| version 1.18, 2007/06/17 13:21:16 |
version 1.19, 2007/06/17 16:32:31 |
| |
| <arrow.to.target n="marg925"></arrow.to.target><lb/>adhuc albior fieri poterit, & multæ hac ip&longs;a &longs;unt albiores? </s><s>verum &longs;i albi&longs;simum &longs;it id quod omne <lb/>punctum tulit albedinis, cur non erunt alia con&longs;imilia, & &longs;ic plura? </s><s>Neque illud nece&longs;sarium. </s><s>Si <lb/>vnus fuerit, vt <expan abbr="vndi&qacute;">vndique</expan>. </s><s>&longs;en&longs;us habeat, & &longs;ui &longs;imilis &longs;it: quandò etiam, vt totum &longs;entiat, &longs;ufficiat, &longs;i <lb/>vna ex parte videat, quemadmodum animal oculis cernens & auribus <expan abbr="audi&etilde;s">audiens</expan> totum &longs;entit. </s><s>Tùm <lb/>etiam cur nece&longs;&longs;arium putat id quod &longs;ui &longs;imile <expan abbr="vndi&qacute;">vndique</expan>. </s><s>e&longs;t, e&longs;&longs;e globo&longs;um? </s><s>non'ne ceru&longs;&longs;a vndique <lb/>alba e&longs;t, neque tamen globo&longs;a? </s><s>Quid etiam refert, vt &longs;it <expan abbr="principiũ">principium</expan>, quòd &longs;it globo&longs;um? </s><s>qua&longs;i verò <lb/>omnis cau&longs;&longs;a debeat e&longs;&longs;e globo&longs;a; <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s><expan abbr="rõnem">ronnem</expan> <expan abbr="cõ&longs;tituat">con&longs;tituat</expan> globus. </s><s>Porrò &longs;i <expan abbr="quantũ">quantum</expan> ponitur Deus à <lb/>Zenone, aut terminos habet, aut caret terminis. </s><s>Itaque nece&longs;&longs;ariò finitum, aut infinitum e&longs;t, ita <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>finitum & <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> definiuntur quòd &longs;it <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> vel terminos habeat, vel ijs careat. </s><s>At glo­<lb/>bo&longs;um terminos habet, vt <expan abbr="centrũ">centrum</expan> & <expan abbr="circunferentiã">circunferentiam</expan>, ergo <expan abbr="finitũ">finitum</expan>. </s><s>Neque illud <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan>, quae ad aliud <lb/>finiatur: in &longs;eip&longs;o <expan abbr=".n.">enim</expan> terminos habere <expan abbr="põt">pont</expan>. </s><s>Neque termini <expan abbr="fundãtur">fundantur</expan> externo & eo quo illud cuius <lb/>&longs;unt, <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, &longs;ed eo cuius ip&longs;i &longs;unt. </s><s>Quòd verò non &longs;it immobile, <expan abbr="neq;">neque</expan> quie&longs;cat; hoc &longs;uperat <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <lb/><expan abbr="tarditat&etilde;">tarditatem</expan>. </s><s>quippe quae ex <expan abbr="analyticorũ">analyticorum</expan> ignorantia di&longs;tinguere ne&longs;ciant <expan abbr="negant&etilde;">negantem</expan> à priuante, & infinita; <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> calleant negantis <expan abbr="vsũ">vsum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="etiã">etiam</expan> de verè non ente, <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> de ente nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="prædice&ttilde;">prædicetur</expan>, | <arrow.to.target n="marg925"></arrow.to.target><lb/>adhuc albior fieri poterit, & multæ hac ip&longs;a &longs;unt albiores? </s><s>verum &longs;i albi&longs;simum &longs;it id quod omne <lb/>punctum tulit albedinis, cur non erunt alia con&longs;imilia, & &longs;ic plura? </s><s>Neque illud nece&longs;sarium. </s><s>Si <lb/>vnus fuerit, vt <expan abbr="vndi&qacute;">vndique</expan>. </s><s>&longs;en&longs;us habeat, & &longs;ui &longs;imilis &longs;it: quandò etiam, vt totum &longs;entiat, &longs;ufficiat, &longs;i <lb/>vna ex parte videat, quemadmodum animal oculis cernens & auribus <expan abbr="audi&etilde;s">audiens</expan> totum &longs;entit. </s><s>Tùm <lb/>etiam cur nece&longs;&longs;arium putat id quod &longs;ui &longs;imile <expan abbr="vndi&qacute;">vndique</expan>. </s><s>e&longs;t, e&longs;&longs;e globo&longs;um? </s><s>non'ne ceru&longs;&longs;a vndique <lb/>alba e&longs;t, neque tamen globo&longs;a? </s><s>Quid etiam refert, vt &longs;it <expan abbr="principiũ">principium</expan>, quòd &longs;it globo&longs;um? </s><s>qua&longs;i verò <lb/>omnis cau&longs;&longs;a debeat e&longs;&longs;e globo&longs;a; <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s><expan abbr="rõnem">ronnem</expan> <expan