&longs;ecta, neque <lb/>imperfecta: formis verò naturalibus pote&longs;tates in materia &longs;upponitur. Idcirco quoniam forma <lb/>artis tota na&longs;citur ab externo, & proinde motus eius naturalis forma non item, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem ne <lb/>que generatio forma artis e&longs;t magis è genere efficientis: contrà verò &longs;orma naturalis ex genere <lb/>finis. proptereà motio quæ fit ab arte, nuncupatur ab efficiente, à fine verò motio naturalis. <lb/>Et &longs;ane proximè accedit ad verum hæc explicatio. ni&longs;i quòd genus videtur acceptum fui&longs;&longs;e li­<lb/>centius. Neque enim mouens & motus in genere conueniunt, vt dictum e&longs;t. Et e&longs;&longs;entia motus <lb/>magistermino ad quem, quàm efficiente completur, vt aliàs o&longs;tendemus. Alij nectunt alias <lb/>cau&longs;&longs;as, atque illas quidem &longs;atis iu&longs;tas, quia &longs;cilicet efficiens naturale conuenit in nomine cum re <lb/>facienda, artifex verò minimè. hinc fit, vt nomen motus in arte diuer&longs;um queat accipi à nomine <lb/> | <arrow.to.target n="marg127"></arrow.to.target><lb/>dam <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. ratione magis e&longs;t affinis efficientis quàm form&ecedil;; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. ab efficiente nuncupationem <lb/>&longs;umit. </s><s>atqui generatio qu&ecedil; e&longs;t opusnaturæ, e&longs;t affectio & pa&longs;sio, quæ note&longs;cit ex termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>i. </s><s>quo motio finitur. </s><s>Veruntamen quia tam in arte quàm in natura idem re &longs;unt, <expan abbr="ratione&qacute;">rationeque</expan>. &longs;ola <lb/>actio & pa&longs;sio di&longs;iunguntur; ex hoc efficitur, vt nullum nominationis di&longs;crimen intercedere de <lb/>beat inter motus naturales & eos qui fiunt ab arte. </s><s>Ob&longs;eruant alij formas artis à formis natu­<lb/>ræ di&longs;crepare, quòd in artis materia nulla pote&longs;tas e&longs;t &longs;ormæ efficiendæ, neque per&longs;ecta, neque <lb/>imperfecta: formis verò naturalibus pote&longs;tates in materia &longs;upponitur. </s><s>Idcirco quoniam forma <lb/>artis tota na&longs;citur ab externo, & proinde motus eius naturalis forma non item, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem ne <lb/>que generatio forma artis e&longs;t magis è genere efficientis: contrà verò &longs;orma naturalis ex genere <lb/>finis. </s><s>proptereà motio quæ fit ab arte, nuncupatur ab efficiente, à fine verò motio naturalis. </s><s><lb/>Et &longs;ane proximè accedit ad verum hæc explicatio. </s><s>ni&longs;i quòd genus videtur acceptum fui&longs;&longs;e li­<lb/>centius. </s><s>Neque enim mouens & motus in genere conueniunt, vt dictum e&longs;t. </s><s>Et e&longs;&longs;entia motus <lb/>magistermino ad quem, quàm efficiente completur, vt aliàs o&longs;tendemus. </s><s>Alij nectunt alias <lb/>cau&longs;&longs;as, atque illas quidem &longs;atis iu&longs;tas, quia &longs;cilicet efficiens naturale conuenit in nomine cum re <lb/>facienda, artifex verò minimè. </s><s>hinc fit, vt nomen motus in arte diuer&longs;um queat accipi à nomine <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg128"></arrow.to.target><lb/>finis, in natura non item. Verum mon&longs;trat id licere tantummodo, non tamen docet, cur non <lb/>accipiatur à fine: quando etiam motus illius e&longs;&longs;entia fine completur. debuit enim &longs;ic efficere no­<lb/>menclator; vt cùm &longs;uccurreret finis, vnde nominatio &longs;umeretur in arte, imitando naturam, à fine <lb/>päriter motum nuncuparet. Po&longs;trema cau&longs;&longs;a, quia mouens in arte con&longs;picuum e&longs;t &longs;ingulare & <lb/>fen&longs;ile: naturale autem &longs;ub&longs;tantia quæ in&longs;en&longs;ilis e&longs;t. illud e&longs;t notuni; hoc ignotum: à notiore <lb/>verò nominatio &longs;umitur. At qui hæc profitetur, non videt etiam formam, à qua nuncupatur mo <lb/>rus, e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. in&longs;en&longs;ilem e&longs;&longs;e & ignotam, vt ergo ab efficiente ignoto non erat acci­<lb/>pienda nuncupatio: &longs;ic neque à fine, quòd e&longs;&longs;et ignotus. Neque per&longs;picit is, qui hæc dicit, eo­<lb/>dem modo e&longs;&longs;e &longs;ingulare & &longs;en&longs;ile efficiens in natura &longs;icut in arte. Prætereà, &longs;i hæc cum Auer­<lb/>roë dicuntur; ni&longs;i turpem repugnantiam inter eius &longs;ententias, quod i&longs;ti nefas arbitrantur, incul­<lb/>care velint, ea legant quæ idem auctor &longs;crip&longs;it, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi re&longs;tatur &longs;e cau&longs;&longs;am hancin phy&longs;icis expli­<lb/> | <arrow.to.target n="marg128"></arrow.to.target><lb/>finis, in natura non item. </s><s>Verum mon&longs;trat id licere tantummodo, non tamen docet, cur non <lb/>accipiatur à fine: quando etiam motus illius e&longs;&longs;entia fine completur. </s><s>debuit enim &longs;ic efficere no­<lb/>menclator; vt cùm &longs;uccurreret finis, vnde nominatio &longs;umeretur in arte, imitando naturam, à fine <lb/>päriter motum nuncuparet. </s><s>Po&longs;trema cau&longs;&longs;a, quia mouens in arte con&longs;picuum e&longs;t &longs;ingulare & <lb/>fen&longs;ile: naturale autem &longs;ub&longs;tantia quæ in&longs;en&longs;ilis e&longs;t. </s><s>illud e&longs;t notuni; hoc ignotum: à notiore <lb/>verò nominatio &longs;umitur. </s><s>At qui hæc profitetur, non videt etiam formam, à qua nuncupatur mo <lb/>rus, e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. in&longs;en&longs;ilem e&longs;&longs;e & ignotam, vt ergo ab efficiente ignoto non erat acci­<lb/>pienda nuncupatio: &longs;ic neque à fine, quòd e&longs;&longs;et ignotus. </s><s>Neque per&longs;picit is, qui hæc dicit, eo­<lb/>dem modo e&longs;&longs;e &longs;ingulare & &longs;en&longs;ile efficiens in natura &longs;icut in arte. </s><s>Prætereà, &longs;i hæc cum Auer­<lb/>roë dicuntur; ni&longs;i turpem repugnantiam inter eius &longs;ententias, quod i&longs;ti nefas arbitrantur, incul­<lb/>care velint, ea legant quæ idem auctor &longs;crip&longs;it, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi re&longs;tatur &longs;e cau&longs;&longs;am hancin phy&longs;icis expli­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg129"></arrow.to.target><lb/>ca&longs;&longs;e, “quam talem e&longs;&longs;e docet; qua&longs;i &longs;it eadem quam modo tractamus. quòd permutatio e&longs;t ge­<lb/>nus rei, ad quam permutatur virtus: & hæc e&longs;t contrarium plu&longs;quam genus rei ad quam permu <lb/>tatur.” virtus autë in eis e&longs;t manife&longs;ta magis, quàm in ea, à qua fit permutatio. Modò videant i&longs;ti, <lb/> | <arrow.to.target n="marg129"></arrow.to.target><lb/>ca&longs;&longs;e, “quam talem e&longs;&longs;e docet; qua&longs;i &longs;it eadem quam modo tractamus. </s><s>quòd permutatio e&longs;t ge­<lb/>nus rei, ad quam permutatur virtus: & hæc e&longs;t contrarium plu&longs;quam genus rei ad quam permu <lb/>tatur.” virtus autë in eis e&longs;t manife&longs;ta magis, quàm in ea, à qua fit permutatio. </s><s>Modò videant i&longs;ti, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg130"></arrow.to.target><lb/>num h&ecedil;c congruant cum iis, quæ narrantur è a. Phy&longs;. tùm etiam cum cau&longs;sis ante allatis. Equi­<lb/>dem, vt fateor in his verbis, aut nullam contineri &longs;ententiam, aut eam maximè latêre; vt etiam cer <lb/>tò credo nihil h&ecedil;c conuenire cum iis, quæ &longs;cribuntur 2. Phy&longs;. &longs;ic opinor vera &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Auerroem. <lb/>& tralatorum culpa loca hæc fui&longs;&longs;e con&longs;purcata; <expan abbr="faxit&qacute;">faxitque</expan>. Deus, ne alia permulta in tam graui &longs;cri­<lb/>ptore &longs;int hi&longs;ce con&longs;imilia, ne tantam iacturam philo&longs;ophi facerent. hæc certè talia &longs;unt, vt nullus <lb/>fortè &longs;en&longs;us ex eius verbis elici valeat. Cùm igiturij, quos ego viderim, nihil afferant quo &longs;atis <lb/>commodè tueantur Auerroëm; nec eius &longs;ententiam fortè a&longs;&longs;equantur; audeo quoque dicere, <lb/>neque liceat vllam colligere; auguremur hîc nos; & &longs;imul cau&longs;&longs;am di&longs;criminis illius denomina­<lb/>tionum certiorem conemur afferre; & cum verbis Auerrois componere &longs;tudeamus. Mihiau­<lb/>tem videtur eiu&longs;modi varietatis cau&longs;&longs;am ex Philopono colligi po&longs;&longs;e quæ nititur duobus funda­<lb/>mentis; & primo quidem. Artificem non facere &longs;ibi &longs;imile, quemadmodum facit natura. <lb/>Quamobrem finis & efficiens idem nomen non habent in arte, &longs;icut habent in natura. Deinde <lb/>verò. In arte efficiens apparêre, & e&longs;&longs;e con&longs;picuum; finem verò non extare. quod euenire puto <lb/>in medicina; cum &longs;it ex eo genere artium, qu&ecedil; coniectura vtuntur, in quarum pote&longs;tate finis non <lb/> | <arrow.to.target n="marg130"></arrow.to.target><lb/>num h&ecedil;c congruant cum iis, quæ narrantur è a. </s><s>Phy&longs;. </s><s>tùm etiam cum cau&longs;sis ante allatis. </s><s>Equi­<lb/>dem, vt fateor in his verbis, aut nullam contineri &longs;ententiam, aut eam maximè latêre; vt etiam cer <lb/>tò credo nihil h&ecedil;c conuenire cum iis, quæ &longs;cribuntur 2. Phy&longs;. &longs;ic opinor vera &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Auerroem. <lb/>& tralatorum culpa loca hæc fui&longs;&longs;e con&longs;purcata; <expan abbr="faxit&qacute;">faxitque</expan>. Deus, ne alia permulta in tam graui &longs;cri­<lb/>ptore &longs;int hi&longs;ce con&longs;imilia, ne tantam iacturam philo&longs;ophi facerent. </s><s>hæc certè talia &longs;unt, vt nullus <lb/>fortè &longs;en&longs;us ex eius verbis elici valeat. </s><s>Cùm igiturij, quos ego viderim, nihil afferant quo &longs;atis <lb/>commodè tueantur Auerroëm; nec eius &longs;ententiam fortè a&longs;&longs;equantur; audeo quoque dicere, <lb/>neque liceat vllam colligere; auguremur hîc nos; & &longs;imul cau&longs;&longs;am di&longs;criminis illius denomina­<lb/>tionum certiorem conemur afferre; & cum verbis Auerrois componere &longs;tudeamus. </s><s>Mihiau­<lb/>tem videtur eiu&longs;modi varietatis cau&longs;&longs;am ex Philopono colligi po&longs;&longs;e quæ nititur duobus funda­<lb/>mentis; & primo quidem. </s><s>Artificem non facere &longs;ibi &longs;imile, quemadmodum facit natura. </s><s><lb/>Quamobrem finis & efficiens idem nomen non habent in arte, &longs;icut habent in natura. </s><s>Deinde <lb/>verò. </s><s>In arte efficiens apparêre, & e&longs;&longs;e con&longs;picuum; finem verò non extare. </s><s>quod euenire puto <lb/>in medicina; cum &longs;it ex eo genere artium, qu&ecedil; coniectura vtuntur, in quarum pote&longs;tate finis non <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg131"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t po&longs;itus, & &longs;æpe fallit (loquor nunc de fine motionis, non autem de propo&longs;ito, quod e&longs;t in <lb/>mente artificis: etenim hic &longs;emper obiicitur; & initium e&longs;t vniuer&longs;arum actionum, nec fallit vn­<lb/>quam.) Ex his efficitur, vt nomen motionis in arte po&longs;sit &longs;umi diuer&longs;um à nomine finis, & <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>. <lb/>ab efficiente tanquam noto deduci. Fortè igitur h&ecedil;c, vt Gr&ecedil;corum fuit expre&longs;&longs;or Auerroës, &longs;i­<lb/>gnificare volebat, quæ nos locum lap&longs;us aliis iudicantes', audacius. nunc veritatis ergo immuta­<lb/>uimus. Nam quod dicitur, permutationem e&longs;&longs;e genus rei, ad quam virtus permutatur, genus <lb/>exponimus, quòd habeat cognationem, ac virtutem <foreign lang="greek">diw/amin</foreign>. i. pote&longs;tatem materiæ &longs;ignificari di­<lb/>cimus: cognationem verò dicimus e&longs;&longs;e permutationis cum forma, ad quam materia tendit. <lb/>Cùm &longs;ubiicitur. Virtus e&longs;t contrarium magis quàm genus rei, ad quam virtus permutatur. Vir­<lb/>tutem hîc eodem nomine <foreign lang="greek">diw/amin</foreign> intelligo facultatem efficiendi, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quam &longs;tatuo magis contra­<lb/> | <arrow.to.target n="marg131"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t po&longs;itus, & &longs;æpe fallit (loquor nunc de fine motionis, non autem de propo&longs;ito, quod e&longs;t in <lb/>mente artificis: etenim hic &longs;emper obiicitur; & initium e&longs;t vniuer&longs;arum actionum, nec fallit vn­<lb/>quam.) Ex his efficitur, vt nomen motionis in arte po&longs;sit &longs;umi diuer&longs;um à nomine finis, & <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>. <lb/>ab efficiente tanquam noto deduci. </s><s>Fortè igitur h&ecedil;c, vt Gr&ecedil;corum fuit expre&longs;&longs;or Auerroës, &longs;i­<lb/>gnificare volebat, quæ nos locum lap&longs;us aliis iudicantes', audacius. </s><s>nunc veritatis ergo immuta­<lb/>uimus. </s><s>Nam quod dicitur, permutationem e&longs;&longs;e genus rei, ad quam virtus permutatur, genus <lb/>exponimus, quòd habeat cognationem, ac virtutem <foreign lang="greek">diw/amin</foreign>. i. </s><s>pote&longs;tatem materiæ &longs;ignificari di­<lb/>cimus: cognationem verò dicimus e&longs;&longs;e permutationis cum forma, ad quam materia tendit. </s><s><lb/>Cùm &longs;ubiicitur. </s><s>Virtus e&longs;t contrarium magis quàm genus rei, ad quam virtus permutatur. </s><s>Vir­<lb/>tutem hîc eodem nomine <foreign lang="greek">diw/amin</foreign> intelligo facultatem efficiendi, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quam &longs;tatuo magis contra­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg132"></arrow.to.target><lb/>rium, hoc e&longs;t, diuer&longs;um, quam genus rei, ad quam virtus, qu&ecedil; e&longs;t materia, permutatur, i. quam for <lb/>ma & finis; vbi noto di&longs;crimen inter finem & formam in arte, de quo dictum e&longs;t &longs;upra, & hanc <lb/>virtutem notiorem e&longs;&longs;e fateor, quàm eam, in quam fit permutatio, quæ e&longs;t finis. Sic paucis voci­<lb/>bus immutatis colligo &longs;en&longs;um è verbis Auerrois, quem item <expan abbr="cõtineri">contineri</expan> arbitror in 2. Phy&longs; & quod <lb/>dicitur tanquam per di&longs;iunctionem prolatum, aut famo&longs;um, atque exponitur, quia &longs;ic videatur; | <arrow.to.target n="marg132"></arrow.to.target><lb/>rium, hoc e&longs;t, diuer&longs;um, quam genus rei, ad quam virtus, qu&ecedil; e&longs;t materia, permutatur, i. </s><s>quam for <lb/>ma & finis; vbi noto di&longs;crimen inter finem & formam in arte, de quo dictum e&longs;t &longs;upra, & hanc <lb/>virtutem notiorem e&longs;&longs;e fateor, quàm eam, in quam fit permutatio, quæ e&longs;t finis. </s><s>Sic paucis voci­<lb/>bus immutatis colligo &longs;en&longs;um è verbis Auerrois, quem item <expan abbr="cõtineri">contineri</expan> arbitror in 2. Phy&longs; & quod <lb/>dicitur tanquam per di&longs;iunctionem prolatum, aut famo&longs;um, atque exponitur, quia &longs;ic videatur; |
| <pb xlink:href="014/01/033.jpg" pagenum="14"/>id ego credo &longs;igni&longs;icari, quod dictum e&longs;t, e&longs;&longs;e notius e&longs;&longs;iciens, quàm finem & <expan abbr="formã">formam</expan> in artificiis. <lb/> | <pb xlink:href="014/01/033.jpg" pagenum="14"/>id ego credo &longs;igni&longs;icari, quod dictum e&longs;t, e&longs;&longs;e notius e&longs;&longs;iciens, quàm finem & <expan abbr="formã">formam</expan> in artificiis. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg133"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg133"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg134"></arrow.to.target><lb/>Tu nunc boni con&longs;ule. Quicquid tamen &longs;it; ab efficiente tanquam ab actu nominatio petitur. <lb/>Fuit hoc item in phy&longs;iologia præceptum Ari&longs;totelis, vt illa veluti <expan abbr="fundam&etilde;ta">fundamenta</expan> acciperentur <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quæ <lb/> | <arrow.to.target n="marg134"></arrow.to.target><lb/>Tu nunc boni con&longs;ule. </s><s>Quicquid tamen &longs;it; ab efficiente tanquam ab actu nominatio petitur. </s><s><lb/>Fuit hoc item in phy&longs;iologia præceptum Ari&longs;totelis, vt illa veluti <expan abbr="fundam&etilde;ta">fundamenta</expan> acciperentur <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quæ <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg135"></arrow.to.target><lb/>in omnibus naturæ operibus eodem modo &longs;e haberent; quod item non modo à c&ecedil;teris phy&longs;icis <lb/>in hac methodo v&longs;urpatum fui&longs;&longs;e &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;umus; verum etiam ab ip&longs;omet Ari&longs;totele &longs;ine vl <lb/>la intermi&longs;sione ob&longs;eruatum fui&longs;&longs;e; cuiu&longs;modi illud e&longs;t. Naturam nihil efficere, quod fru&longs;tra <lb/>&longs;it; eandem niti in id, quod optimum e&longs;t, de quibus po&longs;thàc &longs;ermo habendus erit; eiu&longs;modi ta­<lb/>men, vt ab his de c&ecedil;teris debeat accipi fides, tot enim de principiis, quæ ad modum &longs;ciendi perti­<lb/>nent, dicta &longs;ufficiant.</s></p> | <arrow.to.target n="marg135"></arrow.to.target><lb/>in omnibus naturæ operibus eodem modo &longs;e haberent; quod item non modo à c&ecedil;teris phy&longs;icis <lb/>in hac methodo v&longs;urpatum fui&longs;&longs;e &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;umus; verum etiam ab ip&longs;omet Ari&longs;totele &longs;ine vl <lb/>la intermi&longs;sione ob&longs;eruatum fui&longs;&longs;e; cuiu&longs;modi illud e&longs;t. </s><s>Naturam nihil efficere, quod fru&longs;tra <lb/>&longs;it; eandem niti in id, quod optimum e&longs;t, de quibus po&longs;thàc &longs;ermo habendus erit; eiu&longs;modi ta­<lb/>men, vt ab his de c&ecedil;teris debeat accipi fides, tot enim de principiis, quæ ad modum &longs;ciendi perti­<lb/>nent, dicta &longs;ufficiant.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg73"></margin.target>d 2. De <lb/><expan abbr="t&etilde;p">temp</expan>. cap. 2.</s></p> | <s><margin.target id="marg73"></margin.target>d 2. De <lb/><expan abbr="t&etilde;p">temp</expan>. cap. 2.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg76"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg76"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg77"></margin.target>f Lib. ad­<lb/>uer&longs;us pla <lb/>cita phil. <lb/>cap. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg77"></margin.target>f Lib. ad­<lb/>uer&longs;us pla <lb/>cita phil. </s><s><lb/>cap. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg78"></margin.target>g 2. De c<gap/><lb/>lo T. 34.</s></p> | <s><margin.target id="marg78"></margin.target>g 2. De c<gap/><lb/>lo T. 34.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg92"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg92"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg93"></margin.target>b 1. Po&longs;t. <lb/>C. de vni­<lb/>uer&longs;.</s></p> | <s><margin.target id="marg93"></margin.target>b 1. Po&longs;t. </s><s><lb/>C. de vni­<lb/>uer&longs;.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg94"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg94"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg100"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg100"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg101"></margin.target>a 1. Phy&longs;. <lb/>T. 41. 50.</s></p> | <s><margin.target id="marg101"></margin.target>a 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 41. 50.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg102"></margin.target>b 1. Phy&longs;. <lb/>T. 35.</s></p> | <s><margin.target id="marg102"></margin.target>b 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 35.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg103"></margin.target>c Lib. dc <lb/>&longs;en&longs;u c. 6.</s></p> | <s><margin.target id="marg103"></margin.target>c Lib. dc <lb/>&longs;en&longs;u c. 6.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg106"></margin.target>B</s></p> | <s><margin.target id="marg106"></margin.target>B</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg107"></margin.target>f 1. Phy&longs;. <lb/>T. 42.</s></p> | <s><margin.target id="marg107"></margin.target>f 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 42.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg108"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg108"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg109"></margin.target>g 8. Phy&longs;. <lb/>T. 15.</s></p> | <s><margin.target id="marg109"></margin.target>g 8. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 15.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg110"></margin.target>h 2. De ge. <lb/>al. c. 4.</s></p> | <s><margin.target id="marg110"></margin.target>h 2. De ge. </s><s><lb/>al. </s><s>c. 4.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg111"></margin.target>i 2. de or­<lb/>tu T. 42.</s></p> | <s><margin.target id="marg111"></margin.target>i 2. de or­<lb/>tu T. 42.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg112"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg112"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg113"></margin.target>k 2. Phy&longs;. <lb/>T. 10. <lb/>2. de An. <lb/>T. 49.</s></p> | <s><margin.target id="marg113"></margin.target>k 2. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 10. <lb/>2. de An. </s><s><lb/>T. 49.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg114"></margin.target>l 8. Met. <lb/>T. 7.</s></p> | <s><margin.target id="marg114"></margin.target>l 8. Met. </s><s><lb/>T. 7.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg115"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg115"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg116"></margin.target>a 2. Phy&longs;. <lb/>T. 10.</s></p> | <s><margin.target id="marg116"></margin.target>a 2. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 10.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg117"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg117"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg118"></margin.target>b 7. Phy&longs;. <lb/>T. 14 39.</s></p> | <s><margin.target id="marg118"></margin.target>b 7. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 14 39.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg119"></margin.target>c 3. Phy&longs;. <lb/>1. de an. <lb/>T. 78.</s></p> | <s><margin.target id="marg119"></margin.target>c 3. Phy&longs;. <lb/>1. de an. </s><s><lb/>T. 78.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg120"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg120"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg121"></margin.target>d 2. Phy&longs;.</s></p> | <s><margin.target id="marg121"></margin.target>d 2. Phy&longs;.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg122"></margin.target>e 5. Met. <lb/>Cap. de na <lb/>tura.</s></p> | <s><margin.target id="marg122"></margin.target>e 5. Met. </s><s><lb/>Cap. </s><s>de na <lb/>tura.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg123"></margin.target>f 5. Phy&longs;. <lb/>T. 4.</s></p> | <s><margin.target id="marg123"></margin.target>f 5. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 4.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg124"></margin.target>g 2. Phy&longs;. <lb/>T. 14.</s></p> | <s><margin.target id="marg124"></margin.target>g 2. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 14.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg125"></margin.target>Cap. I.</s></p> | <s><margin.target id="marg125"></margin.target>Cap. </s><s>I.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg126"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg126"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg134"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg134"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg135"></margin.target>a Libr. de <lb/>ince&longs;. an. <lb/>cap. 2.</s></p> | <s><margin.target id="marg135"></margin.target>a Libr. </s><s>de <lb/>ince&longs;. </s><s>an. </s><s><lb/>cap. 2.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s><emph type="italics"/>Aggredimur &longs;cientiæ principia, è quibus nonnulla con&longs;imiliter adumbrantur. Cap. III.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Aggredimur &longs;cientiæ principia, è quibus nonnulla con&longs;imiliter adumbrantur. </s><s>Cap. </s><s>III.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Svccedvnt nunc &longs;cientiæ principia, qu&ecedil; nos item iam cum acceptis concordantia &longs;ume­<lb/>mus; quippe quod vno &longs;en&longs;u niti contendimus, & huc omnia referri volumus in hac me­<lb/>thodo: neque h&ecedil;c munera tran&longs;ibimus, tamet&longs;i nouimus e&longs;&longs;e complura qu&ecedil; no&longs;tra placita fun­<lb/>ditus tollant, & euertant planè phy&longs;ica fundamenta.<lb/> | <s>Svccedvnt nunc &longs;cientiæ principia, qu&ecedil; nos item iam cum acceptis concordantia &longs;ume­<lb/>mus; quippe quod vno &longs;en&longs;u niti contendimus, & huc omnia referri volumus in hac me­<lb/>thodo: neque h&ecedil;c munera tran&longs;ibimus, tamet&longs;i nouimus e&longs;&longs;e complura qu&ecedil; no&longs;tra placita fun­<lb/>ditus tollant, & euertant planè phy&longs;ica fundamenta.<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg136"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg136"></arrow.to.target></s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg136"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg136"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Nos hîc phy&longs;icum agimus, & cau&longs;&longs;as reddere conamur problematum quæ renitenti per&longs;ua­<lb/>dere &longs;en&longs;u po&longs;simus: quicquid his cancellis excluditur, &longs;ublimiori philo&longs;opho delegamus, & <lb/>agno&longs;centes quàm parùm opibus humani iudicij freti valeamus, admiranda Dei O.M. opera con <lb/>templantes vni & &longs;oli, conditori, motori, con&longs;eruatori, rerum vniuer&longs;arum creatori maximas gra <lb/>tias agimus & habemus. His &longs;tantibus quæ conuelli nefas e&longs;t de re propo&longs;ita dicere aggredia­<lb/>mur primùm communiora tractantes, mox ad &longs;pecialia de&longs;cendentes. Neque hîc expectandum <lb/>e&longs;t, vt omnia generalia numerentur. Nos ea tantum recen&longs;ebimus quæ aliquam declarationem <lb/>requirunt, quæ verò in omni&longs;cientiarum ordine certa & explorata &longs;unt, vt auditoris mentem <lb/>nullo modo torqueant, de indu&longs;tria præteribimus, & ea poti&longs;simè con&longs;ectabimur quæ non di­<lb/>cam maioris ponderis', aut v&longs;us erunt; &longs;ed quorum maior affinitas erit cum rebus naturalibus. </s></p> | <s>Nos hîc phy&longs;icum agimus, & cau&longs;&longs;as reddere conamur problematum quæ renitenti per&longs;ua­<lb/>dere &longs;en&longs;u po&longs;simus: quicquid his cancellis excluditur, &longs;ublimiori philo&longs;opho delegamus, & <lb/>agno&longs;centes quàm parùm opibus humani iudicij freti valeamus, admiranda Dei O.M. opera con <lb/>templantes vni & &longs;oli, conditori, motori, con&longs;eruatori, rerum vniuer&longs;arum creatori maximas gra <lb/>tias agimus & habemus. </s><s>His &longs;tantibus quæ conuelli nefas e&longs;t de re propo&longs;ita dicere aggredia­<lb/>mur primùm communiora tractantes, mox ad &longs;pecialia de&longs;cendentes. </s><s>Neque hîc expectandum <lb/>e&longs;t, vt omnia generalia numerentur. </s><s>Nos ea tantum recen&longs;ebimus quæ aliquam declarationem <lb/>requirunt, quæ verò in omni&longs;cientiarum ordine certa & explorata &longs;unt, vt auditoris mentem <lb/>nullo modo torqueant, de indu&longs;tria præteribimus, & ea poti&longs;simè con&longs;ectabimur quæ non di­<lb/>cam maioris ponderis', aut v&longs;us erunt; &longs;ed quorum maior affinitas erit cum rebus naturalibus. </s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s> | <s> |
| <arrow.to.target n="marg137"></arrow.to.target><lb/>Inter hæc autem illud placet e&longs;&longs;e primum. Omne ens e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam vel accidens, ita vt nulla <lb/>&longs;it res quæ inter &longs;ub&longs;tantiam & accidens intercedat & indicabimus quemadmodum hæc di&longs;tri­<lb/>butio per omnia pertineat quæ in rerum vniuer&longs;itate exi&longs;tunt, &longs;iue animum re&longs;piciant, &longs;eu cor­<lb/>pus. In primis autem in hac rudi & inchoata notitia quam modò per&longs;equimur. Ens quod per <lb/> | <arrow.to.target n="marg137"></arrow.to.target><lb/>Inter hæc autem illud placet e&longs;&longs;e primum. </s><s>Omne ens e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam vel accidens, ita vt nulla <lb/>&longs;it res quæ inter &longs;ub&longs;tantiam & accidens intercedat & indicabimus quemadmodum hæc di&longs;tri­<lb/>butio per omnia pertineat quæ in rerum vniuer&longs;itate exi&longs;tunt, &longs;iue animum re&longs;piciant, &longs;eu cor­<lb/>pus. </s><s>In primis autem in hac rudi & inchoata notitia quam modò per&longs;equimur. </s><s>Ens quod per <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg138"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;um &longs;e&longs;e in&longs;inuat, iudicari putamus. itaque &longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem quæ ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <lb/>conflata e&longs;t & accidens quod illi inh&ecedil;ret & nouem pr&ecedil;dicamenta complectitur, ea partitione <lb/>comprehendi volumus, quidquid pr&ecedil;ter hæc exi&longs;tit, non vt notum nobis & vt principium &longs;ta­<lb/>tuetur; quippe quod longa commentatione opus &longs;it, ad inueniendum aliud &longs;ub&longs;tantiæ genus vl <lb/>tra &longs;en&longs;ilem. Verùm quicquid in rerum natura extat, quicquid item in no&longs;tram cogitationem <lb/>cadit, ad hæc duo capita refertur. Neque enim nos induci po&longs;&longs;umus, vt aliter cogitemus, quàm <lb/>quòd quodcunque e&longs;t, &longs;it &longs;ubiectum, aut in &longs;ubiecto. Itaque quod concipitur, tamet&longs;i non e&longs;t <lb/>&longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis, aut accidens; nihilominus affert nobis notionem &longs;ub&longs;tantiæ vel accidentis. <lb/>Et planè ratio cogit vt credamus omne quod e&longs;t generatim aut &longs;ubiectum e&longs;&longs;e, aut in &longs;ubiecto, <lb/>aut &longs;altem ho&longs;ce ip&longs;ius e&longs;&longs;e modos imitari. En tibi Deum; hunc philo&longs;ophia demon&longs;trat vnum <lb/>e&longs;&longs;e atque adeò &longs;implici&longs;simum, nihil in &longs;eip&longs;o habens quod ab ip&longs;o &longs;egregetur. Itaque nullius <lb/>&longs;ubiectum, in eo nihil. Et tamen harum rerum nobis familiarium exemplo ducta mens no&longs;tra <lb/>Deum concipit, & ita cogitat ac &longs;i quidpiam in illo in&longs;it, quamuis nullis &longs;ubiiciatur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, <lb/>à &longs;en&longs;uum con&longs;uetudine &longs;e reuocare non valens. Ergo ens etiam, quodcunque &longs;it, aut e&longs;t acci­<lb/>dens, aut &longs;ub&longs;tantia, aut per modum accidentis &longs;ub&longs;tantiæúe comprehenditur: & vt comprehen <lb/> | <arrow.to.target n="marg138"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;um &longs;e&longs;e in&longs;inuat, iudicari putamus. </s><s>itaque &longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem quæ ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <lb/>conflata e&longs;t & accidens quod illi inh&ecedil;ret & nouem pr&ecedil;dicamenta complectitur, ea partitione <lb/>comprehendi volumus, quidquid pr&ecedil;ter hæc exi&longs;tit, non vt notum nobis & vt principium &longs;ta­<lb/>tuetur; quippe quod longa commentatione opus &longs;it, ad inueniendum aliud &longs;ub&longs;tantiæ genus vl <lb/>tra &longs;en&longs;ilem. Verùm quicquid in rerum natura extat, quicquid item in no&longs;tram cogitationem <lb/>cadit, ad hæc duo capita refertur. </s><s>Neque enim nos induci po&longs;&longs;umus, vt aliter cogitemus, quàm <lb/>quòd quodcunque e&longs;t, &longs;it &longs;ubiectum, aut in &longs;ubiecto. </s><s>Itaque quod concipitur, tamet&longs;i non e&longs;t <lb/>&longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis, aut accidens; nihilominus affert nobis notionem &longs;ub&longs;tantiæ vel accidentis. </s><s><lb/>Et planè ratio cogit vt credamus omne quod e&longs;t generatim aut &longs;ubiectum e&longs;&longs;e, aut in &longs;ubiecto, <lb/>aut &longs;altem ho&longs;ce ip&longs;ius e&longs;&longs;e modos imitari. </s><s>En tibi Deum; hunc philo&longs;ophia demon&longs;trat vnum <lb/>e&longs;&longs;e atque adeò &longs;implici&longs;simum, nihil in &longs;eip&longs;o habens quod ab ip&longs;o &longs;egregetur. </s><s>Itaque nullius <lb/>&longs;ubiectum, in eo nihil. </s><s>Et tamen harum rerum nobis familiarium exemplo ducta mens no&longs;tra <lb/>Deum concipit, & ita cogitat ac &longs;i quidpiam in illo in&longs;it, quamuis nullis &longs;ubiiciatur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, <lb/>à &longs;en&longs;uum con&longs;uetudine &longs;e reuocare non valens. </s><s>Ergo ens etiam, quodcunque &longs;it, aut e&longs;t acci­<lb/>dens, aut &longs;ub&longs;tantia, aut per modum accidentis &longs;ub&longs;tantiæúe comprehenditur: & vt comprehen <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg139"></arrow.to.target><lb/>ditur, ita ei&longs;dem figuræ dictionibus exprimitur. Quare audis aliquan <gap/> Deum <foreign lang="greek">u(pezou/sion</foreign>, & vl <lb/>tra &longs;ub&longs;tantiam, & tamen explicas nomine quo &longs;ub&longs;tantiæ modus exprimitur; dicis nonnulla e&longs; <lb/>&longs;e ad aliquid (vt vulgò fertur) &longs;ecundum famam, & &longs;ecundum dici: &longs;ic illas e&longs;&longs;e non re vera qua <lb/>litates, &longs;ed ita modo qualitatis ip&longs;ius proprio notari. Neque ob&longs;tat id quod Scotus opponit, ali­<lb/>quid obtici menti no&longs;tr&ecedil; quod ignoremus &longs;ub&longs;tantia ne &longs;it, an accidens, vt de natura luminis op­<lb/>poni &longs;olet, <expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> et&longs;i ignorauero vtrum &longs;it di&longs;tinctè; non tamen aliam habebo notionem quam <lb/>quòd &longs;ubiectum &longs;it, aut in &longs;ubiecto, nec vt quiddam ab hi&longs;ce notionibus alienum vllo tempore <lb/> | <arrow.to.target n="marg139"></arrow.to.target><lb/>ditur, ita ei&longs;dem figuræ dictionibus exprimitur. </s><s>Quare audis aliquan <gap/> Deum <foreign lang="greek">u(pezou/sion</foreign>, & vl <lb/>tra &longs;ub&longs;tantiam, & tamen explicas nomine quo &longs;ub&longs;tantiæ modus exprimitur; dicis nonnulla e&longs; <lb/>&longs;e ad aliquid (vt vulgò fertur) &longs;ecundum famam, & &longs;ecundum dici: &longs;ic illas e&longs;&longs;e non re vera qua <lb/>litates, &longs;ed ita modo qualitatis ip&longs;ius proprio notari. </s><s>Neque ob&longs;tat id quod Scotus opponit, ali­<lb/>quid obtici menti no&longs;tr&ecedil; quod ignoremus &longs;ub&longs;tantia ne &longs;it, an accidens, vt de natura luminis op­<lb/>poni &longs;olet, <expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> et&longs;i ignorauero vtrum &longs;it di&longs;tinctè; non tamen aliam habebo notionem quam <lb/>quòd &longs;ubiectum &longs;it, aut in &longs;ubiecto, nec vt quiddam ab hi&longs;ce notionibus alienum vllo tempore <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg140"></arrow.to.target><lb/>cogitabo. Opponet aliquis &longs;pecies rerum quæ &longs;unt in anima: neque enim &longs;unt &longs;ub&longs;tantiæ, cùm <lb/>&longs;int in aliquo; neque &longs;unt accidentia, aut formæ quæ in &longs;ubiecto in&longs;ideant quippe quòd ab hoc <lb/>inh&ecedil;rentium genere &longs;ubiectum nuncupari con&longs;uerit, vt ab albedine album: atqui non albus ani­<lb/> | <arrow.to.target n="marg140"></arrow.to.target><lb/>cogitabo. </s><s>Opponet aliquis &longs;pecies rerum quæ &longs;unt in anima: neque enim &longs;unt &longs;ub&longs;tantiæ, cùm <lb/>&longs;int in aliquo; neque &longs;unt accidentia, aut formæ quæ in &longs;ubiecto in&longs;ideant quippe quòd ab hoc <lb/>inh&ecedil;rentium genere &longs;ubiectum nuncupari con&longs;uerit, vt ab albedine album: atqui non albus ani­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg141"></arrow.to.target><lb/>mus nominatur. Tùm &longs;ecundò Differentiæ non &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> eædem prædicantur vniuocè <lb/>de &longs;ub&longs;tantia: quare neque item &longs;unt accidentia. Tertiò omnia pr&ecedil;dicamenta cùm &longs;ub&longs;tantia, <lb/> | <arrow.to.target n="marg141"></arrow.to.target><lb/>mus nominatur. </s><s>Tùm &longs;ecundò Differentiæ non &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> eædem prædicantur vniuocè <lb/>de &longs;ub&longs;tantia: quare neque item &longs;unt accidentia. </s><s>Tertiò omnia pr&ecedil;dicamenta cùm &longs;ub&longs;tantia, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg142"></arrow.to.target><lb/>tùm quoque accidentia prædicantur in quid e&longs;t. Sed accidens quod à reliquis vniner&longs;alibus di <lb/> | <arrow.to.target n="marg142"></arrow.to.target><lb/>tùm quoque accidentia prædicantur in quid e&longs;t. </s><s>Sed accidens quod à reliquis vniner&longs;alibus di <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg143"></arrow.to.target><lb/>&longs;tinguitur, de nullo pr&ecedil;dicatur in quid: non igitur &longs;ub&longs;tantia vel accidens. At quod ad &longs;pecies <lb/> | <arrow.to.target n="marg143"></arrow.to.target><lb/>&longs;tinguitur, de nullo pr&ecedil;dicatur in quid: non igitur &longs;ub&longs;tantia vel accidens. </s><s>At quod ad &longs;pecies <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg144"></arrow.to.target> | <arrow.to.target n="marg144"></arrow.to.target> |
