Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_014_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/buona_demot_014_la_1591.xml between version 1.13 and 1.16

version 1.13, 2007/06/09 19:06:38 version 1.16, 2007/06/17 08:38:09
Line 63 
Line 63 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>SILEAM ego &longs;olus, &amp; in tanta totius Etruri&aelig; l&aelig;titi&aelig; <lb/>dum omnes boni te vnum &longs;u&longs;piciunt, te in oculis vnum fe&shy;<lb/>runt &amp; tibi vno con&longs;en&longs;u gratulantur, iaceam torpens, nec <lb/>aliqua &longs;ignificatione me&aelig; erga te pietatis gaudium meum <lb/>testificer, ac postqu&agrave;m me&aelig; lucubrationes multis ab hinc <lb/>annis inchoat&aelig;, nunc demum ab&longs;olut&aelig; in tua felici&longs;&longs;ima <lb/>tempora excurrerunt; patris, <expan abbr="fratris&qacute;">fratrisque</expan>; tui &longs;ingularis in me <lb/>charitatis monimentum diutius condi patiar? </s><s>E ve&longs;tris <lb/>ergo magnificenti&aelig; fontibus ort&aelig; ad te properant, &amp; qu&aelig; <lb/>e&longs;t animi tui benignitas, &amp; cel&longs;itudo in aliquo e&longs;&longs;e apud te <lb/>loco non dubitant; iure autem tibi debit&aelig;, qu&ograve;d me &longs;emper <lb/>alueritis, &amp; honesti&longs;&longs;imo huic meo <expan abbr="qualecunq;">qualecunque</expan> &longs;it ocio con&longs;ulueritis, vt magn&aelig; profecto <lb/>culp&aelig; &longs;im affinis, ni&longs;i tantis beneficijs antehac prouocatus, quando maiora non po&longs;&longs;um; id <lb/>quod grati animi officium foret, aliquid olim reponam. </s><s>Et quanuis h&aelig;c tenuuia &longs;int, cle&shy;<lb/>mentia, <expan abbr="gratia&qacute;">gratiaque</expan>; tua fretus, ni faciam, vt impudentia potius accu&longs;anda, qu&agrave;m conatus vl&shy;<lb/>lus in me de&longs;iderari po&longs;&longs;it. </s><s>Ac &longs;i quid valet ad hoc perficiendum labor improbus, &amp; in&shy;<lb/>du&longs;tria, rerum nouarum indagatrix ingenio&longs;a, vt non de&longs;perem, au&longs;pice te, &longs;i non plenis ve&shy;<lb/>lis in portum, at &longs;ecunda &longs;altem, vt aiunt, nauigatione peruenire po&longs;&longs;e, E &longs;i non vulgo pla&shy;<lb/>cere, cuius iudicia varia, incon&longs;tantia, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab omni perturbationis &longs;u&longs;picione libera &longs;unt: <lb/>tibi tamen &amp; antiquioris, hoc e&longs;t, gr&aelig;c&aelig; Philo&longs;ophi&aelig; cupidis, quod iamdi&ugrave; &longs;axum voluo, <lb/>probari; cur enim &agrave; te con&longs;ilium meum non laudetur, qui Gr&aelig;c&egrave; &longs;cias, &amp; eius lingu&aelig; pe&shy;<lb/>riti&longs;&longs;imos &longs;ummo in honore &longs;emper habueris, tanquam ab iis ip&longs;is omnes &longs;cientiarum fon&shy;<lb/>tes, <expan abbr="atq;">atque</expan> illi quidem vberes, &longs;alubres, &amp; perennes &longs;caturiant? </s><s>Cur etiam non ab illis in&longs;ti&shy;<lb/>tutum meum commendetur, quos ego &longs;olus, &amp; reuereor iam, &amp; colo, quibus vetera &longs;an&egrave;, <lb/>nec tamen antiquata recolo, &amp; vnus quidem non renouo, &longs;ed in tenebris abdita, &amp; demer&shy;<lb/>&longs;a ad lucem in tuo nomine reuoco: &amp; exempla dome&longs;tica imitatus aliquid po&longs;teritati re&shy;<lb/>linquere &longs;tudeo, cuius auxilio progrediatur vlterius; &amp; via mon&longs;trata contendat in &longs;um&shy;<lb/>mum? fuit enim id ciuitati, <expan abbr="toti&qacute;">totique</expan>; ditioni tu&aelig; penitus in&longs;itum, &amp; innatum, vt aliquid a&longs;&longs;i&shy;<lb/>du&egrave; cogitarent quo domi, <expan abbr="foris&qacute;">forisque</expan>; magna gloria apud omnes e&longs;&longs;ent. </s><s>In hac incunabula, &amp; <lb/>rudimenta pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imarum artium ab Italia va&longs;tata reperiuntur Pictur&aelig;, Sculptur&aelig;, <lb/>Iurisperiti&aelig;, Po&euml;tices, Oratori&aelig;; in hac primum auctore Ioanne Boccaccio Gr&aelig;c&aelig; litter&aelig; <lb/>&longs;unt excult&aelig;. </s><s>Qu&agrave;m multa Medicin&aelig; lumina protulit h&aelig;c vna ciuitas? </s><s>quot viros for&shy;<lb/>ti&longs;&longs;imos? </s><s>vt hinc maximi Reges, &amp; Duces pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imos, &amp; viros &longs;apienti&longs;&longs;imos <lb/>ad imperia regenda, tanquam &longs;ocios accer&longs;iuerint. </s><s>Quocunque me verto, video etiam <lb/>nunc viros omni virtutum genere exornatos, quibus tanqu&agrave;m &longs;tellis interstincta ditio<emph.end type="italics"/> <s><emph type="italics"/>SILEAM ego &longs;olus, &amp; in tanta totius Etruri&aelig; l&aelig;titi&aelig; <lb/>dum omnes boni te vnum &longs;u&longs;piciunt, te in oculis vnum fe&shy;<lb/>runt &amp; tibi vno con&longs;en&longs;u gratulantur, iaceam torpens, nec <lb/>aliqua &longs;ignificatione me&aelig; erga te pietatis gaudium meum <lb/>testificer, ac postqu&agrave;m me&aelig; lucubrationes multis ab hinc <lb/>annis inchoat&aelig;, nunc demum ab&longs;olut&aelig; in tua felici&longs;&longs;ima <lb/>tempora excurrerunt; patris, <expan abbr="fratris&qacute;">fratrisque</expan>; tui &longs;ingularis in me <lb/>charitatis monimentum diutius condi patiar? </s><s>E ve&longs;tris <lb/>ergo magnificenti&aelig; fontibus ort&aelig; ad te properant, &amp; qu&aelig; <lb/>e&longs;t animi tui benignitas, &amp; cel&longs;itudo in aliquo e&longs;&longs;e apud te <lb/>loco non dubitant; iure autem tibi debit&aelig;, qu&ograve;d me &longs;emper <lb/>alueritis, &amp; honesti&longs;&longs;imo huic meo <expan abbr="qualecunq;">qualecunque</expan> &longs;it ocio con&longs;ulueritis, vt magn&aelig; profecto <lb/>culp&aelig; &longs;im affinis, ni&longs;i tantis beneficijs antehac prouocatus, quando maiora non po&longs;&longs;um; id <lb/>quod grati animi officium foret, aliquid olim reponam. </s><s>Et quanuis h&aelig;c tenuuia &longs;int, cle&shy;<lb/>mentia, <expan abbr="gratia&qacute;">gratiaque</expan>; tua fretus, ni faciam, vt impudentia potius accu&longs;anda, qu&agrave;m conatus vl&shy;<lb/>lus in me de&longs;iderari po&longs;&longs;it. </s><s>Ac &longs;i quid valet ad hoc perficiendum labor improbus, &amp; in&shy;<lb/>du&longs;tria, rerum nouarum indagatrix ingenio&longs;a, vt non de&longs;perem, au&longs;pice te, &longs;i non plenis ve&shy;<lb/>lis in portum, at &longs;ecunda &longs;altem, vt aiunt, nauigatione peruenire po&longs;&longs;e, E &longs;i non vulgo pla&shy;<lb/>cere, cuius iudicia varia, incon&longs;tantia, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab omni perturbationis &longs;u&longs;picione libera &longs;unt: <lb/>tibi tamen &amp; antiquioris, hoc e&longs;t, gr&aelig;c&aelig; Philo&longs;ophi&aelig; cupidis, quod iamdi&ugrave; &longs;axum voluo, <lb/>probari; cur enim &agrave; te con&longs;ilium meum non laudetur, qui Gr&aelig;c&egrave; &longs;cias, &amp; eius lingu&aelig; pe&shy;<lb/>riti&longs;&longs;imos &longs;ummo in honore &longs;emper habueris, tanquam ab iis ip&longs;is omnes &longs;cientiarum fon&shy;<lb/>tes, <expan abbr="atq;">atque</expan> illi quidem vberes, &longs;alubres, &amp; perennes &longs;caturiant? </s><s>Cur etiam non ab illis in&longs;ti&shy;<lb/>tutum meum commendetur, quos ego &longs;olus, &amp; reuereor iam, &amp; colo, quibus vetera &longs;an&egrave;, <lb/>nec tamen antiquata recolo, &amp; vnus quidem non renouo, &longs;ed in tenebris abdita, &amp; demer&shy;<lb/>&longs;a ad lucem in tuo nomine reuoco: &amp; exempla dome&longs;tica imitatus aliquid po&longs;teritati re&shy;<lb/>linquere &longs;tudeo, cuius auxilio progrediatur vlterius; &amp; via mon&longs;trata contendat in &longs;um&shy;<lb/>mum? fuit enim id ciuitati, <expan abbr="toti&qacute;">totique</expan>; ditioni tu&aelig; penitus in&longs;itum, &amp; innatum, vt aliquid a&longs;&longs;i&shy;<lb/>du&egrave; cogitarent quo domi, <expan abbr="foris&qacute;">forisque</expan>; magna gloria apud omnes e&longs;&longs;ent. </s><s>In hac incunabula, &amp; <lb/>rudimenta pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imarum artium ab Italia va&longs;tata reperiuntur Pictur&aelig;, Sculptur&aelig;, <lb/>Iurisperiti&aelig;, Po&euml;tices, Oratori&aelig;; in hac primum auctore Ioanne Boccaccio Gr&aelig;c&aelig; litter&aelig; <lb/>&longs;unt excult&aelig;. </s><s>Qu&agrave;m multa Medicin&aelig; lumina protulit h&aelig;c vna ciuitas? </s><s>quot viros for&shy;<lb/>ti&longs;&longs;imos? </s><s>vt hinc maximi Reges, &amp; Duces pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imos, &amp; viros &longs;apienti&longs;&longs;imos <lb/>ad imperia regenda, tanquam &longs;ocios accer&longs;iuerint. </s><s>Quocunque me verto, video etiam <lb/>nunc viros omni virtutum genere exornatos, quibus tanqu&agrave;m &longs;tellis interstincta ditio<emph.end type="italics"/>
 <pb/><emph type="italics"/>tu&aelig; refulget, qu&aelig; c&aelig;teris iter ad C&oelig;lum non v&longs;itata, nec peruulgata via common&longs;trent. <lb/></s><s>Vetera non repetam: &longs;uperat <expan abbr=".n.">enim</expan> laudem onmem antiquitas; tempora no&longs;tra &longs;pecto. </s><s>Quid <lb/>in politiorum litteraru genere Victorius quod attigit non adamu&longs;&longs;im expoliuit? </s><s>Quid in <lb/>arte medica non obtinuit Vidius, qui rem vniuer&longs;am ad tenue &longs;ic elimauit, &amp; dulciter <lb/>elocutis e&longs;t, vt &longs;i Mu&longs;&aelig; eam artem doctur&aelig; fui&longs;&longs;ent, non alia cert&egrave;, qu&agrave;m Vidij lingua, <lb/><expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>; v&longs;uras fui&longs;&longs;e putem? </s><s>Quoties me &longs;uo carmine rapit dulci&longs;&longs;imus cygnus ille <lb/>Barg&aelig;us? </s><s>Quid de Piccolhominis <expan abbr="Strozis&qacute;">Strozisque</expan>; Kyrtaeo, uno <expan abbr="atq;">atque</expan> altero Io. </s><s>Bapti&longs;ta dicam? <lb/></s><s>Mitto complures alios insignes &amp; philo&longs;ophos, &amp; po&euml;tas: hos h&icirc;c recen&longs;ere placet, qui, <lb/>quod inceperint, omnino perfecerint; <expan abbr="aliis&qacute;">aliisque</expan>; exemplum dederint, vt potius ab iis imitandi <lb/>&longs;int, quam quippiam illorum indu&longs;tri&aelig; labore alieno queat accedere. </s><s>Sed conatum &longs;olum <lb/>magno in pretio <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> dome&longs;ticis exemplis tibi &longs;ignificare po&longs;&longs;im FERDINANDE <lb/>Cel&longs;i&longs;&longs;ime. </s><s>Namquis non &longs;ummis laudibus in c&oelig;lum tollat Americum Ve&longs;puccium? <lb/></s><s>Hic ignotas, &amp; periculo&longs;as nauigationes adgre&longs;&longs;us cum primus &egrave; multis prouinciis, qu&aelig; <lb/>ad occa&longs;um, meridiem&verbar;; iacent, aliquot lu&longs;tra&longs;&longs;et; vnde tantum Regum Chri&longs;tianorum <lb/>opibus acce&longs;&longs;erit, cum &longs;acris, qu&aelig; gentibus illis <expan abbr="c&otilde;municata">communicata</expan> &longs;unt, tum etiam diuitiis, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> <lb/>merces inde aduect&aelig;, quibus humano generi &longs;alus magno cum commodo pararetur; im&shy;<lb/>men&longs;a the&longs;aurorum copia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ornamenta regia complura ad vos comportata; quia ratio&shy;<lb/>nem eas lu&longs;irandi pr&aelig;mon&longs;trarit, <expan abbr="animos&qacute;">animosque</expan>; incipiendo aliis addiderit; illi orbis parti, quam <lb/>primus ip&longs;e peragrauit, ex &longs;uo nomine nomen dedit. </s><s>Ex quo liquid&ograve; con&longs;tat pr&aelig;mon&longs;tra&shy;<lb/>tori plus habitum fui&longs;&longs;e grati&aelig; non infrequenter, qu&agrave;m perfectoribus. </s><s>Pr&aelig;tereo dein&shy;<lb/>du&longs;iria innumeros alios ciues tuos, qui nouarum artium inuentores maximas copias do&shy;<lb/>mum retulerunt, vrbem remplis augu&longs;ti&longs;&longs;imis, &aelig;dificiis ampli&longs;&longs;imis auxerunt, &amp; imperij <lb/>fines vni tibi lat&egrave; propagarunt. </s><s>Vt non immerit&ograve; tu, qui tantos <expan abbr="tales&qacute;">talesque</expan>; viros hodie mo&shy;<lb/>deraris, in maximis Regibus numerari debeas: nam &longs;i magnum ille cen&longs;ebat imperare <lb/>non auro, &longs;ed habentibus aurum; tu nonmodo iis, qu&aelig; po&longs;&longs;ideant homines, <expan abbr="neq;">neque</expan> po&longs;&longs;iden&shy;<lb/>tibus hominibus imperes; &longs;ed po&longs;&longs;idere &longs;cientes tranquilli&longs;&longs;im&egrave; regas. </s><s>Ego igitur, qui Pe&shy;<lb/>ripateticam Philo&longs;ophiam non ex riuulis, &longs;ed ex ip&longs;o fonte Ari&longs;totelico mi&longs;&longs;o omni fa&shy;<lb/>ctionum &longs;tudio nunc in&longs;tituerim haurire, &amp; primus qui inter tuos in hac &longs;ecta libertate <lb/>recuperata meum iudicium plan&egrave; &longs;equar; tamet&longs;i non perficiam; cur etiam laude aliqua, <lb/>quia &longs;im au&longs;us, quia c&oelig;perim, dignus non habear? </s><s>Alij nos &longs;equentur qui indicata ratio&shy;<lb/>ne, &amp; via magnum huic c&oelig;pto afferant incrementum, &amp; id demum con&longs;equantur, quod <lb/>in omnia tempora clarum, <expan abbr="atq;">atque</expan> illu&longs;ire futurum &longs;it: qu&aelig; <expan abbr=".n.">enim</expan> ver&egrave; cogitata &longs;unt, diutius con&shy;<lb/>&longs;eruari &longs;olent, nec hominum interitu occidunt, &longs;ed iterantur in immen&longs;um. </s><s>AEtas finem <lb/>troph&aelig;is affert, imperia collabuntur. </s><s>Vna veritas perpetu&ograve; durat, ad quam cum omnium <lb/>proxim&egrave;, quantum hominis ingenium fert, acce&longs;&longs;erit Ari&longs;toteles; nulla erit &aelig;tas, nulla <lb/>gens, nulla religio qu&aelig; ip&longs;um nonmod&ograve; non tactura, &longs;ed &longs;edul&ograve; tractatura, &amp; a&longs;&longs;idu&egrave; in <lb/>manibus habitura &longs;it. </s><s>Vnde etiam fore confido, vt qui in vnis auctoris huiu&longs;ce ve&longs;tigiis <lb/>in&longs;i&longs;tat, locum in philo&longs;ophia &longs;it &longs;emper habiturus. </s><s>Video ver&ograve; &amp; propemodum auguror <lb/>te patris tui pij, <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; in&longs;tituta <expan abbr="tenent&etilde;">tenentem</expan>, ita in vna litterarum omnis generis ornamenta <lb/>incumbere, vt breui talem quendam vi&longs;uri &longs;imus, qui quemadmodum &agrave; ciuibus tuis in c&aelig;&shy;<lb/>teris artibus factitatum e&longs;t, qui eas &agrave; rudi illa vetu&longs;tate ad pri&longs;tinam illam integritatem <lb/>&longs;ua indu&longs;tria reuocarunt, ita Peripateticam di&longs;ciplinam ex omni Arabum, <expan abbr="no&longs;tratium&qacute;">no&longs;tratiumque</expan>; <lb/>cultura ad bonam illam, &amp; expolitam &longs;it redacturus. </s><s>Talia tu commoda cupidis optima&shy;<lb/>rum artium pr&aelig;&longs;tas. </s><s>Quare laudent ciues tui pietatem, magnificentia&mgrave; milites celebrent, <lb/>temperantiam tui familiares <expan abbr="admir&etilde;tur">admirentur</expan>, iu&longs;titiam, <expan abbr="amplitudinem&qacute;">amplitudinemque</expan>; omnes &longs;ummis pr&aelig;co&shy;<lb/>niis tollant; mihi quidem vnum hoc munificenti&aelig; genus dignum videtur, vt omnes oculos<emph.end type="italics"/> <pb/><emph type="italics"/>tu&aelig; refulget, qu&aelig; c&aelig;teris iter ad C&oelig;lum non v&longs;itata, nec peruulgata via common&longs;trent. <lb/></s><s>Vetera non repetam: &longs;uperat <expan abbr=".n.">enim</expan> laudem onmem antiquitas; tempora no&longs;tra &longs;pecto. </s><s>Quid <lb/>in politiorum litteraru genere Victorius quod attigit non adamu&longs;&longs;im expoliuit? </s><s>Quid in <lb/>arte medica non obtinuit Vidius, qui rem vniuer&longs;am ad tenue &longs;ic elimauit, &amp; dulciter <lb/>elocutis e&longs;t, vt &longs;i Mu&longs;&aelig; eam artem doctur&aelig; fui&longs;&longs;ent, non alia cert&egrave;, qu&agrave;m Vidij lingua, <lb/><expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>; v&longs;uras fui&longs;&longs;e putem? </s><s>Quoties me &longs;uo carmine rapit dulci&longs;&longs;imus cygnus ille <lb/>Barg&aelig;us? </s><s>Quid de Piccolhominis <expan abbr="Strozis&qacute;">Strozisque</expan>; Kyrtaeo, uno <expan abbr="atq;">atque</expan> altero Io. </s><s>Bapti&longs;ta dicam? <lb/></s><s>Mitto complures alios insignes &amp; philo&longs;ophos, &amp; po&euml;tas: hos h&icirc;c recen&longs;ere placet, qui, <lb/>quod inceperint, omnino perfecerint; <expan abbr="aliis&qacute;">aliisque</expan>; exemplum dederint, vt potius ab iis imitandi <lb/>&longs;int, quam quippiam illorum indu&longs;tri&aelig; labore alieno queat accedere. </s><s>Sed conatum &longs;olum <lb/>magno in pretio <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> dome&longs;ticis exemplis tibi &longs;ignificare po&longs;&longs;im FERDINANDE <lb/>Cel&longs;i&longs;&longs;ime. </s><s>Namquis non &longs;ummis laudibus in c&oelig;lum tollat Americum Ve&longs;puccium? <lb/></s><s>Hic ignotas, &amp; periculo&longs;as nauigationes adgre&longs;&longs;us cum primus &egrave; multis prouinciis, qu&aelig; <lb/>ad occa&longs;um, meridiem&verbar;; iacent, aliquot lu&longs;tra&longs;&longs;et; vnde tantum Regum Chri&longs;tianorum <lb/>opibus acce&longs;&longs;erit, cum &longs;acris, qu&aelig; gentibus illis <expan abbr="c&otilde;municata">communicata</expan> &longs;unt, tum etiam diuitiis, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> <lb/>merces inde aduect&aelig;, quibus humano generi &longs;alus magno cum commodo pararetur; im&shy;<lb/>men&longs;a the&longs;aurorum copia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ornamenta regia complura ad vos comportata; quia ratio&shy;<lb/>nem eas lu&longs;irandi pr&aelig;mon&longs;trarit, <expan abbr="animos&qacute;">animosque</expan>; incipiendo aliis addiderit; illi orbis parti, quam <lb/>primus ip&longs;e peragrauit, ex &longs;uo nomine nomen dedit. </s><s>Ex quo liquid&ograve; con&longs;tat pr&aelig;mon&longs;tra&shy;<lb/>tori plus habitum fui&longs;&longs;e grati&aelig; non infrequenter, qu&agrave;m perfectoribus. </s><s>Pr&aelig;tereo dein&shy;<lb/>du&longs;iria innumeros alios ciues tuos, qui nouarum artium inuentores maximas copias do&shy;<lb/>mum retulerunt, vrbem remplis augu&longs;ti&longs;&longs;imis, &aelig;dificiis ampli&longs;&longs;imis auxerunt, &amp; imperij <lb/>fines vni tibi lat&egrave; propagarunt. </s><s>Vt non immerit&ograve; tu, qui tantos <expan abbr="tales&qacute;">talesque</expan>; viros hodie mo&shy;<lb/>deraris, in maximis Regibus numerari debeas: nam &longs;i magnum ille cen&longs;ebat imperare <lb/>non auro, &longs;ed habentibus aurum; tu nonmodo iis, qu&aelig; po&longs;&longs;ideant homines, <expan abbr="neq;">neque</expan> po&longs;&longs;iden&shy;<lb/>tibus hominibus imperes; &longs;ed po&longs;&longs;idere &longs;cientes tranquilli&longs;&longs;im&egrave; regas. </s><s>Ego igitur, qui Pe&shy;<lb/>ripateticam Philo&longs;ophiam non ex riuulis, &longs;ed ex ip&longs;o fonte Ari&longs;totelico mi&longs;&longs;o omni fa&shy;<lb/>ctionum &longs;tudio nunc in&longs;tituerim haurire, &amp; primus qui inter tuos in hac &longs;ecta libertate <lb/>recuperata meum iudicium plan&egrave; &longs;equar; tamet&longs;i non perficiam; cur etiam laude aliqua, <lb/>quia &longs;im au&longs;us, quia c&oelig;perim, dignus non habear? </s><s>Alij nos &longs;equentur qui indicata ratio&shy;<lb/>ne, &amp; via magnum huic c&oelig;pto afferant incrementum, &amp; id demum con&longs;equantur, quod <lb/>in omnia tempora clarum, <expan abbr="atq;">atque</expan> illu&longs;ire futurum &longs;it: qu&aelig; <expan abbr=".n.">enim</expan> ver&egrave; cogitata &longs;unt, diutius con&shy;<lb/>&longs;eruari &longs;olent, nec hominum interitu occidunt, &longs;ed iterantur in immen&longs;um. </s><s>AEtas finem <lb/>troph&aelig;is affert, imperia collabuntur. </s><s>Vna veritas perpetu&ograve; durat, ad quam cum omnium <lb/>proxim&egrave;, quantum hominis ingenium fert, acce&longs;&longs;erit Ari&longs;toteles; nulla erit &aelig;tas, nulla <lb/>gens, nulla religio qu&aelig; ip&longs;um nonmod&ograve; non tactura, &longs;ed &longs;edul&ograve; tractatura, &amp; a&longs;&longs;idu&egrave; in <lb/>manibus habitura &longs;it. </s><s>Vnde etiam fore confido, vt qui in vnis auctoris huiu&longs;ce ve&longs;tigiis <lb/>in&longs;i&longs;tat, locum in philo&longs;ophia &longs;it &longs;emper habiturus. </s><s>Video ver&ograve; &amp; propemodum auguror <lb/>te patris tui pij, <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; in&longs;tituta <expan abbr="tenent&etilde;">tenentem</expan>, ita in vna litterarum omnis generis ornamenta <lb/>incumbere, vt breui talem quendam vi&longs;uri &longs;imus, qui quemadmodum &agrave; ciuibus tuis in c&aelig;&shy;<lb/>teris artibus factitatum e&longs;t, qui eas &agrave; rudi illa vetu&longs;tate ad pri&longs;tinam illam integritatem <lb/>&longs;ua indu&longs;tria reuocarunt, ita Peripateticam di&longs;ciplinam ex omni Arabum, <expan abbr="no&longs;tratium&qacute;">no&longs;tratiumque</expan>; <lb/>cultura ad bonam illam, &amp; expolitam &longs;it redacturus. </s><s>Talia tu commoda cupidis optima&shy;<lb/>rum artium pr&aelig;&longs;tas. </s><s>Quare laudent ciues tui pietatem, magnificentia&mgrave; milites celebrent, <lb/>temperantiam tui familiares <expan abbr="admir&etilde;tur">admirentur</expan>, iu&longs;titiam, <expan abbr="amplitudinem&qacute;">amplitudinemque</expan>; omnes &longs;ummis pr&aelig;co&shy;<lb/>niis tollant; mihi quidem vnum hoc munificenti&aelig; genus dignum videtur, vt omnes oculos<emph.end type="italics"/>
 <pb/><emph type="italics"/>in te coniiciant, tu vnus in omnium ore &longs;umma cum tui nominis celebritate iure ver&longs;eris. <lb/></s><s>Tu ver&egrave; beatus, quia Po&euml;tas, Oratores, Hi&longs;toriographos, Iuri&longs;con&longs;ultos, Theologos, Me&shy;<lb/>dicos, &amp; Philo&longs;ophos omnibus doctrinis excultos vni tibi contigerit alere, &amp; habere. <lb/></s><s>Quanqu&agrave;m e&longs;t id iam bonis temporibus inueteratum in ve&longs;tra familia, <expan abbr="dome&longs;ticum&qacute;">dome&longs;ticumque</expan>; tam <lb/>factum. </s><s>Extant etiamnum monumenta ampli&longs;&longs;ima Co&longs;mi, <expan abbr="Laurentii&qacute;">Laurentiique</expan>; Medicum com&shy;<lb/>mendata litteris hominum, quos virtutis erg&ocirc; diuinis beneficiis affecere. </s><s>Ex quo <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> <lb/>e&longs;t, vt complura adiumenta ad &longs;cientias eorum opera &longs;uppetierint. </s><s>Laurentius Platonem <lb/>per multa &longs;&aelig;cula &longs;epultum traxit ab inferis. </s><s>Narrant etiam Leonem X. P. M. ab hoc <lb/>viuendi in&longs;tituto &longs;ic allectum, vt nonmod&ograve; <expan abbr="bonar&utilde;">bonarum</expan> artium &longs;tudia fouerit, &longs;ed viros doctos <lb/>benigni&longs;&longs;im&egrave; complexus fuerit. </s><s>Accepimus etiam c&ugrave;m ti vitio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> daretur, quae humi&shy;<lb/>les viros, &longs;ed illos quidem bene doctos <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> meritorum genere cumularet, re&longs;pondi&longs;&longs;e &longs;e vir&shy;<lb/>tute &amp; doctrina pr&aelig;&longs;tantibus opem libenti&longs;&longs;im&egrave; ferre, quae talem cen&longs;uram ver&aelig; nobilitatis <lb/>e&longs;&longs;e crederet. </s><s>Ita multos non incitauit tant&ugrave;m, &longs;ed ad <expan abbr="litterar&utilde;">litterarum</expan> &longs;tudia recolenda perduxit. <lb/></s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> illis temporibus nonmod&ograve; &longs;cientiarum v&longs;us euanuerat, ver&ugrave;m plan&egrave; conciderat <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>decus eloquenti&aelig; Florentin&aelig; quam &longs;ummo &longs;tudio coluerant Danthes, Petrarcha Boccac&shy;<lb/>cius, &amp; &agrave; viris illis ob&longs;oleta &amp; de&longs;ita frequentabantur, <expan abbr="atq;">atque</expan> aliena &longs;&aelig;pius inepti&longs;&longs;im&egrave; incul&shy;<lb/>cari con&longs;ueuerant. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;ius opera factum e&longs;t, vt pura illa no&longs;tra lingua reuiui&longs;ceret, &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> optimarum artium cultus po&longs;t <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> temporis tractum <expan abbr="deniq;">denique</expan> emineret. </s><s>H&aelig;c veri <expan abbr="ho&itilde;s">hoins</expan> <lb/>&longs;unt officia qu&aelig; diuin&aelig; virtutis te&longs;tes &longs;empiterni &longs;int, non in&longs;anarum molium &longs;ub&longs;tructio&shy;<lb/>nes quib. exhauriuntur &aelig;raria, vectigalia minuuntur, non &longs;tatuarum locationes qu&aelig; cor&shy;<lb/>porum quidem &longs;imulachra &longs;unt, &amp; imago qu&aelig;dam glori&aelig; adumbrata, non <expan abbr="animor&utilde;">animorum</expan> effigies, <lb/>&amp; &longs;pecies expre&longs;&longs;a virtutis. </s><s>H&aelig;c munera ver&egrave; regia, &amp; admirabilia iis vti viris &agrave; quib. <lb/></s><s>in&longs;tituti &longs;ubiecti rit&egrave; regi, &amp; optimis morib. informari valeant, &verbar; ac per bonis arteis ad <expan abbr="con-&longs;pect&utilde;">con&shy;<lb/>&longs;pectum</expan> numinum beatorum efferri, vt ocio &longs;ecuri&longs;&longs;imo fouentes in <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> bonorum fine <expan abbr="con-quie&longs;c&atilde;t">con&shy;<lb/>quie&longs;cant</expan>, ad quod lex natur&aelig;, hoc e&longs;t, ratio &longs;ummi Dei cunctos reges iubet ad&longs;pirare. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>.n. dedit imperia <expan abbr="pote&longs;tates&qacute;">pote&longs;tatesque</expan>, Deus, vt luxu reges in tanta rerum copia perderentur, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> immen&longs;a aliqua vorago ciuium patrimonia ab&longs;orberent, nec vt in illos qui &longs;ub eorum <lb/>imperio &longs;unt, atroci&longs;&longs;im&egrave; &longs;&aelig;uirent, &longs;ed vt Po&euml;t&aelig; verbis vtar,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">i(/nalaoi\ a)zetw_si+n u(p) a)utw|</foreign>, <emph type="italics"/>hoc <lb/>e&longs;t vt gentes rerum ignaras ad &longs;uum <expan abbr="cuiq;">cuique</expan> <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> auctoritate &amp; &longs;apientia dirigerent, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>; <lb/>&longs;ibi ip&longs;i &longs;aperent, aliis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;apere vellent. </s><s>Pupugit etiam h&aelig;c cura pij <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; tui patris <lb/>animum, qu&ocirc; &amp; erexit duo gymna&longs;ia, vt plurib. pateret aditus ad vires ingenij quas ip&longs;is <lb/>natura largi&longs;&longs;im&egrave; afflaui&longs;&longs;et, &amp; exercendas, &amp; retinendas. </s><s>Vtor <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> iam &longs;&aelig;piu&longs;cule patris <lb/>tui viri clari&longs;&longs;imi exemplo, non eo cert&egrave; con&longs;ilio, vt te inflammem: iam <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc &longs;tudium erga <lb/>litteratos in te radiceis alti&longs;&longs;imas egit, c&ugrave;m <expan abbr="&longs;tirp&etilde;">&longs;tirpem</expan> genero&longs;am tibi natura conce&longs;&longs;erit, &amp; vit&aelig; <lb/>rationem dome&longs;tico <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> conformaris, &longs;ed vt illius qui quidem <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> &aelig;tatis &longs;u&aelig; princeps <lb/>extitit, audiendo pr&aelig;clara facinora in eius imitatione te oblectes, &amp; immortale hoc nomen <lb/>ad no&longs;tri beneficium cum iucunditate tueare. </s><s>Nos igitur beati&longs;&longs;imos quibus tuis au&longs;piciis <lb/>operam philo&longs;ophi&aelig; dare, &amp; natur&aelig; arcanaper&longs;crutari &longs;ucce&longs;&longs;erit. </s><s>Quocirca <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> nob. <lb/></s><s>ip&longs;is <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan> faceremus, &longs;i tantam <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> &longs;ineremus elabi de manibus. </s><s>Nam quod in hi&longs;ce <lb/>&longs;tudiis plurimum <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, id diuinitus ciuib. <expan abbr="populis&qacute;">populisque</expan>; tuis largi&longs;&longs;im&egrave; <expan abbr="dat&utilde;">datum</expan> e&longs;t, ingenium ad exco&shy;<lb/>gitandum acutum, ad memoriam <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>, &amp; diuturnum; <expan abbr="cupiditat&etilde;">cupiditatem</expan> qu&aelig; cuncta a&longs;&longs;equitur, tu <lb/>tuo <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> concita&longs;ti, <expan abbr="tua&qacute;">tuaque</expan>; opera concitatam a&longs;&longs;idu&egrave; foues. </s><s>Quocirca <expan abbr="verend&utilde;">verendum</expan> non e&longs;t, quin <lb/>iter quod ad <expan abbr="glori&atilde;">gloriam</expan> tu illis <expan abbr="o&longs;t&etilde;di&longs;ti">o&longs;tendi&longs;ti</expan>, &amp; ij <expan abbr="&longs;u&longs;cipi&atilde;t">&longs;u&longs;cipiant</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;u&longs;cept&utilde;">&longs;u&longs;ceptum</expan> &longs;umma <expan abbr="c&otilde;&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> teneant: ha&shy;<lb/>bent <expan abbr=".n.">enim</expan> vnde di&longs;cant. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> quam maiores tui <expan abbr="munitar&utilde;t">munitarunt</expan>, tu ab &aelig;tatis initio <lb/>&longs;ub Angeliis ingre&longs;&longs;us es, &amp; &longs;ub <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> Angeliis <expan abbr="con&longs;t&atilde;ti&longs;sim&egrave;">con&longs;tanti&longs;sim&egrave;</expan> retines, <expan abbr="neq;">neque</expan> retines tantum, <lb/>&longs;ed iugiter amplificas, qualia ver&ograve; &longs;unt in&longs;tituta <expan abbr="princip&utilde;">principum</expan>, tales <expan abbr="populor&utilde;">populorum</expan> mores e&longs;&longs;e &longs;olent.<emph.end type="italics"/> <pb/><emph type="italics"/>in te coniiciant, tu vnus in omnium ore &longs;umma cum tui nominis celebritate iure ver&longs;eris. <lb/></s><s>Tu ver&egrave; beatus, quia Po&euml;tas, Oratores, Hi&longs;toriographos, Iuri&longs;con&longs;ultos, Theologos, Me&shy;<lb/>dicos, &amp; Philo&longs;ophos omnibus doctrinis excultos vni tibi contigerit alere, &amp; habere. <lb/></s><s>Quanqu&agrave;m e&longs;t id iam bonis temporibus inueteratum in ve&longs;tra familia, <expan abbr="dome&longs;ticum&qacute;">dome&longs;ticumque</expan>; tam <lb/>factum. </s><s>Extant etiamnum monumenta ampli&longs;&longs;ima Co&longs;mi, <expan abbr="Laurentii&qacute;">Laurentiique</expan>; Medicum com&shy;<lb/>mendata litteris hominum, quos virtutis erg&ocirc; diuinis beneficiis affecere. </s><s>Ex quo <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> <lb/>e&longs;t, vt complura adiumenta ad &longs;cientias eorum opera &longs;uppetierint. </s><s>Laurentius Platonem <lb/>per multa &longs;&aelig;cula &longs;epultum traxit ab inferis. </s><s>Narrant etiam Leonem X. P. M. ab hoc <lb/>viuendi in&longs;tituto &longs;ic allectum, vt nonmod&ograve; <expan abbr="bonar&utilde;">bonarum</expan> artium &longs;tudia fouerit, &longs;ed viros doctos <lb/>benigni&longs;&longs;im&egrave; complexus fuerit. </s><s>Accepimus etiam c&ugrave;m ti vitio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> daretur, quae humi&shy;<lb/>les viros, &longs;ed illos quidem bene doctos <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> meritorum genere cumularet, re&longs;pondi&longs;&longs;e &longs;e vir&shy;<lb/>tute &amp; doctrina pr&aelig;&longs;tantibus opem libenti&longs;&longs;im&egrave; ferre, quae talem cen&longs;uram ver&aelig; nobilitatis <lb/>e&longs;&longs;e crederet. </s><s>Ita multos non incitauit tant&ugrave;m, &longs;ed ad <expan abbr="litterar&utilde;">litterarum</expan> &longs;tudia recolenda perduxit. <lb/></s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> illis temporibus nonmod&ograve; &longs;cientiarum v&longs;us euanuerat, ver&ugrave;m plan&egrave; conciderat <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>decus eloquenti&aelig; Florentin&aelig; quam &longs;ummo &longs;tudio coluerant Danthes, Petrarcha Boccac&shy;<lb/>cius, &amp; &agrave; viris illis ob&longs;oleta &amp; de&longs;ita frequentabantur, <expan abbr="atq;">atque</expan> aliena &longs;&aelig;pius inepti&longs;&longs;im&egrave; incul&shy;<lb/>cari con&longs;ueuerant. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;ius opera factum e&longs;t, vt pura illa no&longs;tra lingua reuiui&longs;ceret, &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> optimarum artium cultus po&longs;t <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> temporis tractum <expan abbr="deniq;">denique</expan> emineret. </s><s>H&aelig;c veri <expan abbr="ho&itilde;s">hoins</expan> <lb/>&longs;unt officia qu&aelig; diuin&aelig; virtutis te&longs;tes &longs;empiterni &longs;int, non in&longs;anarum molium &longs;ub&longs;tructio&shy;<lb/>nes <expan abbr="quib.">quibus</expan> exhauriuntur &aelig;raria, vectigalia minuuntur, non &longs;tatuarum locationes qu&aelig; cor&shy;<lb/>porum quidem &longs;imulachra &longs;unt, &amp; imago qu&aelig;dam glori&aelig; adumbrata, non <expan abbr="animor&utilde;">animorum</expan> effigies, <lb/>&amp; &longs;pecies expre&longs;&longs;a virtutis. </s><s>H&aelig;c munera ver&egrave; regia, &amp; admirabilia iis vti viris &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/>in&longs;tituti &longs;ubiecti rit&egrave; regi, &amp; optimis morib. informari valeant, &verbar; ac per bonis arteis ad <expan abbr="con-&longs;pect&utilde;">con&shy;<lb/>&longs;pectum</expan> numinum beatorum efferri, vt ocio &longs;ecuri&longs;&longs;imo fouentes in <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> bonorum fine <expan abbr="con-quie&longs;c&atilde;t">con&shy;<lb/>quie&longs;cant</expan>, ad quod lex natur&aelig;, hoc e&longs;t, ratio &longs;ummi Dei cunctos reges iubet ad&longs;pirare. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>.n. dedit imperia <expan abbr="pote&longs;tates&qacute;">pote&longs;tatesque</expan>, Deus, vt luxu reges in tanta rerum copia perderentur, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> immen&longs;a aliqua vorago ciuium patrimonia ab&longs;orberent, nec vt in illos qui &longs;ub eorum <lb/>imperio &longs;unt, atroci&longs;&longs;im&egrave; &longs;&aelig;uirent, &longs;ed vt Po&euml;t&aelig; verbis vtar,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">i(/na laoi\ a)retw=sin u(p'  au)tw=|</foreign>, <emph type="italics"/>hoc <lb/>e&longs;t vt gentes rerum ignaras ad &longs;uum <expan abbr="cuiq;">cuique</expan> <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> auctoritate &amp; &longs;apientia dirigerent, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>; <lb/>&longs;ibi ip&longs;i &longs;aperent, aliis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;apere vellent. </s><s>Pupugit etiam h&aelig;c cura pij <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; tui patris <lb/>animum, qu&ocirc; &amp; erexit duo gymna&longs;ia, vt plurib. pateret aditus ad vires ingenij quas ip&longs;is <lb/>natura largi&longs;&longs;im&egrave; afflaui&longs;&longs;et, &amp; exercendas, &amp; retinendas. </s><s>Vtor <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> iam &longs;&aelig;piu&longs;cule patris <lb/>tui viri clari&longs;&longs;imi exemplo, non eo cert&egrave; con&longs;ilio, vt te inflammem: iam <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc &longs;tudium erga <lb/>litteratos in te radiceis alti&longs;&longs;imas egit, c&ugrave;m <expan abbr="&longs;tirp&etilde;">&longs;tirpem</expan> genero&longs;am tibi natura conce&longs;&longs;erit, &amp; vit&aelig; <lb/>rationem dome&longs;tico <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> conformaris, &longs;ed vt illius qui quidem <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> &aelig;tatis &longs;u&aelig; princeps <lb/>extitit, audiendo pr&aelig;clara facinora in eius imitatione te oblectes, &amp; immortale hoc nomen <lb/>ad no&longs;tri beneficium cum iucunditate tueare. </s><s>Nos igitur beati&longs;&longs;imos quibus tuis au&longs;piciis <lb/>operam philo&longs;ophi&aelig; dare, &amp; natur&aelig; arcana per&longs;crutari &longs;ucce&longs;&longs;erit. </s><s>Quocirca <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> nob. <lb/></s><s>ip&longs;is <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan> faceremus, &longs;i tantam <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> &longs;ineremus elabi de manibus. </s><s>Nam quod in hi&longs;ce <lb/>&longs;tudiis plurimum <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, id diuinitus ciuib. <expan abbr="populis&qacute;">populisque</expan>; tuis largi&longs;&longs;im&egrave; <expan abbr="dat&utilde;">datum</expan> e&longs;t, ingenium ad exco&shy;<lb/>gitandum acutum, ad memoriam <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>, &amp; diuturnum; <expan abbr="cupiditat&etilde;">cupiditatem</expan> qu&aelig; cuncta a&longs;&longs;equitur, tu <lb/>tuo <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> concita&longs;ti, <expan abbr="tua&qacute;">tuaque</expan>; opera concitatam a&longs;&longs;idu&egrave; foues. </s><s>Quocirca <expan abbr="verend&utilde;">verendum</expan> non e&longs;t, quin <lb/>iter quod ad <expan abbr="glori&atilde;">gloriam</expan> tu illis <expan abbr="o&longs;t&etilde;di&longs;ti">o&longs;tendi&longs;ti</expan>, &amp; ij <expan abbr="&longs;u&longs;cipi&atilde;t">&longs;u&longs;cipiant</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;u&longs;cept&utilde;">&longs;u&longs;ceptum</expan> &longs;umma <expan abbr="c&otilde;&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> teneant: ha&shy;<lb/>bent <expan abbr=".n.">enim</expan> vnde di&longs;cant. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> quam maiores tui <expan abbr="munitar&utilde;t">munitarunt</expan>, tu ab &aelig;tatis initio <lb/>&longs;ub Angeliis ingre&longs;&longs;us es, &amp; &longs;ub <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> Angeliis <expan abbr="con&longs;t&atilde;ti&longs;sim&egrave;">con&longs;tanti&longs;sim&egrave;</expan> retines, <expan abbr="neq;">neque</expan> retines tantum, <lb/>&longs;ed iugiter amplificas, qualia ver&ograve; &longs;unt in&longs;tituta <expan abbr="princip&utilde;">principum</expan>, tales <expan abbr="populor&utilde;">populorum</expan> mores e&longs;&longs;e &longs;olent.<emph.end type="italics"/>
 <pb/><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m quid de te &longs;perandum non e&longs;t Felici&longs;&longs;ime FERDINANDE, qui tibi tanti mune&shy;<lb/>ris &longs;ocios adiunxeris quorum opera &amp; con&longs;ilio in omni publico <expan abbr="priuato&qacute;">priuatoque</expan>; officio vtaris vni&shy;<lb/>uer&longs;is animi virtutibus ornatos, &longs;apientia, <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>; v&longs;u claros, &longs;ingulari elementia in mi&shy;<lb/>&longs;eros, admirabili &longs;eueritate aduer&longs;us &longs;celeratos admodum Illustres Carolum Antonium <lb/>Puteum Archiepi&longs;copum Pi&longs;anum, Petrum V&longs;imbardum, Ioannem 'B. Concinium, <lb/>Capponem Capponium, quorum ego patrocinio public&egrave; <expan abbr="priuatim&qacute;">priuatimque</expan>; fultus hoc opus aggre&shy;<lb/>di au&longs;us &longs;um, <expan abbr="laborum&qacute;">laborumque</expan>; meorum, imm&ograve; benignitatis ve&longs;tr&aelig; te&longs;timonium dare. </s><s>Ver&ugrave;m <lb/>mi&longs;&longs;a h&aelig;c facio, ad no&longs;tra de&longs;cendo. </s><s>Qu&aelig; &longs;anctior lex, quod maius con&longs;ilium qu&agrave;m di&longs;ci&shy;<lb/>plinarum collegia con&longs;titui&longs;&longs;e, vt inter &longs;e colleg&aelig; de victoria litigantes <expan abbr="c&otilde;certent">concertent</expan> alacrius?</s></p> <pb/><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m quid de te &longs;perandum non e&longs;t Felici&longs;&longs;ime FERDINANDE, qui tibi tanti mune&shy;<lb/>ris &longs;ocios adiunxeris quorum opera &amp; con&longs;ilio in omni publico <expan abbr="priuato&qacute;">priuatoque</expan>; officio vtaris vni&shy;<lb/>uer&longs;is animi virtutibus ornatos, &longs;apientia, <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>; v&longs;u claros, &longs;ingulari elementia in mi&shy;<lb/>&longs;eros, admirabili &longs;eueritate aduer&longs;us &longs;celeratos admodum Illustres Carolum Antonium <lb/>Puteum Archiepi&longs;copum Pi&longs;anum, Petrum V&longs;imbardum, Ioannem 'B. Concinium, <lb/>Capponem Capponium, quorum ego patrocinio public&egrave; <expan abbr="priuatim&qacute;">priuatimque</expan>; fultus hoc opus aggre&shy;<lb/>di au&longs;us &longs;um, <expan abbr="laborum&qacute;">laborumque</expan>; meorum, imm&ograve; benignitatis ve&longs;tr&aelig; te&longs;timonium dare. </s><s>Ver&ugrave;m <lb/>mi&longs;&longs;a h&aelig;c facio, ad no&longs;tra de&longs;cendo. </s><s>Qu&aelig; &longs;anctior lex, quod maius con&longs;ilium qu&agrave;m di&longs;ci&shy;<lb/>plinarum collegia con&longs;titui&longs;&longs;e, vt inter &longs;e colleg&aelig; de victoria litigantes <expan abbr="c&otilde;certent">concertent</expan> alacrius?</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>H&igrave; proprium decus, &amp; partum indignantur honorem,</s></p> <s><emph type="italics"/>H&igrave; proprium decus, &amp; partum indignantur honorem,</s></p>
Line 1236 
Line 1236 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Generalia qu&aelig;dam capita tractantur de principiis &longs;cienti&ecedil; naturalis. </s><s>Cap. </s><s>I<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Generalia qu&aelig;dam capita tractantur de principiis &longs;cienti&ecedil; naturalis. </s><s>Cap. </s><s>I<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>OPTIME ver&ograve; factum e&longs;&longs;e arbitror, &longs;i in hac methodo bonos imitati mathematicos, aliqua <lb/>veluti fundamenta iaciamus, &longs;uper quib. <expan abbr="&aelig;difici&utilde;">&aelig;dificium</expan> hoc, quod tanto conatu <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>; moli&shy;<lb/>mur, extrui valeat. </s><s>erunt ver&ograve; h&aelig;c principia &longs;iue hypothe&longs;es, quibus phy&longs;ici &longs;ine demon&longs;tratione <lb/> <s>OPTIME ver&ograve; factum e&longs;&longs;e arbitror, &longs;i in hac methodo bonos imitati mathematicos, aliqua <lb/>veluti fundamenta iaciamus, &longs;uper <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="&aelig;difici&utilde;">&aelig;dificium</expan> hoc, quod tanto conatu <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>; moli&shy;<lb/>mur, extrui valeat. </s><s>erunt ver&ograve; h&aelig;c principia &longs;iue hypothe&longs;es, quibus phy&longs;ici &longs;ine demon&longs;tratione <lb/>
 <arrow.to.target n="marg8"></arrow.to.target><lb/>frequentius vtuntur, vt enim docet Proclus principia &longs;ecundum naturam &longs;unt in rebus quidem <lb/>cau&longs;&longs;a, vt finis; in definitionibus di&longs;tinctio; in demon&longs;trationibus &amp; &longs;cientiis hypothe&longs;es, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&aelig; ta&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg8"></arrow.to.target><lb/>frequentius vtuntur, vt enim docet Proclus principia &longs;ecundum naturam &longs;unt in rebus quidem <lb/>cau&longs;&longs;a, vt finis; in definitionibus di&longs;tinctio; in demon&longs;trationibus &amp; &longs;cientiis hypothe&longs;es, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&aelig; ta&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg9"></arrow.to.target><lb/>met&longs;i ab Ari&longs;totele pr&aelig;termi&longs;&longs;a nouimus, vt pote per&longs;picua, &amp; &longs;iquando opus fuerit ex analyti&shy;<lb/>co pr&aelig;cepto v&longs;urpata: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nihilominus pr&aelig;libanda fuerunt propter illos, qui in hypothe&longs;ibus phy&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg9"></arrow.to.target><lb/>met&longs;i ab Ari&longs;totele pr&aelig;termi&longs;&longs;a nouimus, vt pote per&longs;picua, &amp; &longs;iquando opus fuerit ex analyti&shy;<lb/>co pr&aelig;cepto v&longs;urpata: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nihilominus pr&aelig;libanda fuerunt propter illos, qui in hypothe&longs;ibus phy&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg10"></arrow.to.target><lb/>&longs;icis imprudenter etiam numerant aliquot conclu&longs;iones &amp; &longs;uis locis ab Ari&longs;totele demon&longs;tratas, <lb/>aut multas item pr&aelig;tereunt, qu&aelig; pa&longs;sim ab Ari&longs;totele ip&longs;o, aut &longs;ine admonitione accipiuntur, <lb/>aut declarantur &longs;ol&ugrave;m; &amp; nulla vi &longs;yllogi&longs;tica allata per&longs;uadentur. </s><s>Neque tamen exi&longs;times ve&shy;<lb/>lim, me huc omnia conge&longs;si&longs;&longs;e, qu&aelig; &agrave; philo&longs;opho naturali &longs;ine demon&longs;tratione &longs;umuntur &amp; &longs;o&shy;<lb/>lo &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cunt, nimis enim putidum atque importunum fui&longs;&longs;et &longs;ingula recen&longs;ere; <lb/>&longs;ed ea qu&aelig; perpetu&ograve; &longs;ic &longs;e habent, &amp; ad cape&longs;&longs;enda proxima demon&longs;trationum principia con&shy;<lb/>ferunt, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="vt&qacute;ue">vtque</expan> alienis verbis vtar, inducunt ad prim&aelig; certitudinis ordinem, cuiu&longs;modi non &longs;unt <lb/> <arrow.to.target n="marg10"></arrow.to.target><lb/>&longs;icis imprudenter etiam numerant aliquot conclu&longs;iones &amp; &longs;uis locis ab Ari&longs;totele demon&longs;tratas, <lb/>aut multas item pr&aelig;tereunt, qu&aelig; pa&longs;sim ab Ari&longs;totele ip&longs;o, aut &longs;ine admonitione accipiuntur, <lb/>aut declarantur &longs;ol&ugrave;m; &amp; nulla vi &longs;yllogi&longs;tica allata per&longs;uadentur. </s><s>Neque tamen exi&longs;times ve&shy;<lb/>lim, me huc omnia conge&longs;si&longs;&longs;e, qu&aelig; &agrave; philo&longs;opho naturali &longs;ine demon&longs;tratione &longs;umuntur &amp; &longs;o&shy;<lb/>lo &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cunt, nimis enim putidum atque importunum fui&longs;&longs;et &longs;ingula recen&longs;ere; <lb/>&longs;ed ea qu&aelig; perpetu&ograve; &longs;ic &longs;e habent, &amp; ad cape&longs;&longs;enda proxima demon&longs;trationum principia con&shy;<lb/>ferunt, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="vt&qacute;ue">vtque</expan> alienis verbis vtar, inducunt ad prim&aelig; certitudinis ordinem, cuiu&longs;modi non &longs;unt <lb/>