abbr="cõ&longs;tituat">con&longs;tituat</expan> globus. </s><s>Porrò &longs;i <expan abbr="quantũ">quantum</expan> ponitur Deus à <lb/>Zenone, aut terminos habet, aut caret terminis. </s><s>Itaque nece&longs;&longs;ariò finitum, aut infinitum e&longs;t, ita <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>finitum & <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> definiuntur quòd &longs;it <expan abbr="quantũ">quantum</expan>, <expan abbr="id&qacute;ue">idque</expan> vel terminos habeat, vel ijs careat. </s><s>At glo­<lb/>bo&longs;um terminos habet, vt <expan abbr="centrũ">centrum</expan> & <expan abbr="circunferentiã">circunferentiam</expan>, ergo <expan abbr="finitũ">finitum</expan>. </s><s>Neque illud <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan>, quae ad aliud <lb/>finiatur: in &longs;eip&longs;o <expan abbr=".n.">enim</expan> terminos habere <expan abbr="põt">pont</expan>. </s><s>Neque termini <expan abbr="fundãtur">fundantur</expan> externo & eo quo illud cuius <lb/>&longs;unt, <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, &longs;ed eo cuius ip&longs;i &longs;unt. </s><s>Quòd verò non &longs;it immobile, <expan abbr="neq;">neque</expan> quie&longs;cat; hoc &longs;uperat <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <lb/><expan abbr="tarditat&etilde;">tarditatem</expan>. </s><s>quippe quae ex <expan abbr="analyticorũ">analyticorum</expan> ignorantia di&longs;tinguere ne&longs;ciant <expan abbr="negant&etilde;">negantem</expan> à priuante, & infinita; <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> calleant negantis <expan abbr="vsũ">vsum</expan> qu&ecedil; <expan abbr="etiã">etiam</expan> de verè non ente, <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> de ente nece&longs;&longs;ariò <expan abbr="prædice&ttilde;">prædicetur</expan>, |
| <pb pagenum="111"/> | <pb pagenum="111"/> |
| <arrow.to.target n="marg926"></arrow.to.target><lb/>etenim affirmatione &longs;ignificatur. </s><s>Nam, quod inquiunt <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> dici tam de eo quod e&longs;t, quàm de <lb/>eo quod non e&longs;t, non pertinet ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> enunciationis quod negatione exprimitur, &longs;ed ad illud <lb/>quod ab ip&longs;o &longs;ignificatur, & vt dici con&longs;ueuit, pro quo &longs;upponit: tollit enim <expan abbr="nõ">non</expan> album <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>. <lb/></s><s>non hominem de quo prædicatur. </s><s>& id e&longs;&longs;e aliquid pote&longs;t. </s><s>Reliqua, quòd globo&longs;um & <expan abbr="vnũ">vnum</expan> &longs;it, <lb/>atque idem non mobile communiter contra reliquos eiu&longs;dem &longs;ectæ philo&longs;ophos anteà peracta <lb/>&longs;unt. </s><s>Rationes illas extremas Parmenidis à <expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> auctoribus Græcis fui&longs;&longs;e defen&longs;as &longs;ignificat <lb/>Ari&longs;toteles, &longs;iquidem ijs implicati manus dederint, & verè concludi conce&longs;&longs;erint. </s><s>Itaque Plato <lb/>quod erat præter ens non ens, ide&longs;t, nihil e&longs;&longs;e dicebat, & po&longs;terior illa ratio, quæ è <foreign lang="greek">dixotomias</foreign> af­<lb/>fertur; re&longs;oluatur in qua&longs;dam magnitudines in&longs;ectiles à Platone, Xenocrate, & Zenone, vnde <lb/>efficiatur & ip&longs;um totum in infinitum &longs;ecari po&longs;&longs;e bifariam, & nihilominus vnum remanere. <lb/></s><s>Quocirca philo&longs;ophus eleuat hunc conatum mon&longs;trans etiam &longs;i detur Parmenidi præter ens e&longs;&longs;e <lb/>non ens, & contradicentia &longs;imul con&longs;i&longs;tere non po&longs;&longs;e; <expan abbr="nõ">non</expan> idcirco effici, vt <expan abbr="nõ">non</expan> ens &longs;it nihil; quandò <lb/>pote&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> ens quodammodo quod e&longs;t aliquid. </s><s>Rur&longs;us o&longs;tendit neque illud &longs;equi. </s><s>Si nihil e&longs;t <lb/>præter ens, omnia fore vnum: nanque ip&longs;i vnum ponunt <foreign lang="greek">au)to\ to\ o)/n</foreign>, ide&longs;t, ens ip&longs;um; id verò <lb/>valet idem ac <foreign lang="greek">o(/per o)/n</foreign>, ide&longs;t, verè vnum, alia multa &longs;unt, qu&ecedil; non &longs;unt &longs;impliciter & verè vna, &longs;ed <lb/>quodammodo. </s><s>Proinde multa &longs;unt ea qu&ecedil; &longs;unt. </s><s>Verùm