| <pb xlink:href="014/01/034.jpg" pagenum="15"/>attinet; ille qui negat eas e&longs;&longs;e accidentia, &longs;peciei naturam ignorare videtur. Nam &longs;iue &longs;it &longs;en&longs;i­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/034.jpg" pagenum="15"/>attinet; ille qui negat eas e&longs;&longs;e accidentia, &longs;peciei naturam ignorare videtur. </s><s>Nam &longs;iue &longs;it &longs;en&longs;i­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg145"></arrow.to.target><lb/>lis, &longs;eu talis, qu&ecedil; mente concipienda &longs;it, e&longs;t actus quidam &longs;ub&longs;tantiæ cuiu&longs;piam à forma defiuens, <lb/>& aduentitiè in hærens, vt in aëre lumen à lucido corpore emi&longs;&longs;um. Sic in animo &longs;pecies, & &longs;i­<lb/>mulachra &longs;e habent. Itaque docet Ari&longs;toteles, has &longs;pecies in &longs;anguine & &longs;piritu in&longs;idere, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> & ita <lb/> | <arrow.to.target n="marg145"></arrow.to.target><lb/>lis, &longs;eu talis, qu&ecedil; mente concipienda &longs;it, e&longs;t actus quidam &longs;ub&longs;tantiæ cuiu&longs;piam à forma defiuens, <lb/>& aduentitiè in hærens, vt in aëre lumen à lucido corpore emi&longs;&longs;um. </s><s>Sic in animo &longs;pecies, & &longs;i­<lb/>mulachra &longs;e habent. </s><s>Itaque docet Ari&longs;toteles, has &longs;pecies in &longs;anguine & &longs;piritu in&longs;idere, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> & ita <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg146"></arrow.to.target><lb/>menti offerre res à quibus emittuntur vt lumen &longs;olem nobis o&longs;tendit à quo effunditur. Idcirco <lb/>geminam rationem & vim &longs;pecies obtinent: alteram qna &longs;unt habitus, & ita qualitates, atque <lb/>alteram, qua &longs;unt &longs;imilitudines & re&longs;pectus, &longs;iue habitudines, qua referunt obiecta. Suntigitur <lb/>&longs;pecies accidentia. Neque ita ab&longs;urdum e&longs;t à &longs;pecie facultates animi nominari, quin vi&longs;io co­<lb/>lorata dicatur, & animus fieri leo & equus; &longs;icut manus cum en&longs;e fit en&longs;is & cum calamo cala­<lb/>mus: ex quo etiam dicitur forma formarum &longs;ic vt manus organus organorum. Differentiæ <lb/> | <arrow.to.target n="marg146"></arrow.to.target><lb/>menti offerre res à quibus emittuntur vt lumen &longs;olem nobis o&longs;tendit à quo effunditur. </s><s>Idcirco <lb/>geminam rationem & vim &longs;pecies obtinent: alteram qna &longs;unt habitus, & ita qualitates, atque <lb/>alteram, qua &longs;unt &longs;imilitudines & re&longs;pectus, &longs;iue habitudines, qua referunt obiecta. </s><s>Suntigitur <lb/>&longs;pecies accidentia. </s><s>Neque ita ab&longs;urdum e&longs;t à &longs;pecie facultates animi nominari, quin vi&longs;io co­<lb/>lorata dicatur, & animus fieri leo & equus; &longs;icut manus cum en&longs;e fit en&longs;is & cum calamo cala­<lb/>mus: ex quo etiam dicitur forma formarum &longs;ic vt manus organus organorum. </s><s>Differentiæ <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg147"></arrow.to.target><lb/>quoque ad alterum ex his membris nece&longs;&longs;ariò re&longs;eruntur: ac &longs;i quo pacto media &longs;int habendæ <lb/>inter accidens & &longs;ub&longs;tantiam, &longs;ic &longs;tatuendum e&longs;t eas non per vtriu&longs;que extremi negationem, <lb/>&longs;ed participationem potius eiu&longs;modi e&longs;&longs;e. Nam cùm in prædicamentis in&longs;it ratio duplex; al­<lb/>tera quidem, qua rerum natura con&longs;tituitur; vnde earum formas proprias, & communes ordi­<lb/>ne quodam proponunt; altera verò qua formas illas voce declarant, & certa loquendi for­<lb/>mula &longs;ignificant. Si rem &longs;pectes differentia pror&longs;us e&longs;t &longs;ub&longs;tantia: &longs;i verò modum aduertas, quo <lb/> | <arrow.to.target n="marg147"></arrow.to.target><lb/>quoque ad alterum ex his membris nece&longs;&longs;ariò re&longs;eruntur: ac &longs;i quo pacto media &longs;int habendæ <lb/>inter accidens & &longs;ub&longs;tantiam, &longs;ic &longs;tatuendum e&longs;t eas non per vtriu&longs;que extremi negationem, <lb/>&longs;ed participationem potius eiu&longs;modi e&longs;&longs;e. </s><s>Nam cùm in prædicamentis in&longs;it ratio duplex; al­<lb/>tera quidem, qua rerum natura con&longs;tituitur; vnde earum formas proprias, & communes ordi­<lb/>ne quodam proponunt; altera verò qua formas illas voce declarant, & certa loquendi for­<lb/>mula &longs;ignificant. </s><s>Si rem &longs;pectes differentia pror&longs;us e&longs;t &longs;ub&longs;tantia: &longs;i verò modum aduertas, quo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg148"></arrow.to.target><lb/>voce exprimitur, imitatur qualitatem. Non e&longs;t enim in &longs;ubiecto differentia, &longs;ed dicitur <lb/>de &longs;ubiecto; &longs;ub&longs;tat etiam: quandò aliqua ip&longs;am con&longs;equuntur & peream pertinent ad &longs;ub­<lb/>ftantiam compo&longs;itam: quamobrem e&longs;t &longs;ubiectum, quòd primò excipit & pars eius quod de­<lb/>nominatur. Etenim notio &longs;ub&longs;tantiæ vtrunque &longs;ubiecti genus amplectitur. &longs;iquidem ani­<lb/> | <arrow.to.target n="marg148"></arrow.to.target><lb/>voce exprimitur, imitatur qualitatem. </s><s>Non e&longs;t enim in &longs;ubiecto differentia, &longs;ed dicitur <lb/>de &longs;ubiecto; &longs;ub&longs;tat etiam: quandò aliqua ip&longs;am con&longs;equuntur & peream pertinent ad &longs;ub­<lb/>ftantiam compo&longs;itam: quamobrem e&longs;t &longs;ubiectum, quòd primò excipit & pars eius quod de­<lb/>nominatur. </s><s>Etenim notio &longs;ub&longs;tantiæ vtrunque &longs;ubiecti genus amplectitur. &longs;iquidem ani­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg149"></arrow.to.target><lb/>mus &longs;it &longs;ubiectum, & corpus itidem in quo e&longs;t animus. Id verò, quòd accidens à Porphy­<lb/>rio de&longs;criptum ab illo accidente &longs;eparetur, quod in entis diui&longs;ione accipimus non prohi­<lb/>bet, quominus afferat aliquam notionem ex his quæ in &longs;ub&longs;tantia, vel accidente continentur. <lb/>Nanque accidens, vt e&longs;t aliquid &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, & vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ic affecta; &longs;ic etiam imaginem &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ retinet, & eius aliqua ve&longs;tigia qua&longs;i fingit, & imitatur. Ex his a&longs;&longs;equutum e&longs;t, vt prædi­<lb/>cetur in quid, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> & &longs;it ratio &longs;u&longs;cipiendi nonnullas proprietates. Itaque quantum e&longs;t e&longs;&longs;entia li­<lb/> | <arrow.to.target n="marg149"></arrow.to.target><lb/>mus &longs;it &longs;ubiectum, & corpus itidem in quo e&longs;t animus. </s><s>Id verò, quòd accidens à Porphy­<lb/>rio de&longs;criptum ab illo accidente &longs;eparetur, quod in entis diui&longs;ione accipimus non prohi­<lb/>bet, quominus afferat aliquam notionem ex his quæ in &longs;ub&longs;tantia, vel accidente continentur. </s><s><lb/>Nanque accidens, vt e&longs;t aliquid &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, & vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ic affecta; &longs;ic etiam imaginem &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ retinet, & eius aliqua ve&longs;tigia qua&longs;i fingit, & imitatur. </s><s>Ex his a&longs;&longs;equutum e&longs;t, vt prædi­<lb/>cetur in quid, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> & &longs;it ratio &longs;u&longs;cipiendi nonnullas proprietates. </s><s>Itaque quantum e&longs;t e&longs;&longs;entia li­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg150"></arrow.to.target><lb/>neæ;<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. finitatis &longs;ubiectum & æqualitatis particeps; quapropter omnia propter quantum <lb/> | <arrow.to.target n="marg150"></arrow.to.target><lb/>neæ;<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. finitatis &longs;ubiectum & æqualitatis particeps; quapropter omnia propter quantum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg151"></arrow.to.target><lb/>finita vel infinita dicuntur. referunt ergo &longs;ub&longs;tantiæ notionem. neque id, quod ita ine&longs;t in acci­<lb/>dente, ine&longs;t àc &longs;i foret accidens. quî enim cogitari pote&longs;t aliquod accidens in altero, vt in acciden <lb/>te in&longs;idere? &longs;emper enim mens illud ve&longs;tigaret, cui in&longs;idet; & in infinirum producta non habe­<lb/> | <arrow.to.target n="marg151"></arrow.to.target><lb/>finita vel infinita dicuntur. </s><s>referunt ergo &longs;ub&longs;tantiæ notionem. </s><s>neque id, quod ita ine&longs;t in acci­<lb/>dente, ine&longs;t àc &longs;i foret accidens. </s><s>quî enim cogitari pote&longs;t aliquod accidens in altero, vt in acciden <lb/>te in&longs;idere? &longs;emper enim mens illud ve&longs;tigaret, cui in&longs;idet; & in infinirum producta non habe­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg152"></arrow.to.target><lb/>ret vbi &longs;i&longs;tere valeret. Sed &longs;ic inh&ecedil;ret, vt in &longs;ubiecto: atque iam hoc notionem &longs;ub&longs;tanti&ecedil; præ­<lb/>&longs;e&longs;ert. tamet&longs;i moneo in ea notione accidentis vnà notionem &longs;ub&longs;tantiæ concipi, & ita cogitari <lb/>quantum e&longs;&longs;e finitatis &longs;ubiectum: qua&longs;i &longs;ubiectum &longs;it &longs;ub&longs;tantia quanta notionem accidentis &longs;e­<lb/>paratam non e&longs;&longs;e perpetuò defendens, &longs;ed incomplexam quidem, quia &longs;it vna notio accidentis <lb/>cum &longs;ub&longs;tantia; ac &longs;i denominatum aliquod cogitemus. Tum verò e&longs;t accidens, & ita definitur <lb/>à Porphyrio, & in Topicis; quatenus ad aliud refertur, &longs;ine quò &longs;anè non exi&longs;tat, &longs;ed e&longs;&longs;entiali vin <lb/>culo non iungatur. Non igitur re, &longs;ed modo & habitudine accidens à c&ecedil;teris vniuer&longs;alibus &longs;epa <lb/>ratur, & ab ip&longs;is prædicamentis. Ita fit, vt nulla notio &longs;it quæ fugiar alterutram notionem &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ vel accidentis. multò minus aliqua res excluditur illa partitione: quod vereor ne dare <lb/>cogantur ij, qui elementorum formas intendi & remitti volunt; quia <expan abbr="mediã">mediam</expan> vim obtineant inter <lb/>accidens & &longs;ub&longs;tantiam. Et profectò notio form&ecedil; &longs;emper e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tantiæ, cùm ip&longs;a multa &longs;u­<lb/>&longs;tineat, quæ compo&longs;ito impertit. Atqui dices, ita imperfecta e&longs;t, vt accidenti con&longs;imilis e&longs;&longs;e vi­<lb/>deatur. At non e&longs;t hoc alterius extremi naturam participare, & &longs;ubiacere conditionibus acci­<lb/>dentis; &longs;ed in genere &longs;ub&longs;tanti&ecedil; contineri, & vim retinere &longs;ub&longs;tantiæ; &longs;ed eam defeti&longs;centem, & <lb/> | <arrow.to.target n="marg152"></arrow.to.target><lb/>ret vbi &longs;i&longs;tere valeret. </s><s>Sed &longs;ic inh&ecedil;ret, vt in &longs;ubiecto: atque iam hoc notionem &longs;ub&longs;tanti&ecedil; præ­<lb/>&longs;e&longs;ert. </s><s>tamet&longs;i moneo in ea notione accidentis vnà notionem &longs;ub&longs;tantiæ concipi, & ita cogitari <lb/>quantum e&longs;&longs;e finitatis &longs;ubiectum: qua&longs;i &longs;ubiectum &longs;it &longs;ub&longs;tantia quanta notionem accidentis &longs;e­<lb/>paratam non e&longs;&longs;e perpetuò defendens, &longs;ed incomplexam quidem, quia &longs;it vna notio accidentis <lb/>cum &longs;ub&longs;tantia; ac &longs;i denominatum aliquod cogitemus. </s><s>Tum verò e&longs;t accidens, & ita definitur <lb/>à Porphyrio, & in Topicis; quatenus ad aliud refertur, &longs;ine quò &longs;anè non exi&longs;tat, &longs;ed e&longs;&longs;entiali vin <lb/>culo non iungatur. </s><s>Non igitur re, &longs;ed modo & habitudine accidens à c&ecedil;teris vniuer&longs;alibus &longs;epa <lb/>ratur, & ab ip&longs;is prædicamentis. </s><s>Ita fit, vt nulla notio &longs;it quæ fugiar alterutram notionem &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ vel accidentis. </s><s>multò minus aliqua res excluditur illa partitione: quod vereor ne dare <lb/>cogantur ij, qui elementorum formas intendi & remitti volunt; quia <expan abbr="mediã">mediam</expan> vim obtineant inter <lb/>accidens & &longs;ub&longs;tantiam. </s><s>Et profectò notio form&ecedil; &longs;emper e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tantiæ, cùm ip&longs;a multa &longs;u­<lb/>&longs;tineat, quæ compo&longs;ito impertit. </s><s>Atqui dices, ita imperfecta e&longs;t, vt accidenti con&longs;imilis e&longs;&longs;e vi­<lb/>deatur. </s><s>At non e&longs;t hoc alterius extremi naturam participare, & &longs;ubiacere conditionibus acci­<lb/>dentis; &longs;ed in genere &longs;ub&longs;tanti&ecedil; contineri, & vim retinere &longs;ub&longs;tantiæ; &longs;ed eam defeti&longs;centem, & <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg153"></arrow.to.target><lb/>imbecillem, conditiones eiu&longs;dem, licet infimo quodam modo, accipientem. Quare medium <lb/>non admittunt accidens & &longs;ub&longs;tantia. Verumenimuero accidens in nouem genera di&longs;tribui­<lb/>tur; quod item in omni &longs;cientia, arte, & methodo recipitur, vt per&longs;picuum. Nam lu&longs;tranti quot <lb/>modis res in mentem no&longs;tram, &longs;eu rectius dixerim, &longs;ub&longs;tantiæ cadere queant, & quot modis voce <lb/>explicari, & alteri &longs;ignificari po&longs;sint, hi decem &longs;oli occurrant. Itaque & dialecticus hæc decem <lb/>principia rerum accipit, & moralis, & philo&longs;ophi omnes, quorum &longs;ingulis vnum par attribuunt <lb/>contrariorum. Id quod inde arbitror colligi, quia genus e&longs;t vnumquodque ex his principiis <lb/>quæ pr&ecedil;dicamenta dicuntur; genus autem præ&longs;efert quiddam quod &longs;ecari po&longs;sit in oppo&longs;itas <lb/>differentias. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nunc differentia perfectè, ide&longs;t, per extrema interualla &longs;unt ip&longs;a prima contraria: <lb/> | <arrow.to.target n="marg153"></arrow.to.target><lb/>imbecillem, conditiones eiu&longs;dem, licet infimo quodam modo, accipientem. </s><s>Quare medium <lb/>non admittunt accidens & &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Verumenimuero accidens in nouem genera di&longs;tribui­<lb/>tur; quod item in omni &longs;cientia, arte, & methodo recipitur, vt per&longs;picuum. </s><s>Nam lu&longs;tranti quot <lb/>modis res in mentem no&longs;tram, &longs;eu rectius dixerim, &longs;ub&longs;tantiæ cadere queant, & quot modis voce <lb/>explicari, & alteri &longs;ignificari po&longs;sint, hi decem &longs;oli occurrant. </s><s>Itaque & dialecticus hæc decem <lb/>principia rerum accipit, & moralis, & philo&longs;ophi omnes, quorum &longs;ingulis vnum par attribuunt <lb/>contrariorum. </s><s>Id quod inde arbitror colligi, quia genus e&longs;t vnumquodque ex his principiis <lb/>quæ pr&ecedil;dicamenta dicuntur; genus autem præ&longs;efert quiddam quod &longs;ecari po&longs;sit in oppo&longs;itas <lb/>differentias. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nunc differentia perfectè, ide&longs;t, per extrema interualla &longs;unt ip&longs;a prima contraria: <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg154"></arrow.to.target><lb/>in vnoquoque genere igitur &longs;unt prima contraria; perfectè verò differentia mon&longs;trat inductio, <lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vt album & nigrum, dulce & amarum, rationis compos, & impos, æquale & in&ecedil;quale. Porrò <lb/> | <arrow.to.target n="marg154"></arrow.to.target><lb/>in vnoquoque genere igitur &longs;unt prima contraria; perfectè verò differentia mon&longs;trat inductio, <lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vt album & nigrum, dulce & amarum, rationis compos, & impos, æquale & in&ecedil;quale. </s><s>Porrò <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg155"></arrow.to.target><lb/>prima contraria cùm bifariam &longs;umi po&longs;sint vel &longs;ecundum rationem, vel &longs;ecundum rem, ac &longs;ecun <lb/>dum rationem quidem forma & priuatio quæ maximo di&longs;tant interuallo, vt nihil longinquius <lb/>in ordine rerum mens concipere queat, nec quicquam &longs;it, quod minus alterutrius natur&ecedil; &longs;it par­<lb/>ticeps quàm e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e, &longs;unt verò &longs;ecundum rationem, quòd con&longs;i&longs;tunt terminis, quibus | <arrow.to.target n="marg155"></arrow.to.target><lb/>prima contraria cùm bifariam &longs;umi po&longs;sint vel &longs;ecundum rationem, vel &longs;ecundum rem, ac &longs;ecun <lb/>dum rationem quidem forma & priuatio quæ maximo di&longs;tant interuallo, vt nihil longinquius <lb/>in ordine rerum mens concipere queat, nec quicquam &longs;it, quod minus alterutrius natur&ecedil; &longs;it par­<lb/>ticeps quàm e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e, &longs;unt verò &longs;ecundum rationem, quòd con&longs;i&longs;tunt terminis, quibus |
| <pb xlink:href="014/01/035.jpg" pagenum="16"/>nihil e&longs;t <expan abbr="cõmune">commune</expan> vniuocum, ente. &longs;. & non ente &longs;ecundum <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> verò oppo&longs;ita po&longs;itiuè: nanque tali <lb/> | <pb xlink:href="014/01/035.jpg" pagenum="16"/>nihil e&longs;t <expan abbr="cõmune">commune</expan> vniuocum, ente. &longs;. & non ente &longs;ecundum <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> verò oppo&longs;ita po&longs;itiuè: nanque tali <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg156"></arrow.to.target><lb/>quodam oppo&longs;ito &longs;emper priuatio nititur, ea verò &longs;emper &longs;unt aut in eodem genere, aut diuer­<lb/>&longs;orum generum, aut ip&longs;a diuer&longs;a genera, &longs;emper tamen in eodem prædicamento. illa nos hic <lb/>accipimus, quæ &longs;unt prima &longs;ecundum rationem, quæ duo in vnoquoque genere prima defendi­<lb/>mus: & cùm genus, vel vt prædicatum in quid, vel vt &longs;ubiectum con&longs;iderari po&longs;sit, cùm ex illis <lb/>item duplex contrariorum genus exi&longs;tat; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex primo quod appellatur &longs;ecundum formam, ex po­<lb/> | <arrow.to.target n="marg156"></arrow.to.target><lb/>quodam oppo&longs;ito &longs;emper priuatio nititur, ea verò &longs;emper &longs;unt aut in eodem genere, aut diuer­<lb/>&longs;orum generum, aut ip&longs;a diuer&longs;a genera, &longs;emper tamen in eodem prædicamento. </s><s>illa nos hic <lb/>accipimus, quæ &longs;unt prima &longs;ecundum rationem, quæ duo in vnoquoque genere prima defendi­<lb/>mus: & cùm genus, vel vt prædicatum in quid, vel vt &longs;ubiectum con&longs;iderari po&longs;sit, cùm ex illis <lb/>item duplex contrariorum genus exi&longs;tat; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex primo quod appellatur &longs;ecundum formam, ex po­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg157"></arrow.to.target><lb/>&longs;teriore quod &longs;ecundum materiam; hoc quidem quod præ&longs;efert aliquam vici&longs;situdinem, illud <lb/>verò immutabile: & &longs;ecundum rationem quoque in vtroque prima contratia formam, & pri­<lb/>uationem e&longs;&longs;e dicimus, cùm &longs;ecundum rem multa ip&longs;orum paria po&longs;sint exi&longs;tere. hinc eiu&longs;dem <lb/>generis multæ oppo&longs;itæ differentiæ quarum nullus e&longs;t ordo; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> veruntamen omnes re&longs;oluuntur <lb/> | <arrow.to.target n="marg157"></arrow.to.target><lb/>&longs;teriore quod &longs;ecundum materiam; hoc quidem quod præ&longs;efert aliquam vici&longs;situdinem, illud <lb/>verò immutabile: & &longs;ecundum rationem quoque in vtroque prima contratia formam, & pri­<lb/>uationem e&longs;&longs;e dicimus, cùm &longs;ecundum rem multa ip&longs;orum paria po&longs;sint exi&longs;tere. </s><s>hinc eiu&longs;dem <lb/>generis multæ oppo&longs;itæ differentiæ quarum nullus e&longs;t ordo; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> veruntamen omnes re&longs;oluuntur <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg158"></arrow.to.target><lb/>in contradictionem, vel oppo&longs;itionem habitus & priuationis, vt rationis particeps, & brutum, <lb/>in brutum, & non brutum, rationis particeps, & non. Ob eamque rem acceptum e&longs;t &longs;ine pro­<lb/>batione ab Ari&longs;totele. In vno genere vnum e&longs;&longs;e par contrariorum primum. Hæc, tamet&longs;i pri­<lb/>mum re&longs;piciunt genus, quod pr&ecedil;dicatur, &longs;iue pertinent ad genus, quod e&longs;t vt &longs;ubiectum & ma­<lb/>teria; re&longs;piciunt quoque facultates, vt &longs;cientiam & medicinam; quòd ea &longs;it obiecti cuiu&longs;piam, <lb/>in quo contraria exi&longs;tunt: nimirum corporis humani, quod capax e&longs;t bonæ <expan abbr="mal&ecedil;&qacute;">mal&ecedil;que</expan>. valetudinis. <lb/> | <arrow.to.target n="marg158"></arrow.to.target><lb/>in contradictionem, vel oppo&longs;itionem habitus & priuationis, vt rationis particeps, & brutum, <lb/>in brutum, & non brutum, rationis particeps, & non. </s><s>Ob eamque rem acceptum e&longs;t &longs;ine pro­<lb/>batione ab Ari&longs;totele. </s><s>In vno genere vnum e&longs;&longs;e par contrariorum primum. </s><s>Hæc, tamet&longs;i pri­<lb/>mum re&longs;piciunt genus, quod pr&ecedil;dicatur, &longs;iue pertinent ad genus, quod e&longs;t vt &longs;ubiectum & ma­<lb/>teria; re&longs;piciunt quoque facultates, vt &longs;cientiam & medicinam; quòd ea &longs;it obiecti cuiu&longs;piam, <lb/>in quo contraria exi&longs;tunt: nimirum corporis humani, quod capax e&longs;t bonæ <expan abbr="mal&ecedil;&qacute;">mal&ecedil;que</expan>. valetudinis. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg159"></arrow.to.target><lb/>Vnum verò contraria non e&longs;&longs;e docemur ex vi terminorum: &longs;iquidem contraria contineant ha­<lb/>bitudinem quæ non con&longs;i&longs;tit in vno: non e&longs;&longs;e verò plura quàm duo ratio conuincit & &longs;i obijci­<lb/>tur virtus & medium quæ duobus vitijs & extremis aduer&longs;antur: nam contrarietas, vt &longs;ic dixe­<lb/>rim, e&longs;t maxima differentia; &longs;i maxima perfecta, &longs;i per&longs;ecta finita: quapropter extra illam nihil <lb/>accipi pote&longs;t. Ergo duo &longs;unt &longs;olum ip&longs;a contraria; aliter vltra extremum aliquid e&longs;&longs;et. Etenim <lb/>cogitare oportet contraria continere &longs;patium quoddam: veluti terminos, quod indicat &longs;en&longs;us. <lb/>Omnis autem vnius &longs;patij terminati duo &longs;unt termini non plures: aut enim termini non e&longs;&longs;ent <lb/>intra illos; & &longs;ic contraria non maximè di&longs;tarent: aut illi termini non e&longs;&longs;et; proinde neque con­<lb/>traria, &longs;i qua maior e&longs;&longs;et di&longs;tantia. Duo &longs;unt igitur extrema. Ergo & omnis contrarietatis, h&ecedil;c <lb/>verò contraria &longs;unt. Nec ob&longs;tant medium & virtus. nam medium non opponitur extremis vt <lb/>contrarium, &longs;ed vt ad aliquid: & virtus opponitur vitijs, vt moderatum immoderato, vel vt bo­<lb/>num malo: nunc mali & immoderati du&ecedil; &longs;unt &longs;pecies plus & minus ex quo exi&longs;tunt vitia. Sed <lb/>redeo ad illa. Quicquid e&longs;t, e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam vel accidens. eodem quoque gradu procedunt <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ partes & accidentis: &longs;iquidem partes accidentia accidentia &longs;int, & qualitatis qualita­<lb/> | <arrow.to.target n="marg159"></arrow.to.target><lb/>Vnum verò contraria non e&longs;&longs;e docemur ex vi terminorum: &longs;iquidem contraria contineant ha­<lb/>bitudinem quæ non con&longs;i&longs;tit in vno: non e&longs;&longs;e verò plura quàm duo ratio conuincit & &longs;i obijci­<lb/>tur virtus & medium quæ duobus vitijs & extremis aduer&longs;antur: nam contrarietas, vt &longs;ic dixe­<lb/>rim, e&longs;t maxima differentia; &longs;i maxima perfecta, &longs;i per&longs;ecta finita: quapropter extra illam nihil <lb/>accipi pote&longs;t. </s><s>Ergo duo &longs;unt &longs;olum ip&longs;a contraria; aliter vltra extremum aliquid e&longs;&longs;et. </s><s>Etenim <lb/>cogitare oportet contraria continere &longs;patium quoddam: veluti terminos, quod indicat &longs;en&longs;us. </s><s><lb/>Omnis autem vnius &longs;patij terminati duo &longs;unt termini non plures: aut enim termini non e&longs;&longs;ent <lb/>intra illos; & &longs;ic contraria non maximè di&longs;tarent: aut illi termini non e&longs;&longs;et; proinde neque con­<lb/>traria, &longs;i qua maior e&longs;&longs;et di&longs;tantia. </s><s>Duo &longs;unt igitur extrema. </s><s>Ergo & omnis contrarietatis, h&ecedil;c <lb/>verò contraria &longs;unt. </s><s>Nec ob&longs;tant medium & virtus. </s><s>nam medium non opponitur extremis vt <lb/>contrarium, &longs;ed vt ad aliquid: & virtus opponitur vitijs, vt moderatum immoderato, vel vt bo­<lb/>num malo: nunc mali & immoderati du&ecedil; &longs;unt &longs;pecies plus & minus ex quo exi&longs;tunt vitia. </s><s>Sed <lb/>redeo ad illa. </s><s>Quicquid e&longs;t, e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam vel accidens. </s><s>eodem quoque gradu procedunt <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ partes & accidentis: &longs;iquidem partes accidentia accidentia &longs;int, & qualitatis qualita­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg160"></arrow.to.target><lb/>tes, quanti quanta, & c&ecedil;terorum omnium partes pro ratione. Quamquam nonnulli &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>partes in dubium reuocarunt; & rationibus quibu&longs;dam colligere voluerunt partes <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiarũ">&longs;ub&longs;tantiarum</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg160"></arrow.to.target><lb/>tes, quanti quanta, & c&ecedil;terorum omnium partes pro ratione. </s><s>Quamquam nonnulli &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>partes in dubium reuocarunt; & rationibus quibu&longs;dam colligere voluerunt partes <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiarũ">&longs;ub&longs;tantiarum</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg161"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, eorum ergo rationes diluere placer, ne fortè nos po&longs;tea perturbet. In primis <lb/>illi accipiunt. In quibu&longs;cunque finis aliquis e&longs;t, huius gratia agitur quod prius e&longs;t, <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>. con­<lb/>&longs;equitur. Sed animata corpora fiunt è &longs;implicibus & pror&longs;us inanimis. Ergo &longs;implicia & inani­<lb/>ma animatorum gratia &longs;unt. Itaque illorum forma; &longs;iquidem finis & forma idem &longs;int poti&longs;si­<lb/>mè in habentibus animam. Signo etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t: nanque vbi &longs;eparentur à toto animato, non <lb/>amplius eandem &longs;eruant rationem, &longs;ed ambiguè talia &longs;unt, nec digitus amputatus amplius digi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg161"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, eorum ergo rationes diluere placer, ne fortè nos po&longs;tea perturbet. </s><s>In primis <lb/>illi accipiunt. </s><s>In quibu&longs;cunque finis aliquis e&longs;t, huius gratia agitur quod prius e&longs;t, <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>. con­<lb/>&longs;equitur. </s><s>Sed animata corpora fiunt è &longs;implicibus & pror&longs;us inanimis. </s><s>Ergo &longs;implicia & inani­<lb/>ma animatorum gratia &longs;unt. </s><s>Itaque illorum forma; &longs;iquidem finis & forma idem &longs;int poti&longs;si­<lb/>mè in habentibus animam. </s><s>Signo etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t: nanque vbi &longs;eparentur à toto animato, non <lb/>amplius eandem &longs;eruant rationem, &longs;ed ambiguè talia &longs;unt, nec digitus amputatus amplius digi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg162"></arrow.to.target><lb/>tus appellatur. Deinde mixta inanima carent fine: non ergo &longs;unt &longs;ub&longs;tantiæ. Probatur verò <lb/>antecedens. quòd de illis di&longs;&longs;erens Ari&longs;toreles efficiens expo&longs;uit & materiam: de illorum fine <lb/>meminit nu&longs;quam. quod verò con&longs;equitur, ita colligitur. Nam quicquid e&longs;t vel e&longs;t &longs;ub&longs;tantia <lb/>vel accidens. At accidentia &longs;iunt ex con&longs;equente; neque finem omnino habent: ergo quicquid <lb/> | <arrow.to.target n="marg162"></arrow.to.target><lb/>tus appellatur. </s><s>Deinde mixta inanima carent fine: non ergo &longs;unt &longs;ub&longs;tantiæ. </s><s>Probatur verò <lb/>antecedens. </s><s>quòd de illis di&longs;&longs;erens Ari&longs;toreles efficiens expo&longs;uit & materiam: de illorum fine <lb/>meminit nu&longs;quam. </s><s>quod verò con&longs;equitur, ita colligitur. </s><s>Nam quicquid e&longs;t vel e&longs;t &longs;ub&longs;tantia <lb/>vel accidens. </s><s>At accidentia &longs;iunt ex con&longs;equente; neque finem omnino habent: ergo quicquid <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg163"></arrow.to.target><lb/>habet finem e&longs;t nece&longs;&longs;ariò &longs;ub&longs;tantia. Po&longs;tremò lapides & metalla putre&longs;cunt &longs;olùm & ita cor­<lb/>rumpuntur; atque aliter ac animalia, ip&longs;a enim prius corrumpuntur, po&longs;tea putre&longs;cunt. quòd &longs;i <lb/>non corrumpuntur; nec generantur igitur. &longs;i non generantur: ergo neque &longs;ub&longs;tantiæ &longs;unt, &longs;iqui­<lb/> | <arrow.to.target n="marg163"></arrow.to.target><lb/>habet finem e&longs;t nece&longs;&longs;ariò &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Po&longs;tremò lapides & metalla putre&longs;cunt &longs;olùm & ita cor­<lb/>rumpuntur; atque aliter ac animalia, ip&longs;a enim prius corrumpuntur, po&longs;tea putre&longs;cunt. </s><s>quòd &longs;i <lb/>non corrumpuntur; nec generantur igitur. &longs;i non generantur: ergo neque &longs;ub&longs;tantiæ &longs;unt, &longs;iqui­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg164"></arrow.to.target><lb/>dem generatio &longs;it propria &longs;ub&longs;tantiarum. Sed enim mihi videtur Ari&longs;toteles etiam cum &longs;ub&longs;tan­<lb/>tijs partes &longs;ub&longs;tantiæ numerare, & tradere notas, quibus eas digno&longs;camus e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, quo­<lb/>modocunque &longs;int &longs;ub&longs;tantiæ partes. quando no&longs;ti partes &longs;ub&longs;tantiæ dupliciter e&longs;&longs;e, vel quæ cor­<lb/>poris totius molem compleant, quas integrantes cum c&ecedil;teris vocare liceat, vel eas quibus e&longs;&longs;en­<lb/>tia continetur. Nam &longs;i integrantes accipias, ob&longs;eruabis eas collocari in natura con&longs;tantibus, quæ <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ &longs;unt, at differuntab accidentibus quæ &longs;unt ex natura. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> hæc verò ex materia & forma <lb/> | <arrow.to.target n="marg164"></arrow.to.target><lb/>dem generatio &longs;it propria &longs;ub&longs;tantiarum. </s><s>Sed enim mihi videtur Ari&longs;toteles etiam cum &longs;ub&longs;tan­<lb/>tijs partes &longs;ub&longs;tantiæ numerare, & tradere notas, quibus eas digno&longs;camus e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, quo­<lb/>modocunque &longs;int &longs;ub&longs;tantiæ partes. </s><s>quando no&longs;ti partes &longs;ub&longs;tantiæ dupliciter e&longs;&longs;e, vel quæ cor­<lb/>poris totius molem compleant, quas integrantes cum c&ecedil;teris vocare liceat, vel eas quibus e&longs;&longs;en­<lb/>tia continetur. </s><s>Nam &longs;i integrantes accipias, ob&longs;eruabis eas collocari in natura con&longs;tantibus, quæ <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ &longs;unt, at differuntab accidentibus quæ &longs;unt ex natura. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> hæc verò ex materia & forma <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg165"></arrow.to.target><lb/>componuntur quæ per &longs;e &longs;unt; & idcirco illa etiam quæ conf&longs;antur ex his, &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;unt, per&longs;pi­<lb/>cuè verò numerantur in &longs;ub&longs;tantiis <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> c&ecedil;li <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> <expan abbr="animantium&qacute;">animantiumque</expan>. partes ab Ari&longs;totele. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> &longs;i rur. <lb/> | <arrow.to.target n="marg165"></arrow.to.target><lb/>componuntur quæ per &longs;e &longs;unt; & idcirco illa etiam quæ conf&longs;antur ex his, &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;unt, per&longs;pi­<lb/>cuè verò numerantur in &longs;ub&longs;tantiis <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> c&ecedil;li <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> <expan abbr="animantium&qacute;">animantiumque</expan>. partes ab Ari&longs;totele. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> &longs;i rur. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg166"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg166"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg167"></arrow.to.target><lb/>&longs;us in&longs;picias e&longs;&longs;enti&ecedil; partes. hæ quoque tanquam membra &longs;ub&longs;tantiæ recen&longs;entur: cùm &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia triplex &longs;it, compo&longs;itum, forma, & materia, quæ &longs;unt partes compo&longs;iti. Idem quoque Ari&longs;to­<lb/>teles illa monet e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; non &longs;unt in &longs;ubiecto; &longs;ed elementorum, metallorum, viuen <lb/> | <arrow.to.target n="marg167"></arrow.to.target><lb/>&longs;us in&longs;picias e&longs;&longs;enti&ecedil; partes. </s><s>hæ quoque tanquam membra &longs;ub&longs;tantiæ recen&longs;entur: cùm &longs;ub&longs;tan­<lb/>tia triplex &longs;it, compo&longs;itum, forma, & materia, quæ &longs;unt partes compo&longs;iti. </s><s>Idem quoque Ari&longs;to­<lb/>teles illa monet e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; non &longs;unt in &longs;ubiecto; &longs;ed elementorum, metallorum, viuen <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg168"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tium&qacute;">tiumque</expan>. partes non &longs;unt in &longs;ubiecto, <expan abbr="eædem&qacute;">eædemque</expan>. &longs;unt hoc aliquid. cur ergo &longs;ub&longs;tantiæ non erunt? <lb/>Docuit item partes &longs;ub&longs;tantiæ &longs;ub&longs;tantias e&longs;&longs;e quandoquidem id quod &longs;e habet vt accidens, & <lb/>e&longs;t in &longs;ubiecto, non e&longs;t pars: v&longs;que adeo vt neque credam partem quanti in quanto e&longs;&longs;e vt acci­ | <arrow.to.target n="marg168"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tium&qacute;">tiumque</expan>. partes non &longs;unt in &longs;ubiecto, <expan abbr="eædem&qacute;">eædemque</expan>. &longs;unt hoc aliquid. </s><s>cur ergo &longs;ub&longs;tantiæ non erunt? </s><s><lb/>Docuit item partes &longs;ub&longs;tantiæ &longs;ub&longs;tantias e&longs;&longs;e quandoquidem id quod &longs;e habet vt accidens, & <lb/>e&longs;t in &longs;ubiecto, non e&longs;t pars: v&longs;que adeo vt neque credam partem quanti in quanto e&longs;&longs;e vt acci­ |