Line 1249 
Line 1249 
 <arrow.to.target n="marg17"></arrow.to.target><lb/>non admitteret, &amp; illorum demon&longs;trationes qu&aelig;rere, qu&aelig; per &longs;e ip&longs;a con&longs;picua &longs;unt, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> aut contr&agrave; <lb/> <arrow.to.target n="marg17"></arrow.to.target><lb/>non admitteret, &amp; illorum demon&longs;trationes qu&aelig;rere, qu&aelig; per &longs;e ip&longs;a con&longs;picua &longs;unt, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> aut contr&agrave; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg18"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg18"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg19"></arrow.to.target><lb/>res ob&longs;curas accipere pro noti&longs;simis. </s><s>Tamei igitur auditori principia proponimus, qui futurus &longs;it <lb/>phy&longs;icus, nec aliarum &longs;cientiarum merita occupare decreuerit; ni&longs;i quantum h&ecedil;c velut &agrave; &longs;uperio&shy;<lb/>re quem &longs;ubalternantem vocant, offerentur, aut etiam velut &agrave; mini&longs;tro Architectori, quem pri&shy;<lb/>mum philo&longs;ophum, aut Theologum volumus e&longs;&longs;e, &longs;uppeditabuntur. </s><s>Qu&ecedil; pluribus modis pri&shy;<lb/>m&ugrave;m di&longs;tribuentur, vt in &longs;uas cla&longs;&longs;es &longs;ine vllo negocio redigi po&longs;sint, deinde in v&longs;um quotidia&shy;<lb/>num tanquam ex certo penu depromi. </s><s>Ea ver&ograve; nos in duo generalia capita partimur. </s><s>&longs;unt enim <lb/>principia cognitionis &longs;olum, vel principia cognitionis &amp; rei &longs;imul; &longs;iue complexa &longs;int, &longs;iue incom&shy;<lb/>plexa, nihil refert, neque enim ita difficiles, aut moro&longs;i &longs;umus, vt ex huiu&longs;modi principiorum <lb/>ordine incomplexa expungamus; qui nouerimus Ari&longs;totelem ea pronunciare motione ignorata, <lb/>latere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quid &longs;it natura. </s><s><emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> e&longs;t igitur motio, vt patet, principium cognitionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s><s>vt incom&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg19"></arrow.to.target><lb/>res ob&longs;curas accipere pro noti&longs;simis. </s><s>Tamei igitur auditori principia proponimus, qui futurus &longs;it <lb/>phy&longs;icus, nec aliarum &longs;cientiarum merita occupare decreuerit; ni&longs;i quantum h&ecedil;c velut &agrave; &longs;uperio&shy;<lb/>re quem &longs;ubalternantem vocant, offerentur, aut etiam velut &agrave; mini&longs;tro Architectori, quem pri&shy;<lb/>mum philo&longs;ophum, aut Theologum volumus e&longs;&longs;e, &longs;uppeditabuntur. </s><s>Qu&ecedil; pluribus modis pri&shy;<lb/>m&ugrave;m di&longs;tribuentur, vt in &longs;uas cla&longs;&longs;es &longs;ine vllo negocio redigi po&longs;sint, deinde in v&longs;um quotidia&shy;<lb/>num tanquam ex certo penu depromi. </s><s>Ea ver&ograve; nos in duo generalia capita partimur. </s><s>&longs;unt enim <lb/>principia cognitionis &longs;olum, vel principia cognitionis &amp; rei &longs;imul; &longs;iue complexa &longs;int, &longs;iue incom&shy;<lb/>plexa, nihil refert, neque enim ita difficiles, aut moro&longs;i &longs;umus, vt ex huiu&longs;modi principiorum <lb/>ordine incomplexa expungamus; qui nouerimus Ari&longs;totelem ea pronunciare motione ignorata, <lb/>latere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quid &longs;it natura. </s><s><emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> e&longs;t igitur motio, vt patet, principium cognitionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s><s>vt incom&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg20"></arrow.to.target><lb/>plexum, neque enim qu&aelig;ritur, an hoc vel illud moueatur; &longs;ed motio quid &longs;it, nec quenquam fu&shy;<lb/>giat e&longs;&longs;e aliquod principium, quo termini cogno&longs;cuntur, ex quib. &longs;truitur demon&longs;tratio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ex principiis cognitionis, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> damus plan&egrave; principia proxima <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;plexa">complexa</expan>, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg20"></arrow.to.target><lb/>plexum, neque enim qu&aelig;ritur, an hoc vel illud moueatur; &longs;ed motio quid &longs;it, nec quenquam fu&shy;<lb/>giat e&longs;&longs;e aliquod principium, quo termini cogno&longs;cuntur, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> &longs;truitur demon&longs;tratio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ex principiis cognitionis, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> damus plan&egrave; principia proxima <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;plexa">complexa</expan>, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg21"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg21"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg22"></arrow.to.target><lb/>ita ab Ari&longs;totele principium primum demon&longs;trationis in &longs;uas partes fui&longs;&longs;e di&longs;tributum: at, quin  <arrow.to.target n="marg22"></arrow.to.target><lb/>ita ab Ari&longs;totele principium primum demon&longs;trationis in &longs;uas partes fui&longs;&longs;e di&longs;tributum: at, quin
 <pb pagenum="4"/>incomplexa &longs;int principia, &longs;altem remota demon&longs;trationis &amp; cognitionis a&longs;&longs;erere, mea quidem <lb/> <pb pagenum="4"/>incomplexa &longs;int principia, &longs;altem remota demon&longs;trationis &amp; cognitionis a&longs;&longs;erere, mea quidem <lb/>
Line 1965 
Line 1965 
 <arrow.to.target n="marg265"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;a &longs;imul, eius gratia quod omnium <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> e&longs;t. </s><s>Nanque omnia qu&aelig; &longs;tr&ugrave;it &amp; molitur &ecedil;di&shy;<lb/>ficator, &longs;unt gratia domus: &longs;ed parietes gratia tecti, fundamenta gratia parietum. </s><s>Itaque priora <lb/>natura &longs;unt dupliciter, vel origine, vel perfectione ex quibus ille ordo na&longs;citur, qui &agrave; natura non <lb/>&longs;ecus &longs;eparari nequit, qu&agrave;m lumen &agrave; Sole. </s><s>Ex illo enim vinculo quo colligat&aelig; &longs;unt res naturales, <lb/>id na&longs;citur vt hoc ex hoc ita pendeat, vt nec ex alio pend&ecirc;re po&longs;sit, nec aliud ex illo. </s><s>Etenim, &longs;i fa&shy;<lb/>&longs;tigium <expan abbr="impon&etilde;dum">imponendum</expan> e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t parietes extruantur: &amp; ob id extruuntur parietes, vt imponi <lb/>queat, nec &longs;ine parietibus extaret fa&longs;tigium: neque item erigeret parietes &aelig;dificator, ni&longs;i vellet iis <lb/>ip&longs;um imponi. </s><s>Atque ita rata &longs;unt tempora &amp; vices quibus i&longs;tiu&longs;modi opera &agrave; natura admini&shy;<lb/>&longs;trantur, vt ni&longs;i quid violens ob&longs;tet, eundem &longs;emper &longs;ucce&longs;&longs;um atque exitum qu&ecedil;que res habitu&shy;<lb/>ra videatur. </s><s>Ea tibi tempora pr&aelig;finita, quibus embryon in vtero formatur &amp; exit in luminis oras <lb/>atque aliud maris, aliud f&ecedil;min&ecedil;. </s><s>vides &aelig;tatum progre&longs;&longs;us inuariabiles. </s><s>con&longs;picis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ucce&longs;siones <lb/>tempe&longs;tatum &longs;umma con&longs;tantia gubernatas qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; certo natur&aelig; principe regantur, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> <lb/>illam &ecedil;quabilem in mundo inferiore progignunt. </s><s>M<gap/>e nunc rerum vici&longs;situdines; <expan abbr="c&otilde;uerte">conuerte</expan> te ad <lb/>rerum gradus <expan abbr="c&otilde;templandos">contemplandos</expan>, ita di&longs;po&longs;ita &longs;an&egrave; &longs;unt vniuer&longs;i membra, vt quo altius &longs;e <expan abbr="&longs;u&longs;tuler&utilde;t">&longs;u&longs;tulerunt</expan>, <lb/>eo quoque pr&ecedil;&longs;tantiora &longs;int. </s><s>aciem intende in ea omnia ex quibus vniuer&longs;a rerum e&longs;&longs;entia coale&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg265"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;a &longs;imul, eius gratia quod omnium <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> e&longs;t. </s><s>Nanque omnia qu&aelig; &longs;tr&ugrave;it &amp; molitur &ecedil;di&shy;<lb/>ficator, &longs;unt gratia domus: &longs;ed parietes gratia tecti, fundamenta gratia parietum. </s><s>Itaque priora <lb/>natura &longs;unt dupliciter, vel origine, vel perfectione ex quibus ille ordo na&longs;citur, qui &agrave; natura non <lb/>&longs;ecus &longs;eparari nequit, qu&agrave;m lumen &agrave; Sole. </s><s>Ex illo enim vinculo quo colligat&aelig; &longs;unt res naturales, <lb/>id na&longs;citur vt hoc ex hoc ita pendeat, vt nec ex alio pend&ecirc;re po&longs;sit, nec aliud ex illo. </s><s>Etenim, &longs;i fa&shy;<lb/>&longs;tigium <expan abbr="impon&etilde;dum">imponendum</expan> e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t parietes extruantur: &amp; ob id extruuntur parietes, vt imponi <lb/>queat, nec &longs;ine parietibus extaret fa&longs;tigium: neque item erigeret parietes &aelig;dificator, ni&longs;i vellet iis <lb/>ip&longs;um imponi. </s><s>Atque ita rata &longs;unt tempora &amp; vices quibus i&longs;tiu&longs;modi opera &agrave; natura admini&shy;<lb/>&longs;trantur, vt ni&longs;i quid violens ob&longs;tet, eundem &longs;emper &longs;ucce&longs;&longs;um atque exitum qu&ecedil;que res habitu&shy;<lb/>ra videatur. </s><s>Ea tibi tempora pr&aelig;finita, quibus embryon in vtero formatur &amp; exit in luminis oras <lb/>atque aliud maris, aliud f&ecedil;min&ecedil;. </s><s>vides &aelig;tatum progre&longs;&longs;us inuariabiles. </s><s>con&longs;picis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ucce&longs;siones <lb/>tempe&longs;tatum &longs;umma con&longs;tantia gubernatas qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; certo natur&aelig; principe regantur, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> <lb/>illam &ecedil;quabilem in mundo inferiore progignunt. </s><s>M<gap/>e nunc rerum vici&longs;situdines; <expan abbr="c&otilde;uerte">conuerte</expan> te ad <lb/>rerum gradus <expan abbr="c&otilde;templandos">contemplandos</expan>, ita di&longs;po&longs;ita &longs;an&egrave; &longs;unt vniuer&longs;i membra, vt quo altius &longs;e <expan abbr="&longs;u&longs;tuler&utilde;t">&longs;u&longs;tulerunt</expan>, <lb/>eo quoque pr&ecedil;&longs;tantiora &longs;int. </s><s>aciem intende in ea omnia ex quibus vniuer&longs;a rerum e&longs;&longs;entia coale&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg266"></arrow.to.target><lb/>&longs;cit; &longs;ic &agrave; &longs;ummo ad ima <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progredi per&longs;picies, vt paruo quodam interuallo &longs;ingul&aelig; natur&ecedil; <lb/>di&longs;cret&aelig;, vniuer&longs;am e&longs;&longs;enti&aelig; latitudinem <expan abbr="c&otilde;pleant">compleant</expan>, nihil inane relinquant, nullam <expan abbr="intercapedin&etilde;">intercapedinem</expan> <lb/>faciant, &amp; &longs;ingula &longs;uis partibus &amp; numeris ab&longs;oluta &longs;unt, &amp; &longs;uis qu&aelig;que locis <expan abbr="officiis&qacute;">officiisque</expan>. </s><s>di&longs;pen&longs;a&shy;<lb/>ta, vt &aelig;qui&longs;sim&egrave; naturam <expan abbr="in&longs;ti&longs;sim&atilde;">in&longs;ti&longs;simam</expan> venerabilis ille &longs;enex appellarit. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam &longs;i pro merito cuique <lb/> <arrow.to.target n="marg266"></arrow.to.target><lb/>&longs;cit; &longs;ic &agrave; &longs;ummo ad ima <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progredi per&longs;picies, vt paruo quodam interuallo &longs;ingul&aelig; natur&ecedil; <lb/>di&longs;cret&aelig;, vniuer&longs;am e&longs;&longs;enti&aelig; latitudinem <expan abbr="c&otilde;pleant">compleant</expan>, nihil inane relinquant, nullam <expan abbr="intercapedin&etilde;">intercapedinem</expan> <lb/>faciant, &amp; &longs;ingula &longs;uis partibus &amp; numeris ab&longs;oluta &longs;unt, &amp; &longs;uis qu&aelig;que locis <expan abbr="officiis&qacute;">officiisque</expan>. </s><s>di&longs;pen&longs;a&shy;<lb/>ta, vt &aelig;qui&longs;sim&egrave; naturam <expan abbr="in&longs;ti&longs;sim&atilde;">in&longs;ti&longs;simam</expan> venerabilis ille &longs;enex appellarit. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam &longs;i pro merito cuique <lb/>
 <arrow.to.target n="marg267"></arrow.to.target><lb/>pro&longs;picere ac di&longs;tribuere in&longs;titi&aelig; <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> e&longs;t; c&ugrave;m id optim&egrave; natura pr&aelig;&longs;titerit, iure in&longs;ti&longs;sima per&shy;<lb/>hiberi pote&longs;t, &amp; tanquam legislator ille cui leges &agrave; Deo dictat&aelig; fuerint, ordine admirabili cuncta <lb/>di&longs;ponens &amp; cuique &longs;uum tribuens, &longs;eruat illud iu&longs;titi&aelig; genus, quod di&longs;tributiuum vocant: &longs;ic de <lb/>natura ip&longs;a confitendum e&longs;t. </s><s>Quocirca &amp; ip&longs;a e&longs;t vera rerum ratio, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t verus ordinis auctor <lb/> <arrow.to.target n="marg267"></arrow.to.target><lb/>pro&longs;picere ac di&longs;tribuere in&longs;titi&aelig; <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> e&longs;t; c&ugrave;m id optim&egrave; natura pr&aelig;&longs;titerit, iure in&longs;ti&longs;sima per&shy;<lb/>hiberi pote&longs;t, &amp; tanquam legislator ille cui leges &agrave; Deo dictat&aelig; fuerint, ordine admirabili cuncta <lb/>di&longs;ponens &amp; cuique &longs;uum tribuens, &longs;eruat illud iu&longs;titi&aelig; genus, quod di&longs;tributiuum vocant: &longs;ic de <lb/>natura ip&longs;a confitendum e&longs;t. </s><s>Quocirca &amp; ip&longs;a e&longs;t vera rerum ratio, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t verus ordinis auctor <lb/>
 <arrow.to.target n="marg268"></arrow.to.target><lb/>&amp; quicquid pr&ecedil;ter rationem i&longs;tam exi&longs;tit, e&longs;t omnino pr&ecedil;ter naturam. </s><s>Itaque infinitum, quia po&shy;<lb/>&longs;itum e&longs;t extra omnem rationem, ab ip&longs;a natura non recipitur. </s><s>ordo enim cuiu&longs;que proprius e&longs;t <lb/>natura <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> qui citra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&longs;i&longs;tit, in infinito ver&ograve; ratio nulla, neque ad &longs;eip&longs;um, neque <lb/>ad aliud. </s><s>Ita <expan abbr=".n.">enim</expan> qu&ecedil;que res in natura &longs;e habet, vt pro illa ratione producatur, qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> iis numeris, <lb/>de quibus <expan abbr="explicat&utilde;">explicatum</expan> e&longs;t nuper, &amp; qui aut &longs;emper, aut <expan abbr="plurim&utilde;">plurimum</expan> ob&longs;eruantur. </s><s>h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> po&longs;ita e&longs;t in <lb/>ratione materi&ecedil; ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, ex quib. &longs;en&longs;ilia <expan abbr="c&otilde;flata">conflata</expan> &longs;unt. </s><s>itaque ordo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> natura qu&ecedil; motus <lb/> <arrow.to.target n="marg268"></arrow.to.target><lb/>&amp; quicquid pr&ecedil;ter rationem i&longs;tam exi&longs;tit, e&longs;t omnino pr&ecedil;ter naturam. </s><s>Itaque infinitum, quia po&shy;<lb/>&longs;itum e&longs;t extra omnem rationem, ab ip&longs;a natura non recipitur. </s><s>ordo enim cuiu&longs;que proprius e&longs;t <lb/>natura <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> qui citra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&longs;i&longs;tit, in infinito ver&ograve; ratio nulla, neque ad &longs;eip&longs;um, neque <lb/>ad aliud. </s><s>Ita <expan abbr=".n.">enim</expan> qu&ecedil;que res in natura &longs;e habet, vt pro illa ratione producatur, qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> iis numeris, <lb/>de quibus <expan abbr="explicat&utilde;">explicatum</expan> e&longs;t nuper, &amp; qui aut &longs;emper, aut <expan abbr="plurim&utilde;">plurimum</expan> ob&longs;eruantur. </s><s>h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> po&longs;ita e&longs;t in <lb/>ratione materi&ecedil; ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> &longs;en&longs;ilia <expan abbr="c&otilde;flata">conflata</expan> &longs;unt. </s><s>itaque ordo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> natura qu&ecedil; motus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg269"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> e&longs;t, &longs;ed natura .i. </s><s>natio &longs;tatuetur, quinto natur&ecedil; &longs;ignificato, de quo alibi dicetur. </s><s>Ni&longs;i etiam tu <lb/><expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> materi&ecedil; ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e velis cau&longs;&longs;am <expan abbr="e&longs;&longs;ential&etilde;">e&longs;&longs;entialem</expan> productionis <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, quod po&shy;<lb/>&longs;tea <expan abbr="di&longs;putand&utilde;">di&longs;putandum</expan> e&longs;t. </s><s>Nam &longs;i ita <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;ump&longs;eris, facil&egrave; concedemus, <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> e&longs;&longs;e naturam .i. </s><s><expan abbr="princi-pi&utilde;">princi&shy;<lb/>pium</expan> originis: quippe qui <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> vtra&longs;que cau&longs;&longs;as, ex quib. per &longs;e exi&longs;tit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. </s><s><expan abbr="q&utilde;ocunq;">qunocunque</expan> <lb/>ordo proprius e&longs;t natura <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan>, quo illa qu&ecedil; carent, pr&ecedil;ter naturam habenda erunt, ea ver&ograve; <lb/>&longs;unt, qu&ecedil; rar&ograve; eueniunt, &amp; incertos exitus in&longs;uper obtinent. </s><s>Vbi ordo, ibi <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="quidpi&atilde;">quidpiam</expan>; vbi pri&shy;<lb/>mum, ibi quoque <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s><s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ordo &longs;it maxim&egrave; naturalis, videtur nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg269"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> e&longs;t, &longs;ed natura .i. </s><s>natio &longs;tatuetur, quinto natur&ecedil; &longs;ignificato, de quo alibi dicetur. </s><s>Ni&longs;i etiam tu <lb/><expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> materi&ecedil; ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e velis cau&longs;&longs;am <expan abbr="e&longs;&longs;ential&etilde;">e&longs;&longs;entialem</expan> productionis <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, quod po&shy;<lb/>&longs;tea <expan abbr="di&longs;putand&utilde;">di&longs;putandum</expan> e&longs;t. </s><s>Nam &longs;i ita <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;ump&longs;eris, facil&egrave; concedemus, <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> e&longs;&longs;e naturam .i. </s><s><expan abbr="princi-pi&utilde;">princi&shy;<lb/>pium</expan> originis: quippe qui <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> vtra&longs;que cau&longs;&longs;as, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> per &longs;e exi&longs;tit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. </s><s><expan abbr="q&utilde;ocunq;">qunocunque</expan> <lb/>ordo proprius e&longs;t natura <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan>, quo illa qu&ecedil; carent, pr&ecedil;ter naturam habenda erunt, ea ver&ograve; <lb/>&longs;unt, qu&ecedil; rar&ograve; eueniunt, &amp; incertos exitus in&longs;uper obtinent. </s><s>Vbi ordo, ibi <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="quidpi&atilde;">quidpiam</expan>; vbi pri&shy;<lb/>mum, ibi quoque <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. </s><s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ordo &longs;it maxim&egrave; naturalis, videtur nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg270"></arrow.to.target><lb/>ni&longs;i &longs;emper in <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, contendere in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &amp; abhorrere ab infinito <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ita vt <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> <expan abbr="&aelig;ternitat&etilde;">&aelig;ternitatem</expan> exquirit, <lb/> <arrow.to.target n="marg270"></arrow.to.target><lb/>ni&longs;i &longs;emper in <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, contendere in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &amp; abhorrere ab infinito <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ita vt <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> <expan abbr="&aelig;ternitat&etilde;">&aelig;ternitatem</expan> exquirit, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg271"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan> quoque re&longs;puat <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quod <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;imul exi&longs;tit, &longs;emper &longs;uo fine potitur, &agrave; qui&shy;<lb/>bus <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> longi&longs;sim&egrave; abe&longs;t, particulatim exoriens &amp; <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> perueniens. </s><s>Et <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> duobus <lb/>principiis vniuer&longs;a <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura contineatur, actu <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> &amp; pote&longs;tate, &egrave; quib. actus vnus e&longs;t &amp; vno <lb/>videlicet e&longs;&longs;e terminatur; pote&longs;tas, ni&longs;i &longs;umatur ambigu&egrave;, ea ver&ograve; e&longs;t, qu&aelig; conuenit cum actu, vt <lb/>euenit in &aelig;ternis, in quibus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt e&longs;&longs;e &amp; po&longs;&longs;e: pote&longs;tas, inqu&agrave;m, re&longs;picit oppo&longs;ita, nihilo &longs;ecius <lb/>ita re&longs;picit oppo&longs;ita pote&longs;tas, vt ex iis vnum poti&longs;sim&egrave; &longs;pectet, alterum vel propter illud, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>  <arrow.to.target n="marg271"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan> quoque re&longs;puat <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quod <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;imul exi&longs;tit, &longs;emper &longs;uo fine potitur, &agrave; qui&shy;<lb/>bus <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> longi&longs;sim&egrave; abe&longs;t, particulatim exoriens &amp; <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> perueniens. </s><s>Et <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> duobus <lb/>principiis vniuer&longs;a <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura contineatur, actu <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> &amp; pote&longs;tate, &egrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> actus vnus e&longs;t &amp; vno <lb/>videlicet e&longs;&longs;e terminatur; pote&longs;tas, ni&longs;i &longs;umatur ambigu&egrave;, ea ver&ograve; e&longs;t, qu&aelig; conuenit cum actu, vt <lb/>euenit in &aelig;ternis, in quibus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt e&longs;&longs;e &amp; po&longs;&longs;e: pote&longs;tas, inqu&agrave;m, re&longs;picit oppo&longs;ita, nihilo &longs;ecius <lb/>ita re&longs;picit oppo&longs;ita pote&longs;tas, vt ex iis vnum poti&longs;sim&egrave; &longs;pectet, alterum vel propter illud, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>
 <pb pagenum="27"/> <pb pagenum="27"/>
 <arrow.to.target n="marg272"></arrow.to.target><lb/>per accidens veluti pote&longs;tas ine&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e: &longs;ed plan&egrave; materia appetit e&longs;&longs;e, <lb/>non e&longs;&longs;e autem &longs;ic appetit, vt illud quod expetit, e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s><s>Neque ver&ograve; re perturbet, qu&ograve;d <lb/>Ari&longs;toteles vno determinarit pote&longs;tates rationis exortes, &amp; ob id ab iis &longs;egregarit, qu&aelig; ratione <lb/>participant. </s><s>&longs;iquidem pote&longs;tates rationis exortes &longs;int, vel actuo&longs;&aelig;, vel patibiles: atque actuo&longs;os <lb/>quidem vno determinantur; nos autem de patibilibus in pr&ecedil;&longs;entia di&longs;putamus: ill&ecedil; quidem <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>re&longs;piciunt: at no&longs;tra pote&longs;tas accipit oppo&longs;ita vici&longs;sim. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; materia &longs;it partibilis &amp; quo&shy;<lb/>dammodo pr&aelig;&longs;eferat infinitatem qu&aelig; di&longs;per&longs;a in vnum &agrave; forma colligitur. </s><s>idcirco tendere ad <lb/>vnum erit formam ver&longs;us progredi, &amp; contra regredi ad materiam idem erit, ac per&longs;equi infini&shy;<lb/>tum. </s><s>Si ergo natura declinat infinitum &amp; ad vnum propen&longs;a e&longs;t; planum quod tendere ad for&shy;<lb/>mam pror&longs;us erit naturale; progredi ad materiam non naturale cen&longs;ebitur, aut &longs;altem non na&shy;<lb/>turale &longs;impliciter &amp; &longs;ic in melius tendet, &amp; in ip&longs;um perpetu&ograve; collimabit, vt quoad eius fieri po&shy;<lb/>te&longs;t, pr&aelig;&longs;tet id quod melius e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex iis qu&aelig;cunque rerum &longs;tatui contingunt, ni&longs;i aliter efficere <lb/> <arrow.to.target n="marg272"></arrow.to.target><lb/>per accidens veluti pote&longs;tas ine&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e: &longs;ed plan&egrave; materia appetit e&longs;&longs;e, <lb/>non e&longs;&longs;e autem &longs;ic appetit, vt illud quod expetit, e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s><s>Neque ver&ograve; re perturbet, qu&ograve;d <lb/>Ari&longs;toteles vno determinarit pote&longs;tates rationis exortes, &amp; ob id ab iis &longs;egregarit, qu&aelig; ratione <lb/>participant. </s><s>&longs;iquidem pote&longs;tates rationis exortes &longs;int, vel actuo&longs;&aelig;, vel patibiles: atque actuo&longs;os <lb/>quidem vno determinantur; nos autem de patibilibus in pr&ecedil;&longs;entia di&longs;putamus: ill&ecedil; quidem <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>re&longs;piciunt: at no&longs;tra pote&longs;tas accipit oppo&longs;ita vici&longs;sim. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; materia &longs;it partibilis &amp; quo&shy;<lb/>dammodo pr&aelig;&longs;eferat infinitatem qu&aelig; di&longs;per&longs;a in vnum &agrave; forma colligitur. </s><s>idcirco tendere ad <lb/>vnum erit formam ver&longs;us progredi, &amp; contra regredi ad materiam idem erit, ac per&longs;equi infini&shy;<lb/>tum. </s><s>Si ergo natura declinat infinitum &amp; ad vnum propen&longs;a e&longs;t; planum quod tendere ad for&shy;<lb/>mam pror&longs;us erit naturale; progredi ad materiam non naturale cen&longs;ebitur, aut &longs;altem non na&shy;<lb/>turale &longs;impliciter &amp; &longs;ic in melius tendet, &amp; in ip&longs;um perpetu&ograve; collimabit, vt quoad eius fieri po&shy;<lb/>te&longs;t, pr&aelig;&longs;tet id quod melius e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex iis qu&aelig;cunque rerum &longs;tatui contingunt, ni&longs;i aliter efficere <lb/>
 <arrow.to.target n="marg273"></arrow.to.target><lb/>cogatur ex nece&longs;sitate materi&aelig;. </s><s>&longs;iquidem rubiginem inferro nolit efficere; &longs;ed ferrum ex tali <expan abbr="t&etilde;-peramento">ten&shy;<lb/>peramento</expan> con&longs;tat, vt ip&longs;um rubigo nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equatur. </s><s>Atque hic melioris &longs;copus &longs;ic po&shy;<lb/>te&longs;t apud naturam, vt etiam rebus ad aliud in&longs;titutis ad aliquod bonum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. </s><s>abutatur, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>in animali nece&longs;&longs;e &longs;it e&longs;&longs;e aliquos meatus, vnde redundanti&aelig; repurgentur, ei&longs;dem quoque natu&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg273"></arrow.to.target><lb/>cogatur ex nece&longs;sitate materi&aelig;. </s><s>&longs;iquidem rubiginem inferro nolit efficere; &longs;ed ferrum ex tali <expan abbr="t&etilde;-peramento">ten&shy;<lb/>peramento</expan> con&longs;tat, vt ip&longs;um rubigo nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equatur. </s><s>Atque hic melioris &longs;copus &longs;ic po&shy;<lb/>te&longs;t apud naturam, vt etiam rebus ad aliud in&longs;titutis ad aliquod bonum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. </s><s>abutatur, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>in animali nece&longs;&longs;e &longs;it e&longs;&longs;e aliquos meatus, vnde redundanti&aelig; repurgentur, ei&longs;dem quoque natu&shy;<lb/>
Line 2540 
Line 2540 
 <s>CAETERVM &longs;ententi&aelig; de rerum &longs;umma exi&longs;tunt, quippe qu&ograve;d initia phy&longs;iologi&aelig; per&shy;<lb/>tentent, &amp; ex his aliqu&aelig; &longs;ic labefactent, vt ip&longs;i nil plan&egrave; relinquant, quo firmari po&longs;sit. <lb/></s><s>Quare con&longs;tituendum quippiam fuit quo phy&longs;ic&egrave; in&longs;i&longs;teret. </s><s>id ab Ari&longs;totele confectum fui&longs;&longs;e <lb/>&longs;cimus: &longs;ed qua ratione, qua via, &amp; quatenus factitatum, non &aelig;qu&egrave; con&longs;tat apud omnes. </s><s>Igitur <lb/>antequ&agrave;m cominus accedamus ad ea perpendenda qu&aelig; veteres philo&longs;ophi decreuerint, breui&shy;<lb/>ter explicare pr&aelig;&longs;tabit, quemadmodum &longs;cienti&aelig; in &longs;uorum principiorum tractatione ver&longs;entur. <lb/></s><s>Ab iis ver&ograve; exordium di&longs;putationis no&longs;tr&aelig; ducetur qu&aelig; monuit <expan abbr="quond&atilde;">quondam</expan> nos Ari&longs;toteles in qua&shy;<lb/>que qu&ecedil;&longs;tione ve&longs;tiganda. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ea ver&ograve; et&longs;i ad Geometriam ab ip&longs;o accommodantur, nihilominus <arrow.to.target n="marg395"></arrow.to.target><lb/>ad phy&longs;icen facil&egrave; tran&longs;umuntur. </s><s>ita enim illa pr&ecedil;cepta traduntur, vt ab vnius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> progre&longs;&longs;u, <lb/>de omnibus idem fiat iudicium. </s><s>Quamobrem &egrave; di&longs;putationibus qua&longs;dam naturales e&longs;&longs;e pone&shy;<lb/>mus, alias autem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturales, eas naturales appellamus qu&aelig; pendent ex principiis philo&longs;ophi&aelig; <lb/>naturalis. </s><s>Non naturales autem, vel qu&ograve;d phy&longs;iologi&aelig; principia non a&longs;&longs;umant, vel qu&ograve;d iis ab&shy;<lb/>utantur. </s><s>C&ugrave;m tot modis tractentur qu&ecedil;&longs;tiones, illud ratum e&longs;&longs;e oportet, dum ver&longs;amur in &longs;cien&shy;<lb/>tia naturali, de non naturalibus ab&longs;olut&egrave; nihil e&longs;&longs;e dicendum. </s><s>Proinde etiam Plato quendam de <lb/> <s>CAETERVM &longs;ententi&aelig; de rerum &longs;umma exi&longs;tunt, quippe qu&ograve;d initia phy&longs;iologi&aelig; per&shy;<lb/>tentent, &amp; ex his aliqu&aelig; &longs;ic labefactent, vt ip&longs;i nil plan&egrave; relinquant, quo firmari po&longs;sit. <lb/></s><s>Quare con&longs;tituendum quippiam fuit quo phy&longs;ic&egrave; in&longs;i&longs;teret. </s><s>id ab Ari&longs;totele confectum fui&longs;&longs;e <lb/>&longs;cimus: &longs;ed qua ratione, qua via, &amp; quatenus factitatum, non &aelig;qu&egrave; con&longs;tat apud omnes. </s><s>Igitur <lb/>antequ&agrave;m cominus accedamus ad ea perpendenda qu&aelig; veteres philo&longs;ophi decreuerint, breui&shy;<lb/>ter explicare pr&aelig;&longs;tabit, quemadmodum &longs;cienti&aelig; in &longs;uorum principiorum tractatione ver&longs;entur. <lb/></s><s>Ab iis ver&ograve; exordium di&longs;putationis no&longs;tr&aelig; ducetur qu&aelig; monuit <expan abbr="quond&atilde;">quondam</expan> nos Ari&longs;toteles in qua&shy;<lb/>que qu&ecedil;&longs;tione ve&longs;tiganda. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ea ver&ograve; et&longs;i ad Geometriam ab ip&longs;o accommodantur, nihilominus <arrow.to.target n="marg395"></arrow.to.target><lb/>ad phy&longs;icen facil&egrave; tran&longs;umuntur. </s><s>ita enim illa pr&ecedil;cepta traduntur, vt ab vnius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> progre&longs;&longs;u, <lb/>de omnibus idem fiat iudicium. </s><s>Quamobrem &egrave; di&longs;putationibus qua&longs;dam naturales e&longs;&longs;e pone&shy;<lb/>mus, alias autem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturales, eas naturales appellamus qu&aelig; pendent ex principiis philo&longs;ophi&aelig; <lb/>naturalis. </s><s>Non naturales autem, vel qu&ograve;d phy&longs;iologi&aelig; principia non a&longs;&longs;umant, vel qu&ograve;d iis ab&shy;<lb/>utantur. </s><s>C&ugrave;m tot modis tractentur qu&ecedil;&longs;tiones, illud ratum e&longs;&longs;e oportet, dum ver&longs;amur in &longs;cien&shy;<lb/>tia naturali, de non naturalibus ab&longs;olut&egrave; nihil e&longs;&longs;e dicendum. </s><s>Proinde etiam Plato quendam de <lb/>
 <arrow.to.target n="marg396"></arrow.to.target><lb/>rebus ad Geometriam <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> pertinentibus &longs;ci&longs;citantem mi&longs;it ad Euclidem, licere autem verba facere <lb/> <arrow.to.target n="marg396"></arrow.to.target><lb/>rebus ad Geometriam <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> pertinentibus &longs;ci&longs;citantem mi&longs;it ad Euclidem, licere autem verba facere <lb/>
 <arrow.to.target n="marg397"></arrow.to.target><lb/>naturali philo&longs;opho de qu&ecedil;&longs;tionibus illis qu&ecedil; &longs;unt non naturales aliqua ex parte. </s><s>Quocirca &longs;i di&shy;<lb/>&longs;putationes naturales pendent &egrave; principiis &longs;cienti&aelig; naturalis. </s><s>contr&agrave;, c&ugrave;m qu&ecedil;&longs;tiones de principiis <lb/>rerum naturalium non po&longs;sint e&longs;&longs;e ex hoc genere, neque ordine, &amp; qu&ecedil;&longs;tiones igitur de principiis <lb/>rerum naturalium, erunt omnino non naturales. </s><s>oportebit enim e&longs;&longs;e <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> principia, quod <lb/>&longs;cienti&ecedil; pror&longs;us aduer&longs;atur. </s><s>Ver&ugrave;m fac incidere controuer&longs;iam de principiis huius methodi, cu&shy;<lb/>ius'nam officium erit illa tractare? </s><s>Profect&ograve; principia cuiu&longs;dam &longs;cienti&aelig;, aut in alia principia re&shy;<lb/>&longs;oluuntur, aut &longs;unt ab&longs;olut&egrave; prima. </s><s>Rur&longs;us, &longs;i tractanda &longs;unt, aut ita illa tractare oportet, vt de&shy;<lb/>mon&longs;trentur, aut vt re&longs;pondeamus ad obiectiones. </s><s>Ac &longs;i ea demon&longs;trari contingat; aut per cau&longs;&longs;as <lb/>demon&longs;trantur, aut per nota nobis. </s><s>In&longs;uper obiectiones ad quas re&longs;pondendum e&longs;t, aut pendent <lb/>ex illius &longs;cienti&ecedil; principiis, aut illa euertunt. </s><s>Si igitur illis alia principia pr&ecedil;cedant, eorum proba&shy;<lb/>tio pertinet ad eam &longs;cientiam qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum &longs;uperiorum, h&ecedil;c autem &longs;ub&shy;<lb/>alternans &agrave; dialecticis appellatur. </s><s>Si ver&ograve; principia prima fuerint ab&longs;olut&egrave;, aut h&aelig;c euidentia per <lb/>&longs;e &longs;unt, ita vt &longs;olius &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cant, aut &longs;i non ade&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;picua">con&longs;picua</expan> fuerint, nec demon&longs;trantur <lb/> <arrow.to.target n="marg397"></arrow.to.target><lb/>naturali philo&longs;opho de qu&ecedil;&longs;tionibus illis qu&ecedil; &longs;unt non naturales aliqua ex parte. </s><s>Quocirca &longs;i di&shy;<lb/>&longs;putationes naturales pendent &egrave; principiis &longs;cienti&aelig; naturalis. </s><s>contr&agrave;, c&ugrave;m qu&ecedil;&longs;tiones de principiis <lb/>rerum naturalium non po&longs;sint e&longs;&longs;e ex hoc genere, neque ordine, &amp; qu&ecedil;&longs;tiones igitur de principiis <lb/>rerum naturalium, erunt omnino non naturales. </s><s>oportebit enim e&longs;&longs;e <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> principia, quod <lb/>&longs;cienti&ecedil; pror&longs;us aduer&longs;atur. </s><s>Ver&ugrave;m fac incidere controuer&longs;iam de principiis huius methodi, cu&shy;<lb/>ius'nam officium erit illa tractare? </s><s>Profect&ograve; principia cuiu&longs;dam &longs;cienti&aelig;, aut in alia principia re&shy;<lb/>&longs;oluuntur, aut &longs;unt ab&longs;olut&egrave; prima. </s><s>Rur&longs;us, &longs;i tractanda &longs;unt, aut ita illa tractare oportet, vt de&shy;<lb/>mon&longs;trentur, aut vt re&longs;pondeamus ad obiectiones. </s><s>Ac &longs;i ea demon&longs;trari contingat; aut per cau&longs;&longs;as <lb/>demon&longs;trantur, aut per nota nobis. </s><s>In&longs;uper obiectiones ad quas re&longs;pondendum e&longs;t, aut pendent <lb/>ex illius &longs;cienti&ecedil; principiis, aut illa euertunt. </s><s>Si igitur illis alia principia pr&ecedil;cedant, eorum proba&shy;<lb/>tio pertinet ad eam &longs;cientiam qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum &longs;uperiorum, h&ecedil;c autem &longs;ub&shy;<lb/>alternans &agrave; dialecticis appellatur. </s><s>Si ver&ograve; principia prima fuerint ab&longs;olut&egrave;, aut h&aelig;c euidentia per <lb/>&longs;e &longs;unt, ita vt &longs;olius &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cant, aut &longs;i non ade&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;picua">con&longs;picua</expan> fuerint, nec demon&longs;trantur <lb/>
 <arrow.to.target n="marg398"></arrow.to.target><lb/>item; &longs;ed admonitione quadam per&longs;uadentur, ea ver&ograve; communis e&longs;&longs;e cuique &longs;cienti&aelig; pote&longs;t, aut <lb/>quanquam con&longs;picua, &longs;i negentur propter proteruientes vna redargutione confirmantur. </s><s>id au&shy;<lb/>tem pr&aelig;&longs;tat habitus dialecticus. </s><s>Generatim ver&ograve; in illa &longs;cientia in qua tanqu&agrave;m principia &longs;umun&shy;<lb/>tur, ea &longs;upponi oportet, et &longs;i quo pacto tractentur, ita tractentur, vt aut declarentur per nota no&shy;<lb/>bis, aut vt tollantur obiectiones, non omnes &longs;an&egrave;, &longs;ed ill&aelig; qu&aelig; &egrave; principiis eius &longs;cienti&aelig; ducuntur. <lb/></s><s>Itaque aut vbi non &longs;upponantur phy&longs;iologi&ecedil; principia, aut afferantur rationes, qu&ecedil; ip&longs;a funditus <lb/>&egrave; medio tollant, non abutentes neque detorquentes illa, non erit munus philo&longs;ophi naturalis ea <lb/>tractare. </s><s>Ver&ugrave;m &longs;i de principiis exi&longs;tant, aut erit &longs;ubalternantis officium, aut communis <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan>, <lb/>&longs;iue ea fuerit prima philo&longs;ophia, &longs;iue dialectica. </s><s>Sed c&ugrave;m &longs;cienti&aelig; principia varia &longs;int, <expan abbr="varii&qacute;">variique</expan>. <lb/></s><s>&longs;cientiarum ordines: age nunc particulatim &longs;ingula percurramus, &amp; ius <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> cuique &longs;cienti&aelig; red&shy;<lb/>dere nitamur. </s><s>Quid ver&ograve; controuer&longs;i&ecedil; &longs;it adhibitis hi&longs;ce di&longs;tinctionibus facil&egrave; intelligetur. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> ge&shy;<lb/>nera <expan abbr="probation&utilde;">probationum</expan> tripliciter di&longs;tribuimus. </s><s>aut enim &longs;unt ex cau&longs;sis, aut ex effectis, aut ex notis no&shy;<lb/>bis; quid <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> differat nota nobis ab effectibus ante&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t. </s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; principia &longs;unt illa ex quib. <lb/></s><s>demon&longs;tramus, aut de quibus, i. </s><s>ip&longs;a &longs;ubiecta. </s><s>h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> vel generalia &longs;unt <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> &longs;cienti&ecedil; totius, <lb/>vel propria cuiu&longs;dam partis, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> principia partes <expan abbr="proprietates&qacute;">proprietatesque</expan>. </s><s>ve&longs;tigantur.  <arrow.to.target n="marg398"></arrow.to.target><lb/>item; &longs;ed admonitione quadam per&longs;uadentur, ea ver&ograve; communis e&longs;&longs;e cuique &longs;cienti&aelig; pote&longs;t, aut <lb/>quanquam con&longs;picua, &longs;i negentur propter proteruientes vna redargutione confirmantur. </s><s>id au&shy;<lb/>tem pr&aelig;&longs;tat habitus dialecticus. </s><s>Generatim ver&ograve; in illa &longs;cientia in qua tanqu&agrave;m principia &longs;umun&shy;<lb/>tur, ea &longs;upponi oportet, et &longs;i quo pacto tractentur, ita tractentur, vt aut declarentur per nota no&shy;<lb/>bis, aut vt tollantur obiectiones, non omnes &longs;an&egrave;, &longs;ed ill&aelig; qu&aelig; &egrave; principiis eius &longs;cienti&aelig; ducuntur. <lb/></s><s>Itaque aut vbi non &longs;upponantur phy&longs;iologi&ecedil; principia, aut afferantur rationes, qu&ecedil; ip&longs;a funditus <lb/>&egrave; medio tollant, non abutentes neque detorquentes illa, non erit munus philo&longs;ophi naturalis ea <lb/>tractare. </s><s>Ver&ugrave;m &longs;i de principiis exi&longs;tant, aut erit &longs;ubalternantis officium, aut communis <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan>, <lb/>&longs;iue ea fuerit prima philo&longs;ophia, &longs;iue dialectica. </s><s>Sed c&ugrave;m &longs;cienti&aelig; principia varia &longs;int, <expan abbr="varii&qacute;">variique</expan>. <lb/></s><s>&longs;cientiarum ordines: age nunc particulatim &longs;ingula percurramus, &amp; ius <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> cuique &longs;cienti&aelig; red&shy;<lb/>dere nitamur. </s><s>Quid ver&ograve; controuer&longs;i&ecedil; &longs;it adhibitis hi&longs;ce di&longs;tinctionibus facil&egrave; intelligetur. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> ge&shy;<lb/>nera <expan abbr="probation&utilde;">probationum</expan> tripliciter di&longs;tribuimus. </s><s>aut enim &longs;unt ex cau&longs;sis, aut ex effectis, aut ex notis no&shy;<lb/>bis; quid <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> differat nota nobis ab effectibus ante&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t. </s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; principia &longs;unt illa ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/></s><s>demon&longs;tramus, aut de quibus, i. </s><s>ip&longs;a &longs;ubiecta. </s><s>h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> vel generalia &longs;unt <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> &longs;cienti&ecedil; totius, <lb/>vel propria cuiu&longs;dam partis, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> principia partes <expan abbr="proprietates&qacute;">proprietatesque</expan>. </s><s>ve&longs;tigantur.