quia locus ille &longs;alebro&longs;us e&longs;t, nec (vt mea <lb/> | <arrow.to.target n="marg926"></arrow.to.target><lb/>etenim affirmatione &longs;ignificatur. </s><s>Nam, quod inquiunt <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> dici tam de eo quod e&longs;t, quàm de <lb/>eo quod non e&longs;t, non pertinet ad <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> enunciationis quod negatione exprimitur, &longs;ed ad illud <lb/>quod ab ip&longs;o &longs;ignificatur, & vt dici con&longs;ueuit, pro quo &longs;upponit: tollit enim <expan abbr="nõ">non</expan> album <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>. <lb/></s><s>non hominem de quo prædicatur. </s><s>& id e&longs;&longs;e aliquid pote&longs;t. </s><s>Reliqua, quòd globo&longs;um & <expan abbr="vnũ">vnum</expan> &longs;it, <lb/>atque idem non mobile communiter contra reliquos eiu&longs;dem &longs;ectæ philo&longs;ophos anteà peracta <lb/>&longs;unt. </s><s>Rationes illas extremas Parmenidis à <expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> auctoribus Græcis fui&longs;&longs;e defen&longs;as &longs;ignificat <lb/>Ari&longs;toteles, &longs;iquidem ijs implicati manus dederint, & verè concludi conce&longs;&longs;erint. </s><s>Itaque Plato <lb/>quod erat præter ens non ens, ide&longs;t, nihil e&longs;&longs;e dicebat, & po&longs;terior illa ratio, quæ è <foreign lang="greek">dixotomias</foreign> af­<lb/>fertur; re&longs;oluatur in qua&longs;dam magnitudines in&longs;ectiles à Platone, Xenocrate, & Zenone, vnde <lb/>efficiatur & ip&longs;um totum in infinitum &longs;ecari po&longs;&longs;e bifariam, & nihilominus vnum remanere. <lb/></s><s>Quocirca philo&longs;ophus eleuat hunc conatum mon&longs;trans etiam &longs;i detur Parmenidi præter ens e&longs;&longs;e <lb/>non ens, & contradicentia &longs;imul con&longs;i&longs;tere non po&longs;&longs;e; <expan abbr="nõ">non</expan> idcirco effici, vt <expan abbr="nõ">non</expan> ens &longs;it nihil; quandò <lb/>pote&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> ens quodammodo quod e&longs;t aliquid. </s><s>Rur&longs;us o&longs;tendit neque illud &longs;equi. </s><s>Si nihil e&longs;t <lb/>præter ens, omnia fore vnum: nanque ip&longs;i vnum ponunt <foreign lang="greek">au)to\ to\ o)/n</foreign>, ide&longs;t, ens ip&longs;um; id verò <lb/>valet idem ac <foreign lang="greek">o(/per o)/n</foreign>, ide&longs;t, verè vnum, alia multa &longs;unt, qu&ecedil; non &longs;unt &longs;impliciter & verè vna, &longs;ed <lb/>quodammodo. </s><s>Proinde multa &longs;unt ea qu&ecedil; &longs;unt. </s><s>Verùm quia locus ille &longs;alebro&longs;us e&longs;t, nec (vt mea <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg927"></arrow.to.target><lb/>fert opinio) conuenienter tralatus ab interpretibus non grauabor hic item aliquam lucem illi af­<lb/>ferre. </s><s>Gr&ecedil;ca verba &longs;unt huiu&longs;modi. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">Alla\ to\ oper o)/n ti e)\stw mhdeni\ sumbebhko\s, kai\ kaq) o(/ a)\mfw <lb/> | <arrow.to.target n="marg927"></arrow.to.target><lb/>fert opinio) conuenienter tralatus ab interpretibus non grauabor hic item aliquam lucem illi af­<lb/>ferre. </s><s>Gr&ecedil;ca verba &longs;unt huiu&longs;modi. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">Alla\ to\ oper o)/n ti e)\stw mhdeni\ sumbebhko\s, kai\ kaq' o(\ a)/mfw <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg928"></arrow.to.target><lb/>kai\ e(ka/teron, kai\ to\ e)k tou/tou lege/sqw. </foreign></s><s><foreign lang="greek">e)j a)diare/twn a)/ra to\ pa=n. </foreign></s><s><foreign lang="greek">*)/Enioi de\ e)ne/dosan toi=s lo/­<lb/>gois a)mfote/rois tw=| me\n o(/ti pa/nta e(\n, ei) to\ o)\n e(/n shmai/nei, o(/ti e)sti\ to\ mh\ o)\n, tw=| de\ e)k th=s dixo­<lb/>tomi/as a(rmapoih/santes ta\ mege/qh. </foreign></s><s><foreign lang="greek">fhnero\n de\, kai\ o(/ti ou)k a)mhqe\s, w(s ei) e(\n shmai/nei to\ o)/n, kai\ <lb/>mh\ o=(io/n te a(\ma th\n a)ntifasi\n ei=)nai, ou)k e)\stai ou)de\n mh\ o)\n, ou)de\n ga\r kwlu/ei mh\ a(plw=s, a(ma\ mh\ o(/n te <lb/>ei=)nai to\ mh\ o)\n</foreign>. </s><s>“Sed quod verè e&longs;t, e&longs;to accidens nulli, & de quo ambo”, ide&longs;t, [&longs;eparatim genus & <lb/>differentia,] & quod ex his [qu&ecedil; e&longs;t definitio quæ ex genere & differentia <expan abbr="cõflatur">conflatur</expan>. </s><s>careant enim <lb/>magnitudine; aliter enim erunt plura non vnum.] ergo omne quod e&longs;t, erit ex indiuiduis. </s><s>Hoc <lb/>planè &longs;equitur ex anteà con&longs;titutis, quia &longs;cilicet vnum erit &longs;impliciter, & vt verè ens, atque &longs;ub­<lb/>&longs;tantia: infertur autem à Gr&ecedil;cis, vt communiter item à Parmenide conclu&longs;um. </s><s>Proinde &longs;equitur. <lb/></s><s>“Quidam verò manus dederunt vtrique rationi, huic quidem, quòd omnia vnum”, &longs;i ens vnum &longs;i­<lb/>gnificat, quòd erit non ens, [ide&longs;t nihil] ei verò qu&ecedil; colligitur ab Ari&longs;t. </s><s>ex &longs;ectione in duas partes, <lb/>&longs;tatuentes indiuiduas magnitudines; proptereà &longs;ic vertimus <expan abbr="vt&etilde;tes">vtentes</expan> di&longs;iunctione <foreign lang="greek">tw_|de\</foreign>, huic <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg928"></arrow.to.target><lb/>kai\ e(ka/teron, kai\ to\ e)k tou/tou lege/sqw. </foreign></s><s><foreign lang="greek">e)c a)diare/twn a)/ra to\ pa=n. </foreign></s><s><foreign lang="greek">*/)Enioi de\ e)ne/dosan toi=s lo/­<lb/>gois a)mfote/rois tw=| me\n o(/ti pa/nta e(\n, ei) to\ o)\n e(/n shmai/nei, o(/ti e)sti\ to\ mh\ o)\n, tw=| de\ e)k th=s dixo­<lb/>tomi/as a)/toma poih/santes ta\ mege/qh. </foreign></s><s><foreign lang="greek">fanero\n de\, kai\ o(/ti ou)k a)mhqe\s, w(s ei) e(\n shmai/nei to\ o)/n, kai\ <lb/>mh\ oi(=o/n te a(\ma th\n a)ntifasi\n ei)=nai, ou)k e)/stai ou)de\n mh\ o)\n, ou)de\n ga\r kwlu/ei mh\ a(plw=s, a(ma\ mh\ o(/n te <lb/>ei)=nai to\ mh\ o)\n</foreign>. </s><s>“ Sed quod verè e&longs;t, e&longs;to accidens nulli, & de quo ambo”, ide&longs;t, [&longs;eparatim genus & <lb/>differentia,] & quod ex his [qu&ecedil; e&longs;t definitio quæ ex genere & differentia <expan abbr="cõflatur">conflatur</expan>. </s><s>careant enim <lb/>magnitudine; aliter enim erunt plura non vnum.] ergo omne quod e&longs;t, erit ex indiuiduis. </s><s>Hoc <lb/>planè &longs;equitur ex anteà con&longs;titutis, quia &longs;cilicet vnum erit &longs;impliciter, & vt verè ens, atque &longs;ub­<lb/>&longs;tantia: infertur autem à Gr&ecedil;cis, vt communiter item à Parmenide conclu&longs;um. </s><s>Proinde &longs;equitur. <lb/></s><s>“Quidam verò manus dederunt vtrique rationi, huic quidem, quòd omnia vnum”, &longs;i ens vnum &longs;i­<lb/>gnificat, quòd erit non ens, [ide&longs;t nihil] ei verò qu&ecedil; colligitur ab Ari&longs;t. </s><s>ex &longs;ectione in duas partes, <lb/>&longs;tatuentes indiuiduas magnitudines; proptereà &longs;ic vertimus <expan abbr="vt&etilde;tes">vtentes</expan> di&longs;iunctione <foreign lang="greek">tw=|de\</foreign>, huic <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg929"></arrow.to.target><lb/>[illi &longs;cilicet quam &longs;uperius attulit ip&longs;e Ari&longs;t.] <foreign lang="greek">e)x dixomia</foreign>, ide&longs;t, ex &longs;ectione in duas partes indiui­<lb/>duas facientes magnitudines, qua&longs;i dicant etiam &longs;i &longs;it ex indiuiduis; & quantum e&longs;&longs;e poterit, & ni­<lb/>hilominus vnum. </s><s>Planum igitur quòd neque verum, quòd &longs;i vnum &longs;ignificat ens & contradicen­<lb/>tia &longs;imul con&longs;i&longs;tere nequeunt [qu&ecedil; vtraque ponuntur à Parmenide] non erit nihil non ens. [&longs;ed <lb/>aliquid nihilominus.] “Nihil enim prohibet non ens non e&longs;&longs;e &longs;impliciter non ens. [ide&longs;t nihil] <lb/>&longs;ed poterit aliquid e&longs;&longs;e.” Hæc &longs;anè profe&longs;&longs;us e&longs;t Plato. </s><s>Quanquam ip&longs;e fortè ænigmaticè rerum <lb/>e&longs;&longs;entias indicauit, cùm quibus impartibilis vnitas iuncta foret, & more con&longs;uero, vt liber ille ad­<lb/>monet, cui Tim&ecedil;o titulus e&longs;t in quo multa my&longs;teria velauit notionibus mathematicis, etiam ma­<lb/>gnitudinibus hi&longs;ce indiuiduis e&longs;&longs;entiarum vires occultauit. </s><s><expan abbr="nõ">non</expan> &longs;ic de cæteris audeo dicere. </s><s>Nunc <lb/>facilè apparet, quàm irritus & inanis &longs;it <expan abbr="eorũ">eorum</expan> conatus qui veterum &longs;ententias dirigere voluerunt: <lb/>faciunt enim h&ecedil;c corpora quæ ponunt, vnum. </s><s>Neque e&longs;t, quòd qui&longs;piam acerbi animi vitio notet <lb/>Ari&longs;totelem, quòd illos impudenter in&longs;imulet. </s><s>Nam &longs;imul etiam <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Hippocrat&etilde;">Hippocratem</expan>, <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan>, <expan abbr="Galenũ">Galenum</expan>, <lb/> | <arrow.to.target n="marg929"></arrow.to.target><lb/>[illi &longs;cilicet quam &longs;uperius attulit ip&longs;e Ari&longs;t.] <foreign lang="greek">e)k dixomi/a|</foreign>, ide&longs;t, ex &longs;ectione in duas partes indiui­<lb/>duas facientes magnitudines, qua&longs;i dicant etiam &longs;i &longs;it ex indiuiduis; & quantum e&longs;&longs;e poterit, & ni­<lb/>hilominus vnum. </s><s>Planum igitur quòd neque verum, quòd &longs;i vnum &longs;ignificat ens & contradicen­<lb/>tia &longs;imul con&longs;i&longs;tere nequeunt [qu&ecedil; vtraque ponuntur à Parmenide] non erit nihil non ens. [&longs;ed <lb/>aliquid nihilominus.] “Nihil enim prohibet non ens non e&longs;&longs;e &longs;impliciter non ens. [ide&longs;t nihil] <lb/>&longs;ed poterit aliquid e&longs;&longs;e.” Hæc &longs;anè profe&longs;&longs;us e&longs;t Plato. </s><s>Quanquam ip&longs;e fortè ænigmaticè rerum <lb/>e&longs;&longs;entias indicauit, cùm quibus impartibilis vnitas iuncta foret, & more con&longs;uero, vt liber ille ad­<lb/>monet, cui Tim&ecedil;o titulus e&longs;t in quo multa my&longs;teria velauit notionibus mathematicis, etiam ma­<lb/>gnitudinibus hi&longs;ce indiuiduis e&longs;&longs;entiarum vires occultauit. </s><s><expan abbr="nõ">non</expan> &longs;ic de cæteris audeo dicere. </s><s>Nunc <lb/>facilè apparet, quàm irritus & inanis &longs;it <expan abbr="eorũ">eorum</expan> conatus qui veterum &longs;ententias dirigere voluerunt: <lb/>faciunt enim h&ecedil;c corpora quæ ponunt, vnum. </s><s>Neque e&longs;t, quòd qui&longs;piam acerbi animi vitio notet <lb/>Ari&longs;totelem, quòd illos impudenter in&longs;imulet. </s><s>Nam &longs;imul etiam <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Hippocrat&etilde;">Hippocratem</expan>, <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan>, <expan abbr="Galenũ">Galenum</expan>, <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg930"></arrow.to.target><lb/>& M. Tullium ad quorum manus veterum &longs;cripta peruenere, eiu&longs;dem criminis accu&longs;abit. </s><s>Neque <lb/>e&longs;t, quòd qui&longs;quam obiiciat eos è numero phy&longs;icorum fui&longs;&longs;e ex punctos, aut quòd <expan abbr="aliqñ">aliqnm</expan> fateatur <lb/>Ari&longs;t. </s><s>eos de <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura non fui&longs;&longs;e locutos, &longs;ed de alia &longs;ub&longs;tantia; quapropter arbitremur <expan abbr="ip&longs;orũ">ip&longs;orum</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg930"></arrow.to.target><lb/>& M. Tullium ad quorum manus veterum &longs;cripta peruenere, eiu&longs;dem criminis accu&longs;abit. </s><s>Neque <lb/>e&longs;t, quòd qui&longs;quam obiiciat eos è numero phy&longs;icorum fui&longs;&longs;e ex punctos, aut quòd <expan abbr="aliqñ">aliqnm</expan> fateatur <lb/>Ari&longs;t. </s><s>eos de <expan abbr="rerũ">rerum</expan> natura non fui&longs;&longs;e locutos, &longs;ed de alia &longs;ub&longs;tantia; quapropter arbitremur <expan abbr="ip&longs;orũ">ip&longs;orum</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg931"></arrow.to.target><lb/>verba aliud &longs;onare, ac vulgò exi&longs;timetur. </s><s>Nam de &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili disserunt: &longs;ed enim illi tales <lb/>proprietates attribuunt, quæ alij &longs;ub&longs;tantiæ, ac &longs;en&longs;ili <expan abbr="cõueniunt">conueniunt</expan>, nihilominus illis ignot&ecedil;, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> <lb/>nullam aliam ip&longs;i &longs;ub&longs;tantiam nouerint &longs;upra &longs;en&longs;ilem. </s><s>Nam <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> Parmenides ip&longs;e Deum vocat, <lb/>non e&longs;t illa &longs;ub&longs;tantia quæ ab omni materiæ concretione libera &longs;it, &longs;ed <expan abbr="cõtinens">continens</expan> ardore lucis orbis <lb/>qui cingit c&ecedil;lum, Stephanen appellat. </s><s>planè verum illud e&longs;t, ip&longs;um in eo differre à Meli&longs;&longs;o, quòd <lb/>ille vnum accipit, quod pertinet ad materiam; ip&longs;e verò vnum &longs;pectat, quòd e&longs;t form&ecedil;: <expan abbr="tñ">tnm</expan> &longs;ub&longs;tan­<lb/>tiam <expan abbr="&longs;eparatã">&longs;eparatam</expan> non attigit. </s><s>id effecit, vt cùm exquireret principia rerum &longs;en&longs;ilium, illis attribueret, <lb/>quod e&longs;t &longs;ub&longs;tantiæ &longs;eparatæ, &longs;ed &longs;ub&longs;tantiam <expan abbr="&longs;eparatã">&longs;eparatam</expan> ignorauit, verùm vt &longs;cientiæ munera tue­<lb/>rentur, inter &longs;ub&longs;tantias &longs;en&longs;iles po&longs;uere nonnullas, vnde &longs;cientiæ leges ad ip&longs;am permanarent: <lb/>attamen illæ conditiones rei &longs;en&longs;ili <expan abbr="nõ">non</expan> inhærent; &longs;ed ei, quæ cadit in mentem, & e&longs;t &longs;upra <expan abbr="naturã">naturam</expan>, <lb/>cuiu&longs;modi ip&longs;i non cognouerunt. </s><s>Et <expan abbr="omniũ">omnium</expan> primus Ari&longs;t. </s><s><expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="illã">illam</expan> &longs;upra <expan abbr="naturã">naturam</expan>, quanuis fal­<lb/>&longs;is hypothe&longs;ibus v&longs;us fuerit, nobis indicauit. </s><s>Neque id <expan abbr="mirũ">mirum</expan>: <expan abbr="qñ">qnm</expan> ex fal&longs;is <expan abbr="etiã">etiam</expan> nil prohibeat colligi <lb/>verum. </s><s>Quod verò plerique faciunt, vt veritate iam ab Ari&longs;t. </s><s>patefacta, velint <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> &longs;ententias <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>Ari&longs;t. </s><s>concordare; iam hoc e&longs;t <expan abbr="operã">operam</expan> ludere. </s><s>velim <expan abbr=".n.">enim</expan> eos hîc &longs;uo marte, <expan abbr="nõ">non</expan> Ari&longs;t. </s><s>auxilio fretos, ex | <arrow.to.target n="marg931"></arrow.to.target><lb/>verba aliud &longs;onare, ac vulgò exi&longs;timetur. </s><s>Nam de &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili disserunt: &longs;ed enim illi tales <lb/>proprietates attribuunt, quæ alij &longs;ub&longs;tantiæ, ac &longs;en&longs;ili <expan abbr="cõueniunt">conueniunt</expan>, nihilominus illis ignot&ecedil;, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> <lb/>nullam aliam ip&longs;i &longs;ub&longs;tantiam nouerint &longs;upra &longs;en&longs;ilem. </s><s>Nam <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> Parmenides ip&longs;e Deum vocat, <lb/>non e&longs;t illa &longs;ub&longs;tantia quæ ab omni materiæ concretione libera &longs;it, &longs;ed <expan abbr="cõtinens">continens</expan> ardore lucis orbis <lb/>qui cingit c&ecedil;lum, Stephanen appellat. </s><s>planè verum illud e&longs;t, ip&longs;um in eo differre à Meli&longs;&longs;o, quòd <lb/>ille vnum accipit, quod pertinet ad materiam; ip&longs;e verò vnum &longs;pectat, quòd e&longs;t form&ecedil;: <expan abbr="tñ">tnm</expan> &longs;ub&longs;tan­<lb/>tiam <expan abbr="&longs;eparatã">&longs;eparatam</expan> non attigit. </s><s>id effecit, vt cùm exquireret principia rerum &longs;en&longs;ilium, illis attribueret, <lb/>quod e&longs;t &longs;ub&longs;tantiæ &longs;eparatæ, &longs;ed &longs;ub&longs;tantiam <expan abbr="&longs;eparatã">&longs;eparatam</expan> ignorauit, verùm vt &longs;cientiæ munera tue­<lb/>rentur, inter &longs;ub&longs;tantias &longs;en&longs;iles po&longs;uere nonnullas, vnde &longs;cientiæ leges ad ip&longs;am permanarent: <lb/>attamen illæ conditiones rei &longs;en&longs;ili <expan abbr="nõ">non</expan> inhærent; &longs;ed ei, quæ cadit in mentem, & e&longs;t &longs;upra <expan abbr="naturã">naturam</expan>, <lb/>cuiu&longs;modi ip&longs;i non cognouerunt. </s><s>Et <expan abbr="omniũ">omnium</expan> primus Ari&longs;t. </s><s><expan abbr="&longs;ub&longs;tantiã">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="illã">illam</expan> &longs;upra <expan abbr="naturã">naturam</expan>, quanuis fal­<lb/>&longs;is hypothe&longs;ibus v&longs;us fuerit, nobis indicauit. </s><s>Neque id <expan abbr="mirũ">mirum</expan>: <expan abbr="qñ">qnm</expan> ex fal&longs;is <expan abbr="etiã">etiam</expan> nil prohibeat colligi <lb/>verum. </s><s>Quod verò plerique faciunt, vt veritate iam ab Ari&longs;t. </s><s>patefacta, velint <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> &longs;ententias <expan abbr="cũ">cum</expan> <lb/>Ari&longs;t. </s><s>concordare; iam hoc e&longs;t <expan abbr="operã">operam</expan> ludere. </s><s>velim <expan abbr=".n.">enim</expan> eos hîc &longs;uo marte, <expan abbr="nõ">non</expan> Ari&longs;t. </s><s>auxilio fretos, ex |