| <pb xlink:href="014/01/036.jpg" pagenum="17"/>dens, nec partem qualis in quali & idem alibi te&longs;tatus e&longs;t &longs;ub&longs;tantiæ partes e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias: aliter <lb/> | <pb xlink:href="014/01/036.jpg" pagenum="17"/>dens, nec partem qualis in quali & idem alibi te&longs;tatus e&longs;t &longs;ub&longs;tantiæ partes e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias: aliter <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg169"></arrow.to.target><lb/>efficitur, vt &longs;ub&longs;tantia fieret è non &longs;ub&longs;tantia. Neque argumentationes diluere mea quidem &longs;en­<lb/> | <arrow.to.target n="marg169"></arrow.to.target><lb/>efficitur, vt &longs;ub&longs;tantia fieret è non &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Neque argumentationes diluere mea quidem &longs;en­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg170"></arrow.to.target><lb/>tentia difficile e&longs;t; &longs;iquidem in prima &longs;ub&longs;it fallacia ab eo, quod e&longs;t quodammodo ad id quod <lb/>e&longs;t &longs;impliciter. Nanque & &longs;i animus e&longs;t inanimorum finis, quòd per varias mutationes, & fata <lb/>promoueri po&longs;sint ad formam nobili&longs;simam, & hoc poti&longs;simè natura re&longs;piciat; at non de&longs;erit <lb/>illa, neque &longs;poliat omni forma, neque ex omni gradu &longs;ub&longs;tantiæ deturbat. Et videt qui&longs;que ho­<lb/>minem e&longs;&longs;e cui tanquam fini reliqua natura parauerit: nihilominus &longs;ingula per &longs;e con&longs;tituit, vt <lb/>etiam extra hominem &longs;ub&longs;i&longs;tere queant. Animus igitur e&longs;t finis, &longs;ed remotus, alius e&longs;t finis pro­<lb/>prius, qui item in ordine &longs;ub&longs;tantiæ collocatur, quo neque cetera carent qu&ecedil; non viuunt. Neque <lb/>eorum finis e&longs;t animus &longs;impliciter: &longs;ed tum finis e&longs;t, cùm &longs;ic ip&longs;a di&longs;po&longs;uir alma parens natura, <lb/>vt talis forma proximè po&longs;sit induci, veluti finis marmoris non e&longs;t &longs;tatua, ni&longs;i, cùm iam marmor <lb/>expoliri cœpit; nihilominus per proprium finem <expan abbr="propriam&qacute;ue">propriamque</expan> formam exi&longs;tir. Confirmatio <lb/>quoque fallax e&longs;t præ&longs;eferens errorem in con&longs;equente. Nanque & &longs;i partes à toto &longs;eiunctæ &longs;unt <lb/>ambiguè animalia &longs;eu partes, at non &longs;unt ambiguè &longs;ub&longs;tantiæ. Accipitur item mixta inanima <lb/> | <arrow.to.target n="marg170"></arrow.to.target><lb/>tentia difficile e&longs;t; &longs;iquidem in prima &longs;ub&longs;it fallacia ab eo, quod e&longs;t quodammodo ad id quod <lb/>e&longs;t &longs;impliciter. </s><s>Nanque & &longs;i animus e&longs;t inanimorum finis, quòd per varias mutationes, & fata <lb/>promoueri po&longs;sint ad formam nobili&longs;simam, & hoc poti&longs;simè natura re&longs;piciat; at non de&longs;erit <lb/>illa, neque &longs;poliat omni forma, neque ex omni gradu &longs;ub&longs;tantiæ deturbat. </s><s>Et videt qui&longs;que ho­<lb/>minem e&longs;&longs;e cui tanquam fini reliqua natura parauerit: nihilominus &longs;ingula per &longs;e con&longs;tituit, vt <lb/>etiam extra hominem &longs;ub&longs;i&longs;tere queant. </s><s>Animus igitur e&longs;t finis, &longs;ed remotus, alius e&longs;t finis pro­<lb/>prius, qui item in ordine &longs;ub&longs;tantiæ collocatur, quo neque cetera carent qu&ecedil; non viuunt. </s><s>Neque <lb/>eorum finis e&longs;t animus &longs;impliciter: &longs;ed tum finis e&longs;t, cùm &longs;ic ip&longs;a di&longs;po&longs;uir alma parens natura, <lb/>vt talis forma proximè po&longs;sit induci, veluti finis marmoris non e&longs;t &longs;tatua, ni&longs;i, cùm iam marmor <lb/>expoliri cœpit; nihilominus per proprium finem <expan abbr="propriam&qacute;ue">propriamque</expan> formam exi&longs;tir. </s><s>Confirmatio <lb/>quoque fallax e&longs;t præ&longs;eferens errorem in con&longs;equente. </s><s>Nanque & &longs;i partes à toto &longs;eiunctæ &longs;unt <lb/>ambiguè animalia &longs;eu partes, at non &longs;unt ambiguè &longs;ub&longs;tantiæ. </s><s>Accipitur item mixta inanima <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg171"></arrow.to.target><lb/>carere fine. Tùm etiam ponitur accidens carere fine. Et &longs;anè accidens fine careat, non nece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;t; vt os pellucidum e&longs;t, ne offendamus. <expan abbr="Fal&longs;um&qacute;">Fal&longs;umque</expan>. e&longs;t mixta carere fine. Nam &longs;i partes ani­<lb/> | <arrow.to.target n="marg171"></arrow.to.target><lb/>carere fine. </s><s>Tùm etiam ponitur accidens carere fine. </s><s>Et &longs;anè accidens fine careat, non nece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;t; vt os pellucidum e&longs;t, ne offendamus. <expan abbr="Fal&longs;um&qacute;">Fal&longs;umque</expan>. e&longs;t mixta carere fine. </s><s>Nam &longs;i partes ani­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg172"></arrow.to.target><lb/>malium futur&ecedil; &longs;int; iam animus pr&ecedil;&longs;to e&longs;t. &longs;i minus; at tum per propriam formam exi&longs;tunt. <lb/>Neque fines i&longs;ti ab Ari&longs;totele pr&ecedil;termi&longs;si &longs;unt, vt primo de part. anim. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Id planè verum e&longs;t eo­<lb/> | <arrow.to.target n="marg172"></arrow.to.target><lb/>malium futur&ecedil; &longs;int; iam animus pr&ecedil;&longs;to e&longs;t. &longs;i minus; at tum per propriam formam exi&longs;tunt. </s><s><lb/>Neque fines i&longs;ti ab Ari&longs;totele pr&ecedil;termi&longs;si &longs;unt, vt primo de part. </s><s>anim. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Id planè verum e&longs;t eo­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg173"></arrow.to.target><lb/>rum formas latere magis quo ad elementa propius accedunt. Quanquam, fi formam &longs;yllo­<lb/>gi&longs;mi &longs;pectemus, impotens e&longs;t, quippe quæ &longs;ic complicetur. Omne accidens caret fine. Mixta <lb/> | <arrow.to.target n="marg173"></arrow.to.target><lb/>rum formas latere magis quo ad elementa propius accedunt. </s><s>Quanquam, fi formam &longs;yllo­<lb/>gi&longs;mi &longs;pectemus, impotens e&longs;t, quippe quæ &longs;ic complicetur. </s><s>Omne accidens caret fine. </s><s>Mixta <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg174"></arrow.to.target><lb/>inanima carent fine. Sunt igitur accidentia. Ex eo quod form&ecedil; latent, extat temperies, per <expan abbr="quã">quam</expan> <lb/>formæ de&longs;cribantur; fit, vt putredinis illorum ratio duntaxat habeatur, nulla interitus. enidens <lb/>enim temperies e&longs;t, forma autem &longs;ubob&longs;cura. Nil ergo medium habent accidens & &longs;ub&longs;tantia: <lb/>ordinem plan<emph type="italics"/>è<emph.end type="italics"/> habent; &longs;ed medio vacant. Nanque &longs;ub&longs;tantia prior e&longs;t accidente omnibus mo­<lb/>dis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;i &longs;impliciter accipiatur. quando neque re neque ratione &longs;eparatur accidens à &longs;ub&longs;tantia, &longs;i <lb/> | <arrow.to.target n="marg174"></arrow.to.target><lb/>inanima carent fine. </s><s>Sunt igitur accidentia. </s><s>Ex eo quod form&ecedil; latent, extat temperies, per <expan abbr="quã">quam</expan> <lb/>formæ de&longs;cribantur; fit, vt putredinis illorum ratio duntaxat habeatur, nulla interitus. </s><s>enidens <lb/>enim temperies e&longs;t, forma autem &longs;ubob&longs;cura. </s><s>Nil ergo medium habent accidens & &longs;ub&longs;tantia: <lb/>ordinem plan<emph type="italics"/>è<emph.end type="italics"/> habent; &longs;ed medio vacant. </s><s>Nanque &longs;ub&longs;tantia prior e&longs;t accidente omnibus mo­<lb/>dis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;i &longs;impliciter accipiatur. </s><s>quando neque re neque ratione &longs;eparatur accidens à &longs;ub&longs;tantia, &longs;i <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg175"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;um con&longs;ulimus, quem no&longs;træ methodi normam e&longs;&longs;e volumus. &longs;emper igitur rationem &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ flagitat, <expan abbr="plurimum&qacute;">plurimumque</expan>. tempore con&longs;equitur, quòd accidens illi &longs;uperueniat, quod iam e&longs;t <lb/>in actu. Sed &longs;i proprium &longs;it <expan abbr="perpetuo&qacute;">perpetuoque</expan>. inhærens, &longs;ub&longs;tantiæ notio dicitur antecedere, quando­<lb/>quidem &longs;ine illo &longs;ub&longs;tantia concipi pote&longs;t. ni&longs;i tempus fortè non vt vulgò conuenit; &longs;ed vt non­<lb/>nunquam apud veteres metaphoricè pro nobilitate <expan abbr="præ&longs;tantia&qacute;">præ&longs;tantiaque</expan>. &longs;umatur. idem enm valet ma­<lb/> | <arrow.to.target n="marg175"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;um con&longs;ulimus, quem no&longs;træ methodi normam e&longs;&longs;e volumus. &longs;emper igitur rationem &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ flagitat, <expan abbr="plurimum&qacute;">plurimumque</expan>. tempore con&longs;equitur, quòd accidens illi &longs;uperueniat, quod iam e&longs;t <lb/>in actu. </s><s>Sed &longs;i proprium &longs;it <expan abbr="perpetuo&qacute;">perpetuoque</expan>. inhærens, &longs;ub&longs;tantiæ notio dicitur antecedere, quando­<lb/>quidem &longs;ine illo &longs;ub&longs;tantia concipi pote&longs;t. </s><s>ni&longs;i tempus fortè non vt vulgò conuenit; &longs;ed vt non­<lb/>nunquam apud veteres metaphoricè pro nobilitate <expan abbr="præ&longs;tantia&qacute;">præ&longs;tantiaque</expan>. &longs;umatur. </s><s>idem enm valet ma­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg176"></arrow.to.target><lb/>ximè honorandum, & vetu&longs;ti&longs;simum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>. Propterea quoque Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> ob venerationem &longs;olitus <lb/> | <arrow.to.target n="marg176"></arrow.to.target><lb/>ximè honorandum, & vetu&longs;ti&longs;simum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>. Propterea quoque Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> ob venerationem &longs;olitus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg177"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg177"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg178"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t vocare Hippocratem <foreign lang="greek">palaio\n</foreign>, ide&longs;t veterem. Neque præcurrentes affectiones ob&longs;tant, quæ <lb/>rei generandæ anteire videantur: nanque illa &longs;ub&longs;tantia nituntur, quæ interir, dum altera gene­<lb/>ratur. Itaque &longs;ub&longs;tantia accidenti &longs;impliciter antecedit, vt phy&longs;icè &longs;umi queat, &longs;ub&longs;tantiam ex <lb/>non &longs;ub&longs;tantia fieri non po&longs;&longs;e; <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quòd &longs;ub&longs;tanti&ecedil; nihil antecedat. Quare & hoc in principijs re­<lb/> | <arrow.to.target n="marg178"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t vocare Hippocratem <foreign lang="greek">palaio\n</foreign>, ide&longs;t veterem. </s><s>Neque præcurrentes affectiones ob&longs;tant, quæ <lb/>rei generandæ anteire videantur: nanque illa &longs;ub&longs;tantia nituntur, quæ interir, dum altera gene­<lb/>ratur. </s><s>Itaque &longs;ub&longs;tantia accidenti &longs;impliciter antecedit, vt phy&longs;icè &longs;umi queat, &longs;ub&longs;tantiam ex <lb/>non &longs;ub&longs;tantia fieri non po&longs;&longs;e; <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quòd &longs;ub&longs;tanti&ecedil; nihil antecedat. </s><s>Quare & hoc in principijs re­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg179"></arrow.to.target><lb/>ponetur, cùm ab Ari&longs;totele &longs;ine ratione &longs;umatur, qua&longs;i cum proximo effato idem valear. <expan abbr="Cũm">Cumm</expan> <lb/>&longs;ub&longs;tantia prior &longs;it omnibus modis accidente, patet etiam, accidens à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;­<lb/>&longs;e, neque reip&longs;a, neque cogitatione. atque adeo, vt nonmodo quod &longs;it, quod e&longs;t actu e&longs;&longs;e, &longs;<gap/><lb/>exi&longs;tere, & quod Gr&ecedil;corum vulgus <foreign lang="greek">u)pa/zxein</foreign> appellat, verumetiam quòd &longs;it, ide&longs;t e&longs;&longs;entiam <lb/>obtineat, quæ per definitionem explicatur, acceptum &longs;ub&longs;tanti&ecedil; referat. E&longs;t enim acci­<lb/>dens in &longs;ubiecto, ide&longs;tita in alio, vt e&longs;&longs;e nequeat &longs;ine illo in quo e&longs;t, non tamen vt pars, & e&longs;t <lb/>aliud quid exi&longs;tens, non &longs;cilicet per &longs;e, &longs;ed per aliud, non quantitas, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia quanta, & in <lb/>&longs;ub&longs;tantiam denique re&longs;oluitur. Nec cogitari pote&longs;t accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia; &longs;iquidem e&longs;&longs;e in <lb/>&longs;ubiecto &longs;it eius natura à qua accidentis ratio diuelli nequit <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/>. Inconueniens enim e&longs;t (inquit Ari­<lb/> | <arrow.to.target n="marg179"></arrow.to.target><lb/>ponetur, cùm ab Ari&longs;totele &longs;ine ratione &longs;umatur, qua&longs;i cum proximo effato idem valear. <expan abbr="Cũm">Cumm</expan> <lb/>&longs;ub&longs;tantia prior &longs;it omnibus modis accidente, patet etiam, accidens à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;­<lb/>&longs;e, neque reip&longs;a, neque cogitatione. </s><s>atque adeo, vt nonmodo quod &longs;it, quod e&longs;t actu e&longs;&longs;e, &longs;<gap/><lb/>exi&longs;tere, & quod Gr&ecedil;corum vulgus <foreign lang="greek">u)pa/zxein</foreign> appellat, verumetiam quòd &longs;it, ide&longs;t e&longs;&longs;entiam <lb/>obtineat, quæ per definitionem explicatur, acceptum &longs;ub&longs;tanti&ecedil; referat. </s><s>E&longs;t enim acci­<lb/>dens in &longs;ubiecto, ide&longs;tita in alio, vt e&longs;&longs;e nequeat &longs;ine illo in quo e&longs;t, non tamen vt pars, & e&longs;t <lb/>aliud quid exi&longs;tens, non &longs;cilicet per &longs;e, &longs;ed per aliud, non quantitas, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia quanta, & in <lb/>&longs;ub&longs;tantiam denique re&longs;oluitur. </s><s>Nec cogitari pote&longs;t accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia; &longs;iquidem e&longs;&longs;e in <lb/>&longs;ubiecto &longs;it eius natura à qua accidentis ratio diuelli nequit <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/>. Inconueniens enim e&longs;t (inquit Ari­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg180"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg180"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg181"></arrow.to.target><lb/>&longs;toteles) ip&longs;um &longs;eparare, &longs;i oporter <expan abbr="incõueniens">inconueniens</expan> dicere id, quod fieri nequit. nullum enim <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> <lb/>&longs;eparari pote&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> omnia de &longs;ubiecto dicuntur ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia. Nec id menu <lb/>&longs;uccedere pote&longs;t; cùm &longs;it inconueniens illa mens quæ quærit ea quæ fieri nequeunt, & id aggre­<lb/>ditur quod effici non pote&longs;t. Valet ad id quoque firmandum, quòd multò magis &longs;unt formæ na­<lb/>turales quàm accidentia, neque tamen formæ naturales à materia <expan abbr="motu&qacute;">motuque</expan>. &longs;eparantur, multo mi­<lb/>nus igitur accidentia præ&longs;ertim quæ &longs;en&longs;ilia &longs;unt: neque mens (vt mea fert &longs;ententia) rerum na­<lb/>turas immutare pote&longs;t. Sed accipiat hic Ari&longs;toteles &longs;egregationem, quam natura præ&longs;tat de ea <lb/>quæ mentis opera cogitando fit, nihil agat. Atqui neque accidens citra &longs;ub&longs;tantiam cogitare licet. <lb/>Te&longs;tem apello Themi&longs;tium qui monet, ne cogitatione quidem accidens à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari <lb/>po&longs;&longs;e, re autem multo minus. Sub&longs;tantia planè à ceterorum generum vniuer&longs;itate pote&longs;t fepa­<lb/>rari non &longs;anè quod accidentibus omnino &longs;en&longs;ilis &longs;ub&longs;tantia nudetur: &longs;ed, quia &longs;ub&longs;tantia vna <expan abbr="ea-dem&qacute;">ea­<lb/>demque</expan>. ad numerum permanens, modo hoc modo illud accipiat. Deinde quæ mens &longs;euocare po­<lb/>re&longs;t rem à &longs;ua quidditate? &longs;imile enim foret ac &longs;i hominem aliud e&longs;&longs;e cogitarem, quàm animal <lb/>ratione vtens. Cùm ergo &longs;ub&longs;tantia compleat quidditatem accidentis planum quod accidens à <lb/>&longs;ub&longs;tantia non pote&longs;t ab&longs;olui, &longs;ub&longs;tantiam verò &longs;impliciter accipio non ignarus ab hac vel illa | <arrow.to.target n="marg181"></arrow.to.target><lb/>&longs;toteles) ip&longs;um &longs;eparare, &longs;i oporter <expan abbr="incõueniens">inconueniens</expan> dicere id, quod fieri nequit. </s><s>nullum enim <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> <lb/>&longs;eparari pote&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> omnia de &longs;ubiecto dicuntur ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Nec id menu <lb/>&longs;uccedere pote&longs;t; cùm &longs;it inconueniens illa mens quæ quærit ea quæ fieri nequeunt, & id aggre­<lb/>ditur quod effici non pote&longs;t. </s><s>Valet ad id quoque firmandum, quòd multò magis &longs;unt formæ na­<lb/>turales quàm accidentia, neque tamen formæ naturales à materia <expan abbr="motu&qacute;">motuque</expan>. &longs;eparantur, multo mi­<lb/>nus igitur accidentia præ&longs;ertim quæ &longs;en&longs;ilia &longs;unt: neque mens (vt mea fert &longs;ententia) rerum na­<lb/>turas immutare pote&longs;t. </s><s>Sed accipiat hic Ari&longs;toteles &longs;egregationem, quam natura præ&longs;tat de ea <lb/>quæ mentis opera cogitando fit, nihil agat. </s><s>Atqui neque accidens citra &longs;ub&longs;tantiam cogitare licet. </s><s><lb/>Te&longs;tem apello Themi&longs;tium qui monet, ne cogitatione quidem accidens à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari <lb/>po&longs;&longs;e, re autem multo minus. </s><s>Sub&longs;tantia planè à ceterorum generum vniuer&longs;itate pote&longs;t fepa­<lb/>rari non &longs;anè quod accidentibus omnino &longs;en&longs;ilis &longs;ub&longs;tantia nudetur: &longs;ed, quia &longs;ub&longs;tantia vna <expan abbr="ea-dem&qacute;">ea­<lb/>demque</expan>. ad numerum permanens, modo hoc modo illud accipiat. </s><s>Deinde quæ mens &longs;euocare po­<lb/>re&longs;t rem à &longs;ua quidditate? &longs;imile enim foret ac &longs;i hominem aliud e&longs;&longs;e cogitarem, quàm animal <lb/>ratione vtens. </s><s>Cùm ergo &longs;ub&longs;tantia compleat quidditatem accidentis planum quod accidens à <lb/>&longs;ub&longs;tantia non pote&longs;t ab&longs;olui, &longs;ub&longs;tantiam verò &longs;impliciter accipio non ignarus ab hac vel illa |
| <pb xlink:href="014/01/037.jpg" pagenum="18"/>&longs;ub&longs;tantiæ &longs;pecie accidens, & cogitatione & re &longs;eiungi po&longs;&longs;e, vt ab homine album. Fortè re&longs;pon <lb/> | <pb xlink:href="014/01/037.jpg" pagenum="18"/>&longs;ub&longs;tantiæ &longs;pecie accidens, & cogitatione & re &longs;eiungi po&longs;&longs;e, vt ab homine album. </s><s>Fortè re&longs;pon <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg182"></arrow.to.target><lb/>debis. Accidens præ&longs;eferre geminam notionem, alteram quidem qua e&longs;t accidens, hoc e&longs;t in <lb/>&longs;ubiecto, & &longs;ic accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia cogitari non po&longs;&longs;e fateberis; ita enim e&longs;t ad aliquid ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò; alteram verò qua e&longs;t ens & in vniuer&longs;itate naturæ, &longs;ic pones in ip&longs;o non contineri &longs;ub­<lb/> | <arrow.to.target n="marg182"></arrow.to.target><lb/>debis. </s><s>Accidens præ&longs;eferre geminam notionem, alteram quidem qua e&longs;t accidens, hoc e&longs;t in <lb/>&longs;ubiecto, & &longs;ic accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia cogitari non po&longs;&longs;e fateberis; ita enim e&longs;t ad aliquid ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariò; alteram verò qua e&longs;t ens & in vniuer&longs;itate naturæ, &longs;ic pones in ip&longs;o non contineri &longs;ub­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg183"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantiam. Itaque & accidens non denominatiuè, &longs;ed nonnunquam &longs;ub&longs;tantiæ modo per dictio­<lb/>nem exprimitur. idem quoque definitur. At definitio non entis &longs;olùm, &longs;ed entis per &longs;e exi&longs;tit. <lb/> | <arrow.to.target n="marg183"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantiam. </s><s>Itaque & accidens non denominatiuè, &longs;ed nonnunquam &longs;ub&longs;tantiæ modo per dictio­<lb/>nem exprimitur. </s><s>idem quoque definitur. </s><s>At definitio non entis &longs;olùm, &longs;ed entis per &longs;e exi&longs;tit. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg184"></arrow.to.target><lb/>Et ratio confirmat. Siquidem exceptis ijs quæ &longs;unt ad aliquid, reliqua &longs;unt entia ab&longs;oluta ergò <lb/>à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparatur accidens: aliter ens ab&longs;olutum non e&longs;&longs;et. Deinde accidens habet <expan abbr="propriũ">proprium</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg184"></arrow.to.target><lb/>Et ratio confirmat. </s><s>Siquidem exceptis ijs quæ &longs;unt ad aliquid, reliqua &longs;unt entia ab&longs;oluta ergò <lb/>à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparatur accidens: aliter ens ab&longs;olutum non e&longs;&longs;et. </s><s>Deinde accidens habet <expan abbr="propriũ">proprium</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg185"></arrow.to.target><lb/>genus, & propriam differentiam quæ ex eadem &longs;erie &longs;umuntur, per quæ definitur. itaque &longs;ine <lb/>&longs;ub&longs;tantia cogitatur. Attamen hoc neutiquam à Periparetico probari po&longs;&longs;e cen&longs;eo. quando­<lb/>quidem notio entis aut generalis quædam accipitur, qua complectitur ea quæ in &longs;ubiecto &longs;unt, <lb/>& ea qu&ecedil; non &longs;unt in &longs;ubiecto. aut manet entis ratio in &longs;uis partibus vt non multò po&longs;t indica­<lb/>bimus. &longs;ed quomodocunque ens vniuocè dicetur de &longs;uis partibus & &longs;ecus ac con&longs;tituerit Ari&longs;to­<lb/>reles. Etenim e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto & non e&longs;&longs;e tanquam contradicentia diuidunt omne ens. alterum <lb/>ergo ex his ens &longs;it, nece&longs;&longs;e e&longs;t. Accipiatur nunc accidens vt ens, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. non, vt in &longs;ubiecto e&longs;t, <lb/>concipiatur à nobis, aliter in eius notione comprehenderetur &longs;ubeectum; ergo eadem erit notio <lb/> | <arrow.to.target n="marg185"></arrow.to.target><lb/>genus, & propriam differentiam quæ ex eadem &longs;erie &longs;umuntur, per quæ definitur. </s><s>itaque &longs;ine <lb/>&longs;ub&longs;tantia cogitatur. </s><s>Attamen hoc neutiquam à Periparetico probari po&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s><s>quando­<lb/>quidem notio entis aut generalis quædam accipitur, qua complectitur ea quæ in &longs;ubiecto &longs;unt, <lb/>& ea qu&ecedil; non &longs;unt in &longs;ubiecto. </s><s>aut manet entis ratio in &longs;uis partibus vt non multò po&longs;t indica­<lb/>bimus. &longs;ed quomodocunque ens vniuocè dicetur de &longs;uis partibus & &longs;ecus ac con&longs;tituerit Ari&longs;to­<lb/>reles. </s><s>Etenim e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto & non e&longs;&longs;e tanquam contradicentia diuidunt omne ens. </s><s>alterum <lb/>ergo ex his ens &longs;it, nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s><s>Accipiatur nunc accidens vt ens, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. non, vt in &longs;ubiecto e&longs;t, <lb/>concipiatur à nobis, aliter in eius notione comprehenderetur &longs;ubeectum; ergo eadem erit notio <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg186"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiæ & accidentis, &longs;iue entium omnium, in &longs;ubiectò nimirum non e&longs;&longs;e. Itaque ens vni­<lb/>uocè complectetur omnes &longs;uas partes. <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. magis &longs;i rationem quandam communem cogr­<lb/>temus quæ partibus eius communicetur. Verùm audiamus etiam Ari&longs;totelem, qui tractans ac­<lb/>cidens, vt ens ip&longs;um à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari non po&longs;&longs;e docet <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>, vbi etiam de accidentis definitione <lb/> | <arrow.to.target n="marg186"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiæ & accidentis, &longs;iue entium omnium, in &longs;ubiectò nimirum non e&longs;&longs;e. </s><s>Itaque ens vni­<lb/>uocè complectetur omnes &longs;uas partes. <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. magis &longs;i rationem quandam communem cogr­<lb/>temus quæ partibus eius communicetur. </s><s>Verùm audiamus etiam Ari&longs;totelem, qui tractans ac­<lb/>cidens, vt ens ip&longs;um à &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari non po&longs;&longs;e docet <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>, vbi etiam de accidentis definitione <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg187"></arrow.to.target><lb/>meminit. Ita enim, inquit, &longs;e habet definitio vt quodquid e&longs;t. Ceterùm quod quid e&longs;t non e&longs;t <lb/>vniu&longs;modi; &longs;ed vnius primò nempè &longs;ub&longs;tantiæ, ceterorum ex con&longs;ecutione & &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;impli­<lb/>citer, accidentium quodammodo, & propè &longs;icuti Logici dicere &longs;olent, non ens e&longs;&longs;e ens <expan abbr="nõ">non</expan> quia <lb/>&longs;impliciter &longs;it non ens, &longs;ed quia non &longs;it quodammodo, videlicet priuatio entis, nanque, & non <lb/>ens &longs;i&longs;tit mentem; & qui audit, quodammodo quie&longs;cit qua&longs;i re&longs;pondeat illi certa notio <expan abbr="rei&qacute;">reique</expan>. &longs;i­<lb/>militudo, vt reliquis nominibus &longs;ic & accidentia non dicimus e&longs;&longs;e quantitatem, aut qualitatem, <lb/>&longs;ed &longs;ub&longs;tantiam quantam &longs;ub&longs;tantiam qualem. Vnde in&longs;ert Ari&longs;toreles definitiones e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tan <lb/>tiæ &longs;impliciter, aliorum verò quodammodo. Rur&longs;us a&longs;&longs;erit <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;iue nos vnum totum accipiamus <lb/> | <arrow.to.target n="marg187"></arrow.to.target><lb/>meminit. </s><s>Ita enim, inquit, &longs;e habet definitio vt quodquid e&longs;t. </s><s>Ceterùm quod quid e&longs;t non e&longs;t <lb/>vniu&longs;modi; &longs;ed vnius primò nempè &longs;ub&longs;tantiæ, ceterorum ex con&longs;ecutione & &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;impli­<lb/>citer, accidentium quodammodo, & propè &longs;icuti Logici dicere &longs;olent, non ens e&longs;&longs;e ens <expan abbr="nõ">non</expan> quia <lb/>&longs;impliciter &longs;it non ens, &longs;ed quia non &longs;it quodammodo, videlicet priuatio entis, nanque, & non <lb/>ens &longs;i&longs;tit mentem; & qui audit, quodammodo quie&longs;cit qua&longs;i re&longs;pondeat illi certa notio <expan abbr="rei&qacute;">reique</expan>. &longs;i­<lb/>militudo, vt reliquis nominibus &longs;ic & accidentia non dicimus e&longs;&longs;e quantitatem, aut qualitatem, <lb/>&longs;ed &longs;ub&longs;tantiam quantam &longs;ub&longs;tantiam qualem. Vnde in&longs;ert Ari&longs;toreles definitiones e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tan <lb/>tiæ &longs;impliciter, aliorum verò quodammodo. </s><s>Rur&longs;us a&longs;&longs;erit <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;iue nos vnum totum accipiamus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg188"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem cum accidentibus, &longs;iue etiam &longs;<gap/>b&longs;tantiam & accidentia non vt eiu&longs;dem rei <lb/>partes, &longs;ed vt ordine quodam con&longs;titutas, &longs;ub&longs;tantia prior e&longs;t reliquis: illa enim non &longs;unt &longs;im­<lb/> | <arrow.to.target n="marg188"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem cum accidentibus, &longs;iue etiam &longs;<gap/>b&longs;tantiam & accidentia non vt eiu&longs;dem rei <lb/>partes, &longs;ed vt ordine quodam con&longs;titutas, &longs;ub&longs;tantia prior e&longs;t reliquis: illa enim non &longs;unt &longs;im­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg189"></arrow.to.target><lb/>pliciter, quantum & quale, verum qualitates & motus &longs;ub&longs;tantiæ, nec aliter &longs;e habent (&longs;æpè <lb/>enim ea vox apud Ari&longs;totelem &longs;umitur, vt nota comparationis) ac non album aut non rectum, <lb/>neque enim hæc per &longs;e &longs;unt, &longs;ed propter album & rectum, & eorum priuationes, nec &longs;unt entia <lb/>&longs;impliciter, non ad aliud, ni&longs;i quòd &longs;unt aliquid &longs;ub&longs;tantiæ. Vides igitur & accidentia con&longs;ide­<lb/>rata vt &longs;unt entia, non ab&longs;olui à &longs;ub&longs;tantia. Si in eo quod &longs;unt non exi&longs;tunt &longs;ine &longs;ub&longs;tantia, con­<lb/>&longs;equens item e&longs;t, vt per &longs;ub&longs;tantiam definiantur. eadem enim &longs;olent e&longs;&longs;e principia cur exi&longs;tat res, <lb/>& quæ in definitione &longs;umuntur. Igitur & quòd &longs;it & quid &longs;it à &longs;ub&longs;tantia redundat in <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/>Atque vt de eo quod e&longs;t accidens in primis verba faciamus. planum e&longs;t ip&longs;um ita &longs;e habere ad <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, vt in &longs;ubiecto quòd e&longs;t dupliciter. vel enim e&longs;t vt primum excipiens & alteri tra­<lb/>dens quod Latini vocant inh&ecedil;&longs;ionis, vel cuius e&longs;t aliqua pars primò excipiens, quod denomina­<lb/>tionis appellare con&longs;uerunt, e&longs;t verò compo&longs;itum, vt vita ine&longs;t in animali per animum animus <lb/>primum excipit vitam po&longs;t communicat ip&longs;am animali ex hoc &longs;ubiectorum genere po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e <lb/>cau&longs;&longs;æ omnes, à quibus aliquod attributum proximè pendet. attamen ita &longs;e habent, vt materiam <lb/>imitentur in eo quòd vt materia &longs;e habet ad id, ex quo quiddam nece&longs;&longs;ario con&longs;equitur. vt ad <lb/>rubiginem ferrum &longs;ic & cau&longs;&longs;æ ad effecta, idcirco ex his con&longs;tituitur medium demon&longs;trationis. <lb/> | <arrow.to.target n="marg189"></arrow.to.target><lb/>pliciter, quantum & quale, verum qualitates & motus &longs;ub&longs;tantiæ, nec aliter &longs;e habent (&longs;æpè <lb/>enim ea vox apud Ari&longs;totelem &longs;umitur, vt nota comparationis) ac non album aut non rectum, <lb/>neque enim hæc per &longs;e &longs;unt, &longs;ed propter album & rectum, & eorum priuationes, nec &longs;unt entia <lb/>&longs;impliciter, non ad aliud, ni&longs;i quòd &longs;unt aliquid &longs;ub&longs;tantiæ. </s><s>Vides igitur & accidentia con&longs;ide­<lb/>rata vt &longs;unt entia, non ab&longs;olui à &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Si in eo quod &longs;unt non exi&longs;tunt &longs;ine &longs;ub&longs;tantia, con­<lb/>&longs;equens item e&longs;t, vt per &longs;ub&longs;tantiam definiantur. </s><s>eadem enim &longs;olent e&longs;&longs;e principia cur exi&longs;tat res, <lb/>& quæ in definitione &longs;umuntur. </s><s>Igitur & quòd &longs;it & quid &longs;it à &longs;ub&longs;tantia redundat in <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/>Atque vt de eo quod e&longs;t accidens in primis verba faciamus. </s><s>planum e&longs;t ip&longs;um ita &longs;e habere ad <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, vt in &longs;ubiecto quòd e&longs;t dupliciter. </s><s>vel enim e&longs;t vt primum excipiens & alteri tra­<lb/>dens quod Latini vocant inh&ecedil;&longs;ionis, vel cuius e&longs;t aliqua pars primò excipiens, quod denomina­<lb/>tionis appellare con&longs;uerunt, e&longs;t verò compo&longs;itum, vt vita ine&longs;t in animali per animum animus <lb/>primum excipit vitam po&longs;t communicat ip&longs;am animali ex hoc &longs;ubiectorum genere po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e <lb/>cau&longs;&longs;æ omnes, à quibus aliquod attributum proximè pendet. </s><s>attamen ita &longs;e habent, vt materiam <lb/>imitentur in eo quòd vt materia &longs;e habet ad id, ex quo quiddam nece&longs;&longs;ario con&longs;equitur. </s><s>vt ad <lb/>rubiginem ferrum &longs;ic & cau&longs;&longs;æ ad effecta, idcirco ex his con&longs;tituitur medium demon&longs;trationis. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg190"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Simili&qacute;ue">Similique</expan> modo accidentis e&longs;&longs;entia pendet à &longs;ub&longs;tantia. quoniam h&ecedil;c principia con&longs;tituunt ac­<lb/>cidentia, vt ex eorum definitione patet, vbi è demon&longs;tratione elicitur. Et profectò &longs;ic rationi <lb/>con&longs;entaneum e&longs;t. Nanque vbi primum quidpiam alicui conuenit, ceteris ab illo communica­<lb/> | <arrow.to.target n="marg190"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Simili&qacute;ue">Similique</expan> modo accidentis e&longs;&longs;entia pendet à &longs;ub&longs;tantia. </s><s>quoniam h&ecedil;c principia con&longs;tituunt ac­<lb/>cidentia, vt ex eorum definitione patet, vbi è demon&longs;tratione elicitur. </s><s>Et profectò &longs;ic rationi <lb/>con&longs;entaneum e&longs;t. </s><s>Nanque vbi primum quidpiam alicui conuenit, ceteris ab illo communica­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg191"></arrow.to.target><lb/>tur. Sed quid e&longs;t primùm e&longs;tip&longs;ius &longs;ub&longs;tantiæ. Ab illa igitur de&longs;cendit in accidens. Oppones <lb/>hic tu accidens quod exprimitur figura dictionis quæ &longs;ub&longs;tantiæ conueniat. ob&longs;eruabis ip&longs;um, <lb/>quatenus definiri pote&longs;t, &longs;ic verò vt non in alio, &longs;ed vt per &longs;e exi&longs;tens accipitur. An h&ecedil;c non pro­<lb/>hibent quominus accidens cum &longs;ub&longs;tantia cogitetur. &longs;ed id præ&longs;tant &longs;olùm, vt menti &longs;ubijciant <lb/>in primis ip&longs;um accidens. Neque ordinem naturæ peruertunt, &longs;ed ordinem concipiendi mu­<lb/>tant. Nanque eadem natura e&longs;t &longs;ub&longs;tantiæ quantæ, & quantitatis. &longs;iquidem quantitas non e&longs;t <lb/>&longs;impliciter &longs;ed &longs;ub&longs;tantiæ quantitas. At qui concipit &longs;ub&longs;tantiam quantam, primum &longs;ubijcit <lb/>quantitati &longs;ub&longs;tantiam & quantum vult e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tanti&ecedil; attriburum, qui uerò concipit quantita­<lb/>tem, concipit eam quidem, vt &longs;ub&longs;tantiæ quantitatem; &longs;ed cùm duo &longs;int ratione diuer&longs;a, quan­<lb/>titas & &longs;ub&longs;tantia, quantitatem primo vulrintueri. qua&longs;i &longs;pectet non quid &longs;ub&longs;tantiæ &longs;implici­<lb/>ter eueniat, &longs;ed quid, quatenus e&longs;t quanta. Quare ab&longs;tractum nihil aliud efficit quàm vt de­ | <arrow.to.target n="marg191"></arrow.to.target><lb/>tur. </s><s>Sed quid e&longs;t primùm e&longs;tip&longs;ius &longs;ub&longs;tantiæ. </s><s>Ab illa igitur de&longs;cendit in accidens. </s><s>Oppones <lb/>hic tu accidens quod exprimitur figura dictionis quæ &longs;ub&longs;tantiæ conueniat. </s><s>ob&longs;eruabis ip&longs;um, <lb/>quatenus definiri pote&longs;t, &longs;ic verò vt non in alio, &longs;ed vt per &longs;e exi&longs;tens accipitur. </s><s>An h&ecedil;c non pro­<lb/>hibent quominus accidens cum &longs;ub&longs;tantia cogitetur. &longs;ed id præ&longs;tant &longs;olùm, vt menti &longs;ubijciant <lb/>in primis ip&longs;um accidens. </s><s>Neque ordinem naturæ peruertunt, &longs;ed ordinem concipiendi mu­<lb/>tant. </s><s>Nanque eadem natura e&longs;t &longs;ub&longs;tantiæ quantæ, & quantitatis. &longs;iquidem quantitas non e&longs;t <lb/>&longs;impliciter &longs;ed &longs;ub&longs;tantiæ quantitas. </s><s>At qui concipit &longs;ub&longs;tantiam quantam, primum &longs;ubijcit <lb/>quantitati &longs;ub&longs;tantiam & quantum vult e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tanti&ecedil; attriburum, qui uerò concipit quantita­<lb/>tem, concipit eam quidem, vt &longs;ub&longs;tantiæ quantitatem; &longs;ed cùm duo &longs;int ratione diuer&longs;a, quan­<lb/>titas & &longs;ub&longs;tantia, quantitatem primo vulrintueri. </s><s>qua&longs;i &longs;pectet non quid &longs;ub&longs;tantiæ &longs;implici­<lb/>ter eueniat, &longs;ed quid, quatenus e&longs;t quanta. </s><s>Quare ab&longs;tractum nihil aliud efficit quàm vt de­ |
| <pb xlink:href="014/01/038.jpg" pagenum="19"/>terminet notionem &longs;ub&longs;tantiæ per notionem accidentis. & hoc modo fit ab&longs;tractio mathemati­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/038.jpg" pagenum="19"/>terminet notionem &longs;ub&longs;tantiæ per notionem accidentis. & hoc modo fit ab&longs;tractio mathemati­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg192"></arrow.to.target><lb/>ca, non autem quia quantitas &longs;impliciter à mathematico con&longs;ideretur, &longs;ed quia quantitatis &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ ratio quidem habeatur, &longs;ub&longs;tantiæ verò nequaquam. Ita & hoc e&longs;t, quod ad definiendum <lb/>proponitur, non quantitas &longs;impliciter: &longs;ed quantitas &longs;ub&longs;tantiæ, & ita concipitur ab&longs;tractum, <lb/>& ob eam cau&longs;&longs;am figuram dictionis immutat. Quòd opponitur e&longs;&longs;e nouem prædicamenta ab­<lb/> | <arrow.to.target n="marg192"></arrow.to.target><lb/>ca, non autem quia quantitas &longs;impliciter à mathematico con&longs;ideretur, &longs;ed quia quantitatis &longs;ub­<lb/>&longs;tantiæ ratio quidem habeatur, &longs;ub&longs;tantiæ verò nequaquam. </s><s>Ita & hoc e&longs;t, quod ad definiendum <lb/>proponitur, non quantitas &longs;impliciter: &longs;ed quantitas &longs;ub&longs;tantiæ, & ita concipitur ab&longs;tractum, <lb/>& ob eam cau&longs;&longs;am figuram dictionis immutat. </s><s>Quòd opponitur e&longs;&longs;e nouem prædicamenta ab­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg193"></arrow.to.target><lb/>&longs;oluta nec in habitudine po&longs;ita. facile intelligetur, vt verum &longs;it, &longs;i vim ab&longs;oluti explanemus. <lb/>Porrò ab&longs;olutum illud e&longs;t, quod ita ex &longs;e e&longs;t, vt à nullo pendeat, neque vt &longs;it, neque vt con&longs;er­<lb/>uetur. Inter ea verò, quæ &longs;unt in vniuer&longs;o proprium, ide&longs;t, D. O. M. vt à nullo pendeat, &longs;ed ex <lb/>&longs;eip&longs;o &longs;it ex illo cetera &longs;int. & &longs;ic in eo re&longs;pectus ine&longs;t, non vt quicquam extra &longs;e re&longs;piciat; &longs;ed vt <lb/>re&longs;piciatur à ceteris, Secundo modo etiam id quod re&longs;picit aliud à &longs;e pote&longs;t dici ab&longs;olutum, <lb/>&longs;iquando non re&longs;piciat aliquid, à quo pendeat vt con&longs;tituente, ide&longs;t, vt à materia, vel &longs;orma. <lb/>Sic quoque &longs;ub&longs;tantiæ &longs;unt ab&longs;olutè, quòd tamet&longs;i à Deo pendent, non ita pendent ab ip&longs;o, tan­<lb/>quam materialiter &longs;u&longs;tentante. Tertio ab&longs;olutum illud e&longs;t, quod, & &longs;i pen det ab alio, tamen <lb/>non con&longs;tituitur ex alio &longs;uppo&longs;ito, ide&longs;t, habet in eodem &longs;uppo&longs;ito cau&longs;&longs;as omnes per quas exi­<lb/>&longs;tit. Ab&longs;olutum quoque dici po&longs;&longs;e videtur, quatenus habet certum &longs;uum modum quo e&longs;t, qui <lb/>non petitur aliunde quàm ex &longs;e: omne enim prædicamentuin habet &longs;uum e&longs;&longs;e & &longs;uum quid e&longs;t <lb/> | <arrow.to.target n="marg193"></arrow.to.target><lb/>&longs;oluta nec in habitudine po&longs;ita. </s><s>facile intelligetur, vt verum &longs;it, &longs;i vim ab&longs;oluti explanemus. </s><s><lb/>Porrò ab&longs;olutum illud e&longs;t, quod ita ex &longs;e e&longs;t, vt à nullo pendeat, neque vt &longs;it, neque vt con&longs;er­<lb/>uetur. </s><s>Inter ea verò, quæ &longs;unt in vniuer&longs;o proprium, ide&longs;t, D. O. M. vt à nullo pendeat, &longs;ed ex <lb/>&longs;eip&longs;o &longs;it ex illo cetera &longs;int. & &longs;ic in eo re&longs;pectus ine&longs;t, non vt quicquam extra &longs;e re&longs;piciat; &longs;ed vt <lb/>re&longs;piciatur à ceteris, Secundo modo etiam id quod re&longs;picit aliud à &longs;e pote&longs;t dici ab&longs;olutum, <lb/>&longs;iquando non re&longs;piciat aliquid, à quo pendeat vt con&longs;tituente, ide&longs;t, vt à materia, vel &longs;orma. </s><s><lb/>Sic quoque &longs;ub&longs;tantiæ &longs;unt ab&longs;olutè, quòd tamet&longs;i à Deo pendent, non ita pendent ab ip&longs;o, tan­<lb/>quam materialiter &longs;u&longs;tentante. </s><s>Tertio ab&longs;olutum illud e&longs;t, quod, & &longs;i pen det ab alio, tamen <lb/>non con&longs;tituitur ex alio &longs;uppo&longs;ito, ide&longs;t, habet in eodem &longs;uppo&longs;ito cau&longs;&longs;as omnes per quas exi­<lb/>&longs;tit. </s><s>Ab&longs;olutum quoque dici po&longs;&longs;e videtur, quatenus habet certum &longs;uum modum quo e&longs;t, qui <lb/>non petitur aliunde quàm ex &longs;e: omne enim prædicamentuin habet &longs;uum e&longs;&longs;e & &longs;uum quid e&longs;t <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg194"></arrow.to.target><lb/>quo di&longs;cernitur ab alio, licet nunquam ab&longs;oluatur à &longs;ub&longs;tantia, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ita vt pertineat id etiam <expan abbr="cõmu-">commu­<lb/></expan> | <arrow.to.target n="marg194"></arrow.to.target><lb/>quo di&longs;cernitur ab alio, licet nunquam ab&longs;oluatur à &longs;ub&longs;tantia, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ita vt pertineat id etiam <expan abbr="cõmu-">commu­<lb/></expan> |