 <pb pagenum="42"/>Atque iterum principia ex quibus <expan abbr="dem&otilde;&longs;tramus">demon&longs;tramus</expan>, aut cognitionis initia &longs;unt, aut rei. </s><s>in principiis <lb/> <pb pagenum="42"/>Atque iterum principia ex quibus <expan abbr="dem&otilde;&longs;tramus">demon&longs;tramus</expan>, aut cognitionis initia &longs;unt, aut rei. </s><s>in principiis <lb/>
 <arrow.to.target n="marg399"></arrow.to.target><lb/>cognitionis &longs;unt axiomata <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan>, hypothe&longs;es, &amp; qu&aelig;dam nota nobis qu&aelig; petuntur &agrave; &longs;en&longs;u. <lb/></s><s>Principia rei &longs;unt definitiones &amp; cau&longs;&longs;&aelig;, vel totius &longs;ubiecti, vel partium eius. </s><s>Ex his <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> illa qu&aelig; <lb/>&longs;unt nota nobis ad inuentionis potius qu&agrave;m cognitionis initia referuntur. </s><s>ac &longs;i cognitionis initia <lb/>libeat appellare, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> idcirco debent in methodo tractari. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;int vulgo noti&longs;sima; ars <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &amp; <lb/> <arrow.to.target n="marg399"></arrow.to.target><lb/>cognitionis &longs;unt axiomata <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan>, hypothe&longs;es, &amp; qu&aelig;dam nota nobis qu&aelig; petuntur &agrave; &longs;en&longs;u. <lb/></s><s>Principia rei &longs;unt definitiones &amp; cau&longs;&longs;&aelig;, vel totius &longs;ubiecti, vel partium eius. </s><s>Ex his <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> illa qu&aelig; <lb/>&longs;unt nota nobis ad inuentionis potius qu&agrave;m cognitionis initia referuntur. </s><s>ac &longs;i cognitionis initia <lb/>libeat appellare, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> idcirco debent in methodo tractari. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;int vulgo noti&longs;sima; ars <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &amp; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg400"></arrow.to.target><lb/>&longs;cientia qu&aelig;que ver&longs;etur in iis qu&aelig; vulgo latent, neque in euidentibus tractandis <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> ludat. </s><s>&amp; <lb/>Ari&longs;toteles h&aelig;c <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> pr&aelig;cedentia cognitioni <expan abbr="primor&utilde;">primorum</expan> <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan>: quapropter <lb/> <arrow.to.target n="marg400"></arrow.to.target><lb/>&longs;cientia qu&aelig;que ver&longs;etur in iis qu&aelig; vulgo latent, neque in euidentibus tractandis <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> ludat. </s><s>&amp; <lb/>Ari&longs;toteles h&aelig;c <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> pr&aelig;cedentia cognitioni <expan abbr="primor&utilde;">primorum</expan> <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan>: quapropter <lb/>
Line 3580 
Line 3580 
 <arrow.to.target n="marg714"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ea ver&ograve; c&ugrave;m in <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturalium definitione requiratur; &longs;&ecedil;pius item ab Ari&longs;t. </s><s>pronuntiatum <lb/> <arrow.to.target n="marg714"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ea ver&ograve; c&ugrave;m in <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturalium definitione requiratur; &longs;&ecedil;pius item ab Ari&longs;t. </s><s>pronuntiatum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg715"></arrow.to.target><lb/>&longs;it, definitiones naturales &longs;ine motu non e&longs;&longs;e tradendas: &longs;iquidem materia &longs;en&longs;ilis ex motu, <expan abbr="ean&qtilde;">eanquae</expan> <lb/>priore &longs;en&longs;ili con&longs;taret. </s><s>Veruntamen, vt placet hoc, quae materia &longs;en&longs;ilis <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan> &longs;it accidentium bene&shy;<lb/>ficio; pp allatas rationes haud a&longs;&longs;entiar motum vt primum quid in rerum naturalium definitio&shy;<lb/>nibus e&longs;&longs;e ponendum; &longs;ed vt notam duntaxat eius principij ex quo proxim&egrave; fluit. </s><s>Concedam <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;icuti natura per motum veluti principium definitur, &longs;ic &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;en&longs;ilem, vt <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <lb/>per motum prob&egrave; definiri; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> relatiua principium, &amp; id cuius e&longs;t principium. </s><s>&longs;i ea &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam con&longs;ideres; non &longs;ecund&ugrave;m materiam: <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> in definitione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; non id quod rei <expan abbr="prin-cipio&qacute;">prin&shy;<lb/>cipioque</expan>. </s><s>comitatur accipiendum e&longs;t; &longs;ed rem cui h&aelig;c comitatur, per eam habitudinem menti &longs;e&shy;<lb/>&longs;e offerre quidem fatebor, &longs;ed c&ugrave;m tali habitudine <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="c&otilde;plere">complere</expan> negabo, &amp; a&longs;&longs;euerabo Phi&shy;<lb/>lo&longs;ophum accepi&longs;&longs;e motum quo materiam per &longs;e alioquin <expan abbr="ignot&atilde;">ignotam</expan> illu&longs;traret, vnde initium &longs;pe&shy;<lb/>culationum &longs;uarum de&longs;umeret; notis <expan abbr=".n.">enim</expan> in&longs;i&longs;tant oportet. </s><s>Proinde materiam illam puto &longs;umi in <lb/>definitione rerum natura con&longs;tantium, cui h&aelig;c accidunt, ide&longs;t, illam facultatem, vnde proxim&ograve; <lb/>exi&longs;tunt accidentia qu&aelig; pellunt &longs;en&longs;us. </s><s><expan abbr="Ide&ograve;&qacute;">Ide&ograve;que</expan>. </s><s>non con&longs;tituitur per accidentia; <expan abbr="neq.">neque</expan> per ip&longs;a defi&shy;<lb/>nitur, <expan abbr="neq.">neque</expan> item &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis; &longs;ed ex accidente note&longs;cit, &amp; ex ip&longs;o prius quid accidente &longs;i&shy;<lb/>gnificatur. </s><s>Quare monebat nos Alexander; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vbi Ari&longs;t. </s><s>a&longs;&longs;umeret motum, <expan abbr="interpretand&utilde;">interpretandum</expan> e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg715"></arrow.to.target><lb/>&longs;it, definitiones naturales &longs;ine motu non e&longs;&longs;e tradendas: &longs;iquidem materia &longs;en&longs;ilis ex motu, <expan abbr="ean&qtilde;">eanquae</expan> <lb/>priore &longs;en&longs;ili con&longs;taret. </s><s>Veruntamen, vt placet hoc, quae materia &longs;en&longs;ilis <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan> &longs;it accidentium bene&shy;<lb/>ficio; pp allatas rationes haud a&longs;&longs;entiar motum vt primum quid in rerum naturalium definitio&shy;<lb/>nibus e&longs;&longs;e ponendum; &longs;ed vt notam duntaxat eius principij ex quo proxim&egrave; fluit. </s><s>Concedam <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;icuti natura per motum veluti principium definitur, &longs;ic &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;en&longs;ilem, vt <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <lb/>per motum prob&egrave; definiri; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> relatiua principium, &amp; id cuius e&longs;t principium. </s><s>&longs;i ea &longs;ecund&ugrave;m <lb/>formam con&longs;ideres; non &longs;ecund&ugrave;m materiam: <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> in definitione &longs;ub&longs;tanti&ecedil; non id quod rei <expan abbr="prin-cipio&qacute;">prin&shy;<lb/>cipioque</expan>. </s><s>comitatur accipiendum e&longs;t; &longs;ed rem cui h&aelig;c comitatur, per eam habitudinem menti &longs;e&shy;<lb/>&longs;e offerre quidem fatebor, &longs;ed c&ugrave;m tali habitudine <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="c&otilde;plere">complere</expan> negabo, &amp; a&longs;&longs;euerabo Phi&shy;<lb/>lo&longs;ophum accepi&longs;&longs;e motum quo materiam per &longs;e alioquin <expan abbr="ignot&atilde;">ignotam</expan> illu&longs;traret, vnde initium &longs;pe&shy;<lb/>culationum &longs;uarum de&longs;umeret; notis <expan abbr=".n.">enim</expan> in&longs;i&longs;tant oportet. </s><s>Proinde materiam illam puto &longs;umi in <lb/>definitione rerum natura con&longs;tantium, cui h&aelig;c accidunt, ide&longs;t, illam facultatem, vnde proxim&ograve; <lb/>exi&longs;tunt accidentia qu&aelig; pellunt &longs;en&longs;us. </s><s><expan abbr="Ide&ograve;&qacute;">Ide&ograve;que</expan>. </s><s>non con&longs;tituitur per accidentia; <expan abbr="neq.">neque</expan> per ip&longs;a defi&shy;<lb/>nitur, <expan abbr="neq.">neque</expan> item &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis; &longs;ed ex accidente note&longs;cit, &amp; ex ip&longs;o prius quid accidente &longs;i&shy;<lb/>gnificatur. </s><s>Quare monebat nos Alexander; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vbi Ari&longs;t. </s><s>a&longs;&longs;umeret motum, <expan abbr="interpretand&utilde;">interpretandum</expan> e&longs;&longs;e ma&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg716"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg716"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg717"></arrow.to.target><lb/>teriam &longs;en&longs;ilem, qua&longs;i ex <expan abbr="c&otilde;&longs;equente">con&longs;equente</expan> &longs;ignificetur materia &longs;en&longs;ilis qu&aelig; nos alioqui latet eo plan&egrave; <lb/>modo quo &longs;ub&longs;tantia ip&longs;a naturalis nomine corporis exprimitur, quod e&longs;t primum genus quan&shy;<lb/>titatis, quae ab hoc con&longs;equente nunquam de&longs;eratur, mente no&longs;tra aut non, aut &aelig;gr&egrave; admodum ea <lb/>&longs;eparante <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> qu&aelig; in&longs;unt perpetu&ograve;, ab illis quib. in&longs;unt, vt hominis formam &agrave; carnib. &amp; o&longs;sib. quae<lb/> <arrow.to.target n="marg717"></arrow.to.target><lb/>teriam &longs;en&longs;ilem, qua&longs;i ex <expan abbr="c&otilde;&longs;equente">con&longs;equente</expan> &longs;ignificetur materia &longs;en&longs;ilis qu&aelig; nos alioqui latet eo plan&egrave; <lb/>modo quo &longs;ub&longs;tantia ip&longs;a naturalis nomine corporis exprimitur, quod e&longs;t primum genus quan&shy;<lb/>titatis, quae ab hoc con&longs;equente nunquam de&longs;eratur, mente no&longs;tra aut non, aut &aelig;gr&egrave; admodum ea <lb/>&longs;eparante <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> qu&aelig; in&longs;unt perpetu&ograve;, ab illis <expan abbr="quib.">quibus</expan> in&longs;unt, vt hominis formam &agrave; carnib. &amp; o&longs;sib. quae<lb/>
 <arrow.to.target n="marg718"></arrow.to.target><lb/>in iis &longs;emper apparet; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s><s>efficeret mens in circulo, qu&aelig; forma nulli cert&ecedil; materi&aelig; per &longs;e ad&shy;<lb/>dicta e&longs;t, &longs;i <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> in &aelig;re extaret, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ine &ecedil;re concipi po&longs;&longs;et. </s><s>Ac &longs;i rem interius &longs;crutari veli&shy;<lb/>mus; non &longs;ine certa ratione v&longs;urpatur in de&longs;ignanda materia, quippe quae accidens non &longs;it ens &longs;im&shy;<lb/>pliciter, &amp; ab omni &longs;ub&longs;tantia &longs;uapt&egrave; natura &longs;egregatum, &longs;ed &longs;it propri&egrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;ic affecta. </s><s>cu&shy;<lb/>ius affectio c&ugrave;m moueat &longs;en&longs;um; efficitur, vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ingularis, aut materia &longs;en&longs;ilis qu&aelig; alio&shy;<lb/>qui &longs;entiri per &longs;e non po&longs;&longs;et, per accidens &longs;entiatur, &agrave; quo &longs;i cogitatione &longs;epararetur, iam non am&shy;<lb/>plius &longs;en&longs;ilis &amp; &longs;ingularis e&longs;&longs;et, &longs;ed intelligenda, &amp; vniuer&longs;alis, quia <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> per &longs;e mouet <expan abbr="m&etilde;tem">mentem</expan>, <lb/>c&ugrave;m &longs;it pura pote&longs;tas, cogimur item materiam intelligendam notare aliquo accidente quod ip&longs;i <lb/>in&longs;ideat immobiliter, vt motus. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> motus qu&agrave; de&longs;ignat materiam generatim &longs;umptus ingre&shy;<lb/>ditur definitiones naturales methodo non tam euolutioni rei con&longs;ulente qu&agrave;m captui no&longs;tro. <lb/></s><s>Quoniam ver&ograve; accidens ita &longs;e habet ad &longs;ub&longs;tantiam, vt &amp; contraria <expan abbr="quando&qacute;">quandoque</expan>. </s><s>in eadem &longs;pecie <lb/> <arrow.to.target n="marg718"></arrow.to.target><lb/>in iis &longs;emper apparet; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s><s>efficeret mens in circulo, qu&aelig; forma nulli cert&ecedil; materi&aelig; per &longs;e ad&shy;<lb/>dicta e&longs;t, &longs;i <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> in &aelig;re extaret, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ine &ecedil;re concipi po&longs;&longs;et. </s><s>Ac &longs;i rem interius &longs;crutari veli&shy;<lb/>mus; non &longs;ine certa ratione v&longs;urpatur in de&longs;ignanda materia, quippe quae accidens non &longs;it ens &longs;im&shy;<lb/>pliciter, &amp; ab omni &longs;ub&longs;tantia &longs;uapt&egrave; natura &longs;egregatum, &longs;ed &longs;it propri&egrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;ic affecta. </s><s>cu&shy;<lb/>ius affectio c&ugrave;m moueat &longs;en&longs;um; efficitur, vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ingularis, aut materia &longs;en&longs;ilis qu&aelig; alio&shy;<lb/>qui &longs;entiri per &longs;e non po&longs;&longs;et, per accidens &longs;entiatur, &agrave; quo &longs;i cogitatione &longs;epararetur, iam non am&shy;<lb/>plius &longs;en&longs;ilis &amp; &longs;ingularis e&longs;&longs;et, &longs;ed intelligenda, &amp; vniuer&longs;alis, quia <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> per &longs;e mouet <expan abbr="m&etilde;tem">mentem</expan>, <lb/>c&ugrave;m &longs;it pura pote&longs;tas, cogimur item materiam intelligendam notare aliquo accidente quod ip&longs;i <lb/>in&longs;ideat immobiliter, vt motus. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> motus qu&agrave; de&longs;ignat materiam generatim &longs;umptus ingre&shy;<lb/>ditur definitiones naturales methodo non tam euolutioni rei con&longs;ulente qu&agrave;m captui no&longs;tro. <lb/></s><s>Quoniam ver&ograve; accidens ita &longs;e habet ad &longs;ub&longs;tantiam, vt &amp; contraria <expan abbr="quando&qacute;">quandoque</expan>. </s><s>in eadem &longs;pecie <lb/>
 <arrow.to.target n="marg719"></arrow.to.target><lb/>reperiantur, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> vt album, &amp; nigrum in homine, &amp; in eodem indiuiduo nonnunqu&agrave;m; &amp; mas &amp; f&ecedil;&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg719"></arrow.to.target><lb/>reperiantur, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> vt album, &amp; nigrum in homine, &amp; in eodem indiuiduo nonnunqu&agrave;m; &amp; mas &amp; f&ecedil;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg720"></arrow.to.target><lb/>mina in <expan abbr="pleri&longs;q.">pleri&longs;que</expan> partibus animalis, alia non item, vt &aelig;ternum, <expan abbr="atq.">atque</expan> caducum; &amp; h&aelig;c quidem per <lb/>&longs;e, illa per accidens: qu&aelig; per accidens in&longs;unt, materi&aelig; &longs;en&longs;ili <expan abbr="atq.">atque</expan> illi quidem &longs;ingulari ad&longs;cribun&shy;<lb/>tur, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> po&longs;ita, vel ablata rerum naturas immutant, &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;en&longs;ilis illa materia; quapro&shy;<lb/>pter nec e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig; pars, &longs;ed exi&longs;tenti&aelig; &longs;ol&ugrave;m, quod e&longs;t aliquid e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperueniens, vt &longs;uo lo&shy;<lb/>co demon&longs;trabitur. </s><s>Ex hoc efficitur, vt in indiuiduo &longs;int accidentia &longs;ua ip&longs;ius propria, tamen <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>idcirco &longs;ub&longs;tantiam indiuiduam con&longs;tituant, &longs;ed &longs;ingularis eiu&longs;dem principij, materi&aelig; nimirum <lb/>&longs;igna &longs;int, quib. item &longs;ublatis, ver&ugrave;m vt po&longs;terioribus, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> tollatur; velut etiam motu <lb/>&longs;ublato natura, quanqu&agrave;m vt po&longs;teriore, de mundo, aut &longs;altem &egrave; con&longs;pectu tolleretur. </s><s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ha&shy;<lb/>ctenus de modo quo nobis materia note&longs;cit, vt autem &longs;it, ita cogitare oportet omnem &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>mutationem e&longs;&longs;e circa &longs;ingulare, quod &longs;an&egrave; con&longs;tat ex materia &amp; forma, in materia ver&ograve; propter <lb/>formam etiam in&longs;unt accidentia certa; <expan abbr="c&ugrave;m&qacute;">c&ugrave;mque</expan>. </s><s>mutationi &longs;ubiiciatur id quod e&longs;t <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> tale per <lb/>&longs;e, per accidens autem id quod e&longs;t actu, efficitur, vt aut ei quod factum e&longs;t, accedant qu&aelig; &longs;unt <lb/>propria form&ecedil; genit&ecedil;, &amp; &longs;i qu&ecedil; etiam qu&ecedil; non repugnantia retinentur ex quorum cumulo fit in&shy;<lb/>diuiduum. </s><s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> e&longs;t cum accidentibus qu&aelig; pendent ex forma, vel <expan abbr="c&otilde;i">coni</expan> genit&ecedil; &amp; corrupt&aelig;, vel ex <lb/>pr&ecedil;&longs;ente pro potentia materi&ecedil; <expan abbr="pr&ecedil;ced&etilde;tis">pr&ecedil;cedentis</expan>, &longs;unt &amp; alia quibus &longs;upponitur quidem forma &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg720"></arrow.to.target><lb/>mina in <expan abbr="pleri&longs;q.">pleri&longs;que</expan> partibus animalis, alia non item, vt &aelig;ternum, <expan abbr="atq.">atque</expan> caducum; &amp; h&aelig;c quidem per <lb/>&longs;e, illa per accidens: qu&aelig; per accidens in&longs;unt, materi&aelig; &longs;en&longs;ili <expan abbr="atq.">atque</expan> illi quidem &longs;ingulari ad&longs;cribun&shy;<lb/>tur, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> po&longs;ita, vel ablata rerum naturas immutant, &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;en&longs;ilis illa materia; quapro&shy;<lb/>pter nec e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig; pars, &longs;ed exi&longs;tenti&aelig; &longs;ol&ugrave;m, quod e&longs;t aliquid e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperueniens, vt &longs;uo lo&shy;<lb/>co demon&longs;trabitur. </s><s>Ex hoc efficitur, vt in indiuiduo &longs;int accidentia &longs;ua ip&longs;ius propria, tamen <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>idcirco &longs;ub&longs;tantiam indiuiduam con&longs;tituant, &longs;ed &longs;ingularis eiu&longs;dem principij, materi&aelig; nimirum <lb/>&longs;igna &longs;int, <expan abbr="quib.">quibus</expan> item &longs;ublatis, ver&ugrave;m vt po&longs;terioribus, materia <expan abbr="quoq.">quoque</expan> tollatur; velut etiam motu <lb/>&longs;ublato natura, quanqu&agrave;m vt po&longs;teriore, de mundo, aut &longs;altem &egrave; con&longs;pectu tolleretur. </s><s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> ha&shy;<lb/>ctenus de modo quo nobis materia note&longs;cit, vt autem &longs;it, ita cogitare oportet omnem &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>mutationem e&longs;&longs;e circa &longs;ingulare, quod &longs;an&egrave; con&longs;tat ex materia &amp; forma, in materia ver&ograve; propter <lb/>formam etiam in&longs;unt accidentia certa; <expan abbr="c&ugrave;m&qacute;">c&ugrave;mque</expan>. </s><s>mutationi &longs;ubiiciatur id quod e&longs;t <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> tale per <lb/>&longs;e, per accidens autem id quod e&longs;t actu, efficitur, vt aut ei quod factum e&longs;t, accedant qu&aelig; &longs;unt <lb/>propria form&ecedil; genit&ecedil;, &amp; &longs;i qu&ecedil; etiam qu&ecedil; non repugnantia retinentur ex quorum cumulo fit in&shy;<lb/>diuiduum. </s><s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> e&longs;t cum accidentibus qu&aelig; pendent ex forma, vel <expan abbr="c&otilde;i">coni</expan> genit&ecedil; &amp; corrupt&aelig;, vel ex <lb/>pr&ecedil;&longs;ente pro potentia materi&ecedil; <expan abbr="pr&ecedil;ced&etilde;tis">pr&ecedil;cedentis</expan>, &longs;unt &amp; alia quibus &longs;upponitur quidem forma &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg721"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig;, non &longs;unt tamen ex forma, ver&ugrave;m <expan abbr="exi&longs;t&utilde;t">exi&longs;tunt</expan> ex infinitate materi&aelig;, nec amplectuntur vniuer&longs;am <lb/>&longs;peciem, quare dicuntur indiuidui veluti gignitur a&euml;r ex aqua qu&aelig; e&longs;t a&euml;r pote&longs;tate, remanet in <lb/>a&euml;re pelluciditas, accedit raritas, leuitas, calor, qu&ecedil; potentia latebant in ea materia: e&longs;t etiam ver&shy;<lb/>big. </s><s>qu&ograve;d extra &longs;uum locum detineatur, quod e&longs;t accidens. </s><s>ex his omnibus fit non mod&ograve; a&euml;r, &longs;ed <lb/>hic a&euml;r. </s><s>H&ecedil;c igitur materia &longs;en&longs;ilis &amp; indiuidua principium e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;ingularis, <expan abbr="ea&qacute;ue">eaque</expan> c&ugrave;m <lb/>habeat adnexa illa accidentia perpetu&ograve; cum illis aufertur: &amp; c&ugrave;m ab&longs;tractio fiat ab hoc &amp; illo <lb/>albo &amp; &agrave; c&ecedil;teris con&longs;imiliter, &longs;equitur vt etiam fiat ab&longs;tractio &agrave; materia &longs;en&longs;ili: itaque &longs;icuti ab&shy;<lb/>&longs;trahendo &longs;ingulare degenerat in vniuer&longs;um, &amp; ab&longs;tractione facta non remanet h&ecedil;c &longs;ub&longs;tantia <lb/>&longs;ingularis, vt aliqui opinantur, &longs;ed vniuer&longs;alis duntaxat, &amp; &longs;pecies aut genus: &longs;ic non remanet <lb/>materia &longs;ingularis, &amp; &longs;en&longs;ilis, &longs;ed efficitur vniuer&longs;alis &amp; intelligenda. </s><s><expan abbr="C&ugrave;m&qacute;">C&ugrave;mque</expan>. </s><s>&amp; h&ecedil;c accidentia, <lb/>&amp; materia &longs;en&longs;ilis vnum reap&longs;e exi&longs;tant, factum e&longs;t, vt Ari&longs;toteles in rerum naturalium definitio&shy;<lb/>nibus accidens po&longs;ui&longs;&longs;e videatur: c&ecedil;ter&ugrave;m iis &longs;ignificatur materia &longs;en&longs;ilis: nam &longs;icut &longs;e habent  <arrow.to.target n="marg721"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig;, non &longs;unt tamen ex forma, ver&ugrave;m <expan abbr="exi&longs;t&utilde;t">exi&longs;tunt</expan> ex infinitate materi&aelig;, nec amplectuntur vniuer&longs;am <lb/>&longs;peciem, quare dicuntur indiuidui veluti gignitur a&euml;r ex aqua qu&aelig; e&longs;t a&euml;r pote&longs;tate, remanet in <lb/>a&euml;re pelluciditas, accedit raritas, leuitas, calor, qu&ecedil; potentia latebant in ea materia: e&longs;t etiam ver&shy;<lb/>big. </s><s>qu&ograve;d extra &longs;uum locum detineatur, quod e&longs;t accidens. </s><s>ex his omnibus fit non mod&ograve; a&euml;r, &longs;ed <lb/>hic a&euml;r. </s><s>H&ecedil;c igitur materia &longs;en&longs;ilis &amp; indiuidua principium e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;ingularis, <expan abbr="ea&qacute;ue">eaque</expan> c&ugrave;m <lb/>habeat adnexa illa accidentia perpetu&ograve; cum illis aufertur: &amp; c&ugrave;m ab&longs;tractio fiat ab hoc &amp; illo <lb/>albo &amp; &agrave; c&ecedil;teris con&longs;imiliter, &longs;equitur vt etiam fiat ab&longs;tractio &agrave; materia &longs;en&longs;ili: itaque &longs;icuti ab&shy;<lb/>&longs;trahendo &longs;ingulare degenerat in vniuer&longs;um, &amp; ab&longs;tractione facta non remanet h&ecedil;c &longs;ub&longs;tantia <lb/>&longs;ingularis, vt aliqui opinantur, &longs;ed vniuer&longs;alis duntaxat, &amp; &longs;pecies aut genus: &longs;ic non remanet <lb/>materia &longs;ingularis, &amp; &longs;en&longs;ilis, &longs;ed efficitur vniuer&longs;alis &amp; intelligenda. </s><s><expan abbr="C&ugrave;m&qacute;">C&ugrave;mque</expan>. </s><s>&amp; h&ecedil;c accidentia, <lb/>&amp; materia &longs;en&longs;ilis vnum reap&longs;e exi&longs;tant, factum e&longs;t, vt Ari&longs;toteles in rerum naturalium definitio&shy;<lb/>nibus accidens po&longs;ui&longs;&longs;e videatur: c&ecedil;ter&ugrave;m iis &longs;ignificatur materia &longs;en&longs;ilis: nam &longs;icut &longs;e habent
 <pb pagenum="80"/>accidentia &longs;ingularia ad materiam &longs;en&longs;ilem indiuiduam; &longs;ic &amp; facta per ab&longs;tractionem vniuer&longs;a&shy;<lb/> <pb pagenum="80"/>accidentia &longs;ingularia ad materiam &longs;en&longs;ilem indiuiduam; &longs;ic &amp; facta per ab&longs;tractionem vniuer&longs;a&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg722"></arrow.to.target><lb/>lia materiam &longs;en&longs;ilem vniuers&egrave; &longs;ignificant, quam mox e&longs;&longs;enti&aelig; partem e&longs;&longs;e o&longs;tendemus; &amp; pro&shy;<lb/>pter modum e&longs;&longs;endi quem ab&longs;trahendo mutat; ex eo quae e&longs;t exi&longs;tenti&aelig; principium, in principium <lb/>e&longs;&longs;enti&aelig; transformari. </s><s>Hoc ip&longs;um o&longs;ten&longs;uri nunc exordiamur ab ea materia qu&aelig; tran&longs;mutatio&shy;<lb/>ni &longs;ubiicitur, &amp; illam inueniamus qu&aelig; con&longs;tituit methodum naturalem. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; dubitatur ma&shy;<lb/>teriam &longs;en&longs;ilem qu&aelig; <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> formam excipit, e&longs;&longs;e &longs;ingularem: quod <expan abbr=".n.">enim</expan> fit e&longs;t &longs;ingulare; &amp; ge&shy;<lb/>neratur non homo, &longs;ed Callias &amp; Plato. </s><s>Veruntamen &longs;icuti mutationes &longs;unt &longs;ingularium; &longs;ic de <lb/>iis nulla methodus e&longs;&longs;e pote&longs;t; quando e&longs;&longs;ent incerta &amp; infinita. </s><s>Quocirca vt &longs;cientiam genera&shy;<lb/>re po&longs;sint; &longs;ingularia ad vniuer&longs;ale quoddam referenda &longs;unt. </s><s>At ver&ograve; &longs;i vniuer&longs;ale colligitur ex <lb/>&longs;ingularibus, imminebit periculum; ne &longs;eparatum &agrave; formis &longs;en&longs;ilibus generationi repugnet, &amp; <lb/>aliud repr&aelig;&longs;entet, atque ea &longs;ingularia qu&aelig; &longs;unt obnoxia mutationi: nanque homo &longs;eparatur ab <lb/>indiuidui conditionibus. </s><s>id autem quod e&longs;t huiu&longs;modi &aelig;ternum e&longs;t, &amp; c&ugrave;m &longs;ignificet naturam <lb/>communem, &longs;iquid illi tribuatur, conueniet communiter. </s><s>Attamen generari proprium e&longs;t &longs;ingu&shy;<lb/>larium, quatenus &longs;ingularia &longs;unt. </s><s>Verumenimuer&ograve; philo&longs;ophi nos <expan abbr="per&longs;uad&etilde;t">per&longs;uadent</expan> vniuer&longs;ale duplex <lb/>e&longs;&longs;e: alterum quidem quod repr&aelig;&longs;entat ip&longs;a &longs;ingularia, ita vt cum illud concipio, &longs;imul <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> men&shy;<lb/>te comprehendam &longs;ingula in illa natura communi conuenientia, quod &longs;an&egrave; ab&longs;trahitur ab indi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg722"></arrow.to.target><lb/>lia materiam &longs;en&longs;ilem vniuers&egrave; &longs;ignificant, quam mox e&longs;&longs;enti&aelig; partem e&longs;&longs;e o&longs;tendemus; &amp; pro&shy;<lb/>pter modum e&longs;&longs;endi quem ab&longs;trahendo mutat; ex eo quae e&longs;t exi&longs;tenti&aelig; principium, in principium <lb/>e&longs;&longs;enti&aelig; transformari. </s><s>Hoc ip&longs;um o&longs;ten&longs;uri nunc exordiamur ab ea materia qu&aelig; tran&longs;mutatio&shy;<lb/>ni &longs;ubiicitur, &amp; illam inueniamus qu&aelig; con&longs;tituit methodum naturalem. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; dubitatur ma&shy;<lb/>teriam &longs;en&longs;ilem qu&aelig; <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> formam excipit, e&longs;&longs;e &longs;ingularem: quod <expan abbr=".n.">enim</expan> fit e&longs;t &longs;ingulare; &amp; ge&shy;<lb/>neratur non homo, &longs;ed Callias &amp; Plato. </s><s>Veruntamen &longs;icuti mutationes &longs;unt &longs;ingularium; &longs;ic de <lb/>iis nulla methodus e&longs;&longs;e pote&longs;t; quando e&longs;&longs;ent incerta &amp; infinita. </s><s>Quocirca vt &longs;cientiam genera&shy;<lb/>re po&longs;sint; &longs;ingularia ad vniuer&longs;ale quoddam referenda &longs;unt. </s><s>At ver&ograve; &longs;i vniuer&longs;ale colligitur ex <lb/>&longs;ingularibus, imminebit periculum; ne &longs;eparatum &agrave; formis &longs;en&longs;ilibus generationi repugnet, &amp; <lb/>aliud repr&aelig;&longs;entet, atque ea &longs;ingularia qu&aelig; &longs;unt obnoxia mutationi: nanque homo &longs;eparatur ab <lb/>indiuidui conditionibus. </s><s>id autem quod e&longs;t huiu&longs;modi &aelig;ternum e&longs;t, &amp; c&ugrave;m &longs;ignificet naturam <lb/>communem, &longs;iquid illi tribuatur, conueniet communiter. </s><s>Attamen generari proprium e&longs;t &longs;ingu&shy;<lb/>larium, quatenus &longs;ingularia &longs;unt. </s><s>Verumenimuer&ograve; philo&longs;ophi nos <expan abbr="per&longs;uad&etilde;t">per&longs;uadent</expan> vniuer&longs;ale duplex <lb/>e&longs;&longs;e: alterum quidem quod repr&aelig;&longs;entat ip&longs;a &longs;ingularia, ita vt cum illud concipio, &longs;imul <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> men&shy;<lb/>te comprehendam &longs;ingula in illa natura communi conuenientia, quod &longs;an&egrave; ab&longs;trahitur ab indi&shy;<lb/>
Line 3641 
Line 3641 
 <arrow.to.target n="marg735"></arrow.to.target><lb/>ritate Ari&longs;totelis. </s><s>Quod ver&ograve; pertinet ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; mente comprehendi pote&longs;t, mente quidem ma&shy;<lb/>teria prima concipitur, c&ugrave;m &longs;en&longs;us &agrave; &longs;ingulari <expan abbr="pul&longs;e&ttilde;">pul&longs;etur</expan>, &amp; ab ea qu&aelig; &agrave; qualitate &longs;en&longs;ili occupatur, <lb/>&agrave; qua materia prima &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re, &longs;altem cogitatione di&longs;iungitur. </s><s>Ver&ugrave;m quia &longs;ola ip&longs;a non plan&egrave; &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="r&etilde;">rem</expan>, &longs;ed &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> prior e&longs;t, &amp; in &longs;ingularibus qu&aelig; iam certis potentiis pr&aelig;finita <lb/>&longs;unt, pror&longs;us exi&longs;tit. </s><s>e&longs;t enim per &longs;e extenta nec vniuer&longs;itatis capax, c&ugrave;m &longs;it hoc form&aelig; &longs;olius, <lb/>qu&ograve;d in definitione contineatur, vt rei principium non opinor, &longs;ed vt ratione prius, &amp; ita no&shy;<lb/>tius, quia per <expan abbr="analogi&atilde;">analogiam</expan> in aliis eodem modo &longs;e habere notuerit. </s><s>Secunda illa Mathematicorum <lb/>propria e&longs;t, ide&ograve; nihil ad methodum &longs;eu definitionem naturalem. </s><s>Tertia qu&aelig; per genus expri&shy;<lb/>mitur, nonmod&ograve; naturalis e&longs;t propria, &longs;ed generatim pertinet ad omneis methodos atque <expan abbr="&longs;ci&etilde;tias">&longs;cientias</expan> <lb/>qu&aelig; definitione vtuntur. </s><s>Nam qu&aelig;cunque definitio propri&egrave; &longs;tatuitur, ea plan&egrave; con&longs;tat ex gene&shy;<lb/>re &amp; differentiis: genus in definitione materi&aelig; locum &longs;ibi vendicat; differentia form&aelig;. </s><s>Verum&shy;<lb/>eninuer&ograve; genus materi&aelig; locum in definitione obtinere non vno modo <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> e&longs;&longs;e arbitror. </s><s>Etenim <lb/>video genus appellari materiam non &longs;emper ex eo, qu&ograve;d denotet id quod e&longs;t in natura, &longs;icut <lb/>materia, &longs;ed notionem communem, &longs;eu formam vniuer&longs;alem, qu&aelig; alia notione, &longs;eu forma mi&shy;<lb/>nus communi determinari pote&longs;t, vt c&ugrave;m dicimus animal bipes. </s><s>h&icirc;c enim notio animalis qu&aelig; <lb/>communis e&longs;t, &agrave; bipedis notione co&euml;rcetur, &amp; tamen animalis nomine forma <expan abbr="&longs;ignifica&ttilde;">&longs;ignificatur</expan>, animus <lb/> <arrow.to.target n="marg735"></arrow.to.target><lb/>ritate Ari&longs;totelis. </s><s>Quod ver&ograve; pertinet ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; mente comprehendi pote&longs;t, mente quidem ma&shy;<lb/>teria prima concipitur, c&ugrave;m &longs;en&longs;us &agrave; &longs;ingulari <expan abbr="pul&longs;e&ttilde;">pul&longs;etur</expan>, &amp; ab ea qu&aelig; &agrave; qualitate &longs;en&longs;ili occupatur, <lb/>&agrave; qua materia prima &longs;i <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re, &longs;altem cogitatione di&longs;iungitur. </s><s>Ver&ugrave;m quia &longs;ola ip&longs;a non plan&egrave; &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="r&etilde;">rem</expan>, &longs;ed &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> prior e&longs;t, &amp; in &longs;ingularibus qu&aelig; iam certis potentiis pr&aelig;finita <lb/>&longs;unt, pror&longs;us exi&longs;tit. </s><s>e&longs;t enim per &longs;e extenta nec vniuer&longs;itatis capax, c&ugrave;m &longs;it hoc form&aelig; &longs;olius, <lb/>qu&ograve;d in definitione contineatur, vt rei principium non opinor, &longs;ed vt ratione prius, &amp; ita no&shy;<lb/>tius, quia per <expan abbr="analogi&atilde;">analogiam</expan> in aliis eodem modo &longs;e habere notuerit. </s><s>Secunda illa Mathematicorum <lb/>propria e&longs;t, ide&ograve; nihil ad methodum &longs;eu definitionem naturalem. </s><s>Tertia qu&aelig; per genus expri&shy;<lb/>mitur, nonmod&ograve; naturalis e&longs;t propria, &longs;ed generatim pertinet ad omneis methodos atque <expan abbr="&longs;ci&etilde;tias">&longs;cientias</expan> <lb/>qu&aelig; definitione vtuntur. </s><s>Nam qu&aelig;cunque definitio propri&egrave; &longs;tatuitur, ea plan&egrave; con&longs;tat ex gene&shy;<lb/>re &amp; differentiis: genus in definitione materi&aelig; locum &longs;ibi vendicat; differentia form&aelig;. </s><s>Verum&shy;<lb/>eninuer&ograve; genus materi&aelig; locum in definitione obtinere non vno modo <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> e&longs;&longs;e arbitror. </s><s>Etenim <lb/>video genus appellari materiam non &longs;emper ex eo, qu&ograve;d denotet id quod e&longs;t in natura, &longs;icut <lb/>materia, &longs;ed notionem communem, &longs;eu formam vniuer&longs;alem, qu&aelig; alia notione, &longs;eu forma mi&shy;<lb/>nus communi determinari pote&longs;t, vt c&ugrave;m dicimus animal bipes. </s><s>h&icirc;c enim notio animalis qu&aelig; <lb/>communis e&longs;t, &agrave; bipedis notione co&euml;rcetur, &amp; tamen animalis nomine forma <expan abbr="&longs;ignifica&ttilde;">&longs;ignificatur</expan>, animus <lb/>
 <arrow.to.target n="marg736"></arrow.to.target><lb/>nimir&ugrave;m, &agrave; bipede ver&ograve; materia &longs;en&longs;ilis. </s><s>Quocirca materiam non re, &longs;ed cogitatione duntaxat ge&shy;<lb/>nus habendum e&longs;&longs;e puto. </s><s>Sed enim materiam &longs;en&longs;ilem, quam vniuer&longs;alem accepimus, &amp; toto <lb/><expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan>, genere explicari po&longs;&longs;e credo, vt c&ugrave;m corpus in definitione pro genere &longs;umitur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ilis illa quam in naturali definitione &longs;umendam e&longs;&longs;e monui, mod&ograve; genere. </s><s>ali&agrave;s diffe&shy;<lb/>rentia poterit explicari; ex hoc ordine &longs;unt illa bipes, aquatile, volatile &amp; huiu&longs;modi. </s><s>Proinde <lb/>&longs;peciatim Philo&longs;ophus 1. de partib. animal: necnon 4. c. 12. 13. volatile dixit e&longs;&longs;e de <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> auis, <lb/>&amp; <foreign lang="greek">to\ n<gap/>s iko\n kata\ to\n th_s ou)si/as lo/gon</foreign>, qu&aelig; tamet&longs;i in metaphy&longs;ica definitione collocantur <lb/>(&longs;iquidem genus &amp; differentia <expan abbr="diffinition&etilde;">diffinitionem</expan> compleant in <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> philo&longs;ophia) tamen in naturali me&shy;<lb/>thodo cum habitudine ad materiam &longs;en&longs;ilem concipiuntur; in c&ecedil;teris ver&ograve; ab eiu&longs;modi materi&aelig; <lb/>notione &longs;egregantur. </s><s>Etenim veri&longs;imile e&longs;t, vt <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> homo non con&longs;ideratur &agrave; naturali <lb/>philo&longs;opho &longs;ine materia &longs;en&longs;ili, quia &longs;upponitur pro &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili, &longs;iue, vt rectius loquar, cir&shy;<lb/>culus, quia <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> pro figura qu&ecedil; &longs;it in materia &longs;en&longs;ili, &agrave; Mathematico ver&ograve;, vt &longs;ine ip&longs;a: &longs;ic ea  <arrow.to.target n="marg736"></arrow.to.target><lb/>nimir&ugrave;m, &agrave; bipede ver&ograve; materia &longs;en&longs;ilis. </s><s>Quocirca materiam non re, &longs;ed cogitatione duntaxat ge&shy;<lb/>nus habendum e&longs;&longs;e puto. </s><s>Sed enim materiam &longs;en&longs;ilem, quam vniuer&longs;alem accepimus, &amp; toto <lb/><expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan>, genere explicari po&longs;&longs;e credo, vt c&ugrave;m corpus in definitione pro genere &longs;umitur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ilis illa quam in naturali definitione &longs;umendam e&longs;&longs;e monui, mod&ograve; genere. </s><s>ali&agrave;s diffe&shy;<lb/>rentia poterit explicari; ex hoc ordine &longs;unt illa bipes, aquatile, volatile &amp; huiu&longs;modi. </s><s>Proinde <lb/>&longs;peciatim Philo&longs;ophus 1. de partib. animal: necnon 4. c. 12. 13. volatile dixit e&longs;&longs;e de <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> auis, <lb/>&amp; <foreign lang="greek">to\ n<gap/>s iko\n kata\ to\n th_s ou)si/as lo/gon</foreign>, qu&aelig; tamet&longs;i in metaphy&longs;ica definitione collocantur <lb/>(&longs;iquidem genus &amp; differentia <expan abbr="diffinition&etilde;">diffinitionem</expan> compleant in <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> philo&longs;ophia) tamen in naturali me&shy;<lb/>thodo cum habitudine ad materiam &longs;en&longs;ilem concipiuntur; in c&ecedil;teris ver&ograve; ab eiu&longs;modi materi&aelig; <lb/>notione &longs;egregantur. </s><s>Etenim veri&longs;imile e&longs;t, vt <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> homo non con&longs;ideratur &agrave; naturali <lb/>philo&longs;opho &longs;ine materia &longs;en&longs;ili, quia &longs;upponitur pro &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili, &longs;iue, vt rectius loquar, cir&shy;<lb/>culus, quia <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> pro figura qu&ecedil; &longs;it in materia &longs;en&longs;ili, &agrave; Mathematico ver&ograve;, vt &longs;ine ip&longs;a: &longs;ic ea
 <pb pagenum="82"/>qu&aelig; continentur in definitione circuli qui &agrave; naturali philo&longs;opho &longs;pectatur, cum habitudine ad <lb/> <pb pagenum="82"/>qu&aelig; continentur in definitione circuli qui &agrave; naturali philo&longs;opho &longs;pectatur, cum habitudine ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg737"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ilem <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;umuntur, &amp; contr&agrave; qu&aelig; in circuli mathematici definitione collocantur, &agrave; ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ili <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> ope &longs;educuntur. </s><s>Peto ver&ograve; exempla libenter &agrave; mathematico, c&ugrave;m verear <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <lb/>ip&longs;arum definitiones ad&longs;cribere &longs;peciatim primo philo&longs;opho; quippe qui putem <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="philo&longs;o-ph&utilde;">philo&longs;o&shy;<lb/>phum</expan> <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> vniuer&longs;alem, neque <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> particularium <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>, ni&longs;i generatim aggrredi; quoad <lb/>doceat ex quib. exi&longs;tit definitio, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> &longs;it, &amp; c&ugrave;m varia &longs;int <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> genera, qui definitionis modus <lb/><expan abbr="cui&qacute;ue">cuique</expan> competat. </s><s>&longs;eor&longs;um ver&ograve; &longs;pectare res &agrave; materia &longs;uapt&egrave; natura &longs;ecretas, &longs;eu ex priuatione <lb/>di&longs;criminis, &longs;iue ex <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> tales fuerint qu&aelig; definitione <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="euoluun&ttilde;">euoluuntur</expan>, c&ugrave;m &longs;int &longs;implices &amp; actus. <lb/></s><s>Proinde non ver&egrave; &longs;cientia, &longs;ed &longs;apientia perhibetur. </s><s>Etenim &longs;i id ver&egrave; pronunciatur <expan abbr="pr&igrave;m&utilde;">pr&igrave;mum</expan> <expan abbr="philo-&longs;oph&utilde;">philo&shy;<lb/>&longs;ophum</expan> &longs;eparate formas &agrave; materia, non pote&longs;t ip&longs;e formas naturales &longs;pectare: &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> pror&longs;us in&shy;<lb/>&longs;eparabiles &agrave; materia; ab&longs;urda ver&ograve; e&longs;t illa mens qu&aelig; &longs;eparare conatur ea qu&aelig; &longs;eparari non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt, &amp; ni&longs;i &longs;epararet, efficeretur protinus &longs;pecialis, quippe Phy&longs;ica. </s><s>Sic fit vt ei&longs;dem generib. ac <lb/>differentiis <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> diffinitionis genus ab&longs;oluatur, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> pr&ecedil;ter genus ac <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> in <expan abbr="quaq.">quaque</expan> <lb/>perfecta definitione flagitetur: quia &longs;cilicet materia &longs;en&longs;ilis ex genere, aut differentia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vtentib. <lb/></s><s>ab&longs;tractione per&longs;picua fiat, &amp; ab&longs;tractione facta <expan abbr="&itilde;">im</expan> definitione mathematica <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> ope <expan abbr="relinqua&ttilde;">relinquatur</expan>.<lb/> <arrow.to.target n="marg737"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;ilem <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;umuntur, &amp; contr&agrave; qu&aelig; in circuli mathematici definitione collocantur, &agrave; ma&shy;<lb/>teria &longs;en&longs;ili <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> ope &longs;educuntur. </s><s>Peto ver&ograve; exempla libenter &agrave; mathematico, c&ugrave;m verear <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <lb/>ip&longs;arum definitiones ad&longs;cribere &longs;peciatim primo philo&longs;opho; quippe qui putem <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="philo&longs;o-ph&utilde;">philo&longs;o&shy;<lb/>phum</expan> <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> vniuer&longs;alem, neque <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> particularium <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>, ni&longs;i generatim aggrredi; quoad <lb/>doceat ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> exi&longs;tit definitio, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> &longs;it, &amp; c&ugrave;m varia &longs;int <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> genera, qui definitionis modus <lb/><expan abbr="cui&qacute;ue">cuique</expan> competat. </s><s>&longs;eor&longs;um ver&ograve; &longs;pectare res &agrave; materia &longs;uapt&egrave; natura &longs;ecretas, &longs;eu ex priuatione <lb/>di&longs;criminis, &longs;iue ex <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> tales fuerint qu&aelig; definitione <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="euoluun&ttilde;">euoluuntur</expan>, c&ugrave;m &longs;int &longs;implices &amp; actus. <lb/></s><s>Proinde non ver&egrave; &longs;cientia, &longs;ed &longs;apientia perhibetur. </s><s>Etenim &longs;i id ver&egrave; pronunciatur <expan abbr="pr&igrave;m&utilde;">pr&igrave;mum</expan> <expan abbr="philo-&longs;oph&utilde;">philo&shy;<lb/>&longs;ophum</expan> &longs;eparate formas &agrave; materia, non pote&longs;t ip&longs;e formas naturales &longs;pectare: &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> pror&longs;us in&shy;<lb/>&longs;eparabiles &agrave; materia; ab&longs;urda ver&ograve; e&longs;t illa mens qu&aelig; &longs;eparare conatur ea qu&aelig; &longs;eparari non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt, &amp; ni&longs;i &longs;epararet, efficeretur protinus &longs;pecialis, quippe Phy&longs;ica. </s><s>Sic fit vt ei&longs;dem generib. ac <lb/>differentiis <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> diffinitionis genus ab&longs;oluatur, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> pr&ecedil;ter genus ac <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> in <expan abbr="quaq.">quaque</expan> <lb/>perfecta definitione flagitetur: quia &longs;cilicet materia &longs;en&longs;ilis ex genere, aut differentia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vtentib. <lb/></s><s>ab&longs;tractione per&longs;picua fiat, &amp; ab&longs;tractione facta <expan abbr="&itilde;">im</expan> definitione mathematica <expan abbr="m&etilde;tis">mentis</expan> ope <expan abbr="relinqua&ttilde;">relinquatur</expan>.<lb/>
 <arrow.to.target n="marg738"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg738"></arrow.to.target></s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg728"></margin.target>A</s></p> <s><margin.target id="marg728"></margin.target>A</s></p>
Line 3694 
Line 3694 
 <arrow.to.target n="marg758"></arrow.to.target><lb/>dialectico tribuenda, velut ea qu&ecedil; ex forma; <expan abbr="tanto&qacute;">tantoque</expan>. </s><s>magis, quant&ograve; <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> forma <expan abbr="&longs;pecta&ttilde;">&longs;pectatur</expan> magis &agrave; natu&shy;<lb/>rali. </s><s>Po&longs;&longs;es ad h&ecedil;c dicere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;equi id quod <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia &longs;ola determinetur phy&longs;ica methodus: <lb/>itaque &amp; &longs;i quoad <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> forma flagitatur, at hoc <expan abbr="no&itilde;e">noine</expan> quo naturalis methodus <expan abbr="c&otilde;&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan>, maius, <lb/>e&longs;t <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> materi&ecedil; <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> form&aelig;; quapropter definitio ex materia naturali <expan abbr="c&otilde;mitti&ttilde;">committitur</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> dialectico. </s><s>&longs;ic <lb/><expan abbr="efficie&ttilde;">efficietur</expan>, vt ab vtroque <expan abbr="tracte&ttilde;">tractetur</expan>, &amp; <expan abbr="dica&ttilde;">dicatur</expan> e&longs;&longs;e propria naturalis. </s><s>Si <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> tibi placet Ari&longs;t. </s><s>prius ob&longs;erua&longs;&longs;e <lb/>illa qu&aelig; &longs;unt &longs;copi; p&ograve;&longs;t ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ex <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> formali methodi, neque tibi incon&longs;tantia <expan abbr="videa&ttilde;">videatur</expan>, vt mihi, <lb/>potes hoc modo defendere Ari&longs;t. </s><s>Illud <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> re&longs;tabit <expan abbr="explicand&utilde;">explicandum</expan>, cur definitio per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> &amp; vana <lb/>reputetur. </s><s>Re&longs;pondebat Zimara <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia <expan abbr="con&longs;ideraren&ttilde;">con&longs;iderarentur</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> ab&longs;tract&egrave;; neque applicarentur ad <lb/> <arrow.to.target n="marg758"></arrow.to.target><lb/>dialectico tribuenda, velut ea qu&ecedil; ex forma; <expan abbr="tanto&qacute;">tantoque</expan>. </s><s>magis, quant&ograve; <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> forma <expan abbr="&longs;pecta&ttilde;">&longs;pectatur</expan> magis &agrave; natu&shy;<lb/>rali. </s><s>Po&longs;&longs;es ad h&ecedil;c dicere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;equi id quod <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia &longs;ola determinetur phy&longs;ica methodus: <lb/>itaque &amp; &longs;i quoad <expan abbr="cognition&etilde;">cognitionem</expan> forma flagitatur, at hoc <expan abbr="no&itilde;e">noine</expan> quo naturalis methodus <expan abbr="c&otilde;&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan>, maius, <lb/>e&longs;t <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> materi&ecedil; <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> form&aelig;; quapropter definitio ex materia naturali <expan abbr="c&otilde;mitti&ttilde;">committitur</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> dialectico. </s><s>&longs;ic <lb/><expan abbr="efficie&ttilde;">efficietur</expan>, vt ab vtroque <expan abbr="tracte&ttilde;">tractetur</expan>, &amp; <expan abbr="dica&ttilde;">dicatur</expan> e&longs;&longs;e propria naturalis. </s><s>Si <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> tibi placet Ari&longs;t. </s><s>prius ob&longs;erua&longs;&longs;e <lb/>illa qu&aelig; &longs;unt &longs;copi; p&ograve;&longs;t ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ex <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> formali methodi, neque tibi incon&longs;tantia <expan abbr="videa&ttilde;">videatur</expan>, vt mihi, <lb/>potes hoc modo defendere Ari&longs;t. </s><s>Illud <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> re&longs;tabit <expan abbr="explicand&utilde;">explicandum</expan>, cur definitio per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> &amp; vana <lb/>reputetur. </s><s>Re&longs;pondebat Zimara <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quia <expan abbr="con&longs;ideraren&ttilde;">con&longs;iderarentur</expan> cau&longs;&longs;&ecedil; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> ab&longs;tract&egrave;; neque applicarentur ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s><s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s><s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> vniuer&longs;ali. </s><s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">rnn&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s><s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg759"></arrow.to.target><lb/>effectus. </s><s>At mihi <expan abbr="qu&ecedil;rend&utilde;">qu&ecedil;rendum</expan> &longs;uccurrit, cur dialectic&ecedil; <expan abbr="vocen&ttilde;">vocentur</expan>; qua&longs;i ver&ograve; dialecticus &amp; de cau&longs;&longs;a &amp; de&shy;<lb/>finitione, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> di&longs;&longs;erere nequeat; neque &longs;pectet <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> hoc huius &longs;it <lb/>cau&longs;&longs;a &amp; definitio; nec'ne. </s><s><expan abbr="Dic&utilde;t">Dicunt</expan> alij <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;pectari <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> vniuer&longs;ali. </s><s><expan abbr="C&ecedil;ter&utilde;">C&ecedil;terum</expan> <expan abbr="admod&utilde;">admodum</expan> ambigua <expan abbr="r&ntilde;&longs;io">rnn&longs;io</expan>: <lb/><expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> &longs;i <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> &agrave; materia &longs;eparata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo dialectica; <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> mathematica &amp; eius philo&longs;ophi&aelig; <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;equitur <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: &longs;i <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan>, quia forma <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="accipia&ttilde;">accipiatur</expan> qu&aelig; &longs;it propria rei, vt &longs;ub attributis <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; ea <lb/>quoque phy&longs;ici e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, quippe qui formas <expan abbr="per&longs;equa&ttilde;">per&longs;equatur</expan> ab vltimis v&longs;que ad primas; &amp; de proxima <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> adhuc dubitari queat, an &agrave; materia &longs;eparata &longs;it phy&longs;ici, an dialectici. </s><s>Hic ego <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ne difficul&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s><s>dicam quod<lb/>&longs;entio. </s><s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s><s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s><s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/> <arrow.to.target n="marg760"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tat&etilde;">tatem</expan> &longs;ubterfugere videar; his obiectionibus re&longs;i&longs;tere conabor: deinde de auctoritate Ari&longs;t. </s><s>dicam quod<lb/>&longs;entio. </s><s>No&longs;ti in primis dialecticen accipi multis modis: nanque dialectica apud <expan abbr="Platon&etilde;">Platonem</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> valebat <lb/>&agrave;c prima philo&longs;ophia; deinde dialectica ab analytica di&longs;tincta, &amp; &agrave; c&ecedil;teris facultatibus &amp; &longs;cientiis, <lb/>quippe quae ill&aelig; ex propriis <expan abbr="c&otilde;cludant">concludant</expan>, <expan abbr="quanqu&atilde;">quanquam</expan> propria &longs;unt <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo in&longs;unt, quatenus ip&longs;um, &longs;ed <lb/>in alia re&longs;olui <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan>, veluti principia naturalis, aut diuin&ecedil;: h&ecedil;c ver&ograve; ex <expan abbr="c&otilde;ibus">conibus</expan> &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="viden&ttilde;">videntur</expan> e&longs;&longs;e ve&shy;<lb/>ra; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> eiu&longs;modi &longs;unt. </s><s>Terti&ograve; dialectica <expan abbr="c&otilde;prehendit">comprehendit</expan> analyticen, cui &longs;ubiecta &longs;unt in&longs;tru&shy;<lb/>menta <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;olet appellari logic&egrave;. </s><s>Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> analytic&egrave; &longs;it methodus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ita &longs;e habet ad <lb/>
 <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant quib. <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg761"></arrow.to.target><lb/>res, <expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> vas, vt &longs;extarius ad <expan abbr="tritic&utilde;">triticum</expan>, fruges, &amp; legumina; <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> e&longs;t, &amp; tradit regulas <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per vni&shy;<lb/>uer&longs;os habitus pertineant <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> dicere contingit, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> quas <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in &longs;uis in&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s><s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s><s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">pntere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> prior. </s><s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s><s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s><s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s><s> <arrow.to.target n="marg762"></arrow.to.target><lb/>&longs;trumentis referat ad <expan abbr="pr&ecedil;dication&etilde;">pr&ecedil;dicationem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> conuenit form&aelig;, &amp; qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan> interrogatio quid e&longs;t; ita ex <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> cau&longs;sis <expan abbr="exi&longs;tima&ttilde;">exi&longs;timatur</expan> petere quid e&longs;t. </s><s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> logic&egrave; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> explicare quid e&longs;t, quod <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> <expan abbr="&ptilde;-&longs;tatur">pn&shy;<lb/>&longs;tatur</expan> in &longs;cientiis: nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> habet analytic&egrave; proprij, ni&longs;i quod attinet ad <expan abbr="fabric&atilde;">fabricam</expan> <expan abbr="in&longs;trumentor&utilde;">in&longs;trumentorum</expan> cognitio&shy;<lb/>nis. </s><s>Quia ver&ograve; &longs;ingul&ecedil; vniuer&longs;am rei <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponunt, <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan> <expan abbr="appellan&ttilde;">appellantur</expan>, &amp; forma <expan abbr="&ptilde;cipu&egrave;">pncipu&egrave;</expan> &longs;ine ma&shy;<lb/>teria, quae &longs;it <expan abbr="&ptilde;tere&agrave;">pntere&agrave;</expan> <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> prior. </s><s>Ergo dialectic&ecedil; &amp; <expan abbr="c&otilde;es">cones</expan>, i. </s><s>logic&ecedil; <expan abbr="dicun&ttilde;">dicuntur</expan> definitiones &agrave; materia formam <lb/><expan abbr="&longs;epar&atilde;tes">&longs;eparantes</expan>, eam .&longs;. </s><s>qu&aelig; e&longs;t materiata, &amp; <expan abbr="con&longs;idera&ttilde;">con&longs;ideratur</expan> in rebus &longs;en&longs;ilib. vt &longs;iquis <expan abbr="ambulation&etilde;">ambulationem</expan> &longs;ine pedib. <lb/></s><s>