| <pb pagenum="112"/>antiquorum &longs;ententiis veros &longs;en&longs;us exprimere. </s><s>Aperuit ergo veritatem Ari&longs;toteles; v&longs;que adeò, <lb/> | <pb pagenum="112"/>antiquorum &longs;ententiis veros &longs;en&longs;us exprimere. </s><s>Aperuit ergo veritatem Ari&longs;toteles; v&longs;que adeò, <lb/> |
| |
| <s><emph type="italics"/>Pauca qu&ecedil;dam disseruntur cum ijs qui vnum principium, atque illud quidem mobile e&longs;&longs;e cen&longs;ent. <lb/></s><s>Cap. </s><s>XXVI<emph.end type="italics"/>.</s></p> | <s><emph type="italics"/>Pauca qu&ecedil;dam disseruntur cum ijs qui vnum principium, atque illud quidem mobile e&longs;&longs;e cen&longs;ent. <lb/></s><s>Cap. </s><s>XXVI<emph.end type="italics"/>.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>EX ijs qui vnum fecere principium rerum naturalium, quidam ip&longs;um infinitum e&longs;&longs;e volue­<lb/>runt, alij contrà finitum. </s><s>Atque illi quidem infinito generatim v&longs;i &longs;unt qui mundum perpe­<lb/>tuum e&longs;&longs;e exi&longs;timabant quo rerum generatio &longs;uppeteret in infinitum. </s><s>Heraclitus verò qui mun­<lb/>dum totum quandoque conflagraturum cen&longs;uit, finitum quoque principium po&longs;uit. </s><s>Hoc <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <lb/>quod e&longs;t mobile, aut ex elementorum numero &longs;umptum e&longs;t, aut aliud quoddam medium inter <lb/>elementa, vel aërem & ignim, vel aërem & aquam, à quibus ita differret, quòd vno <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> rarius <lb/> | <s>EX ijs qui vnum fecere principium rerum naturalium, quidam ip&longs;um infinitum e&longs;&longs;e volue­<lb/>runt, alij contrà finitum. </s><s>Atque illi quidem infinito generatim v&longs;i &longs;unt qui mundum perpe­<lb/>tuum e&longs;&longs;e exi&longs;timabant quo rerum generatio &longs;uppeteret in infinitum. </s><s>Heraclitus verò qui mun­<lb/>dum totum quandoque conflagraturum cen&longs;uit, finitum quoque principium po&longs;uit. </s><s>Hoc <expan abbr="vnũ">vnum</expan> <lb/>quod e&longs;t mobile, aut ex elementorum numero &longs;umptum e&longs;t, aut aliud quoddam medium inter <lb/>elementa, vel aërem & ignim, vel aërem & aquam, à quibus ita differret, quòd vno <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> rarius <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg933"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et, altero autem den&longs;ius. </s><s>ex <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> numero terra, idque optimo iure neglecta à phy&longs;icis; <lb/>nanque ip&longs;a <expan abbr="omniũ">omnium</expan> minimè e&longs;t idonea mutari, quod maximè requiri debet in eo principio quod <lb/>&longs;ubiectum rerum naturalium ponere con&longs;tituimus: neque enim res naturales &longs;ine mutatione <expan abbr="cõ-&longs;i&longs;tunt">con­<lb/>&longs;i&longs;tunt</expan>. </s><s>Quòd &longs;i legimus apud He&longs;iodum (idem quoque profe&longs;&longs;um aiunt Pherecyden A&longs;&longs;yrium) <lb/>terram fui&longs;&longs;e receptam; audiat illos in phy&longs;icis non reponi, &longs;ed Theologis, aut eos non fui&longs;&longs;e de <lb/>natura locutos, vt reliqui. </s><s>c&ecedil;teri, &longs;i qui &longs;unt qui eam receperint, non recepere &longs;olam. </s><s>Aquam po­<lb/>&longs;uit Thales vnus è &longs;eptem vocatis &longs;apientibus. </s><s>Ideò dia mater dicitur Tethys, quemadmodum <lb/>ante illum te&longs;tatus e&longs;t Homerus, inquiens, <foreign lang="greek">*w)xeano\nte jew_n ge/nesi)g kay\ mxte/zathqe</foreign>, vel quòd <lb/>v&longs;ui maxime foret. </s><s>Itaque cecinit Pindarus <foreign lang="greek">*ar)ison me\n u(dwz</foreign>, ide&longs;t, optimam e&longs;&longs;e aquam, vel <lb/>quòd nihil e&longs;&longs;et quod non ex aqua con&longs;taret. </s><s>proinde veteres voca&longs;&longs;e mortuos <foreign lang="greek">a)libantas</foreign>, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae<lb/> | <arrow.to.target n="marg933"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et, altero autem den&longs;ius. </s><s>ex <expan abbr="elementorũ">elementorum</expan> numero terra, idque optimo iure neglecta à phy&longs;icis; <lb/>nanque ip&longs;a <expan abbr="omniũ">omnium</expan> minimè e&longs;t idonea mutari, quod maximè requiri debet in eo principio quod <lb/>&longs;ubiectum rerum naturalium ponere con&longs;tituimus: neque enim res naturales &longs;ine mutatione <expan abbr="cõ-&longs;i&longs;tunt">con­<lb/>&longs;i&longs;tunt</expan>. </s><s>Quòd &longs;i legimus apud He&longs;iodum (idem quoque profe&longs;&longs;um aiunt Pherecyden A&longs;&longs;yrium) <lb/>terram fui&longs;&longs;e receptam; audiat illos in phy&longs;icis non reponi, &longs;ed Theologis, aut eos non fui&longs;&longs;e de <lb/>natura locutos, vt reliqui. </s><s>c&ecedil;teri, &longs;i qui &longs;unt qui eam receperint, non recepere &longs;olam. </s><s>Aquam po­<lb/>&longs;uit Thales vnus è &longs;eptem vocatis &longs;apientibus. </s><s>Ideò dia mater dicitur Tethys, quemadmodum <lb/>ante illum te&longs;tatus e&longs;t Homerus, inquiens, <foreign lang="greek">*)Wkeano/nte jew=n ge/nesin kai\ mhte/ra thqe</foreign>, vel quòd <lb/>v&longs;ui maxime foret. </s><s>Itaque cecinit Pindarus <foreign lang="greek">*)/ariston me\n u(/dwr</foreign>, ide&longs;t, optimam e&longs;&longs;e aquam, vel <lb/>quòd nihil e&longs;&longs;et quod non ex aqua con&longs;taret. </s><s>proinde veteres voca&longs;&longs;e mortuos <foreign lang="greek">a)libantas</foreign>, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg934"></arrow.to.target><lb/>omni humore exhau&longs;ti e&longs;&longs;ent. </s><s>quin neque ignem &longs;ine humore <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan>, <expan abbr="vetus&qacute;">vetusque</expan>. </s><s>fama e&longs;t à Theo­<lb/>logis & Poëtis approbata Oceanum & Thetyn generationis e&longs;&longs;e parentes. </s><s>ac &longs;iquis notationem <lb/>vocis huiu&longs;ce Chaos exquirere velit, facilè inueniet aquam illa &longs;ignificari, qua&longs;i ducta &longs;it à voce <lb/><foreign lang="greek">*xu/sis</foreign> qu&ecedil; &longs;onat effu&longs;ionem. </s><s>In horum quoque <expan abbr="&longs;ententiã">&longs;ententiam</expan> venit Hippon, & ne &longs;ingulos <expan abbr="enumer&etilde;">enumerem</expan>; <lb/> | <arrow.to.target n="marg934"></arrow.to.target><lb/>omni humore exhau&longs;ti e&longs;&longs;ent. </s><s>quin neque ignem &longs;ine humore <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan>, <expan abbr="vetus&qacute;">vetusque</expan>. </s><s>fama e&longs;t à Theo­<lb/>logis & Poëtis approbata Oceanum & Thetyn generationis e&longs;&longs;e parentes. </s><s>ac &longs;iquis notationem <lb/>vocis huiu&longs;ce Chaos exquirere velit, facilè inueniet aquam illa &longs;ignificari, qua&longs;i ducta &longs;it à voce <lb/><foreign lang="greek">*xu/sis</foreign> qu&ecedil; &longs;onat effu&longs;ionem. </s><s>In horum quoque <expan abbr="&longs;ententiã">&longs;ententiam</expan> venit Hippon, & ne &longs;ingulos <expan abbr="enumer&etilde;">enumerem</expan>; <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg935"></arrow.to.target><lb/>&longs;ex reliquos ei con&longs;en&longs;i&longs;&longs;e primos ferunt. </s><s>Aërem profe&longs;si &longs;unt Anaximenes, & Diogenes Apollo­<lb/>niates. </s><s>tamet&longs;i te&longs;tatur alicubi Simplicius <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ip&longs;um po&longs;ui&longs;&longs;e medium inter aërem & ignem, vt opi­<lb/> | <arrow.to.target n="marg935"></arrow.to.target><lb/>&longs;ex reliquos ei con&longs;en&longs;i&longs;&longs;e primos ferunt. </s><s>Aërem profe&longs;si &longs;unt Anaximenes, & Diogenes Apollo­<lb/>niates. </s><s>tamet&longs;i te&longs;tatur alicubi Simplicius <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ip&longs;um po&longs;ui&longs;&longs;e medium inter aërem & ignem, vt opi­<lb/> |
| <arrow.to.target n="marg936"></arrow.to.target><lb/>nor, quia perflabilis e&longs;&longs;et, & omne genus affectionis ocy&longs;simè admitteret, & amitteret, & facilli­<lb/>mè diuideretur ac finiretur. </s><s>Ni&longs;i fortè, quod dicit Ari&longs;t. </s><s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> afferat huius cau&longs;&longs;æ <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan>, <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan>, <lb/> | <arrow.to.target n="marg936"></arrow.to.target><lb/>nor, quia perflabilis e&longs;&longs;et, & omne genus affectionis ocy&longs;simè admitteret, & amitteret, & facilli­<lb/>mè diuideretur ac finiretur. </s><s>Ni&longs;i fortè, quod dicit Ari&longs;t. </s><s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> afferat huius cau&longs;&longs;æ <expan abbr="&longs;u&longs;picion&etilde;">&longs;u&longs;picionem</expan>, <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan>, <lb/> |