| <arrow.to.target n="marg195"></arrow.to.target><lb/>niter ad relatiua, & generatim & &longs;peciatim, vt etiam &longs;eruus & &longs;i pendet à domino, habet &longs;uam <lb/>certam rationem per quam &longs;eruus e&longs;t vt humilitatem & obedientiam. Hoc igitur & tertio mo­<lb/>do dicimus accidentia e&longs;&longs;e res ab&longs;olutas, &longs;ecus ac ea dicamus, quæ &longs;unt ad aliquid. erenim &longs;er­<lb/>uus in Dauo non habet cau&longs;&longs;as omnes, per quas exi&longs;tit: ni&longs;i enim fuerit Simo dominus; neque <lb/>etiam &longs;eruus e&longs;&longs;e pote&longs;t. ac &longs;i eundem patrem & filium e&longs;&longs;e fingamus, non habet tamen in &longs;e ip­<lb/>&longs;o cau&longs;&longs;as quod &longs;it, &longs;ed adhuc ex alio pendebit vt pater, & ut filius ex alio. At album & quan­<lb/>tum in eo &longs;unt, quod album e&longs;t, & quantum; & illius &longs;unt qualitas & quantitas, in quo &longs;unt; <lb/>ita vt, & &longs;i nihil aliud exi&longs;tat; &longs;int nihilominus album & quantum, non &longs;ic &longs;eruus exi&longs;tit, &longs;ed <lb/>aliud præterea flagitat numero diuer&longs;um, ad quod referatur. Obijcitur accidens definiri po&longs;&longs;e <lb/> | <arrow.to.target n="marg195"></arrow.to.target><lb/>niter ad relatiua, & generatim & &longs;peciatim, vt etiam &longs;eruus & &longs;i pendet à domino, habet &longs;uam <lb/>certam rationem per quam &longs;eruus e&longs;t vt humilitatem & obedientiam. </s><s>Hoc igitur & tertio mo­<lb/>do dicimus accidentia e&longs;&longs;e res ab&longs;olutas, &longs;ecus ac ea dicamus, quæ &longs;unt ad aliquid. </s><s>erenim &longs;er­<lb/>uus in Dauo non habet cau&longs;&longs;as omnes, per quas exi&longs;tit: ni&longs;i enim fuerit Simo dominus; neque <lb/>etiam &longs;eruus e&longs;&longs;e pote&longs;t. </s><s>ac &longs;i eundem patrem & filium e&longs;&longs;e fingamus, non habet tamen in &longs;e ip­<lb/>&longs;o cau&longs;&longs;as quod &longs;it, &longs;ed adhuc ex alio pendebit vt pater, & ut filius ex alio. </s><s>At album & quan­<lb/>tum in eo &longs;unt, quod album e&longs;t, & quantum; & illius &longs;unt qualitas & quantitas, in quo &longs;unt; <lb/>ita vt, & &longs;i nihil aliud exi&longs;tat; &longs;int nihilominus album & quantum, non &longs;ic &longs;eruus exi&longs;tit, &longs;ed <lb/>aliud præterea flagitat numero diuer&longs;um, ad quod referatur. </s><s>Obijcitur accidens definiri po&longs;&longs;e <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg196"></arrow.to.target><lb/>per terminos eiu&longs;dem pr&ecedil;dicamenti qua &longs;i &longs;it ab&longs;olutum quoddam. At nonne idem iudicium <lb/>de genere, & differentia faciemus? etenim & color e&longs;t alicuius &longs;ub&longs;tantiæ, & di&longs;gregare vi&longs;um <lb/>e&longs;t actio cuiu&longs;dam &longs;ub&longs;tantiæ & in recto pronunciatur vt id notetur, quod mens primùm re&longs;pi­<lb/>cit altero non exclu&longs;o. Tùm etiam hæc e&longs;t pars definitionis, quæ additamento &longs;ub&longs;tanti&ecedil; com­<lb/> | <arrow.to.target n="marg196"></arrow.to.target><lb/>per terminos eiu&longs;dem pr&ecedil;dicamenti qua &longs;i &longs;it ab&longs;olutum quoddam. </s><s>At nonne idem iudicium <lb/>de genere, & differentia faciemus? </s><s>etenim & color e&longs;t alicuius &longs;ub&longs;tantiæ, & di&longs;gregare vi&longs;um <lb/>e&longs;t actio cuiu&longs;dam &longs;ub&longs;tantiæ & in recto pronunciatur vt id notetur, quod mens primùm re&longs;pi­<lb/>cit altero non exclu&longs;o. </s><s>Tùm etiam hæc e&longs;t pars definitionis, quæ additamento &longs;ub&longs;tanti&ecedil; com­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg197"></arrow.to.target><lb/>plecta e&longs;t, & cum definitio &longs;oleat illud euoluere, quod nomen confusè &longs;ignificat; dicemus etiam <lb/>confusè &longs;ub&longs;tantiam accidentis nomine &longs;ignificari. Quare &longs;ub&longs;tantia in definitione accidentis <lb/>non ita &longs;umitur qua&longs;i extrin&longs;ecum quiddam, &longs;ed etiam in accidentis ip&longs;ius &longs;implici notione con­<lb/>tinetur. quia &longs;it accidens aliquid illius. ob id ine&longs;&longs;e & inh&ecedil;rere notionem con&longs;tituit accidentis, <lb/>vt vides. Si &longs;ub&longs;tantia nunquam fit ex non &longs;ub&longs;tantia; profectò multò minus ex nihilo fiet. <lb/>Hic e&longs;t communis omnium phy&longs;icorum con&longs;en&longs;us, atque ita ab Ari&longs;totele approbatus, vt ope­<lb/>r&ecedil;pretium fore non putarit, &longs;i id conficeret argumentis; in eo quoque &longs;ecum melius agi putans, <lb/>&longs;i vnum &longs;en&longs;um con&longs;uleret qui nu&longs;quam ex nihilo quicquam fieri iudicaret quàm &longs;i rationes <lb/>per&longs;equi vellet, quas &longs;anè multas ad hoc ip&longs;um firmandum quia corroga&longs;&longs;et Epicureus ille; Lu­<lb/>cretius bellè quidem, &longs;i lepôrem carminum &longs;pectes; &longs;i ius methodi requiras, operam lu&longs;i&longs;&longs;e po­<lb/>tius quàm compendium feci&longs;&longs;e cen&longs;ebis. Nil autem mirum quòd propter <foreign lang="greek">a)paidousia/n</foreign> Analy­<lb/>ticorum (fuit autem commune vitium vniuer&longs;æ antiquitati) à demon&longs;trandis certa non di&longs;tin­<lb/>guebant. Ceterùm quòd ex nihilo nihil fieri con&longs;titutum e&longs;&longs;et: & &longs;i Ari&longs;toreles oculos inten­<lb/>di&longs;&longs;e videtur in materiam; at primo intuitu materia non extabat, & ijdem philo&longs;ophi, qui nihil <lb/> | <arrow.to.target n="marg197"></arrow.to.target><lb/>plecta e&longs;t, & cum definitio &longs;oleat illud euoluere, quod nomen confusè &longs;ignificat; dicemus etiam <lb/>confusè &longs;ub&longs;tantiam accidentis nomine &longs;ignificari. </s><s>Quare &longs;ub&longs;tantia in definitione accidentis <lb/>non ita &longs;umitur qua&longs;i extrin&longs;ecum quiddam, &longs;ed etiam in accidentis ip&longs;ius &longs;implici notione con­<lb/>tinetur. </s><s>quia &longs;it accidens aliquid illius. </s><s>ob id ine&longs;&longs;e & inh&ecedil;rere notionem con&longs;tituit accidentis, <lb/>vt vides. </s><s>Si &longs;ub&longs;tantia nunquam fit ex non &longs;ub&longs;tantia; profectò multò minus ex nihilo fiet. </s><s><lb/>Hic e&longs;t communis omnium phy&longs;icorum con&longs;en&longs;us, atque ita ab Ari&longs;totele approbatus, vt ope­<lb/>r&ecedil;pretium fore non putarit, &longs;i id conficeret argumentis; in eo quoque &longs;ecum melius agi putans, <lb/>&longs;i vnum &longs;en&longs;um con&longs;uleret qui nu&longs;quam ex nihilo quicquam fieri iudicaret quàm &longs;i rationes <lb/>per&longs;equi vellet, quas &longs;anè multas ad hoc ip&longs;um firmandum quia corroga&longs;&longs;et Epicureus ille; Lu­<lb/>cretius bellè quidem, &longs;i lepôrem carminum &longs;pectes; &longs;i ius methodi requiras, operam lu&longs;i&longs;&longs;e po­<lb/>tius quàm compendium feci&longs;&longs;e cen&longs;ebis. </s><s>Nil autem mirum quòd propter <foreign lang="greek">a)paidousia/n</foreign> Analy­<lb/>ticorum (fuit autem commune vitium vniuer&longs;æ antiquitati) à demon&longs;trandis certa non di&longs;tin­<lb/>guebant. </s><s>Ceterùm quòd ex nihilo nihil fieri con&longs;titutum e&longs;&longs;et: & &longs;i Ari&longs;toreles oculos inten­<lb/>di&longs;&longs;e videtur in materiam; at primo intuitu materia non extabat, & ijdem philo&longs;ophi, qui nihil <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg198"></arrow.to.target><lb/>ex nihilo fieri autumabant, ne&longs;ciuere materiam. Quapropter ex nihilo intelligendum erat <lb/>quod cunctis erat per&longs;picuum, ex eo quod actu non e&longs;&longs;et, &longs;iue id &longs;imile foret, vt cen&longs;uit Anaxa­<lb/>goras, &longs;iue contrarium, vt plerique &longs;tatuerunt. Cuius item iudicij fuit: vt ex nihilo fit nihil, <lb/>ita quoque nihil in nihilum re&longs;olui, &longs;ed in non contrarium.</s></p> | <arrow.to.target n="marg198"></arrow.to.target><lb/>ex nihilo fieri autumabant, ne&longs;ciuere materiam. </s><s>Quapropter ex nihilo intelligendum erat <lb/>quod cunctis erat per&longs;picuum, ex eo quod actu non e&longs;&longs;et, &longs;iue id &longs;imile foret, vt cen&longs;uit Anaxa­<lb/>goras, &longs;iue contrarium, vt plerique &longs;tatuerunt. </s><s>Cuius item iudicij fuit: vt ex nihilo fit nihil, <lb/>ita quoque nihil in nihilum re&longs;olui, &longs;ed in non contrarium.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg137"></margin.target>I.</s></p> | <s><margin.target id="marg137"></margin.target>I.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg145"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg145"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg146"></margin.target>a Libr. de <lb/>Mem. c. 3.</s></p> | <s><margin.target id="marg146"></margin.target>a Libr. </s><s>de <lb/>Mem. </s><s>c. 3.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg147"></margin.target>Ad II.</s></p> | <s><margin.target id="marg147"></margin.target>Ad II.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg150"></margin.target>b 7. Met.</s></p> | <s><margin.target id="marg150"></margin.target>b 7. Met.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg151"></margin.target>c 1. Phy&longs;. <lb/>T. 29.</s></p> | <s><margin.target id="marg151"></margin.target>c 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 29.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg152"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg152"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg153"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg153"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg154"></margin.target>d 10. Met. <lb/>Tt. 13. 14.</s></p> | <s><margin.target id="marg154"></margin.target>d 10. Met. </s><s><lb/>Tt. 13. 14.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg155"></margin.target>e 10. Met. <lb/>T. 24.</s></p> | <s><margin.target id="marg155"></margin.target>e 10. Met. </s><s><lb/>T. 24.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg156"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg156"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg164"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg164"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg165"></margin.target>c 2. Phy&longs;. <lb/>ab initio.</s></p> | <s><margin.target id="marg165"></margin.target>c 2. Phy&longs;. </s><s><lb/>ab initio.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg166"></margin.target>d 3. De <lb/>c&ecedil;l. T. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg166"></margin.target>d 3. De <lb/>c&ecedil;l. </s><s>T. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg167"></margin.target>e 8. Met. <lb/>T. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg167"></margin.target>e 8. Met. </s><s><lb/>T. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg168"></margin.target>f 5. Met. <lb/>T. 5.</s></p> | <s><margin.target id="marg168"></margin.target>f 5. Met. </s><s><lb/>T. 5.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg169"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg169"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg174"></margin.target>Ad III.</s></p> | <s><margin.target id="marg174"></margin.target>Ad III.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg175"></margin.target>b 7. Met. <lb/>tit. 4.</s></p> | <s><margin.target id="marg175"></margin.target>b 7. Met. </s><s><lb/>tit. 4.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg176"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg176"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg177"></margin.target>c 1. Met. <lb/>&longs;um. 2. c. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg177"></margin.target>c 1. Met. <lb/>&longs;um. 2. c. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg178"></margin.target>d Met. c. 6.</s></p> | <s><margin.target id="marg178"></margin.target>d Met. </s><s>c. 6.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg179"></margin.target>e 1. Phy&longs;. <lb/>Tit. 52.</s></p> | <s><margin.target id="marg179"></margin.target>e 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>Tit. 52.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg180"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg180"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg181"></margin.target>f 1. Phy&longs;. <lb/>Tit. 14.</s></p> | <s><margin.target id="marg181"></margin.target>f 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>Tit. 14.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg182"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg182"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg186"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg186"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg187"></margin.target>a 7. Met. <lb/>tit. 14.</s></p> | <s><margin.target id="marg187"></margin.target>a 7. Met. </s><s><lb/>tit. 14.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg188"></margin.target>b 12. Met. <lb/>tit. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg188"></margin.target>b 12. Met. </s><s><lb/>tit. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg189"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg189"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Quandò aliud ex alio reficit natura: nec vllam <lb/>Remgigni patitur, ni&longs;i morte adiuta aliena.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Quandò aliud ex alio reficit natura: nec vllam <lb/>Remgigni patitur, ni&longs;i morte adiuta aliena.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Hoc ita creditum e&longs;t ab Ari&longs;totele, vt multa &longs;uper hoc fundamento in vniuer&longs;a &longs;ua philo&longs;o­<lb/>phia &longs;truxerit: vt qui &longs;u&longs;picentur Ari&longs;totelem non dicam noui&longs;&longs;e, &longs;ed approba&longs;&longs;e creationem; <lb/>ij parum viderint de rebus Ari&longs;totelicis. Quinimmo ne&longs;cio &longs;atis'ne exercitati &longs;int in naturali <lb/>philo&longs;ophia, qui humana ratione creationem colligi po&longs;&longs;e arbitrantur. Nimium confidimus <lb/>nobisip&longs;is; non per&longs;picimus non po&longs;&longs;e homuncionem ad tam alta my&longs;teria peruenire. maiore <lb/>luce opus e&longs;t. Nam quòd aliquid de creatione &longs;ubodoratus &longs;it Ari&longs;toteles; ip&longs;emet a&longs;&longs;eruit qui <lb/>etiam multorum opinionem extiti&longs;&longs;e profitetur, <expan abbr="He&longs;iodi&qacute;">He&longs;iodique</expan>. verba citat in eam &longs;ententiam quòd <lb/>principiò genitum &longs;it chaos, tùm deinde tellus, proximè autem amor, chaos verò & terra ex ni­<lb/>hilo facta fuerint. <expan abbr="Alios&qacute;">Aliosque</expan>. multos commemorat qui dicunt e&longs;&longs;e nihil, &longs;ed omnia fieri; fieri verò | <s>Hoc ita creditum e&longs;t ab Ari&longs;totele, vt multa &longs;uper hoc fundamento in vniuer&longs;a &longs;ua philo&longs;o­<lb/>phia &longs;truxerit: vt qui &longs;u&longs;picentur Ari&longs;totelem non dicam noui&longs;&longs;e, &longs;ed approba&longs;&longs;e creationem; <lb/>ij parum viderint de rebus Ari&longs;totelicis. </s><s>Quinimmo ne&longs;cio &longs;atis'ne exercitati &longs;int in naturali <lb/>philo&longs;ophia, qui humana ratione creationem colligi po&longs;&longs;e arbitrantur. </s><s>Nimium confidimus <lb/>nobisip&longs;is; non per&longs;picimus non po&longs;&longs;e homuncionem ad tam alta my&longs;teria peruenire. </s><s>maiore <lb/>luce opus e&longs;t. </s><s>Nam quòd aliquid de creatione &longs;ubodoratus &longs;it Ari&longs;toteles; ip&longs;emet a&longs;&longs;eruit qui <lb/>etiam multorum opinionem extiti&longs;&longs;e profitetur, <expan abbr="He&longs;iodi&qacute;">He&longs;iodique</expan>. verba citat in eam &longs;ententiam quòd <lb/>principiò genitum &longs;it chaos, tùm deinde tellus, proximè autem amor, chaos verò & terra ex ni­<lb/>hilo facta fuerint. <expan abbr="Alios&qacute;">Aliosque</expan>. multos commemorat qui dicunt e&longs;&longs;e nihil, &longs;ed omnia fieri; fieri verò |
| <pb xlink:href="014/01/039.jpg" pagenum="20"/>ex non entibus & prætereà vulgarem opinionem ex non ente, aut ex nihilo aliquid fieri fui&longs;&longs;e te­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/039.jpg" pagenum="20"/>ex non entibus & prætereà vulgarem opinionem ex non ente, aut ex nihilo aliquid fieri fui&longs;&longs;e te­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg199"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatur. Quinimmo ibidem monet nos Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eo placito liberè vtendum; nimirum <lb/>nihil ex nihilo fieri; cùm &longs;it comprehen&longs;io quædam quam accepimus rerum &longs;uperficiem &longs;olam <lb/>&longs;pectando, non autem &longs;crutando interius. Attamen & &longs;i ignota non erat creatio; neutiquam <lb/>tamen approbata. Et He&longs;iodus numeratur in Theologis; ex quo e&longs;fici<gap/>ur, vt quod aliquando <lb/>dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">tou/s pe<gap/>(ifu/sews</foreign>. intelligat propriè phy&longs;icos cum ceteroquin alij multi qui <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>&longs;unt phy&longs;ici, denatura &longs;e &longs;cribere profiteantur, &longs;ed nos hic phy&longs;icum agimus, et&longs;i verbis Ari&longs;to­<lb/>telis vti licet, vt cernas, quæ nobis con&longs;tituenda &longs;unt, illiu&longs;modi fore, vt nos humano modo ve­<lb/>limus habere ad credendum. & validiorem Theologo delegemus; illud in animo &longs;emper ha­<lb/>bentes Chri&longs;tianam pietatem e&longs;&longs;e talem, vt &longs;ola &longs;uo iure principia ponere po&longs;sit, nec aliunde <lb/>mutuare; memores eò non peruenire &longs;en&longs;um quem omnium humanarum artium autorem e&longs;&longs;e <lb/>vult Ari&longs;toteles. Nanque & ip&longs;e docet veritatis & fidei principium duplex e&longs;&longs;e, quorum <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>e&longs;t mens, alterum mente &longs;ublimius, nempe Deus, qui motiones efficit in ijs quos <foreign lang="greek">e\utei_s</foreign> ide&longs;t, <lb/>&longs;elices appellant, & &longs;anè multò admirabiliores quàm illi &longs;int qui duce ratione rebus gerendis <lb/>vtuntur. Hoc principium à diuini&longs;simo <expan abbr="po&etilde;ta">poenta</expan> &longs;ignificatum, vbi Ni&longs;us Euryalum alloquitur</s></p> | <arrow.to.target n="marg199"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatur. </s><s>Quinimmo ibidem monet nos Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eo placito liberè vtendum; nimirum <lb/>nihil ex nihilo fieri; cùm &longs;it comprehen&longs;io quædam quam accepimus rerum &longs;uperficiem &longs;olam <lb/>&longs;pectando, non autem &longs;crutando interius. </s><s>Attamen & &longs;i ignota non erat creatio; neutiquam <lb/>tamen approbata. </s><s>Et He&longs;iodus numeratur in Theologis; ex quo e&longs;fici<gap/>ur, vt quod aliquando <lb/>dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">tou/s pe<gap/>(ifu/sews</foreign>. intelligat propriè phy&longs;icos cum ceteroquin alij multi qui <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>&longs;unt phy&longs;ici, denatura &longs;e &longs;cribere profiteantur, &longs;ed nos hic phy&longs;icum agimus, et&longs;i verbis Ari&longs;to­<lb/>telis vti licet, vt cernas, quæ nobis con&longs;tituenda &longs;unt, illiu&longs;modi fore, vt nos humano modo ve­<lb/>limus habere ad credendum. & validiorem Theologo delegemus; illud in animo &longs;emper ha­<lb/>bentes Chri&longs;tianam pietatem e&longs;&longs;e talem, vt &longs;ola &longs;uo iure principia ponere po&longs;sit, nec aliunde <lb/>mutuare; memores eò non peruenire &longs;en&longs;um quem omnium humanarum artium autorem e&longs;&longs;e <lb/>vult Ari&longs;toteles. </s><s>Nanque & ip&longs;e docet veritatis & fidei principium duplex e&longs;&longs;e, quorum <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>e&longs;t mens, alterum mente &longs;ublimius, nempe Deus, qui motiones efficit in ijs quos <foreign lang="greek">e\utei_s</foreign> ide&longs;t, <lb/>&longs;elices appellant, & &longs;anè multò admirabiliores quàm illi &longs;int qui duce ratione rebus gerendis <lb/>vtuntur. </s><s>Hoc principium à diuini&longs;simo <expan abbr="po&etilde;ta">poenta</expan> &longs;ignificatum, vbi Ni&longs;us Euryalum alloquitur</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg199"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg199"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><emph type="italics"/>Dij ne hunc ardorem mentibus addunt. <lb/> | <s><emph type="italics"/>Dij ne hunc ardorem mentibus addunt. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg200"></arrow.to.target><lb/>Euryale? An &longs;ua cuiq, Deus fit dira cupido?<emph.end type="italics"/></s></p> | <arrow.to.target n="marg200"></arrow.to.target><lb/>Euryale? </s><s>An &longs;ua cuiq, Deus fit dira cupido?<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg200"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg200"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>E&longs;t & aliud principium, quod &longs;uperat mentem, atra nimirum bilis qua qui agitantur; &longs;upra <lb/>captum hominis præno&longs;cunt, & futura præ&longs;agiunt. Sed nos humano modo nunc loquimur. <lb/>Porrò humanum morem, qui &longs;it, docet Laert. <expan abbr="monet&qacute;">monetque</expan>. Pyrrhone illo v&longs;um fui&longs;&longs;e Hippocratem, <lb/>& longè antè Homerum. e&longs;t verò hic ambiguus, & qui in vtranque partem facilè trahi po&longs;sit, & <lb/>vbi denique contradicere liceat. Itaque Homerus.</s></p> | <s>E&longs;t & aliud principium, quod &longs;uperat mentem, atra nimirum bilis qua qui agitantur; &longs;upra <lb/>captum hominis præno&longs;cunt, & futura præ&longs;agiunt. </s><s>Sed nos humano modo nunc loquimur. </s><s><lb/>Porrò humanum morem, qui &longs;it, docet Laert. <expan abbr="monet&qacute;">monetque</expan>. Pyrrhone illo v&longs;um fui&longs;&longs;e Hippocratem, <lb/>& longè antè Homerum. </s><s>e&longs;t verò hic ambiguus, & qui in vtranque partem facilè trahi po&longs;sit, & <lb/>vbi denique contradicere liceat. </s><s>Itaque Homerus.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s><foreign lang="greek">*stzepth/ me\n glw_ss) e\si\ bzwtw_n, pole/es <gap/>) e)/ni mu/qoi.</foreign></s></p> | <s><foreign lang="greek">*stzepth/ me\n glw_ss) e\si\ bzwtw_n, pole/es <gap/>) e)/ni mu/qoi.</foreign></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Verborum hinc atque hinc ingens e&longs;t copia culuis</s></p> | <s>Verborum hinc atque hinc ingens e&longs;t copia culuis</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Atque ille quidem congruens e&longs;t rebus naturalibus quæ propter infinitatem materiæ nece&longs;­<lb/>&longs;itatem di&longs;fici&longs;è admittunt. Itaque ex nihilo nihil fieri recipimus. Attamen & ex nihilo nihil <lb/>fieri &longs;ic contingit, vt ex eo quoque nonnihil fieri po&longs;s<gap/>. Quocirea etiam laudatur Parmenides <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui id quod fit, ex non ente fieri dixerit, & o&longs;ten&longs;um e&longs;t priuationem, quæ e&longs;t per &longs;e non ens, <lb/> | <s>Atque ille quidem congruens e&longs;t rebus naturalibus quæ propter infinitatem materiæ nece&longs;­<lb/>&longs;itatem di&longs;fici&longs;è admittunt. </s><s>Itaque ex nihilo nihil fieri recipimus. </s><s>Attamen & ex nihilo nihil <lb/>fieri &longs;ic contingit, vt ex eo quoque nonnihil fieri po&longs;s<gap/>. Quocirea etiam laudatur Parmenides <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui id quod fit, ex non ente fieri dixerit, & o&longs;ten&longs;um e&longs;t priuationem, quæ e&longs;t per &longs;e non ens, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg201"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg201"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg202"></arrow.to.target><lb/>in omnem mutationem nece&longs;&longs;ariò conuenire. Verùm non idcirco creatio quamuis &longs;ecundum <lb/>veritatem credenda conceditur ab Ari&longs;totele. &longs;iquidem id quod fit, non ex nihilo &longs;impliciter & <lb/>per &longs;e (quod creatio requirit) efficiatur; &longs;ed ex euento; & quatenus &longs;ube&longs;t materia priuationi. <lb/>Proptereà di&longs;tinguendum fuit, vt ex nihilo nihil, & vt ex illo quippiam fieri po&longs;&longs;et; neque illò <lb/>perueniebat &longs;en&longs;us: quapropter etiam longiore di&longs;qui&longs;itione opus &longs;uit, vt no&longs;ceretur. Hoc er­<lb/>go &longs;it principium phy&longs;icum ex nihilo nihil; vt oppo&longs;itum &longs;impliciter à phy&longs;ico doctore &longs;it repu­<lb/>diandum, vtpotè quod ex eo na&longs;catur &longs;yllogi&longs;mus contrariæ deceptionis. Quamobrem hoc lo­<lb/>co &longs;uccurrit vt admiremur eos qui phy&longs;icè, aut etiam Ari&longs;totelicè oppo&longs;itum huius perorare &longs;e <lb/>po&longs;&longs;e con&longs;idant; nec è fontibus pietatis hauriant. Sed cùm id conficiant argumentis, quibus plu­<lb/>ra no&longs;tr&ecedil; methodi principia &longs;upponuntur; muneris quoque no&longs;tri e&longs;t ad illa aliquid dicere: &longs;unt <lb/>enim ea nobis di&longs;&longs;oluenda, quæ qui&longs;piam è principijs ducta probatione, fallaci conclu&longs;ione effi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg202"></arrow.to.target><lb/>in omnem mutationem nece&longs;&longs;ariò conuenire. </s><s>Verùm non idcirco creatio quamuis &longs;ecundum <lb/>veritatem credenda conceditur ab Ari&longs;totele. &longs;iquidem id quod fit, non ex nihilo &longs;impliciter & <lb/>per &longs;e (quod creatio requirit) efficiatur; &longs;ed ex euento; & quatenus &longs;ube&longs;t materia priuationi. </s><s><lb/>Proptereà di&longs;tinguendum fuit, vt ex nihilo nihil, & vt ex illo quippiam fieri po&longs;&longs;et; neque illò <lb/>perueniebat &longs;en&longs;us: quapropter etiam longiore di&longs;qui&longs;itione opus &longs;uit, vt no&longs;ceretur. </s><s>Hoc er­<lb/>go &longs;it principium phy&longs;icum ex nihilo nihil; vt oppo&longs;itum &longs;impliciter à phy&longs;ico doctore &longs;it repu­<lb/>diandum, vtpotè quod ex eo na&longs;catur &longs;yllogi&longs;mus contrariæ deceptionis. </s><s>Quamobrem hoc lo­<lb/>co &longs;uccurrit vt admiremur eos qui phy&longs;icè, aut etiam Ari&longs;totelicè oppo&longs;itum huius perorare &longs;e <lb/>po&longs;&longs;e con&longs;idant; nec è fontibus pietatis hauriant. </s><s>Sed cùm id conficiant argumentis, quibus plu­<lb/>ra no&longs;tr&ecedil; methodi principia &longs;upponuntur; muneris quoque no&longs;tri e&longs;t ad illa aliquid dicere: &longs;unt <lb/>enim ea nobis di&longs;&longs;oluenda, quæ qui&longs;piam è principijs ducta probatione, fallaci conclu&longs;ione effi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg203"></arrow.to.target><lb/>ciat<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>. Neque verò hic ego dubitabo, quin &longs;tudio pietatis adducti &longs;ancti&longs;simi viri conferant in <lb/>hunclocum &longs;uos conatus; neque &longs;tudium reprehendo. <expan abbr="mihi&qacute;">mihique</expan>. ab ijs non recedere certum e&longs;t <lb/>in eo quod religio iu&longs;sit. &longs;ed quantum ego rem ita &longs;e habere noui, tantum dubito phy&longs;icè ne <lb/>confici queat.<lb/> | <arrow.to.target n="marg203"></arrow.to.target><lb/>ciat<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>. Neque verò hic ego dubitabo, quin &longs;tudio pietatis adducti &longs;ancti&longs;simi viri conferant in <lb/>hunclocum &longs;uos conatus; neque &longs;tudium reprehendo. <expan abbr="mihi&qacute;">mihique</expan>. ab ijs non recedere certum e&longs;t <lb/>in eo quod religio iu&longs;sit. &longs;ed quantum ego rem ita &longs;e habere noui, tantum dubito phy&longs;icè ne <lb/>confici queat.<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg204"></arrow.to.target></s></p> | <arrow.to.target n="marg204"></arrow.to.target></s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg201"></margin.target>a 1. Phy&longs;. <lb/>Tit. 79.</s></p> | <s><margin.target id="marg201"></margin.target>a 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>Tit. 79.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg202"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg202"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg203"></margin.target>g 1. Phy&longs;. <lb/>T. 11.</s></p> | <s><margin.target id="marg203"></margin.target>g 1. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 11.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg204"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg204"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>Multa &longs;anè contrà afferuntur illa, hoc loco attingam qu&ecedil; &longs;ub initio no&longs;træ methodi exitum fa <lb/>cilè indenient: &longs;iqua maiorem eruditionem diligentiam ve po&longs;tulabunt, eò reijciam, vbi de mo­</s></p> | <s>Multa &longs;anè contrà afferuntur illa, hoc loco attingam qu&ecedil; &longs;ub initio no&longs;træ methodi exitum fa <lb/>cilè indenient: &longs;iqua maiorem eruditionem diligentiam ve po&longs;tulabunt, eò reijciam, vbi de mo­</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s> | <s> |
| <arrow.to.target n="marg205"></arrow.to.target><lb/>tus &ecedil;<gap/>ernitate di&longs;&longs;eretur. Hæc verò inter alia afferuntur. Modus agendi &longs;equitur modum quo <lb/>res e&longs;t: & quale e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="cui&qacute;">cuique</expan>. rei, talis e&longs;t actio. Sed Deus in eo quod e&longs;t, à nullo pendet, nihil <lb/>pr&ecedil;requirit, aut præ&longs;upponit: ergo nec in agendo. Hæc e&longs;t etiam notio Dei naturaliter animis <lb/> | <arrow.to.target n="marg205"></arrow.to.target><lb/>tus &ecedil;<gap/>ernitate di&longs;&longs;eretur. </s><s>Hæc verò inter alia afferuntur. </s><s>Modus agendi &longs;equitur modum quo <lb/>res e&longs;t: & quale e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="cui&qacute;">cuique</expan>. rei, talis e&longs;t actio. </s><s>Sed Deus in eo quod e&longs;t, à nullo pendet, nihil <lb/>pr&ecedil;requirit, aut præ&longs;upponit: ergo nec in agendo. </s><s>Hæc e&longs;t etiam notio Dei naturaliter animis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg206"></arrow.to.target><lb/>in &longs;ita & impre&longs;&longs;a. Deum e&longs;&longs;e ens primum, perfectum, à nullo pendens, per &longs;e &longs;ufficiens, nullius <lb/>indigum; ergo per &longs;e &longs;u&longs;ficit ad agendum: itaque non eget &longs;ubiecto. Affertur & illud. Deum <lb/> | <arrow.to.target n="marg206"></arrow.to.target><lb/>in &longs;ita & impre&longs;&longs;a. </s><s>Deum e&longs;&longs;e ens primum, perfectum, à nullo pendens, per &longs;e &longs;ufficiens, nullius <lb/>indigum; ergo per &longs;e &longs;u&longs;ficit ad agendum: itaque non eget &longs;ubiecto. </s><s>Affertur & illud. </s><s>Deum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg207"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am omnium rerum: ceteroqui pr&ecedil;ter Deum aliquid e&longs;&longs;et &longs;ine cau&longs;&longs;a, habens e&longs;&longs;e à &longs;e: <lb/>id verò fieri nequit: neque enim omnia penderent à Deo. Sed multa &longs;unt, vt materia prima, <lb/>c&ecedil;li, mentes beat&ecedil; quæ non potuerunt habere e&longs;&longs;e à Deo ex materia per motum: per creationem <lb/>igitur. Quòd &longs;i accipias huiu&longs;modi res habere e&longs;&longs;e à Deo ex æterno tempore. Atqui id creatio­<lb/>ni non ob&longs;tat: eius enim ratio po&longs;ita e&longs;t in eo quòd &longs;it ex non &longs;ubiecto non autem quòd de nouo <lb/>exi&longs;tar. Immo &longs;i potuit hoc ex æterno tempore efficere, poterit etiam nunc & fortè multo ma­<lb/>gis; & quo æternum non æterno difficilius e&longs;t. In productione quoque cuiu&longs;que &longs;ingularis, vt <lb/> | <arrow.to.target n="marg207"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am omnium rerum: ceteroqui pr&ecedil;ter Deum aliquid e&longs;&longs;et &longs;ine cau&longs;&longs;a, habens e&longs;&longs;e à &longs;e: <lb/>id verò fieri nequit: neque enim omnia penderent à Deo. </s><s>Sed multa &longs;unt, vt materia prima, <lb/>c&ecedil;li, mentes beat&ecedil; quæ non potuerunt habere e&longs;&longs;e à Deo ex materia per motum: per creationem <lb/>igitur. </s><s>Quòd &longs;i accipias huiu&longs;modi res habere e&longs;&longs;e à Deo ex æterno tempore. </s><s>Atqui id creatio­<lb/>ni non ob&longs;tat: eius enim ratio po&longs;ita e&longs;t in eo quòd &longs;it ex non &longs;ubiecto non autem quòd de nouo <lb/>exi&longs;tar. </s><s>Immo &longs;i potuit hoc ex æterno tempore efficere, poterit etiam nunc & fortè multo ma­<lb/>gis; & quo æternum non æterno difficilius e&longs;t. </s><s>In productione quoque cuiu&longs;que &longs;ingularis, vt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg208"></arrow.to.target> | <arrow.to.target n="marg208"></arrow.to.target> |
| <pb xlink:href="014/01/040.jpg" pagenum="21"/>hominis, &longs;emen e&longs;t prius, quàm homo ille: &longs;impliciter tamen homo e&longs;t &longs;emine prior, &longs;icut actus <lb/> | <pb xlink:href="014/01/040.jpg" pagenum="21"/>hominis, &longs;emen e&longs;t prius, quàm homo ille: &longs;impliciter tamen homo e&longs;t &longs;emine prior, &longs;icut actus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg209"></arrow.to.target><lb/>& per&longs;ectum priora &longs;unt pote&longs;tate & imper&longs;ecto. Itaque generatio hominis vt homo e&longs;t, non <lb/>eget &longs;emine, cùm &longs;it homo &longs;impliciter &longs;emine prior. Igitur alium modum productionis habe­<lb/>bit nimirum per creationem. Memini etiam me legi&longs;le apud quo&longs;dam &longs;criptores hac via con­<lb/>firmari po&longs;&longs;e creationem: &longs;iquidem hæc quæ natura &longs;unt, alicuius rei gratia hant à natura: ergo <lb/> | <arrow.to.target n="marg209"></arrow.to.target><lb/>& per&longs;ectum priora &longs;unt pote&longs;tate & imper&longs;ecto. </s><s>Itaque generatio hominis vt homo e&longs;t, non <lb/>eget &longs;emine, cùm &longs;it homo &longs;impliciter &longs;emine prior. </s><s>Igitur alium modum productionis habe­<lb/>bit nimirum per creationem. </s><s>Memini etiam me legi&longs;le apud quo&longs;dam &longs;criptores hac via con­<lb/>firmari po&longs;&longs;e creationem: &longs;iquidem hæc quæ natura &longs;unt, alicuius rei gratia hant à natura: ergo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg210"></arrow.to.target><lb/>prius aliquam notionem extiti&longs;&longs;e in effectore nece&longs;&longs;e e&longs;t: in hoc igitur rei facienda ratio ex qua <lb/>res extitêre: quapropter creatio. Hæc quidem ingeniosè excogitata: veruntamen eiu&longs;modi, qu&ecedil; <lb/> | <arrow.to.target n="marg210"></arrow.to.target><lb/>prius aliquam notionem extiti&longs;&longs;e in effectore nece&longs;&longs;e e&longs;t: in hoc igitur rei facienda ratio ex qua <lb/>res extitêre: quapropter creatio. </s><s>Hæc quidem ingeniosè excogitata: veruntamen eiu&longs;modi, qu&ecedil; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg211"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;totelis principijs aduer&longs;entur huic tu rei nunc cau&longs;&longs;as accipe. Nam quantum e&longs;t de prima <lb/>ratione, videtur in ea committi peccatum à &longs;ecundum quid ad &longs;impliciter. Etenim ex actioni­<lb/>bus quæ Deo manife&longs;tè tribuuntur (ex ijs enim qu&ecedil; à quoque &longs;ani iudicij facilè dabuntur, <expan abbr="no&longs;trã">no&longs;tram</expan> <lb/>di&longs;ceptationem, quoad licebit, peragemus) aliquæ &longs;untip&longs;ius propriæ, vt contemplari &longs;eip&longs;um, <lb/>nobis enim liquet hoc in nobis ip&longs;is experientibus contemplationem externæ rei nullius egêre: <lb/>aliæ cum corpore communicantes, vt mouere & ambulare: ac verum quidem e&longs;t actiones pro­<lb/>prias imitari e&longs;&longs;entiam; de communibus aliter &longs;entiendum e&longs;t. Ex illo igitur quòd aliquæ fun­<lb/>ctiones &longs;ine corpore exercentur, quæ &longs;anè propriæ &longs;unt; in&longs;ertur, omnes &longs;ine corpore exerceri <lb/>po&longs;&longs;e, quanuis &longs;int communes. & ex eo, quòd agit contemplando &longs;ine corpore, concluditur ip­<lb/> | <arrow.to.target n="marg211"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;totelis principijs aduer&longs;entur huic tu rei nunc cau&longs;&longs;as accipe. </s><s>Nam quantum e&longs;t de prima <lb/>ratione, videtur in ea committi peccatum à &longs;ecundum quid ad &longs;impliciter. </s><s>Etenim ex actioni­<lb/>bus quæ Deo manife&longs;tè tribuuntur (ex ijs enim qu&ecedil; à quoque &longs;ani iudicij facilè dabuntur, <expan abbr="no&longs;trã">no&longs;tram</expan> <lb/>di&longs;ceptationem, quoad licebit, peragemus) aliquæ &longs;untip&longs;ius propriæ, vt contemplari &longs;eip&longs;um, <lb/>nobis enim liquet hoc in nobis ip&longs;is experientibus contemplationem externæ rei nullius egêre: <lb/>aliæ cum corpore communicantes, vt mouere & ambulare: ac verum quidem e&longs;t actiones pro­<lb/>prias imitari e&longs;&longs;entiam; de communibus aliter &longs;entiendum e&longs;t. </s><s>Ex illo igitur quòd aliquæ fun­<lb/>ctiones &longs;ine corpore exercentur, quæ &longs;anè propriæ &longs;unt; in&longs;ertur, omnes &longs;ine corpore exerceri <lb/>po&longs;&longs;e, quanuis &longs;int communes. & ex eo, quòd agit contemplando &longs;ine corpore, concluditur ip­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg212"></arrow.to.target><lb/>&longs;um pror&longs;us &longs;ine corpore agere quodcunque & &longs;impliciter. conuenientiam igitur, & &longs;imilitudi­<lb/>nem actionum omnium, quas Deo tribuunt, vel &longs;en&longs;u, vel inductione iudicare oportebat. At­<lb/>qui non licet. Nec qui&longs;quam Peripateticus aliam Dei propriam actionem cognouit quàm &longs;ui <lb/> | <arrow.to.target n="marg212"></arrow.to.target><lb/>&longs;um pror&longs;us &longs;ine corpore agere quodcunque & &longs;impliciter. </s><s>conuenientiam igitur, & &longs;imilitudi­<lb/>nem actionum omnium, quas Deo tribuunt, vel &longs;en&longs;u, vel inductione iudicare oportebat. </s><s>At­<lb/>qui non licet. </s><s>Nec qui&longs;quam Peripateticus aliam Dei propriam actionem cognouit quàm &longs;ui <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg213"></arrow.to.target><lb/>contemplationem. Eodem propemodum vitio &longs;ecunda ratio laborat. Damus enim planè <lb/>Deum e&longs;&longs;e ens primum, omnium ab&longs;oluti&longs;simum, nullius indigum, & non egêre &longs;ubiecto ad <lb/>agendum: &longs;ed addimus ad præ&longs;tandum propriam actionem quam dicimus e&longs;&longs;e contemplatio­<lb/>nem: quòd &longs;i &longs;uerit actio communis, adhuc exquiret phy&longs;icus confirmationem talis a&longs;lumpti <lb/> | <arrow.to.target n="marg213"></arrow.to.target><lb/>contemplationem. </s><s>Eodem propemodum vitio &longs;ecunda ratio laborat. </s><s>Damus enim planè <lb/>Deum e&longs;&longs;e ens primum, omnium ab&longs;oluti&longs;simum, nullius indigum, & non egêre &longs;ubiecto ad <lb/>agendum: &longs;ed addimus ad præ&longs;tandum propriam actionem quam dicimus