 <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s><s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">ronnis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s><s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s><s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s><s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan>. <foreign lang="greek">*diafezo/ntws d) a(/n o(zisaiz <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialek<gap/>iko/s e(\kason au)tw_n</foreign>. </s><s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s><s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s><s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s><s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s><s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s><s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s><s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s><s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:  <arrow.to.target n="marg763"></arrow.to.target><lb/>definiret: de talib. n. formis fit &longs;ermo: <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> &longs;i po&longs;te&agrave; <expan abbr="coniungan&ttilde;">coniungantur</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> materia fiunt ab&longs;olut&egrave; naturales, <lb/>&amp; eius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> propri&aelig;. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i dialectica propri&egrave; &longs;umatur qui e&longs;t habitus, &longs;eu facultas <expan abbr="di&longs;&longs;er&etilde;di">di&longs;&longs;erendi</expan> de <lb/><expan abbr="quoc&utilde;que">quocunque</expan> propo&longs;ito problemate probabiliter, &amp; <expan abbr="&longs;eors&utilde;">&longs;eorsum</expan> ex quaque cau&longs;&longs;a definitio perfecta foret, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> et&longs;i <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan> fit propria methodi naturalis; at modus quo <expan abbr="tracta&ttilde;">tractatur</expan> &agrave; dialecti&shy;<lb/>co definitio, redderet <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> ab ip&longs;o problematic&egrave; <expan abbr="exquira&ttilde;">exquiratur</expan>. </s><s><expan abbr="Vtr&utilde;">Vtrum</expan> animal <expan abbr="r&otilde;nis">ronnis</expan> <expan abbr="c&otilde;pos-&longs;it">compos&shy;<lb/>&longs;it</expan> <expan abbr="ho&itilde;">hoim</expan> definitio, nec'ne. </s><s>Vnde <expan abbr="it&etilde;">item</expan> tollitur po&longs;trema illa obiectio, &longs;i dialectica diffinit per <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> genera <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> &longs;eparatim, cur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;iunctim">coniunctim</expan>? </s><s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> h&ecedil;c ad difficultates propo&longs;itas, ac &longs;iquis &longs;en&longs;um <expan abbr="vul-gat&utilde;">vul&shy;<lb/>gatum</expan> &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> a&longs;&longs;ertione exprimat ex illo <expan abbr="c&otilde;textu">contextu</expan>. </s><s><expan abbr="Quanqu&atilde;">Quanquam</expan> mihi nil <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> in eo loco a&longs;&longs;erere Ari&longs;t. </s><s>at&shy;<lb/>que vt id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> fiat, libet proponere verba Philo&longs;ophi, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan>. <foreign lang="greek">*diafezo/ntws d) a(/n o(zisaiz <lb/>o( fusiko/s te kai\ o( dialek<gap/>iko/s e(\kason au)tw_n</foreign>. </s><s><expan abbr="Differ&etilde;ter">Differenter</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diffiniuerit .i. </s><s>diffinire po&longs;&longs;et &amp; phy&longs;i&shy;<lb/>cus &amp; dialecticus <expan abbr="vn&utilde;quodq;">vnunquodque</expan> <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan>. </s><s>&amp; ira&longs;ci &amp; amare quod vides plan&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> dubitatione <expan abbr="prolat&utilde;">prolatum</expan>, <expan abbr="qu&etilde;-admod&utilde;">quen&shy;<lb/>admodum</expan> &amp; alia multa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ad <expan abbr="inue&longs;tigand&atilde;">inue&longs;tigandam</expan> animi <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> ante propo&longs;ita fuerant. </s><s>Dubitatio ver&ograve; talis <lb/>e&longs;t. </s><s><expan abbr="C&utilde;">Cum</expan> &longs;int diuer&longs;a <expan abbr="definition&utilde;">definitionum</expan> genera per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, per vtrunque, e&longs;t'ne definitio per <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> dialectici: per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ver&ograve; phy&longs;ici? </s><s>&amp; hoc <expan abbr="ex&etilde;plis">exemplis</expan> illu&longs;trat. </s><s>Vt ita quid e&longs;t, hic .n .&longs;. </s><s>dialecticus vl&shy;<lb/>tionis <expan abbr="appetit&utilde;">appetitum</expan>, aut aliquid <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan>; ille ver&ograve;, qui e&longs;t phy&longs;icus <expan abbr="feruor&etilde;">feruorem</expan> &longs;anguinis <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> cor, aut calidi:
 <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s><s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei_dos. </foreign></s><s><foreign lang="">o( men ga/z</foreign><lb/> <pb pagenum="86"/><expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; hic <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> a&longs;signat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> ille ver&ograve; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. </s><s>&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <foreign lang="greek">lo/gos &amp; ei_dos. </foreign></s><s><foreign lang="">o( men ga/z</foreign><lb/>
Line 4006 
Line 4006 
 <arrow.to.target n="marg855"></arrow.to.target><lb/>&amp; <expan abbr="cont&etilde;plationis">contemplationis</expan> egent, ali&ecedil; ad <expan abbr="cogno&longs;cend&utilde;">cogno&longs;cendum</expan> tant&ugrave;m pertinent, ali&aelig; ver&ograve; ad <expan abbr="acqui&longs;ition&etilde;">acqui&longs;itionem</expan>, &amp; ne&shy;<lb/>gocia <expan abbr="&longs;pect&atilde;t">&longs;pectant</expan>. </s><s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> ea qu&ecedil; in &longs;ola <expan abbr="cont&etilde;platione">contemplatione</expan> po&longs;ita <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, oportuno <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> tractare opor&shy;<lb/>tet: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> methodi <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> munus e&longs;t, &amp; hic eius finis, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> vt <foreign lang="greek">o(dw_|kai za_|sa</foreign>, vt verbis Ari&longs;t. </s><s>vtar, ide&longs;t, <lb/> <arrow.to.target n="marg855"></arrow.to.target><lb/>&amp; <expan abbr="cont&etilde;plationis">contemplationis</expan> egent, ali&ecedil; ad <expan abbr="cogno&longs;cend&utilde;">cogno&longs;cendum</expan> tant&ugrave;m pertinent, ali&aelig; ver&ograve; ad <expan abbr="acqui&longs;ition&etilde;">acqui&longs;itionem</expan>, &amp; ne&shy;<lb/>gocia <expan abbr="&longs;pect&atilde;t">&longs;pectant</expan>. </s><s><expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> ea qu&ecedil; in &longs;ola <expan abbr="cont&etilde;platione">contemplatione</expan> po&longs;ita <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, oportuno <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> tractare opor&shy;<lb/>tet: hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> methodi <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> munus e&longs;t, &amp; hic eius finis, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> vt <foreign lang="greek">o(dw_|kai za_|sa</foreign>, vt verbis Ari&longs;t. </s><s>vtar, ide&longs;t, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg856"></arrow.to.target> <arrow.to.target n="marg856"></arrow.to.target>
 <pb pagenum="100"/>via &amp; facile &longs;cienti&aelig; doceri <expan abbr="que&atilde;t">queant</expan>, vnde formatum ab Ari&longs;t. 1. de arte dicendi <foreign lang="greek">to\ o(dopoie(\n</foreign>, quod <lb/> <pb pagenum="100"/>via &amp; facile &longs;cienti&aelig; doceri <expan abbr="que&atilde;t">queant</expan>, vnde formatum ab Ari&longs;t. 1. de arte dicendi <foreign lang="greek">to\ o(dopoie(\n</foreign>, quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg857"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t via &amp; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> per&longs;equi. </s><s>Hinc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> libri de arte di&longs;&longs;erendi Methodici nuncupari Rhet. vel quae &agrave; me&shy;<lb/>thodo in &longs;cripti fuerint: &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> analytici, vel quae ibi ratio <expan abbr="methodor&utilde;">methodorum</expan> contineatur. </s><s>Igitur &longs;cientia, <lb/>&amp; <expan abbr="cont&etilde;platio">contemplatio</expan> methodo <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>: agere &amp; efficere <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non e&longs;t amplius methodi, &longs;ed v&longs;us. </s><s>Proinde <lb/>c&ugrave;m pars illa theorica &longs;it de munere methodi, <expan abbr="vna&qacute;">vnaque</expan>. </s><s>&longs;it <expan abbr="c&otilde;&longs;iderandi">con&longs;iderandi</expan> ratio, lic&egrave;t fines diuer&longs;i &longs;int, <lb/><expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="cont&etilde;plationis">contemplationis</expan> non reputo <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan>, &longs;i e&aelig;dem vi&aelig; <expan abbr="atq.">atque</expan> ordines in <expan abbr="arti&utilde;">artium</expan> &amp; &longs;cientiarum do&shy;<lb/>ctrina <expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>. </s><s>tradenda teneantur. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> inuenire, iudicare, notum facere qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> pr&aelig;&longs;tat <lb/>methodus, ad <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <expan abbr="doctrin&atilde;">doctrinam</expan> communiter <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan>. </s><s>Altera pars e&longs;t eruditio, &longs;eu peritia, <foreign lang="greek">paidei/an</foreign><lb/>Ari&longs;toteles vocat qu&aelig; iam flagitatur in addi&longs;cente. </s><s>De hac, et&longs;i multa pr&aelig;clar&egrave; &longs;cripta &longs;unt ab <lb/>Octauiano Ferrario philo&longs;opho &longs;apienti&longs;simo; nihilominus aliqua huc conferre vi&longs;um e&longs;t, vt &longs;i&shy;<lb/>quid valeant ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; vim methodi <expan abbr="percipiend&atilde;">percipiendam</expan>, lector iis vtatur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <foreign lang="greek">pai/d<gap/>oi+s, &amp; paide/a</foreign><lb/>&longs;ignificat <expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> &amp; puerilem <expan abbr="in&longs;titution&etilde;">in&longs;titutionem</expan> qua bonis legibus in&longs;titut&aelig; reip. </s><s>&longs;olebant informare <lb/>teneros adhuc animos, c&ugrave;m ad <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> ip&longs;orum, tum corporis <expan abbr="virtut&etilde;">virtutem</expan> comparandam, qu&aelig; <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tabat">con&longs;tabat</expan> ex quattuor <expan abbr="m&etilde;bris">membris</expan>, litteris, gymna&longs;tica, mu&longs;ica, &amp; pictura de quib. 8. Poli. </s><s>multa di&longs;&shy;<lb/>&longs;eruit Ari&longs;toteles: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> meminit de altera eruditione qu&aelig; anteit <expan abbr="quanq.">quanque</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan>; &longs;iquidem <lb/>eius auxilio di&longs;cens in &longs;cienti&aelig; my&longs;teria po&longs;sit introduci: huc <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;pectat <foreign lang="greek">pai/d<gap/>si)s</foreign>. </s><s>Vnde illa <lb/>abu&longs;us e&longs;t Gorgias <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non promouens &longs;uos auditores vlterius. </s><s>videtur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> prima fronte nobis of&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg857"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t via &amp; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> per&longs;equi. </s><s>Hinc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> libri de arte di&longs;&longs;erendi Methodici nuncupari Rhet. vel quae &agrave; me&shy;<lb/>thodo in &longs;cripti fuerint: &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> analytici, vel quae ibi ratio <expan abbr="methodor&utilde;">methodorum</expan> contineatur. </s><s>Igitur &longs;cientia, <lb/>&amp; <expan abbr="cont&etilde;platio">contemplatio</expan> methodo <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>: agere &amp; efficere <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> non e&longs;t amplius methodi, &longs;ed v&longs;us. </s><s>Proinde <lb/>c&ugrave;m pars illa theorica &longs;it de munere methodi, <expan abbr="vna&qacute;">vnaque</expan>. </s><s>&longs;it <expan abbr="c&otilde;&longs;iderandi">con&longs;iderandi</expan> ratio, lic&egrave;t fines diuer&longs;i &longs;int, <lb/><expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="cont&etilde;plationis">contemplationis</expan> non reputo <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan>, &longs;i e&aelig;dem vi&aelig; <expan abbr="atq.">atque</expan> ordines in <expan abbr="arti&utilde;">artium</expan> &amp; &longs;cientiarum do&shy;<lb/>ctrina <expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>. </s><s>tradenda teneantur. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> inuenire, iudicare, notum facere qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> pr&aelig;&longs;tat <lb/>methodus, ad <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <expan abbr="doctrin&atilde;">doctrinam</expan> communiter <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan>. </s><s>Altera pars e&longs;t eruditio, &longs;eu peritia, <foreign lang="greek">paidei/an</foreign><lb/>Ari&longs;toteles vocat qu&aelig; iam flagitatur in addi&longs;cente. </s><s>De hac, et&longs;i multa pr&aelig;clar&egrave; &longs;cripta &longs;unt ab <lb/>Octauiano Ferrario philo&longs;opho &longs;apienti&longs;simo; nihilominus aliqua huc conferre vi&longs;um e&longs;t, vt &longs;i&shy;<lb/>quid valeant ad <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; vim methodi <expan abbr="percipiend&atilde;">percipiendam</expan>, lector iis vtatur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <foreign lang="greek">pai/d<gap/>oi+s, &amp; paide/a</foreign><lb/>&longs;ignificat <expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> &amp; puerilem <expan abbr="in&longs;titution&etilde;">in&longs;titutionem</expan> qua bonis legibus in&longs;titut&aelig; reip. </s><s>&longs;olebant informare <lb/>teneros adhuc animos, c&ugrave;m ad <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> ip&longs;orum, tum corporis <expan abbr="virtut&etilde;">virtutem</expan> comparandam, qu&aelig; <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tabat">con&longs;tabat</expan> ex quattuor <expan abbr="m&etilde;bris">membris</expan>, litteris, gymna&longs;tica, mu&longs;ica, &amp; pictura de <expan abbr="quib.">quibus</expan> 8. Poli. </s><s>multa di&longs;&shy;<lb/>&longs;eruit Ari&longs;toteles: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> meminit de altera eruditione qu&aelig; anteit <expan abbr="quanq.">quanque</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan>; &longs;iquidem <lb/>eius auxilio di&longs;cens in &longs;cienti&aelig; my&longs;teria po&longs;sit introduci: huc <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;pectat <foreign lang="greek">pai/d<gap/>si)s</foreign>. </s><s>Vnde illa <lb/>abu&longs;us e&longs;t Gorgias <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non promouens &longs;uos auditores vlterius. </s><s>videtur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> prima fronte nobis of&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg858"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg858"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg859"></arrow.to.target><lb/>ferre <expan abbr="rud&etilde;">rudem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="notiti&amacr;">notitiam</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&atilde;">imperfectam</expan>, &amp; citra cau&longs;&longs;as; addo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non e&longs;&longs;e illi <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> propo&longs;itum: <lb/>oritur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ex v&longs;u &amp; experientia vel <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> qu&aelig; &longs;unt certi <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> generis, vel &longs;unt infinit&aelig;, nec cer&shy;<lb/>to genere <expan abbr="c&otilde;prehendun&ttilde;">comprehenduntur</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> duplex eruditio <expan abbr="poni&ttilde;">ponitur</expan> ab Ari&longs;totele, &amp; de &longs;ingulis, &amp; de vniuer&longs;is. <lb/></s><s>Rudem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&atilde;">imperfectam</expan> <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> Plato Gorg. citra cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="veri&qacute;">verique</expan>. </s><s><expan abbr="contemplation&etilde;">contemplationem</expan> tribuit eru&shy;<lb/>ditioni, &longs;eu periti&ecedil;, <foreign lang="greek">e) mpeizian</foreign> ille vocat, c&ugrave;m <expan abbr="coquinari&atilde;">coquinariam</expan> conferens cum arte medica, iubet eam <lb/>appellare <expan abbr="periti&atilde;">peritiam</expan>, quia <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> habeat rationem <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; affert; nec doceat qualia &longs;int natura; pro&shy;<lb/>ptere&agrave; <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> reddit, <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s><s>artis <expan abbr="no&imacr;e">noine</expan> dignam non putat, necnon ip&longs;am v&longs;u <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> &amp; expe&shy;<lb/>rientia con&longs;tare docet, <expan abbr="memoria&qacute;">memoriaque</expan>. </s><s>eius quod accidere con&longs;uerit. </s><s>proinde &longs;imulachrum artis &amp; <lb/>&longs;cienti&aelig; potius e&longs;&longs;e <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> horum quicquam. </s><s>Ea numeratur in habitibus (vt dictum e&longs;t) atqui habi&shy;<lb/>tus <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> habet, cuius gratia comparatur: dirigitur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ad iudicium. </s><s>At ver&ograve; iudicium aliud e&longs;t <lb/>in &longs;ciente &amp; docente; atque aliud in addi&longs;cente &amp; iudi, &amp; <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> in &longs;ciente &amp; docente, <lb/>vt de quaque re ver&egrave; &amp; rect&egrave; iudicare queat &amp; cau&longs;&longs;am certam a&longs;signare &longs;iue certo <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> genere, <lb/>&longs;eu de <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> quod officium e&longs;&longs;e puto primi philo&longs;ophi. </s><s>In <expan abbr="addi&longs;c&etilde;te">addi&longs;cente</expan> ver&ograve; &amp; rudi imperfectum, <lb/>&amp; <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> <expan abbr="qu&etilde;dam">quendam</expan> progrediens: nulli &longs;an&egrave; viro denegatum. </s><s>ex quo efficitur, vt omnes <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ine vlla di&longs;ciplina, &amp; accu&longs;are, &amp; purgare po&longs;sint, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; ea qu&ecedil; inter &longs;e&longs;e <expan abbr="obiici&utilde;t">obiiciunt</expan>, aut re&longs;pue&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg859"></arrow.to.target><lb/>ferre <expan abbr="rud&etilde;">rudem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="notiti&amacr;">notitiam</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&atilde;">imperfectam</expan>, &amp; citra cau&longs;&longs;as; addo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non e&longs;&longs;e illi <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> propo&longs;itum: <lb/>oritur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ex v&longs;u &amp; experientia vel <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> qu&aelig; &longs;unt certi <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> generis, vel &longs;unt infinit&aelig;, nec cer&shy;<lb/>to genere <expan abbr="c&otilde;prehendun&ttilde;">comprehenduntur</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> duplex eruditio <expan abbr="poni&ttilde;">ponitur</expan> ab Ari&longs;totele, &amp; de &longs;ingulis, &amp; de vniuer&longs;is. <lb/></s><s>Rudem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &amp; <expan abbr="imperfect&atilde;">imperfectam</expan> <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> Plato Gorg. citra cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="veri&qacute;">verique</expan>. </s><s><expan abbr="contemplation&etilde;">contemplationem</expan> tribuit eru&shy;<lb/>ditioni, &longs;eu periti&ecedil;, <foreign lang="greek">e) mpeizian</foreign> ille vocat, c&ugrave;m <expan abbr="coquinari&atilde;">coquinariam</expan> conferens cum arte medica, iubet eam <lb/>appellare <expan abbr="periti&atilde;">peritiam</expan>, quia <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> habeat rationem <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; affert; nec doceat qualia &longs;int natura; pro&shy;<lb/>ptere&agrave; <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> reddit, <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s><s>artis <expan abbr="no&imacr;e">noine</expan> dignam non putat, necnon ip&longs;am v&longs;u <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> &amp; expe&shy;<lb/>rientia con&longs;tare docet, <expan abbr="memoria&qacute;">memoriaque</expan>. </s><s>eius quod accidere con&longs;uerit. </s><s>proinde &longs;imulachrum artis &amp; <lb/>&longs;cienti&aelig; potius e&longs;&longs;e <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> horum quicquam. </s><s>Ea numeratur in habitibus (vt dictum e&longs;t) atqui habi&shy;<lb/>tus <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> habet, cuius gratia comparatur: dirigitur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ad iudicium. </s><s>At ver&ograve; iudicium aliud e&longs;t <lb/>in &longs;ciente &amp; docente; atque aliud in addi&longs;cente &amp; iudi, &amp; <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> in &longs;ciente &amp; docente, <lb/>vt de quaque re ver&egrave; &amp; rect&egrave; iudicare queat &amp; cau&longs;&longs;am certam a&longs;signare &longs;iue certo <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> genere, <lb/>&longs;eu de <expan abbr="o&imacr;bus">oimbus</expan> quod officium e&longs;&longs;e puto primi philo&longs;ophi. </s><s>In <expan abbr="addi&longs;c&etilde;te">addi&longs;cente</expan> ver&ograve; &amp; rudi imperfectum, <lb/>&amp; <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> <expan abbr="qu&etilde;dam">quendam</expan> progrediens: nulli &longs;an&egrave; viro denegatum. </s><s>ex quo efficitur, vt omnes <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ine vlla di&longs;ciplina, &amp; accu&longs;are, &amp; purgare po&longs;sint, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; ea qu&ecedil; inter &longs;e&longs;e <expan abbr="obiici&utilde;t">obiiciunt</expan>, aut re&longs;pue&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg860"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg860"></arrow.to.target><lb/>
Line 4140 
Line 4140 
 <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s><s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s><s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s><s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s><s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s><s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.  <arrow.to.target n="marg881"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;t in di&longs;ceptatione de <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> ad vnum. </s><s>Sed c&ugrave;m partes &longs;int, &amp; origine, &amp; natura priores. <lb/></s><s>in vtroque partium notitia flagitatur, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; prim&aelig; illius partis &agrave; qua c&aelig;ter&ecedil; de&longs;cendunt. <lb/></s><s>Ver&ugrave;m &agrave; prima parte ad alias, &amp; ab his ad vniuer&longs;um e&longs;t ordo compo&longs;itiuus. </s><s>Etenim ordo prius <lb/>elucet in po&longs;teriore: neque enim ordo &longs;pectatur in pedibus animalis, quia per &longs;e note&longs;cunt; nec <lb/>aliud ad &longs;ui notitiam flagitant, &longs;ed in pedibus &longs;camni quos &longs;ine pedibus animalis animo comple&shy;<lb/>cti non licet; idcirc&ograve; in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> notitiam re&longs;oluuntur, &amp; ex eorum <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;ione">comprehen&longs;ione</expan> <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> &longs;camni co&shy;<lb/>gnitio con&longs;tat; mox ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> ex <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> notitia. </s><s>Quamobrem <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> compo&longs;itiuus ordo <lb/>ad &longs;cientiam proxim&egrave; pertinebit, qui c&ugrave;m maxim&egrave; appareat in vniuocis, vbi &agrave; genere deducimur <lb/>ad &longs;pecies; videtur e&longs;&longs;e ratio poti&longs;sima, cur ibi &agrave; <expan abbr="c&otilde;munibus">communibus</expan> exordiamur; in iis qu&aelig; &longs;unt ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>non &longs;emper; ac ni&longs;i commune aliund&egrave; cognitum fuerit, vel per &longs;uperiora in eadem &longs;cientia, vel <lb/>etiam per alia nota nobis, vt enim genera <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> ex partibus &longs;ubiectis, nonnunquam ex inh&ecedil;&shy;<lb/>rentibus &amp; notis nobis &longs;&aelig;p&egrave; note&longs;cunt, &longs;ic &amp; de communibus ad vnum idem e&longs;t iudicandum.
 <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/> <pb pagenum="104"/>Definitiuus autem &longs;ua breuitate <expan abbr="c&otilde;ducit">conducit</expan> ad memoriam, qu&ograve;d e&longs;&longs;entiam proponit, vt iam con&longs;ti&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s><s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s><s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s><s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s><s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s><s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s><s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s><s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s><s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">cungruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/> <arrow.to.target n="marg882"></arrow.to.target><lb/>tutam, &amp; <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> reuocans ad illius principia qu&ecedil; pauca &longs;unt, compendio con&longs;ulit. </s><s>Tamet&longs;i &longs;iquis <lb/>interius &longs;crutetur, definitiuum cum re&longs;olutiuo numerare poterit: c&ugrave;m in ip&longs;o definitio re&longs;olua&shy;<lb/>tur in &longs;ua principia, &amp; &longs;icuti re&longs;olutiuus ad &longs;cienti&aelig; complementum flagitat compo&longs;itiuum: &longs;ic <lb/>quoque definitiuus efficit &longs;cientiam, vbi mens ab initiis definitionis reuertitur ad definitionem, <lb/>&amp; ab hac ad definitum quod e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> ex materia &longs;en&longs;ili. </s><s>Quapropter hic ordo natura po&shy;<lb/>&longs;terior e&longs;t reliquis. </s><s>Omnes igitur &agrave; priori &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progrediuntur. </s><s>nanque vniuer&longs;alia <lb/>&longs;unt priora &longs;ingularibus origine: finis &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt priora perfectione. </s><s>Vnde na&longs;citur, vt &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> di&longs;po&longs;itio qu&aelig; habetur ex ordine; &longs;it ex prioribus &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> ad po&longs;teriora, &amp; <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> me&shy;<lb/>thodus con&longs;imiliter, &longs;ed vt non omnes ordines ab eo quod e&longs;t origine prius, incipiunt; &longs;ic omnis <lb/>&longs;cientia vult ex primis origine profici&longs;ci. </s><s>Quamobrem facil&egrave; dabitur nobis <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> doctrin&ecedil; cum <lb/>ordine natur&aelig; congruere. </s><s>Et quanquam definitiuus natur&ecedil; ordini minus re&longs;pondere videatur, <lb/>&longs;ed e&longs;&longs;e &longs;ol&ugrave;m mentis no&longs;tr&aelig; progre&longs;&longs;us; neque enim &longs;ic natura progreditur. </s><s>E&longs;to enim qu&ograve;d <lb/>natura, &longs;i <expan abbr="dom&utilde;">domum</expan> &longs;tructura e&longs;&longs;et, non aliter efficeret qu&agrave;m &aelig;dificator; quippe qu&ograve;d &longs;ine con&longs;tituto <lb/>parietes erigere &longs;tuderet, vt eos erigere po&longs;&longs;et, iaceret fundamenta; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re&longs;olueret &amp; <expan abbr="c&otilde;poneret">componeret</expan>, <lb/>nullus tamen e&longs;t progre&longs;&longs;us natur&aelig;, qui &longs;imilis &longs;it ordini definitiuo: re&longs;pondebimus <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> do&shy;<lb/>ctrin&aelig; cum ordine natur&aelig; <expan abbr="c&utilde;gruere">cungruere</expan> <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan>, vel qu&ograve;d &longs;icuti natura &longs;emper exorditur &agrave; primis, &longs;ic <lb/>
 <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">noine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s><s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s><s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s><s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes quib. materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s><s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s><s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> tamen ab eisqui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s><s>quippe quae Ari&longs;t. </s><s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s><s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s><s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/> <arrow.to.target n="marg883"></arrow.to.target><lb/>etiam doctrina, vel quia progre&longs;&longs;um natur&aelig; imitetur quem ip&longs;a tenet in rebus naturalibus pro&shy;<lb/>ducendis, eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um ordo re&longs;olutiuus &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itiuus">compo&longs;itiuus</expan> <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan>: definitiuus eo &longs;ol&ugrave;m <lb/><expan abbr="no&itilde;e">noine</expan> re&longs;pondet natur&aelig;, quae ex primis exorditur &longs;ecund&ugrave;m naturam. </s><s>A primis igitur &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam methodus <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> exorditur, quocunque modo prima &longs;int. </s><s>Et quanuis aliqua re&longs;oluendo <lb/>procedat, id quod e&longs;&longs;e videtur &agrave; po&longs;teriori tendere ad prius, vt c&ugrave;m ab effectibus ad cau&longs;&longs;as, &amp; &agrave; <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;itis">compo&longs;itis</expan> ad principia componentia, &amp; &agrave; priori &amp; po&longs;teriori &longs;imul progreditur, vt puta &agrave; priore <lb/><expan abbr="&longs;ec&utilde;d&ugrave;m">&longs;ecund&ugrave;m</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, origine tamen po&longs;teriore. </s><s>Nam demum re&longs;olutio terminatur parte qu&aelig; <lb/>materi&ecedil; <expan abbr="vic&etilde;">vicem</expan> &longs;ubit, illa ver&ograve; ad id quod e&longs;t actu, tamet&longs;i natura prior pfectione, <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> e&longs;t po&longs;terior: <lb/>quippe ab actu cognito ad potentia cognita, &amp; &agrave; toto ad partes <expan abbr="quib.">quibus</expan> materialiter definitio <expan abbr="c&otilde;-flatur">con&shy;<lb/>flatur</expan>. </s><s>Sic re&longs;olutionis <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> con&longs;eruatur qu&aelig; <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> ad priora profici&longs;ci, &amp; methodus &agrave; primis &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> exorditur. </s><s>Verumenimuer&ograve;, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> tot ordines <expan abbr="exi&longs;t&atilde;t">exi&longs;tant</expan>, &amp; ad varios v&longs;us in&longs;tituti <lb/>&longs;int, <expan abbr="neuti&qtilde;">neutiquae</expan> tamen ab eisqui <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> profitentur (&longs;unt ver&ograve; Ari&longs;toteles &amp; Galenus) <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> mo&shy;<lb/>do v&longs;urpatos fui&longs;&longs;e per&longs;picio. </s><s>quippe quae Ari&longs;t. </s><s><expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> ordine definitiuo tradidi&longs;&longs;e per&longs;pi&shy;<lb/>ciatur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>&longs;olus v&longs;us fuerit Galenus: quin <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> nunquam de tali ordine <expan abbr="mention&etilde;">mentionem</expan> fecerit Ari&longs;t. <lb/></s><s>Vt ver&ograve;, ego facil&egrave; concedo <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> ab Ari&longs;t. </s><s>fui&longs;&longs;e <expan abbr="confect&atilde;">confectam</expan> ordine definitiuo; &longs;ic nos illo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s><s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">ent</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s><s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s><s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s><s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s><s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s><s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s><s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s><s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/> <arrow.to.target n="marg884"></arrow.to.target><lb/>v&longs;um fui&longs;&longs;e in methodi partibus negare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> explicatio <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationis">demon&longs;trationis</expan> &amp; natur&ecedil;. </s><s>Illud qui&shy;<lb/>dem fateor ab Ari&longs;totele, ne verbo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> fui&longs;&longs;e, &longs;iue quae &longs;ub re&longs;olutiuo <expan abbr="c&otilde;prehendere&ttilde;">comprehenderetur</expan>, <lb/>&longs;eu quia maxim&egrave; di&longs;taret &agrave; facienda doctrina, c&ugrave;m incipiat ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> rei qu&ecedil; nota e&longs;t &longs;ecund&ugrave;m <lb/><expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &amp; nobis ignota, &longs;iue <expan abbr="&etilde;t">ent</expan>, quia <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> &longs;impliciter <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ab&longs;olueret. </s><s><expan abbr="n&atilde;">nam</expan> multa requirit tractata, <lb/>&amp; explicata fu&longs;ius qu&aelig; per illum ordinem in pauca capita, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s><s>breui&longs;sima digeruntur, &longs;iue <lb/>etiam propter omneis cau&longs;&longs;as. </s><s>Neque enim ab&longs;urdum e&longs;t, vt quod non po&longs;&longs;unt &longs;ingula, multa <lb/>iuuent, vt po&euml;ta dixit. </s><s>Qu&ograve;d autem non fuerit de tali ordine <expan abbr="m&etilde;tio">mentio</expan> facta ante Galenum, dici po&shy;<lb/>te&longs;t, quae vt re&longs;oluentis &longs;pecies habita fuerit, illum enim imitatur, dum progreditur ab eo quod pri&shy;<lb/>mum intenditur, e&longs;&longs;entia rei nimirum ad eius parteis, &longs;ed eo nomine re&longs;oluens, quatenus ab eo <lb/>quod e&longs;t vt finis, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> definitum. </s><s>huius <expan abbr=".n.">enim</expan> no&longs;cendi cupiditas nobis ince&longs;sit, ad illa procedit qu&aelig; <lb/>eius gratia mens complecti voluit; nam partes ill&aelig; quas per&longs;equitur, in eius definitione &longs;u&shy;<lb/>muntur. </s><s>re&longs;olutiuus propri&egrave; illic adhibitus vbi res, aut non dum per&longs;pecta, aut non &longs;atis commo&shy;<lb/>d&egrave; fui&longs;&longs;et expo&longs;ita. </s><s>Quocirca c&ugrave;m Ari&longs;toteles primus, aut &longs;olo Anaxagora excepto <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>extra materiam <expan abbr="c&otilde;&longs;tituerit">con&longs;tituerit</expan>, &amp; aliud genus &longs;ub&longs;tanti&ecedil; mon&longs;trarit quod e&longs;&longs;et vltra naturam, aliud <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> philo&longs;ophi&aelig; genus propo&longs;uit, quod c&ugrave;m e&longs;&longs;et nouum, ab eo quoque ordine re&longs;olutiuo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s><s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s><s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s><s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s><s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s><s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s><s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s><s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s><s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s><s>in &longs;ola via  <arrow.to.target n="marg885"></arrow.to.target><lb/>tractandum fuit. </s><s>Etenim ex natura &longs;apienti&aelig; qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum <expan abbr="vniuer&longs;ali&utilde;">vniuer&longs;alium</expan>, <lb/>nos per principia cognitionis <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan>, deinde per e&longs;&longs;entias materiatas, ad eas qu&aelig; &longs;eparat&aelig; &longs;unt, <lb/>&amp; demum <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad primum omnium principium deduxit. </s><s>Et c&ugrave;m ethicen primus omnium So&shy;<lb/>crates attigi&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;atis accurat&egrave; tracta&longs;&longs;et, Ari&longs;toteles eam con&longs;imili ordine ab&longs;oluit. </s><s><expan abbr="Eod&etilde;&qacute;">Eodenque</expan>. <lb/></s><s>modo di&longs;po&longs;ita e&longs;t ars &longs;yllogi&longs;tica, &longs;i rect&egrave; perpendatur, qu&ograve;d ante Ari&longs;totelem &agrave; nemine <expan abbr="vnqu&atilde;">vnquam</expan> <lb/>&longs;cripta fuerit. </s><s>Naturalis ordine compo&longs;itiuo tradita; qu&ograve;d potius &longs;cientia rerum &agrave; veteribus in&shy;<lb/>uentarum qu&agrave;m inuentio de&longs;ideraretur;&agrave; pluribus enim ante&agrave; <expan abbr="copio&longs;i&longs;sim&egrave;&qacute;ue">copio&longs;i&longs;sim&egrave;que</expan> tractata fuerat. <lb/></s><s>Definitiuum autem non ita re&longs;tringo, quod quidam facit, vt exordiri velim &agrave; definitione <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan>, <lb/>vel artis, quid enim vetat, quominus exordiar &agrave; definitione &longs;ubiecti, vt &longs;i &agrave; definitione <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-tionis">demon&longs;tra&shy;<lb/>tionis</expan> incipiam tractationem? </s><s>Neque vim inferendi propriam ordinis e&longs;&longs;e puto: &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam <lb/>vi&aelig;. </s><s>De via manife&longs;tum e&longs;t, vt &longs;i diuidens &longs;umatur, de ordine etiam patet, vbi definitiuum acci&shy;<lb/>pias: nanque definitionis partes vt rudius not&aelig; con&longs;tituuntur, &amp; explicantur &longs;ol&ugrave;m. </s><s>in &longs;ola via
 <pb pagenum="105"/> <pb pagenum="105"/>
Line 4527 
Line 4527 
 <s>COMMODVM ver&ograve; dicendorum exordium inde &longs;umetur, vt ex pr&ecedil;cepto dialectico &longs;ta&shy;<lb/>tuamus an'ne &longs;it motus. </s><s>hoc enim ex ijs qu&aelig; &longs;iue pr&aelig;no&longs;cenda, &longs;eu qu&aelig;renda occurrunt,  <s>COMMODVM ver&ograve; dicendorum exordium inde &longs;umetur, vt ex pr&ecedil;cepto dialectico &longs;ta&shy;<lb/>tuamus an'ne &longs;it motus. </s><s>hoc enim ex ijs qu&aelig; &longs;iue pr&aelig;no&longs;cenda, &longs;eu qu&aelig;renda occurrunt,
 <pb pagenum="122"/>primum &longs;e&longs;e offert, &amp; ni&longs;i ante alia con&longs;tituatur, fru&longs;tra c&aelig;tera qu&aelig;rentur. </s><s>Quoniam ver&ograve; mo&shy;<lb/> <pb pagenum="122"/>primum &longs;e&longs;e offert, &amp; ni&longs;i ante alia con&longs;tituatur, fru&longs;tra c&aelig;tera qu&aelig;rentur. </s><s>Quoniam ver&ograve; mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg986"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;&longs;e &longs;cire contingit bifariam; primum quidem ex euento &amp; per accidens, vbi &longs;cilicet &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;-&longs;tet">con&shy;<lb/>&longs;tet</expan>, atque inductione confirmetur: quo pacto nota &longs;tatuuntur &longs;trata cuiu&longs;que methodi, vt inde <lb/>reliqua de illis, tanquam nobis omnium maxim&egrave; per&longs;picuis o&longs;tendi queant, tale enim e&longs;t &longs;ubie&shy;<lb/>ctum &amp; &longs;tratum, quod &longs;tatuitur e&longs;&longs;e in quaque &longs;cientia, vt fit manife&longs;ti&longs;simum, non quidem na&shy;<lb/>tura, &longs;ed nobis: v&longs;que ade&ograve;, vt etiam &longs;uperet axiomata in eo genere cognitionis; neque enim &longs;ine <lb/>&longs;ubiecto concipi po&longs;&longs;unt, &amp; ita v&longs;urpantur, vt ad certum genus contrahenda &longs;int. </s><s>Deinde ver&ograve; <lb/>contingit &longs;cire motum e&longs;&longs;e etiam per &longs;e; hoc autem euenit, vbi confecta definitione in ip&longs;ius rei <lb/>cau&longs;sis rem e&longs;&longs;e nouimus, velut in interuentu terr&aelig; labores Lun&aelig; ea methodo quam Gr&aelig;ci <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan> <lb/>circulum, no&longs;tri veror regre&longs;&longs;um. </s><s>Sed quoniam nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt res ip&longs;a per accidens note&longs;cat priu&longs;&shy;<lb/>quam per definitionem; ita &amp; motum &longs;e habere a&longs;&longs;eueramus, vt de eo, qu&ograve;d ip&longs;e &longs;it aliquid, nul&shy;<lb/>la po&longs;sit e&longs;&longs;e dubitatio, ni&longs;i plan&egrave; &longs;en&longs;u careamus: nec vllus vnquam fuerit, aut admodum pauci, <lb/>qui motum expulerint &egrave; theatro Natur&aelig;; ac pr&aelig;ter eos, qui vnum id quod e&longs;&longs;et, ponebant, atque <lb/>illud quidem immobile; Parmenidem, inquam, &amp; Meli&longs;&longs;um, <expan abbr="eorum&qacute;ue">eorumque</expan> &longs;ectatorem Zenonem <lb/>(&longs;i Hippocrati, Ari&longs;toteli, <expan abbr="Galeno&qacute;">Galenoque</expan>. </s><s>credere dignum e&longs;t) quos ob id &egrave; numero naturalium philo&shy;<lb/>&longs;ophorum ex punctos fui&longs;&longs;e &longs;cimus, qui etiam non omnino motum euertebant; &longs;ed ab eo quod <lb/>e&longs;&longs;et, quod verum appellabant, in eo quod dicebant &longs;ecundum opinionem principia ponentes af&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg986"></arrow.to.target><lb/>tum e&longs;&longs;e &longs;cire contingit bifariam; primum quidem ex euento &amp; per accidens, vbi &longs;cilicet &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;-&longs;tet">con&shy;<lb/>&longs;tet</expan>, atque inductione confirmetur: quo pacto nota &longs;tatuuntur &longs;trata cuiu&longs;que methodi, vt inde <lb/>reliqua de illis, tanquam nobis omnium maxim&egrave; per&longs;picuis o&longs;tendi queant, tale enim e&longs;t &longs;ubie&shy;<lb/>ctum &amp; &longs;tratum, quod &longs;tatuitur e&longs;&longs;e in quaque &longs;cientia, vt fit manife&longs;ti&longs;simum, non quidem na&shy;<lb/>tura, &longs;ed nobis: v&longs;que ade&ograve;, vt etiam &longs;uperet axiomata in eo genere cognitionis; neque enim &longs;ine <lb/>&longs;ubiecto concipi po&longs;&longs;unt, &amp; ita v&longs;urpantur, vt ad certum genus contrahenda &longs;int. </s><s>Deinde ver&ograve; <lb/>contingit &longs;cire motum e&longs;&longs;e etiam per &longs;e; hoc autem euenit, vbi confecta definitione in ip&longs;ius rei <lb/>cau&longs;sis rem e&longs;&longs;e nouimus, velut in interuentu terr&aelig; labores Lun&aelig; ea methodo quam Gr&aelig;ci <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan> <lb/>circulum, no&longs;tri veror regre&longs;&longs;um. </s><s>Sed quoniam nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt res ip&longs;a per accidens note&longs;cat priu&longs;&shy;<lb/>quam per definitionem; ita &amp; motum &longs;e habere a&longs;&longs;eueramus, vt de eo, qu&ograve;d ip&longs;e &longs;it aliquid, nul&shy;<lb/>la po&longs;sit e&longs;&longs;e dubitatio, ni&longs;i plan&egrave; &longs;en&longs;u careamus: nec vllus vnquam fuerit, aut admodum pauci, <lb/>qui motum expulerint &egrave; theatro Natur&aelig;; ac pr&aelig;ter eos, qui vnum id quod e&longs;&longs;et, ponebant, atque <lb/>illud quidem immobile; Parmenidem, inquam, &amp; Meli&longs;&longs;um, <expan abbr="eorum&qacute;ue">eorumque</expan> &longs;ectatorem Zenonem <lb/>(&longs;i Hippocrati, Ari&longs;toteli, <expan abbr="Galeno&qacute;">Galenoque</expan>. </s><s>credere dignum e&longs;t) quos ob id &egrave; numero naturalium philo&shy;<lb/>&longs;ophorum ex punctos fui&longs;&longs;e &longs;cimus, qui etiam non omnino motum euertebant; &longs;ed ab eo quod <lb/>e&longs;&longs;et, quod verum appellabant, in eo quod dicebant &longs;ecundum opinionem principia ponentes af&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg987"></arrow.to.target><lb/>fectionis calidum &amp; frigidum; omnes ita compertum habent e&longs;&longs;e motum, vt illo tanquam &longs;en&longs;us <lb/>ope noti&longs;simo, &amp; per inductionem con&longs;tituto principio no&longs;tr&ecedil; cognitionis in intima &longs;cientiarum <lb/>penetralia nos manuducant. </s><s>Nullus etiam e&longs;t animi no&longs;tri habitus ad quem quoquo pacto non <lb/>pertineat motus: nam mitto nunc artes illas quas effectrices appellant qu&aelig; c&ugrave;m relinquere de&shy;<lb/>beant po&longs;t operam aliquod opus, exercentur omnes per motum: practic&aelig; item qu&aelig; &longs;olum &longs;e ha&shy;<lb/>bent in operam, nil ab actione relinquentes in extranea materia, &longs;unt &amp; ip&longs;&aelig; quidam motus: at&shy;<lb/>que ita denique peruagatur, vt <foreign lang="greek">to\ gi|nesi</foreign>, ide&longs;t fieri, qu&aelig; &longs;pecies e&longs;t qu&ecedil;dam motionis ab <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> <lb/>exili&longs;sima arte Analytica receptum fuerit; neque minus forta&longs;&longs;e rar&ograve; v&longs;urpatur &agrave; mathematicis, <lb/>quanuis immobilia pertractent, dum problematic&egrave; res mathematicas expediunt: &longs;ic etiam dum <lb/>ex fluxu puncti lineam &longs;tatuunt, aut ex conuer&longs;ione quadranguli cylindrum; proinde, inquit, <lb/>Ari&longs;tot. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">oi(de/ maqhmatixoi\platho^si+ to\ linezi</foreign>. </s><s>Quin &amp; ip&longs;&aelig; &longs;cienti&aelig;, quarum numerus e&longs;t in <lb/> <arrow.to.target n="marg987"></arrow.to.target><lb/>fectionis calidum &amp; frigidum; omnes ita compertum habent e&longs;&longs;e motum, vt illo tanquam &longs;en&longs;us <lb/>ope noti&longs;simo, &amp; per inductionem con&longs;tituto principio no&longs;tr&ecedil; cognitionis in intima &longs;cientiarum <lb/>penetralia nos manuducant. </s><s>Nullus etiam e&longs;t animi no&longs;tri habitus ad quem quoquo pacto non <lb/>pertineat motus: nam mitto nunc artes illas quas effectrices appellant qu&aelig; c&ugrave;m relinquere de&shy;<lb/>beant po&longs;t operam aliquod opus, exercentur omnes per motum: practic&aelig; item qu&aelig; &longs;olum &longs;e ha&shy;<lb/>bent in operam, nil ab actione relinquentes in extranea materia, &longs;unt &amp; ip&longs;&aelig; quidam motus: at&shy;<lb/>que ita denique peruagatur, vt <foreign lang="greek">to\ gi|nesi</foreign>, ide&longs;t fieri, qu&aelig; &longs;pecies e&longs;t qu&ecedil;dam motionis ab <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> <lb/>exili&longs;sima arte Analytica receptum fuerit; neque minus forta&longs;&longs;e rar&ograve; v&longs;urpatur &agrave; mathematicis, <lb/>quanuis immobilia pertractent, dum problematic&egrave; res mathematicas expediunt: &longs;ic etiam dum <lb/>ex fluxu puncti lineam &longs;tatuunt, aut ex conuer&longs;ione quadranguli cylindrum; proinde, inquit, <lb/>Ari&longs;tot. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">oi( de/ maqhmatixoi\ <expan abbr="plattousi+">pla/ttousi</expan> to\ ginesqai</foreign>. </s><s>Quin &amp; ip&longs;&aelig; &longs;cienti&aelig;, quarum numerus e&longs;t in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg988"></arrow.to.target><lb/>veri per&longs;picientia ver&longs;ari, vel vtuntur motu, vel &longs;altem aliquam ip&longs;ius &longs;peciem pr&ecedil;&longs;eferunt; dum <lb/>aut via motus principiorum notitiam &longs;ibi parant, aut tractant motum, aut &longs;eparant &agrave; motu, aut <lb/>demum procedentes &agrave; noto ad ignotum, quod fit cogitando, aut vero fal&longs;um commutantes mo&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg988"></arrow.to.target><lb/>veri per&longs;picientia ver&longs;ari, vel vtuntur motu, vel &longs;altem aliquam ip&longs;ius &longs;peciem pr&ecedil;&longs;eferunt; dum <lb/>aut via motus principiorum notitiam &longs;ibi parant, aut tractant motum, aut &longs;eparant &agrave; motu, aut <lb/>demum procedentes &agrave; noto ad ignotum, quod fit cogitando, aut vero fal&longs;um commutantes mo&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg989"></arrow.to.target><lb/>tum experiuntur; hoc quidem omnibus &longs;cientiis commune e&longs;t. </s><s>Illud etiam primum, quand&ograve; <lb/>nulli &longs;cienti&ecedil; negatus e&longs;t v&longs;us &longs;en&longs;us &amp; fabrica inductionis, cuius &longs;tratum e&longs;t materies ip&longs;a &longs;en&longs;ilis <lb/>in qua motus ine&longs;t, vt ab ea &longs;eparari non po&longs;sit, vt neque etiam in illa animi opera qu&aelig; rudior <lb/>e&longs;t; ab&longs;trahi queat &agrave; motu, &amp; &agrave; proprietatibus qu&aelig; &longs;ibi &longs;unt affix&aelig;. </s><s>Proinde omnis inductio e&longs;t <lb/>de rebus phy&longs;icis: &amp; quanquam altior aliquant&ograve; e&longs;t opera mentis illius qu&aelig; tractat res mathema&shy;<lb/>ticas, atque diuinas, veruntamen origine po&longs;terior; flagitat tamen quacunque ratione motum. <lb/></s><s>Quare c&ugrave;m Geometer o&longs;tendere vult angulum externum trianguli &aelig;quum e&longs;&longs;e internis, aut li&shy;<lb/>neam pedalem; de&longs;cribit in abaco notas qu&aelig; lineas imitentur; &amp; line&aelig; imaginem quandam ex&shy;<lb/>ponit, imago <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;en&longs;ilis e&longs;t. </s><s>ita &longs;en&longs;um adhibet, &amp; vtitur motu. </s><s>Tamee declarandi genus <foreign lang="greek">e)xqesi|s</foreign>, <lb/>ide&longs;t expo&longs;itio vocata e&longs;t, non di&longs;simile ab inductione naturali; ni&longs;i qu&ograve;d id quod e&longs;t hic &longs;en&longs;ile, <lb/>accipitur vt nota qu&aelig;dam qu&aelig; res ip&longs;a e&longs;t in phy&longs;icis. </s><s>Mathematic&aelig; igitur atque diuina, licet <lb/>ver&longs;entur in rebus qu&aelig; &longs;eiunguntur &agrave; motu; tamen eas aliter fer&egrave; concipere nequeunt. </s><s>qu&agrave;m <lb/>per motus priuationem. </s><s>Sic pertentat motus omnes &longs;cientias. </s><s>Sed h&aelig;c forta&longs;&longs;e plura qu&agrave;m po&shy;<lb/>&longs;tulet hic locus. </s><s>Vnum illud nobis mod&ograve; con&longs;titutum &longs;it; quia tam lat&egrave; pateat motus, &amp; &agrave; nulla <lb/> <arrow.to.target n="marg989"></arrow.to.target><lb/>tum experiuntur; hoc quidem omnibus &longs;cientiis commune e&longs;t. </s><s>Illud etiam primum, quand&ograve; <lb/>nulli &longs;cienti&ecedil; negatus e&longs;t v&longs;us &longs;en&longs;us &amp; fabrica inductionis, cuius &longs;tratum e&longs;t materies ip&longs;a &longs;en&longs;ilis <lb/>in qua motus ine&longs;t, vt ab ea &longs;eparari non po&longs;sit, vt neque etiam in illa animi opera qu&aelig; rudior <lb/>e&longs;t; ab&longs;trahi queat &agrave; motu, &amp; &agrave; proprietatibus qu&aelig; &longs;ibi &longs;unt affix&aelig;. </s><s>Proinde omnis inductio e&longs;t <lb/>de rebus phy&longs;icis: &amp; quanquam altior aliquant&ograve; e&longs;t opera mentis illius qu&aelig; tractat res mathema&shy;<lb/>ticas, atque diuinas, veruntamen origine po&longs;terior; flagitat tamen quacunque ratione motum. <lb/></s><s>Quare c&ugrave;m Geometer o&longs;tendere vult angulum externum trianguli &aelig;quum e&longs;&longs;e internis, aut li&shy;<lb/>neam pedalem; de&longs;cribit in abaco notas qu&aelig; lineas imitentur; &amp; line&aelig; imaginem quandam ex&shy;<lb/>ponit, imago <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &longs;en&longs;ilis e&longs;t. </s><s>ita &longs;en&longs;um adhibet, &amp; vtitur motu. </s><s>Tale declarandi genus <foreign lang="greek"><expan abbr="e)xqesi\s">e)/kqesis</expan></foreign>, <lb/>ide&longs;t expo&longs;itio vocata e&longs;t, non di&longs;simile ab inductione naturali; ni&longs;i qu&ograve;d id quod e&longs;t hic &longs;en&longs;ile, <lb/>accipitur vt nota qu&aelig;dam qu&aelig; res ip&longs;a e&longs;t in phy&longs;icis. </s><s>Mathematic&aelig; igitur atque diuina, licet <lb/>ver&longs;entur in rebus qu&aelig; &longs;eiunguntur &agrave; motu; tamen eas aliter fer&egrave; concipere nequeunt. </s><s>qu&agrave;m <lb/>per motus priuationem. </s><s>Sic pertentat motus omnes &longs;cientias. </s><s>Sed h&aelig;c forta&longs;&longs;e plura qu&agrave;m po&shy;<lb/>&longs;tulet hic locus. </s><s>Vnum illud nobis mod&ograve; con&longs;titutum &longs;it; quia tam lat&egrave; pateat motus, &amp; &agrave; nulla <lb/>
 <arrow.to.target n="marg990"></arrow.to.target><lb/>re &longs;en&longs;ili &longs;eiungatur; omnium rerum qu&aelig; nobis occurrunt, e&longs;&longs;e noti&longs;simum. </s><s>Quanuis autem na&shy;<lb/>tura comparatum &longs;it, vt priuatio &longs;it ignotior habitu, quies autem, &longs;i non omnis, at illa qu&aelig; &longs;ecun&shy;<lb/>dum naturam e&longs;t, &longs;it tanquam habitus, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s>priuatio motus; quippe qu&ograve;d ea &longs;it natura prior, <lb/>ac perfectior, c&ugrave;m motus omnis dirigatur in quietem, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s>gratia &longs;it in&longs;titutus; attamen illa no&shy;<lb/>tior e&longs;t motu eo genere cognitionis quod e&longs;t &longs;ecundum naturam, at nos de notitia motus h&icirc;c <lb/>agimus quo ad nos: qua cert&egrave; motus &longs;uperat quietem, &longs;peciem imprimens efficaciorem &longs;en&longs;ibus <lb/>no&longs;tris, dum propter natiuam &longs;ucce&longs;sionem, aut nouas res obiectas, aut antiquas nouis modis <lb/>a&longs;sidu&egrave; ponit ante oculos. </s><s>Idcirco motus in ea cognitione qu&ecedil; &longs;pectat ad nos, tanquam habitus <lb/>exi&longs;timandus e&longs;t, quies autem vt priuatio. </s><s>Quapropter motum, non autem quietem &longs;cienti&aelig; &amp; <lb/>artes v&longs;urpare &longs;olent. </s><s>Neque illud ob&longs;tat, qu&ograve;d <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quies &longs;it naturalis; quippe quae natura &longs;it quo&shy;<lb/>que quietis origo non minus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> motus: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> magis &longs;ic naturalis e&longs;t motus; quia magis adiuitat <expan abbr="me-thod&utilde;">me&shy;<lb/>thodum</expan> de natura, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> methodus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo res ex ordine tractat, <expan abbr="verumeti&atilde;">verumetiam</expan> <expan abbr="acc&otilde;modat">accommodat</expan> <expan abbr="ad-di&longs;centi&utilde;">ad&shy;<lb/>di&longs;centium</expan> mentes, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;am minus <expan abbr="corr&utilde;pit">corrumpit</expan> <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> ille quid emit &agrave; <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/>naturali quietem, vt fecit Heraclitus <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> is qui tollit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quod <expan abbr="fecer&utilde;t">fecerunt</expan> Parmenides &amp; Meli&longs;&longs;us. <arrow.to.target n="marg990"></arrow.to.target><lb/>re &longs;en&longs;ili &longs;eiungatur; omnium rerum qu&aelig; nobis occurrunt, e&longs;&longs;e noti&longs;simum. </s><s>Quanuis autem na&shy;<lb/>tura comparatum &longs;it, vt priuatio &longs;it ignotior habitu, quies autem, &longs;i non omnis, at illa qu&aelig; &longs;ecun&shy;<lb/>dum naturam e&longs;t, &longs;it tanquam habitus, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s>priuatio motus; quippe qu&ograve;d ea &longs;it natura prior, <lb/>ac perfectior, c&ugrave;m motus omnis dirigatur in quietem, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s>gratia &longs;it in&longs;titutus; attamen illa no&shy;<lb/>tior e&longs;t motu eo genere cognitionis quod e&longs;t &longs;ecundum naturam, at nos de notitia motus h&icirc;c <lb/>agimus quo ad nos: qua cert&egrave; motus &longs;uperat quietem, &longs;peciem imprimens efficaciorem &longs;en&longs;ibus <lb/>no&longs;tris, dum propter natiuam &longs;ucce&longs;sionem, aut nouas res obiectas, aut antiquas nouis modis <lb/>a&longs;sidu&egrave; ponit ante oculos. </s><s>Idcirco motus in ea cognitione qu&ecedil; &longs;pectat ad nos, tanquam habitus <lb/>exi&longs;timandus e&longs;t, quies autem vt priuatio. </s><s>Quapropter motum, non autem quietem &longs;cienti&aelig; &amp; <lb/>artes v&longs;urpare &longs;olent. </s><s>Neque illud ob&longs;tat, qu&ograve;d <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quies &longs;it naturalis; quippe quae natura &longs;it quo&shy;<lb/>que quietis origo non minus <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> motus: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> magis &longs;ic naturalis e&longs;t motus; quia magis adiuitat <expan abbr="me-thod&utilde;">me&shy;<lb/>thodum</expan> de natura, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> methodus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo res ex ordine tractat, <expan abbr="verumeti&atilde;">verumetiam</expan> <expan abbr="acc&otilde;modat">accommodat</expan> <expan abbr="ad-di&longs;centi&utilde;">ad&shy;<lb/>di&longs;centium</expan> mentes, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;am minus <expan abbr="corr&utilde;pit">corrumpit</expan> <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan> ille quid emit &agrave; <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/>naturali quietem, vt fecit Heraclitus <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> is qui tollit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, quod <expan abbr="fecer&utilde;t">fecerunt</expan> Parmenides &amp; Meli&longs;&longs;us.