e&longs;&longs;e contemplatio­<lb/>nem: quòd &longs;i &longs;uerit actio communis, adhuc exquiret phy&longs;icus confirmationem talis a&longs;lumpti <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg214"></arrow.to.target><lb/>quam à &longs;en&longs;u peti po&longs;&longs;e negamus. In tertia verò ratione duo &longs;e&longs;e of&longs;erunt &longs;pectanda, quorum <lb/>primum e&longs;t. Impe<gap/>rare, vt aliquid &longs;it à Deo Peripateticè, non modo e&longs;t per motum, velut ea, <lb/>qu&ecedil; generantur a&longs;siduè, qu&ecedil; ex iugi c&ecedil;li conuer&longs;ione producuntur, illam verò Deus &longs;olus præ­<lb/>&longs;tat: verùm quoque e&longs;t e&longs;&longs;e perfectum, quod &longs;cilicet &longs;ineip&longs;o non exi&longs;tat in actu &longs;ecundo, nec <lb/>proprio munere fungatur &longs;ine præ&longs;entia Dei; veluti Legatus e&longs;t homo quidem per &longs;e; &longs;ed per <lb/>eius virtutem, qui legauit, in dignitate con&longs;titutus e&longs;t, & &longs;ungitur legatione. Alterum e&longs;t, quod <lb/>ratio phy&longs;ica conuincit, aliquid e&longs;&longs;e æternum per &longs;e præter Deum O. M. Quibus po&longs;itis in ar­<lb/> | <arrow.to.target n="marg214"></arrow.to.target><lb/>quam à &longs;en&longs;u peti po&longs;&longs;e negamus. </s><s>In tertia verò ratione duo &longs;e&longs;e of&longs;erunt &longs;pectanda, quorum <lb/>primum e&longs;t. </s><s>Impe<gap/>rare, vt aliquid &longs;it à Deo Peripateticè, non modo e&longs;t per motum, velut ea, <lb/>qu&ecedil; generantur a&longs;siduè, qu&ecedil; ex iugi c&ecedil;li conuer&longs;ione producuntur, illam verò Deus &longs;olus præ­<lb/>&longs;tat: verùm quoque e&longs;t e&longs;&longs;e perfectum, quod &longs;cilicet &longs;ineip&longs;o non exi&longs;tat in actu &longs;ecundo, nec <lb/>proprio munere fungatur &longs;ine præ&longs;entia Dei; veluti Legatus e&longs;t homo quidem per &longs;e; &longs;ed per <lb/>eius virtutem, qui legauit, in dignitate con&longs;titutus e&longs;t, & &longs;ungitur legatione. </s><s>Alterum e&longs;t, quod <lb/>ratio phy&longs;ica conuincit, aliquid e&longs;&longs;e æternum per &longs;e præter Deum O. M. Quibus po&longs;itis in ar­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg215"></arrow.to.target><lb/>gumento duplex vitium latet. &longs;iquidem in argumento vitium illud quod e&longs;t ex ignotis proce­<lb/>dere committatur<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>, dum &longs;umitur nihil præter Deum e&longs;&longs;e per &longs;e æternum; &longs;ed omnia vel per <lb/> | <arrow.to.target n="marg215"></arrow.to.target><lb/>gumento duplex vitium latet. &longs;iquidem in argumento vitium illud quod e&longs;t ex ignotis proce­<lb/>dere committatur<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>, dum &longs;umitur nihil præter Deum e&longs;&longs;e per &longs;e æternum; &longs;ed omnia vel per <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg216"></arrow.to.target><lb/>motum extiti&longs;&longs;e, vel creationem; idque inter phy&longs;icos &longs;en&longs;um per&longs;equentes & Theologos à lu­<lb/>mine Diuino illu&longs;tratos e&longs;t maximè controuer&longs;um, accipiunt Theologi nullum e&longs;&longs;e huiu&longs;modi. <lb/>concluditur à phy&longs;ico tale rerum genus reperiri. Cùm igitur id a&longs;&longs;umant Theologi quod à phy­<lb/>&longs;ico dubitatur, immò cui concluditur oppo&longs;itum: pater hîc e&longs;&longs;e progre&longs;&longs;mn ex ignotis qui mo­<lb/>dus e&longs;t non probandi propo&longs;itum. Deinde cùm phy&longs;ici probent e&longs;&longs;e tertium genus eorum &longs;ci­<lb/>licet, quæ cùm &longs;int æterna; pendent tamen à Deo; ine&longs;t in argumento fallacia con&longs;equentis. <lb/>Etenim negabit phy&longs;icus ille quem nos in hac methodo imitamur. Quicquid e&longs;t à Deo, aut e&longs;&longs;e <lb/>per motum, aut per creationem. &longs;ed tertium modum adijciet vt puta e&longs;&longs;e formaliter eo, &longs;. po&longs;ito <lb/>vt hoc &longs;it, non effectiuè. ita cùm diui&longs;ionis membra non om nia fuerint accepta: con&longs;tat nullam <lb/>e&longs;&longs;e vim argumenti illius hypothetici ex diui&longs;ione con&longs;tructi. Iam verò &longs;i datur id, quod acce­<lb/>pimus, e&longs;&longs;e aliquod æternum per &longs;e pr&ecedil;ter Deum O. M. patet pro&longs;ectò parum po&longs;&longs;e apud reni­<lb/>tentem id quod ad&longs;cribitur de æterna illa creatione, & quòd eiu&longs;dem <emph type="italics"/>immò maioris virtutis e&longs;t ex<emph.end type="italics"/><lb/> | <arrow.to.target n="marg216"></arrow.to.target><lb/>motum extiti&longs;&longs;e, vel creationem; idque inter phy&longs;icos &longs;en&longs;um per&longs;equentes & Theologos à lu­<lb/>mine Diuino illu&longs;tratos e&longs;t maximè controuer&longs;um, accipiunt Theologi nullum e&longs;&longs;e huiu&longs;modi. </s><s><lb/>concluditur à phy&longs;ico tale rerum genus reperiri. </s><s>Cùm igitur id a&longs;&longs;umant Theologi quod à phy­<lb/>&longs;ico dubitatur, immò cui concluditur oppo&longs;itum: pater hîc e&longs;&longs;e progre&longs;&longs;mn ex ignotis qui mo­<lb/>dus e&longs;t non probandi propo&longs;itum. </s><s>Deinde cùm phy&longs;ici probent e&longs;&longs;e tertium genus eorum &longs;ci­<lb/>licet, quæ cùm &longs;int æterna; pendent tamen à Deo; ine&longs;t in argumento fallacia con&longs;equentis. </s><s><lb/>Etenim negabit phy&longs;icus ille quem nos in hac methodo imitamur. </s><s>Quicquid e&longs;t à Deo, aut e&longs;&longs;e <lb/>per motum, aut per creationem. &longs;ed tertium modum adijciet vt puta e&longs;&longs;e formaliter eo, &longs;. </s><s>po&longs;ito <lb/>vt hoc &longs;it, non effectiuè. </s><s>ita cùm diui&longs;ionis membra non om nia fuerint accepta: con&longs;tat nullam <lb/>e&longs;&longs;e vim argumenti illius hypothetici ex diui&longs;ione con&longs;tructi. </s><s>Iam verò &longs;i datur id, quod acce­<lb/>pimus, e&longs;&longs;e aliquod æternum per &longs;e pr&ecedil;ter Deum O. M. patet pro&longs;ectò parum po&longs;&longs;e apud reni­<lb/>tentem id quod ad&longs;cribitur de æterna illa creatione, & quòd eiu&longs;dem <emph type="italics"/>immò maioris virtutis e&longs;t ex<emph.end type="italics"/><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg217"></arrow.to.target><lb/><emph type="italics"/>&ecedil;terno creare<emph.end type="italics"/>, quàm ex initio cuiu&longs;piam temporis. &longs;iquidem ibi &longs;emper exi&longs;tat materia, qu&ecedil; &longs;up­<lb/>ponatur; nec requiratur vlla mutatio vt &longs;int; cùm per &longs;e exi&longs;tant ab æterno quæ vtraque in noua <lb/>creatione con&longs;titui nece&longs;le fuit. Neque aliud certè arguet quod oratio ponatur ab æterno, ni&longs;i <lb/>quòd ex Deo &longs;int aliqua formaliter, quod non negamus, <emph type="italics"/>&longs;ed planè volumus e&longs;&longs;e creationem.<emph.end type="italics"/> In <lb/> | <arrow.to.target n="marg217"></arrow.to.target><lb/><emph type="italics"/>&ecedil;terno creare<emph.end type="italics"/>, quàm ex initio cuiu&longs;piam temporis. &longs;iquidem ibi &longs;emper exi&longs;tat materia, qu&ecedil; &longs;up­<lb/>ponatur; nec requiratur vlla mutatio vt &longs;int; cùm per &longs;e exi&longs;tant ab æterno quæ vtraque in noua <lb/>creatione con&longs;titui nece&longs;le fuit. </s><s>Neque aliud certè arguet quod oratio ponatur ab æterno, ni&longs;i <lb/>quòd ex Deo &longs;int aliqua formaliter, quod non negamus, <emph type="italics"/>&longs;ed planè volumus e&longs;&longs;e creationem.<emph.end type="italics"/> In <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg218"></arrow.to.target><lb/>quarta ratione notemus, in omni generatione duo principia requiri, actum &longs;cilicet & <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, <lb/>& pote&longs;tas quidem e&longs;t &longs;ingularis, & æqualiter re&longs;piciens e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e. Actus e&longs;t determina­<lb/>tus & po&longs;itus e&longs;t in e&longs;&longs;e: quapropter æternus e&longs;t per &longs;e. nec, quatenus actus, vnquam generationi <lb/>redditur obnoxius<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>. Itaque generatur hic homo qui quidem ex &longs;emine procreatur. homo vt <lb/> | <arrow.to.target n="marg218"></arrow.to.target><lb/>quarta ratione notemus, in omni generatione duo principia requiri, actum &longs;cilicet & <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, <lb/>& pote&longs;tas quidem e&longs;t &longs;ingularis, & æqualiter re&longs;piciens e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e. </s><s>Actus e&longs;t determina­<lb/>tus & po&longs;itus e&longs;t in e&longs;&longs;e: quapropter æternus e&longs;t per &longs;e. </s><s>nec, quatenus actus, vnquam generationi <lb/>redditur obnoxius<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>. Itaque generatur hic homo qui quidem ex &longs;emine procreatur. </s><s>homo vt <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg219"></arrow.to.target><lb/>actus æternus e&longs;t. Inde igitur creatio non inferetur: at illud, quod ad extremum propo&longs;uimus; <lb/>&longs;atis foret iis qui Peripateticè profitentur; &longs;i rationis illius autor &longs;e illa Peripatetica non habere <lb/>te&longs;tatus e&longs;&longs;et. Verùm quia nihil e&longs;t non Peripateticum, quod ratione, quæ iudicium &longs;en&longs;us non <lb/>euertat, approbari pote&longs;t; <expan abbr="o&longs;ficiū">o&longs;ficium</expan> quoque Peripatetici videtur e&longs;&longs;e vim explorare rationis illius. <lb/>Igitur, cùm &longs;umitur ea quæ &longs;unt natura, e&longs;&longs;e alicuius rei gratia; fatemur in iis, quæ fiunt: cum <lb/>etiam in natura &longs;it id, cuius gratia &longs;int nonnulla. Cùm etiam ponitur eorum quæ &longs;unt alicuius <lb/>gratia notionem, &longs;en rationem quandam in effectore antecedere; notionem &longs;anè damus in iis | <arrow.to.target n="marg219"></arrow.to.target><lb/>actus æternus e&longs;t. </s><s>Inde igitur creatio non inferetur: at illud, quod ad extremum propo&longs;uimus; <lb/>&longs;atis foret iis qui Peripateticè profitentur; &longs;i rationis illius autor &longs;e illa Peripatetica non habere <lb/>te&longs;tatus e&longs;&longs;et. </s><s>Verùm quia nihil e&longs;t non Peripateticum, quod ratione, quæ iudicium &longs;en&longs;us non <lb/>euertat, approbari pote&longs;t; <expan abbr="o&longs;ficiū">o&longs;ficium</expan> quoque Peripatetici videtur e&longs;&longs;e vim explorare rationis illius. </s><s><lb/>Igitur, cùm &longs;umitur ea quæ &longs;unt natura, e&longs;&longs;e alicuius rei gratia; fatemur in iis, quæ fiunt: cum <lb/>etiam in natura &longs;it id, cuius gratia &longs;int nonnulla. </s><s>Cùm etiam ponitur eorum quæ &longs;unt alicuius <lb/>gratia notionem, &longs;en rationem quandam in effectore antecedere; notionem &longs;anè damus in iis |
| <pb xlink:href="014/01/041.jpg" pagenum="22"/>quæ fiunt ab humana voluntate; in iis verò quæ fiunt à natura &longs;olam rationem concedimus, qu&ecedil; <lb/> | <pb xlink:href="014/01/041.jpg" pagenum="22"/>quæ fiunt ab humana voluntate; in iis verò quæ fiunt à natura &longs;olam rationem concedimus, qu&ecedil; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg220"></arrow.to.target><lb/>adæquet &longs;ormam: atque illam quidem tribuimus cau&longs;sis e&longs;<gap/>cientibus particularibus, non vni­<lb/>uer&longs;alibus vt c&ecedil;lo & Deo, cùm illam mentem Ari&longs;totelis &longs;uille cen&longs;eamus cau&longs;&longs;as vniuer&longs;ales <lb/>ita &longs;e extuli&longs;&longs;e ab his in&longs;erioribus vt illorum gratia nihil agant; nec rationibus oppo&longs;itis aliud in­<lb/>duci po&longs;&longs;um vt credam, quod &longs;uo loco tractabitur. C&ecedil;terùm detur hoc, ne &longs;imus moro&longs;i <expan abbr="nimiũ">nimium</expan>. <lb/>Fateamur item ex ea ratione produci id quod fit, at quòd ex nihilo negamus. Etenim, ex ea ra­<lb/>tione &longs;it id, quod fit, vt efficiente, vel con&longs;tituente e&longs;ficiens: at verò id ego dicam ab efficiente <lb/>produci, &longs;ed ex materia. Quocirca probandum fuit e&longs;ficiens per talem rationem &longs;ine materia <lb/>po&longs;&longs;e producere; qu&ecedil; vniuerla peruicax, & qui &longs;e duci patitur à len&longs;u & experientiis, quod Phy­<lb/>&longs;ici faciunt; & inficiabitur, & conuinci non poterit. Hæ non eò dicta &longs;unt à nob. vt creationem <lb/>euerteremus, &longs;ed vt ab Ari&longs;totele & phy&longs;icis haud approbatam &longs;ui&longs;&longs;e per&longs;piceres, & agno&longs;ceres <lb/>altius &longs;e&longs;e extuli&longs;&longs;e no&longs;træ &longs;alutis initia quàm vt à phy&longs;ico. rationibus quæ &longs;en&longs;u niterentur, at­<lb/>tingi po&longs;lent; atque vt doceremus id e&longs;&longs;e principium in hac methodo, vnde omnia quæ in hac <lb/>philo&longs;ophia colligerentur repugnantia veritati, per eius <expan abbr="inficiation&etilde;">inficiationem</expan> liberrimè negarentur, quòd <lb/>oppo&longs;itum diuino beneficio multò magis e&longs;&longs;et per&longs;picuum: neque iis vllo modo no&longs;tra mens <lb/>adhære&longs;ceret. Nec me later, cùm hic nonnulla ex Peripateticorum &longs;ontibus hau&longs;ta &longs;ui&longs;&longs;e, tù<gap/><lb/> | <arrow.to.target n="marg220"></arrow.to.target><lb/>adæquet &longs;ormam: atque illam quidem tribuimus cau&longs;sis e&longs;<gap/>cientibus particularibus, non vni­<lb/>uer&longs;alibus vt c&ecedil;lo & Deo, cùm illam mentem Ari&longs;totelis &longs;uille cen&longs;eamus cau&longs;&longs;as vniuer&longs;ales <lb/>ita &longs;e extuli&longs;&longs;e ab his in&longs;erioribus vt illorum gratia nihil agant; nec rationibus oppo&longs;itis aliud in­<lb/>duci po&longs;&longs;um vt credam, quod &longs;uo loco tractabitur. </s><s>C&ecedil;terùm detur hoc, ne &longs;imus moro&longs;i <expan abbr="nimiũ">nimium</expan>. <lb/>Fateamur item ex ea ratione produci id quod fit, at quòd ex nihilo negamus. </s><s>Etenim, ex ea ra­<lb/>tione &longs;it id, quod fit, vt efficiente, vel con&longs;tituente e&longs;ficiens: at verò id ego dicam ab efficiente <lb/>produci, &longs;ed ex materia. </s><s>Quocirca probandum fuit e&longs;ficiens per talem rationem &longs;ine materia <lb/>po&longs;&longs;e producere; qu&ecedil; vniuerla peruicax, & qui &longs;e duci patitur à len&longs;u & experientiis, quod Phy­<lb/>&longs;ici faciunt; & inficiabitur, & conuinci non poterit. </s><s>Hæ non eò dicta &longs;unt à nob. </s><s>vt creationem <lb/>euerteremus, &longs;ed vt ab Ari&longs;totele & phy&longs;icis haud approbatam &longs;ui&longs;&longs;e per&longs;piceres, & agno&longs;ceres <lb/>altius &longs;e&longs;e extuli&longs;&longs;e no&longs;træ &longs;alutis initia quàm vt à phy&longs;ico. </s><s>rationibus quæ &longs;en&longs;u niterentur, at­<lb/>tingi po&longs;lent; atque vt doceremus id e&longs;&longs;e principium in hac methodo, vnde omnia quæ in hac <lb/>philo&longs;ophia colligerentur repugnantia veritati, per eius <expan abbr="inficiation&etilde;">inficiationem</expan> liberrimè negarentur, quòd <lb/>oppo&longs;itum diuino beneficio multò magis e&longs;&longs;et per&longs;picuum: neque iis vllo modo no&longs;tra mens <lb/>adhære&longs;ceret. </s><s>Nec me later, cùm hic nonnulla ex Peripateticorum &longs;ontibus hau&longs;ta &longs;ui&longs;&longs;e, tù<gap/><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg221"></arrow.to.target><lb/>etiam alia pr&ecedil;termi&longs;&longs;a, quæ &longs;olent in confirmationem eiu&longs;dem theorematis afferri; de quibus <lb/>phy&longs;ico adhuc plura dicenda forent. nos omnia &longs;uo loco declarabimus, eo nunc contenti; quòd <lb/>ex nihilo nihil fieri, pro principio philo&longs;ophiæ naturalis ab Ari&longs;totele con&longs;titutum fuerit, & ni­<lb/> | <arrow.to.target n="marg221"></arrow.to.target><lb/>etiam alia pr&ecedil;termi&longs;&longs;a, quæ &longs;olent in confirmationem eiu&longs;dem theorematis afferri; de quibus <lb/>phy&longs;ico adhuc plura dicenda forent. </s><s>nos omnia &longs;uo loco declarabimus, eo nunc contenti; quòd <lb/>ex nihilo nihil fieri, pro principio philo&longs;ophiæ naturalis ab Ari&longs;totele con&longs;titutum fuerit, & ni­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg222"></arrow.to.target><lb/>hil ex hac philo&longs;ophia depromi po&longs;sit, quod ip&longs;um demoliatur. Tertium effatum naturale pr&ecedil;­<lb/>cipua naturæ munera quæ cuique &longs;unt euidentia continebit. ea quanquam innumerabilia &longs;unt, <lb/>in decem capita digerentur. Itaque ea quæ fiunt, aut à natura fiunt, aut à nobis, aut ab aliis cau&longs;­<lb/> | <arrow.to.target n="marg222"></arrow.to.target><lb/>hil ex hac philo&longs;ophia depromi po&longs;sit, quod ip&longs;um demoliatur. </s><s>Tertium effatum naturale pr&ecedil;­<lb/>cipua naturæ munera quæ cuique &longs;unt euidentia continebit. </s><s>ea quanquam innumerabilia &longs;unt, <lb/>in decem capita digerentur. </s><s>Itaque ea quæ fiunt, aut à natura fiunt, aut à nobis, aut ab aliis cau&longs;­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg223"></arrow.to.target><lb/>&longs;is, vtputa ca&longs;u, & fortuna. A nobis ea quæ fiunt, incertos exitus habent, & à no&longs;tra voluntate <lb/>profici&longs;centia, quemadmodum facultas e&longs;t mutabilis & incon&longs;tans, ita & ortum & euentum <expan abbr="cõ-&longs;imiles">con­<lb/>&longs;imiles</expan> obtinent. Eorum quæ &longs;emper aut frequenter eueniunt, cau&longs;&longs;am nemo, ni&longs;i fortè Em­<lb/>pedocleus fortunæ ad&longs;crip&longs;erit; vt quòd &longs;emper hyeme pluat; aut quòd &longs;ub cane &longs;it æ&longs;tus: &longs;ed &longs;i <lb/>pluat, dum &longs;ub cane &longs;ol e&longs;t, aut &longs;i media hyeme nos æ&longs;tus inuadat. Re&longs;tat igitur, vt eorum &longs;it <lb/>auctor ip&longs;a natura, quæ plurimum &longs;emperúe fiunt eodem modo, & ea &longs;ecundum naturam fieri <lb/>optimo iure dicentur quæ maxima ex parte fient: hoc e&longs;t in pluribus eiu&longs;dem &longs;peciei &longs;ingularib. <lb/>& &longs;requentius, aut &longs;emper: naturale enim e&longs;t cane&longs;cere, licet in &longs;enectute contingat, quod om­<lb/>nis homo &longs;erè, cùm venerit ad &longs;enectutem, cane&longs;cit, & naturalis hyeme pluuia, quia &longs;it frequen­<lb/> | <arrow.to.target n="marg223"></arrow.to.target><lb/>&longs;is, vtputa ca&longs;u, & fortuna. </s><s>A nobis ea quæ fiunt, incertos exitus habent, & à no&longs;tra voluntate <lb/>profici&longs;centia, quemadmodum facultas e&longs;t mutabilis & incon&longs;tans, ita & ortum & euentum <expan abbr="cõ-&longs;imiles">con­<lb/>&longs;imiles</expan> obtinent. </s><s>Eorum quæ &longs;emper aut frequenter eueniunt, cau&longs;&longs;am nemo, ni&longs;i fortè Em­<lb/>pedocleus fortunæ ad&longs;crip&longs;erit; vt quòd &longs;emper hyeme pluat; aut quòd &longs;ub cane &longs;it æ&longs;tus: &longs;ed &longs;i <lb/>pluat, dum &longs;ub cane &longs;ol e&longs;t, aut &longs;i media hyeme nos æ&longs;tus inuadat. </s><s>Re&longs;tat igitur, vt eorum &longs;it <lb/>auctor ip&longs;a natura, quæ plurimum &longs;emperúe fiunt eodem modo, & ea &longs;ecundum naturam fieri <lb/>optimo iure dicentur quæ maxima ex parte fient: hoc e&longs;t in pluribus eiu&longs;dem &longs;peciei &longs;ingularib. <lb/>& &longs;requentius, aut &longs;emper: naturale enim e&longs;t cane&longs;cere, licet in &longs;enectute contingat, quod om­<lb/>nis homo &longs;erè, cùm venerit ad &longs;enectutem, cane&longs;cit, & naturalis hyeme pluuia, quia &longs;it frequen­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg224"></arrow.to.target><lb/>tior in ea tempe&longs;tate, & iis poti&longs;simè natura con&longs;i&longs;tit quæ non &longs;emper &longs;unt; horum enim maxi­<lb/>ma pars e&longs;t. Itaque Prolemæus <foreign lang="greek">e)/ulogon</foreign> relinquebat phy&longs;icis, non <foreign lang="greek">a)nagkai_on.</foreign> Sed & illa <lb/>&longs;unt &longs;ecundum naturam, quæ certis quibu&longs;dam interuallis repetuntur, vt æ&longs;tas & hyems: quo­<lb/>niam circuitus ille perpetuitatem habeat in tali &longs;ucce&longs;sione po&longs;itam: &longs;emper enim &longs;ui &longs;imilis e&longs;t <lb/>illa &longs;ucce&longs;sio. Natura quoque &longs;unt eclip&longs;is &longs;olis & lunæ, quæ tamen neque &longs;emper neque fre­<lb/>quenter exi&longs;tunt. Veruntamen, cum cau&longs;sis illis concurrentibus nece&longs;&longs;ario fiant, cau&longs;&longs;arum ve­<lb/>rò certus fit reditus, & circuitio & tempe&longs;tates & eclip&longs;is in perpetuis numerari queunt. At verò <lb/>&longs;i natura e&longs;t eorum cau&longs;&longs;a quæ plurimum &longs;emperúe fiunt: & ea, quæ natura &longs;unt, plurimum <lb/>&longs;emperúe contingunt. igitur ea quæ non &longs;emper plurimumúe eueniunt, non &longs;unt natura. Atqui <lb/>violenta &longs;unt naturæ contraria; non ergo plurimum &longs;emperúe contingunt. Etenim &longs;i contraria <lb/>naturæ plurimum, aut &longs;emper euenirent non e&longs;&longs;et natura de iis qu&ecedil; plurimum, &longs;ed rarò, aut nun­<lb/>quam exi&longs;tunt; id verò fieri nequit. Nihil etiam &longs;ru&longs;tra efficiunt Deus & natura cuius &longs;cilicet <lb/> | <arrow.to.target n="marg224"></arrow.to.target><lb/>tior in ea tempe&longs;tate, & iis poti&longs;simè natura con&longs;i&longs;tit quæ non &longs;emper &longs;unt; horum enim maxi­<lb/>ma pars e&longs;t. </s><s>Itaque Prolemæus <foreign lang="greek">e)/ulogon</foreign> relinquebat phy&longs;icis, non <foreign lang="greek">a)nagkai_on.</foreign> Sed & illa <lb/>&longs;unt &longs;ecundum naturam, quæ certis quibu&longs;dam interuallis repetuntur, vt æ&longs;tas & hyems: quo­<lb/>niam circuitus ille perpetuitatem habeat in tali &longs;ucce&longs;sione po&longs;itam: &longs;emper enim &longs;ui &longs;imilis e&longs;t <lb/>illa &longs;ucce&longs;sio. </s><s>Natura quoque &longs;unt eclip&longs;is &longs;olis & lunæ, quæ tamen neque &longs;emper neque fre­<lb/>quenter exi&longs;tunt. </s><s>Veruntamen, cum cau&longs;sis illis concurrentibus nece&longs;&longs;ario fiant, cau&longs;&longs;arum ve­<lb/>rò certus fit reditus, & circuitio & tempe&longs;tates & eclip&longs;is in perpetuis numerari queunt. </s><s>At verò <lb/>&longs;i natura e&longs;t eorum cau&longs;&longs;a quæ plurimum &longs;emperúe fiunt: & ea, quæ natura &longs;unt, plurimum <lb/>&longs;emperúe contingunt. </s><s>igitur ea quæ non &longs;emper plurimumúe eueniunt, non &longs;unt natura. </s><s>Atqui <lb/>violenta &longs;unt naturæ contraria; non ergo plurimum &longs;emperúe contingunt. </s><s>Etenim &longs;i contraria <lb/>naturæ plurimum, aut &longs;emper euenirent non e&longs;&longs;et natura de iis qu&ecedil; plurimum, &longs;ed rarò, aut nun­<lb/>quam exi&longs;tunt; id verò fieri nequit. </s><s>Nihil etiam &longs;ru&longs;tra efficiunt Deus & natura cuius &longs;cilicet <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg225"></arrow.to.target><lb/>non &longs;it aliquod munus, o&longs;ficium, vel v&longs;us, nihil ocio&longs;um, nihil redundans vt calceus ille fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quo, cùm non e&longs;&longs;et habilis & aptus ad pedem, vti non po&longs;&longs;em. Natura, inquàm, illa quæ po <lb/> | <arrow.to.target n="marg225"></arrow.to.target><lb/>non &longs;it aliquod munus, o&longs;ficium, vel v&longs;us, nihil ocio&longs;um, nihil redundans vt calceus ille fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quo, cùm non e&longs;&longs;et habilis & aptus ad pedem, vti non po&longs;&longs;em. </s><s>Natura, inquàm, illa quæ po <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg226"></arrow.to.target><lb/>&longs;ita e&longs;t in nexu cau&longs;&longs;arum, vis &longs;cilicet per omnia corpora penetrans, & &longs;ine ratione ciens & exci­<lb/>piens motus in corporibus nece&longs;&longs;arios, & Deus omnium princeps, à quo omnes i&longs;ti motus re­<lb/>guntur & gubernantur, cur&longs;us a&longs;trorum, mutationes temporum, rerum vici&longs;situdines <expan abbr="ordines&qacute;">ordinesque</expan>. <lb/>con&longs;eruantur. Deus igitur & natura nihil fru&longs;tra moliuntur cunctis rebus v&longs;um exhiben­<lb/>do, quo &longs;eip&longs;a tueantur & in mundi theatrum conferant, & ad hominis v&longs;um præcipuè; quo <lb/>&longs;anè vinculo mundi partes ad&longs;trictæ, &longs;iquid &longs;eor&longs;um detrimenti capiunt ab externo, vniuer&longs;am <lb/>tamen naturam quæ &longs;ingula corpora cohibet, labefactare non po&longs;&longs;unt. Proinde vbi vnum &longs;uf­<lb/>ficiat in&longs;trumentum,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non &longs;olet ip&longs;um natura geminare: neque fortè, &longs;i geminetur; officia natu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg226"></arrow.to.target><lb/>&longs;ita e&longs;t in nexu cau&longs;&longs;arum, vis &longs;cilicet per omnia corpora penetrans, & &longs;ine ratione ciens & exci­<lb/>piens motus in corporibus nece&longs;&longs;arios, & Deus omnium princeps, à quo omnes i&longs;ti motus re­<lb/>guntur & gubernantur, cur&longs;us a&longs;trorum, mutationes temporum, rerum vici&longs;situdines <expan abbr="ordines&qacute;">ordinesque</expan>. <lb/>con&longs;eruantur. </s><s>Deus igitur & natura nihil fru&longs;tra moliuntur cunctis rebus v&longs;um exhiben­<lb/>do, quo &longs;eip&longs;a tueantur & in mundi theatrum conferant, & ad hominis v&longs;um præcipuè; quo <lb/>&longs;anè vinculo mundi partes ad&longs;trictæ, &longs;iquid &longs;eor&longs;um detrimenti capiunt ab externo, vniuer&longs;am <lb/>tamen naturam quæ &longs;ingula corpora cohibet, labefactare non po&longs;&longs;unt. </s><s>Proinde vbi vnum &longs;uf­<lb/>ficiat in&longs;trumentum,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non &longs;olet ip&longs;um natura geminare: neque fortè, &longs;i geminetur; officia natu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg227"></arrow.to.target><lb/>ræ minus impediret, & grauitarem afferret quàm mole&longs;tia nos afficiat &longs;extus digitus quem ma­<lb/>nui natura peccans a&longs;finxerit. Itaque vbi commodè id e&longs;fici potuerit; ad officia complura abu­<lb/>titur vno <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. in&longs;trumento, vt lingua ad gu&longs;tatum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> & locutionem, & ore in habentibus <lb/> | <arrow.to.target n="marg227"></arrow.to.target><lb/>ræ minus impediret, & grauitarem afferret quàm mole&longs;tia nos afficiat &longs;extus digitus quem ma­<lb/>nui natura peccans a&longs;finxerit. </s><s>Itaque vbi commodè id e&longs;fici potuerit; ad officia complura abu­<lb/>titur vno <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. in&longs;trumento, vt lingua ad gu&longs;tatum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> & locutionem, & ore in habentibus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg228"></arrow.to.target><lb/>pulmonem ad cibi &longs;umptionem, & re&longs;pirationem. vt nihil planè &longs;ine optima ratione feci&longs;&longs;e vi­<lb/>deatur. Neque verò, quia natura &longs;it vis quæ ratione vtatur, iam enim ratione vti e&longs;t animæ, non <lb/>naturæ. Natura porrò <foreign lang="greek">u)potatikw_s</foreign> & ex &longs;ua natura & e&longs;&longs;entia &longs;ine cognitione agit pro fine | <arrow.to.target n="marg228"></arrow.to.target><lb/>pulmonem ad cibi &longs;umptionem, & re&longs;pirationem. </s><s>vt nihil planè &longs;ine optima ratione feci&longs;&longs;e vi­<lb/>deatur. </s><s>Neque verò, quia natura &longs;it vis quæ ratione vtatur, iam enim ratione vti e&longs;t animæ, non <lb/>naturæ. </s><s>Natura porrò <foreign lang="greek">u)potatikw_s</foreign> & ex &longs;ua natura & e&longs;&longs;entia &longs;ine cognitione agit pro fine |
| <pb xlink:href="014/01/042.jpg" pagenum="23"/>con&longs;equendo; & &longs;iquo pacto collocetur <foreign lang="greek">e)nlogikai_s dunamesi\n</foreign> ide&longs;t in facultatibus ratiocinanti­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/042.jpg" pagenum="23"/>con&longs;equendo; & &longs;iquo pacto collocetur <foreign lang="greek">e)nlogikai_s dunamesi\n</foreign> ide&longs;t in facultatibus ratiocinanti­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg229"></arrow.to.target><lb/>bus, non e&longs;t ideo, quia ratiocinans agat; &longs;ed vel quòd agendo proce&longs;&longs;um rationis imitetur; vel <lb/>quia nil pror&longs;us efficiat; cuius non optima ratio po&longs;sit afferri quæ petitur à duobus initijs: alte­<lb/>ro quidem, quod aliter e&longs;fici non potuerit: atque id à materia ducitur, vt quòd cornigera <expan abbr="careãt">careant</expan> <lb/>dentibus &longs;uperioribus: neque enim materia, cùm abierit in cornua, &longs;uppetit dentibus, aut quòd <lb/>ita fieri præ&longs;titerit: hoc verò pendet à fine ex quibus omnis rerum naturalium ordo deriuatur, <lb/>& cunctorum &longs;en&longs;ilium commen&longs;us conuenienti&longs;simus exi&longs;tit quem generali nomine <foreign lang="greek">lo\gon</foreign><lb/>& rationem licet appellare. Quamobrem &longs;ic omnia di&longs;pen&longs;antur in vniuer&longs;o, vt vis illa com­<lb/>munis & vniuer&longs;alis quæ &longs;cilicet per omnia pertinet, tamet&longs;i tum &longs;uum robur o&longs;tentat atque, vt <lb/>ita dixerim, &longs;apientiam, cùm animal producere aggreditur: non &longs;ine &longs;ummo iudicio cum pru­<lb/>dente patrefamilias ab Ari&longs;totele conferatur.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Vt enim ille nihil amittit ex quo facere aliquid <lb/> | <arrow.to.target n="marg229"></arrow.to.target><lb/>bus, non e&longs;t ideo, quia ratiocinans agat; &longs;ed vel quòd agendo proce&longs;&longs;um rationis imitetur; vel <lb/>quia nil pror&longs;us efficiat; cuius non optima ratio po&longs;sit afferri quæ petitur à duobus initijs: alte­<lb/>ro quidem, quod aliter e&longs;fici non potuerit: atque id à materia ducitur, vt quòd cornigera <expan abbr="careãt">careant</expan> <lb/>dentibus &longs;uperioribus: neque enim materia, cùm abierit in cornua, &longs;uppetit dentibus, aut quòd <lb/>ita fieri præ&longs;titerit: hoc verò pendet à fine ex quibus omnis rerum naturalium ordo deriuatur, <lb/>& cunctorum &longs;en&longs;ilium commen&longs;us conuenienti&longs;simus exi&longs;tit quem generali nomine <foreign lang="greek">lo\gon</foreign><lb/>& rationem licet appellare. </s><s>Quamobrem &longs;ic omnia di&longs;pen&longs;antur in vniuer&longs;o, vt vis illa com­<lb/>munis & vniuer&longs;alis quæ &longs;cilicet per omnia pertinet, tamet&longs;i tum &longs;uum robur o&longs;tentat atque, vt <lb/>ita dixerim, &longs;apientiam, cùm animal producere aggreditur: non &longs;ine &longs;ummo iudicio cum pru­<lb/>dente patrefamilias ab Ari&longs;totele conferatur.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Vt enim ille nihil amittit ex quo facere aliquid <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg230"></arrow.to.target><lb/>commodi po&longs;sit, & ita di&longs;pen&longs;at in cura rei familiaris, vt optimus cibus liberis præbeatur, dete­<lb/>rior &longs;eruis, omnium pe&longs;simus &longs;ociis animalibus, &longs;ic in ortu ip&longs;o natura ex materia &longs;ynceri&longs;sima <lb/>carnem & aliorum &longs;en&longs;uum corpora conficit: in excrementis o&longs;&longs;a, pilos & reliqua generis eiu&longs;­<lb/>dem con&longs;tituit. Ab his tu de c&ecedil;teris iudicium facito. Nil igitur in natura, quin illius v&longs;us, aut <lb/>vnus, aut plures indicari po&longs;sint quo, &longs;i careat, aliter habendum non erit, quam manus mort<gap/>a, <lb/> | <arrow.to.target n="marg230"></arrow.to.target><lb/>commodi po&longs;sit, & ita di&longs;pen&longs;at in cura rei familiaris, vt optimus cibus liberis præbeatur, dete­<lb/>rior &longs;eruis, omnium pe&longs;simus &longs;ociis animalibus, &longs;ic in ortu ip&longs;o natura ex materia &longs;ynceri&longs;sima <lb/>carnem & aliorum &longs;en&longs;uum corpora conficit: in excrementis o&longs;&longs;a, pilos & reliqua generis eiu&longs;­<lb/>dem con&longs;tituit. </s><s>Ab his tu de c&ecedil;teris iudicium facito. </s><s>Nil igitur in natura, quin illius v&longs;us, aut <lb/>vnus, aut plures indicari po&longs;sint quo, &longs;i careat, aliter habendum non erit, quam manus mort<gap/>a, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg231"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine lapidea quæ &longs;olo nomine &longs;unt manus, ratione verò non item. Nam cuncta o&longs;&longs;icio, & pote­<lb/>&longs;tate definiuntur,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quibus &longs;i priuentur, iam non amplius eadem reputanda, &longs;ed ambiguè, <expan abbr="Quã-">Quan­<lb/></expan> | <arrow.to.target n="marg231"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine lapidea quæ &longs;olo nomine &longs;unt manus, ratione verò non item. </s><s>Nam cuncta o&longs;&longs;icio, & pote­<lb/>&longs;tate definiuntur,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quibus &longs;i priuentur, iam non amplius eadem reputanda, &longs;ed ambiguè, <expan abbr="Quã-">Quan­<lb/></expan> |
| <arrow.to.target n="marg232"></arrow.to.target><lb/>quam vnum rei vnius v&longs;um pro natura expectare oportet qui quidem &longs;it præcipuus. Sic enim <lb/>optimè in&longs;trumenta proficiunt, &longs;i eorum &longs;ingula non multis o&longs;&longs;iciis, &longs;ed vni de&longs;eruiant. Neque <lb/>tale quippiam natura facit, vt fabri ferrarij propter inopiam & <foreign lang="greek">penix<gap/>w_s</foreign>, ide&longs;t more pauperum <lb/>gladium delphicum. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quo & ad &longs;acra peragenda <expan abbr="victimas&qacute;">victimasque</expan>. &longs;ecandas & ad c&ecedil;dendos &longs;onteis <lb/> | <arrow.to.target n="marg232"></arrow.to.target><lb/>quam vnum rei vnius v&longs;um pro natura expectare oportet qui quidem &longs;it præcipuus. </s><s>Sic enim <lb/>optimè in&longs;trumenta proficiunt, &longs;i eorum &longs;ingula non multis o&longs;&longs;iciis, &longs;ed vni de&longs;eruiant. </s><s>Neque <lb/>tale quippiam natura facit, vt fabri ferrarij propter inopiam & <foreign lang="greek">penix<gap/>w_s</foreign>, ide&longs;t more pauperum <lb/>gladium delphicum. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quo & ad &longs;acra peragenda <expan abbr="victimas&qacute;">victimasque</expan>. &longs;ecandas & ad c&ecedil;dendos &longs;onteis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg233"></arrow.to.target><lb/>vterentur. nec vt illi qui propter frugalitatem veru fabricabant, quo item lucerna figeretur: ex <lb/>quo dicebatur <foreign lang="greek">o)beliskolu/xnion</foreign> <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> nomine &longs;cilicet, vtrunque &longs;ignificante o&longs;ficium. Atque arti <lb/> | <arrow.to.target n="marg233"></arrow.to.target><lb/>vterentur. </s><s>nec vt illi qui propter frugalitatem veru fabricabant, quo item lucerna figeretur: ex <lb/>quo dicebatur <foreign lang="greek">o)beliskolu/xnion</foreign> <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> nomine &longs;cilicet, vtrunque &longs;ignificante o&longs;ficium. </s><s>Atque arti <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg234"></arrow.to.target><lb/>quidem materia deficere pote&longs;t; natura copiis omnibus affluit & abundat: itaque vnam rem vni <lb/>muneri delegat; & &longs;iqui alij v&longs;us o&longs;tendantur, huic vni quodam modo &longs;eruiunt, vt aliàs o&longs;ten­<lb/>demus. Cùm verò nonnunquam eueniat, vt plura quidem o&longs;ficia, veruntamen non &longs;e&longs;e vici&longs;­<lb/>&longs;im re&longs;picientia pr&ecedil;&longs;to &longs;int; quid enim gu&longs;tui cum locutione, aut re&longs;pirationi cum alimento? &longs;ic <lb/>natura rebus omnibus prudenti&longs;simè con&longs;uluit quæ propter melius ita effecerit: id verò &longs;ic con­<lb/>tingit, quòd vnum præ&longs;tat o&longs;ficium, quia nece&longs;&longs;arium &longs;it; alterum commoditatis ergò &longs;ubiungit. <lb/> | <arrow.to.target n="marg234"></arrow.to.target><lb/>quidem materia deficere pote&longs;t; natura copiis omnibus affluit & abundat: itaque vnam rem vni <lb/>muneri delegat; & &longs;iqui alij v&longs;us o&longs;tendantur, huic vni quodam modo &longs;eruiunt, vt aliàs o&longs;ten­<lb/>demus. </s><s>Cùm verò nonnunquam eueniat, vt plura quidem o&longs;ficia, veruntamen non &longs;e&longs;e vici&longs;­<lb/>&longs;im re&longs;picientia pr&ecedil;&longs;to &longs;int; quid enim gu&longs;tui cum locutione, aut re&longs;pirationi cum alimento? &longs;ic <lb/>natura rebus omnibus prudenti&longs;simè con&longs;uluit quæ propter melius ita effecerit: id verò &longs;ic con­<lb/>tingit, quòd vnum præ&longs;tat o&longs;ficium, quia nece&longs;&longs;arium &longs;it; alterum commoditatis ergò &longs;ubiungit. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg235"></arrow.to.target><lb/>Nece&longs;&longs;arius enim fuerat gu&longs;tatus: quippe quòd animal &longs;u&longs;tineri non po&longs;&longs;et, ni&longs;i aleretur, alimen­<lb/>ti verò &longs;en&longs;us e&longs;t gu&longs;tus qui quidem in perfectis perfectus e&longs;&longs;e perhibetur, & imperfectus in im­<lb/>perfectis. os item nece&longs;&longs;arium, vt eo &longs;umatur alimentum. &longs;ed ita &longs;abricatus e&longs;t &longs;en&longs;us ille, vt non <lb/>alio in&longs;trumento, aut loco natura locutioni melius prouidere potuerit. Sic etiam po&longs;tquàm ore <lb/>cibus erat capiendus, indè quoque perbellè valuit &longs;ubuenire calori &longs;piratum efficiens per quem <lb/>exhalare po&longs;&longs;et, ne copia &longs;uffocatus extingueretur, & animal enecaret. Neque hic talpæ oculos, <lb/>aut muli genitalia commemorare oportet, quorum nullus &longs;it v&longs;us in rerum natura. &longs;unt enim <lb/>hæc orbata & imperfecta, quòd efficientium progre&longs;&longs;us impediuntur &longs;uperante materia. vt ta­<lb/>met&longs;i efficientia &longs;ummum conficere &longs;tudent; ex hac materia non aliud po&longs;sint efficere, neque <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <lb/>vlterius promouere: non &longs;ecus àc &longs;i optimus pi&longs;tor panem candidi&longs;simum ex hordeo, &longs;icut è <lb/>tritico vellet interere. Neque enim ad eum candorem &longs;e perduci hordei materia pateretur. <lb/>quanuis &longs;u&longs;picandum non &longs;it, naturam rei potiori con&longs;ului&longs;&longs;e quam tamen, &longs;i pr&ecedil;&longs;tare voluerit, <lb/>illud mali perpetuo &longs;it affixum, vt &longs;i cui legislatori ciuitatem ex opulentis con&longs;tituere libeat, ade­<lb/>runt nece&longs;&longs;ario pauperes, qui diuitum erunt a&longs;&longs;eclæ<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/>. Multi enim &longs;unt, qui diuitum ope indi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg235"></arrow.to.target><lb/>Nece&longs;&longs;arius enim fuerat gu&longs;tatus: quippe quòd animal &longs;u&longs;tineri non po&longs;&longs;et, ni&longs;i aleretur, alimen­<lb/>ti verò &longs;en&longs;us e&longs;t gu&longs;tus qui quidem in perfectis perfectus e&longs;&longs;e perhibetur, & imperfectus in im­<lb/>perfectis. </s><s>os item nece&longs;&longs;arium, vt eo &longs;umatur alimentum. &longs;ed ita &longs;abricatus e&longs;t &longs;en&longs;us ille, vt non <lb/>alio in&longs;trumento, aut loco natura locutioni melius prouidere potuerit. </s><s>Sic etiam po&longs;tquàm ore <lb/>cibus erat capiendus, indè quoque perbellè valuit &longs;ubuenire calori &longs;piratum efficiens per quem <lb/>exhalare po&longs;&longs;et, ne copia &longs;uffocatus extingueretur, & animal enecaret. </s><s>Neque hic talpæ oculos, <lb/>aut muli genitalia commemorare oportet, quorum nullus &longs;it v&longs;us in rerum natura. &longs;unt enim <lb/>hæc orbata & imperfecta, quòd efficientium progre&longs;&longs;us impediuntur &longs;uperante materia. </s><s>vt ta­<lb/>met&longs;i efficientia &longs;ummum conficere &longs;tudent; ex hac materia non aliud po&longs;sint efficere, neque <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <lb/>vlterius promouere: non &longs;ecus àc &longs;i optimus pi&longs;tor panem candidi&longs;simum ex hordeo, &longs;icut è <lb/>tritico vellet interere. </s><s>Neque enim ad eum candorem &longs;e perduci hordei materia pateretur. </s><s><lb/>quanuis &longs;u&longs;picandum non &longs;it, naturam rei potiori con&longs;ului&longs;&longs;e quam tamen, &longs;i pr&ecedil;&longs;tare voluerit, <lb/>illud mali perpetuo &longs;it affixum, vt &longs;i cui legislatori ciuitatem ex opulentis con&longs;tituere libeat, ade­<lb/>runt nece&longs;&longs;ario pauperes, qui diuitum erunt a&longs;&longs;eclæ<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/>. Multi enim &longs;unt, qui diuitum ope indi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg236"></arrow.to.target><lb/>geant. Vnde illud e&longs;t Simonidis poëtæ dictum de &longs;apientibus & diuitibus. Nam cum Hieronis <lb/> | <arrow.to.target n="marg236"></arrow.to.target><lb/>geant. </s><s>Vnde illud e&longs;t Simonidis poëtæ dictum de &longs;apientibus & diuitibus. </s><s>Nam cum Hieronis <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg237"></arrow.to.target><lb/>Syracu&longs;arum regis vxor, aliquando rogaret Simonidem, vtrum melius e&longs;&longs;et &longs;ieri &longs;apientem, an <lb/>diuitem? ille re&longs;pondit è ve&longs;tigio, fieri diuitem. quoniam viri &longs;apientes diuitum domos &longs;requen <lb/>tarent, & ab iis nece&longs;&longs;aria ad humanum victum petere cogerentur. Facit igitur ea natura, &longs;eu vi­<lb/>detur potius facere fru&longs;trà; quoniam, vt faceret id, quod in eo genere optimum foret, parum hoc <lb/>mali admittere coacta e&longs;t. Atque id quidem rarò contingit, vt in tanta mole non videatur e&longs;&longs;e <lb/>curandum. Neque hoc ip&longs;um etiam præter naturam &longs;impliciter, quippe quòd ex materiæ ne­<lb/>ce&longs;sitate proueniat. Nil igitur fru&longs;tra natura & Deus efficiunt. Ex eo quoque fonte dimanat, <lb/>quòd nihil idem per &longs;e e&longs;&longs;e, & ab alio fieri queat; quo pronuntiato v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles 1. de An. <lb/> | <arrow.to.target n="marg237"></arrow.to.target><lb/>Syracu&longs;arum regis vxor, aliquando rogaret Simonidem, vtrum melius e&longs;&longs;et &longs;ieri &longs;apientem, an <lb/>diuitem? </s><s>ille re&longs;pondit è ve&longs;tigio, fieri diuitem. </s><s>quoniam viri &longs;apientes diuitum domos &longs;requen <lb/>tarent, & ab iis nece&longs;&longs;aria ad humanum victum petere cogerentur. </s><s>Facit igitur ea natura, &longs;eu vi­<lb/>detur potius facere fru&longs;trà; quoniam, vt faceret id, quod in eo genere optimum foret, parum hoc <lb/>mali admittere coacta e&longs;t. </s><s>Atque id quidem rarò contingit, vt in tanta mole non videatur e&longs;&longs;e <lb/>curandum. </s><s>Neque hoc ip&longs;um etiam præter naturam &longs;impliciter, quippe quòd ex materiæ ne­<lb/>ce&longs;sitate proueniat. </s><s>Nil igitur fru&longs;tra natura & Deus efficiunt. </s><s>Ex eo quoque fonte dimanat, <lb/>quòd nihil idem per &longs;e e&longs;&longs;e, & ab alio fieri queat; quo pronuntiato v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles 1. de An. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg238"></arrow.to.target><lb/>idque generatim &longs;ump&longs;it; &longs;iue ab aliquo, vt ab efficiente, &longs;iue vt à fine penderet: nam quid opus <lb/>e&longs;t, vt quod ex &longs;e habet, ab alio mendicetur? præterquàm quòd eueniret, vt contradicentia con­<lb/> | <arrow.to.target n="marg238"></arrow.to.target><lb/>idque generatim &longs;ump&longs;it; &longs;iue ab aliquo, vt ab efficiente, &longs;iue vt à fine penderet: nam quid opus <lb/>e&longs;t, vt quod ex &longs;e habet, ab alio mendicetur? </s><s>præterquàm quòd eueniret, vt contradicentia con­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg239"></arrow.to.target><lb/>&longs;i&longs;terent: &longs;iquidem: quatenus ex &longs;e iam haberet; quatenus ex alio; deficeret. Verùm neque etiam <lb/><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> deficere Deus & natura &longs;olent in nece&longs;&longs;ariis. ac &longs;iquando hoc eueniat, id incerto quodam ca&longs;u <lb/> | <arrow.to.target n="marg239"></arrow.to.target><lb/>&longs;i&longs;terent: &longs;iquidem: quatenus ex &longs;e iam haberet; quatenus ex alio; deficeret. </s><s>Verùm neque etiam <lb/><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> deficere Deus & natura &longs;olent in nece&longs;&longs;ariis. </s><s>ac &longs;iquando hoc eueniat, id incerto quodam ca&longs;u <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg240"></arrow.to.target><lb/>fit, quo materia quidem contumax e&longs;t; nec ritè eam tractantibus obedit: verùm, quia non pen­<lb/>det ex nece&longs;sitate materiæ, non perpetuum e&longs;t, velut illa quæ de talpa & mulo pronunciauimus; | <arrow.to.target n="marg240"></arrow.to.target><lb/>fit, quo materia quidem contumax e&longs;t; nec ritè eam tractantibus obedit: verùm, quia non pen­<lb/>det ex nece&longs;sitate materiæ, non perpetuum e&longs;t, velut illa quæ de talpa & mulo pronunciauimus; |
| <pb xlink:href="014/01/043.jpg" pagenum="24"/>&longs;ed infinitum, vt quòd &longs;ine digitis homo oriatur. H&ecedil;c verò &longs;unt præter naturam &longs;impliciter, & ad <lb/> | <pb xlink:href="014/01/043.jpg" pagenum="24"/>&longs;ed infinitum, vt quòd &longs;ine digitis homo oriatur. </s><s>H&ecedil;c verò &longs;unt præter naturam &longs;impliciter, & ad <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg241"></arrow.to.target><lb/>mon&longs;tra re&longs;eruntur. Neque verò illud mon&longs;trum e&longs;t, quòd mulus non propaget, & talpa non <lb/>cernat. &longs;emper enim &longs;ic euenit, aut plurimum; & &longs;ecundum naturam igitur. Sed quòd hic &longs;ine <lb/>oculis, aut digitis oriatur, in&longs;requens e&longs;t: itaque præter naturam. C&ecedil;terùm de hi&longs;ce differentiis <lb/>pluribus po&longs;teà di&longs;&longs;eretur. At verò &longs;i non abundat natura, neque deficit; certè complebit om­<lb/> | <arrow.to.target n="marg241"></arrow.to.target><lb/>mon&longs;tra re&longs;eruntur. </s><s>Neque verò illud mon&longs;trum e&longs;t, quòd mulus non propaget, & talpa non <lb/>cernat. &longs;emper enim &longs;ic euenit, aut plurimum; & &longs;ecundum naturam igitur. </s><s>Sed quòd hic &longs;ine <lb/>oculis, aut digitis oriatur, in&longs;requens e&longs;t: itaque præter naturam. </s><s>C&ecedil;terùm de hi&longs;ce differentiis <lb/>pluribus po&longs;teà di&longs;&longs;eretur. </s><s>At verò &longs;i non abundat natura, neque deficit; certè complebit om­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg242"></arrow.to.target><lb/>nia quæcunque aggredietur, vt omnibus &longs;uis numeris & partibus ab&longs;oluta &longs;int quæ quidem pro <lb/>cuiu&longs;que rei ratione de&longs;iderantur. Nil igitur erit in natura (ni&longs;i quæ vis ob&longs;titir) imperfectum; <lb/>quando ad extremum &longs;ui motus natura peruenerit. Neque &longs;olùm; quia naturæ mouentis offi­<lb/>cia non amplius flagiter: verùm etiam, quod in eo genere &longs;ummum &longs;it & extremum quo natura <lb/>queat a&longs;pirare. Et verò vt negari non pote&longs;t, in omni rerum in&longs;titutione e&longs;&longs;e aliquid extremum, <lb/>atque per&longs;ectum, pictura enim & fabrica <expan abbr="c&ecedil;ter&ecedil;&qacute;">c&ecedil;ter&ecedil;que</expan>. artes habent quendam ab&longs;oluti operis <expan abbr="effectũ">effectum</expan>: <lb/>&longs;ic in vite & homine dandum e&longs;t naturam &longs;uo quodam itinere peruenire ad extremum quod in <lb/>eo genere &longs;it præ&longs;tanti&longs;simum, atque illud e&longs;t, vt &longs;uo quæque res munere fungatur, veluti quòd <lb/>plantæ &longs;ructum ferant, & animalia con&longs;imile generare po&longs;sint. Quocirca neque etiam videtur <lb/>aggredi id quod &longs;e adepturam non &longs;perat, cùm perpetuò contendar in finem, quo impo&longs;ito tum <lb/>res ab&longs;oluta e&longs;t: hic &longs;i tollatur, iam non habebit natura quo properet. ecquid igitur cau&longs;&longs;æ, cur <lb/> | <arrow.to.target n="marg242"></arrow.to.target><lb/>nia quæcunque aggredietur, vt omnibus &longs;uis numeris & partibus ab&longs;oluta &longs;int quæ quidem pro <lb/>cuiu&longs;que rei ratione de&longs;iderantur. </s><s>Nil igitur erit in natura (ni&longs;i quæ vis ob&longs;titir) imperfectum; <lb/>quando ad extremum &longs;ui motus natura peruenerit. </s><s>Neque &longs;olùm; quia naturæ mouentis offi­<lb/>cia non amplius flagiter: verùm etiam, quod in eo genere &longs;ummum &longs;it & extremum quo natura <lb/>queat a&longs;pirare. </s><s>Et verò vt negari non pote&longs;t, in omni rerum in&longs;titutione e&longs;&longs;e aliquid extremum, <lb/>atque per&longs;ectum, pictura enim & fabrica <expan abbr="c&ecedil;ter&ecedil;&qacute;">c&ecedil;ter&ecedil;que</expan>. artes habent quendam ab&longs;oluti operis <expan abbr="effectũ">effectum</expan>: <lb/>&longs;ic in vite & homine dandum e&longs;t naturam &longs;uo quodam itinere peruenire ad extremum quod in <lb/>eo genere &longs;it præ&longs;tanti&longs;simum, atque illud e&longs;t, vt &longs;uo quæque res munere fungatur, veluti quòd <lb/>plantæ &longs;ructum ferant, & animalia con&longs;imile generare po&longs;sint. </s><s>Quocirca neque etiam videtur <lb/>aggredi id quod &longs;e adepturam non &longs;perat, cùm perpetuò contendar in finem, quo impo&longs;ito tum <lb/>res ab&longs;oluta e&longs;t: hic &longs;i tollatur, iam non habebit natura quo properet. </s><s>ecquid igitur cau&longs;&longs;æ, cur <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg243"></arrow.to.target><lb/>mouere incipiat? &longs;emper enim malè habebit & &longs;ru&longs;tra laborabit. præ&longs;tat ergo quie&longs;cere. Verun­<lb/>tamen, cùm ex artibus aliquæ <expan abbr="naturã">naturam</expan> imitentur, vt pictura, <expan abbr="nõnullæ">nonnullæ</expan> <expan abbr="&longs;uppleãt">&longs;uppleant</expan> & perficiant ea, qu&ecedil; <lb/>natura non pote&longs;t, vt chirurgica, neque enim natura pote&longs;t os luxatum componere; &longs;ic <foreign lang="greek">h(texun</foreign><lb/>in agticultura <foreign lang="greek">u(ph<gap/>etei_ th_|fu/sei</foreign>, vt in&longs;itione & &longs;tercoratione <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non igitur (dicet qui&longs;piam.) <lb/> | <arrow.to.target n="marg243"></arrow.to.target><lb/>mouere incipiat? &longs;emper enim malè habebit & &longs;ru&longs;tra laborabit. </s><s>præ&longs;tat ergo quie&longs;cere. </s><s>Verun­<lb/>tamen, cùm ex artibus aliquæ <expan abbr="naturã">naturam</expan> imitentur, vt pictura, <expan abbr="nõnullæ">nonnullæ</expan> <expan abbr="&longs;uppleãt">&longs;uppleant</expan> & perficiant ea, qu&ecedil; <lb/>natura non pote&longs;t, vt chirurgica, neque enim natura pote&longs;t os luxatum componere; &longs;ic <foreign lang="greek">h(texun</foreign><lb/>in agticultura <foreign lang="greek">u(ph<gap/>etei_ th_|fu/sei</foreign>, vt in&longs;itione & &longs;tercoratione <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non igitur (dicet qui&longs;piam.) <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg244"></arrow.to.target><lb/>natura cuncta perficiet, quæ natura exi&longs;tunt. Ni&longs;i dicamus artem &longs;ic perficere ea, quæ lunt na­<lb/>tura, quatenus &longs;ine illius ope natura non po&longs;&longs;et opera &longs;ua pr&ecedil;&longs;tare; qua&longs;i ars in operis partem ac­<lb/>cipiatur, quandò non &longs;ubmini&longs;trat ars agendi patiendiúe facultatem rebus naturalibus: &longs;ed ap­<lb/>plicat agentia ad patientia, & è medio tollit impedimenta. his expeditis, natura tum per &longs;e ip­<lb/>&longs;am operatur, vt o&longs;&longs;a conglutinat. Itaque medicina <expan abbr="aliæ&qacute;">aliæque</expan>. artes naturæ mini&longs;træ dicuntur. <lb/>Quinimmo, &longs;i rem ip&longs;am diligentius ob&longs;erues, natura perficit ea quæ fiunt ab arte. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ecce &longs;erit <lb/> | <arrow.to.target n="marg244"></arrow.to.target><lb/>natura cuncta perficiet, quæ natura exi&longs;tunt. </s><s>Ni&longs;i dicamus artem &longs;ic perficere ea, quæ lunt na­<lb/>tura, quatenus &longs;ine illius ope natura non po&longs;&longs;et opera &longs;ua pr&ecedil;&longs;tare; qua&longs;i ars in operis partem ac­<lb/>cipiatur, quandò non &longs;ubmini&longs;trat ars agendi patiendiúe facultatem rebus naturalibus: &longs;ed ap­<lb/>plicat agentia ad patientia, & è medio tollit impedimenta. </s><s>his expeditis, natura tum per &longs;e ip­<lb/>&longs;am operatur, vt o&longs;&longs;a conglutinat. </s><s>Itaque medicina <expan abbr="aliæ&qacute;">aliæque</expan>. artes naturæ mini&longs;træ dicuntur. </s><s><lb/>Quinimmo, &longs;i rem ip&longs;am diligentius ob&longs;erues, natura perficit ea quæ fiunt ab arte. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ecce &longs;erit <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg245"></arrow.to.target><lb/>agticola, is vere pluuiam exoptat qu&ecedil; promoueat &longs;egetes, & &longs;olem, qui &ecedil;&longs;tate maturet; at que ita <lb/>&longs;ementem accommodat ad anni tempe&longs;tates, vt cum frugum profectu congruant. Aedificator <lb/>etiam &longs;a&longs;tigium conficit fornicatum, quia lapides nu<gap/> <expan abbr="pondere&qacute;">pondereque</expan>. proprio pr&ecedil;grauantes, conten <lb/>dendo ad centrum, & &longs;e&longs;e vici&longs;sim comprimendo, redduntur immobiles. Itaque iam hic ars <lb/> | <arrow.to.target n="marg245"></arrow.to.target><lb/>agticola, is vere pluuiam exoptat qu&ecedil; promoueat &longs;egetes, & &longs;olem, qui &ecedil;&longs;tate maturet; at que ita <lb/>&longs;ementem accommodat ad anni tempe&longs;tates, vt cum frugum profectu congruant. </s><s>Aedificator <lb/>etiam &longs;a&longs;tigium conficit fornicatum, quia lapides nu<gap/> <expan abbr="pondere&qacute;">pondereque</expan>. proprio pr&ecedil;grauantes, conten <lb/>dendo ad centrum, & &longs;e&longs;e vici&longs;sim comprimendo, redduntur immobiles. </s><s>Itaque iam hic ars <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg246"></arrow.to.target><lb/>perfectis vtitur; &longs;ed quoniam aptat ad v&longs;us humanos; etiam perficere perhibetur. Ergo &longs;impli­<lb/> | <arrow.to.target n="marg246"></arrow.to.target><lb/>perfectis vtitur; &longs;ed quoniam aptat ad v&longs;us humanos; etiam perficere perhibetur. </s><s>Ergo &longs;impli­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg247"></arrow.to.target><lb/>citer per&longs;ectio profici&longs;citur à natura quam ita per&longs;equitur, vt ab eo progre&longs;&longs;u ne digito quidem <lb/>recedat. Itaque ars etiam naturæ motibus ob&longs;equitur & hunc illi opponit, vt vim naturæ &longs;upe­<lb/>rantis reprimens<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> varios & multiplices v&longs;us exhibere po&longs;sit. At verò perfectionem præ&longs;tat na­<lb/> | <arrow.to.target n="marg247"></arrow.to.target><lb/>citer per&longs;ectio profici&longs;citur à natura quam ita per&longs;equitur, vt ab eo progre&longs;&longs;u ne digito quidem <lb/>recedat. </s><s>Itaque ars etiam naturæ motibus ob&longs;equitur & hunc illi opponit, vt vim naturæ &longs;upe­<lb/>rantis reprimens<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> varios & multiplices v&longs;us exhibere po&longs;sit. </s><s>At verò perfectionem præ&longs;tat na­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg248"></arrow.to.target><lb/>tura, quòd vnaquæque res naturalis &longs;ic agit; quia &longs;ic natura comparata e&longs;t. Et (ni pror&longs;us fallor) <lb/>aliter &longs;e res habet atque in c&ecedil;teris, quorum v&longs;us aliquis e&longs;&longs;e &longs;olet. Siquidem alia &longs;unt huiu&longs;mo­<lb/>di, vt ijs vtamur; at nos i&longs;tis vtimur quia &longs;unt huiu&longs;modi: exempli gratia, &longs;ic frenum e&longs;t compa­<lb/>ratum, vt eques illo vtatur. atid fabricatur ex ferro, quia ferrum tale e&longs;t, vt eo po&longs;sit vti in illo <lb/>o&longs;ficio pr&ecedil;&longs;tando. Quapropter opinor in iis qu&ecedil; &longs;truuntur, vt cæteris v&longs;ui &longs;int, quarum artium <lb/>v&longs;us e&longs;t proprius, eas e&longs;&longs;e præferendas: &longs;ic in cæteris vbi v&longs;us &longs;it, quia &longs;int huiu&longs;modi rem aliter <lb/>&longs;e habere puto, nimirum cedere illam, quæ vtatur. aut ita di&longs;tingueres ex v&longs;u fieri bonas; aut <lb/>quòd iis vtamur; quia bonæ &longs;unt eæ quidem vtente &longs;unt imperfectiores, has etiam antecellere <lb/>vtenti non inconuenit. Ita &longs;it, vt naturam &longs;emper arti pr&ecedil;ponam; aut &longs;iquid &longs;uperioris <expan abbr="agno&longs;cã">agno&longs;cam</expan> <lb/>in v&longs;u rerum naturalium, id ego hominem faciam, qui & ip&longs;e e&longs;t præ&longs;tanti&longs;sima natura, cui om­<lb/> | <arrow.to.target n="marg248"></arrow.to.target><lb/>tura, quòd vnaquæque res naturalis &longs;ic agit; quia &longs;ic natura comparata e&longs;t. </s><s>Et (ni pror&longs;us fallor) <lb/>aliter &longs;e res habet atque in c&ecedil;teris, quorum v&longs;us aliquis e&longs;&longs;e &longs;olet. </s><s>Siquidem alia &longs;unt huiu&longs;mo­<lb/>di, vt ijs vtamur; at nos i&longs;tis vtimur quia &longs;unt huiu&longs;modi: exempli gratia, &longs;ic frenum e&longs;t compa­<lb/>ratum, vt eques illo vtatur. </s><s>atid fabricatur ex ferro, quia ferrum tale e&longs;t, vt eo po&longs;sit vti in illo <lb/>o&longs;ficio pr&ecedil;&longs;tando. </s><s>Quapropter opinor in iis qu&ecedil; &longs;truuntur, vt cæteris v&longs;ui &longs;int, quarum artium <lb/>v&longs;us e&longs;t proprius, eas e&longs;&longs;e præferendas: &longs;ic in cæteris vbi v&longs;us &longs;it, quia &longs;int huiu&longs;modi rem aliter <lb/>&longs;e habere puto, nimirum cedere illam, quæ vtatur. </s><s>aut ita di&longs;tingueres ex v&longs;u fieri bonas; aut <lb/>quòd iis vtamur; quia bonæ &longs;unt eæ quidem vtente &longs;unt imperfectiores, has etiam antecellere <lb/>vtenti non inconuenit. </s><s>Ita &longs;it, vt naturam &longs;emper arti pr&ecedil;ponam; aut &longs;iquid &longs;uperioris <expan abbr="agno&longs;cã">agno&longs;cam</expan> <lb/>in v&longs;u rerum naturalium, id ego hominem faciam, qui & ip&longs;e e&longs;t præ&longs;tanti&longs;sima natura, cui om­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg249"></arrow.to.target><lb/>nia quodammodo nata e&longs;&longs;e docent philo&longs;ophi<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> de qua re aliàs. Sed redeamus ad naturam. Ea <lb/> | <arrow.to.target n="marg249"></arrow.to.target><lb/>nia quodammodo nata e&longs;&longs;e docent philo&longs;ophi<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> de qua re aliàs. </s><s>Sed redeamus ad naturam. </s><s>Ea <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg250"></arrow.to.target><lb/>&longs;anè quemadmodum antè monuimus, eundem tenorem perpetuò &longs;eruat, quippe quæ &longs;implex <lb/>&longs;it, nec varios v&longs;us re&longs;piciat, &longs;ed id &longs;olummodo, quod &longs;uum ip&longs;ius proprium e&longs;t. Itaque &longs;em­<lb/>per ignis a&longs;cendit, & vbi in &longs;uperiorem locum peruenerit, ibi quoque manet &longs;uapte natura: ter­<lb/>ra item de&longs;cendit ad centrum in quo perpetuò quie&longs;ceret, ni&longs;i ob&longs;taret cau&longs;&longs;a violans. ac &longs;i &longs;ecus <lb/>eueniat, externa aliqua cau&longs;&longs;a pote&longs;t a&longs;signari varietatis illius, <expan abbr="neq;">neque</expan> enim id iam amplius e&longs;t pro­<lb/>ratione naturæ, vt &longs;i terra maneat in loco &longs;uperiore, aut è loco &longs;uo moueatur: & cau&longs;la reddi <lb/>pote&longs;t, cur de&longs;cendat nunc, mox autem quie&longs;cat. illud enim e&longs;t naturæ imperfectæ, qu&ecedil; ad per­<lb/>fectionem tendit, hoc iam eius qu&ecedil; perfectionem &longs;uam con&longs;ecuta fuerit. Semper ergo &longs;ui &longs;imi­<lb/>lis e&longs;t ip&longs;a natura, vt etiam de con&longs;imilibus idem iudicium non ab&longs;urdè fia, aut item afferenda <lb/>ratio, cur or<gap/>o ille fuerit immutatus; vt puta &longs;i ratio per&longs;uadet ex a&longs;tris vnum e&longs;&longs;e rotundum, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>quoque iudicium de c&ecedil;teris &longs;erre oportebit, aut di&longs;criminis ratio reddenda. Sic cùm commune <lb/>&longs;it compluribus animalibus habere cor, & in quibu&longs;dam, vt in auibus ob&longs;eruemus, ip&longs;um primò <lb/>produci eodem modo de c&ecedil;teris iudicabimus: ni&longs;i cau&longs;&longs;a &longs;uccurrat, cur in re con&longs;imili diuer&longs;um <lb/>in&longs;titutum natura tenuerit. ac ni&longs;i ratio &longs;ubueniat pertinacis omnino animi &longs;it id quod con&longs;tat | <arrow.to.target n="marg250"></arrow.to.target><lb/>&longs;anè quemadmodum antè monuimus, eundem tenorem perpetuò &longs;eruat, quippe quæ &longs;implex <lb/>&longs;it, nec varios v&longs;us re&longs;piciat, &longs;ed id &longs;olummodo, quod &longs;uum ip&longs;ius proprium e&longs;t. </s><s>Itaque &longs;em­<lb/>per ignis a&longs;cendit, & vbi in &longs;uperiorem locum peruenerit, ibi quoque manet &longs;uapte natura: ter­<lb/>ra item de&longs;cendit ad centrum in quo perpetuò quie&longs;ceret, ni&longs;i ob&longs;taret cau&longs;&longs;a violans. </s><s>ac &longs;i &longs;ecus <lb/>eueniat, externa aliqua cau&longs;&longs;a pote&longs;t a&longs;signari varietatis illius, <expan abbr="neq;">neque</expan> enim id iam amplius e&longs;t pro­<lb/>ratione naturæ, vt &longs;i terra maneat in loco &longs;uperiore, aut è loco &longs;uo moueatur: & cau&longs;la reddi <lb/>pote&longs;t, cur de&longs;cendat nunc, mox autem quie&longs;cat. </s><s>illud enim e&longs;t naturæ imperfectæ, qu&ecedil; ad per­<lb/>fectionem tendit, hoc iam eius qu&ecedil; perfectionem &longs;uam con&longs;ecuta fuerit. </s><s>Semper ergo &longs;ui &longs;imi­<lb/>lis e&longs;t ip&longs;a natura, vt etiam de con&longs;imilibus idem iudicium non ab&longs;urdè fia, aut item afferenda <lb/>ratio, cur or<gap/>o ille fuerit immutatus; vt puta &longs;i ratio per&longs;uadet ex a&longs;tris vnum e&longs;&longs;e rotundum, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>quoque iudicium de c&ecedil;teris &longs;erre oportebit, aut di&longs;criminis ratio reddenda. </s><s>Sic cùm commune <lb/>&longs;it compluribus animalibus habere cor, & in quibu&longs;dam, vt in auibus ob&longs;eruemus, ip&longs;um primò <lb/>produci eodem modo de c&ecedil;teris iudicabimus: ni&longs;i cau&longs;&longs;a &longs;uccurrat, cur in re con&longs;imili diuer&longs;um <lb/>in&longs;titutum natura tenuerit. </s><s>ac ni&longs;i ratio &longs;ubueniat pertinacis omnino animi &longs;it id quod con&longs;tat |
| <pb xlink:href="014/01/044.jpg" pagenum="25"/>in &longs;imili, non approbare. Ex quo efficitur, vt nonnunquam &longs;ic argumentatus &longs;uerit Ari&longs;toteles. <lb/> | <pb xlink:href="014/01/044.jpg" pagenum="25"/>in &longs;imili, non approbare. </s><s>Ex quo efficitur, vt nonnunquam &longs;ic argumentatus &longs;uerit Ari&longs;toteles. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg251"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg251"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg252"></arrow.to.target><lb/>Id ita euenit in hoc. Et in om nibus igitur.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quia natura &longs;implex e&longs;t & vniformis, neque vites <lb/> | <arrow.to.target n="marg252"></arrow.to.target><lb/>Id ita euenit in hoc. </s><s>Et in om nibus igitur.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quia natura &longs;implex e&longs;t & vniformis, neque vites <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg253"></arrow.to.target><lb/>&longs;uas remittit, ni&longs;i à contrariis a&longs;fligatur; neque habet in &longs;e principium quoddam, &longs;eu facultatem <lb/>cuius ope nunc aliquid accipiat, re&longs;puat aliàs; neque cur id magis nunc quàm mox expetat. <lb/>cuiu&longs;modi in homine reperitur quam voluntatem dicimus. idcirco &longs;emper nititur in &longs;ummum <lb/>quod pote&longs;t. Et cùm ea &longs;it contrariorum vis, vt &longs;e&longs;e vici&longs;sim retundant; probabile quoque e&longs;t <lb/>ip&longs;am plus ab initio valere quàm in progre&longs;&longs;u; nihilominus, quia principio materia repugnat <lb/>& plagas quæ ab efficiente infliguntur, fortiter repellit; neque facilè induci pote&longs;t vt de&longs;erat il­<lb/>lam formam, qua cum diutius con&longs;ueuit; minor e&longs;t ab initio progre&longs;&longs;us. At verò cùm materia <lb/>bonum illud, quod ab efficiente obiicitur, c&ecedil;perit degu&longs;tare, libenter etiam cedit imperanti, & <lb/>qua&longs;i vires addens efficienti, magis proficit. (&longs;emper enim bene mobilior ad virtutem fit etiam <lb/>quodcunque incrementum &longs;ump&longs;erit à principio)<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ac &longs;i demum contrario dominetur efficiens <lb/> | <arrow.to.target n="marg253"></arrow.to.target><lb/>&longs;uas remittit, ni&longs;i à contrariis a&longs;fligatur; neque habet in &longs;e principium quoddam, &longs;eu facultatem <lb/>cuius ope nunc aliquid accipiat, re&longs;puat aliàs; neque cur id magis nunc quàm mox expetat. </s><s><lb/>cuiu&longs;modi in homine reperitur quam voluntatem dicimus. </s><s>idcirco &longs;emper nititur in &longs;ummum <lb/>quod pote&longs;t. </s><s>Et cùm ea &longs;it contrariorum vis, vt &longs;e&longs;e vici&longs;sim retundant; probabile quoque e&longs;t <lb/>ip&longs;am plus ab initio valere quàm in progre&longs;&longs;u; nihilominus, quia principio materia repugnat <lb/>& plagas quæ ab efficiente infliguntur, fortiter repellit; neque facilè induci pote&longs;t vt de&longs;erat il­<lb/>lam formam, qua cum diutius con&longs;ueuit; minor e&longs;t ab initio progre&longs;&longs;us. </s><s>At verò cùm materia <lb/>bonum illud, quod ab efficiente obiicitur, c&ecedil;perit degu&longs;tare, libenter etiam cedit imperanti, & <lb/>qua&longs;i vires addens efficienti, magis proficit. (&longs;emper enim bene mobilior ad virtutem fit etiam <lb/>quodcunque incrementum &longs;ump&longs;erit à principio)<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ac &longs;i demum contrario dominetur efficiens <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg254"></arrow.to.target><lb/>adillum per&longs;ectionis gradum promouet, quem, vel in &longs;e habet, &longs;ibi &longs;imile in &longs;pecie producens, <lb/>&longs;i fuerit vniuocum; (quicquid enim deficit, materiæ <expan abbr="prohibentis&qacute;">prohibentisque</expan>. vitio tribuendum) vel con­<lb/>tinet virtute, & modo quodam præ&longs;tantiore quàm &longs;i actu po&longs;sideret tantum eo tempore con&longs;e­<lb/>rens, quantum materia pote&longs;t accipere. Nanque & id &longs;en&longs;us o&longs;tendit e&longs;&longs;e duo cau&longs;&longs;arum gene­<lb/> | <arrow.to.target n="marg254"></arrow.to.target><lb/>adillum per&longs;ectionis gradum promouet, quem, vel in &longs;e habet, &longs;ibi &longs;imile in &longs;pecie producens, <lb/>&longs;i fuerit vniuocum; (quicquid enim deficit, materiæ <expan abbr="prohibentis&qacute;">prohibentisque</expan>. vitio tribuendum) vel con­<lb/>tinet virtute, & modo quodam præ&longs;tantiore quàm &longs;i actu po&longs;sideret tantum eo tempore con&longs;e­<lb/>rens, quantum materia pote&longs;t accipere. </s><s>Nanque & id &longs;en&longs;us o&longs;tendit e&longs;&longs;e duo cau&longs;&longs;arum gene­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg255"></arrow.to.target><lb/>ra, quorum vnum &longs;it vniuocum, vt cùm homo hominem gignit, alterum verò quod ab Ari&longs;to­<lb/>tele nominatur actus, &longs;iue perfectio; &longs;iquidem vibex à baculo non &longs;ibi &longs;imili producatur. nun­<lb/>quam prouehit vlterius: ni&longs;i fortè habilitas materiæ tanta fuerit, vt paullo momento po&longs;sit im­<lb/>pelli. Nam facilius e&longs;t voluere globum quàm cubum. Itaque nihil agit vltra gradum &longs;uum; <lb/>efficiens quidem vniuocum nihilo plus contribuens quàm in &longs;e habeat; materia verò non acci­<lb/>piens, ni&longs;i id quod ip&longs;a &longs;ub&longs;tinere pote&longs;t, vbi efficiens &longs;it diuer&longs;um. ac &longs;iquando &longs;ecus appareat. <lb/>cauendum e&longs;t ne forte &longs;it accidens: nanque album per accidens e&longs;ficit animal, neúe etiam in&longs;tru­<lb/>mentum; huius verò proprium e&longs;t, vt alterius virtute munitum moueat. itaque illius beneficio <lb/>plus multo pote&longs;t quàm per &longs;e ip&longs;um valeret. aut ne id propen&longs;ioni materiæ &longs;it ad&longs;cribendum: <lb/>quia &longs;æpe &longs;it vt ip&longs;a per &longs;e moueatur eodem modo, quo ab efficiente moueretur.<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. paullo <lb/> | <arrow.to.target n="marg255"></arrow.to.target><lb/>ra, quorum vnum &longs;it vniuocum, vt cùm homo hominem gignit, alterum verò quod ab Ari&longs;to­<lb/>tele nominatur actus, &longs;iue perfectio; &longs;iquidem vibex à baculo non &longs;ibi &longs;imili producatur. </s><s>nun­<lb/>quam prouehit vlterius: ni&longs;i fortè habilitas materiæ tanta fuerit, vt paullo momento po&longs;sit im­<lb/>pelli. </s><s>Nam facilius e&longs;t voluere globum quàm cubum. </s><s>Itaque nihil agit vltra gradum &longs;uum; <lb/>efficiens quidem vniuocum nihilo plus contribuens quàm in &longs;e habeat; materia verò non acci­<lb/>piens, ni&longs;i id quod ip&longs;a &longs;ub&longs;tinere pote&longs;t, vbi efficiens &longs;it diuer&longs;um. </s><s>ac &longs;iquando &longs;ecus appareat. </s><s><lb/>cauendum e&longs;t ne forte &longs;it accidens: nanque album per accidens e&longs;ficit animal, neúe etiam in&longs;tru­<lb/>mentum; huius verò proprium e&longs;t, vt alterius virtute munitum moueat. </s><s>itaque illius beneficio <lb/>plus multo pote&longs;t quàm per &longs;e ip&longs;um valeret. </s><s>aut ne id propen&longs;ioni materiæ &longs;it ad&longs;cribendum: <lb/>quia &longs;æpe &longs;it vt ip&longs;a per &longs;e moueatur eodem modo, quo ab efficiente moueretur.<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. paullo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg256"></arrow.to.target><lb/>momento plurimum impellitur. Proinde monebat Galenus<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> nonnulla exiguum con&longs;ecuta <lb/> | <arrow.to.target n="marg256"></arrow.to.target><lb/>momento plurimum impellitur. </s><s>Proinde monebat Galenus<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> nonnulla exiguum con&longs;ecuta <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg257"></arrow.to.target><lb/>momentum maximos progre&longs;&longs;us interdum facere. quare et&longs;i vera propo&longs;itio; propter id quod <lb/>na&longs;citur ex euento, facta dubia probationem aliquam po&longs;tulare vi&longs;a e&longs;t: itaque &longs;ic confirmari <lb/>potuit. tum quòd eius oppo&longs;itum tollit aliud principium quod e&longs;t <expan abbr="euid&etilde;ti&longs;simum">euidenti&longs;simum</expan>. omnes enim <lb/> | <arrow.to.target n="marg257"></arrow.to.target><lb/>momentum maximos progre&longs;&longs;us interdum facere. </s><s>quare et&longs;i vera propo&longs;itio; propter id quod <lb/>na&longs;citur ex euento, facta dubia probationem aliquam po&longs;tulare vi&longs;a e&longs;t: itaque &longs;ic confirmari <lb/>potuit. </s><s>tum quòd eius oppo&longs;itum tollit aliud principium quod e&longs;t <expan abbr="euid&etilde;ti&longs;simum">euidenti&longs;simum</expan>. omnes enim <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg258"></arrow.to.target><lb/>fatentur vniuer&longs;a ex Deo e&longs;&longs;e, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am omnium perfecti&longs;simam. atqui non valeret, ex <lb/>ip&longs;o &longs;unt omnia, ergo e&longs;t cau&longs;&longs;a per&longs;ecti&longs;sima, nam dicet <expan abbr="quãuis">quanuis</expan> dicere po&longs;&longs;et aliquis, id quod e&longs;t <lb/>perfectius, ab eo produci, quod e&longs;t imperfectius, tum item &longs;i effectus quàm cau&longs;&longs;a perfectior e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;et: diuidamus cogitatione effectum in duo, nempe in id quo <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> perfectionem adæquat <lb/>&longs;uam cau&longs;&longs;am, & in id quod exuperat: quæro vnde' nam habeat effectus ille exuperantiam, non <lb/>ex &longs;e: quia quicquid e&longs;t in effectu, habet cau&longs;&longs;am, non à cau&longs;sis: quia nihil dat, quod non habet <lb/>actu, &longs;eu virtute, Quòd &longs;iquando par fuerit, aut propemodum vtriu&longs;que contrarij robur & agen <lb/>tis & patientis, in tertium vtraque &longs;imul degenerant. Omnis verò e&longs;&longs;icientis promotio &longs;en&longs;im <lb/><expan abbr="paullatim&qacute;">paullatimque</expan>. fit, vt <expan abbr="nõ">non</expan> appareat vllo vnquàm tempore naturam ab extremo ad extremum facere <lb/> | <arrow.to.target n="marg258"></arrow.to.target><lb/>fatentur vniuer&longs;a ex Deo e&longs;&longs;e, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am omnium perfecti&longs;simam. </s><s>atqui non valeret, ex <lb/>ip&longs;o &longs;unt omnia, ergo e&longs;t cau&longs;&longs;a per&longs;ecti&longs;sima, nam dicet <expan abbr="quãuis">quanuis</expan> dicere po&longs;&longs;et aliquis, id quod e&longs;t <lb/>perfectius, ab eo produci, quod e&longs;t imperfectius, tum item &longs;i effectus quàm cau&longs;&longs;a perfectior e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;et: diuidamus cogitatione effectum in duo, nempe in id quo <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> perfectionem adæquat <lb/>&longs;uam cau&longs;&longs;am, & in id quod exuperat: quæro vnde' nam habeat effectus ille exuperantiam, non <lb/>ex &longs;e: quia quicquid e&longs;t in effectu, habet cau&longs;&longs;am, non à cau&longs;sis: quia nihil dat, quod non habet <lb/>actu, &longs;eu virtute, Quòd &longs;iquando par fuerit, aut propemodum vtriu&longs;que contrarij robur & agen <lb/>tis & patientis, in tertium vtraque &longs;imul degenerant. </s><s>Omnis verò e&longs;&longs;icientis promotio &longs;en&longs;im <lb/><expan abbr="paullatim&qacute;">paullatimque</expan>. fit, vt <expan abbr="nõ">non</expan> appareat vllo vnquàm tempore naturam ab extremo ad extremum facere <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg259"></arrow.to.target><lb/>mutationem, ni&longs;i per certa & conuenientia media &longs;eratur. Nam &longs;icuti bonus grammaticus ac­<lb/>cipiens puerum informandum prius vocem componere docet; deinde mon&longs;trat vocum notas; <lb/>tum in&longs;tituit ad orationem &longs;truendam, ad extremum tradit præcepta ornatè loquendi: &longs;ic natu­<lb/>ra per debitos apparatus ab imo ad &longs;ummum procedit. Neque tantum ordinatus i&longs;te progre&longs;­<lb/>&longs;us in rebus producendis ob&longs;eruatur; verùm &longs;i ordinem quoque rerum &longs;pectes, ab imo quod <lb/>e&longs;t propemodum nihil, ad <expan abbr="&longs;ummũ">&longs;ummum</expan> per interualla conuenientia procedit. C&ecedil;terùm de hoc aliàs. <lb/> | <arrow.to.target n="marg259"></arrow.to.target><lb/>mutationem, ni&longs;i per certa & conuenientia media &longs;eratur. </s><s>Nam &longs;icuti bonus grammaticus ac­<lb/>cipiens puerum informandum prius vocem componere docet; deinde mon&longs;trat vocum notas; <lb/>tum in&longs;tituit ad orationem &longs;truendam, ad extremum tradit præcepta ornatè loquendi: &longs;ic natu­<lb/>ra per debitos apparatus ab imo ad &longs;ummum procedit. </s><s>Neque tantum ordinatus i&longs;te progre&longs;­<lb/>&longs;us in rebus producendis ob&longs;eruatur; verùm &longs;i ordinem quoque rerum &longs;pectes, ab imo quod <lb/>e&longs;t propemodum nihil, ad <expan abbr="&longs;ummũ">&longs;ummum</expan> per interualla conuenientia procedit. </s><s>C&ecedil;terùm de hoc aliàs. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg260"></arrow.to.target><lb/>Nunc illud &longs;peculemur, quemadmodum natura efficiendo media tran&longs;eat. Id autem accipien­<lb/>dum nobis e&longs;t, cùm in habentibus intentionem & remi&longs;sionem, tùm in omnibus aliis mutationi­<lb/>bus per &longs;e, quæ &longs;cilicet non pendent ex alia mutatione, etenim ex eo dexter cùm ego tibi &longs;im, fio <lb/>&longs;ini&longs;ter; non &longs;anè, quia muter; &longs;ed quòd tu ip&longs;e moueris: at verò albus fio, aliquid ip&longs;e accipiens, <lb/>& in me ip&longs;o facta perturbatione.<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> De his ergo mutationibus loquor. In omnibus autem acci­<lb/> | <arrow.to.target n="marg260"></arrow.to.target><lb/>Nunc illud &longs;peculemur, quemadmodum natura efficiendo media tran&longs;eat. </s><s>Id autem accipien­<lb/>dum nobis e&longs;t, cùm in habentibus intentionem & remi&longs;sionem, tùm in omnibus aliis mutationi­<lb/>bus per &longs;e, quæ &longs;cilicet non pendent ex alia mutatione, etenim ex eo dexter cùm ego tibi &longs;im, fio <lb/>&longs;ini&longs;ter; non &longs;anè, quia muter; &longs;ed quòd tu ip&longs;e moueris: at verò albus fio, aliquid ip&longs;e accipiens, <lb/>& in me ip&longs;o facta perturbatione.<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> De his ergo mutationibus loquor. </s><s>In omnibus autem acci­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg261"></arrow.to.target><lb/>pio per hæc tempora, quod pluribus po&longs;teà perpendetur, ine&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ario quædam media, &longs;eu <lb/>gradus quo&longs;dam, &longs;eu materiæ proce&longs;&longs;us & pote&longs;tatis, quibus ab imo & non ente ad &longs;ummum & <lb/>oppo&longs;itum perducatur, vt cùm à primo gradu ad octauum albedo &longs;it prouehenda, natura à pri­<lb/>mo ad &longs;ecundum, mox ad tertium, & &longs;ic ordinatè procedendo producit albedinem. H&ecedil;c quidem <lb/>media &longs;unt, quæ vocat Ari&longs;toteles.<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ita definiens. In quod prius aptum natura e&longs;t perue­<lb/> | <arrow.to.target n="marg261"></arrow.to.target><lb/>pio per hæc tempora, quod pluribus po&longs;teà perpendetur, ine&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ario quædam media, &longs;eu <lb/>gradus quo&longs;dam, &longs;eu materiæ proce&longs;&longs;us & pote&longs;tatis, quibus ab imo & non ente ad &longs;ummum & <lb/>oppo&longs;itum perducatur, vt cùm à primo gradu ad octauum albedo &longs;it prouehenda, natura à pri­<lb/>mo ad &longs;ecundum, mox ad tertium, & &longs;ic ordinatè procedendo producit albedinem. </s><s>H&ecedil;c quidem <lb/>media &longs;unt, quæ vocat Ari&longs;toteles.<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ita definiens. </s><s>In quod prius aptum natura e&longs;t perue­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg262"></arrow.to.target><lb/>nire id quod mutatur, quàm in quod vltimum mutatur, &longs;ecundum naturam continuè mutatio­<lb/>nem patiens, vbi mutatio vult e&longs;&longs;e continua, non intermi&longs;&longs;a; &longs;iquidem, vbi intermittatur, illud <lb/>momentum, in quo mutatio ce&longs;&longs;at, iam extremum e&longs;t, quo res iam mutata e&longs;t & exi&longs;tit, non am­<lb/>plius mutatur. ac &longs;iquid ip&longs;i re&longs;pondeat, quod &longs;it &longs;ecundum naturam, ide&longs;t forma: &longs;in minus; | <arrow.to.target n="marg262"></arrow.to.target><lb/>nire id quod mutatur, quàm in quod vltimum mutatur, &longs;ecundum naturam continuè mutatio­<lb/>nem patiens, vbi mutatio vult e&longs;&longs;e continua, non intermi&longs;&longs;a; &longs;iquidem, vbi intermittatur, illud <lb/>momentum, in quo mutatio ce&longs;&longs;at, iam extremum e&longs;t, quo res iam mutata e&longs;t & exi&longs;tit, non am­<lb/>plius mutatur. </s><s>ac &longs;iquid ip&longs;i re&longs;pondeat, quod &longs;it &longs;ecundum naturam, ide&longs;t forma: &longs;in minus; |