 </s><s><pb pagenum="123"/> </s><s><pb pagenum="123"/>
 <arrow.to.target n="marg991"></arrow.to.target></s></p> <arrow.to.target n="marg991"></arrow.to.target></s></p>
Line 4971 
Line 4971 
 <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th_s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th_s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s><s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">noine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id qd pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id qd profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s><s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s><s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s><s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, qd e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1103"></arrow.to.target><lb/>qui <foreign lang="greek">po/inma &amp; pa/qos</foreign> &longs;int fines, illud <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <foreign lang="greek">th_s poih/sews</foreign>, hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <foreign lang="greek">th_s paqh/sews</foreign>, &amp; h&ecedil;c aliquid <lb/><expan abbr="fact&utilde;">factum</expan>, &amp; quod iam &longs;it exprimunt, ill&aelig; ver&ograve; progre&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. </s><s>Sed vt vari&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> notiones <lb/>apud Gr&ecedil;cos, ita &longs;equitur, vt apud nos actio vox ambigua <expan abbr="redda&ttilde;">reddatur</expan>. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &amp; <expan abbr="no&itilde;e">noine</expan> entelechi&ecedil; &amp; ener&shy;<lb/>gi&ecedil; non <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> id qd pendet vt ab efficiente &longs;ignificatur, &longs;ed id qd profici&longs;citur vt &agrave; forma. </s><s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/><expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> efficiendi <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> <expan abbr="intellige&ttilde;">intelligetur</expan> po&longs;te&agrave;. </s><s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> entelechia &amp; energia <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ab Ari&longs;t. <lb/></s><s>ad &longs;en&longs;um &amp; <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> qu&ecedil; <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> ponit ip&longs;e in eo, qd e&longs;t pati: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> efficere &longs;it <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="obiectar&utilde;">obiectarum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ui <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s><s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">noina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> tpis <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> qd &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um qd accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s><s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s><s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s><s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">ptans</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id qd e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">ptante</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materi&amp;a. </s><s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/> <arrow.to.target n="marg1104"></arrow.to.target><lb/>facultatib. &longs;entienti &amp; intelligenti incutiunt; &longs;iue vt efficientia, &longs;iue vt fines alias <expan abbr="dice&ttilde;">dicetur</expan>. </s><s>Omnino ver&ograve; <lb/>duo illa <expan abbr="no&itilde;a">noina</expan> <expan abbr="acc&otilde;modan&ttilde;">accommodantur</expan> ad eas functiones <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="mom&etilde;to">momento</expan> tpis <expan abbr="obeun&ttilde;">obeuntur</expan> quas Latini actiones <expan abbr="imman&etilde;tes">immanentes</expan> <lb/>appellare &longs;olent, quia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> tran&longs;eant ab vno &longs;ubiecto ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> qd &longs;an&egrave; ip&longs;is hactenus <expan abbr="c&otilde;ceda&ttilde;">concedatur</expan>. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> <lb/>illud pror&longs;us exi&longs;timo fal&longs;um qd accipiunt, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i tale genus actionis in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto maneat; in eo <lb/>duo reperire principia: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &agrave; quo producatur, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in quo <expan abbr="efficia&ttilde;">efficiatur</expan>, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>in &longs;ubiecto. </s><s>nos <expan abbr=".n.">enim</expan> infr&agrave; &longs;umus o&longs;ten&longs;uri <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proprietat&etilde;">proprietatem</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="con&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, quatenus forma e&longs;t. <lb/></s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quae nulla <expan abbr="de&ttilde;">detur</expan> eiu&longs;modi actio intrin&longs;eca <expan abbr="n&otilde;">non</expan> facil&egrave; <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;erim">conce&longs;&longs;erim</expan>. </s><s><expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> h&ecedil;c po&longs;te&agrave;, &longs;ed nos h&icirc;c <expan abbr="faction&etilde;">factionem</expan> <lb/>habemus, ea ver&ograve; <foreign lang="greek">po/ihsi+s</foreign> e&longs;t <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> propri&egrave; permanat ab efficiente, &amp; inducitur in patiens, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it re ip&longs;a <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pa&longs;sione, <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> ab ea <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> di&longs;tincta non aliter <expan abbr="atq;">atque</expan> a cen&longs;us &amp; di&longs;cen&longs;us in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;cala; &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="e&aelig;d&etilde;">e&aelig;dem</expan> <expan abbr="vtr&ecedil;&qacute;">vtr&ecedil;que</expan>. </s><s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> forma qu&ecedil; <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> ab efficiente in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ide&ograve; &longs;icut materia, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it &longs;ola <expan abbr="pt&atilde;s">ptans</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>deducitur in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, ni&longs;i per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; ab actu; nec efficiens efficit ni&longs;i <expan abbr="&longs;ubijcia&ttilde;">&longs;ubijciatur</expan> id qd e&longs;t <expan abbr="pt&atilde;te">ptante</expan>, quatenus <lb/><expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan>, &longs;ic forma h&ecedil;c in actu e&longs;t in efficiente, pote&longs;tate <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> in materi&amp;a. </s><s>ver&ugrave;m <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan> agere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan>, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> pati <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> illa actio, aut pa&longs;sio nuncupari debet, ni&longs;i <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> <expan abbr="tran&longs;mitti&ttilde;">tran&longs;mittitur</expan> ab efficiente, &amp; pa&shy;<lb/>tienti <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan>: <expan abbr="antequ&atilde;">antequam</expan> <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan> materi&ecedil; e&longs;t actus primus &longs;olus vt caliditas in igni, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habeat, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s><s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> primus nil e&longs;taliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s><s>Et <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> pp <expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, qd ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in tpe aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s><s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo qd <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s><s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: ppea quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">pndicamentum</expan>. </s><s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s><s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg1105"></arrow.to.target><lb/>qd <expan abbr="c&otilde;burat">comburat</expan>. </s><s>actus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> primus nil e&longs;taliud, forma ip&longs;a, &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &longs;iue <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan>, h&icirc;c nihil refert. <lb/></s><s>Et <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> <expan abbr="c&otilde;icatur">conicatur</expan> pp <expan abbr="contrari&utilde;">contrarium</expan>, qd ine&longs;t in materia, per <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> gradus, nec tota &longs;imul, &amp; in tpe aliquo <lb/>ob id talis actio reap&longs;e motus e&longs;t C&ecedil;ter&ugrave;m, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> alij <expan abbr="c&otilde;icetur">conicetur</expan>, &amp; ab alio <expan abbr="recipia&ttilde;">recipiatur</expan>; <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> adhuc ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <lb/><expan abbr="transfundi&ttilde;">transfunditur</expan>, degenerat in <expan abbr="pa&longs;sion&etilde;">pa&longs;sionem</expan>. </s><s>Ob h&ecedil;c igitur motus &longs;imul e&longs;t actio <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, vt ab agente &amp; <expan abbr="mou&etilde;-te">mouen&shy;<lb/>te</expan>; pa&longs;sio ver&ograve;, vt in eo qd <expan abbr="pati&ttilde;">patitur</expan> &amp; mouetur, e&longs;t <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> pa&longs;sio non &longs;impliciter; mod&ograve; fuerit <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="na-tur&atilde;">na&shy;<lb/>turam</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> &longs;emper aliquid perficiatur, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> h&ecedil;c perfectio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> aduenire, ni&longs;i abijciatur <lb/>anterior forma. </s><s>C&ugrave;m ergo actio &longs;it ab agente, <expan abbr="ead&etilde;q.">eadenque</expan> &longs;it in patiente, vtrunque ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <lb/>motus <expan abbr="effici&ttilde;">efficitur</expan>, vt motus &longs;it in <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> genere <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ub <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> cadunt: continet <expan abbr=".n.">enim</expan> duas habitudines, <lb/>&longs;iue, vt i&longs;ti dicunt, re&longs;pectus: quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="exi&longs;tim&etilde;">exi&longs;timen</expan> eas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e &longs;implices, <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> vtra&longs;que <expan abbr="c&otilde;po&longs;itas">compo&longs;itas</expan>: <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> habitudo ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> <expan abbr="ab&longs;olui&ttilde;">ab&longs;oluitur</expan> per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: agit <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: &amp; actio e&longs;t huius form&ecedil; pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;us ab hoc, ita &amp; habitudo ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan>: ppea quae illius actus e&longs;t <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> aliquod <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">pndicamentum</expan>. </s><s>&longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ea <expan abbr="&longs;ol&utilde;">&longs;olum</expan> efficiat <expan abbr="pr&aelig;dicament&utilde;">pr&aelig;dicamentum</expan> <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> qu&ecedil; e&longs;t ad agens; et enim ea qu&ecedil; e&longs;t ad <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> interna e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/>affert <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> habitudinis; idcirc&ograve; <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> actio <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> afferet <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid; vt pa&longs;sio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>di&longs;tinguetur &agrave; re qu&ecedil; per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>. </s><s>Ab his qu&ecedil; demon&longs;trata &longs;unt, patet <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> motus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s><s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">pndicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s><s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> pp <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, quib. contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s><s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s><s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">hoine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus  <arrow.to.target n="marg1106"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan>, &longs;ed &egrave; variis con&longs;tare primordiis &amp; elementis, <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> &longs;an&egrave; &longs;ubiecto <expan abbr="c&otilde;iunctis">coniunctis</expan> <lb/><expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> ver&ograve; &longs;eparatis. </s><s>Quapropter ad diuer&longs;a <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;ta">pr&ecedil;dicamenta</expan> refertur, licet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ad <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> illa pertineat &ecedil;qua&shy;<lb/>liter: ver&ugrave;m ad <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> obliqu&egrave;, ad alia ver&ograve; in recto. </s><s><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> &longs;i <expan abbr="con&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: quia <expan abbr="c&otilde;ti-netur">conti&shy;<lb/>netur</expan> in eo pr&ecedil;dicamento, cuius e&longs;t ea ip&longs;a forma qua <expan abbr="termina&ttilde;">terminatur</expan>, e&longs;t &longs;an&egrave; in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <expan abbr="&ptilde;dicamento">pndicamento</expan>, verun&shy;<lb/>tamen vt aliquid eius <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imperfectus, &amp; vt dici &longs;olet, via, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vt genus, aut &longs;pecies <lb/>qu&ecedil; in pr&ecedil;dicamento collocantur in recto. </s><s><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;idere&ttilde;">con&longs;ideretur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, atque vt fluxus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>, <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> fluxus ille duo notat, &amp; <expan abbr="profect&utilde;">profectum</expan> in ea forma, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> eius <expan abbr="partition&etilde;">partitionem</expan>: &longs;i partitio &longs;pectetur, <expan abbr="&ptilde;-&longs;efert">pn&shy;<lb/>&longs;efert</expan> cert&egrave; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> quanti: nihilominus affirmare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> au&longs;im, ip&longs;um e&longs;&longs;e <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>; &longs;ed cau&longs;&longs;am partitio&shy;<lb/>nis <expan abbr="aduertend&atilde;">aduertendam</expan> e&longs;&longs;e puto <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, &longs;iue quatenus <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, vt <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> in motu qui e&longs;t <lb/>ad <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> pp <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> materi&ecedil;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per gradus <expan abbr="quo&longs;d&atilde;">quo&longs;dam</expan> audiemus e&longs;&longs;e <expan abbr="partibil&etilde;">partibilem</expan>, <expan abbr="quib.">quibus</expan> contingit <lb/>vt <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> remota &longs;it, propinquior alias, &amp; <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> proxima &amp; vltima. </s><s>Proinde vniuer&longs;a partitionis <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inde quantitatis ratio <expan abbr="profici&longs;ci&ttilde;">profici&longs;citur</expan> &agrave; &longs;ubiecto, &amp; e&longs;t per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s><s>Altera <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ratio fluxus &agrave; forma fluen&shy;<lb/>te, meo <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> iudicio, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;crepat, ni&longs;i &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan>, <expan abbr="neq;">neque</expan> aliter, <expan abbr="atq;">atque</expan> albedo qu&ecedil; e&longs;t in homine, ab <expan abbr="ho&itilde;e">hoine</expan> <lb/>ip&longs;o albo di&longs;tinguatur: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;i motus, vt fluxus <expan abbr="cogite&ttilde;">cogitetur</expan>, haud inficiabor &amp; ita e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;e">cone</expan> ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>; <lb/>vnde probabile e&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inter fluxus <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan>, qualis e&longs;t inter formas <expan abbr="flu&etilde;tes">fluentes</expan>, quae &longs;i fluxus ip&longs;ius <lb/><expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> &longs;pectes quo <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> <expan abbr="ext&etilde;tio">extentio</expan> <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> &longs;ignificari; profect&ograve; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> e&longs;t ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, quia pr&ecedil;fert vel gradus
 <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s><s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/> <pb pagenum="146"/>perfectionis, vel partes quantitatis. </s><s>Hanc <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> quia fit ab alio, &amp; in &longs;ubiecto <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan>, habitudo co&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s><s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, qd e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s><s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex quib. motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s><s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s><s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s><s>&longs;ed vt ab hoc. </s><s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s><s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed pp <lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">pndicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s><s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s><s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s><s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s><s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/> <arrow.to.target n="marg1107"></arrow.to.target><lb/>mitatur. </s><s>Quare non <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> hoc, qd e&longs;t e&longs;&longs;e ad aliquid, motus <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> con&longs;tituere, eam, &longs;. </s><s>qu&aelig; in <lb/>internis principiis ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> motus exi&longs;tit, po&longs;ita e&longs;t, &longs;ed <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> qu&aelig; logic&egrave; <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan> ab omnib. cau&longs;sis. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ab agente <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vt &agrave; cau&longs;&longs;a <expan abbr="p&etilde;deat">pendeat</expan>, &amp; hanc re&longs;piciat, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s>cognitio <expan abbr="profici&longs;ca&ttilde;">profici&longs;catur</expan> ex cau&longs;sis; fit <expan abbr="it&etilde;">item</expan>, vt quae<lb/>&longs;it ad aliquid, eius <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> <expan abbr="c&otilde;pleat">compleat</expan>. </s><s>Accipio ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> temere <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> ad agens; omitto <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> qu&ecedil; ad <lb/>patiens: <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> illa <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> habet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, interna e&longs;t &amp; tran&longs;cendens, &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;is">conis</expan> analogic&egrave; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> forma: <lb/>ine&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> vel vt in &longs;ubiecto, in &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, vel vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; pars; &amp; ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;t&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> perti&shy;<lb/>net, vnde interna principia ducit. </s><s>Ita igitur <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vna <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> motus ad ea &longs;pectabit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter &longs;e re&longs;piciunt, <lb/>&longs;ed vt ab alio, <expan abbr="refere&ttilde;">referetur</expan> ad ea qu&aelig; &longs;unt ad aliquid; erit in &longs;ubiecto vt forma; <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan>, tamet&longs;i ab hoc, <lb/>vt actio formaliter &amp; in recto &longs;ed pa&longs;sio nuncupabitur, qu&ecedil; <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> inferat <expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> relationis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>vt in hoc. </s><s>&longs;ed vt ab hoc. </s><s>Sic <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> motus in recto erit ad aliquid, vt pa&longs;sio, &longs;. </s><s>qu&aelig; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="figur&atilde;">figuram</expan> dictio&shy;<lb/>nis erit ad aliquid, ob <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan> <expan abbr="habitudin&etilde;">habitudinem</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> obtinet ad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>; reip&longs;a ad aliquid, vt actio, &longs;ed pp <lb/><expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="relation&etilde;">relationem</expan> &amp; alia adnexa, &amp; in iis qu&ecedil; &longs;unt ad aliquid, &amp; in aliis <expan abbr="&ptilde;dicamentis">pndicamentis</expan> obliqu&egrave; <expan abbr="collocabi&ttilde;">collocabitur</expan>. <lb/></s><s>idcirc&ograve; ratio formalis eius erit ad aliquid; c&ecedil;tera <expan abbr="c&otilde;plebunt">complebunt</expan> alias rationes: vt albefactio pa&longs;sio eius, <lb/>qd albe&longs;cit, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan>, &longs;. </s><s>&amp; ab <expan abbr="albefaci&etilde;te">albefaciente</expan>. </s><s>Quapropter &longs;i vniuer&longs;am ip&longs;ius <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> a&longs;&longs;equi ve&shy;<lb/>limus, &amp; vniuer&longs;as eius cau&longs;&longs;as explicare; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> omnib. hi&longs;ce modis e&longs;t explicandus. </s><s>Ex hoc <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nullo <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s><s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> qd <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">pndicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s><s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s><s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">noine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> obiecta fuere. <lb/></s><s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s><s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">rnnderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s><s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">pndicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s><s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">rom</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s><s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s><s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/> <arrow.to.target n="marg1108"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> veteres ab Ari&longs;t. </s><s>laudati, quae <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> qd <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e a&longs;&longs;euera&longs;&longs;ent: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erat <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> genus <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quippe quae ad diuer&longs;a <expan abbr="&ptilde;dicam&etilde;ta">pndicamenta</expan> pertineret, <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> qu&aelig; fit, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt quattuor; ad <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> &amp; <expan abbr="pa&longs;-&longs;ion&etilde;">pa&longs;&shy;<lb/>&longs;ionem</expan> <expan abbr="referre&ttilde;">referretur</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt ad aliquid. </s><s>Porr&ograve; actio &amp; pa&longs;sio reip&longs;a <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &longs;unt; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;an&egrave; quae <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>materia &longs;iue termini, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> actio <expan abbr="ag&etilde;te">agente</expan> <expan abbr="funda&ttilde;">fundatur</expan>, pa&longs;sio ver&ograve; patiente, &longs;ed &longs;ubiecto, hoc e&longs;t, natura &amp; hy&shy;<lb/>po&longs;ta&longs;i; quia &longs;it vna <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. </s><s>natura &amp; hypo&longs;ta&longs;is, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> diuer&longs;as i&longs;tas habitudines admittat. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="ob&longs;t&atilde;t">ob&longs;tant</expan> <lb/>illa <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> nobis <expan abbr="opponun&ttilde;">opponuntur</expan> eo <expan abbr="no&itilde;e">noine</expan>, quae motus <expan abbr="refera&ttilde;">referatur</expan> ad aliquid, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in Alexandri <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> obiecta fuere. <lb/></s><s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan>, &longs;. </s><s>quia &longs;ic haberet id quod &longs;ibi vici&longs;sim <expan abbr="r&ntilde;deret">rnnderet</expan>, atqui <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> habet, etenim e&longs;&longs;et id mouens, aut <lb/>mobile: <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t e&ograve; quae illa e&longs;t habitudo effectus ad <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t vald&egrave; impropri&egrave;, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <lb/>&longs;ic <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;unt in vniuer&longs;o, <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad D. O. M. vtpot&egrave;, &longs;ui <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>: <expan abbr="neq;">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> po&longs;&longs;et id e&longs;&longs;e mo&shy;<lb/>bile, <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> h&aelig;c e&longs;&longs;et habitudo <expan abbr="accid&etilde;tis">accidentis</expan> ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &agrave; qua <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan> ver&aelig; habitudinis, i. </s><s><expan abbr="&ptilde;dicamenti">pndicamenti</expan> e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia <expan abbr="&longs;egrega&ttilde;">&longs;egregatur</expan>. </s><s>Rur&longs;us &longs;i motus ab habitudine <expan abbr="c&otilde;plere&ttilde;">compleretur</expan>, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ea &longs;it ad <expan abbr="ag&etilde;s">agens</expan> &amp; <expan abbr="pati&etilde;s">patiens</expan> &longs;imul; profect&ograve; vtriu&longs;&shy;<lb/>que <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="referun&ttilde;">referuntur</expan> ad ip&longs;um, par e&longs;&longs;et ad <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="r&otilde;">rom</expan>, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> eiu&longs;modi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> &agrave; &longs;ubiecto prima <lb/>eius ratio <expan abbr="peti&ttilde;">petitur</expan>, ab <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan>: elucet <expan abbr=".n.">enim</expan> motus immobili, &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;emper e&longs;t. </s><s>At nihil ad <lb/><expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> pertinere primo a&longs;pectu <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan> &amp; <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; latet. </s><s>H&ecedil;c <expan abbr="atq;">atque</expan> alia <expan abbr="hm&otilde;i">hmoni</expan> &longs;olent opponi, <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan>, ni&longs;i fallimur, &longs;ine vllo negotio dilui po&longs;&longs;unt. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> concedimus habere <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> id quod &longs;ibi vici&longs;sim <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">rnndeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s><s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">pndicamentum</expan>. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur qd <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan>, &longs;. </s><s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s><s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">cans</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">camm</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">camm</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/zxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> forma &longs;emp <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s><s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>&longs;emper aliud in eo qd e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s><s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">cans</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">cans</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> &longs;unt actu; <lb/> <arrow.to.target n="marg1109"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="r&ntilde;deat">rnndeat</expan>, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s><s>duplex e&longs;&longs;e &amp; mouens &amp; mobile, licet habitudo ad mobile long&egrave; alia &longs;it, ac <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <lb/>&amp; ad mobile interna, <expan abbr="admou&etilde;s">admouens</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> externa, &amp; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mutet <expan abbr="&ptilde;dicament&utilde;">pndicamentum</expan>. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> vllius roboris e&longs;&longs;e id opi&shy;<lb/>namur qd <expan abbr="opponi&ttilde;">opponitur</expan>, <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan>, &longs;. </s><s><expan abbr="relat&utilde;">relatum</expan> iri ad <expan abbr="De&utilde;">Deum</expan>: damus <expan abbr=".n.">enim</expan> hoc, nec ab&longs;urdi <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> inde <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>. </s><s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>neget ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="c&atilde;s">cans</expan> habent, referri ad <expan abbr="c&atilde;m">camm</expan>, &amp; ad D. O. M. veluti <expan abbr="c&atilde;m">camm</expan> <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>? </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud impedit quae <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tia">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia</expan> &longs;it res ab&longs;oluta; neque <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;ub&longs;tantia res ita e&longs;t ab&longs;oluta, quin pendeat ex nullo, &longs;ed quia p &longs;e &longs;ub&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit, cui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> repugnat aliud habere cau&longs;&longs;&aelig; genus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="intern&utilde;">internum</expan>, &longs;ed &agrave; quo <expan abbr="guberne&ttilde;">gubernetur</expan>. </s><s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> illud per &longs;e <lb/>exi&longs;tere &longs;ic e&longs;t, vt <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> genus relationis excludat; <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> materi&ecedil; beneficio talis e&longs;t: quae <expan abbr=".n.">enim</expan> exi&longs;tat <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> materi&ecedil; <expan abbr="accept&utilde;">acceptum</expan> refert, &amp; ita per &longs;e e&longs;t: <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> per &longs;e <foreign lang="greek">u(pa/zxei</foreign>, i.&longs;ub&longs;i&longs;tit: <expan abbr="atq;">atque</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> forma &longs;emp <lb/>aliud requirit quo <expan abbr="imita&ttilde;">imitatur</expan>, vel <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, vel <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. </s><s><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>&longs;emper aliud in eo qd e&longs;t &longs;ub&longs;i&longs;tere, intue&shy;<lb/>ri <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>. </s><s>Accedit <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan>, quae Ari&longs;t. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="c&atilde;s">cans</expan> &amp; <expan abbr="c&atilde;s">cans</expan> habentia &longs;tatuit inter ea, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="re&longs;pici&utilde;t">re&longs;piciunt</expan> aliud, <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> &longs;unt actu; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="qd&atilde;">qdam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;pecienque</expan>. </s><s>obtinet effectus. </s><s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s><expan abbr="r&otilde;">rom</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius pfectio, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> qd <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s><s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1110"></arrow.to.target><lb/>motus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="qd&atilde;">qdam</expan> actus e&longs;t, <expan abbr="&longs;peci&etilde;&qacute;">&longs;pecienque</expan>. </s><s>obtinet effectus. </s><s>Motus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> re&longs;picit mobile, <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. </s><s><expan abbr="r&otilde;">rom</expan> duplex e&longs;t, <lb/>vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> quod, &amp; ita e&longs;t illius pfectio, vel quoad <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> qd <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> tran&longs;&shy;<lb/>mutari, &amp; ita ine&longs;t <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> forma &longs;iue &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;iue accidentis, ide&ograve; <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="fals&utilde;">falsum</expan>, quae in&longs;it in &longs;ubiecto <lb/><expan abbr="qu&etilde;admod&utilde;">quenadmodum</expan> <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. </s><s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> &amp; id ab&longs;olut&egrave; negari poterat accidens <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> re&longs;picere, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;ub&shy;<lb/>
Line 5966 
Line 5966 
 <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s><s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s><s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s><s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s><s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s><s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">pzoodopoioiw_</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s><s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s><s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;  <arrow.to.target n="marg1388"></arrow.to.target><lb/>pter &longs;en&longs;ilis materi&aelig; differentiam, quam alibi principium indiuidui docuimus e&longs;&longs;e. </s><s>Inde dictum <lb/>aliquando e&longs;t efficiens &amp; formam &longs;pecie conuenire, numero autem differre: nam forma, c&ugrave;m <lb/>per &longs;eip&longs;a <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;it &longs;ecreta &agrave; materia, additione materi&aelig; fit diuer&longs;a, &amp; qu&ecedil; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> erat <lb/><expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, indita po&longs;tea materi&ecedil; fit alia. </s><s>Et nequid &longs;crupuli &longs;uper&longs;it in animis no&longs;tris; Ari&shy;<lb/>&longs;toteles omnem rem nobis illu&longs;tri&longs;simo exemplo ponit ante oculos, accepto nimir&ugrave;m ab arte, ita <lb/>vt natura efficiat producendo, quemadmodum facit ars. </s><s>etenim artifex habet in mente formam <lb/>domus, eam ver&ograve; tradit lapidibus, &amp; alij materi&aelig;, ex qua fit domus, mouendo in&longs;trumenta, vt <lb/>manum, &amp; per manum &longs;erram, &longs;calpellum &amp; dolabram, atque &longs;ic poliendo materiam, incudit <lb/>formam. </s><s>&longs;ic &amp; efficiens ip&longs;um circum materiam operatur eodem modo. </s><s>Nam quanuis dubita&shy;<lb/>ri po&longs;sit, an idem &longs;it agens afficiens materiam <foreign lang="greek">pzoodopoioiw_</foreign> vocat Ari&longs;toteles Problematis, &amp; in&shy;<lb/>ducens <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>: quia dans <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, afficiens <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> e&longs;t quale: at &longs;i non proxim&egrave;, <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> re&shy;<lb/>mot&egrave;, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; idem e&longs;t agens vtrunque efficiens. </s><s>Ita fit, vt ex hoc fiat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> <expan abbr="t&atilde;quam">tanquam</expan> ex <lb/>materia, forma ver&ograve; non fit ex materia, &longs;ed in materia. </s><s>Neque ob id &longs;equitur, ideas introduci: <lb/>c&ugrave;m id neque mentis opera fiat, &longs;ed natur&aelig; in&longs;tinctu, neque &longs;int form&ecedil; ill&ecedil; qu&aelig; induntur materi&ecedil;
 <pb pagenum="193"/> <pb pagenum="193"/>
 <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s><s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s><s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a^mfw ei)s to\ qh_lu sum&shy;<lb/>ba/ll ontai to\paz) au)tw_n gino/menon, dia\ to\ e)n tw_| qh/lei ei)_nai tiw\ u(liw. </foreign></s><s><foreign lang="">e)c h)_s )<gap/>i\ to/ dhmi<gap/>gou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ d<gap/>)qu/s tiw me\n a)qzo/on u(pazxein a)nagkai_on, e)ch(_s siwis atai to\ ku/hma to\ pzw_ton, tiw\ d<gap/><lb/>e\ggines<gap/>ai a)ei\ th_s u(lhs, ei_pez diw\atai to\ kuo/menon. </foreign></s><s><foreign lang="">w_se a)nagkh e)n tw_| qhlei u(pa/zxein to\n <lb/>p\xon. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ ga\z pzo\s tw_| cu/lw| o(te/ktwn, kai\ pzo\s tw_| phlw o( kezam<gap/>s. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ o)lws pa_si+n. </foreign></s><s><foreign lang="">h( e) zga&shy;<lb/><gap/>i+a kai\ h( kinhsi+s e)sxath pzo/s th(_| u(lh. </foreign></s><s><foreign lang=""><gap/>on h( oi)kodu/mhsi+s e\n toi_s o)ikodomoume/nois. </foreign></s><s><foreign lang="">laboi d) a)utis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s tiw\ ge/nesi+n. </foreign></s><s><foreign lang="">ou)de\ ga\z to\ a)/r)r(en a(pan pzoi+/et ai spe/z <lb/>ma, o(sate pzoietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/zion tou_ t) )dzi\ tou_ gignomenou kuh/matos: w|_spez h)d) <lb/>l)po\ te/ktonos pzo/s tiw\ tw_n cu/lwn u(liw. </foreign></s><s><foreign lang="">ou)\t) ape/zxetai ou)den, ou_te mo/zion ou)den )dsi\n e)n tw_| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th_s tektonikh_s, a)ll) h( mozfh\kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginehai dia\th_s kinh/sews e)n <lb/>th_| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(_| to\ ei_dos kai\ h( e)pish/mh kinou_si ta\s xei_zas, h_toi mo/zion e(tezon poia/n <lb/>tina kinhsin, e(tezan me\n, a)f/ w)n to\ gigno/menon e(tezon. </foreign></s><s><foreign lang="">tiw\ a)utiw\ de\, a)f) w:_n to\ a)uto\ ai\ de\ xei_&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1389"></arrow.to.target><lb/>in ip&longs;o Deo; ni&longs;i fort&egrave;, vt in cau&longs;&longs;a, formaliter ver&ograve; nequaquam, &longs;ed in &longs;ingulis efficientibus. </s><s>Pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat autem ad maiorem lucem Ari&longs;totelis ip&longs;ius verba &longs;ub&longs;cribere; nam &longs;ic fiet, vt proponatur lo&shy;<lb/>cus quem ab omnib omi&longs;&longs;um video: t&ugrave;m <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ex interpretatione no&longs;tra lap&longs;us quidam Theodori <lb/>corrigatur. </s><s>Prim&ugrave;m igitur 1. de ortu Ani. leguntur h&aelig;c apud Ari&longs;t. <foreign lang="greek">*all) a^mfw ei)s to\ qh_lu sum&shy;<lb/>ba/ll ontai to\paz) au)tw_n gino/menon, dia\ to\ e)n tw_| qh/lei ei)_nai tiw\ u(liw. </foreign></s><s><foreign lang="">e)c h)_s )<gap/>i\ to/ dhmi<gap/>gou\me&shy;<lb/>non. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ d<gap/>)qu/s tiw me\n a)qzo/on u(pazxein a)nagkai_on, e)ch(_s siwis atai to\ ku/hma to\ pzw_ton, tiw\ d<gap/><lb/>e\ggines<gap/>ai a)ei\ th_s u(lhs, ei_pez diw\atai to\ kuo/menon. </foreign></s><s><foreign lang="">w_se a)nagkh e)n tw_| qhlei u(pa/zxein to\n <lb/>p\xon. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ ga\z pzo\s tw_| cu/lw| o(te/ktwn, kai\ pzo\s tw_| phlw o( kezam<gap/>s. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ o)lws pa_si+n. </foreign></s><s><foreign lang="">h( e) zga&shy;<lb/><gap/>i+a kai\ h( kinhsi+s e)sxath pzo/s th(_| u(lh. </foreign></s><s><foreign lang=""><gap/>on h( oi)kodu/mhsi+s e\n toi_s o)ikodomoume/nois. </foreign></s><s><foreign lang="">laboi d) a)utis <lb/>ou)n tou/twn kai\ to\ a)/r)r(en poo\s cumba\lletai ei)s tiw\ ge/nesi+n. </foreign></s><s><foreign lang="">ou)de\ ga\z to\ a)/r)r(en a(pan pzoi+/et ai spe/z <lb/>ma, o(sate pzoietai tw)n a)r)r(enwn ou)qe\n mo/zion tou_ t) )dzi\ tou_ gignomenou kuh/matos: w|_spez h)d) <lb/>l)po\ te/ktonos pzo/s tiw\ tw_n cu/lwn u(liw. </foreign></s><s><foreign lang="">ou)\t) ape/zxetai ou)den, ou_te mo/zion ou)den )dsi\n e)n tw_| gi&shy;<lb/>gnome/nw| th_s tektonikh_s, a)ll) h( mozfh\kai\ to\ eidos to\ a)p) e)kei/nou e)gginehai dia\th_s kinh/sews e)n <lb/>th_| u(lh|. kai\ h( me\n yuxh\ e)n h(_| to\ ei_dos kai\ h( e)pish/mh kinou_si ta\s xei_zas, h_toi mo/zion e(tezon poia/n <lb/>tina kinhsin, e(tezan me\n, a)f/ w)n to\ gigno/menon e(tezon. </foreign></s><s><foreign lang="">tiw\ a)utiw\ de\, a)f) w:_n to\ a)uto\ ai\ de\ xei_&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>zes kai\ ta\ o)/zgana tiw\ u(liw. *o(moiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw_| a)r\r(eni tw_n spe/zma pzoi+eme/non <lb/>xzh_tai tw_| spe/zmati w(s o)zganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nezgei/a, w(spez e(n toi_s kata) te(xniw gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/zgana kine(itai. </foreign></s><s><foreign lang="">e)n e)kei/nois ga\z pws h( ki\nhsi+s th_s te/xnhs</foreign>. </s><s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s><s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s><s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> <lb/>conceptus. </s><s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s><s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s><s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s><s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s><s>conceptus, qui producitur. </s><s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s><s>eodem ver&ograve; &agrave; quib. idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s><s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/> <arrow.to.target n="marg1390"></arrow.to.target><lb/>zes kai\ ta\ o)/zgana tiw\ u(liw. *o(moiws de\ kai\ h( fu/sis h( e)n tw_| a)r\r(eni tw_n spe/zma pzoi+eme/non <lb/>xzh_tai tw_| spe/zmati w(s o)zganw|, kai\ e)/xonti kinhsin e)nezgei/a, w(spez e(n toi_s kata) te(xniw gi&shy;<lb/>nome/nois ta\ o)/zgana kine(itai. </foreign></s><s><foreign lang="">e)n e)kei/nois ga\z pws h( ki\nhsi+s th_s te/xnhs</foreign>. </s><s>&amp; qu&aelig; &longs;equuntur ho&shy;<lb/>rum interpretatio talis. </s><s>Sed ambo in f&ecedil;minam conferunt, quod ab ip&longs;is efficitur: &ldquo;proptere&agrave; quae in <lb/>f&ecedil;mina &longs;it materia, ex qua exi&longs;tit id quod efficitur. </s><s>&amp; &longs;tatim hanc quidem totam &longs;imul ade&longs;&longs;e ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;t ex qua con&longs;tituitur conceptus ille primus; eius ver&ograve; partem &longs;emper accedere, &longs;iquid <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> <lb/>conceptus. </s><s>quare nece&longs;&longs;e e&longs;t in f&ecedil;mina partum contineri. </s><s>etenim ligno faber ade&longs;t &amp; limo figu&shy;<lb/>lus. </s><s>&amp; generatim omnib. operatio &amp; motus extremus materi&aelig;, vt edificatio in iis qu&aelig; edifican&shy;<lb/>tur. </s><s>Accipiat <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> aliquis &amp; quemadmodum mas <expan abbr="c&otilde;ferat">conferat</expan> ad generationem, neque <expan abbr=".n.">enim</expan> mas omnis <lb/>proiicit &longs;emen, &amp; <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> &egrave; marib. proiiciunt, nulla pars .i. </s><s>conceptus, qui producitur. </s><s>quemad&shy;<lb/>modum <expan abbr="neq.">neque</expan> &agrave; fabro ad lignorum materiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;egregatur quippiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> pars vlla fabrilis <lb/>ine&longs;t in eo quod fit; &longs;ed forma &amp; &longs;pecies qu&aelig; ab illo ingeneratur per motum in materia &amp; anima <lb/>in qua &longs;pecies e&longs;t, &amp; &longs;cientia mouent manus, aut alteram partem certo quodam motu; diuer&longs;o <lb/>quidem, quorum quod fit, alterum e&longs;t. </s><s>eodem ver&ograve; &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> idem, manus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; in&longs;trumenta ma&shy;<lb/>teriam. </s><s>Similiter <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; natura, qu&ecedil; e&longs;t in mare eorum qui proiiciunt, vtitur &longs;emine, vt in&longs;trumen&shy;<lb/>to, &amp; habente motum actu, quemadmodum in iis qu&aelig; fiunt, &longs;ecund&ugrave;m artem organa mouentur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in quib. licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei_pes diw\at ai to\ kuo/menon</foreign>. </s><s>ip&longs;e conuertit. </s><s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s><s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s><s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1391"></arrow.to.target><lb/>in illis <expan abbr=".n.">enim</expan> quodammodo motus artis.&rdquo; H&aelig;c ip&longs;e Ari&longs;toteles in <expan abbr="quib.">quibus</expan> licentio&longs;ius euagatus Theodo&shy;<lb/>rus id quod apud Ari&longs;totelem <foreign lang="greek">ei_pes diw\at ai to\ kuo/menon</foreign>. </s><s>ip&longs;e conuertit. </s><s>quia nutriatur &amp; cre&shy;<lb/>&longs;cat. </s><s>&amp; re&longs;pexit materiam, c&ugrave;m <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> de efficiente cau&longs;&longs;a mentionem faciat Ari&longs;t. </s><s>id <expan abbr=".n.">enim</expan> in philo&longs;o&shy;<lb/>phia Peripatetica per&longs;picuum e&longs;t <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ab Hyppocrate <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> longe antea mon&longs;tratum primas auctio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1392"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s><s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s><s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s><s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s><s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s><s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s><s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s><s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti <gap/>o\ tou_ e)nhelexei/a o)/ntos, to\ diwamei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1393"></arrow.to.target><lb/>neis &amp; affectioneis primas ab alio fieri, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> &agrave; generante, deinceps ab ip&longs;omet viuente quod au&shy;<lb/>getur, vt <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ex eo loco liquebit, quem mox allaturi &longs;umus, &amp; ab omnib. receptum e&longs;t animans ab <lb/>inanimo &longs;eparari, quae hoc principiis motus internis careat, illud habeat. </s><s>Siquid <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> f&ecedil;tus po&longs;t <lb/>primam con&longs;titutionem, vt cert&egrave; <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, &longs;equitur, vt materiam qu&aelig; influit, commod&egrave; &amp; trahere ad <lb/>&longs;e&longs;e, &amp; immutare po&longs;sit. </s><s>Sic igitur &amp; membrorum con&longs;titutio fit &agrave; virtute qu&aelig; in corde ine&longs;t, &amp; <lb/>animalis partes augentur ab influente materia. </s><s>Sed audi <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> h&aelig;c qu&aelig; ip&longs;e item ad&longs;crip&longs;it lib. 2. qui&shy;<lb/>bus &amp; h&aelig;c qu&aelig; nuper appo&longs;uimus ad eius loci interpretationem, confirmabuntur magis, &amp; ea <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>propo&longs;uimus ab initio, magis elucebunt. </s><s>Vbi <expan abbr=".n.">enim</expan> docet. </s><s>Vtrum'ne partes <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> &agrave; corde producantur, <lb/>an ab alia quadam virtute: id accipit, quod nobis indicare po&longs;sit, vnde'nam forma permanet ad <lb/>id quod viuit &longs;an&egrave;, &longs;ed <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;olutum e&longs;t. </s><s>ex quo concludit parteis reliquas &agrave; corde minim&egrave; <lb/>procreari. </s><s>&longs;ic &longs;cribens. <foreign lang="greek">lo/gos de\ tou/tou, o(ti <gap/>o\ tou_ e)nhelexei/a o)/ntos, to\ diwamei o)\n ginetai, e)n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi_s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s><s><foreign lang="">w(se de/oi to\ ei)_dos kai\ tiw\ mozfiw\ e)n e)kei\nw| ei)_nai, o(i\on e)n th_| kaz&shy;<lb/>dia to\tou_ h(patos. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s><s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s><s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s><s>quapp <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s><s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s><s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s><s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(_spez de\ ta\ <gap/>(oo th_s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw_n o)zga/non, )<gap/>si\ de\ a)lhqe\ <lb/>sezon ei)pei_n dia\<gap/>h_s kinh/sews a)utwn, a)uth_ de\ e)si\n h( e)ne/zgeia th_s te/xnhs. </foreign></s><s><foreign lang="">h(demozfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s><s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s><s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s><s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s><s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s><s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,  <arrow.to.target n="marg1394"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">toi_s fu/sei h)\ te/xuh ginome\nois. </foreign></s><s><foreign lang="">w(se de/oi to\ ei)_dos kai\ tiw\ mozfiw\ e)n e)kei\nw| ei)_nai, o(i\on e)n th_| kaz&shy;<lb/>dia to\tou_ h(patos. </foreign></s><s><foreign lang="">kai\ a)/lws de\ a)/topos, kai\ plasmatias lo/gos</foreign>. </s><s>qu&aelig; &longs;ic exponuntur. </s><s>&ldquo;Ratio ver&ograve; <lb/>huius, quod ab eo quod e&longs;t actu, id quod e&longs;t pote&longs;tate fit in iis qu&aelig; natura vel arte fiunt. </s><s>quapp <lb/>&longs;peciem &amp; formam in illo ine&longs;&longs;e oporteret, vt in corde, epatis, c&ugrave;m c&aelig;teroquin ab&longs;urdus &longs;ermo <lb/>&amp; figmenti &longs;imilis &longs;it.&rdquo; H&icirc;c igitur habes tu formam e&longs;&longs;e in efficiente qu&aelig; &longs;ubiecto tradenda &longs;it, &amp; <lb/>perpetu&ograve; poni ab Ari&longs;t. </s><s>&longs;imilitudinem inter naturam &amp; artem. </s><s>quantum pertinet ad hoc offi&shy;<lb/>cium. </s><s>Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> po&longs;t paull&ograve; rur&longs;us eodem exemplo rem illu&longs;trat, &amp; confirmat &longs;ententiam no&shy;<lb/>&longs;tram, inquiens. <foreign lang="greek">w(_spez de\ ta\ <gap/>(oo th_s te\xnhs gino/mena gi\netai dia\ tw_n o)zga/non, )<gap/>si\ de\ a)lhqe\ <lb/>sezon ei)pei_n dia\<gap/>h_s kinh/sews a)utwn, a)uth_ de\ e)si\n h( e)ne/zgeia th_s te/xnhs. </foreign></s><s><foreign lang="">h(demozfh\ hwngino&shy;<lb/>me\non e)n a/lw ou(tos</foreign>, &amp; alia multa, qu&aelig; in eundem &longs;en&longs;um ab Ari&longs;t. </s><s>perpetu&ograve; &longs;cribuntur, quo&shy;<lb/>rum hic e&longs;t &longs;en&longs;us. </s><s>&ldquo;Quemadmodum ver&ograve; ea qu&aelig; fiunt ab arte, fiunt per organa: verius <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> di&shy;<lb/>xerimus per eorum motus, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;t artis ip&longs;ius operatio. </s><s>ars ver&ograve; forma eorum qu&aelig; fiunt in <lb/>alio.&rdquo; Sic. </s><s>Vides h&icirc;c tu Ari&longs;t. </s><s>ponere artem formam eorum qu&aelig; fiunt in alio, ide&longs;t, in &longs;ubiecto,