| <pb xlink:href="014/01/045.jpg" pagenum="26"/>e&longs;t quiddam imperfectum. quamquàm de hoc po&longs;tea tractabitur. & cùm hoc inter, &longs;it, dum &longs;it <lb/> | <pb xlink:href="014/01/045.jpg" pagenum="26"/>e&longs;t quiddam imperfectum. </s><s>quamquàm de hoc po&longs;tea tractabitur. & cùm hoc inter, &longs;it, dum &longs;it <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg263"></arrow.to.target><lb/>motus, iam liquet ip&longs;um non pertmere ad formam & actum, &longs;ed ad pote&longs;tatem & materiam. <lb/>Quapropter non e&longs;t cur expectes media, &longs;icut viride & rufum; nam &longs;unt h&ecedil;c aliquid actus; nec <lb/>omnino ea media, quæ &longs;ormæ dicuntur; &longs;ed media, quæ &longs;unt pote&longs;tatis & materiæ, qu&ecedil; dicuntur <lb/>tran&longs;itus. Itaque cùm in omni motu &longs;it aliqua pote&longs;tas, cuius actus <expan abbr="quidã">quidam</expan> imper&longs;ectus e&longs;t motus: <lb/>planum e&longs;t, quòd in omni motu &longs;eu mutatione per &longs;e tale <expan abbr="mediũ">medium</expan> intercedit. Id omne percurren­<lb/>dum e&longs;t, nec quicquam pr&ecedil;tereundum, modo ea &longs;e deinceps &longs;uaptè natura con&longs;equantur. <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/>modo à pote&longs;tate ad actum totis viribus natura contendit. Hinc e&longs;ficitur, vt ea quæ origine ante­<lb/>cedunt, &longs;int imper&longs;ectiora, & ea demum po&longs;tremò loco natura perficiat quorum productio diffi­<lb/>cilior & v&longs;us maior. cùm enim eiu&longs;modi &longs;int, multa flagitant ex quibus &longs;ub&longs;i&longs;tant. Mitto hîc ea <lb/>quæ &longs;unt crigine <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> priora; &longs;ed eius ingenij, vt ab illis c&ecedil;tera, tanquam à cau&longs;&longs;a principe pen­<lb/>deant, vel vti de cordis ortu Ari&longs;totelis &longs;ententia fertur. Atqui & hæc item pluribus aliàs, à pro­<lb/>po&longs;ito ne di&longs;cedamus. Atque ea quidem, quæ natura producit, ita procedunt, vt perficiatur im­<lb/> | <arrow.to.target n="marg263"></arrow.to.target><lb/>motus, iam liquet ip&longs;um non pertmere ad formam & actum, &longs;ed ad pote&longs;tatem & materiam. </s><s><lb/>Quapropter non e&longs;t cur expectes media, &longs;icut viride & rufum; nam &longs;unt h&ecedil;c aliquid actus; nec <lb/>omnino ea media, quæ &longs;ormæ dicuntur; &longs;ed media, quæ &longs;unt pote&longs;tatis & materiæ, qu&ecedil; dicuntur <lb/>tran&longs;itus. </s><s>Itaque cùm in omni motu &longs;it aliqua pote&longs;tas, cuius actus <expan abbr="quidã">quidam</expan> imper&longs;ectus e&longs;t motus: <lb/>planum e&longs;t, quòd in omni motu &longs;eu mutatione per &longs;e tale <expan abbr="mediũ">medium</expan> intercedit. </s><s>Id omne percurren­<lb/>dum e&longs;t, nec quicquam pr&ecedil;tereundum, modo ea &longs;e deinceps &longs;uaptè natura con&longs;equantur. <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/>modo à pote&longs;tate ad actum totis viribus natura contendit. </s><s>Hinc e&longs;ficitur, vt ea quæ origine ante­<lb/>cedunt, &longs;int imper&longs;ectiora, & ea demum po&longs;tremò loco natura perficiat quorum productio diffi­<lb/>cilior & v&longs;us maior. </s><s>cùm enim eiu&longs;modi &longs;int, multa flagitant ex quibus &longs;ub&longs;i&longs;tant. </s><s>Mitto hîc ea <lb/>quæ &longs;unt crigine <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> priora; &longs;ed eius ingenij, vt ab illis c&ecedil;tera, tanquam à cau&longs;&longs;a principe pen­<lb/>deant, vel vti de cordis ortu Ari&longs;totelis &longs;ententia fertur. </s><s>Atqui & hæc item pluribus aliàs, à pro­<lb/>po&longs;ito ne di&longs;cedamus. </s><s>Atque ea quidem, quæ natura producit, ita procedunt, vt perficiatur im­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg264"></arrow.to.target><lb/>per&longs;ectum paullatim proficiens, donec ad &longs;ummum peruenerit. At verò &longs;ic ea quæ intercedunt, <lb/><expan abbr="cõnexa">connexa</expan> &longs;unt, vt po&longs;terius &longs;ine priore non exi&longs;tat, quemadmodum paries &longs;ine fundamentis. <expan abbr="ceterũ">ceterum</expan> <lb/>& illa omnia quæ antecedunt, ita &longs;e re&longs;piciunt, vt proximè antecedens &longs;it gratia con&longs;equentis. & <lb/> | <arrow.to.target n="marg264"></arrow.to.target><lb/>per&longs;ectum paullatim proficiens, donec ad &longs;ummum peruenerit. </s><s>At verò &longs;ic ea quæ intercedunt, <lb/><expan abbr="cõnexa">connexa</expan> &longs;unt, vt po&longs;terius &longs;ine priore non exi&longs;tat, quemadmodum paries &longs;ine fundamentis. <expan abbr="ceterũ">ceterum</expan> <lb/>& illa omnia quæ antecedunt, ita &longs;e re&longs;piciunt, vt proximè antecedens &longs;it gratia con&longs;equentis. & <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg265"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;a &longs;imul, eius gratia quod omnium <expan abbr="extremũ">extremum</expan> e&longs;t. Nanque omnia quæ &longs;trùit & molitur &ecedil;di­<lb/>ficator, &longs;unt gratia domus: &longs;ed parietes gratia tecti, &longs;undamenta gratia parietum. Itaque priora <lb/>natura &longs;unt dupliciter, vel origine, vel per&longs;ectione ex quibus ille ordo na&longs;citur, qui à natura non <lb/>&longs;ecus &longs;eparari nequit, quàm lumen à Sole. Ex illo enim vinculo quo colligatæ &longs;unt res naturales, <lb/>id na&longs;citur vt hoc ex hoc ita pendeat, vt nec ex alio pendêre po&longs;sit, nec aliud ex illo. Etenim, &longs;i fa­<lb/>&longs;tigium <expan abbr="impon&etilde;dum">imponendum</expan> e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t parietes extruantur: & ob id extruuntur parietes, vt imponi <lb/>queat, nec &longs;ine parietibus extaret fa&longs;tigium: neque item erigeret parietes ædificator, ni&longs;i vellet iis <lb/>ip&longs;um imponi. Atque ita rata &longs;unt tempora & vices quibus i&longs;tiu&longs;modi opera <gap/>natura admini­<lb/>&longs;trantur, vt ni&longs;i quid violens ob&longs;tet, eundem &longs;emper &longs;ucce&longs;&longs;um atque exitum qu&ecedil;que res habitu­<lb/>ra videatur. Ea tibi tempora præfinita, quibus embryon in vtero formatur & exit in luminis oras <lb/>atque aliud maris, aliud f&ecedil;min&ecedil;. vides ætatum progre&longs;&longs;us inuariabiles. con&longs;picis <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;ucce&longs;siones <lb/>tempe&longs;tatum &longs;umma con&longs;tantia gubernatas quæ cùm à certo naturæ principe regantur, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> <lb/>illam &ecedil;quabilem in mundo inferiore progignunt. M<gap/>e nunc rerum vici&longs;situdines; <expan abbr="cõuerte">conuerte</expan> te ad <lb/>rerum gradus <expan abbr="cõtemplandos">contemplandos</expan>, ita di&longs;po&longs;ita &longs;anè &longs;unt vniuer&longs;i membra, vt quo altius &longs;e <expan abbr="&longs;u&longs;tulerũt">&longs;u&longs;tulerunt</expan>, <lb/>co quoque pr&ecedil;&longs;tantiora &longs;int. aciem intende in ea omnia ex quibus vniuer&longs;a rerum e&longs;&longs;entia coale­<lb/> | <arrow.to.target n="marg265"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;a &longs;imul, eius gratia quod omnium <expan abbr="extremũ">extremum</expan> e&longs;t. </s><s>Nanque omnia quæ &longs;trùit & molitur &ecedil;di­<lb/>ficator, &longs;unt gratia domus: &longs;ed parietes gratia tecti, &longs;undamenta gratia parietum. </s><s>Itaque priora <lb/>natura &longs;unt dupliciter, vel origine, vel per&longs;ectione ex quibus ille ordo na&longs;citur, qui à natura non <lb/>&longs;ecus &longs;eparari nequit, quàm lumen à Sole. </s><s>Ex illo enim vinculo quo colligatæ &longs;unt res naturales, <lb/>id na&longs;citur vt hoc ex hoc ita pendeat, vt nec ex alio pendêre po&longs;sit, nec aliud ex illo. </s><s>Etenim, &longs;i fa­<lb/>&longs;tigium <expan abbr="impon&etilde;dum">imponendum</expan> e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t parietes extruantur: & ob id extruuntur parietes, vt imponi <lb/>queat, nec &longs;ine parietibus extaret fa&longs;tigium: neque item erigeret parietes ædificator, ni&longs;i vellet iis <lb/>ip&longs;um imponi. </s><s>Atque ita rata &longs;unt tempora & vices quibus i&longs;tiu&longs;modi opera <gap/>natura admini­<lb/>&longs;trantur, vt ni&longs;i quid violens ob&longs;tet, eundem &longs;emper &longs;ucce&longs;&longs;um atque exitum qu&ecedil;que res habitu­<lb/>ra videatur. </s><s>Ea tibi tempora præfinita, quibus embryon in vtero formatur & exit in luminis oras <lb/>atque aliud maris, aliud f&ecedil;min&ecedil;. </s><s>vides ætatum progre&longs;&longs;us inuariabiles. </s><s>con&longs;picis <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;ucce&longs;siones <lb/>tempe&longs;tatum &longs;umma con&longs;tantia gubernatas quæ cùm à certo naturæ principe regantur, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> <lb/>illam &ecedil;quabilem in mundo inferiore progignunt. </s><s>M<gap/>e nunc rerum vici&longs;situdines; <expan abbr="cõuerte">conuerte</expan> te ad <lb/>rerum gradus <expan abbr="cõtemplandos">contemplandos</expan>, ita di&longs;po&longs;ita &longs;anè &longs;unt vniuer&longs;i membra, vt quo altius &longs;e <expan abbr="&longs;u&longs;tulerũt">&longs;u&longs;tulerunt</expan>, <lb/>co quoque pr&ecedil;&longs;tantiora &longs;int. </s><s>aciem intende in ea omnia ex quibus vniuer&longs;a rerum e&longs;&longs;entia coale­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg266"></arrow.to.target><lb/>&longs;cit; &longs;ic à &longs;ummo ad ima <expan abbr="naturã">naturam</expan> progredi per&longs;picies, vt paruo quodam interuallo &longs;ingulæ natur&ecedil; <lb/>di&longs;cretæ, vniuer&longs;am e&longs;&longs;entiæ latitudinem <expan abbr="cõpleant">compleant</expan>, nihil inane re linquant, nullam <expan abbr="intercapedin&etilde;">intercapedinem</expan> <lb/>faciant, & &longs;ingula &longs;uis partibus & numeris ab&longs;oluta &longs;unt, & &longs;uis quæque locis <expan abbr="officiis&qacute;">officiisque</expan>. di&longs;pen&longs;a­<lb/>ta, vt æqui&longs;simè naturam <expan abbr="in&longs;ti&longs;simã">in&longs;ti&longs;simam</expan> venerabilis ille &longs;enex appellarit.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam &longs;i pro merito cuique <lb/> | <arrow.to.target n="marg266"></arrow.to.target><lb/>&longs;cit; &longs;ic à &longs;ummo ad ima <expan abbr="naturã">naturam</expan> progredi per&longs;picies, vt paruo quodam interuallo &longs;ingulæ natur&ecedil; <lb/>di&longs;cretæ, vniuer&longs;am e&longs;&longs;entiæ latitudinem <expan abbr="cõpleant">compleant</expan>, nihil inane re linquant, nullam <expan abbr="intercapedin&etilde;">intercapedinem</expan> <lb/>faciant, & &longs;ingula &longs;uis partibus & numeris ab&longs;oluta &longs;unt, & &longs;uis quæque locis <expan abbr="officiis&qacute;">officiisque</expan>. di&longs;pen&longs;a­<lb/>ta, vt æqui&longs;simè naturam <expan abbr="in&longs;ti&longs;simã">in&longs;ti&longs;simam</expan> venerabilis ille &longs;enex appellarit.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam &longs;i pro merito cuique <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg267"></arrow.to.target><lb/>pro&longs;picere ac di&longs;tribuere in&longs;titiæ <expan abbr="o&longs;ficiũ">o&longs;ficium</expan> e&longs;t; cùm id optimè natura præ&longs;titerit, iure in&longs;ti&longs;sima per­<lb/>hiberi pote&longs;t, & tanquam legislator ille cui leges à Deo dictatæ fuerint, ordine admirabili cuncta <lb/>di&longs;ponens & cuique &longs;uum tribuens, &longs;eruat illud iu&longs;titiæ genus, quod di&longs;tributiuum vocant: &longs;ic de <lb/>natura ip&longs;a confitendum e&longs;t. Quocirca & ip&longs;a e&longs;t vera rerum ratio,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t verus ordinis auctor <lb/> | <arrow.to.target n="marg267"></arrow.to.target><lb/>pro&longs;picere ac di&longs;tribuere in&longs;titiæ <expan abbr="o&longs;ficiũ">o&longs;ficium</expan> e&longs;t; cùm id optimè natura præ&longs;titerit, iure in&longs;ti&longs;sima per­<lb/>hiberi pote&longs;t, & tanquam legislator ille cui leges à Deo dictatæ fuerint, ordine admirabili cuncta <lb/>di&longs;ponens & cuique &longs;uum tribuens, &longs;eruat illud iu&longs;titiæ genus, quod di&longs;tributiuum vocant: &longs;ic de <lb/>natura ip&longs;a confitendum e&longs;t. </s><s>Quocirca & ip&longs;a e&longs;t vera rerum ratio,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t verus ordinis auctor <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg268"></arrow.to.target><lb/>& quicquid pr&ecedil;ter rationem i&longs;tam exi&longs;tit, e&longs;t omnino pr&ecedil;ter naturam. Itaque infinitum, quia po­<lb/>&longs;itum e&longs;t extra omnem rationem, ab ip&longs;a natura non recipitur. ordo enim cuiu&longs;que proprius e&longs;t <lb/>natura <expan abbr="&longs;en&longs;iliũ">&longs;en&longs;ilium</expan> qui citra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> con&longs;i&longs;tit, in infinito verò ratio nulla, neque ad &longs;eip&longs;um, neque <lb/>ad aliud. Ita. n. qu&ecedil;que res in natura &longs;e habet, vt pro illa ratione producatur, qu&ecedil; <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan> iis numeris, <lb/>de quibus <expan abbr="explicatũ">explicatum</expan> e&longs;t nuper, & qui aut &longs;emper, aut <expan abbr="plurimũ">plurimum</expan> o<gap/>&longs;eruantur. h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> po&longs;ita e&longs;t in <lb/>ratione materi&ecedil; ad <expan abbr="formã">formam</expan> & <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, ex quib. &longs;en&longs;ilia <expan abbr="cõflata">conflata</expan> &longs;unt. itaque ordo, <expan abbr="nõ">non</expan> natura qu&ecedil; motus <lb/> | <arrow.to.target n="marg268"></arrow.to.target><lb/>& quicquid pr&ecedil;ter rationem i&longs;tam exi&longs;tit, e&longs;t omnino pr&ecedil;ter naturam. </s><s>Itaque infinitum, quia po­<lb/>&longs;itum e&longs;t extra omnem rationem, ab ip&longs;a natura non recipitur. </s><s>ordo enim cuiu&longs;que proprius e&longs;t <lb/>natura <expan abbr="&longs;en&longs;iliũ">&longs;en&longs;ilium</expan> qui citra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> con&longs;i&longs;tit, in infinito verò ratio nulla, neque ad &longs;eip&longs;um, neque <lb/>ad aliud. </s><s>Ita. </s><s>n. qu&ecedil;que res in natura &longs;e habet, vt pro illa ratione producatur, qu&ecedil; <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan> iis numeris, <lb/>de quibus <expan abbr="explicatũ">explicatum</expan> e&longs;t nuper, & qui aut &longs;emper, aut <expan abbr="plurimũ">plurimum</expan> o<gap/>&longs;eruantur. </s><s>h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> po&longs;ita e&longs;t in <lb/>ratione materi&ecedil; ad <expan abbr="formã">formam</expan> & <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, ex quib. &longs;en&longs;ilia <expan abbr="cõflata">conflata</expan> &longs;unt. </s><s>itaque ordo, <expan abbr="nõ">non</expan> natura qu&ecedil; motus <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg269"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="initiũ">initium</expan> e&longs;t, &longs;ed natura. i natio &longs;tatuetur, quinto natur&ecedil; &longs;ignificato, de quo alibi dicetur. Ni&longs;i etiam tu <lb/>hab<gap/><expan abbr="din&etilde;">dinem</expan> materi&ecedil; ad <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;&longs;e velis cau&longs;&longs;am <expan abbr="e&longs;lential&etilde;">e&longs;lentialem</expan> productionis <expan abbr="rerũ">rerum</expan> <expan abbr="naturaliũ">naturalium</expan>, quod po­<lb/>&longs;tea <expan abbr="di&longs;putandũ">di&longs;putandum</expan> e&longs;t. Nam &longs;i ita <expan abbr="naturã">naturam</expan> &longs;ump&longs;eris, &longs;acilè concedemus, <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> e&longs;&longs;e naturam. i. <expan abbr="princi-piũ">princi­<lb/>pium</expan> originis: quippe qui <expan abbr="cõplectatur">complectatur</expan> vtra&longs;que cau&longs;&longs;as, ex quib. per &longs;e exi&longs;tit <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. <expan abbr="qũocunq;">qunocunque</expan> <lb/>ordo proprius e&longs;t natura <expan abbr="rerũ">rerum</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;iliũ">&longs;en&longs;ilium</expan>, quo illa qu&ecedil; carent, pr&ecedil;ter naturam habenda erunt, ea verò <lb/>&longs;unt, qu&ecedil; rarò eueniunt, & incertos exitus in&longs;uper obtinent. Vbi ordo, ibi <expan abbr="primũ">primum</expan> <expan abbr="quidpiã">quidpiam</expan>; vbi pri­<lb/>mum, ibi quoque <expan abbr="vnũ">vnum</expan>. Proinde <expan abbr="cũ">cum</expan> ordo &longs;it maximè naturalis, videtur nece&longs;&longs;ariò con&longs;equi <expan abbr="naturã">naturam</expan> <lb/>ni&longs;i &longs;emper in <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, contendere in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> & abhorrere ab infinito<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ita vt <expan abbr="quantũ">quantum</expan> <expan abbr="æternitat&etilde;">æternitatem</expan> exquirit, <lb/> | <arrow.to.target n="marg269"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="initiũ">initium</expan> e&longs;t, &longs;ed natura. </s><s>i natio &longs;tatuetur, quinto natur&ecedil; &longs;ignificato, de quo alibi dicetur. </s><s>Ni&longs;i etiam tu <lb/>hab<gap/><expan abbr="din&etilde;">dinem</expan> materi&ecedil; ad <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;&longs;e velis cau&longs;&longs;am <expan abbr="e&longs;lential&etilde;">e&longs;lentialem</expan> productionis <expan abbr="rerũ">rerum</expan> <expan abbr="naturaliũ">naturalium</expan>, quod po­<lb/>&longs;tea <expan abbr="di&longs;putandũ">di&longs;putandum</expan> e&longs;t. </s><s>Nam &longs;i ita <expan abbr="naturã">naturam</expan> &longs;ump&longs;eris, &longs;acilè concedemus, <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> e&longs;&longs;e naturam. </s><s>i. <expan abbr="princi-piũ">princi­<lb/>pium</expan> originis: quippe qui <expan abbr="cõplectatur">complectatur</expan> vtra&longs;que cau&longs;&longs;as, ex quib. per &longs;e exi&longs;tit <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. <expan abbr="qũocunq;">qunocunque</expan> <lb/>ordo proprius e&longs;t natura <expan abbr="rerũ">rerum</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;iliũ">&longs;en&longs;ilium</expan>, quo illa qu&ecedil; carent, pr&ecedil;ter naturam habenda erunt, ea verò <lb/>&longs;unt, qu&ecedil; rarò eueniunt, & incertos exitus in&longs;uper obtinent. </s><s>Vbi ordo, ibi <expan abbr="primũ">primum</expan> <expan abbr="quidpiã">quidpiam</expan>; vbi pri­<lb/>mum, ibi quoque <expan abbr="vnũ">vnum</expan>. Proinde <expan abbr="cũ">cum</expan> ordo &longs;it maximè naturalis, videtur nece&longs;&longs;ariò con&longs;equi <expan abbr="naturã">naturam</expan> <lb/>ni&longs;i &longs;emper in <expan abbr="vnũ">vnum</expan>, contendere in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> & abhorrere ab infinito<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ita vt <expan abbr="quantũ">quantum</expan> <expan abbr="æternitat&etilde;">æternitatem</expan> exquirit, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg270"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg270"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg271"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan> quoque re&longs;puat <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>. <expan abbr="Nã">Nam</expan> quod <expan abbr="&ecedil;ternũ">&ecedil;ternum</expan> e&longs;t, <expan abbr="totũ">totum</expan> &longs;imul exi&longs;tit, &longs;emper &longs;uo fine potitur, à qui­<lb/>bus <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> longi&longs;simè abe&longs;t, particulatim exoriens & <expan abbr="nunquã">nunquam</expan> ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> perueniens. Et <expan abbr="cũ">cum</expan> duobus <lb/>principiis vniuer&longs;a <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura contineatur, actu <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan> & pote&longs;tate, è quib. actus vnus e&longs;t & vno <lb/>videlicet e&longs;&longs;e terminatur; pote&longs;tas, ni&longs;i &longs;umatur ambiguè, ea verò e&longs;t, quæ conuenit cum actu, vt <lb/>euenit in æternis, in quibus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt e&longs;&longs;e & po&longs;&longs;e: pote&longs;tas, inquàm, re&longs;picit oppo&longs;ita, nihilo &longs;ecius <lb/>ita re&longs;picit oppo&longs;ita pote&longs;tas, vt ex iis vnum poti&longs;simè &longs;pectet, alterum vel propter illud, vel <expan abbr="etiã">etiam</expan> | <arrow.to.target n="marg271"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan> quoque re&longs;puat <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>. <expan abbr="Nã">Nam</expan> quod <expan abbr="&ecedil;ternũ">&ecedil;ternum</expan> e&longs;t, <expan abbr="totũ">totum</expan> &longs;imul exi&longs;tit, &longs;emper &longs;uo fine potitur, à qui­<lb/>bus <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> longi&longs;simè abe&longs;t, particulatim exoriens & <expan abbr="nunquã">nunquam</expan> ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> perueniens. </s><s>Et <expan abbr="cũ">cum</expan> duobus <lb/>principiis vniuer&longs;a <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura contineatur, actu <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan> & pote&longs;tate, è quib. actus vnus e&longs;t & vno <lb/>videlicet e&longs;&longs;e terminatur; pote&longs;tas, ni&longs;i &longs;umatur ambiguè, ea verò e&longs;t, quæ conuenit cum actu, vt <lb/>euenit in æternis, in quibus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt e&longs;&longs;e & po&longs;&longs;e: pote&longs;tas, inquàm, re&longs;picit oppo&longs;ita, nihilo &longs;ecius <lb/>ita re&longs;picit oppo&longs;ita pote&longs;tas, vt ex iis vnum poti&longs;simè &longs;pectet, alterum vel propter illud, vel <expan abbr="etiã">etiam</expan> |
| <pb xlink:href="014/01/046.jpg" pagenum="27"/>per accidens veluti pote&longs;tas ine&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e: &longs;ed planè materia appetit e&longs;&longs;e, <lb/> | <pb xlink:href="014/01/046.jpg" pagenum="27"/>per accidens veluti pote&longs;tas ine&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e & non e&longs;&longs;e: &longs;ed planè materia appetit e&longs;&longs;e, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg272"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e autem &longs;ic appetit, vt illud quod expetit, <gap/>&longs;&longs;e po&longs;sit. Neque verò re perturbet, quòd <lb/>Ari&longs;toteles vno determinarit pote&longs;tates rationis exortes, & ob id ab iis &longs;egregarit, quæ ratione <lb/>participant. &longs;iquidem pote&longs;tates rationis exortes &longs;int, vel actuo&longs;æ, vel patibiles: atque actuo&longs;os <lb/>quidem vno determinantur; nos autem de patibilibus in pr&ecedil;&longs;entia di&longs;putamus: ill&ecedil; quidem <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <lb/>re&longs;piciunt: at no&longs;tra pote&longs;tas accipit oppo&longs;ita vici&longs;sim. Cùm verò materia &longs;it partibilis & quo­<lb/>dammodo præ&longs;eferat infinitatem quæ di&longs;per&longs;a in vnum à forma colligitur. idcirco tendere ad <lb/>vnum erit formam ver&longs;us progredi, & contra regredi ad materiam idem erit, ac per&longs;equi infini­<lb/>tum. Si ergo natura declinat infinitum & ad vnum propen&longs;a e&longs;t; planum quod tendere ad for­<lb/>mam pror&longs;us erit naturale; progredi ad materiam non naturale cen&longs;ebitur, aut &longs;altem non na­<lb/>turale &longs;impliciter & &longs;ic in melius tendet, & in ip&longs;um perpetuò collimabit, vt quoad eius fieri po­<lb/>te&longs;t, præ&longs;tet id quod melius e&longs;t<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex iis quæcunque rerum &longs;tatui contingunt, ni&longs;i aliter efficere <lb/> | <arrow.to.target n="marg272"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e autem &longs;ic appetit, vt illud quod expetit, <gap/>&longs;&longs;e po&longs;sit. </s><s>Neque verò re perturbet, quòd <lb/>Ari&longs;toteles vno determinarit pote&longs;tates rationis exortes, & ob id ab iis &longs;egregarit, quæ ratione <lb/>participant. &longs;iquidem pote&longs;tates rationis exortes &longs;int, vel actuo&longs;æ, vel patibiles: atque actuo&longs;os <lb/>quidem vno determinantur; nos autem de patibilibus in pr&ecedil;&longs;entia di&longs;putamus: ill&ecedil; quidem <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <lb/>re&longs;piciunt: at no&longs;tra pote&longs;tas accipit oppo&longs;ita vici&longs;sim. </s><s>Cùm verò materia &longs;it partibilis & quo­<lb/>dammodo præ&longs;eferat infinitatem quæ di&longs;per&longs;a in vnum à forma colligitur. </s><s>idcirco tendere ad <lb/>vnum erit formam ver&longs;us progredi, & contra regredi ad materiam idem erit, ac per&longs;equi infini­<lb/>tum. </s><s>Si ergo natura declinat infinitum & ad vnum propen&longs;a e&longs;t; planum quod tendere ad for­<lb/>mam pror&longs;us erit naturale; progredi ad materiam non naturale cen&longs;ebitur, aut &longs;altem non na­<lb/>turale &longs;impliciter & &longs;ic in melius tendet, & in ip&longs;um perpetuò collimabit, vt quoad eius fieri po­<lb/>te&longs;t, præ&longs;tet id quod melius e&longs;t<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex iis quæcunque rerum &longs;tatui contingunt, ni&longs;i aliter efficere <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg273"></arrow.to.target><lb/>cogatur ex nece&longs;sitate materiæ. &longs;iquidem rubiginem in ferro nolit efficere; &longs;ed ferrum ex tali <expan abbr="t&etilde;-peramento">ten­<lb/>peramento</expan> con&longs;tat, vt ip&longs;um rubigo nece&longs;lariò con&longs;equatur. Atque hic melioris &longs;copus &longs;ic po­<lb/>te&longs;t apud naturam, vt etiam rebus ad aliud in&longs;titutis ad aliquod bonum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. abutatur, vt <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>in animali nece&longs;&longs;e &longs;it e&longs;&longs;e aliquos meatus, vnde redundantiæ repurgentur, ei&longs;dem quoque natu­<lb/> | <arrow.to.target n="marg273"></arrow.to.target><lb/>cogatur ex nece&longs;sitate materiæ. &longs;iquidem rubiginem in ferro nolit efficere; &longs;ed ferrum ex tali <expan abbr="t&etilde;-peramento">ten­<lb/>peramento</expan> con&longs;tat, vt ip&longs;um rubigo nece&longs;lariò con&longs;equatur. </s><s>Atque hic melioris &longs;copus &longs;ic po­<lb/>te&longs;t apud naturam, vt etiam rebus ad aliud in&longs;titutis ad aliquod bonum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. abutatur, vt <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>in animali nece&longs;&longs;e &longs;it e&longs;&longs;e aliquos meatus, vnde redundantiæ repurgentur, ei&longs;dem quoque natu­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg274"></arrow.to.target><lb/>ra melioris <expan abbr="finis&qacute;">finisque</expan>. gratia, nimirum propagationis, vt alter<gap/>m tale producatur, quale ip&longs;um e&longs;t, <lb/>abu&longs;a &longs;it. At verò ea quæ pote&longs;t exhibere natura, vel æterna &longs;unt, vel caduca, quæ &longs;anè plu&longs;quam <lb/>&longs;pecie &longs;eparantur. hæc vt natura di&longs;iuncta &longs;unt; &longs;ic varijs &longs;unt obnoxia legibus, id enim quod in <lb/>æternis effici pote&longs;t æternum e&longs;t: quod verò in caducis ex iis &longs;&ecedil;pe exi&longs;tit, quæ varietatem reci­<lb/>piunt; <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. diuino in&longs;tinctu concitata natura, rem minorem maiori po<gap/><expan abbr="ori&qacute;">orique</expan>. accommodat, <lb/>non contrà maiorem nobilioren <expan abbr="&qacute;">que</expan>. minori. & id quod inferius e&longs;t, vult in&longs;<gap/>ire &longs;uperiori, & <lb/><expan abbr="cui&qacute;">cuique</expan>. recta ratione vtenti, &longs;ua parat in&longs;trumenta; nec prius in&longs;trumenta &longs;abric<gap/>ur quam de <gap/>­<lb/>te cogitauerit. Nam &longs;icuti rectius tibia mu&longs;ico præbetur quàm tibiam po&longs;sidenti, peritia tibias <lb/>inflandi: &longs;ic etiam natura facit. Itaque non immeritò reprehenditur Anaxagoras qui rationem <lb/>allaturns, cur homo omnium e&longs;&longs;et animalium prudenti&longs;simus, eam exponebat quòd manus ha­<lb/>beret. ac rectè quidem, &longs;i rationem, vt &longs;ignum exquirebat: &longs;ed &longs;i veras <gap/>u&longs;&longs;as quæ&longs;tionis indaga­<lb/>bat; recta ratio po&longs;tulat, vt idcirco fateamur homini datas e&longs;&longs;e manus, quia &longs;it animal prudenti&longs;­<lb/>fimum.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Atque ita melius e&longs;t. Semper igitur deterius gratia melioris: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. ita generale, vt per <lb/> | <arrow.to.target n="marg274"></arrow.to.target><lb/>ra melioris <expan abbr="finis&qacute;">finisque</expan>. gratia, nimirum propagationis, vt alter<gap/>m tale producatur, quale ip&longs;um e&longs;t, <lb/>abu&longs;a &longs;it. </s><s>At verò ea quæ pote&longs;t exhibere natura, vel æterna &longs;unt, vel caduca, quæ &longs;anè plu&longs;quam <lb/>&longs;pecie &longs;eparantur. </s><s>hæc vt natura di&longs;iuncta &longs;unt; &longs;ic varijs &longs;unt obnoxia legibus, id enim quod in <lb/>æternis effici pote&longs;t æternum e&longs;t: quod verò in caducis ex iis &longs;&ecedil;pe exi&longs;tit, quæ varietatem reci­<lb/>piunt; <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. diuino in&longs;tinctu concitata natura, rem minorem maiori po<gap/><expan abbr="ori&qacute;">orique</expan>. accommodat, <lb/>non contrà maiorem nobilioren <expan abbr="&qacute;">que</expan>. minori. & id quod inferius e&longs;t, vult in&longs;<gap/>ire &longs;uperiori, & <lb/><expan abbr="cui&qacute;">cuique</expan>. recta ratione vtenti, &longs;ua parat in&longs;trumenta; nec prius in&longs;trumenta &longs;abric<gap/>ur quam de <gap/>­<lb/>te cogitauerit. </s><s>Nam &longs;icuti rectius tibia mu&longs;ico præbetur quàm tibiam po&longs;sidenti, peritia tibias <lb/>inflandi: &longs;ic etiam natura facit. </s><s>Itaque non immeritò reprehenditur Anaxagoras qui rationem <lb/>allaturns, cur homo omnium e&longs;&longs;et animalium prudenti&longs;simus, eam exponebat quòd manus ha­<lb/>beret. </s><s>ac rectè quidem, &longs;i rationem, vt &longs;ignum exquirebat: &longs;ed &longs;i veras <gap/>u&longs;&longs;as quæ&longs;tionis indaga­<lb/>bat; recta ratio po&longs;tulat, vt idcirco fateamur homini datas e&longs;&longs;e manus, quia &longs;it animal prudenti&longs;­<lb/>fimum.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Atque ita melius e&longs;t. </s><s>Semper igitur deterius gratia melioris: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. ita generale, vt per <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg275"></arrow.to.target><lb/>artes & naturam &ecedil;què pertineat. Itaque &longs;apientes pacis cau&longs;&longs;a bellum gerunt;<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> laborem &longs;pe orij <lb/> | <arrow.to.target n="marg275"></arrow.to.target><lb/>artes & naturam &ecedil;què pertineat. </s><s>Itaque &longs;apientes pacis cau&longs;&longs;a bellum gerunt;<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> laborem &longs;pe orij <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg276"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg276"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg277"></arrow.to.target><lb/>&longs;u&longs;tentant. Sed requirat hoc loco qui&longs;piam, &longs;it ne cau&longs;&longs;a hoc quod dicimus e&longs;&longs;e melius; a<gap/> po­<lb/>tius effectus, & cum cau&longs;&longs;a ponatur. quod nam cau&longs;&longs;æ genus &longs;it; & quemadmodum cau&longs;&longs;æ o&longs;fi­<lb/>cio fungatur. Et planè inficiari non licet, hoc ab Ari&longs;totele inter cau&longs;&longs;arum genera recen&longs;eri: in­<lb/>quit enim &longs;e habere quàm pote&longs;t optimè cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e.<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. tam pr&ecedil;cipuam exi&longs;tima&longs;le vide­<lb/> | <arrow.to.target n="marg277"></arrow.to.target><lb/>&longs;u&longs;tentant. </s><s>Sed requirat hoc loco qui&longs;piam, &longs;it ne cau&longs;&longs;a hoc quod dicimus e&longs;&longs;e melius; a<gap/> po­<lb/>tius effectus, & cum cau&longs;&longs;a ponatur. </s><s>quod nam cau&longs;&longs;æ genus &longs;it; & quemadmodum cau&longs;&longs;æ o&longs;fi­<lb/>cio fungatur. </s><s>Et planè inficiari non licet, hoc ab Ari&longs;totele inter cau&longs;&longs;arum genera recen&longs;eri: in­<lb/>quit enim &longs;e habere quàm pote&longs;t optimè cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e.<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. tam pr&ecedil;cipuam exi&longs;tima&longs;le vide­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg278"></arrow.to.target><lb/>tur, vt nece&longs;&longs;e &longs;it, &longs;i melius hoc modo foret: ita quoque &longs;e habere naturam: qua&longs;i nulla prior <lb/>cau&longs;&longs;a afferri queat: ideo iure optimo non &longs;eiungetur à fine, hanc enim omnium cau&longs;&longs;am poti&longs;si­<lb/>mam ponit vnu&longs;qui&longs;que artifex, &longs;ed præcipue naturalis. Ita verò &longs;e habet vt finis. Nam cùm &longs;it <lb/>in vniuer&longs;o primum quoddam immortale, & ineffabile, &longs;impliciter ens, & &longs;impliciter bonum; <lb/>ex hoc c&ecedil;tera impetrant quòd &longs;int, & quòd bona &longs;int quodam tamen ordine, vt quæ naturam, <lb/>&longs;iue e&longs;&longs;entiam illam magis imitantur: perfectiora <expan abbr="meliora&qacute;">melioraque</expan>. &longs;int, huiu&longs;modi verò &longs;unt actus & <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ quæ actu &longs;unt, primum materiæ exortes, deinde materiatæ: atque illæ quidem è tri­<lb/>p<gap/>ci &longs;erie corpora c&ecedil;le&longs;tia, forma & indiuidua, quibus e&longs;&longs;e & bonitas impertita &longs;unt miris mo­<lb/>dis. atque adeo, vt vniuer&longs;a rerum latitudo gradibus omnibus completa &longs;it quos aliqua nota di­<lb/>&longs;tinctos excipere pote&longs;t. Ergo quod e&longs;t, & quod bonum e&longs;t, cùm &longs;uoptè ingenio &longs;it finis & ex­<lb/> | <arrow.to.target n="marg278"></arrow.to.target><lb/>tur, vt nece&longs;&longs;e &longs;it, &longs;i melius hoc modo foret: ita quoque &longs;e habere naturam: qua&longs;i nulla prior <lb/>cau&longs;&longs;a afferri queat: ideo iure optimo non &longs;eiungetur à fine, hanc enim omnium cau&longs;&longs;am poti&longs;si­<lb/>mam ponit vnu&longs;qui&longs;que artifex, &longs;ed præcipue naturalis. </s><s>Ita verò &longs;e habet vt finis. </s><s>Nam cùm &longs;it <lb/>in vniuer&longs;o primum quoddam immortale, & ineffabile, &longs;impliciter ens, & &longs;impliciter bonum; <lb/>ex hoc c&ecedil;tera impetrant quòd &longs;int, & quòd bona &longs;int quodam tamen ordine, vt quæ naturam, <lb/>&longs;iue e&longs;&longs;entiam illam magis imitantur: perfectiora <expan abbr="meliora&qacute;">melioraque</expan>. &longs;int, huiu&longs;modi verò &longs;unt actus & <lb/>&longs;ub&longs;tantiæ quæ actu &longs;unt, primum materiæ exortes, deinde materiatæ: atque illæ quidem è tri­<lb/>p<gap/>ci &longs;erie corpora c&ecedil;le&longs;tia, forma & indiuidua, quibus e&longs;&longs;e & bonitas impertita &longs;unt miris mo­<lb/>dis. </s><s>atque adeo, vt vniuer&longs;a rerum latitudo gradibus omnibus completa &longs;it quos aliqua nota di­<lb/>&longs;tinctos excipere pote&longs;t. </s><s>Ergo quod e&longs;t, & quod bonum e&longs;t, cùm &longs;uoptè ingenio &longs;it finis & ex­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg279"></arrow.to.target><lb/>petendum; efficitur, vt natura &longs;emper expetat id quod melius e&longs;t, & quàm maximè præ&longs;tare co­<lb/>netur ita &longs;uum finem adeptura. A &longs;uperioribus ergo principiis hoc cau&longs;&longs;æ genus extitit, & de­<lb/>&longs;cendit quodammodo c&ecedil;litus. Itaque &longs;ine errore natura producit, & vt melius non po&longs;sit. ac &longs;i­<lb/>quis corrigere aliquid volet, vt turpi&longs;simus ille Momus, aut deterius faciet, aut id quod fieri <lb/>non potuit, optabit. Sic cùm melius &longs;it e&longs;&longs;e quàm non e&longs;&longs;e, natura potius ine&longs;&longs;e quàm non e&longs;&longs;e <lb/>contendet: & &longs;i poterit; æternum numero faciet; &longs;i minus, vt æternum &longs;ucce&longs;sione &longs;it, & &longs;pecie, <lb/>curabit; nihil minus, quam &longs;ibi perniciem molietur, ni&longs;i fortè per accidens; vt ignis qui, cum in <lb/>aliena materia con&longs;i&longs;tat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. nece&longs;&longs;ariò nutriatur; &longs;i permanere velit, eam quoque nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="cõ-&longs;umit">con­<lb/>&longs;umit</expan>; itaque & nece&longs;&longs;ariò necem &longs;ibi parat. & quia res tùm perfecta e&longs;t, cum iis muneribus &longs;un­<lb/>gi pote&longs;t, quibus ip&longs;am natura de&longs;tinauit, id &longs;ummopere expetet; atque expetet, &longs;iquando <expan abbr="nõ">non</expan> ha­<lb/>beat, aut &longs;i non eo modo habeat, quo bene e&longs;t; ac &longs;i obtinuerit; tanquàm in oportuno diuer&longs;orio <lb/>requie&longs;cet. Hic <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> finis cum forma <expan abbr="cõgruit">congruit</expan>, cuius cùm tantum &longs;it <expan abbr="momentũ">momentum</expan> in natur&ecedil; operibus <lb/>etiam nos admonet & impellit in iis ve&longs;tigandis, vt maiorem formæ rationem habeamus, quàm <lb/>materiæ, quod veteres philo&longs;ophi non per&longs;picientes toto c&ecedil;lo aberrarunt. nil enim aliud quàm <lb/>materiam, naturam e&longs;&longs;e crediderunt, &longs;ormas habuere pro accidentibus ac &longs;i quod aliud prin­ | <arrow.to.target n="marg279"></arrow.to.target><lb/>petendum; efficitur, vt natura &longs;emper expetat id quod melius e&longs;t, & quàm maximè præ&longs;tare co­<lb/>netur ita &longs;uum finem adeptura. </s><s>A &longs;uperioribus ergo principiis hoc cau&longs;&longs;æ genus extitit, & de­<lb/>&longs;cendit quodammodo c&ecedil;litus. </s><s>Itaque &longs;ine errore natura producit, & vt melius non po&longs;sit. </s><s>ac &longs;i­<lb/>quis corrigere aliquid volet, vt turpi&longs;simus ille Momus, aut deterius faciet, aut id quod fieri <lb/>non potuit, optabit. </s><s>Sic cùm melius &longs;it e&longs;&longs;e quàm non e&longs;&longs;e, natura potius ine&longs;&longs;e quàm non e&longs;&longs;e <lb/>contendet: & &longs;i poterit; æternum numero faciet; &longs;i minus, vt æternum &longs;ucce&longs;sione &longs;it, & &longs;pecie, <lb/>curabit; nihil minus, quam &longs;ibi perniciem molietur, ni&longs;i fortè per accidens; vt ignis qui, cum in <lb/>aliena materia con&longs;i&longs;tat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. nece&longs;&longs;ariò nutriatur; &longs;i permanere velit, eam quoque nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="cõ-&longs;umit">con­<lb/>&longs;umit</expan>; itaque & nece&longs;&longs;ariò necem &longs;ibi parat. & quia res tùm perfecta e&longs;t, cum iis muneribus &longs;un­<lb/>gi pote&longs;t, quibus ip&longs;am natura de&longs;tinauit, id &longs;ummopere expetet; atque expetet, &longs;iquando <expan abbr="nõ">non</expan> ha­<lb/>beat, aut &longs;i non eo modo habeat, quo bene e&longs;t; ac &longs;i obtinuerit; tanquàm in oportuno diuer&longs;orio <lb/>requie&longs;cet. </s><s>Hic <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> finis cum forma <expan abbr="cõgruit">congruit</expan>, cuius cùm tantum &longs;it <expan abbr="momentũ">momentum</expan> in natur&ecedil; operibus <lb/>etiam nos admonet & impellit in iis ve&longs;tigandis, vt maiorem formæ rationem habeamus, quàm <lb/>materiæ, quod veteres philo&longs;ophi non per&longs;picientes toto c&ecedil;lo aberrarunt. </s><s>nil enim aliud quàm <lb/>materiam, naturam e&longs;&longs;e crediderunt, &longs;ormas habuere pro accidentibus ac &longs;i quod aliud prin­ |
| <pb xlink:href="014/01/047.jpg" pagenum="28"/>cipium po&longs;uere præter materiam, mouens erat, &longs;iue amor, vt cen&longs;uit Parmenides,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iue (vt me­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/047.jpg" pagenum="28"/>cipium po&longs;uere præter materiam, mouens erat, &longs;iue amor, vt cen&longs;uit Parmenides,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iue (vt me­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg280"></arrow.to.target><lb/> | <arrow.to.target n="marg280"></arrow.to.target><lb/> |
| <arrow.to.target n="marg281"></arrow.to.target><lb/>minit Cicero<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>) &longs;tephane à coronæ &longs;imilitudine dicta, hoc e&longs;t, continens ardore lucis orbis, qui <lb/> | <arrow.to.target n="marg281"></arrow.to.target><lb/>minit Cicero<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>) &longs;tephane à coronæ &longs;imilitudine dicta, hoc e&longs;t, continens ardore lucis orbis, qui <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg282"></arrow.to.target><lb/>cingit c&ecedil;lum quem appellat Deum: aut etiam mens, vt putauit Anaxagoras, vel lis & amicitia <lb/>quas potuit Epedocles; licet ad illa confugiant vt tragici poët&ecedil;, cum explicare argumenti exitum <lb/>non po&longs;&longs;unt. I gitur cùm illis certandum &longs;uit & error eorum confutandus. id verò cum omni <lb/>indu&longs;tria confectum fuerit ab Ari&longs;totele; facit quominus ego credam &longs;ententiam c&ecedil;teroqui ve­<lb/>ri&longs;simam nempe. Naturam e&longs;&longs;e aut agere gratia rei cuiu&longs;piam, cum principiis e&longs;&longs;e <expan abbr="numerandã">numerandam</expan>. <lb/>Neque verò mihi placet quod aliqui defendunt, non directò <expan abbr="certis&qacute;">certisque</expan>. rationibus, &longs;ed elenchicè <lb/>tractari &longs;ententiam illam qua ratione liceat inire certamen cum iis qui principia refutant. Etenim <lb/>&longs;i di&longs;putationis illius progre&longs;&longs;um animaduertas; ex propriis eius methodi principiis rem quo­<lb/>que confectam &longs;ui&longs;&longs;e reperies, & aliqua vt vera a&longs;&longs;umpta, non data; qui mos &longs;eientiarum pro­<lb/>prius e&longs;t; neque vt illò tendentia quò elenchica <expan abbr="cõ&longs;utatio">con&longs;utatio</expan> dirigitur (huius enim &longs;copi &longs;unt quin­<lb/>que repugnantia, fal&longs;um, inopinabile, &longs;olœci&longs;mus, & nugatio) &longs;ed vt o&longs;tendentia &longs;ic e&longs;&longs;e & &longs;en&longs;u <lb/>munita qui certus e&longs;t index in phy&longs;icis; & eiu&longs;modi qu&ecedil; in illa principia re&longs;olui po&longs;sint, qu&ecedil; phy <lb/>&longs;icus pro certi&longs;simis accipit. Et indicat hoc propo&longs;itio quæ&longs;tionis quæ per notum exponitur qu&ecedil; <lb/>cau&longs;&longs;am &longs;ignificat, nimi<gap/>um <foreign lang="greek"><gap/>io/ti</foreign>, ide&longs;t quamobrem qua, tamet&longs;i optimi autores v&longs;i &longs;int pro &longs;im­<lb/> | <arrow.to.target n="marg282"></arrow.to.target><lb/>cingit c&ecedil;lum quem appellat Deum: aut etiam mens, vt putauit Anaxagoras, vel lis & amicitia <lb/>quas potuit Epedocles; licet ad illa confugiant vt tragici poët&ecedil;, cum explicare argumenti exitum <lb/>non po&longs;&longs;unt. </s><s>I gitur cùm illis certandum &longs;uit & error eorum confutandus. </s><s>id verò cum omni <lb/>indu&longs;tria confectum fuerit ab Ari&longs;totele; facit quominus ego credam &longs;ententiam c&ecedil;teroqui ve­<lb/>ri&longs;simam nempe. </s><s>Naturam e&longs;&longs;e aut agere gratia rei cuiu&longs;piam, cum principiis e&longs;&longs;e <expan abbr="numerandã">numerandam</expan>. <lb/>Neque verò mihi placet quod aliqui defendunt, non directò <expan abbr="certis&qacute;">certisque</expan>. rationibus, &longs;ed elenchicè <lb/>tractari &longs;ententiam illam qua ratione liceat inire certamen cum iis qui principia refutant. </s><s>Etenim <lb/>&longs;i di&longs;putationis illius progre&longs;&longs;um animaduertas; ex propriis eius methodi principiis rem quo­<lb/>que confectam &longs;ui&longs;&longs;e reperies, & aliqua vt vera a&longs;&longs;umpta, non data; qui mos &longs;eientiarum pro­<lb/>prius e&longs;t; neque vt illò tendentia quò elenchica <expan abbr="cõ&longs;utatio">con&longs;utatio</expan> dirigitur (huius enim &longs;copi &longs;unt quin­<lb/>que repugnantia, fal&longs;um, inopinabile, &longs;olœci&longs;mus, & nugatio) &longs;ed vt o&longs;tendentia &longs;ic e&longs;&longs;e & &longs;en&longs;u <lb/>munita qui certus e&longs;t index in phy&longs;icis; & eiu&longs;modi qu&ecedil; in illa principia re&longs;olui po&longs;sint, qu&ecedil; phy <lb/>&longs;icus pro certi&longs;simis accipit. </s><s>Et indicat hoc propo&longs;itio quæ&longs;tionis quæ per notum exponitur qu&ecedil; <lb/>cau&longs;&longs;am &longs;ignificat, nimi<gap/>um <foreign lang="greek"><gap/>io/ti</foreign>, ide&longs;t quamobrem qua, tamet&longs;i optimi autores v&longs;i &longs;int pro &longs;im­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg283"></arrow.to.target><lb/>plici, quæ e&longs;t <foreign lang="greek">o_ti</foreign>, ide&longs;t quòd, nihil<gap/>minus à nobis pro cau&longs;&longs;a accipienda e&longs;t, eo quòd indicat <lb/><foreign lang="greek"><gap/>o/ be/ltion</foreign>, & melius quòd finem e&longs;&longs;e &longs;uprà docuimus; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. &longs;e ptofitetur afferre Ari&longs;toteles, vt <lb/>dubitationem &longs;oluat: at qui dubitationum &longs;olutiones &longs;unt ea quæ demon&longs;trantur. Itaque non <lb/>elenchicè, &longs;ed phy&longs;icè tractatum &longs;uit hoc theorema. Planum e&longs;t quidem e&longs;&longs;e finem, & ex hac <lb/>cau&longs;&longs;a reddi po&longs;&longs;e rationem complurium problematum: liquet etiam methodos accipere qua­<lb/>tuor genera cau&longs;&longs;arum: &longs;ed illud ob&longs;curum & inquirendum; &longs;it'ne aliquis finis, cuius ergò natu­<lb/>ra operetur: & an &longs;olus materiæ cur&longs;us, vt antiqui voluerunt; ea præ&longs;tet, quæ fini tribuit in na­<lb/>tura philo&longs;ophus. Idcirco mea quidem &longs;ententia erit hoc non principium, &longs;ed theorema. Natu­<lb/>ram agere cuiu&longs;piam rei gratia. Tritum quoque illud e&longs;t apud philo&longs;ophos naturales cau&longs;&longs;am <lb/> | <arrow.to.target n="marg283"></arrow.to.target><lb/>plici, quæ e&longs;t <foreign lang="greek">o_ti</foreign>, ide&longs;t quòd, nihil<gap/>minus à nobis pro cau&longs;&longs;a accipienda e&longs;t, eo quòd indicat <lb/><foreign lang="greek"><gap/>o/ be/ltion</foreign>, & melius quòd finem e&longs;&longs;e &longs;uprà docuimus; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. &longs;e ptofitetur afferre Ari&longs;toteles, vt <lb/>dubitationem &longs;oluat: at qui dubitationum &longs;olutiones &longs;unt ea quæ demon&longs;trantur. </s><s>Itaque non <lb/>elenchicè, &longs;ed phy&longs;icè tractatum &longs;uit hoc theorema. </s><s>Planum e&longs;t quidem e&longs;&longs;e finem, & ex hac <lb/>cau&longs;&longs;a reddi po&longs;&longs;e rationem complurium problematum: liquet etiam methodos accipere qua­<lb/>tuor genera cau&longs;&longs;arum: &longs;ed illud ob&longs;curum & inquirendum; &longs;it'ne aliquis finis, cuius ergò natu­<lb/>ra operetur: & an &longs;olus materiæ cur&longs;us, vt antiqui voluerunt; ea præ&longs;tet, quæ fini tribuit in na­<lb/>tura philo&longs;ophus. </s><s>Idcirco mea quidem &longs;ententia erit hoc non principium, &longs;ed theorema. </s><s>Natu­<lb/>ram agere cuiu&longs;piam rei gratia. </s><s>Tritum quoque illud e&longs;t apud philo&longs;ophos naturales cau&longs;&longs;am <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg284"></arrow.to.target><lb/>ei præ&longs;erri cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a. Nunc cau&longs;&longs;a multis modis ea re&longs;picit quorum e&longs;t auctor. Etenim vel <lb/>in nomine & ratione conuenit, vt cum filio pater, vel actus e&longs;t & per&longs;ectio: rur&longs;us cau&longs;&longs;a vel e&longs;t <lb/>in mente, vel in reip&longs;a: tum tertiò cau&longs;&longs;a vel princeps e&longs;t, vel in&longs;trumentum. Prætereà cau&longs;&longs;a e&longs;t <lb/>aut pote&longs;tas, aut actus. Po&longs;tremò cau&longs;&longs;a pertinet ad e&longs;&longs;e, cùm vbi quippiam gignitur; tùm etiam <lb/>po&longs;tquam genitum e&longs;t: nanque operatio iam e&longs;t rei genitæ & cum fine cen&longs;eri &longs;olet. Atqui per­<lb/> | <arrow.to.target n="marg284"></arrow.to.target><lb/>ei præ&longs;erri cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a. </s><s>Nunc cau&longs;&longs;a multis modis ea re&longs;picit quorum e&longs;t auctor. </s><s>Etenim vel <lb/>in nomine & ratione conuenit, vt cum filio pater, vel actus e&longs;t & per&longs;ectio: rur&longs;us cau&longs;&longs;a vel e&longs;t <lb/>in mente, vel in reip&longs;a: tum tertiò cau&longs;&longs;a vel princeps e&longs;t, vel in&longs;trumentum. </s><s>Prætereà cau&longs;&longs;a e&longs;t <lb/>aut pote&longs;tas, aut actus. </s><s>Po&longs;tremò cau&longs;&longs;a pertinet ad e&longs;&longs;e, cùm vbi quippiam gignitur; tùm etiam <lb/>po&longs;tquam genitum e&longs;t: nanque operatio iam e&longs;t rei genitæ & cum fine cen&longs;eri &longs;olet. </s><s>Atqui per­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg285"></arrow.to.target><lb/>&longs;picuum e&longs;t cau&longs;&longs;am illam quæ per&longs;ectio nuncupatur, modo quodam nobiliore quàm cau&longs;&longs;as <lb/>vniuocas, effecta &longs;ua continere, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem ip&longs;is quoque præ&longs;tantiores e&longs;&longs;e, po&longs;tquam ex illius <lb/>gremio, vt ita dicam, effu&longs;a fuerint. Cau&longs;&longs;as item in mente, qualem ponimus e&longs;&longs;entiam, quæ defi­<lb/>nitione explicatur, ip&longs;i rei quæ exi&longs;tit, præponendas e&longs;&longs;e &longs;uo loco docebimus, interim pro hypo­<lb/>the&longs;i &longs;tatuatur. Omnes etiam confitentur actum pote&longs;tati, vt imperfecto perfectum præcedere, <lb/>& cùm materia &longs;it pote&longs;tas, c&ecedil;rer&ecedil; cau&longs;&longs;æ &longs;int actus generatim, materiam excipiunt quæ &longs;ola pro­<lb/>pter imper&longs;ectionem non &longs;it effectui præferenda; quapropter etiam cùm agens actu exi&longs;tat, pa­<lb/>tiens verò &longs;it pote&longs;tate; agens patienti &longs;ine controuer&longs;ia præponunt. ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem quia &longs;e habet <lb/>in&longs;trumentum ad cau&longs;&longs;am principem vt patiens ad agens, eodem indicio perhibemus in&longs;trumen­<lb/>tum non modo cau&longs;&longs;æ mouenti po&longs;tponendum, verùm etiam effectui po&longs;tponi po&longs;&longs;e; vt &longs;i effe­<lb/>ctus à cau&longs;&longs;a vniuoca producatur, proptereà &longs;emen, licet imper&longs;ectum; cau&longs;&longs;a hominis quæ res <lb/>e&longs;t per&longs;ecta, e&longs;&longs;e pote&longs;t, cum à meliore principio de&longs;cendat, quod e&longs;t homo alter qui actu e&longs;t, at­<lb/>que perfectus. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. notabat veteres Ari&longs;toteles, quia rationem optimi hone&longs;ti&longs;simi & pr&ecedil;&longs;tan­<lb/>ti&longs;simi principiis denegarent,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quòd ex &longs;emine virum na&longs;ci per&longs;picerent, hoc verò imperfectum <lb/> | <arrow.to.target n="marg285"></arrow.to.target><lb/>&longs;picuum e&longs;t cau&longs;&longs;am illam quæ per&longs;ectio nuncupatur, modo quodam nobiliore quàm cau&longs;&longs;as <lb/>vniuocas, effecta &longs;ua continere, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem ip&longs;is quoque præ&longs;tantiores e&longs;&longs;e, po&longs;tquam ex illius <lb/>gremio, vt ita dicam, effu&longs;a fuerint. </s><s>Cau&longs;&longs;as item in mente, qualem ponimus e&longs;&longs;entiam, quæ defi­<lb/>nitione explicatur, ip&longs;i rei quæ exi&longs;tit, præponendas e&longs;&longs;e &longs;uo loco docebimus, interim pro hypo­<lb/>the&longs;i &longs;tatuatur. </s><s>Omnes etiam confitentur actum pote&longs;tati, vt imperfecto perfectum præcedere, <lb/>& cùm materia &longs;it pote&longs;tas, c&ecedil;rer&ecedil; cau&longs;&longs;æ &longs;int actus generatim, materiam excipiunt quæ &longs;ola pro­<lb/>pter imper&longs;ectionem non &longs;it effectui præferenda; quapropter etiam cùm agens actu exi&longs;tat, pa­<lb/>tiens verò &longs;it pote&longs;tate; agens patienti &longs;ine controuer&longs;ia præponunt. </s><s>ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem quia &longs;e habet <lb/>in&longs;trumentum ad cau&longs;&longs;am principem vt patiens ad agens, eodem indicio perhibemus in&longs;trumen­<lb/>tum non modo cau&longs;&longs;æ mouenti po&longs;tponendum, verùm etiam effectui po&longs;tponi po&longs;&longs;e; vt &longs;i effe­<lb/>ctus à cau&longs;&longs;a vniuoca producatur, proptereà &longs;emen, licet imper&longs;ectum; cau&longs;&longs;a hominis quæ res <lb/>e&longs;t per&longs;ecta, e&longs;&longs;e pote&longs;t, cum à meliore principio de&longs;cendat, quod e&longs;t homo alter qui actu e&longs;t, at­<lb/>que perfectus. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. notabat veteres Ari&longs;toteles, quia rationem optimi hone&longs;ti&longs;simi & pr&ecedil;&longs;tan­<lb/>ti&longs;simi principiis denegarent,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quòd ex &longs;emine virum na&longs;ci per&longs;picerent, hoc verò imperfectum <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg286"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et. neque intelligerent &longs;emen non e&longs;&longs;e principium, &longs;ed in&longs;trumentum quod ex alio penderet: <lb/> | <arrow.to.target n="marg286"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et. </s><s>neque intelligerent &longs;emen non e&longs;&longs;e principium, &longs;ed in&longs;trumentum quod ex alio penderet: <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg287"></arrow.to.target><lb/>id autem perfectum e&longs;let, cum actu exi&longs;teret à quo &longs;emen pararetur. Itaque principium <expan abbr="optimũ">optimum</expan>, <lb/>& ho<gap/>e&longs;ti&longs;simum e&longs;t. Et certè ita &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t; cùm actus &longs;it principium &longs;impliciter. Nam ma­<lb/>teria quoque cùm &longs;it potentia, principiorum numero excluditur.<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Hæc quidem à nob. con&longs;en­<lb/> | <arrow.to.target n="marg287"></arrow.to.target><lb/>id autem perfectum e&longs;let, cum actu exi&longs;teret à quo &longs;emen pararetur. </s><s>Itaque principium <expan abbr="optimũ">optimum</expan>, <lb/>& ho<gap/>e&longs;ti&longs;simum e&longs;t. </s><s>Et certè ita &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t; cùm actus &longs;it principium &longs;impliciter. </s><s>Nam ma­<lb/>teria quoque cùm &longs;it potentia, principiorum numero excluditur.<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Hæc quidem à nob. </s><s>con&longs;en­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg288"></arrow.to.target><lb/>tienter cum c&ecedil;teris a&longs;&longs;eruntur. De vniuocis, & fine non conuenit: apparet enim eandem e&longs;&longs;e con­<lb/>ditionem Sophroni&longs;ci patris & Socratis filij; atque omnino generatim, cùm vna &longs;ub&longs;tantia indi­<lb/>uidua gignat alteram, nec vna &longs;it magis minusúe &longs;ub&longs;tantia quàm altera, neutram e&longs;&longs;e præ&longs;eren­<lb/>dam. Prætereà cum finis &longs;it vel generationis, vel rei genit&ecedil;, quia rei genitæ finem in ordine acci­<lb/>dentium collocant, ea verò &longs;ub&longs;tantiæ cedunt omnibus modis, & hoc etiam cau&longs;&longs;æ genus effe­<lb/>ctni & illi cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a, præ&longs;erendum non e&longs;&longs;e ducunt. Nos contrà in vniuocis etiam cau&longs;&longs;as <lb/>effectibus anteponimus; quippe qui cau&longs;&longs;as in actu contemplemur. tùm enim cau&longs;&longs;æ verè &longs;unt: <lb/>atqui cau&longs;&longs;æ in actu cum re co<gap/>&longs;eruntur quæ e&longs;&longs;e pote&longs;t & gignitur, nec dum exi&longs;tit. itaque ne­<lb/>ce&longs;&longs;a<gap/> præ&longs;tant. Po&longs;teà longo &longs;ermone nob. o&longs;tendendum e&longs;t functiones e&longs;le ex ordine <expan abbr="formarũ">formarum</expan>, <lb/>& vt actus cum pote&longs;tate con&longs;erri. Quamobrem & ab hoc v&longs;que ad illa tempora &longs;uper&longs;edeamus. <lb/>&longs;atis hoc &longs;it, quòd &longs;i actus <expan abbr="&longs;ecũdus">&longs;ecundus</expan> e&longs;t perfectior; actio quoque in ip&longs;o <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> inerit, vt perfectio. | <arrow.to.target n="marg288"></arrow.to.target><lb/>tienter cum c&ecedil;teris a&longs;&longs;eruntur. </s><s>De vniuocis, & fine non conuenit: apparet enim eandem e&longs;&longs;e con­<lb/>ditionem Sophroni&longs;ci patris & Socratis filij; atque omnino generatim, cùm vna &longs;ub&longs;tantia indi­<lb/>uidua gignat alteram, nec vna &longs;it magis minusúe &longs;ub&longs;tantia quàm altera, neutram e&longs;&longs;e præ&longs;eren­<lb/>dam. </s><s>Prætereà cum finis &longs;it vel generationis, vel rei genit&ecedil;, quia rei genitæ finem in ordine acci­<lb/>dentium collocant, ea verò &longs;ub&longs;tantiæ cedunt omnibus modis, & hoc etiam cau&longs;&longs;æ genus effe­<lb/>ctni & illi cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a, præ&longs;erendum non e&longs;&longs;e ducunt. </s><s>Nos contrà in vniuocis etiam cau&longs;&longs;as <lb/>effectibus anteponimus; quippe qui cau&longs;&longs;as in actu contemplemur. </s><s>tùm enim cau&longs;&longs;æ verè &longs;unt: <lb/>atqui cau&longs;&longs;æ in actu cum re co<gap/>&longs;eruntur quæ e&longs;&longs;e pote&longs;t & gignitur, nec dum exi&longs;tit. </s><s>itaque ne­<lb/>ce&longs;&longs;a<gap/> præ&longs;tant. </s><s>Po&longs;teà longo &longs;ermone nob. </s><s>o&longs;tendendum e&longs;t functiones e&longs;le ex ordine <expan abbr="formarũ">formarum</expan>, <lb/>& vt actus cum pote&longs;tate con&longs;erri. </s><s>Quamobrem & ab hoc v&longs;que ad illa tempora &longs;uper&longs;edeamus. <lb/>&longs;atis hoc &longs;it, quòd &longs;i actus <expan abbr="&longs;ecũdus">&longs;ecundus</expan> e&longs;t perfectior; actio quoque in ip&longs;o <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> inerit, vt perfectio. |
| <pb xlink:href="014/01/048.jpg" pagenum="29"/>Rur&longs;us cùm efficiens & finis bifariam &longs;e re&longs;piciant, & vt in optatis, atque vt imponitur ab effi­<lb/> | <pb xlink:href="014/01/048.jpg" pagenum="29"/>Rur&longs;us cùm efficiens & finis bifariam &longs;e re&longs;piciant, & vt in optatis, atque vt imponitur ab effi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg289"></arrow.to.target><lb/>ciente materiæ; & illo quidem modo monet finis; altero pendet ex e&longs;ficiente, quæ con&longs;ide<gap/>antu<gap/><lb/>ex his cau&longs;sis, quatenus mouent, alias excellunt, quare finis, dum mouet, e&longs;t nobilior, & effi­<lb/>ciens, dum parat finem, antecellit, Sic dum res fit, & mouens, quatenus mouet; &longs;emper e&longs;t eo; <lb/>quod fit, præ&longs;tantius, & eo quod mouetur ab ip&longs;o, &longs;iue fuerit pa&longs;sio quæ afferat interitum, &longs;eu <lb/>perficiens; quòd inter id, quod mouer, & quod mouetur, &longs;emper quatenus huiu&longs;modi &longs;unt, in­<lb/>tercedit ratio pote&longs;tatis & actus, ob id hoc principium generale redditur, quemadmodum etiam <lb/> | <arrow.to.target n="marg289"></arrow.to.target><lb/>ciente materiæ; & illo quidem modo monet finis; altero pendet ex e&longs;ficiente, quæ con&longs;ide<gap/>antu<gap/><lb/>ex his cau&longs;sis, quatenus mouent, alias excellunt, quare finis, dum mouet, e&longs;t nobilior, & effi­<lb/>ciens, dum parat finem, antecellit, Sic dum res fit, & mouens, quatenus mouet; &longs;emper e&longs;t eo; <lb/>quod fit, præ&longs;tantius, & eo quod mouetur ab ip&longs;o, &longs;iue fuerit pa&longs;sio quæ afferat interitum, &longs;eu <lb/>perficiens; quòd inter id, quod mouer, & quod mouetur, &longs;emper quatenus huiu&longs;modi &longs;unt, in­<lb/>tercedit ratio pote&longs;tatis & actus, ob id hoc principium generale redditur, quemadmodum etiam <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg290"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;umptum &longs;uit aliquando ab Ari&longs;totele.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At verò etiam &longs;i cau&longs;&longs;a præferatur effectui, multis ta­<lb/> | <arrow.to.target n="marg290"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;umptum &longs;uit aliquando ab Ari&longs;totele.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At verò etiam &longs;i cau&longs;&longs;a præferatur effectui, multis ta­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg291"></arrow.to.target><lb/>men &longs;imilitudinum notis cau&longs;&longs;a & effectus inu&longs;ta &longs;unt. Vnde etiam &longs;olet extare effa<gap/>um com­<lb/>mune philo&longs;ophis & medicis. Similem differentiam in cau&longs;&longs;a efficere &longs;imilem differentiam in <lb/>effectu.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Et verò multa &longs;unt quæ communiter vtri&longs;que in&longs;unt. Nam cau&longs;&longs;æ per &longs;e effectus per <lb/> | <arrow.to.target n="marg291"></arrow.to.target><lb/>men &longs;imilitudinum notis cau&longs;&longs;a & effectus inu&longs;ta &longs;unt. </s><s>Vnde etiam &longs;olet extare effa<gap/>um com­<lb/>mune philo&longs;ophis & medicis. </s><s>Similem differentiam in cau&longs;&longs;a efficere &longs;imilem differentiam in <lb/>effectu.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Et verò multa &longs;unt quæ communiter vtri&longs;que in&longs;unt. </s><s>Nam cau&longs;&longs;æ per &longs;e effectus per <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg292"></arrow.to.target><lb/>&longs;e producunt, eæ quæ per accidens con&longs;imiliter con&longs;tituunt effectus per accidens. Sic cau&longs;sis <lb/>actu effecta actu re&longs;pondent,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> & cum cau&longs;sis pote&longs;tate, congruunt effectus, qui e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt. <lb/> | <arrow.to.target n="marg292"></arrow.to.target><lb/>&longs;e producunt, eæ quæ per accidens con&longs;imiliter con&longs;tituunt effectus per accidens. </s><s>Sic cau&longs;sis <lb/>actu effecta actu re&longs;pondent,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> & cum cau&longs;sis pote&longs;tate, congruunt effectus, qui e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg293"></arrow.to.target><lb/>Si cau&longs;&longs;æ item communes effectus communes exi&longs;tunt: quod &longs;i &longs;ingulares fuerint; effectus quo­<lb/>que &longs;ingulares erunt. Ita etiam perpetuorum cau&longs;&longs;as perpetuas e&longs;&longs;e credendum e&longs;t<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & <expan abbr="&longs;en&longs;iliũ">&longs;en&longs;ilium</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg293"></arrow.to.target><lb/>Si cau&longs;&longs;æ item communes effectus communes exi&longs;tunt: quod &longs;i &longs;ingulares fuerint; effectus quo­<lb/>que &longs;ingulares erunt. </s><s>Ita etiam perpetuorum cau&longs;&longs;as perpetuas e&longs;&longs;e credendum e&longs;t<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> & <expan abbr="&longs;en&longs;iliũ">&longs;en&longs;ilium</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg294"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;iles, &longs;i cau&longs;&longs;as proximas aecipiamus. Sed extat præcipuè &longs;imilitudo inter agentia vniuoca; <lb/> | <arrow.to.target n="marg294"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;iles, &longs;i cau&longs;&longs;as proximas aecipiamus. </s><s>Sed extat præcipuè &longs;imilitudo inter agentia vniuoca; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg295"></arrow.to.target><lb/>&longs;i vniuoca propriè &longs;umantur, &longs;iquidem illorum proprium &longs;it efficere perpetuò tale, qualia ip&longs;a: <lb/>exi&longs;tunt, vt &longs;iquid etiam &longs;it, quod ab alio fiat, vbi fiat per &longs;e & per verum motum, &longs;emper à &longs;i­<lb/>mili producatur.<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Ita calidum à calido propagatur, & à quanto quantum, &longs;ub&longs;tantia con&longs;imi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg295"></arrow.to.target><lb/>&longs;i vniuoca propriè &longs;umantur, &longs;iquidem illorum proprium &longs;it efficere perpetuò tale, qualia ip&longs;a: <lb/>exi&longs;tunt, vt &longs;iquid etiam &longs;it, quod ab alio fiat, vbi fiat per &longs;e & per verum motum, &longs;emper à &longs;i­<lb/>mili producatur.<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Ita calidum à calido propagatur, & à quanto quantum, &longs;ub&longs;tantia con&longs;imi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg296"></arrow.to.target><lb/>liter à &longs;ub&longs;tantia: atque ita quidem, vt à &longs;pecie &longs;pecies, & genus à genere producatur. Nam fit <lb/>homo animal & viuens homo ab homine; animal ab animali, viuens à viuente generatur. & ab <lb/>eodem omnia hæc; quòd idem homo e&longs;t & animal & viuens. Abalio verò cau&longs;&longs;arum genere, <lb/>quod e&longs;t non vniuocum ob cau&longs;&longs;æ præ&longs;tantiam &longs;imilis effectus gigni neutiquam pote&longs;t. Itaque <lb/>re&longs;tat &longs;olus materiæ <expan abbr="&longs;ormæ&qacute;">&longs;ormæque</expan>. con&longs;en&longs;us; &longs;iquidem tantum efficiat agens non vniuocum, quan­<lb/>tum materia &longs;u&longs;tinere valet: neque enim ex hac materia equum verbig. faceret, &longs;ed apem neque <lb/>ex eadem materia virum produceret. Itaque optimè dicitur, pro materiæ merito &longs;ormas exhi­<lb/>beri; quandò lumen aliter in pellucido recipiatur atque in opaco, vel polito corpore: ita vt, <expan abbr="quã-uis">quan­<lb/>uis</expan> materia coërceatur à forma terminante eius infinitatem; materia quoque temperet & limi­<lb/>tet formæ conditiones & vires efficientis: & quod forma efficere melius; hæc contra reddat de­<lb/>terius. Noui equidem à philo&longs;ophis multos de rebus hi&longs;ce &longs;ermones haberi: c&ecedil;terùm quia non <lb/> | <arrow.to.target n="marg296"></arrow.to.target><lb/>liter à &longs;ub&longs;tantia: atque ita quidem, vt à &longs;pecie &longs;pecies, & genus à genere producatur. </s><s>Nam fit <lb/>homo animal & viuens homo ab homine; animal ab animali, viuens à viuente generatur. & ab <lb/>eodem omnia hæc; quòd idem homo e&longs;t & animal & viuens. </s><s>Abalio verò cau&longs;&longs;arum genere, <lb/>quod e&longs;t non vniuocum ob cau&longs;&longs;æ præ&longs;tantiam &longs;imilis effectus gigni neutiquam pote&longs;t. </s><s>Itaque <lb/>re&longs;tat &longs;olus materiæ <expan abbr="&longs;ormæ&qacute;">&longs;ormæque</expan>. con&longs;en&longs;us; &longs;iquidem tantum efficiat agens non vniuocum, quan­<lb/>tum materia &longs;u&longs;tinere valet: neque enim ex hac materia equum verbig. </s><s>faceret, &longs;ed apem neque <lb/>ex eadem materia virum produceret. </s><s>Itaque optimè dicitur, pro materiæ merito &longs;ormas exhi­<lb/>beri; quandò lumen aliter in pellucido recipiatur atque in opaco, vel polito corpore: ita vt, <expan abbr="quã-uis">quan­<lb/>uis</expan> materia coërceatur à forma terminante eius infinitatem; materia quoque temperet & limi­<lb/>tet formæ conditiones & vires efficientis: & quod forma efficere melius; hæc contra reddat de­<lb/>terius. </s><s>Noui equidem à philo&longs;ophis multos de rebus hi&longs;ce &longs;ermones haberi: c&ecedil;terùm quia non <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg297"></arrow.to.target><lb/>ad veritatem conuellendam, &longs;ed ad eorum explanationem afferuntur. atque ita retinentur, vt <lb/>tanquam vera defendantur <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. omnium in phy&longs;ica creberrimus v&longs;us e&longs;t, ea nos itidem <lb/>more hypothe&longs;eon paucis conficere voluimus. Ac de generalibus phy&longs;iologiæ principiis ha­<lb/>ctenus dixi&longs;&longs;e &longs;it &longs;atis.</s></p> | <arrow.to.target n="marg297"></arrow.to.target><lb/>ad veritatem conuellendam, &longs;ed ad eorum explanationem afferuntur. </s><s>atque ita retinentur, vt <lb/>tanquam vera defendantur <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. omnium in phy&longs;ica creberrimus v&longs;us e&longs;t, ea nos itidem <lb/>more hypothe&longs;eon paucis conficere voluimus. </s><s>Ac de generalibus phy&longs;iologiæ principiis ha­<lb/>ctenus dixi&longs;&longs;e &longs;it &longs;atis.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg205"></margin.target>Ratio I.</s></p> | <s><margin.target id="marg205"></margin.target>Ratio I.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg218"></margin.target>Ad IIII.</s></p> | <s><margin.target id="marg218"></margin.target>Ad IIII.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg219"></margin.target>b 9. Met. <lb/>Tit. 17.</s></p> | <s><margin.target id="marg219"></margin.target>b 9. Met. </s><s><lb/>Tit. 17.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg220"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg220"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg226"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg226"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg227"></margin.target>a 1. Polit. <lb/>c. 5.</s></p> | <s><margin.target id="marg227"></margin.target>a 1. Polit. </s><s><lb/>c. 5.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg228"></margin.target>b 1. de An. <lb/>Tit. 88. lib. <lb/>de <gap/>ep. c. 2. <lb/>2. de part. <lb/><gap/>n. c. 16. 17.</s></p> | <s><margin.target id="marg228"></margin.target>b 1. de An. </s><s><lb/>Tit. 88. lib. <lb/>de <gap/>ep. </s><s>c. 2. <lb/>2. de part. <lb/><gap/>n. </s><s>c. 16. 17.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg229"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg229"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg230"></margin.target>a 2. De ge <lb/>ner. Anim. <lb/>c. 4. <lb/>Nota hic <lb/>no&longs;tram in <lb/>terpr&ecedil;ta­<lb/>tionem.</s></p> | <s><margin.target id="marg230"></margin.target>a 2. De ge <lb/>ner. </s><s>Anim. </s><s><lb/>c. 4. <lb/>Nota hic <lb/>no&longs;tram in <lb/>terpr&ecedil;ta­<lb/>tionem.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg231"></margin.target>B</s></p> | <s><margin.target id="marg231"></margin.target>B</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg232"></margin.target>b 1. Polit. <lb/>cap. 2.</s></p> | <s><margin.target id="marg232"></margin.target>b 1. Polit. </s><s><lb/>cap. 2.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg233"></margin.target>c 1. Polie. <lb/>cap. 1.</s></p> | <s><margin.target id="marg233"></margin.target>c 1. Polie. </s><s><lb/>cap. 1.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg234"></margin.target>d 4. de par. <lb/>an. cap. 6.</s></p> | <s><margin.target id="marg234"></margin.target>d 4. de par. </s><s><lb/>an. </s><s>cap. 6.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg235"></margin.target>C</s></p> | <s><margin.target id="marg235"></margin.target>C</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg239"></margin.target>III.</s></p> | <s><margin.target id="marg239"></margin.target>III.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg240"></margin.target>f 5. De ge. <lb/>an. cap. vl. <lb/>3 De An. <lb/>T. 45.</s></p> | <s><margin.target id="marg240"></margin.target>f 5. De ge. </s><s><lb/>an. </s><s>cap. </s><s>vl. <lb/>3 De An. </s><s><lb/>T. 45.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg241"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg241"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg243"></margin.target>F</s></p> | <s><margin.target id="marg243"></margin.target>F</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg244"></margin.target>a Theoph. <lb/>1. de cau&longs;&longs;. <lb/>plan. c. 19.</s></p> | <s><margin.target id="marg244"></margin.target>a Theoph. <lb/>1. de cau&longs;&longs;. </s><s><lb/>plan. </s><s>c. 19.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg245"></margin.target>b Auer. 2. <lb/>Phy&longs;. T. 77</s></p> | <s><margin.target id="marg245"></margin.target>b Auer. 2. <lb/>Phy&longs;. </s><s>T. 77</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg246"></margin.target>V.</s></p> | <s><margin.target id="marg246"></margin.target>V.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg249"></margin.target>H</s></p> | <s><margin.target id="marg249"></margin.target>H</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg250"></margin.target>d 1. Pol. <lb/>c. 5.</s></p> | <s><margin.target id="marg250"></margin.target>d 1. Pol. </s><s><lb/>c. 5.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg251"></margin.target>A</s></p> | <s><margin.target id="marg251"></margin.target>A</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg255"></margin.target>B</s></p> | <s><margin.target id="marg255"></margin.target>B</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg256"></margin.target>c 7. Mct. <lb/>T. 31.</s></p> | <s><margin.target id="marg256"></margin.target>c 7. Mct. </s><s><lb/>T. 31.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg257"></margin.target>d 2. de t<gap/>p.</s></p> | <s><margin.target id="marg257"></margin.target>d 2. de t<gap/>p.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg260"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg260"></margin.target>D</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg261"></margin.target>e c. de &longs;ub.</s></p> | <s><margin.target id="marg261"></margin.target>e c. </s><s>de &longs;ub.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg262"></margin.target>f 5. Phy&longs;. <lb/>T. 2s.</s></p> | <s><margin.target id="marg262"></margin.target>f 5. Phy&longs;. </s><s><lb/>T. 2s.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg263"></margin.target>E</s></p> | <s><margin.target id="marg263"></margin.target>E</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg266"></margin.target>G</s></p> | <s><margin.target id="marg266"></margin.target>G</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg267"></margin.target>a Hippoc. <lb/>Gal. 5. de <lb/>vi&longs;u part. <lb/>c. 4.</ |