Line 7320 
Line 7320 
 <s><emph type="italics"/>Exploratur genus demonstrationis 7. Phy&longs;. Caput XVI<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Exploratur genus demonstrationis 7. Phy&longs;. Caput XVI<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>CONSEQVENS e&longs;t nunc, vt illud item perpendamus, cuius'nam generis &longs;it allata <expan abbr="dem&otilde;-&longs;tratio">demon&shy;<lb/>&longs;tratio</expan>, an'ne &agrave; &longs;igno, quemadmodum cen&longs;uit Auerro&euml;s, an etiam &agrave; cau&longs;&longs;a, veluti decreuit <lb/>Themi&longs;tius. </s><s>Ad&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> qui Themi&longs;tio faueant Auerrois auctoritate po&longs;thabita. </s><s>Sunt qui conen&shy;<lb/>tur vtrunque defendere. </s><s>Audiamus igitur ea qu&aelig; &longs;inguli dicunt, vt quid potius &longs;it, &longs;umere va&shy;<lb/>leamus. </s><s>Themi&longs;tius, quem vir acerrimi iudicij, &amp; <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> omnium &longs;ine controuer&longs;ia princeps <lb/>D. Thomas e&longs;t con&longs;ecutus, eam demon&longs;trationem e&longs;&longs;e duxit ex cau&longs;sis, atque illam quidem eiu&longs;&shy;<lb/> <s>CONSEQVENS e&longs;t nunc, vt illud item perpendamus, cuius'nam generis &longs;it allata <expan abbr="dem&otilde;-&longs;tratio">demon&shy;<lb/>&longs;tratio</expan>, an'ne &agrave; &longs;igno, quemadmodum cen&longs;uit Auerro&euml;s, an etiam &agrave; cau&longs;&longs;a, veluti decreuit <lb/>Themi&longs;tius. </s><s>Ad&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> qui Themi&longs;tio faueant Auerrois auctoritate po&longs;thabita. </s><s>Sunt qui conen&shy;<lb/>tur vtrunque defendere. </s><s>Audiamus igitur ea qu&aelig; &longs;inguli dicunt, vt quid potius &longs;it, &longs;umere va&shy;<lb/>leamus. </s><s>Themi&longs;tius, quem vir acerrimi iudicij, &amp; <expan abbr="Latinor&utilde;">Latinorum</expan> omnium &longs;ine controuer&longs;ia princeps <lb/>D. Thomas e&longs;t con&longs;ecutus, eam demon&longs;trationem e&longs;&longs;e duxit ex cau&longs;sis, atque illam quidem eiu&longs;&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1756"></arrow.to.target><lb/>modi, vt vim habeat o&longs;tendendi. </s><s>Auerro&euml;s contr&agrave; (hunc ver&ograve; &longs;equuntur AEgidius <expan abbr="atq.">atque</expan> Burleus) <lb/>eam &longs;tatuit &agrave; &longs;igno. </s><s>Adiecit etiam magnus ille philo&longs;ophus, eam ex illo genere e&longs;&longs;e, qu&aelig; collige&shy;<lb/>ret id quod fieri non pote&longs;t. </s><s>Cau&longs;&longs;am illi accipiebant, quia motus totius penderet &agrave; motu <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan>. <lb/></s><s>In eos inuehebantur AEgidius, &amp; Burleus hoc modo. </s><s>Quoniam demon&longs;tratio qu&aelig; &longs;truitur ex <lb/>cau&longs;sis, cau&longs;&longs;am &aelig;qualem effectui debet a&longs;&longs;umere. </s><s>atqui demon&longs;tratio no&longs;tra <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t huiu&longs;modi; <lb/>&longs;iquidem illud conclu&longs;um &longs;it. </s><s>Omne quod mouetur, ab alio moueri. </s><s>At medium illud etiam re&shy;<lb/>peritur in iis qu&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan> &agrave; &longs;eip&longs;is: etenim &amp; h&aelig;c manent ex quiete partis. </s><s>ide&ograve; <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ionis">conclu&longs;ionis</expan> op&shy;<lb/>po&longs;itum cum eodem antecedente con&longs;i&longs;tit. </s><s>Medium igitur mult&ograve; amplius qu&agrave;m ip&longs;a <expan abbr="c&otilde;clu&longs;io">conclu&longs;io</expan>. <lb/></s><s>Potuit h&aelig;c ratio tantum Apud Ludouicum Buccaferream, vt ip&longs;i cedens, tamet&longs;i <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> <lb/>cen&longs;uit e&longs;&longs;e ex cau&longs;&longs;a, <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> illi tribuerit, quia nihil e&longs;&longs;e po&longs;sit actu &longs;imul, &amp; pote&longs;tate proptere&agrave; <lb/>neque mouens &longs;imul, &amp; mobile. </s><s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um quondam reiecimus, eo di&shy;<lb/>mi&longs;&longs;o <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> de altera &longs;ecta dicamus. </s><s>Video ver&ograve; taleis rationeis ab interpretibus excogitatas quib. <lb/></s><s>duci poterit Auerro&euml;s ad credendum hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e &agrave; &longs;igno, vel quia re&longs;oluatur in ar&shy;<lb/>gumentum quo deducimur ad id quod fieri nequit: cen&longs;et <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ip&longs;e tale genus demon&longs;trationis <lb/> <arrow.to.target n="marg1756"></arrow.to.target><lb/>modi, vt vim habeat o&longs;tendendi. </s><s>Auerro&euml;s contr&agrave; (hunc ver&ograve; &longs;equuntur AEgidius <expan abbr="atq.">atque</expan> Burleus) <lb/>eam &longs;tatuit &agrave; &longs;igno. </s><s>Adiecit etiam magnus ille philo&longs;ophus, eam ex illo genere e&longs;&longs;e, qu&aelig; collige&shy;<lb/>ret id quod fieri non pote&longs;t. </s><s>Cau&longs;&longs;am illi accipiebant, quia motus totius penderet &agrave; motu <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan>. <lb/></s><s>In eos inuehebantur AEgidius, &amp; Burleus hoc modo. </s><s>Quoniam demon&longs;tratio qu&aelig; &longs;truitur ex <lb/>cau&longs;sis, cau&longs;&longs;am &aelig;qualem effectui debet a&longs;&longs;umere. </s><s>atqui demon&longs;tratio no&longs;tra <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t huiu&longs;modi; <lb/>&longs;iquidem illud conclu&longs;um &longs;it. </s><s>Omne quod mouetur, ab alio moueri. </s><s>At medium illud etiam re&shy;<lb/>peritur in iis qu&aelig; <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan> &agrave; &longs;eip&longs;is: etenim &amp; h&aelig;c manent ex quiete partis. </s><s>ide&ograve; <expan abbr="c&otilde;clu&longs;ionis">conclu&longs;ionis</expan> op&shy;<lb/>po&longs;itum cum eodem antecedente con&longs;i&longs;tit. </s><s>Medium igitur mult&ograve; amplius qu&agrave;m ip&longs;a <expan abbr="c&otilde;clu&longs;io">conclu&longs;io</expan>. <lb/></s><s>Potuit h&aelig;c ratio tantum Apud Ludouicum Buccaferream, vt ip&longs;i cedens, tamet&longs;i <expan abbr="dem&otilde;&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> <lb/>cen&longs;uit e&longs;&longs;e ex cau&longs;&longs;a, <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> illi tribuerit, quia nihil e&longs;&longs;e po&longs;sit actu &longs;imul, &amp; pote&longs;tate proptere&agrave; <lb/>neque mouens &longs;imul, &amp; mobile. </s><s>Ver&ugrave;m qu&ograve;d eiu&longs;modi progre&longs;&longs;um quondam reiecimus, eo di&shy;<lb/>mi&longs;&longs;o <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> de altera &longs;ecta dicamus. </s><s>Video ver&ograve; taleis rationeis ab interpretibus excogitatas <expan abbr="quib.">quibus</expan> <lb/></s><s>duci poterit Auerro&euml;s ad credendum hanc <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e &agrave; &longs;igno, vel quia re&longs;oluatur in ar&shy;<lb/>gumentum quo deducimur ad id quod fieri nequit: cen&longs;et <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ip&longs;e tale genus demon&longs;trationis <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1757"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e generatim &agrave; &longs;igno, vel qu&ograve;d ex pr&ecedil;dicatis quibu&longs;dam conflata &longs;it qu&ecedil; prim&ograve; non in&longs;unt nam <lb/>motus de toto concluditur: is ver&ograve; prius ine&longs;t in parte, vt in &longs;ubiecto: vel vt alij dixerunt, quia <lb/>non progrediatur ex cau&longs;sis, quoniam partis quies non e&longs;t cau&longs;&longs;a, cur totum &agrave; &longs;eip&longs;o primo non <lb/>moueatur. </s><s>Si mihi licet nunc dicere quod &longs;entio. </s><s>Non placent ea qu&aelig; ex Auerro&euml; <expan abbr="dic&utilde;tur">dicuntur</expan>: nam <lb/>multa committi video qu&aelig; &agrave; regulis dialecticis ab&longs;unt. </s><s>Primum, qu&ograve;d putant ab eo <expan abbr="nominand&atilde;">nominandam</expan> <lb/>e&longs;&longs;e demon&longs;trationem ex eo genere quod deducat ad id quod fieri <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pote&longs;t, quoniam eius pro&shy;<lb/>&longs;yllogi&longs;mi &longs;int eiu&longs;modi. </s><s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> prohibet propo&longs;itioneis categoricas, per tale <expan abbr="ration&utilde;">rationum</expan> genus de&shy;<lb/>mon&longs;trari, qu&aelig; tamen conficiant &longs;yllogi&longs;mum categoricum, non autem colligentem id quod <lb/>fieri nequit? </s><s>ab eo quod fieri nequit, quod in c&oacute;mplexione colligitur, demon&longs;tratio talis appel&shy;<lb/>latur: at h&ecedil;c in pro&longs;yllogi&longs;mo continet id quod fieri nequit, vel illo auctore. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&ograve;d di&shy;<lb/>citur aliquam <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationem">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e &agrave; &longs;igno, quia terminetur eo quod non pote&longs;t e&longs;&longs;e, quid habet <lb/>hoc nece&longs;sitatis? </s><s>Sed, vt res h&aelig;c euidentior fiat, pauca qu&ecedil;dam de fide demon&longs;trationis illius exi&shy;<lb/>&longs;timo &longs;ubiicienda. </s><s>Compertum ergo e&longs;t illud, hanc demon&longs;trationem in ea principia tendere, <lb/>qu&aelig; &longs;unt iis oppo&longs;ita, &egrave; quibus conflatur demon&longs;tratio vera: at principia ver&ograve; demon&longs;trationis, <lb/>ita nobis per&longs;picua <expan abbr="credita&qacute;">creditaque</expan>. </s><s>e&longs;&longs;e debent, vt ex eorum lumine &amp; fide reliqua no&longs;camus, &amp; creda&shy; <arrow.to.target n="marg1757"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e generatim &agrave; &longs;igno, vel qu&ograve;d ex pr&ecedil;dicatis quibu&longs;dam conflata &longs;it qu&ecedil; prim&ograve; non in&longs;unt nam <lb/>motus de toto concluditur: is ver&ograve; prius ine&longs;t in parte, vt in &longs;ubiecto: vel vt alij dixerunt, quia <lb/>non progrediatur ex cau&longs;sis, quoniam partis quies non e&longs;t cau&longs;&longs;a, cur totum &agrave; &longs;eip&longs;o primo non <lb/>moueatur. </s><s>Si mihi licet nunc dicere quod &longs;entio. </s><s>Non placent ea qu&aelig; ex Auerro&euml; <expan abbr="dic&utilde;tur">dicuntur</expan>: nam <lb/>multa committi video qu&aelig; &agrave; regulis dialecticis ab&longs;unt. </s><s>Primum, qu&ograve;d putant ab eo <expan abbr="nominand&atilde;">nominandam</expan> <lb/>e&longs;&longs;e demon&longs;trationem ex eo genere quod deducat ad id quod fieri <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pote&longs;t, quoniam eius pro&shy;<lb/>&longs;yllogi&longs;mi &longs;int eiu&longs;modi. </s><s>quid <expan abbr=".n.">enim</expan> prohibet propo&longs;itioneis categoricas, per tale <expan abbr="ration&utilde;">rationum</expan> genus de&shy;<lb/>mon&longs;trari, qu&aelig; tamen conficiant &longs;yllogi&longs;mum categoricum, non autem colligentem id quod <lb/>fieri nequit? </s><s>ab eo quod fieri nequit, quod in c&oacute;mplexione colligitur, demon&longs;tratio talis appel&shy;<lb/>latur: at h&ecedil;c in pro&longs;yllogi&longs;mo continet id quod fieri nequit, vel illo auctore. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; qu&ograve;d di&shy;<lb/>citur aliquam <expan abbr="dem&otilde;&longs;trationem">demon&longs;trationem</expan> e&longs;&longs;e &agrave; &longs;igno, quia terminetur eo quod non pote&longs;t e&longs;&longs;e, quid habet <lb/>hoc nece&longs;sitatis? </s><s>Sed, vt res h&aelig;c euidentior fiat, pauca qu&ecedil;dam de fide demon&longs;trationis illius exi&shy;<lb/>&longs;timo &longs;ubiicienda. </s><s>Compertum ergo e&longs;t illud, hanc demon&longs;trationem in ea principia tendere, <lb/>qu&aelig; &longs;unt iis oppo&longs;ita, &egrave; quibus conflatur demon&longs;tratio vera: at principia ver&ograve; demon&longs;trationis, <lb/>ita nobis per&longs;picua <expan abbr="credita&qacute;">creditaque</expan>. </s><s>e&longs;&longs;e debent, vt ex eorum lumine &amp; fide reliqua no&longs;camus, &amp; creda&shy;
 <pb pagenum="262"/>mus qu&aelig; profici&longs;cuntur ab ip&longs;is, tum etiam qu&ograve;d iis oppo&longs;ita &egrave; quibus fit &longs;yllogi&longs;mus contrari&aelig; <lb/> <pb pagenum="262"/>mus qu&aelig; profici&longs;cuntur ab ip&longs;is, tum etiam qu&ograve;d iis oppo&longs;ita &egrave; quibus fit &longs;yllogi&longs;mus contrari&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1758"></arrow.to.target><lb/>deceptionis, fal&longs;a &longs;int. </s><s>Quare, qu&ograve;d hoc fieri non po&longs;&longs;e cogno&longs;camus, in quod nos ea demon&longs;tra&shy;<lb/>tio deducit, id totum a&longs;&longs;ecuti &longs;umus eius beneficio quod nouimus e&longs;&longs;e verum &amp; nece&longs;&longs;arium; <lb/>non &longs;ecus &agrave;c c&ugrave;m percipimus obliquum beneficio recti. </s><s>Ita fit, vt h&ecedil;c demon&longs;tratio fidem impe&shy;<lb/>tret &agrave; principiis rect&ecedil; demon&longs;trationis. </s><s>Quamobrem &longs;i ex illis exi&longs;tit demon&longs;tratio per cau&longs;&longs;am; <lb/>ergo &amp; ea qu&aelig; ducit ad id quod fieri nequit, ex cau&longs;sis e&longs;&longs;e poterit. </s><s>Po&longs;&longs;um ad hoc confirman&shy;<lb/>dum vti Ari&longs;totelis auctoritate <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui idem e&longs;&longs;e &longs;crip&longs;it vti recta demon&longs;tratione, atque illa qu&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg1758"></arrow.to.target><lb/>deceptionis, fal&longs;a &longs;int. </s><s>Quare, qu&ograve;d hoc fieri non po&longs;&longs;e cogno&longs;camus, in quod nos ea demon&longs;tra&shy;<lb/>tio deducit, id totum a&longs;&longs;ecuti &longs;umus eius beneficio quod nouimus e&longs;&longs;e verum &amp; nece&longs;&longs;arium; <lb/>non &longs;ecus &agrave;c c&ugrave;m percipimus obliquum beneficio recti. </s><s>Ita fit, vt h&ecedil;c demon&longs;tratio fidem impe&shy;<lb/>tret &agrave; principiis rect&ecedil; demon&longs;trationis. </s><s>Quamobrem &longs;i ex illis exi&longs;tit demon&longs;tratio per cau&longs;&longs;am; <lb/>ergo &amp; ea qu&aelig; ducit ad id quod fieri nequit, ex cau&longs;sis e&longs;&longs;e poterit. </s><s>Po&longs;&longs;um ad hoc confirman&shy;<lb/>dum vti Ari&longs;totelis auctoritate <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui idem e&longs;&longs;e &longs;crip&longs;it vti recta demon&longs;tratione, atque illa qu&aelig; <lb/>
Line 7547 
Line 7547 
 <s>VENIAMVS ad eos nunc, qui putant e&longs;&longs;e reponendum e&longs;&longs;e in modis, non autem in reb. <lb/></s><s>vt &longs;uperiores philo&longs;ophi, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;e quidem modum quo res extra nihilum exi&longs;tunt, vel ex&shy;<lb/>tra &longs;uas cau&longs;&longs;as, efficientem &longs;cilicet in qua &longs;unt, vt in pote&longs;tate agendi, &amp; materiam in qua &longs;unt, <lb/>vt in pote&longs;tate patiendi. </s><s>Ver&ugrave;m, quia non omnium cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt, &longs;ed e&longs;t qu&ecedil;dam cau&longs;&longs;a, <expan abbr="atq.">atque</expan> il&shy;<lb/>la quidem prima de qua mente concipi non pote&longs;t, e&longs;&longs;e extra cau&longs;&longs;as, eam conditionem re&longs;trin&shy;<lb/>gunt tribuentes illud reb. genitis, aut ad &longs;ummum ab alio pendentib. in prima talem notionem <lb/>ponunt eius quod e&longs;t e&longs;&longs;e, quatenus .&longs;. </s><s>&longs;unt extra <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> genus effectus. </s><s>H&icirc;c ego propter auctorita&shy;<lb/>tem <expan abbr="doctor&utilde;">doctorum</expan> quos &longs;emper admiratus &longs;um, <expan abbr="veni&atilde;">veniam</expan> facil&egrave; pro veritate impetrabo, &longs;iquid <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> dixe&shy;<lb/>rim. </s><s>Tu interim <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> h&aelig;c futura &longs;unt, qu&aelig;&longs;o in <expan abbr="bon&atilde;">bonam</expan> partem accipias. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; h&aelig;c gra&shy;<lb/>tis &longs;umant, <expan abbr="neq.">neque</expan> rationem <expan abbr="affer&atilde;t">afferant</expan>, cur ita decreuerint, nos ad po&longs;itionis huiu&longs;ce per&longs;crutationem <lb/>proxim&egrave; conferemus. </s><s>Ille igitur qui <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> notionem entis proponit, inferre videtur quandam ha&shy;<lb/>bitudinem eius, quod e&longs;t, ad &longs;uas cau&longs;&longs;as. </s><s>quare nulla ip&longs;ius e&longs;&longs;e notio <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e ab&longs;oluta. </s><s>&amp; tamen <lb/> <s>VENIAMVS ad eos nunc, qui putant e&longs;&longs;e reponendum e&longs;&longs;e in modis, non autem in reb. <lb/></s><s>vt &longs;uperiores philo&longs;ophi, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;e quidem modum quo res extra nihilum exi&longs;tunt, vel ex&shy;<lb/>tra &longs;uas cau&longs;&longs;as, efficientem &longs;cilicet in qua &longs;unt, vt in pote&longs;tate agendi, &amp; materiam in qua &longs;unt, <lb/>vt in pote&longs;tate patiendi. </s><s>Ver&ugrave;m, quia non omnium cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt, &longs;ed e&longs;t qu&ecedil;dam cau&longs;&longs;a, <expan abbr="atq.">atque</expan> il&shy;<lb/>la quidem prima de qua mente concipi non pote&longs;t, e&longs;&longs;e extra cau&longs;&longs;as, eam conditionem re&longs;trin&shy;<lb/>gunt tribuentes illud reb. genitis, aut ad &longs;ummum ab alio pendentib. in prima talem notionem <lb/>ponunt eius quod e&longs;t e&longs;&longs;e, quatenus .&longs;. </s><s>&longs;unt extra <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> genus effectus. </s><s>H&icirc;c ego propter auctorita&shy;<lb/>tem <expan abbr="doctor&utilde;">doctorum</expan> quos &longs;emper admiratus &longs;um, <expan abbr="veni&atilde;">veniam</expan> facil&egrave; pro veritate impetrabo, &longs;iquid <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan> dixe&shy;<lb/>rim. </s><s>Tu interim <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> h&aelig;c futura &longs;unt, qu&aelig;&longs;o in <expan abbr="bon&atilde;">bonam</expan> partem accipias. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; h&aelig;c gra&shy;<lb/>tis &longs;umant, <expan abbr="neq.">neque</expan> rationem <expan abbr="affer&atilde;t">afferant</expan>, cur ita decreuerint, nos ad po&longs;itionis huiu&longs;ce per&longs;crutationem <lb/>proxim&egrave; conferemus. </s><s>Ille igitur qui <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> notionem entis proponit, inferre videtur quandam ha&shy;<lb/>bitudinem eius, quod e&longs;t, ad &longs;uas cau&longs;&longs;as. </s><s>quare nulla ip&longs;ius e&longs;&longs;e notio <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e ab&longs;oluta. </s><s>&amp; tamen <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1816"></arrow.to.target><lb/>nouimus eorum qu&aelig; &longs;unt, nonnulla e&longs;&longs;e &amp; concipi vt ab&longs;oluta, qu&aelig;dam ver&ograve; c&ugrave;m habitudine. <lb/></s><s>Neque tu mihi h&icirc;c opponas, &longs;ub&longs;tantiarum <expan abbr="&longs;implici&utilde;">&longs;implicium</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ab&longs;olut&atilde;">ab&longs;olutam</expan> notione &longs;ol&ugrave;m; at non &agrave; nob. <lb/></s><s>ita concipi, &longs;ed cum habitudine perpetu&ograve;. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> &longs;atis e&longs;&longs;et, &longs;i illius ratio po&longs;&longs;et e&longs;&longs;e ab&longs;oluta &longs;ua&shy;<lb/>pte natura. </s><s>Tum item, quia licet <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> nob. </s><s>ab&longs;olut&egrave; &longs;ub&longs;tantiam no&longs;cere, &longs;i ea prior e&longs;t accidente <lb/>notitia, natura, &amp; tempore, erit <expan abbr=".n.">enim</expan> aliquod in&longs;tans, vel natur&aelig;, vel temporis quo &longs;ub&longs;tantia per &longs;e <lb/>ip&longs;am, quantum .&longs;. </s><s>&egrave; principiis internis exi&longs;tit, vt &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e offert, menti no&longs;tr&aelig; pr&aelig;&longs;entetur; <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>illa erit ab&longs;oluta cognitio. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; illorum notio qu&aelig; inter &longs;e re&longs;piciunt; antecederer notioni <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig;; &longs;ic prius no&longs;ceretur attributum, qu&agrave;m fundamentum: &amp; tamen prius no&longs;cimus e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="Socrrat&etilde;">Socrratem</expan>, deinde filios'ne habeat, aut di&longs;cipulos. </s><s>Necnon prima notio eius quod e&longs;t, incohata e&longs;t, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> confu&longs;a, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s><s>&longs;implex &amp; vna. </s><s>atqui c&ugrave;m ea habitudine, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;implex, neque vna mihi <lb/>videtur. </s><s>Ergo <expan abbr="neq.">neque</expan> illa erit eius notio prima. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item e&longs;t ad <expan abbr="me&utilde;">meum</expan> &longs;en&longs;um, <expan abbr="atq.">atque</expan> ad illud &longs;ynce&shy;<lb/>rum &amp; &longs;ubtile <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, qu&ograve;d re&longs;pondeas illam <expan abbr="pendenti&atilde;">pendentiam</expan> facere aliquam notionem complexam, <lb/>vt c&ugrave;m accidens <expan abbr="concret&utilde;">concretum</expan> concipitur, aut c&ugrave;m alterius e&longs;&longs;e dicitur id quod re&longs;picit alterum, velut <lb/>&longs;i dicam Franci&longs;ci famulus; qu&aelig; tamen citra <expan abbr="en&utilde;ciation&etilde;">enunciationem</expan> con&longs;i&longs;tat, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;implex habeatur;  <arrow.to.target n="marg1816"></arrow.to.target><lb/>nouimus eorum qu&aelig; &longs;unt, nonnulla e&longs;&longs;e &amp; concipi vt ab&longs;oluta, qu&aelig;dam ver&ograve; c&ugrave;m habitudine. <lb/></s><s>Neque tu mihi h&icirc;c opponas, &longs;ub&longs;tantiarum <expan abbr="&longs;implici&utilde;">&longs;implicium</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ab&longs;olut&atilde;">ab&longs;olutam</expan> notione &longs;ol&ugrave;m; at non &agrave; nob. <lb/></s><s>ita concipi, &longs;ed cum habitudine perpetu&ograve;. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> &longs;atis e&longs;&longs;et, &longs;i illius ratio po&longs;&longs;et e&longs;&longs;e ab&longs;oluta &longs;ua&shy;<lb/>pte natura. </s><s>Tum item, quia licet <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> nob. </s><s>ab&longs;olut&egrave; &longs;ub&longs;tantiam no&longs;cere, &longs;i ea prior e&longs;t accidente <lb/>notitia, natura, &amp; tempore, erit <expan abbr=".n.">enim</expan> aliquod in&longs;tans, vel natur&aelig;, vel temporis quo &longs;ub&longs;tantia per &longs;e <lb/>ip&longs;am, quantum .&longs;. </s><s>&egrave; principiis internis exi&longs;tit, vt &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e offert, menti no&longs;tr&aelig; pr&aelig;&longs;entetur; <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>illa erit ab&longs;oluta cognitio. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; illorum notio qu&aelig; inter &longs;e re&longs;piciunt; antecederer notioni <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig;; &longs;ic prius no&longs;ceretur attributum, qu&agrave;m fundamentum: &amp; tamen prius no&longs;cimus e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="Socrrat&etilde;">Socrratem</expan>, deinde filios'ne habeat, aut di&longs;cipulos. </s><s>Necnon prima notio eius quod e&longs;t, incohata e&longs;t, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> confu&longs;a, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. </s><s>&longs;implex &amp; vna. </s><s>atqui c&ugrave;m ea habitudine, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;implex, neque vna mihi <lb/>videtur. </s><s>Ergo <expan abbr="neq.">neque</expan> illa erit eius notio prima. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item e&longs;t ad <expan abbr="me&utilde;">meum</expan> &longs;en&longs;um, <expan abbr="atq.">atque</expan> ad illud &longs;ynce&shy;<lb/>rum &amp; &longs;ubtile <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, qu&ograve;d re&longs;pondeas illam <expan abbr="pendenti&atilde;">pendentiam</expan> facere aliquam notionem complexam, <lb/>vt c&ugrave;m accidens <expan abbr="concret&utilde;">concretum</expan> concipitur, aut c&ugrave;m alterius e&longs;&longs;e dicitur id quod re&longs;picit alterum, velut <lb/>&longs;i dicam Franci&longs;ci famulus; qu&aelig; tamen citra <expan abbr="en&utilde;ciation&etilde;">enunciationem</expan> con&longs;i&longs;tat, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;implex habeatur;
 <pb pagenum="275"/> <pb pagenum="275"/>
 <arrow.to.target n="marg1817"></arrow.to.target><lb/>quia non erit illa prima informatio, <expan abbr="notio&qacute;">notioque</expan>. </s><s>entis qu&aelig; e&longs;t cum pendentia, &longs;ed po&longs;terior; nos <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>qu&ecedil;rimus h&icirc;c de prima. </s><s>prius enim no&longs;citur homo &amp; c&ecedil;lum; deinde no&longs;citur habeat'ne <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <lb/>efficientem, aut finem: addo item materiam, &amp; nonnunquam id quod e&longs;t, e&longs;&longs;e cogno&longs;citur, latet <lb/>autem habeat'ne illa cau&longs;&longs;arum genera, &amp; e&longs;t demon&longs;trabile, non per&longs;picuum. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; notio <lb/>i&longs;ta non e&longs;&longs;et prior quo ad nos, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illi efficientis notio pr&aelig;cederet; &amp;, quod mult&ograve; peius e&longs;t, <lb/>materi&aelig; &amp; pote&longs;tatis de quib. e&longs;&longs;e angu&longs;tiore men&longs;ura pr&ecedil;dicatur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i fatearis ea cogno&longs;ci, <lb/>vt &longs;unt; ide&ograve; nihil antecedere notiti&aelig; illius quod e&longs;t. </s><s>Tum qu&aelig;ro qu&aelig;'nam &longs;it i&longs;ta notio. </s><s>Si, vt <lb/>&longs;unt extra &longs;uas cau&longs;&longs;as, &amp; de <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> notione &longs;ecundo loco percunctabor. </s><s>Sic qu&ecedil;&longs;tio progredietur <lb/>in immen&longs;um. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i <expan abbr="quempi&atilde;">quempiam</expan> alium <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> excogitaueris: ergo erit aliqua notio eius quod <lb/>e&longs;t mult&ograve; &longs;implicior &amp; prior, qu&agrave;m illius quod <expan abbr="noti&longs;sim&utilde;">noti&longs;simum</expan> nob. </s><s>con&longs;tituimus. </s><s>Accedit eodem, quae<lb/>c&ugrave;m ita dicitur e&longs;&longs;e, &longs;ignificatur <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> e&longs;&longs;e extra &longs;uas cau&longs;&longs;as: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> accidenti pr&ecedil;ponitur om&shy;<lb/>nibus modis. </s><s>Ergo non erit prima notio &longs;ub&longs;tanti&aelig; confu&longs;a, &longs;ed tum re&longs;oluta erit in alia princi&shy;<lb/>pia, cui natura perpetu&ograve; reclamat, qu&ecedil; nobis ingenuit <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> qua &agrave; confu&longs;is ad di&longs;tincta progredere&shy;<lb/>mur. </s><s>Adde etiam, quae modo &longs;upponitur aliqua notio prior, eius .&longs;. </s><s>qu&ecedil; e&longs;t rei cuius e&longs;t modus. </s><s><expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> <lb/>qu&aelig;ro, qu&aelig; &longs;it rei notio, an'ne vt e&longs;t? </s><s>Tum aut hic e&longs;t modus, &amp; &longs;ic in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> qu&aelig;&longs;tio procedet, <lb/>aut alia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> erit notio eius, &amp; nobis prior, qu&agrave;m eius quod e&longs;t, &amp; qu&agrave;m illa qu&ecedil; &agrave; nobis prima <lb/> <arrow.to.target n="marg1817"></arrow.to.target><lb/>quia non erit illa prima informatio, <expan abbr="notio&qacute;">notioque</expan>. </s><s>entis qu&aelig; e&longs;t cum pendentia, &longs;ed po&longs;terior; nos <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>qu&ecedil;rimus h&icirc;c de prima. </s><s>prius enim no&longs;citur homo &amp; c&ecedil;lum; deinde no&longs;citur habeat'ne <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> <lb/>efficientem, aut finem: addo item materiam, &amp; nonnunquam id quod e&longs;t, e&longs;&longs;e cogno&longs;citur, latet <lb/>autem habeat'ne illa cau&longs;&longs;arum genera, &amp; e&longs;t demon&longs;trabile, non per&longs;picuum. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; notio <lb/>i&longs;ta non e&longs;&longs;et prior quo ad nos, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illi efficientis notio pr&aelig;cederet; &amp;, quod mult&ograve; peius e&longs;t, <lb/>materi&aelig; &amp; pote&longs;tatis de <expan abbr="quib.">quibus</expan> e&longs;&longs;e angu&longs;tiore men&longs;ura pr&ecedil;dicatur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i fatearis ea cogno&longs;ci, <lb/>vt &longs;unt; ide&ograve; nihil antecedere notiti&aelig; illius quod e&longs;t. </s><s>Tum qu&aelig;ro qu&aelig;'nam &longs;it i&longs;ta notio. </s><s>Si, vt <lb/>&longs;unt extra &longs;uas cau&longs;&longs;as, &amp; de <expan abbr="illar&utilde;">illarum</expan> notione &longs;ecundo loco percunctabor. </s><s>Sic qu&ecedil;&longs;tio progredietur <lb/>in immen&longs;um. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i <expan abbr="quempi&atilde;">quempiam</expan> alium <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> excogitaueris: ergo erit aliqua notio eius quod <lb/>e&longs;t mult&ograve; &longs;implicior &amp; prior, qu&agrave;m illius quod <expan abbr="noti&longs;sim&utilde;">noti&longs;simum</expan> nob. </s><s>con&longs;tituimus. </s><s>Accedit eodem, quae<lb/>c&ugrave;m ita dicitur e&longs;&longs;e, &longs;ignificatur <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> e&longs;&longs;e extra &longs;uas cau&longs;&longs;as: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> accidenti pr&ecedil;ponitur om&shy;<lb/>nibus modis. </s><s>Ergo non erit prima notio &longs;ub&longs;tanti&aelig; confu&longs;a, &longs;ed tum re&longs;oluta erit in alia princi&shy;<lb/>pia, cui natura perpetu&ograve; reclamat, qu&ecedil; nobis ingenuit <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> qua &agrave; confu&longs;is ad di&longs;tincta progredere&shy;<lb/>mur. </s><s>Adde etiam, quae modo &longs;upponitur aliqua notio prior, eius .&longs;. </s><s>qu&ecedil; e&longs;t rei cuius e&longs;t modus. </s><s><expan abbr="N&utilde;c">Nunc</expan> <lb/>qu&aelig;ro, qu&aelig; &longs;it rei notio, an'ne vt e&longs;t? </s><s>Tum aut hic e&longs;t modus, &amp; &longs;ic in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> qu&aelig;&longs;tio procedet, <lb/>aut alia <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> erit notio eius, &amp; nobis prior, qu&agrave;m eius quod e&longs;t, &amp; qu&agrave;m illa qu&ecedil; &agrave; nobis prima <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1818"></arrow.to.target><lb/>po&longs;ita e&longs;t. </s><s>Sed e&longs;to, &longs;it modus form&aelig;, quia .&longs;. </s><s>illud e&longs;&longs;e obiiciat nobis <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non &longs;impliciter, &longs;ed vt <lb/>in materia: quid, &longs;i <expan abbr="c&otilde;feratur">conferatur</expan> c&ugrave;m reip&longs;a cui tribuitur e&longs;&longs;e? </s><s>erit'ne modus eius an aliud <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>? <lb/></s><s>profect&ograve; par&ugrave;m &longs;e explicare videntur huius &longs;ententi&aelig; patroni. </s><s>Sed videamus ob&longs;ecro quod ip&longs;i <lb/>de &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; cognitione decreuerint. </s><s>Vt volunt, ex eo cogno&longs;citur, quae &longs;it extra omne ge&shy;<lb/>nus effecti. </s><s>E&longs;t'ne h&aelig;c prima <expan abbr="rudi&longs;&qacute;">rudi&longs;que</expan>. </s><s>illius notitia quod e&longs;t? </s><s>Minim&egrave; profect&ograve;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> tales &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; &longs;unt nobis ignot&aelig;, <expan abbr="neq.">neque</expan> mon&longs;trat vllo modo &longs;en&longs;us, quae &longs;int. </s><s>E&longs;t'ne forta&longs;&longs;e di&longs;tincta? </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <lb/>hoc etiam: quia quicquid &longs;it de veritate, nulla e&longs;t alia via &agrave; Peripateticis v&longs;urpata qua <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> <lb/>&longs;eparat&aelig; notitiam adipi&longs;ci valeamus, qu&agrave;m motus. </s><s>Sed notio primi motus ducit nos in primum <lb/><expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, propter relationem mobilis ad mouens: <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> &longs;impliciter relinquit methodus <expan abbr="m&etilde;ti">menti</expan> <lb/>perfect&aelig; quam <expan abbr="adept&atilde;">adeptam</expan> vocant. </s><s>Atqui foret alia via qua manuduceremur in eius &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <expan abbr="cogni-tion&etilde;">cogni&shy;<lb/>tionem</expan>, qu&agrave;m motus, &longs;i qu&agrave; extra <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> effectum conciperetur. </s><s>Pr&aelig;terquam qu&ograve;d illa notio re&longs;ol&shy;<lb/>uitur in <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> notionem qu&aelig; nobis &amp; natura prior e&longs;t, nempe in notionem primi: <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> factum e&longs;t, <lb/>vt ex notione <expan abbr="primor&utilde;">primorum</expan> contrariorum Ari&longs;toteles inferret ea non fieri ex aliis, neque ex &longs;e&longs;e vici&longs;&shy;<lb/>&longs;im, &longs;ed alia ex ip&longs;is. </s><s>Ide&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> antequ&agrave;m no&longs;camus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &longs;eparatam, habuimus eius <lb/> <arrow.to.target n="marg1818"></arrow.to.target><lb/>po&longs;ita e&longs;t. </s><s>Sed e&longs;to, &longs;it modus form&aelig;, quia .&longs;. </s><s>illud e&longs;&longs;e obiiciat nobis <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> non &longs;impliciter, &longs;ed vt <lb/>in materia: quid, &longs;i <expan abbr="c&otilde;feratur">conferatur</expan> c&ugrave;m reip&longs;a cui tribuitur e&longs;&longs;e? </s><s>erit'ne modus eius an aliud <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan>? <lb/></s><s>profect&ograve; par&ugrave;m &longs;e explicare videntur huius &longs;ententi&aelig; patroni. </s><s>Sed videamus ob&longs;ecro quod ip&longs;i <lb/>de &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;eparat&aelig; cognitione decreuerint. </s><s>Vt volunt, ex eo cogno&longs;citur, quae &longs;it extra omne ge&shy;<lb/>nus effecti. </s><s>E&longs;t'ne h&aelig;c prima <expan abbr="rudi&longs;&qacute;">rudi&longs;que</expan>. </s><s>illius notitia quod e&longs;t? </s><s>Minim&egrave; profect&ograve;, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> tales &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; &longs;unt nobis ignot&aelig;, <expan abbr="neq.">neque</expan> mon&longs;trat vllo modo &longs;en&longs;us, quae &longs;int. </s><s>E&longs;t'ne forta&longs;&longs;e di&longs;tincta? </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <lb/>hoc etiam: quia quicquid &longs;it de veritate, nulla e&longs;t alia via &agrave; Peripateticis v&longs;urpata qua <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> <lb/>&longs;eparat&aelig; notitiam adipi&longs;ci valeamus, qu&agrave;m motus. </s><s>Sed notio primi motus ducit nos in primum <lb/><expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, propter relationem mobilis ad mouens: <expan abbr="e&longs;&longs;enti&atilde;">e&longs;&longs;entiam</expan> &longs;impliciter relinquit methodus <expan abbr="m&etilde;ti">menti</expan> <lb/>perfect&aelig; quam <expan abbr="adept&atilde;">adeptam</expan> vocant. </s><s>Atqui foret alia via qua manuduceremur in eius &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <expan abbr="cogni-tion&etilde;">cogni&shy;<lb/>tionem</expan>, qu&agrave;m motus, &longs;i qu&agrave; extra <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> effectum conciperetur. </s><s>Pr&aelig;terquam qu&ograve;d illa notio re&longs;ol&shy;<lb/>uitur in <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> notionem qu&aelig; nobis &amp; natura prior e&longs;t, nempe in notionem primi: <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> factum e&longs;t, <lb/>vt ex notione <expan abbr="primor&utilde;">primorum</expan> contrariorum Ari&longs;toteles inferret ea non fieri ex aliis, neque ex &longs;e&longs;e vici&longs;&shy;<lb/>&longs;im, &longs;ed alia ex ip&longs;is. </s><s>Ide&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> antequ&agrave;m no&longs;camus e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &longs;eparatam, habuimus eius <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1819"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>: addo item, <expan abbr="atq.">atque</expan> illam <expan abbr="c&otilde;plexam">complexam</expan>, nimirum. </s><s>qu&ograve;d ille qui conuenit c&ecedil;lum, &longs;it primus mo&shy;<lb/>tor. </s><s>Et plan&egrave; quanuis conceptio rei &longs;implicis &longs;it prim&ugrave;m mentis officium, ea res e&longs;t compo&longs;ita &amp; <lb/>materiata, qu&aelig; confus&egrave; note&longs;cit. </s><s>abhorrent ab eiu&longs;modi officio &longs;eparata, proptereaqu&ograve;d eorum <lb/>notitia di&longs;tincta e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> flagitat tertium munus quod e&longs;t ratiocinari: hoc ver&ograve; e&longs;t ex effe&shy;<lb/>ctu, &amp; po&longs;teriorib. ex quo &longs;altem &longs;yllogi&longs;mo hypothetico inferimus: vt puta, Si e&longs;t primus mo&shy;<lb/>tus, e&longs;t item primus motor. </s><s>Si primus motor; ergo &amp; Deus. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; &longs;it &longs;uapte natura motus <lb/>facta re&longs;olutione, tum per &longs;e ip&longs;um &longs;e menti no&longs;tr&aelig; pr&aelig;&longs;entat, vt nil clarius offerri po&longs;sit; atque <lb/>ade&ograve; vt in eius a&longs;pectu h&ecedil;be&longs;cat &amp; c&ecedil;cutiat: quia ver&ograve; idem ibi e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;e huius, vn&agrave; cum e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia, item e&longs;&longs;e cogno&longs;citur. </s><s>Quamobrem, c&ugrave;m qu&ecedil;ritur, an &longs;it Deus in methodo, qu&aelig;ritur an <lb/>&longs;it prima qu&aelig;dam cau&longs;&longs;a, &longs;eu <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> primum motus cum habitudine, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t. </s><s>Inde <lb/>interueniente mentis officio, &longs;ub&longs;tantia ip&longs;a &longs;eparata &longs;imul cum e&longs;&longs;entia &longs;ua percipitur. </s><s>Ergo non <lb/>ita cogno&longs;citur e&longs;&longs;e; quia &longs;it extra o&eacute;m effectum, &longs;ed per &longs;eip&longs;am &amp; ab&longs;olut&egrave; ea re&longs;olutione pr&aelig;&shy;<lb/>cedente quam paull&ograve; ante &longs;ignificauimus. </s><s>Quanuis autem in qu&aelig;&longs;tione &longs;it'ne res, cau&longs;&longs;a propo&shy;<lb/>natur ad <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan> in methodo; patet quid &longs;ibi velit eiu&longs;modi qu&aelig;&longs;tio. </s><s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a, ob quam <lb/> <arrow.to.target n="marg1819"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan>: addo item, <expan abbr="atq.">atque</expan> illam <expan abbr="c&otilde;plexam">complexam</expan>, nimirum. </s><s>qu&ograve;d ille qui conuenit c&ecedil;lum, &longs;it primus mo&shy;<lb/>tor. </s><s>Et plan&egrave; quanuis conceptio rei &longs;implicis &longs;it prim&ugrave;m mentis officium, ea res e&longs;t compo&longs;ita &amp; <lb/>materiata, qu&aelig; confus&egrave; note&longs;cit. </s><s>abhorrent ab eiu&longs;modi officio &longs;eparata, proptereaqu&ograve;d eorum <lb/>notitia di&longs;tincta e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> flagitat tertium munus quod e&longs;t ratiocinari: hoc ver&ograve; e&longs;t ex effe&shy;<lb/>ctu, &amp; po&longs;teriorib. ex quo &longs;altem &longs;yllogi&longs;mo hypothetico inferimus: vt puta, Si e&longs;t primus mo&shy;<lb/>tus, e&longs;t item primus motor. </s><s>Si primus motor; ergo &amp; Deus. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; &longs;it &longs;uapte natura motus <lb/>facta re&longs;olutione, tum per &longs;e ip&longs;um &longs;e menti no&longs;tr&aelig; pr&aelig;&longs;entat, vt nil clarius offerri po&longs;sit; atque <lb/>ade&ograve; vt in eius a&longs;pectu h&ecedil;be&longs;cat &amp; c&ecedil;cutiat: quia ver&ograve; idem ibi e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;e huius, vn&agrave; cum e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia, item e&longs;&longs;e cogno&longs;citur. </s><s>Quamobrem, c&ugrave;m qu&ecedil;ritur, an &longs;it Deus in methodo, qu&aelig;ritur an <lb/>&longs;it prima qu&aelig;dam cau&longs;&longs;a, &longs;eu <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> primum motus cum habitudine, vt &longs;&aelig;pe dictum e&longs;t. </s><s>Inde <lb/>interueniente mentis officio, &longs;ub&longs;tantia ip&longs;a &longs;eparata &longs;imul cum e&longs;&longs;entia &longs;ua percipitur. </s><s>Ergo non <lb/>ita cogno&longs;citur e&longs;&longs;e; quia &longs;it extra o&eacute;m effectum, &longs;ed per &longs;eip&longs;am &amp; ab&longs;olut&egrave; ea re&longs;olutione pr&aelig;&shy;<lb/>cedente quam paull&ograve; ante &longs;ignificauimus. </s><s>Quanuis autem in qu&aelig;&longs;tione &longs;it'ne res, cau&longs;&longs;a propo&shy;<lb/>natur ad <expan abbr="inquirend&utilde;">inquirendum</expan> in methodo; patet quid &longs;ibi velit eiu&longs;modi qu&aelig;&longs;tio. </s><s>e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> cau&longs;&longs;a, ob quam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1820"></arrow.to.target><lb/>res e&longs;t, ab eo differens, quod e&longs;&longs;e dicitur. </s><s>e&longs;t etiam qu&aelig;&longs;tio cau&longs;&longs;&aelig; an &longs;it, qu&aelig; e&longs;t <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> cum eo qd <lb/>e&longs;t. </s><s>vt c&ugrave;m qu&aelig;ritur de cau&longs;&longs;a &longs;impliciter, &longs;it'ne (quanquam id de ob&longs;curis qu&aelig;ritur, vt &longs;upra do&shy;<lb/>cuimus, c&ugrave;m meminimus, quemadmodum h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio pertineret ad naturam) vt, &longs;i qu&ecedil;ramus <lb/>an &longs;it animus, e&longs;t cau&longs;&longs;&aelig; qu&aelig;&longs;tio; quia <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t animo e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;e animum, qui &longs;ub ratione cau&longs;&longs;&aelig; <lb/><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &amp; ve&longs;tigatur. </s><s>Itaque cau&longs;&longs;&ecedil; qu&aelig;&longs;tio generalior e&longs;t, qu&agrave;m vt accipitur ab interpre&shy;<lb/>tibus 2. Po&longs;t. an &longs;it cau&longs;&longs;a, &amp; vt terminus, an etiam illud &longs;it &longs;impliciter, cui cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e contingit. <lb/></s><s>Ex his erg&ograve; concluditur e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &longs;eparatam propter vim methodi qu&aelig; captui no&longs;tro con&longs;u&shy;<lb/>lit, non <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo cogno&longs;ci ac tribui tali &longs;ub&longs;tanti&aelig; quo c&ecedil;teris reb. materia con&longs;tantib. tribui <lb/><expan abbr="cogno&longs;ci&qacute;">cogno&longs;cique</expan>. </s><s>&longs;olet. </s><s>Ita modum non e&longs;&longs;e credimus id quod e&longs;t, aut e&longs;&longs;e, quod no&longs;tra &aelig;tate nonnul&shy;<lb/>li cen&longs;uerunt. </s><s>Proinde ponamus in medio nunc, qu&aacute;m ne vocis propo&longs;it&aelig; notionem primam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e opinemur, &amp; explicemus <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ad quod'nam caput <expan abbr="referend&utilde;">referendum</expan> &longs;it e&longs;&longs;e, &longs;ub&longs;tantiam'ne, an <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/></s><s>quod &agrave; veteribus philo&longs;ophis &amp; ab iis qui nob. </s><s>antece&longs;&longs;erunt, longi&longs;simis di&longs;putationibus confe&shy;<lb/>ctum e&longs;t. </s><s>Sed ant&egrave; <expan abbr="n&utilde;nulla">nunnulla</expan> a&longs;&longs;umemus qu&aelig; nob. </s><s>aditum ad h&aelig;c percipienda recludant. </s><s>Prim&ugrave;m <lb/>ver&ograve; <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> de &longs;ignificatis huius vocis ens, vnde e&longs;&longs;e deriuatur. </s><s>Ea &longs;ic ab Ari&longs;totele di&longs;tri&shy;<lb/>buta legimus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quantum ad rem <expan abbr="no&longs;tr&atilde;">no&longs;tram</expan> &longs;pectat. </s><s>Etenim entia &amp; e&longs;&longs;e dicuntur, qu&aelig;cunque &longs;igni&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1820"></arrow.to.target><lb/>res e&longs;t, ab eo differens, quod e&longs;&longs;e dicitur. </s><s>e&longs;t etiam qu&aelig;&longs;tio cau&longs;&longs;&aelig; an &longs;it, qu&aelig; e&longs;t <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> cum eo qd <lb/>e&longs;t. </s><s>vt c&ugrave;m qu&aelig;ritur de cau&longs;&longs;a &longs;impliciter, &longs;it'ne (quanquam id de ob&longs;curis qu&aelig;ritur, vt &longs;upra do&shy;<lb/>cuimus, c&ugrave;m meminimus, quemadmodum h&aelig;c qu&aelig;&longs;tio pertineret ad naturam) vt, &longs;i qu&ecedil;ramus <lb/>an &longs;it animus, e&longs;t cau&longs;&longs;&aelig; qu&aelig;&longs;tio; quia <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t animo e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;e animum, qui &longs;ub ratione cau&longs;&longs;&aelig; <lb/><expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> &amp; ve&longs;tigatur. </s><s>Itaque cau&longs;&longs;&ecedil; qu&aelig;&longs;tio generalior e&longs;t, qu&agrave;m vt accipitur ab interpre&shy;<lb/>tibus 2. Po&longs;t. an &longs;it cau&longs;&longs;a, &amp; vt terminus, an etiam illud &longs;it &longs;impliciter, cui cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e contingit. <lb/></s><s>Ex his erg&ograve; concluditur e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> &longs;eparatam propter vim methodi qu&aelig; captui no&longs;tro con&longs;u&shy;<lb/>lit, non <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo cogno&longs;ci ac tribui tali &longs;ub&longs;tanti&aelig; quo c&ecedil;teris reb. materia con&longs;tantib. tribui <lb/><expan abbr="cogno&longs;ci&qacute;">cogno&longs;cique</expan>. </s><s>&longs;olet. </s><s>Ita modum non e&longs;&longs;e credimus id quod e&longs;t, aut e&longs;&longs;e, quod no&longs;tra &aelig;tate nonnul&shy;<lb/>li cen&longs;uerunt. </s><s>Proinde ponamus in medio nunc, qu&aacute;m ne vocis propo&longs;it&aelig; notionem primam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e opinemur, &amp; explicemus <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ad quod'nam caput <expan abbr="referend&utilde;">referendum</expan> &longs;it e&longs;&longs;e, &longs;ub&longs;tantiam'ne, an <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/></s><s>quod &agrave; veteribus philo&longs;ophis &amp; ab iis qui nob. </s><s>antece&longs;&longs;erunt, longi&longs;simis di&longs;putationibus confe&shy;<lb/>ctum e&longs;t. </s><s>Sed ant&egrave; <expan abbr="n&utilde;nulla">nunnulla</expan> a&longs;&longs;umemus qu&aelig; nob. </s><s>aditum ad h&aelig;c percipienda recludant. </s><s>Prim&ugrave;m <lb/>ver&ograve; <expan abbr="di&longs;tinguend&utilde;">di&longs;tinguendum</expan> de &longs;ignificatis huius vocis ens, vnde e&longs;&longs;e deriuatur. </s><s>Ea &longs;ic ab Ari&longs;totele di&longs;tri&shy;<lb/>buta legimus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quantum ad rem <expan abbr="no&longs;tr&atilde;">no&longs;tram</expan> &longs;pectat. </s><s>Etenim entia &amp; e&longs;&longs;e dicuntur, qu&aelig;cunque &longs;igni&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1821"></arrow.to.target> <arrow.to.target n="marg1821"></arrow.to.target>
 <pb pagenum="276"/>ficant figur&ecedil; dictionis (ita <expan abbr=".n.">enim</expan> verto verba illa <foreign lang="greek">o(sapez shmai/nei ta\ sxh(mata th_s le/zews</foreign>. </s><s>cau&longs;&longs;am <lb/> <pb pagenum="276"/>ficant figur&ecedil; dictionis (ita <expan abbr=".n.">enim</expan> verto verba illa <foreign lang="greek">o(sapez shmai/nei ta\ sxh(mata th_s le/zews</foreign>. </s><s>cau&longs;&longs;am <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1822"></arrow.to.target><lb/>no&longs;tri con&longs;ilij po&longs;tmod&ograve; afferemus) hoc e&longs;t, decem categori&aelig; dicuntur entia &amp; e&longs;&longs;e. </s><s>Tum &longs;e&shy;<lb/>cund&ograve; ens &longs;ignificat id quod verum e&longs;t, quando .&longs;. </s><s>iis qu&aelig; &longs;unt in mente, aliquid in rerum natura <lb/>re&longs;pondet, &longs;iue id &longs;implex &longs;it, &longs;iue in complexione ponatur. </s><s>Po&longs;trem&ograve; e&longs;&longs;e bifariam dicitur actu .&longs;. <lb/></s><s>&amp; e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e. </s><s>Atque h&aelig;c ip&longs;ius entis &amp; e&longs;&longs;e &longs;ignificata perhibentur. </s><s>Nunc cau&longs;&longs;a reddenda e&longs;t <lb/>propterquam &longs;ic conuertimus ea verba qu&aelig; ad primum &longs;ignificatum pertinent. </s><s>Etenim didici&shy;<lb/>mus, voceis e&longs;&longs;e doctrin&aelig; in&longs;trumenta quib. ignari in ip&longs;am <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturam introducerentur: nam <lb/><expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> formas quoquo pacto &longs;ignificant. </s><s>Nunc &longs;iquis optim&egrave; <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> capita exploret, certi&longs;sim&egrave; quo&shy;<lb/>que cogno&longs;cet e&longs;&longs;e <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> rerum formulas quib. explicantur ea, qu&aelig; vocib. exprimi po&longs;&longs;unt, prout <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> decem &longs;unt modi quib. res ip&longs;a natura fabricauit. </s><s>vnde etiam ea qu&aelig; &longs;unt, hoc modo expo&shy;<lb/>&longs;uit Pr&ecedil;dicamentis Ari&longs;toteles. </s><s>Idem quoque 5. Met. illa &longs;ubiecit, ex quib. interpretatio no&longs;tra <lb/>confirmari po&longs;sit. </s><s>&longs;ubdit <expan abbr=".n.">enim</expan> &ldquo;Quoties <expan abbr=".n.">enim</expan> dicuntur (figur&aelig; dictionis) toties ip&longs;um e&longs;&longs;e &longs;ignificant. <lb/></s><s>Tum etiam mox.&rdquo; C&ugrave;m ergo eorum qu&aelig; pr&aelig;dicantur (&longs;unt ver&ograve; ea qu&aelig; vocibus exprimuntur) <lb/><expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> ip&longs;um quid e&longs;t &longs;ignificant &amp; reliqua. </s><s>horum cuique <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e &longs;ignificat. </s><s>Ex quo effi&shy;<lb/>citur, vt &longs;ub&longs;tantia &longs;it ens, &amp; qu&aelig; <expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan> qu&aelig; &agrave; figuris dictionis &longs;ignificantur. </s><s>Ergo tot modis e&longs;&longs;e <lb/>dicitur, quot &longs;unt pr&ecedil;dicamenta. </s><s>H&icirc;c credo te animaduertere primum <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> eius quod e&longs;t; <lb/>c&ugrave;m per figuras dictionis, ac pr&aelig;dicamenta &longs;it <expan abbr="di&longs;tribut&utilde;">di&longs;tributum</expan>, nihil aliud offerre nob. </s><s>qu&agrave;m pr&aelig;dica&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1822"></arrow.to.target><lb/>no&longs;tri con&longs;ilij po&longs;tmod&ograve; afferemus) hoc e&longs;t, decem categori&aelig; dicuntur entia &amp; e&longs;&longs;e. </s><s>Tum &longs;e&shy;<lb/>cund&ograve; ens &longs;ignificat id quod verum e&longs;t, quando .&longs;. </s><s>iis qu&aelig; &longs;unt in mente, aliquid in rerum natura <lb/>re&longs;pondet, &longs;iue id &longs;implex &longs;it, &longs;iue in complexione ponatur. </s><s>Po&longs;trem&ograve; e&longs;&longs;e bifariam dicitur actu .&longs;. <lb/></s><s>&amp; e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e. </s><s>Atque h&aelig;c ip&longs;ius entis &amp; e&longs;&longs;e &longs;ignificata perhibentur. </s><s>Nunc cau&longs;&longs;a reddenda e&longs;t <lb/>propterquam &longs;ic conuertimus ea verba qu&aelig; ad primum &longs;ignificatum pertinent. </s><s>Etenim didici&shy;<lb/>mus, voceis e&longs;&longs;e doctrin&aelig; in&longs;trumenta <expan abbr="quib.">quibus</expan> ignari in ip&longs;am <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturam introducerentur: nam <lb/><expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> formas quoquo pacto &longs;ignificant. </s><s>Nunc &longs;iquis optim&egrave; <expan abbr="voc&utilde;">vocum</expan> capita exploret, certi&longs;sim&egrave; quo&shy;<lb/>que cogno&longs;cet e&longs;&longs;e <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> rerum formulas <expan abbr="quib.">quibus</expan> explicantur ea, qu&aelig; vocib. exprimi po&longs;&longs;unt, prout <lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> decem &longs;unt modi <expan abbr="quib.">quibus</expan> res ip&longs;a natura fabricauit. </s><s>vnde etiam ea qu&aelig; &longs;unt, hoc modo expo&shy;<lb/>&longs;uit Pr&ecedil;dicamentis Ari&longs;toteles. </s><s>Idem quoque 5. Met. illa &longs;ubiecit, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> interpretatio no&longs;tra <lb/>confirmari po&longs;sit. </s><s>&longs;ubdit <expan abbr=".n.">enim</expan> &ldquo;Quoties <expan abbr=".n.">enim</expan> dicuntur (figur&aelig; dictionis) toties ip&longs;um e&longs;&longs;e &longs;ignificant. <lb/></s><s>Tum etiam mox.&rdquo; C&ugrave;m ergo eorum qu&aelig; pr&aelig;dicantur (&longs;unt ver&ograve; ea qu&aelig; vocibus exprimuntur) <lb/><expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> ip&longs;um quid e&longs;t &longs;ignificant &amp; reliqua. </s><s>horum cuique <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e &longs;ignificat. </s><s>Ex quo effi&shy;<lb/>citur, vt &longs;ub&longs;tantia &longs;it ens, &amp; qu&aelig; <expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan> qu&aelig; &agrave; figuris dictionis &longs;ignificantur. </s><s>Ergo tot modis e&longs;&longs;e <lb/>dicitur, quot &longs;unt pr&ecedil;dicamenta. </s><s>H&icirc;c credo te animaduertere primum <expan abbr="&longs;ignificat&utilde;">&longs;ignificatum</expan> eius quod e&longs;t; <lb/>c&ugrave;m per figuras dictionis, ac pr&aelig;dicamenta &longs;it <expan abbr="di&longs;tribut&utilde;">di&longs;tributum</expan>, nihil aliud offerre nob. </s><s>qu&agrave;m pr&aelig;dica&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1823"></arrow.to.target><lb/>menta ip&longs;a, nec in aliam <expan abbr="quampi&atilde;">quampiam</expan> notionem <expan abbr="c&otilde;munem">communem</expan> po&longs;&longs;e di&longs;&longs;olui. </s><s>Nam quicquid aut voce <lb/>exprimitur, aut in <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> cadit, fieri non <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, quin idem fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &egrave; <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamentis; nec aliquid <lb/>ab ip&longs;is aut re, aut mente &longs;eparari pote&longs;t. </s><s>Proinde nulla notio <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t omnib. <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;tis">pr&aelig;dicamentis</expan>; <lb/>&longs;ed ordo &longs;ol&ugrave;m pr&aelig;dicamentorum <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> illo &longs;ignificatur, quod e&longs;&longs;e generatim dicitur. </s><s>Idcir&shy;<lb/>co ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ponitur ens, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vniuocum. </s><s>Sed c&ugrave;m h&aelig;c nos partim libro priore tractauerimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab aliis complurib. philo&longs;ophis accipi valeant; non e&longs;t quae hoc loco plurib. exponantur. </s><s>Satis <lb/>illud e&longs;to, <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan> eius quod e&longs;t, re&longs;olui in aliquid prius &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, nimir&ugrave;m in decem ge&shy;<lb/>nera rerum, <expan abbr="decem&qacute;">decemque</expan>. </s><s>categorias. </s><s>Quocirca &longs;implicius quid natura &agrave; &longs;ingulis <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tis">pr&ecedil;dicamentis</expan>, qu&agrave;m <lb/>ab entis voce proponitur. </s><s>Et &longs;iquo pacto &longs;implicius &amp; prius e&longs;t, e&longs;t ratione duntaxat, vt ali&agrave;s ad&shy;<lb/>monuimus. </s><s>Verumenimuer&ograve; c&ugrave;m e&longs;&longs;e &longs;it duplex, actu videlicet, &amp; pote&longs;tate: id <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, quod pote&shy;<lb/>&longs;tate e&longs;t, nece&longs;&longs;ari&ograve; referatur ad actum. </s><s>ex eo <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> habere dicitur, quia <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e id quod e&longs;t <lb/>actu. </s><s>Igitur illud e&longs;&longs;e quod pr&aelig;dicamenta ip&longs;a notant, e&longs;t e&longs;&longs;e actu. </s><s>e&longs;&longs;e ver&ograve; actu e&longs;t, vbi forma <lb/>ade&longs;t materi&aelig;. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; c&ecedil;teris antecedat actu &longs;ub&longs;tantia; <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan> ergo prim&ugrave;m repr&ecedil;&longs;entat. <lb/></s><s>Hoc igitur e&longs;&longs;e e&longs;t id quod nos concipimus in qu&aelig;&longs;tione &longs;it'ne res, &amp; quod apud no&longs;tros exi&longs;ten&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1823"></arrow.to.target><lb/>menta ip&longs;a, nec in aliam <expan abbr="quampi&atilde;">quampiam</expan> notionem <expan abbr="c&otilde;munem">communem</expan> po&longs;&longs;e di&longs;&longs;olui. </s><s>Nam quicquid aut voce <lb/>exprimitur, aut in <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> cadit, fieri non <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, quin idem fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &egrave; <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamentis; nec aliquid <lb/>ab ip&longs;is aut re, aut mente &longs;eparari pote&longs;t. </s><s>Proinde nulla notio <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> e&longs;t omnib. <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;tis">pr&aelig;dicamentis</expan>; <lb/>&longs;ed ordo &longs;ol&ugrave;m pr&aelig;dicamentorum <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> illo &longs;ignificatur, quod e&longs;&longs;e generatim dicitur. </s><s>Idcir&shy;<lb/>co ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ponitur ens, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> vniuocum. </s><s>Sed c&ugrave;m h&aelig;c nos partim libro priore tractauerimus, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/><expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab aliis complurib. philo&longs;ophis accipi valeant; non e&longs;t quae hoc loco plurib. exponantur. </s><s>Satis <lb/>illud e&longs;to, <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan> eius quod e&longs;t, re&longs;olui in aliquid prius &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, nimir&ugrave;m in decem ge&shy;<lb/>nera rerum, <expan abbr="decem&qacute;">decemque</expan>. </s><s>categorias. </s><s>Quocirca &longs;implicius quid natura &agrave; &longs;ingulis <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tis">pr&ecedil;dicamentis</expan>, qu&agrave;m <lb/>ab entis voce proponitur. </s><s>Et &longs;iquo pacto &longs;implicius &amp; prius e&longs;t, e&longs;t ratione duntaxat, vt ali&agrave;s ad&shy;<lb/>monuimus. </s><s>Verumenimuer&ograve; c&ugrave;m e&longs;&longs;e &longs;it duplex, actu videlicet, &amp; pote&longs;tate: id <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, quod pote&shy;<lb/>&longs;tate e&longs;t, nece&longs;&longs;ari&ograve; referatur ad actum. </s><s>ex eo <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> habere dicitur, quia <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e id quod e&longs;t <lb/>actu. </s><s>Igitur illud e&longs;&longs;e quod pr&aelig;dicamenta ip&longs;a notant, e&longs;t e&longs;&longs;e actu. </s><s>e&longs;&longs;e ver&ograve; actu e&longs;t, vbi forma <lb/>ade&longs;t materi&aelig;. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; c&ecedil;teris antecedat actu &longs;ub&longs;tantia; <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tiam">&longs;ub&longs;tantiam</expan> ergo prim&ugrave;m repr&ecedil;&longs;entat. <lb/></s><s>Hoc igitur e&longs;&longs;e e&longs;t id quod nos concipimus in qu&aelig;&longs;tione &longs;it'ne res, &amp; quod apud no&longs;tros exi&longs;ten&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1824"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; nomine de&longs;ignatur, quo res ip&longs;a in actu &longs;ignificatur, ab ip&longs;a re &longs;olummod&ograve; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> &longs;eparatum; <lb/>c&ecedil;tera nihil addens ei de quo dicitur. </s><s>Vnde qu&aelig;&longs;tio &longs;it'ne res in &longs;implicib. ab Ari&longs;totele nume&shy;<lb/>ratur; ita &longs;e habens ad quid e&longs;t, &longs;iue e&longs;&longs;entiam, vt quid natura po&longs;terius; attamen notum nob. </s><s>vt <lb/>ab hoc per ca&longs;um <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> reliquorum notiones explicentur, generatim quidem <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> pr&aelig;dica&shy;<lb/>mentorum, quatenus actu exi&longs;tunt, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; &longs;ub&longs;tanti&aelig;: quand&ograve; reliqua vel &longs;unt eius par&shy;<lb/>tes, vel proprietates, &amp; conditiones, aut principia, ex <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> varietate mens no&longs;tra fabricata e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-munem">con&shy;<lb/>munem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> notionem ad vnum, cum qua nihil &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparatum reip&longs;a <expan abbr="c&otilde;ueniret">conueniret</expan>; &longs;ed pro <lb/>&longs;ingulis eius partib. <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> tamen ordine &longs;upponeret. </s><s>Quamobrem, &longs;i rem prob&egrave; aduertas, e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, quod prim&ugrave;m menti no&longs;tr&aelig;, &longs;emper <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan>, &longs;iue in munere illo primo mentis occurrit, quod <lb/>e&longs;t incohatum, <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan> <expan abbr="atq.">atque</expan> confu&longs;um, non e&longs;t <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan> quoddam &longs;eparatum; &longs;ed quod actu <lb/>exi&longs;tit: id ver&ograve; e&longs;t, ip&longs;amet &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis qu&aelig; con&longs;tat ex materia &longs;en&longs;ili, cuius beneficio per <lb/><expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan> &longs;en&longs;ilia pellit &longs;en&longs;us prim&ugrave;m, tum <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> ip&longs;am <expan abbr="rud&etilde;">rudem</expan>, &amp; qua&longs;i abacum omni litura <expan abbr="pur-gat&atilde;">pur&shy;<lb/>gatam</expan>, &longs;iue ea communia &longs;int, &longs;eu propria, &longs;iue vt &longs;eor&longs;um, &longs;iue vt in cumulo quodam, <foreign lang="greek">swdzsmlw\</foreign><lb/>Gr&aelig;ci vocant, qui nonnunquam cum indiuiduo; interdum ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;pecie, aut etiam genere con&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1824"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; nomine de&longs;ignatur, quo res ip&longs;a in actu &longs;ignificatur, ab ip&longs;a re &longs;olummod&ograve; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> &longs;eparatum; <lb/>c&ecedil;tera nihil addens ei de quo dicitur. </s><s>Vnde qu&aelig;&longs;tio &longs;it'ne res in &longs;implicib. ab Ari&longs;totele nume&shy;<lb/>ratur; ita &longs;e habens ad quid e&longs;t, &longs;iue e&longs;&longs;entiam, vt quid natura po&longs;terius; attamen notum nob. </s><s>vt <lb/>ab hoc per ca&longs;um <expan abbr="quend&atilde;">quendam</expan> reliquorum notiones explicentur, generatim quidem <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> pr&aelig;dica&shy;<lb/>mentorum, quatenus actu exi&longs;tunt, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; &longs;ub&longs;tanti&aelig;: quand&ograve; reliqua vel &longs;unt eius par&shy;<lb/>tes, vel proprietates, &amp; conditiones, aut principia, ex <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> varietate mens no&longs;tra fabricata e&longs;t <expan abbr="c&otilde;-munem">con&shy;<lb/>munem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan> notionem ad vnum, cum qua nihil &agrave; c&ecedil;teris &longs;eparatum reip&longs;a <expan abbr="c&otilde;ueniret">conueniret</expan>; &longs;ed pro <lb/>&longs;ingulis eius partib. <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> tamen ordine &longs;upponeret. </s><s>Quamobrem, &longs;i rem prob&egrave; aduertas, e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, quod prim&ugrave;m menti no&longs;tr&aelig;, &longs;emper <expan abbr="&longs;ens&utilde;">&longs;ensum</expan>, &longs;iue in munere illo primo mentis occurrit, quod <lb/>e&longs;t incohatum, <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan> <expan abbr="atq.">atque</expan> confu&longs;um, non e&longs;t <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan> quoddam &longs;eparatum; &longs;ed quod actu <lb/>exi&longs;tit: id ver&ograve; e&longs;t, ip&longs;amet &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis qu&aelig; con&longs;tat ex materia &longs;en&longs;ili, cuius beneficio per <lb/><expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan> &longs;en&longs;ilia pellit &longs;en&longs;us prim&ugrave;m, tum <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> ip&longs;am <expan abbr="rud&etilde;">rudem</expan>, &amp; qua&longs;i abacum omni litura <expan abbr="pur-gat&atilde;">pur&shy;<lb/>gatam</expan>, &longs;iue ea communia &longs;int, &longs;eu propria, &longs;iue vt &longs;eor&longs;um, &longs;iue vt in cumulo quodam, <foreign lang="greek">swdzsmlw\</foreign><lb/>Gr&aelig;ci vocant, qui nonnunquam cum indiuiduo; interdum ver&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;pecie, aut etiam genere con&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1825"></arrow.to.target><lb/>uenire po&longs;sit, &amp; producere <expan abbr="qu&atilde;doque">quandoque</expan> <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan> vniuer&longs;alis cuiu&longs;dam indefiniti, quod nos prim&ograve; <lb/><expan abbr="cognit&utilde;">cognitum</expan> e&longs;&longs;e, quand&ograve; alibi demon&longs;trauimus, nunc pro demon&longs;trato &longs;umimus, ea vi qua &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, quanuis <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, quia per &longs;e &longs;en&longs;ilis non e&longs;t, per accidentia qu&aelig; proxim&egrave; pul&longs;ant &longs;en&longs;us, ip&longs;a <lb/>&longs;en&longs;ilis efficitur, &amp; qua per <expan abbr="ingenit&atilde;">ingenitam</expan> habitudinem &amp; vinculum quo ip&longs;i ad&longs;tringuntur, <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>, <lb/>referunt nob. </s><s>&longs;ubiectum, in quo exi&longs;tunt, <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> prius, po&longs;te&agrave; partem eius, vel principium, <lb/>atque id vel vt eiu&longs;modi, in quo &longs;impliciter in&longs;it, vel vt cau&longs;&longs;am, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; propria, ac &longs;im&shy;<lb/>pliciter <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;olo interprete &longs;en&longs;u, vt cau&longs;&longs;am ver&ograve; interueniente mentis officio, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&aelig; illo co&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1825"></arrow.to.target><lb/>uenire po&longs;sit, &amp; producere <expan abbr="qu&atilde;doque">quandoque</expan> <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan> vniuer&longs;alis cuiu&longs;dam indefiniti, quod nos prim&ograve; <lb/><expan abbr="cognit&utilde;">cognitum</expan> e&longs;&longs;e, quand&ograve; alibi demon&longs;trauimus, nunc pro demon&longs;trato &longs;umimus, ea vi qua &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, quanuis <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, quia per &longs;e &longs;en&longs;ilis non e&longs;t, per accidentia qu&aelig; proxim&egrave; pul&longs;ant &longs;en&longs;us, ip&longs;a <lb/>&longs;en&longs;ilis efficitur, &amp; qua per <expan abbr="ingenit&atilde;">ingenitam</expan> habitudinem &amp; vinculum quo ip&longs;i ad&longs;tringuntur, <expan abbr="accid&etilde;tia">accidentia</expan>, <lb/>referunt nob. </s><s>&longs;ubiectum, in quo exi&longs;tunt, <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> prius, po&longs;te&agrave; partem eius, vel principium, <lb/>atque id vel vt eiu&longs;modi, in quo &longs;impliciter in&longs;it, vel vt cau&longs;&longs;am, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; propria, ac &longs;im&shy;<lb/>pliciter <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;olo interprete &longs;en&longs;u, vt cau&longs;&longs;am ver&ograve; interueniente mentis officio, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&aelig; illo co&shy;<lb/>
Line 7606 
Line 7606 
 <arrow.to.target n="marg1834"></arrow.to.target><lb/>mul etiam dant &egrave; duob. </s><s>in actu fieri po&longs;&longs;e vnum per &longs;e. </s><s>e&longs;&longs;entia <expan abbr=".n.">enim</expan> actus e&longs;t, quin potius maxim&egrave; <lb/>actus, cui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> principio <expan abbr="mult&utilde;">multum</expan> tribuunt huius &longs;ententi&aelig; defen&longs;ores. </s><s>Atque h&ecedil;c quidem contra <lb/>D. <expan abbr="Thom&atilde;">Thomam</expan> di&longs;&longs;eruntur. </s><s>Ex quibus item contraria &longs;ententia confirmari videbitur. </s><s>Sed &longs;iquis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>pro hac parte <expan abbr="firmament&utilde;">firmamentum</expan> de&longs;ideret, illud &longs;atis <expan abbr="idone&utilde;">idoneum</expan> ac firmum e&longs;&longs;e cen&longs;ebitur quod &agrave; genera&shy;<lb/>tione &longs;umptum e&longs;t. </s><s>Nimir&ugrave;m, &longs;i exi&longs;tentia re differret ab e&longs;&longs;entia, duo forent termini per &longs;e pri&shy;<lb/>mi generationis ip&longs;ius. </s><s>Id ver&ograve; fieri nequit. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> vnitas numeralis cuiu&longs;libet motus pendet ex <lb/>vnitate numerali termini ad quem. </s><s>Coniunctum probatur. </s><s>&longs;iquidem terminus generationis &longs;it <lb/>forma, &longs;it <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> terminus generationis ip&longs;um e&longs;&longs;e, vt patet ex definitione generationis; e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> muta&shy;<lb/>tio ex non ente in ens. </s><s>Si ergo h&aelig;c re differunt, duo &longs;unt termini generationis re di&longs;tincti, vt ac&shy;<lb/>cepimus. </s><s>Dabit <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> duos e&longs;&longs;e terminos, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> .&longs;. </s><s>ac &longs;ecundum. </s><s>Tum <expan abbr="qu&ecedil;r&atilde;">qu&ecedil;ram</expan> ego, quis ex ip&longs;is <lb/>primus &longs;it, form&aacute;ne an e&longs;&longs;e. </s><s>Non &longs;an&egrave; <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> e&longs;&longs;e; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> e&longs;t effectus formalis ip&longs;ius form&aelig;: ergo <lb/>po&longs;terius form&ecedil;. </s><s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> e&longs;&longs;e dicitur res, ni&longs;i c&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> con&longs;ecuta fuerit. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1834"></arrow.to.target><lb/>mul etiam dant &egrave; duob. </s><s>in actu fieri po&longs;&longs;e vnum per &longs;e. </s><s>e&longs;&longs;entia <expan abbr=".n.">enim</expan> actus e&longs;t, quin potius maxim&egrave; <lb/>actus, cui <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> principio <expan abbr="mult&utilde;">multum</expan> tribuunt huius &longs;ententi&aelig; defen&longs;ores. </s><s>Atque h&ecedil;c quidem contra <lb/>D. <expan abbr="Thom&atilde;">Thomam</expan> di&longs;&longs;eruntur. </s><s>Ex quibus item contraria &longs;ententia confirmari videbitur. </s><s>Sed &longs;iquis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>pro hac parte <expan abbr="firmament&utilde;">firmamentum</expan> de&longs;ideret, illud &longs;atis <expan abbr="idone&utilde;">idoneum</expan> ac firmum e&longs;&longs;e cen&longs;ebitur quod &agrave; genera&shy;<lb/>tione &longs;umptum e&longs;t. </s><s>Nimir&ugrave;m, &longs;i exi&longs;tentia re differret ab e&longs;&longs;entia, duo forent termini per &longs;e pri&shy;<lb/>mi generationis ip&longs;ius. </s><s>Id ver&ograve; fieri nequit. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> vnitas numeralis cuiu&longs;libet motus pendet ex <lb/>vnitate numerali termini ad quem. </s><s>Coniunctum probatur. </s><s>&longs;iquidem terminus generationis &longs;it <lb/>forma, &longs;it <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> terminus generationis ip&longs;um e&longs;&longs;e, vt patet ex definitione generationis; e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> muta&shy;<lb/>tio ex non ente in ens. </s><s>Si ergo h&aelig;c re differunt, duo &longs;unt termini generationis re di&longs;tincti, vt ac&shy;<lb/>cepimus. </s><s>Dabit <expan abbr="qui&longs;pi&atilde;">qui&longs;piam</expan> duos e&longs;&longs;e terminos, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> .&longs;. </s><s>ac &longs;ecundum. </s><s>Tum <expan abbr="qu&ecedil;r&atilde;">qu&ecedil;ram</expan> ego, quis ex ip&longs;is <lb/>primus &longs;it, form&aacute;ne an e&longs;&longs;e. </s><s>Non &longs;an&egrave; <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> e&longs;&longs;e; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> e&longs;t effectus formalis ip&longs;ius form&aelig;: ergo <lb/>po&longs;terius form&ecedil;. </s><s>E&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> res per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> e&longs;&longs;e dicitur res, ni&longs;i c&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> con&longs;ecuta fuerit. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1835"></arrow.to.target><lb/>etiam forma, quia, c&ugrave;m forma &longs;eparetur ab e&longs;&longs;e, po&longs;&longs;et <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ab&longs;oluta e&longs;&longs;e generatio, tamet&longs;i non <lb/>&longs;uccederet e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> minus qu&agrave;m <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> calefactio <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> habeat <expan abbr="adnex&atilde;">adnexam</expan> <expan abbr="rarefaction&etilde;">rarefactionem</expan>, atque inducta <lb/> <arrow.to.target n="marg1835"></arrow.to.target><lb/>etiam forma, quia, c&ugrave;m forma &longs;eparetur ab e&longs;&longs;e, po&longs;&longs;et <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ab&longs;oluta e&longs;&longs;e generatio, tamet&longs;i non <lb/>&longs;uccederet e&longs;&longs;e: <expan abbr="neq.">neque</expan> minus qu&agrave;m <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> calefactio <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> habeat <expan abbr="adnex&atilde;">adnexam</expan> <expan abbr="rarefaction&etilde;">rarefactionem</expan>, atque inducta <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1836"></arrow.to.target><lb/>caliditate, raritas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;et inducta; nihilominus foret ab&longs;oluta calefactio. </s><s>Sic aliquid e&longs;&longs;et <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> <lb/>quod <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> e&longs;&longs;et. </s><s>Proptere&agrave; contr&agrave; nonnulli opinati <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differre, &longs;ed <lb/>ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> di&longs;crepare. </s><s>Veruntamen, vt liber&egrave; dicam qd ego &longs;entio, videtur <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="&longs;en-t&etilde;tia">&longs;en&shy;<lb/>tentia</expan> nonnihil ambigui pr&ecedil;&longs;eferre, <expan abbr="atq.">atque</expan> id puto propter <expan abbr="ambiguitat&etilde;">ambiguitatem</expan> di&longs;tinctionis illius, quod <expan abbr="in-qui&utilde;t">in&shy;<lb/>quiunt</expan> re &amp; ratione di&longs;tare. </s><s>Nam re differre, vt ali&agrave;s adnotauimus, e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;ubiecto, e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> <lb/><expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> di&longs;crepare; hoc e&longs;t, aliam habere <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ab eo cum quo, aut in quo e&longs;t: &longs;ic re differt albe&shy;<lb/>do niuis ab albedine cygni, &amp; numerus <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> &agrave; reip&longs;a numerata. </s><s>ibi quidem, quia diuer&longs;a &longs;ubiecta; <lb/>h&icirc;c qu&ograve;d e&longs;&longs;entia &amp; ratio diuer&longs;a. </s><s>Ratione <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, quia vel e&longs;&longs;entia &amp; notio alia, vt fundamenti, &amp; <lb/>habitudinis, vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> qu&ograve;d mens ip&longs;a &longs;eparet, qu&ecedil; reap&longs;e <expan abbr="c&otilde;iuncta">coniuncta</expan> &longs;unt, vt <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan> ab homine albo; <lb/>vbi <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> nihil e&longs;t ab&longs;urdi, &longs;i id quod ita &longs;eparatur, <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> prius exi&longs;tit, natura ver&ograve; po&longs;terius. </s><s>Quo&shy;<lb/>circa, &longs;iquis id negare audebit, cum <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> differre dixerit e&longs;&longs;e ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, quia non fit alia notio ei^{9} <lb/>quod e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan>, nec rei quicquam vltra <expan abbr="e&longs;s&etilde;tiam">e&longs;sentiam</expan> accedere, &amp; mult&ograve; magis vltra formam; <lb/>is ab Ari&longs;totele plan&egrave; di&longs;cedere exi&longs;timabitur. </s><s>e&longs;&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> prim&ograve; in rebus materiatis <lb/>(<expan abbr="nanq.">nanque</expan> in c&ecedil;teris <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, quae &longs;ola ip&longs;orum forma extat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s><s>omnibus numeris &amp; par&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1836"></arrow.to.target><lb/>caliditate, raritas <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;et inducta; nihilominus foret ab&longs;oluta calefactio. </s><s>Sic aliquid e&longs;&longs;et <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> <lb/>quod <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> e&longs;&longs;et. </s><s>Proptere&agrave; contr&agrave; nonnulli opinati <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differre, &longs;ed <lb/>ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> &longs;ola <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> di&longs;crepare. </s><s>Veruntamen, vt liber&egrave; dicam qd ego &longs;entio, videtur <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="&longs;en-t&etilde;tia">&longs;en&shy;<lb/>tentia</expan> nonnihil ambigui pr&ecedil;&longs;eferre, <expan abbr="atq.">atque</expan> id puto propter <expan abbr="ambiguitat&etilde;">ambiguitatem</expan> di&longs;tinctionis illius, quod <expan abbr="in-qui&utilde;t">in&shy;<lb/>quiunt</expan> re &amp; ratione di&longs;tare. </s><s>Nam re differre, vt ali&agrave;s adnotauimus, e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;ubiecto, e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> <lb/><expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan> di&longs;crepare; hoc e&longs;t, aliam habere <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> ab eo cum quo, aut in quo e&longs;t: &longs;ic re differt albe&shy;<lb/>do niuis ab albedine cygni, &amp; numerus <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> &agrave; reip&longs;a numerata. </s><s>ibi quidem, quia diuer&longs;a &longs;ubiecta; <lb/>h&icirc;c qu&ograve;d e&longs;&longs;entia &amp; ratio diuer&longs;a. </s><s>Ratione <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, quia vel e&longs;&longs;entia &amp; notio alia, vt fundamenti, &amp; <lb/>habitudinis, vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> qu&ograve;d mens ip&longs;a &longs;eparet, qu&ecedil; reap&longs;e <expan abbr="c&otilde;iuncta">coniuncta</expan> &longs;unt, vt <expan abbr="albedin&etilde;">albedinem</expan> ab homine albo; <lb/>vbi <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> nihil e&longs;t ab&longs;urdi, &longs;i id quod ita &longs;eparatur, <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> prius exi&longs;tit, natura ver&ograve; po&longs;terius. </s><s>Quo&shy;<lb/>circa, &longs;iquis id negare audebit, cum <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> differre dixerit e&longs;&longs;e ab <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>, quia non fit alia notio ei^{9} <lb/>quod e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan>, nec rei quicquam vltra <expan abbr="e&longs;s&etilde;tiam">e&longs;sentiam</expan> accedere, &amp; mult&ograve; magis vltra formam; <lb/>is ab Ari&longs;totele plan&egrave; di&longs;cedere exi&longs;timabitur. </s><s>e&longs;&longs;e <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> prim&ograve; in rebus materiatis <lb/>(<expan abbr="nanq.">nanque</expan> in c&ecedil;teris <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, quae &longs;ola ip&longs;orum forma extat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s><s>omnibus numeris &amp; par&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1837"></arrow.to.target><lb/>tibus ab&longs;oluta) vnde &longs;ine materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> datur, &longs;iue ea &longs;it prima cau&longs;&longs;a, cur &longs;it compo&longs;itum, &amp; <lb/>&longs;ingulare, &longs;iue &longs;ecunda &amp; aliqua forma, aut natura indiuidua, nihil refert; illud &longs;atis e&longs;t, &longs;i nobis <lb/><expan abbr="c&otilde;cedatur">concedatur</expan> materiam <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;upponi in con&longs;titutione <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; &longs;ingularis, &amp; eius e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; con&longs;tituat. </s><s>Siue ergo materia &longs;en&longs;ilis, quia <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> hoc e&longs;&longs;e, fiat hoc acce&longs;sione form&aelig;, &longs;eu <lb/>forma qu&aelig; e&longs;t in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, vel &longs;uapte natura &longs;ingularis, vel <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> &amp; vniuer&longs;alis, vt arbitror, a&longs;&shy;<lb/>&longs;umat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>; aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> accedat oportet, vel materi&aelig;, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> accipit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>vel form&aelig;, dum &longs;ibi materiam &longs;umit, ex quib. ip&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;equatur. </s><s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> illos audio qui <lb/>nihil accedere putant in generatione, c&ugrave;m <expan abbr="cred&atilde;t">credant</expan> agens nihil exhibere &amp; pr&aelig;&longs;tare, ni&longs;i &longs;olam <expan abbr="per-fection&etilde;">per&shy;<lb/>fectionem</expan>, quia .&longs;. </s><s>promoueat &longs;ol&ugrave;m id qd e&longs;t pote&longs;tate ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: dat <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> quam habet in &longs;eip&longs;o <lb/>formaliter, materi&ecedil; qu&ecedil; <expan abbr="&longs;ol&utilde;mod&ograve;">&longs;olummod&ograve;</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> habere <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> alio pacto credo, <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. <lb/></s><s>Agens nihil exhibere, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>; ni&longs;i, quatenus dat <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&ecedil;, vt ali&agrave;s accepi&longs;ti, pfectio <lb/>reputatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita de&longs;cribitur. </s><s>Et <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> ptinet ad e&longs;&longs;e, quia .&longs;. </s><s>exhibita forma nihil aliud faciat: <expan abbr="q&ntilde;-quid&etilde;">qnn&shy;<lb/>quidem</expan> ex <expan abbr="&ptilde;&longs;entia">pn&longs;entia</expan> form&ecedil; <expan abbr="&itilde;">im</expan> materia <expan abbr="&longs;tat&itilde;">&longs;tatim</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>, vt &longs;it <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>. </s><s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> aliud &longs;it materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ilis">sen&longs;ilis</expan> <lb/>&agrave; forma &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="&longs;epar&etilde;tur">&longs;eparentur</expan> h&aelig;c &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, aliud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> ab e&longs;&longs;entia.  <arrow.to.target n="marg1837"></arrow.to.target><lb/>tibus ab&longs;oluta) vnde &longs;ine materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> datur, &longs;iue ea &longs;it prima cau&longs;&longs;a, cur &longs;it compo&longs;itum, &amp; <lb/>&longs;ingulare, &longs;iue &longs;ecunda &amp; aliqua forma, aut natura indiuidua, nihil refert; illud &longs;atis e&longs;t, &longs;i nobis <lb/><expan abbr="c&otilde;cedatur">concedatur</expan> materiam <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan> nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;upponi in con&longs;titutione <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> &amp; &longs;ingularis, &amp; eius e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; con&longs;tituat. </s><s>Siue ergo materia &longs;en&longs;ilis, quia <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> hoc e&longs;&longs;e, fiat hoc acce&longs;sione form&aelig;, &longs;eu <lb/>forma qu&aelig; e&longs;t in <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan>, vel &longs;uapte natura &longs;ingularis, vel <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> &amp; vniuer&longs;alis, vt arbitror, a&longs;&shy;<lb/>&longs;umat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>; aliquid extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> accedat oportet, vel materi&aelig;, <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> accipit <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>vel form&aelig;, dum &longs;ibi materiam &longs;umit, ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;equatur. </s><s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> illos audio qui <lb/>nihil accedere putant in generatione, c&ugrave;m <expan abbr="cred&atilde;t">credant</expan> agens nihil exhibere &amp; pr&aelig;&longs;tare, ni&longs;i &longs;olam <expan abbr="per-fection&etilde;">per&shy;<lb/>fectionem</expan>, quia .&longs;. </s><s>promoueat &longs;ol&ugrave;m id qd e&longs;t pote&longs;tate ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: dat <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> quam habet in &longs;eip&longs;o <lb/>formaliter, materi&ecedil; qu&ecedil; <expan abbr="&longs;ol&utilde;mod&ograve;">&longs;olummod&ograve;</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> habere <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> alio pacto credo, <expan abbr="propo&longs;ition&etilde;">propo&longs;itionem</expan> <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ver&atilde;">veram</expan>. <lb/></s><s>Agens nihil exhibere, ni&longs;i <expan abbr="&longs;ol&atilde;">&longs;olam</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>; ni&longs;i, quatenus dat <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&ecedil;, vt ali&agrave;s accepi&longs;ti, pfectio <lb/>reputatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita de&longs;cribitur. </s><s>Et <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> ptinet ad e&longs;&longs;e, quia .&longs;. </s><s>exhibita forma nihil aliud faciat: <expan abbr="q&ntilde;-quid&etilde;">qnn&shy;<lb/>quidem</expan> ex <expan abbr="&ptilde;&longs;entia">pn&longs;entia</expan> form&ecedil; <expan abbr="&itilde;">im</expan> materia <expan abbr="&longs;tat&itilde;">&longs;tatim</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;equi&ttilde;">con&longs;equitur</expan>, vt &longs;it <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan>. </s><s>Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> aliud &longs;it materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ilis">sen&longs;ilis</expan> <lb/>&agrave; forma &amp; <expan abbr="e&longs;s&etilde;tia">e&longs;sentia</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="&longs;epar&etilde;tur">&longs;eparentur</expan> h&aelig;c &agrave; materia <expan abbr="s&etilde;&longs;ili">sen&longs;ili</expan>, aliud <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> ab e&longs;&longs;entia.
 <pb pagenum="279"/> <pb pagenum="279"/>
 <arrow.to.target n="marg1838"></arrow.to.target><lb/>Quia ver&ograve; po&longs;&longs;es obiicere &longs;eparationem form&ecedil;, &longs;eu e&longs;&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e, ni&longs;i rationis <lb/>opus, quia tum forma, tum e&longs;&longs;entia &longs;emper in materia &longs;en&longs;ili con&longs;i&longs;tant; audi nunc qu&aelig; me mo&shy;<lb/>ueant ad credendum h&ecedil;c <expan abbr="quoq.">quoque</expan> reip&longs;a &longs;eparari. </s><s>Prim&ugrave;m quidem e&longs;&longs;entia ponitur in forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>materia, &amp; ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; &longs;ol&ugrave;m mente comprehendi po&longs;sit: &longs;ed cum forma, tum materia qu&aelig; <lb/>in mentem cadit, quanuis &longs;int in materia &longs;en&longs;ili, nec <expan abbr="v&longs;&qtilde;">v&longs;quae</expan> extent ab ea &longs;ecreta; at &longs;uapte natura <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>magis hac qu&agrave;m illa materia &longs;en&longs;ili terminantur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed generatim <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> conditiones offeren&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1838"></arrow.to.target><lb/>Quia ver&ograve; po&longs;&longs;es obiicere &longs;eparationem form&ecedil;, &longs;eu e&longs;&longs;enti&aelig; &agrave; materia &longs;en&longs;ili <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e, ni&longs;i rationis <lb/>opus, quia tum forma, tum e&longs;&longs;entia &longs;emper in materia &longs;en&longs;ili con&longs;i&longs;tant; audi nunc qu&aelig; me mo&shy;<lb/>ueant ad credendum h&ecedil;c <expan abbr="quoq.">quoque</expan> reip&longs;a &longs;eparari. </s><s>Prim&ugrave;m quidem e&longs;&longs;entia ponitur in forma, <expan abbr="atq.">atque</expan> <lb/>materia, &amp; ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> qu&aelig; &longs;ol&ugrave;m mente comprehendi po&longs;sit: &longs;ed cum forma, tum materia qu&aelig; <lb/>in mentem cadit, quanuis &longs;int in materia &longs;en&longs;ili, nec <expan abbr="v&longs;&qtilde;">v&longs;quae</expan> extent ab ea &longs;ecreta; at &longs;uapte natura <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>magis hac qu&agrave;m illa materia &longs;en&longs;ili terminantur, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed generatim <expan abbr="qu&aelig;cunq.">qu&aelig;cunque</expan> conditiones offeren&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1839"></arrow.to.target><lb/>tur, eas accipient, mod&ograve; &longs;ecum congruant &amp; tolerari po&longs;sint. </s><s>eius res &longs;ignum, quae idem agens per <lb/>eandem formam complures effectus con&longs;imiles gignere pote&longs;t. </s><s>Ergo etiam natura &longs;eparantur. <lb/></s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; docens Ari&longs;toteles, vt compo&longs;itum ex duob. </s><s>primordiis conflatum &longs;it, inquit, rationem <lb/>compo&longs;iti in componentium rationes di&longs;&longs;olui. </s><s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ergo rationes principiorum natura priores. </s><s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1839"></arrow.to.target><lb/>tur, eas accipient, mod&ograve; &longs;ecum congruant &amp; tolerari po&longs;sint. </s><s>eius res &longs;ignum, quae idem agens per <lb/>eandem formam complures effectus con&longs;imiles gignere pote&longs;t. </s><s>Ergo etiam natura &longs;eparantur. <lb/></s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; docens Ari&longs;toteles, vt compo&longs;itum ex duob. </s><s>primordiis conflatum &longs;it, inquit, rationem <lb/>compo&longs;iti in componentium rationes di&longs;&longs;olui. </s><s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ergo rationes principiorum natura priores. </s><s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>
Line 7651 
Line 7651 
 <s>VERVMENIMVERO Theophilus quem &longs;emper honoris cau&longs;&longs;a nomino, contra h&aelig;c <lb/>in &longs;uis commentariis de Anima di&longs;putabat, inquiens nullo modo fieri po&longs;&longs;e, vt e&longs;&longs;e addita&shy;<lb/>mentum foret e&longs;&longs;enti&aelig;, <expan abbr="quandoquid&etilde;">quandoquidem</expan> pr&aelig;ter ens, quod in <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamenta &longs;ecatur, &amp; ens ve&shy;<lb/>rum, &amp; vt puto, reale ad eius <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> quod rationis appellant, quia &longs;it opus mentis human&aelig;; <lb/> <s>VERVMENIMVERO Theophilus quem &longs;emper honoris cau&longs;&longs;a nomino, contra h&aelig;c <lb/>in &longs;uis commentariis de Anima di&longs;putabat, inquiens nullo modo fieri po&longs;&longs;e, vt e&longs;&longs;e addita&shy;<lb/>mentum foret e&longs;&longs;enti&aelig;, <expan abbr="quandoquid&etilde;">quandoquidem</expan> pr&aelig;ter ens, quod in <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamenta &longs;ecatur, &amp; ens ve&shy;<lb/>rum, &amp; vt puto, reale ad eius <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> quod rationis appellant, quia &longs;it opus mentis human&aelig;; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1846"></arrow.to.target><lb/>numerandum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;&longs;et tertium ens &longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="&longs;uperaddit&utilde;">&longs;uperadditum</expan>, quod tamen nu&longs;qu&agrave;m factitatum <lb/>fui&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;perimus">comperimus</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab Ari&longs;totele &longs;ol&ugrave;m; &longs;ed ab iis omnib. qui di&longs;tributioni Ari&longs;totelic&aelig; acquie&shy;<lb/>&longs;cere noluerunt. </s><s>Tum deinde &longs;i e&longs;&longs;e e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduceretur; de eo <expan abbr="qu&aelig;rend&utilde;">qu&aelig;rendum</expan> foret, cuius be&shy;<lb/>neficio &longs;it: nam &longs;i per &longs;e; ergo non per e&longs;&longs;e additum: &longs;i per aliud; etiam de hoc ip&longs;o qu&aelig;retur, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita qu&aelig;&longs;tio perduci poterit in infinitum. </s><s>Re&longs;pondemus <expan abbr=".n.">enim</expan> ad primum, in <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamen&shy;<lb/>ta di&longs;tribui tale genus entis, qd addit e&longs;&longs;enti&aelig; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>, &amp; hoc e&longs;&longs;e ver&egrave; <expan abbr="propri&ecedil;&qacute;">propri&ecedil;que</expan>. </s><s><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>cuius alia principia &longs;int qu&aelig; &longs;int, vt fertur, analogic&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s><s>Quare <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> e&longs;&longs;e lap&longs;us in eo, quae hoc <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperaddatur; c&ugrave;m &longs;uperaddatur e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; ip&longs;um propri&egrave; &longs;it &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Ad &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m ver&ograve; di&longs;tinguimus illam vocem per &longs;e: quand&ograve; inter alia &longs;ignificata hoc habet, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae actu <lb/> <arrow.to.target n="marg1846"></arrow.to.target><lb/>numerandum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> e&longs;&longs;et tertium ens &longs;ub&longs;tanti&aelig; <expan abbr="&longs;uperaddit&utilde;">&longs;uperadditum</expan>, quod tamen nu&longs;qu&agrave;m factitatum <lb/>fui&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;perimus">comperimus</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> ab Ari&longs;totele &longs;ol&ugrave;m; &longs;ed ab iis omnib. qui di&longs;tributioni Ari&longs;totelic&aelig; acquie&shy;<lb/>&longs;cere noluerunt. </s><s>Tum deinde &longs;i e&longs;&longs;e e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduceretur; de eo <expan abbr="qu&aelig;rend&utilde;">qu&aelig;rendum</expan> foret, cuius be&shy;<lb/>neficio &longs;it: nam &longs;i per &longs;e; ergo non per e&longs;&longs;e additum: &longs;i per aliud; etiam de hoc ip&longs;o qu&aelig;retur, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> ita qu&aelig;&longs;tio perduci poterit in infinitum. </s><s>Re&longs;pondemus <expan abbr=".n.">enim</expan> ad primum, in <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan> pr&aelig;dicamen&shy;<lb/>ta di&longs;tribui tale genus entis, qd addit e&longs;&longs;enti&aelig; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;il&etilde;">&longs;en&longs;ilem</expan>, &amp; hoc e&longs;&longs;e ver&egrave; <expan abbr="propri&ecedil;&qacute;">propri&ecedil;que</expan>. </s><s><expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <lb/>cuius alia principia &longs;int qu&aelig; &longs;int, vt fertur, analogic&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig;. </s><s>Quare <expan abbr="v&rtilde;">vrm</expan> e&longs;&longs;e lap&longs;us in eo, quae hoc <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;uperaddatur; c&ugrave;m &longs;uperaddatur e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; ip&longs;um propri&egrave; &longs;it &longs;ub&longs;tantia. </s><s>Ad &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m ver&ograve; di&longs;tinguimus illam vocem per &longs;e: quand&ograve; inter alia &longs;ignificata hoc habet, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quae actu <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1847"></arrow.to.target><lb/>continet intra &longs;e principia ex quibus exi&longs;tit. </s><s>&longs;ic homo per &longs;e e&longs;t, &amp; animal rationis compos, cui <lb/>non repugnat e&longs;&longs;e per aliud; quippe per cau&longs;&longs;am qu&aelig; tamen non &longs;it extra ip&longs;um. </s><s>Dicimus igi&shy;<lb/>tur hoc e&longs;&longs;e ita exi&longs;tere per &longs;e &amp; per aliud; nempe per e&longs;&longs;entiam &amp; materiam &longs;en&longs;ilem, vt cau&longs;&longs;as, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> principia, &longs;ed h&aelig;c omnia intra &longs;e habere. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ide&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt &longs;i per aliud &longs;it illi non con&shy;<lb/>ueniat e&longs;&longs;e per &longs;e; aut qu&ograve;d re&longs;oluatur in alia qu&aelig; habeant e&longs;&longs;e: Ver&ugrave;m &longs;at e&longs;t, &longs;i ea in qu&aelig; re&longs;ol&shy;<lb/>uitur; habeant e&longs;&longs;e per &longs;e quidem, &longs;ed aptum &longs;ibi &amp; conueniens, quod e&longs;t e&longs;&longs;e principij, vnde exi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1847"></arrow.to.target><lb/>continet intra &longs;e principia ex quibus exi&longs;tit. </s><s>&longs;ic homo per &longs;e e&longs;t, &amp; animal rationis compos, cui <lb/>non repugnat e&longs;&longs;e per aliud; quippe per cau&longs;&longs;am qu&aelig; tamen non &longs;it extra ip&longs;um. </s><s>Dicimus igi&shy;<lb/>tur hoc e&longs;&longs;e ita exi&longs;tere per &longs;e &amp; per aliud; nempe per e&longs;&longs;entiam &amp; materiam &longs;en&longs;ilem, vt cau&longs;&longs;as, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> principia, &longs;ed h&aelig;c omnia intra &longs;e habere. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ide&ograve; nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt &longs;i per aliud &longs;it illi non con&shy;<lb/>ueniat e&longs;&longs;e per &longs;e; aut qu&ograve;d re&longs;oluatur in alia qu&aelig; habeant e&longs;&longs;e: Ver&ugrave;m &longs;at e&longs;t, &longs;i ea in qu&aelig; re&longs;ol&shy;<lb/>uitur; habeant e&longs;&longs;e per &longs;e quidem, &longs;ed aptum &longs;ibi &amp; conueniens, quod e&longs;t e&longs;&longs;e principij, vnde exi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1848"></arrow.to.target><lb/>&longs;tit illud e&longs;&longs;e quod e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduci defendimus. </s><s>Eodem modo re&longs;ponderemus ei qui item <lb/>de compo&longs;ito qu&aelig;reret, &longs;it'ne per &longs;e, an per aliud: &amp; qu&aelig;&longs;tionem deduceret in infinitum: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>per &longs;e &amp; per aliud, quod tamen habet e&longs;&longs;e, non exi&longs;tenti&aelig; quod qu&aelig;rimus, &longs;ed e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; id &longs;uffi&shy;<lb/>cit. </s><s>Id c&ugrave;m &longs;it in materia, e&longs;t plan&egrave; &longs;ingulare; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s><s>&longs;ingulare ver&egrave; e&longs;t. </s><s>ab hoc <expan abbr="m&etilde;s">mens</expan> ab&longs;trahit <expan abbr="&longs;pe-ci&etilde;">&longs;pe&shy;<lb/>ciem</expan> vniuer&longs;alem qu&aelig; primum e&longs;t mentis <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan>, cuius .&longs;. </s><s>principia <expan abbr="cau&longs;&longs;&ecedil;&qacute;">cau&longs;&longs;&ecedil;que</expan>. </s><s>ve&longs;tigentur, &amp; de qua <lb/>demon&longs;trentur affectiones. </s><s>Ex eo ver&ograve; qu&ograve;d e&longs;&longs;e &longs;ic ratione &longs;eparatur &agrave; reb. de quib. dicitur; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;equitur (vt hoc veluti corollarium addamus) vt pr&ecedil;dicari po&longs;sit, <expan abbr="atq.">atque</expan> item, vt medium intere&longs;&shy;<lb/>&longs;e &amp; id, de quo pr&ecedil;dicatur, intercedat, e&longs;&longs;entia nimir&ugrave;m &amp; cau&longs;&longs;a. </s><s><expan abbr="Inde&qacute;">Indeque</expan>. </s><s>etiam na&longs;citur, vt, c&ugrave;m <lb/>reip&longs;a non di&longs;crepet ab eo de quo dicitur, remaneat nihilominus qu&aelig;&longs;tio &longs;implex. </s><s>Qu&ograve;d &longs;iquan&shy;<lb/>do Alexander, aut alius qui&longs;quam retulit qu&aelig;&longs;tionem, &longs;it'ne res ad accidens; meminerit multi&shy;<lb/>plex e&longs;&longs;e &longs;ignificatum eius vocis; id .&longs;. </s><s>quod citra &longs;ubiecti interitum abe&longs;&longs;e contingit, &amp; id <expan abbr="deniq.">denique</expan> <lb/>quod accedit ei quod e&longs;t actu; dicitur <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accidens <foreign lang="greek">e)ndexo/menon</foreign> &amp; contingens, vt homini ambu&shy;<lb/>lare. </s><s>Dicitur &amp; terti&ograve; id quod non <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> in notione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan>, quemadmo&shy;<lb/>dum non accipitur <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> po&longs;terius in notione prioris, &longs;ic animali accidit homo vltim&ograve; ac&shy;<lb/>cidens illud appellari &longs;olet quod &longs;ine vlla limitatione pr&ecedil;dicatur, velut apud dialecticos in Top. <lb/> <arrow.to.target n="marg1848"></arrow.to.target><lb/>&longs;tit illud e&longs;&longs;e quod e&longs;&longs;enti&aelig; &longs;uperinduci defendimus. </s><s>Eodem modo re&longs;ponderemus ei qui item <lb/>de compo&longs;ito qu&aelig;reret, &longs;it'ne per &longs;e, an per aliud: &amp; qu&aelig;&longs;tionem deduceret in infinitum: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>per &longs;e &amp; per aliud, quod tamen habet e&longs;&longs;e, non exi&longs;tenti&aelig; quod qu&aelig;rimus, &longs;ed e&longs;&longs;enti&aelig;, &amp; id &longs;uffi&shy;<lb/>cit. </s><s>Id c&ugrave;m &longs;it in materia, e&longs;t plan&egrave; &longs;ingulare; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;">ide&ograve;que</expan>. </s><s>&longs;ingulare ver&egrave; e&longs;t. </s><s>ab hoc <expan abbr="m&etilde;s">mens</expan> ab&longs;trahit <expan abbr="&longs;pe-ci&etilde;">&longs;pe&shy;<lb/>ciem</expan> vniuer&longs;alem qu&aelig; primum e&longs;t mentis <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan>, cuius .&longs;. </s><s>principia <expan abbr="cau&longs;&longs;&ecedil;&qacute;">cau&longs;&longs;&ecedil;que</expan>. </s><s>ve&longs;tigentur, &amp; de qua <lb/>demon&longs;trentur affectiones. </s><s>Ex eo ver&ograve; qu&ograve;d e&longs;&longs;e &longs;ic ratione &longs;eparatur &agrave; reb. de <expan abbr="quib.">quibus</expan> dicitur; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;equitur (vt hoc veluti corollarium addamus) vt pr&ecedil;dicari po&longs;sit, <expan abbr="atq.">atque</expan> item, vt medium intere&longs;&shy;<lb/>&longs;e &amp; id, de quo pr&ecedil;dicatur, intercedat, e&longs;&longs;entia nimir&ugrave;m &amp; cau&longs;&longs;a. </s><s><expan abbr="Inde&qacute;">Indeque</expan>. </s><s>etiam na&longs;citur, vt, c&ugrave;m <lb/>reip&longs;a non di&longs;crepet ab eo de quo dicitur, remaneat nihilominus qu&aelig;&longs;tio &longs;implex. </s><s>Qu&ograve;d &longs;iquan&shy;<lb/>do Alexander, aut alius qui&longs;quam retulit qu&aelig;&longs;tionem, &longs;it'ne res ad accidens; meminerit multi&shy;<lb/>plex e&longs;&longs;e &longs;ignificatum eius vocis; id .&longs;. </s><s>quod citra &longs;ubiecti interitum abe&longs;&longs;e contingit, &amp; id <expan abbr="deniq.">denique</expan> <lb/>quod accedit ei quod e&longs;t actu; dicitur <expan abbr="it&etilde;">item</expan> accidens <foreign lang="greek">e)ndexo/menon</foreign> &amp; contingens, vt homini ambu&shy;<lb/>lare. </s><s>Dicitur &amp; terti&ograve; id quod non <expan abbr="c&otilde;prehenditur">comprehenditur</expan> in notione formali rei <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan>, quemadmo&shy;<lb/>dum non accipitur <expan abbr="quodcunq.">quodcunque</expan> po&longs;terius in notione prioris, &longs;ic animali accidit homo vltim&ograve; ac&shy;<lb/>cidens illud appellari &longs;olet quod &longs;ine vlla limitatione pr&ecedil;dicatur, velut apud dialecticos in Top. <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1849"></arrow.to.target><lb/>&amp; hoc modo qu&aelig;&longs;tio, an &longs;it res, e&longs;t qu&ecedil;&longs;tio accidentis, qua&longs;i accidere valeat idem, <expan abbr="atq.">atque</expan> inh&ecedil;rere: <lb/>admodum <expan abbr=".n.">enim</expan> patet ea vox <foreign lang="greek">sumbai/nein</foreign>, vt etiam ad ea tran&longs;umatur qu&aelig; nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="con&longs;equ&utilde;tur">con&longs;equuntur</expan>. <lb/></s><s>Sed de his hactenus. </s><s>Redeo nunc in viam. </s><s>Nam multa cert&egrave; &longs;unt ea qu&aelig; de actus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natura <lb/>dicenda &longs;uccurrunt. </s><s>Prim&ugrave;m quidem <expan abbr="&qtilde;t&utilde;">quatum</expan> ad <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> ordinem &longs;pectat; tantum <expan abbr=".n.">enim</expan> abe&longs;t, vt actus ille <lb/>quem &longs;ecundum vocamus, ab actu primo profici&longs;catur, &amp; ex ip&longs;o habitu pullulet, vt &longs;i habitum <lb/>contrahere velimus; ante&agrave; cogamur agere, &amp; prout ben&egrave; mal&egrave;&uacute;e egerimus; inde bonus malu&longs;&uacute;e <lb/>habitus oriatur. </s><s>Hinc cytharam pul&longs;ando cythar&oelig;di efficimur, &amp; ben&egrave; pul&longs;ando boni; mali <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>mal&egrave;, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex hoc deducta <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> illa propo&longs;itio &egrave; frequentatis actib. habitum comparari, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/></s><s>nomine expre&longs;&longs;us e&longs;t, quod <expan abbr="firmitat&etilde;">firmitatem</expan> &longs;ignificaret qu&aelig; ex antecedente actione na&longs;ceretur. </s><s>Habere <lb/>.n. po&longs;sidere e&longs;t, &amp; vti po&longs;&longs;e, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ummis digitis attingere, vel &longs;uperficie tenus infectum e&longs;&longs;e, &amp; ex <lb/>habitu talem reddi, vt facil&egrave; munus &longs;uum ip&longs;ius proprium exercere, &amp; tueri valeat: ac &longs;icut in ha&shy;<lb/>bituum <expan abbr="morali&utilde;">moralium</expan> comparatione monebat Philo&longs;ophus; <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> abe&longs;t, vt ille qui iam &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;traxerit">contraxerit</expan>  <arrow.to.target n="marg1849"></arrow.to.target><lb/>&amp; hoc modo qu&aelig;&longs;tio, an &longs;it res, e&longs;t qu&ecedil;&longs;tio accidentis, qua&longs;i accidere valeat idem, <expan abbr="atq.">atque</expan> inh&ecedil;rere: <lb/>admodum <expan abbr=".n.">enim</expan> patet ea vox <foreign lang="greek">sumbai/nein</foreign>, vt etiam ad ea tran&longs;umatur qu&aelig; nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="con&longs;equ&utilde;tur">con&longs;equuntur</expan>. <lb/></s><s>Sed de his hactenus. </s><s>Redeo nunc in viam. </s><s>Nam multa cert&egrave; &longs;unt ea qu&aelig; de actus <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> natura <lb/>dicenda &longs;uccurrunt. </s><s>Prim&ugrave;m quidem <expan abbr="&qtilde;t&utilde;">quatum</expan> ad <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> ordinem &longs;pectat; tantum <expan abbr=".n.">enim</expan> abe&longs;t, vt actus ille <lb/>quem &longs;ecundum vocamus, ab actu primo profici&longs;catur, &amp; ex ip&longs;o habitu pullulet, vt &longs;i habitum <lb/>contrahere velimus; ante&agrave; cogamur agere, &amp; prout ben&egrave; mal&egrave;&uacute;e egerimus; inde bonus malu&longs;&uacute;e <lb/>habitus oriatur. </s><s>Hinc cytharam pul&longs;ando cythar&oelig;di efficimur, &amp; ben&egrave; pul&longs;ando boni; mali <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>mal&egrave;, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex hoc deducta <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> illa propo&longs;itio &egrave; frequentatis actib. habitum comparari, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/></s><s>nomine expre&longs;&longs;us e&longs;t, quod <expan abbr="firmitat&etilde;">firmitatem</expan> &longs;ignificaret qu&aelig; ex antecedente actione na&longs;ceretur. </s><s>Habere <lb/>.n. po&longs;sidere e&longs;t, &amp; vti po&longs;&longs;e, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ummis digitis attingere, vel &longs;uperficie tenus infectum e&longs;&longs;e, &amp; ex <lb/>habitu talem reddi, vt facil&egrave; munus &longs;uum ip&longs;ius proprium exercere, &amp; tueri valeat: ac &longs;icut in ha&shy;<lb/>bituum <expan abbr="morali&utilde;">moralium</expan> comparatione monebat Philo&longs;ophus; <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> abe&longs;t, vt ille qui iam &longs;ibi <expan abbr="c&otilde;traxerit">contraxerit</expan>
 <pb pagenum="281"/> <pb pagenum="281"/>
 <arrow.to.target n="marg1850"></arrow.to.target><lb/>habitum; &longs;uo munere fungendo fatigetur, vt potius inde <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> voluptatem capiat. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; <lb/>militi forti&longs;simo graue, a&longs;perum&uacute;e videtur durum <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> gerere, &amp; pericula graui&longs;sima &longs;ubire. <lb/></s><s>Eodem modo de habitu qui ab eo quod actu exi&longs;tit per <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> materi&ecedil; imprimitur, iudicare de&shy;<lb/>bemus. </s><s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> natura dela&longs;&longs;atur, dum ex habitu <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agit, vt etiam moueret in infinitum, <lb/>ni&longs;i materia qu&aelig; &longs;uopte impul&longs;u nititur in contrarium, proce&longs;&longs;u <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> ob&longs;taret. </s><s>Quamobrem, <lb/>&longs;i materia non &longs;it eiu&longs;modi, vt &agrave; contrariis affligatur (talem in c&ecedil;lo Peripatetici e&longs;&longs;e putant) nul&shy;<lb/>la &longs;it &longs;u&longs;picio defatigationis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>motus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> duci <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>. </s><s><expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> facerent <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, &longs;i per <lb/>infinitum interuallum &agrave; proprio loco di&longs;tarent, mod&ograve; permanere po&longs;&longs;ent, &amp; ni&longs;i cau&longs;&longs;a corrum&shy;<lb/>pens, materia .&longs;. </s><s>c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;trariis">contrariis</expan> intercederet, in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> loco &longs;ine vllo labore perpetu&ograve; <expan abbr="conquie&longs;cer&etilde;t">conquie&longs;cerent</expan>. <lb/></s><s>Vnde <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non defuere qui dicerent ignim in propria &longs;ph&aelig;ra con&longs;eruari &longs;empiternum, quos ta&shy;<lb/>men increpat Ari&longs;toteles o&longs;tendens ibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;am ade&longs;&longs;e interitus, materiam .&longs;. </s><s>&amp; contraria. <lb/></s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Habitus hic lat&egrave; patet, vt omne .&longs;. </s><s><expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> amplectatur: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita pertinere videatur ad <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1850"></arrow.to.target><lb/>habitum; &longs;uo munere fungendo fatigetur, vt potius inde <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> voluptatem capiat. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; <lb/>militi forti&longs;simo graue, a&longs;perum&uacute;e videtur durum <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> gerere, &amp; pericula graui&longs;sima &longs;ubire. <lb/></s><s>Eodem modo de habitu qui ab eo quod actu exi&longs;tit per <expan abbr="action&etilde;">actionem</expan> materi&ecedil; imprimitur, iudicare de&shy;<lb/>bemus. </s><s>Neque <expan abbr=".n.">enim</expan> natura dela&longs;&longs;atur, dum ex habitu <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> agit, vt etiam moueret in infinitum, <lb/>ni&longs;i materia qu&aelig; &longs;uopte impul&longs;u nititur in contrarium, proce&longs;&longs;u <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> ob&longs;taret. </s><s>Quamobrem, <lb/>&longs;i materia non &longs;it eiu&longs;modi, vt &agrave; contrariis affligatur (talem in c&ecedil;lo Peripatetici e&longs;&longs;e putant) nul&shy;<lb/>la &longs;it &longs;u&longs;picio defatigationis; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>motus in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> duci <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>. </s><s><expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> facerent <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, &longs;i per <lb/>infinitum interuallum &agrave; proprio loco di&longs;tarent, mod&ograve; permanere po&longs;&longs;ent, &amp; ni&longs;i cau&longs;&longs;a corrum&shy;<lb/>pens, materia .&longs;. </s><s>c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;trariis">contrariis</expan> intercederet, in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> loco &longs;ine vllo labore perpetu&ograve; <expan abbr="conquie&longs;cer&etilde;t">conquie&longs;cerent</expan>. <lb/></s><s>Vnde <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non defuere qui dicerent ignim in propria &longs;ph&aelig;ra con&longs;eruari &longs;empiternum, quos ta&shy;<lb/>men increpat Ari&longs;toteles o&longs;tendens ibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;am ade&longs;&longs;e interitus, materiam .&longs;. </s><s>&amp; contraria. <lb/></s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Habitus hic lat&egrave; patet, vt omne .&longs;. </s><s><expan abbr="pr&ecedil;dicament&utilde;">pr&ecedil;dicamentum</expan> amplectatur: <expan abbr="atq.">atque</expan> ita pertinere videatur ad <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>
Line 7766 
Line 7766 
 <arrow.to.target n="marg1885"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t autem immortalitas vita in actu &longs;ecundo. </s><s>Necnon vbi humanam beatitudinem in functio&shy;<lb/>ne perfecta collocauit. </s><s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ita quoque profe&longs;&longs;us e&longs;t idem philo&longs;ophus h&aelig;c pronuncians. </s><s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">xai\ o(ti</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg1885"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t autem immortalitas vita in actu &longs;ecundo. </s><s>Necnon vbi humanam beatitudinem in functio&shy;<lb/>ne perfecta collocauit. </s><s><emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ita quoque profe&longs;&longs;us e&longs;t idem philo&longs;ophus h&aelig;c pronuncians. </s><s><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">xai\ o(ti</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1886"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1886"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1887"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">a)pan e)p) a)zx<gap/>w\ badizei to\ gino/menon xai\ <gap/>e/los. </foreign></s><s><foreign lang="">a)zxh\ ga\z to\ ou(_ e)neka, tou_ te/lous de\ e(neka h(ge. </foreign></s><s><foreign lang=""><lb/>ne/si+s. </foreign></s><s><foreign lang="">te/los de\h( e)ne/ zgeia, xai\ tou/tou xa/zin h( diw/amis lamba/netai</foreign>. </s><s>&amp; rel. &ldquo;Et quae omne qd fit, ad ini&shy;<lb/>tium vadit &amp; finem: initium <expan abbr=".n.">enim</expan> id, cuius gratia, finis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> gratia generatio, finis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> actio, &amp; huius <lb/>gratia facultas accipitur. </s><s>Mox &longs;imiliter de c&ecedil;teris, &amp; quorum motio finis. <foreign lang="greek">o(mo/iws de\xai\ <gap/> tw_n <lb/>a(\llwn, kai\ w(=n kinhsi+s <gap/>e/los. </foreign></s><s><foreign lang="">dio\ w(_spes o(ididaskontes e)nezgoiw_ta <gap/>deicautes o)i\ontai to\ <gap/>e)los <lb/>a)podedwke/nai, xai\ h( fusi+s o)moi/ws</foreign>.&rdquo; i. </s><s>Quare <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> docentes, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="di&longs;cipul&utilde;">di&longs;cipulum</expan> o&longs;tenderint <lb/>operantem, putant impo&longs;ui&longs;&longs;e finem, &longs;imiliter etiam natura. </s><s>Deinde paucis interpo&longs;itis verbis, <lb/>quib. exemplo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> res <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> aperiatur, ad&longs;cribit. </s><s>Opus <expan abbr=".n.">enim</expan> finis; operatio ver&ograve; opus: vnde <expan abbr="nom&etilde;">nomen</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg1887"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">a)pan e)p) a)zx<gap/>w\ badizei to\ gino/menon xai\ <gap/>e/los. </foreign></s><s><foreign lang="">a)zxh\ ga\z to\ ou(_ e)neka, tou_ te/lous de\ e(neka h(ge. </foreign></s><s><foreign lang=""><lb/>ne/si+s. </foreign></s><s><foreign lang="">te/los de\h( e)ne/ zgeia, xai\ tou/tou xa/zin h( diw/amis lamba/netai</foreign>. </s><s>&amp; rel. &ldquo;Et quae omne qd fit, ad ini&shy;<lb/>tium vadit &amp; finem: initium <expan abbr=".n.">enim</expan> id, cuius gratia, finis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> gratia generatio, finis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> actio, &amp; huius <lb/>gratia facultas accipitur. </s><s>Mox &longs;imiliter de c&ecedil;teris, &amp; quorum motio finis. <foreign lang="greek">o(mo/iws de\xai\ <gap/> tw_n <lb/>a(\llwn, kai\ w(=n kinhsi+s <gap/>e/los. </foreign></s><s><foreign lang="">dio\ w(_spes o(ididaskontes e)nezgoiw_ta <gap/>deicautes o)i\ontai to\ <gap/>e)los <lb/>a)podedwke/nai, xai\ h( fusi+s o)moi/ws</foreign>.&rdquo; i. </s><s>Quare <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> docentes, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="di&longs;cipul&utilde;">di&longs;cipulum</expan> o&longs;tenderint <lb/>operantem, putant impo&longs;ui&longs;&longs;e finem, &longs;imiliter etiam natura. </s><s>Deinde paucis interpo&longs;itis verbis, <lb/>quib. exemplo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> res <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> aperiatur, ad&longs;cribit. </s><s>Opus <expan abbr=".n.">enim</expan> finis; operatio ver&ograve; opus: vnde <expan abbr="nom&etilde;">nomen</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1888"></arrow.to.target><lb/>operatio dicitur ab opere, &amp; tendit ad <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, confert .&longs;. </s><s>ad con&longs;umationem. <foreign lang="greek">to\ ga\z e)/zgon <lb/>te/los h( de\ e)ne/zgeia to\ e)/zgon. </foreign></s><s><foreign lang="">dio\ xai\ tou_noma le/getai e)ne/ zgeiakata\ to\ e)/zgon, xai\ siwtei/ nei p<gap/>o\s <lb/>e)ntele/xeian</foreign>. </s><s>quia tum perfecta res e&longs;t, c&ugrave;m operatur. </s><s>Quanquam accidit, actionem e&longs;&longs;e dupli&shy;<lb/>cem, vel qu&aelig; terminetur alio, &amp; h&aelig;c ad opus ip&longs;um ver&egrave; dirigatur, vel etiam <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan>, qu&aelig; .&longs;. </s><s>in ip&longs;o <lb/>maneat in quo producitur: &longs;i fuerit huiu&longs;modi, &longs;imul erit idem opus &amp; operatio. </s><s>Gr&aelig;c&egrave; melius <lb/><foreign lang="greek">e)/zgon xai\ e)ne/zgeia</foreign>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> allu&longs;io nominum con&longs;eruatur: quoniam quod h&icirc;c dicimus opus, re&shy;<lb/>ctius officium vocaretur; vbi iam allu&longs;io tollitur. </s><s>&amp; erit ab&longs;oluta <expan abbr="perfecti&longs;sima&qacute;">perfecti&longs;simaque</expan>. </s><s>functio, cuiu&longs;&shy;<lb/>modi &longs;peculatio prim&ugrave;m e&longs;t, deinde praxis, quib. &longs;olis inter mortalia pr&aelig;ditus e&longs;t, homo, altera <lb/>quidem qu&aelig; &longs;uiip&longs;ius e&longs;t propria, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&aelig; &longs;ibi etiam cum diis e&longs;t communis. </s><s>Neque ver&ograve; <lb/>negocium tibi face&longs;&longs;at, quae virtus ip&longs;a per &longs;e nomen <expan abbr="hone&longs;t&utilde;">hone&longs;tum</expan> &longs;it, &amp; pr&aelig;&longs;eferat dignitatem, qua&longs;i in <lb/>ea &longs;it <foreign lang="greek">to\ a)zgiko\n, &amp; to\ku/zion</foreign> imperium .&longs;. </s><s>&amp; principatus, &amp; quae ab illa actio na&longs;catur in alio, qua&shy; <arrow.to.target n="marg1888"></arrow.to.target><lb/>operatio dicitur ab opere, &amp; tendit ad <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, confert .&longs;. </s><s>ad con&longs;umationem. <foreign lang="greek">to\ ga\z e)/zgon <lb/>te/los h( de\ e)ne/zgeia to\ e)/zgon. </foreign></s><s><foreign lang="">dio\ xai\ tou_noma le/getai e)ne/ zgeiakata\ to\ e)/zgon, xai\ siwtei/ nei p<gap/>o\s <lb/>e)ntele/xeian</foreign>. </s><s>quia tum perfecta res e&longs;t, c&ugrave;m operatur. </s><s>Quanquam accidit, actionem e&longs;&longs;e dupli&shy;<lb/>cem, vel qu&aelig; terminetur alio, &amp; h&aelig;c ad opus ip&longs;um ver&egrave; dirigatur, vel etiam <expan abbr="c&otilde;tr&agrave;">contr&agrave;</expan>, qu&aelig; .&longs;. </s><s>in ip&longs;o <lb/>maneat in quo producitur: &longs;i fuerit huiu&longs;modi, &longs;imul erit idem opus &amp; operatio. </s><s>Gr&aelig;c&egrave; melius <lb/><foreign lang="greek">e)/zgon xai\ e)ne/zgeia</foreign>: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> allu&longs;io nominum con&longs;eruatur: quoniam quod h&icirc;c dicimus opus, re&shy;<lb/>ctius officium vocaretur; vbi iam allu&longs;io tollitur. </s><s>&amp; erit ab&longs;oluta <expan abbr="perfecti&longs;sima&qacute;">perfecti&longs;simaque</expan>. </s><s>functio, cuiu&longs;&shy;<lb/>modi &longs;peculatio prim&ugrave;m e&longs;t, deinde praxis, <expan abbr="quib.">quibus</expan> &longs;olis inter mortalia pr&aelig;ditus e&longs;t, homo, altera <lb/>quidem qu&aelig; &longs;uiip&longs;ius e&longs;t propria, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&aelig; &longs;ibi etiam cum diis e&longs;t communis. </s><s>Neque ver&ograve; <lb/>negocium tibi face&longs;&longs;at, quae virtus ip&longs;a per &longs;e nomen <expan abbr="hone&longs;t&utilde;">hone&longs;tum</expan> &longs;it, &amp; pr&aelig;&longs;eferat dignitatem, qua&longs;i in <lb/>ea &longs;it <foreign lang="greek">to\ a)zgiko\n, &amp; to\ku/zion</foreign> imperium .&longs;. </s><s>&amp; principatus, &amp; quae ab illa actio na&longs;catur in alio, qua&shy;
 <pb pagenum="286"/>propter &amp; forma virtus, &longs;eu pote&longs;tas agendi nuncupatur, &amp; aliqua dictum &agrave; virtute moueri, ex <lb/> <pb pagenum="286"/>propter &amp; forma virtus, &longs;eu pote&longs;tas agendi nuncupatur, &amp; aliqua dictum &agrave; virtute moueri, ex <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1889"></arrow.to.target><lb/>quo iudices virtutem e&longs;&longs;e actione <expan abbr="pr&ecedil;&longs;tantior&etilde;">pr&ecedil;&longs;tantiorem</expan>: oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> te animaduertere in ea virtute <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>: <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> quidem qua re&longs;picit patiens, &amp; id quod e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, &amp; tum <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> continet <lb/>actus: alteram ver&ograve; ad id, quae c&ugrave;m agere po&longs;sit, ex &longs;e orietur, &amp; ip&longs;a etiam de pote&longs;tate traducatur <lb/>ad actum, nam cogno&longs;ces &longs;eip&longs;am <expan abbr="agent&etilde;">agentem</expan> &longs;eip&longs;a non agente e&longs;&longs;e <expan abbr="perfectior&etilde;">perfectiorem</expan>: cum actione <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/>virtus in pr&aelig;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, <expan abbr="ei&qacute;">eique</expan>. </s><s>actio pr&aelig;fertur. </s><s>Id ver&ograve; quod nos affirmamus, ab Ari&longs;totele &longs;u&shy;<lb/>mimus qui 15. T. 1. de An. <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> &agrave; fine &amp; efficiente &longs;eparauit. </s><s>Neque item tibi ob&longs;tent Ari&longs;to&shy;<lb/>telis dicta de 3. Eth. c. 7. qui functionis finem te&longs;tatus fuerit e&longs;&longs;e <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan>, &amp; idcirco hone&longs;tum pr&aelig;&shy;<lb/>dicarit: etenim finis duplex, &amp; productionis &amp; cui qu&aelig; e&longs;t operatio: vtrique <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> conuenit &longs;uus <lb/>honos, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; habitus laudantur, &amp; actionib. adhibentur encomia. </s><s>dicitur habitus vt finis pro&shy;<lb/>ductionis: at actio finis e&longs;t cui, <expan abbr="atq.">atque</expan> pr&aelig;&longs;tantior. </s><s>Ex his igitur liquet, vt actio ad habitum &longs;e&longs;e ha&shy;<lb/>beat, quod habitus actione perficitur, &amp; quanuis actionis &agrave; &longs;ub&longs;tantia non abhorret, quod item <lb/>quae vis planius tum fiet, c&ugrave;m <expan abbr="aduer&longs;arior&utilde;">aduer&longs;ariorum</expan> rationes explorabimus: id quod mox e&longs;t pr&ecedil;&longs;tandum.</s></p> <arrow.to.target n="marg1889"></arrow.to.target><lb/>quo iudices virtutem e&longs;&longs;e actione <expan abbr="pr&ecedil;&longs;tantior&etilde;">pr&ecedil;&longs;tantiorem</expan>: oportet <expan abbr=".n.">enim</expan> te animaduertere in ea virtute <expan abbr="dupli-c&etilde;">dupli&shy;<lb/>cem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>: <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> quidem qua re&longs;picit patiens, &amp; id quod e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, &amp; tum <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> continet <lb/>actus: alteram ver&ograve; ad id, quae c&ugrave;m agere po&longs;sit, ex &longs;e orietur, &amp; ip&longs;a etiam de pote&longs;tate traducatur <lb/>ad actum, nam cogno&longs;ces &longs;eip&longs;am <expan abbr="agent&etilde;">agentem</expan> &longs;eip&longs;a non agente e&longs;&longs;e <expan abbr="perfectior&etilde;">perfectiorem</expan>: cum actione <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/>virtus in pr&aelig;&longs;entia <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, <expan abbr="ei&qacute;">eique</expan>. </s><s>actio pr&aelig;fertur. </s><s>Id ver&ograve; quod nos affirmamus, ab Ari&longs;totele &longs;u&shy;<lb/>mimus qui 15. T. 1. de An. <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> &agrave; fine &amp; efficiente &longs;eparauit. </s><s>Neque item tibi ob&longs;tent Ari&longs;to&shy;<lb/>telis dicta de 3. Eth. c. 7. qui functionis finem te&longs;tatus fuerit e&longs;&longs;e <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan>, &amp; idcirco hone&longs;tum pr&aelig;&shy;<lb/>dicarit: etenim finis duplex, &amp; productionis &amp; cui qu&aelig; e&longs;t operatio: vtrique <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> conuenit &longs;uus <lb/>honos, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; habitus laudantur, &amp; actionib. adhibentur encomia. </s><s>dicitur habitus vt finis pro&shy;<lb/>ductionis: at actio finis e&longs;t cui, <expan abbr="atq.">atque</expan> pr&aelig;&longs;tantior. </s><s>Ex his igitur liquet, vt actio ad habitum &longs;e&longs;e ha&shy;<lb/>beat, quod habitus actione perficitur, &amp; quanuis actionis &agrave; &longs;ub&longs;tantia non abhorret, quod item <lb/>quae vis planius tum fiet, c&ugrave;m <expan abbr="aduer&longs;arior&utilde;">aduer&longs;ariorum</expan> rationes explorabimus: id quod mox e&longs;t pr&ecedil;&longs;tandum.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
Line 7827 
Line 7827 
 <arrow.to.target n="marg1897"></arrow.to.target><lb/>dum e&longs;&longs;e generationem, qu&ograve;d &longs;i generatio e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&aelig;; profect&ograve; &longs;ecundus actus in &longs;ub&longs;tantiis <lb/>optimo iure collocabitur. </s><s>C&ecedil;ter&ugrave;m hanc opinionem <expan abbr="excogitat&atilde;">excogitatam</expan> fui&longs;&longs;e comperio temporibus no&shy;<lb/>&longs;tris, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> conatu di&longs;putatum in id qu&ograve;d functio &longs;it accidens &agrave; forma ip&longs;a diuer&longs;um. </s><s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ade&ograve; &longs;tupidus &longs;it, qui <expan abbr="inci&longs;ion&etilde;">inci&longs;ionem</expan>, vigiliam, &longs;peculationem dixerit e&longs;&longs;e formam? </s><s>Deinde motus di&shy;<lb/>citur actus e&longs;&longs;e motoris; hic <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> non e&longs;t forma operans, &longs;ed operatio duntaxat. </s><s>Rur&longs;us forma, an&shy;<lb/>tequ&agrave;m operetur, dicitur e&longs;&longs;e in potentia ad <expan abbr="operand&utilde;">operandum</expan>, &amp; in potentia ad actum &longs;ecundum. </s><s>Si igi&shy;<lb/>tur forma e&longs;t in potentia ad actum &longs;ecundum; planum e&longs;t profect&ograve; qu&ograve;d actus &longs;ecundus, &longs;ol&ugrave;m <lb/>opus erit habendum. </s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; coniunctum ex actu primo, &amp; &longs;ecundo e&longs;t in actu, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> actus, <lb/>&amp; forma operans, non perfectio, &longs;ed pr&aelig;dita perfectione. </s><s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ine operatione <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> <lb/>&amp; forma con&longs;eruatur: ergo <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> e&longs;t accidens. </s><s>Necnon animus nutriens &longs;emper agit: ergo &longs;em&shy;<lb/>per e&longs;t actus &longs;ecundus: atqui, &longs;i &longs;ecundus; ergo non primus. </s><s>Tum etiam &longs;ecundus, &longs;i e&longs;&longs;et idem <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> forma, non e&longs;&longs;et &longs;ecundus &agrave; primo diuer&longs;us, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s><s>ob <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> rationem primus e&longs;&longs;et, &amp; &longs;ec&amp;utilde-; <lb/>dus. </s><s>Addo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> loca Alexandri, Simplicij, &amp; Ioannis <expan abbr="Gr&atilde;matici">Grammatici</expan> operationem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia &longs;eparantium. </s><s>Illud item mihi obiectum fui&longs;&longs;e memini. </s><s>Motum <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> determinari termino <lb/>ad quem: &longs;ed anim&ecedil; functio terminatur accidente, vtputa <expan abbr="increment&utilde;">incrementum</expan> quantitate, vi&longs;io colore, <lb/> <arrow.to.target n="marg1897"></arrow.to.target><lb/>dum e&longs;&longs;e generationem, qu&ograve;d &longs;i generatio e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&aelig;; profect&ograve; &longs;ecundus actus in &longs;ub&longs;tantiis <lb/>optimo iure collocabitur. </s><s>C&ecedil;ter&ugrave;m hanc opinionem <expan abbr="excogitat&atilde;">excogitatam</expan> fui&longs;&longs;e comperio temporibus no&shy;<lb/>&longs;tris, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> conatu di&longs;putatum in id qu&ograve;d functio &longs;it accidens &agrave; forma ip&longs;a diuer&longs;um. </s><s>Quis <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ade&ograve; &longs;tupidus &longs;it, qui <expan abbr="inci&longs;ion&etilde;">inci&longs;ionem</expan>, vigiliam, &longs;peculationem dixerit e&longs;&longs;e formam? </s><s>Deinde motus di&shy;<lb/>citur actus e&longs;&longs;e motoris; hic <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> non e&longs;t forma operans, &longs;ed operatio duntaxat. </s><s>Rur&longs;us forma, an&shy;<lb/>tequ&agrave;m operetur, dicitur e&longs;&longs;e in potentia ad <expan abbr="operand&utilde;">operandum</expan>, &amp; in potentia ad actum &longs;ecundum. </s><s>Si igi&shy;<lb/>tur forma e&longs;t in potentia ad actum &longs;ecundum; planum e&longs;t profect&ograve; qu&ograve;d actus &longs;ecundus, &longs;ol&ugrave;m <lb/>opus erit habendum. </s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; coniunctum ex actu primo, &amp; &longs;ecundo e&longs;t in actu, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> actus, <lb/>&amp; forma operans, non perfectio, &longs;ed pr&aelig;dita perfectione. </s><s>Quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ine operatione <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> <lb/>&amp; forma con&longs;eruatur: ergo <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> e&longs;t accidens. </s><s>Necnon animus nutriens &longs;emper agit: ergo &longs;em&shy;<lb/>per e&longs;t actus &longs;ecundus: atqui, &longs;i &longs;ecundus; ergo non primus. </s><s>Tum etiam &longs;ecundus, &longs;i e&longs;&longs;et idem <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> forma, non e&longs;&longs;et &longs;ecundus &agrave; primo diuer&longs;us, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s><s>ob <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> rationem primus e&longs;&longs;et, &amp; &longs;ec&amp;utilde-; <lb/>dus. </s><s>Addo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> loca Alexandri, Simplicij, &amp; Ioannis <expan abbr="Gr&atilde;matici">Grammatici</expan> operationem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia &longs;eparantium. </s><s>Illud item mihi obiectum fui&longs;&longs;e memini. </s><s>Motum <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> determinari termino <lb/>ad quem: &longs;ed anim&ecedil; functio terminatur accidente, vtputa <expan abbr="increment&utilde;">incrementum</expan> quantitate, vi&longs;io colore, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1898"></arrow.to.target><lb/>&amp; mens forma qu&aelig; intelligi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> nihil e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, ac &longs;i &longs;ub&longs;tantia fuerit, vt e&longs;&longs;entia qu&aelig; <lb/>intelligi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>. </s><s>at non e&longs;t <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> in mente, quippe qu&aelig; aut habitudo <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> &longs;it, aut non &longs;ine habitudi&shy;<lb/>ne con&longs;i&longs;tat. </s><s>&amp; &longs;ic plan&egrave; accidens e&longs;&longs;e functionem oportet, c&ugrave;m ex accidente con&longs;tituatur. </s><s>Vt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ver&egrave; te&longs;tatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ex accidente &longs;ub&longs;tantia conflari nequit. </s><s>Et illud item poterit afferre <lb/> <arrow.to.target n="marg1898"></arrow.to.target><lb/>&amp; mens forma qu&aelig; intelligi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> nihil e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, ac &longs;i &longs;ub&longs;tantia fuerit, vt e&longs;&longs;entia qu&aelig; <lb/>intelligi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>. </s><s>at non e&longs;t <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> in mente, quippe qu&aelig; aut habitudo <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> &longs;it, aut non &longs;ine habitudi&shy;<lb/>ne con&longs;i&longs;tat. </s><s>&amp; &longs;ic plan&egrave; accidens e&longs;&longs;e functionem oportet, c&ugrave;m ex accidente con&longs;tituatur. </s><s>Vt <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>ver&egrave; te&longs;tatur Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ex accidente &longs;ub&longs;tantia conflari nequit. </s><s>Et illud item poterit afferre <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1899"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="difficultat&etilde;">difficultatem</expan>, qu&ograve;d forma &longs;it pote&longs;tas, vt <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> functionis; atqui principium melius e&longs;&longs;e &longs;olet, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> pote&longs;tas notat imperfectionem, &longs;ed patibilis tant&ugrave;m, forma ver&ograve; e&longs;t principium agendi. <lb/></s><s>Attamen nil e&longs;t quod nos &agrave; no&longs;tra po&longs;itione dimoueat. </s><s>Nam dicimus; <expan abbr="eti&atilde;&longs;i">etian&longs;i</expan> cogitatione functio <lb/>po&longs;sit &agrave; forma &longs;eiungi; natura tamen non &longs;eparari. </s><s><expan abbr="neq.">neque</expan> concedimus, eam &longs;e habere, vt accidens <lb/>ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, qu&ograve;d accidens addit aliquid extrin&longs;ecum ei cui accidit, hoc e&longs;t, extra &longs;u&aelig; form&aelig; e&longs;&shy;<lb/>&longs;entiam, vt albedo parieti. </s><s>At nil huiu&longs;modi addit functio form&aelig;, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s><s>minus, qu&agrave;m priua&shy;<lb/>tio functionis: <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> h&aelig;c indicat <expan abbr="impediment&utilde;">impedimentum</expan> &agrave; cau&longs;&longs;a extranea; <expan abbr="eamq.">eamque</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> functionis <lb/>&amp; ce&longs;&longs;ationis, non <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;ecund&ugrave;m rem in forma collocamus; &longs;ed, vt dici &longs;olet, beneficio conno&shy;<lb/>tati &amp; eius quod vn&agrave; indicatur, quia .&longs;. </s><s>diuer&longs;us modus quo fit res, in habitu &amp; forma ex fun&shy;<lb/>ctione &amp; otio &longs;ignificetur, qu&aelig; &longs;an&egrave; varietas vniuer&longs;a, non &agrave; rei <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> natura, &longs;ed ab externo pro&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1899"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="difficultat&etilde;">difficultatem</expan>, qu&ograve;d forma &longs;it pote&longs;tas, vt <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> functionis; atqui principium melius e&longs;&longs;e &longs;olet, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> pote&longs;tas notat imperfectionem, &longs;ed patibilis tant&ugrave;m, forma ver&ograve; e&longs;t principium agendi. <lb/></s><s>Attamen nil e&longs;t quod nos &agrave; no&longs;tra po&longs;itione dimoueat. </s><s>Nam dicimus; <expan abbr="eti&atilde;&longs;i">etian&longs;i</expan> cogitatione functio <lb/>po&longs;sit &agrave; forma &longs;eiungi; natura tamen non &longs;eparari. </s><s><expan abbr="neq.">neque</expan> concedimus, eam &longs;e habere, vt accidens <lb/>ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, qu&ograve;d accidens addit aliquid extrin&longs;ecum ei cui accidit, hoc e&longs;t, extra &longs;u&aelig; form&aelig; e&longs;&shy;<lb/>&longs;entiam, vt albedo parieti. </s><s>At nil huiu&longs;modi addit functio form&aelig;, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s><s>minus, qu&agrave;m priua&shy;<lb/>tio functionis: <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> h&aelig;c indicat <expan abbr="impediment&utilde;">impedimentum</expan> &agrave; cau&longs;&longs;a extranea; <expan abbr="eamq.">eamque</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> functionis <lb/>&amp; ce&longs;&longs;ationis, non <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;ecund&ugrave;m rem in forma collocamus; &longs;ed, vt dici &longs;olet, beneficio conno&shy;<lb/>tati &amp; eius quod vn&agrave; indicatur, quia .&longs;. </s><s>diuer&longs;us modus quo fit res, in habitu &amp; forma ex fun&shy;<lb/>ctione &amp; otio &longs;ignificetur, qu&aelig; &longs;an&egrave; varietas vniuer&longs;a, non &agrave; rei <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> natura, &longs;ed ab externo pro&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1900"></arrow.to.target><lb/>fici&longs;catur. </s><s>Nam cum <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> impedimentum materi&aelig; priuilegio redundet in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; in materi&aelig; ver&ograve; <lb/>forma nil aliud &longs;it &agrave;c <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>; ocium hoc &amp; feri&ecedil; primum pertinent ad <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &longs;ecund&ograve; <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, c&ugrave;m c&ecedil;teroquin agere contr&agrave; &longs;e habeat; etenim e&longs;t ex ip&longs;a forma prim&ugrave;m, deinde re&shy;<lb/>&longs;picit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>: quare <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> propter materi&aelig; <expan abbr="&longs;ocietat&etilde;">&longs;ocietatem</expan> functio &longs;e habet vt <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> ad <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. <lb/></s><s>Proptere&agrave; c&ugrave;m functiones animi diuidantur in eas qu&ecedil; &longs;unt ex animo in corpus; &amp; alias, qu&aelig; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>ex corpore in animum; qu&aelig; &longs;unt ex corpore actui repugnant, &amp; ip&longs;um vel ex parte, vel ex toto <lb/><expan abbr="corr&utilde;punt">corrumpunt</expan>, vt &longs;omnus &amp; mors. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;i compo&longs;ito extrin&longs;ec&ugrave;s &amp; aliunde adheret agere. </s><s>Quo&shy;<lb/>niam igitur ex duplici natura con&longs;tat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; continet quodammod&ograve; repugnantiam; inde <lb/>efficitur, vt in eo &longs;it poti&longs;sim&egrave; ce&longs;&longs;atio, &amp; operari velut accidens habeatur, quod intrin&longs;ec&ugrave;s idem <lb/>e&longs;t <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;a forma, nec vt <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> ad formam &longs;e habeat, quae non agere ex impedimento na&longs;catur. <lb/></s><s>Proinde illa <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> quib. <expan abbr="o&longs;t&etilde;ditur">o&longs;tenditur</expan> <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> e&longs;&longs;e aliquid &agrave; forma &longs;eiunctum; <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> ope men&shy;<lb/>tis admini&longs;tratam fui&longs;&longs;e &longs;ignificant. </s><s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hinc prima obiectio tollitur. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> concedimus motum, <lb/>quatenus re&longs;picit <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan>, ab eius forma reip&longs;a &longs;eiungi: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> eius natura, vt qualitatem, &longs;eu for&shy;<lb/>mam incutiat mobili, quam quidem in &longs;e totum &longs;imul habet, &longs;ucce&longs;siu&egrave; <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> tribuit propter con&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1900"></arrow.to.target><lb/>fici&longs;catur. </s><s>Nam cum <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> impedimentum materi&aelig; priuilegio redundet in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; in materi&aelig; ver&ograve; <lb/>forma nil aliud &longs;it &agrave;c <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>; ocium hoc &amp; feri&ecedil; primum pertinent ad <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &longs;ecund&ograve; <lb/>ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, c&ugrave;m c&ecedil;teroquin agere contr&agrave; &longs;e habeat; etenim e&longs;t ex ip&longs;a forma prim&ugrave;m, deinde re&shy;<lb/>&longs;picit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>: quare <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> propter materi&aelig; <expan abbr="&longs;ocietat&etilde;">&longs;ocietatem</expan> functio &longs;e habet vt <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> ad <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. <lb/></s><s>Proptere&agrave; c&ugrave;m functiones animi diuidantur in eas qu&ecedil; &longs;unt ex animo in corpus; &amp; alias, qu&aelig; <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>ex corpore in animum; qu&aelig; &longs;unt ex corpore actui repugnant, &amp; ip&longs;um vel ex parte, vel ex toto <lb/><expan abbr="corr&utilde;punt">corrumpunt</expan>, vt &longs;omnus &amp; mors. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;i compo&longs;ito extrin&longs;ec&ugrave;s &amp; aliunde adheret agere. </s><s>Quo&shy;<lb/>niam igitur ex duplici natura con&longs;tat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; continet quodammod&ograve; repugnantiam; inde <lb/>efficitur, vt in eo &longs;it poti&longs;sim&egrave; ce&longs;&longs;atio, &amp; operari velut accidens habeatur, quod intrin&longs;ec&ugrave;s idem <lb/>e&longs;t <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;a forma, nec vt <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> ad formam &longs;e habeat, quae non agere ex impedimento na&longs;catur. <lb/></s><s>Proinde illa <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="o&longs;t&etilde;ditur">o&longs;tenditur</expan> <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> e&longs;&longs;e aliquid &agrave; forma &longs;eiunctum; <expan abbr="&longs;eparation&etilde;">&longs;eparationem</expan> ope men&shy;<lb/>tis admini&longs;tratam fui&longs;&longs;e &longs;ignificant. </s><s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hinc prima obiectio tollitur. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> concedimus motum, <lb/>quatenus re&longs;picit <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan>, ab eius forma reip&longs;a &longs;eiungi: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> eius natura, vt qualitatem, &longs;eu for&shy;<lb/>mam incutiat mobili, quam quidem in &longs;e totum &longs;imul habet, &longs;ucce&longs;siu&egrave; <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> tribuit propter con&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1901"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="trari&utilde;">trarium</expan>, quod in mobili <expan abbr="materia&qacute;">materiaque</expan>. </s><s>pr&aelig;cedit. </s><s>Quod item opponebatur tertio loco formam <expan abbr="ante&qtilde;">antequae</expan> <lb/>operetur, e&longs;&longs;e in potentia ad operandum, &amp; in potentia ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum, &longs;ic dilui pote&longs;t. </s><s>Nam <lb/>forma tunc imperfecta e&longs;t, &amp; e&longs;t potentia qu&aelig; per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum perficienda e&longs;t. </s><s>Nec ob id a&longs;&shy;<lb/>&longs;ero, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e in potentia ad <expan abbr="operation&etilde;">operationem</expan>, tanqu&agrave;m aliquid &agrave; &longs;e di&longs;cretum, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> foret <lb/>accidens, &longs;ed per accidens in potentia ad agendum; nimir&ugrave;m ob <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> impedimentum. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id <lb/>quod dicitur eam aliquando <expan abbr="n&otilde;">non</expan> agere, &amp; tum adhuc form&aelig; naturam con&longs;eruare, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> mon&shy;<lb/>&longs;trat inter <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> &amp; formam; non, qua&longs;i omnib. modis idem &longs;int, &longs;ed indicat &longs;ol&ugrave;m carentiam <lb/>perfectionis qu&aelig; per &longs;e ade&longs;t <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> impedimento remoto, quam &longs;an&egrave; varietatem non rei, &longs;ed conno&shy;<lb/>tati po&longs;uimus. </s><s>Quanquam ad id quae &longs;it accidens, quia &amp; forma &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> &longs;ine operatione con&longs;er&shy;<lb/>uantur, &amp; re&longs;ponderi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> ea non con&longs;eruari; quippe quae <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> natura labefactatur: etenim vbi va&shy;<lb/>cent ab officio, tunc imperfecta &longs;unt. </s><s>Et conuenit <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> dicere, <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum non eodem modo &longs;e <lb/>habere ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; compo&longs;itum: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> accidit <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> aliunde e&longs;t, nec ver&ograve; quia &longs;it acci&shy;<lb/>dens &longs;impliciter, &longs;ed quae <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex tota &longs;ua natura: at c&ugrave;m form&aelig; intrin&longs;ec&ugrave;s in&longs;ideat; ip&longs;i non accidit, <lb/>idem ac forma exi&longs;tens, &longs;icut <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan>, qu&aelig; &longs;unt in iis in quibus e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, e&longs;&longs;entialia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, <lb/>nec ab e&longs;&longs;entia ip&longs;a &longs;eparantur, &longs;ed non agere e&longs;t accidens. </s><s>Erat &amp; illa breuior forta&longs;&longs;e via ad per&shy; <arrow.to.target n="marg1901"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="trari&utilde;">trarium</expan>, quod in mobili <expan abbr="materia&qacute;">materiaque</expan>. </s><s>pr&aelig;cedit. </s><s>Quod item opponebatur tertio loco formam <expan abbr="ante&qtilde;">antequae</expan> <lb/>operetur, e&longs;&longs;e in potentia ad operandum, &amp; in potentia ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum, &longs;ic dilui pote&longs;t. </s><s>Nam <lb/>forma tunc imperfecta e&longs;t, &amp; e&longs;t potentia qu&aelig; per <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum perficienda e&longs;t. </s><s>Nec ob id a&longs;&shy;<lb/>&longs;ero, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e in potentia ad <expan abbr="operation&etilde;">operationem</expan>, tanqu&agrave;m aliquid &agrave; &longs;e di&longs;cretum, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> foret <lb/>accidens, &longs;ed per accidens in potentia ad agendum; nimir&ugrave;m ob <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> impedimentum. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id <lb/>quod dicitur eam aliquando <expan abbr="n&otilde;">non</expan> agere, &amp; tum adhuc form&aelig; naturam con&longs;eruare, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> mon&shy;<lb/>&longs;trat inter <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> &amp; formam; non, qua&longs;i omnib. modis idem &longs;int, &longs;ed indicat &longs;ol&ugrave;m carentiam <lb/>perfectionis qu&aelig; per &longs;e ade&longs;t <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> impedimento remoto, quam &longs;an&egrave; varietatem non rei, &longs;ed conno&shy;<lb/>tati po&longs;uimus. </s><s>Quanquam ad id quae &longs;it accidens, quia &amp; forma &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> &longs;ine operatione con&longs;er&shy;<lb/>uantur, &amp; re&longs;ponderi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> ea non con&longs;eruari; quippe quae <expan abbr="illor&utilde;">illorum</expan> natura labefactatur: etenim vbi va&shy;<lb/>cent ab officio, tunc imperfecta &longs;unt. </s><s>Et conuenit <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> dicere, <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;ecundum non eodem modo &longs;e <lb/>habere ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; compo&longs;itum: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> accidit <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> aliunde e&longs;t, nec ver&ograve; quia &longs;it acci&shy;<lb/>dens &longs;impliciter, &longs;ed quae <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ex tota &longs;ua natura: at c&ugrave;m form&aelig; intrin&longs;ec&ugrave;s in&longs;ideat; ip&longs;i non accidit, <lb/>idem ac forma exi&longs;tens, &longs;icut <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan>, qu&aelig; &longs;unt in iis in quibus e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia &longs;unt <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>, e&longs;&longs;entialia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, <lb/>nec ab e&longs;&longs;entia ip&longs;a &longs;eparantur, &longs;ed non agere e&longs;t accidens. </s><s>Erat &amp; illa breuior forta&longs;&longs;e via ad per&shy;
 <pb pagenum="288"/>ueniendum quo volumus, qu&agrave;m tenuit Ari&longs;toteles lib. de &longs;omno, qui nullum <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> concedit for&shy;<lb/> <pb pagenum="288"/>ueniendum quo volumus, qu&agrave;m tenuit Ari&longs;toteles lib. de &longs;omno, qui nullum <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> concedit for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1902"></arrow.to.target><lb/>m&aelig; quo &longs;it in pote&longs;tate ad <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan>, &longs;ed rem e&longs;&longs;e tum decernit, c&ugrave;m functio apparet. </s><s>Atenim &longs;i <lb/>locus &longs;it, e&longs;t pr&aelig;ter naturam. </s><s>Sic igitur operatio e&longs;t forma in actu. </s><s>Nec e&longs;t quoddam <expan abbr="coniunct&utilde;">coniunctum</expan>, <lb/>veluti <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &egrave; diuer&longs;is e&longs;&longs;entiis. </s><s>Qu&ograve;d &longs;iquand&ograve; dicitur e&longs;&longs;e actu, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> actus; reuera <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <lb/>e&longs;t actus, &amp; eius vocis abu&longs;us, &longs;icuti quando nonnunqu&agrave;m ab Ari&longs;totele dictum e&longs;t, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> e&longs;&longs;e <lb/><foreign lang="greek">diwa/mei</foreign> .i. </s><s>pote&longs;tate; c&ugrave;m tamen ip&longs;a &longs;it ver&egrave; <foreign lang="greek">diw/amis</foreign> &amp; pote&longs;tas, illo, vt opinor, <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;o">comprehen&longs;o</expan>, cuius <lb/>e&longs;t functio, quand&ograve; e&longs;t ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, vt &longs;iquis &longs;emen diceret hominis e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud <lb/><expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> e&longs;&longs;e potentia, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> hominis: re&longs;piceret <expan abbr=".n.">enim</expan> non <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;impliciter, &longs;ed quate&shy;<lb/>nus e&longs;t cum priuatione hominis, aut <expan abbr="c&otilde;traria">contraria</expan> forma coniuncta; planius <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, vt inquit Ari&longs;toteles, <lb/>tamet&longs;i homo &longs;impliciter &amp; eius e&longs;&longs;entia &longs;unt idem, nihilominus habita <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> materi&aelig; &longs;en&longs;ilis ex <lb/>qua homo exi&longs;tit, dicitur hominis e&longs;&longs;entia. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quod item opponebatur, animam alentem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fore <lb/> <arrow.to.target n="marg1902"></arrow.to.target><lb/>m&aelig; quo &longs;it in pote&longs;tate ad <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan>, &longs;ed rem e&longs;&longs;e tum decernit, c&ugrave;m functio apparet. </s><s>Atenim &longs;i <lb/>locus &longs;it, e&longs;t pr&aelig;ter naturam. </s><s>Sic igitur operatio e&longs;t forma in actu. </s><s>Nec e&longs;t quoddam <expan abbr="coniunct&utilde;">coniunctum</expan>, <lb/>veluti <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> &egrave; diuer&longs;is e&longs;&longs;entiis. </s><s>Qu&ograve;d &longs;iquand&ograve; dicitur e&longs;&longs;e actu, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> actus; reuera <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <lb/>e&longs;t actus, &amp; eius vocis abu&longs;us, &longs;icuti quando nonnunqu&agrave;m ab Ari&longs;totele dictum e&longs;t, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> e&longs;&longs;e <lb/><foreign lang="greek">diwa/mei</foreign> .i. </s><s>pote&longs;tate; c&ugrave;m tamen ip&longs;a &longs;it ver&egrave; <foreign lang="greek">diw/amis</foreign> &amp; pote&longs;tas, illo, vt opinor, <expan abbr="c&otilde;prehen&longs;o">comprehen&longs;o</expan>, cuius <lb/>e&longs;t functio, quand&ograve; e&longs;t ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, vt &longs;iquis &longs;emen diceret hominis e&longs;&longs;e <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud <lb/><expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> e&longs;&longs;e potentia, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> hominis: re&longs;piceret <expan abbr=".n.">enim</expan> non <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &longs;impliciter, &longs;ed quate&shy;<lb/>nus e&longs;t cum priuatione hominis, aut <expan abbr="c&otilde;traria">contraria</expan> forma coniuncta; planius <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, vt inquit Ari&longs;toteles, <lb/>tamet&longs;i homo &longs;impliciter &amp; eius e&longs;&longs;entia &longs;unt idem, nihilominus habita <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> materi&aelig; &longs;en&longs;ilis ex <lb/>qua homo exi&longs;tit, dicitur hominis e&longs;&longs;entia. </s><s><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quod item opponebatur, animam alentem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fore <lb/>
Line 7964 
Line 7964 
 <arrow.to.target n="marg1934"></arrow.to.target><lb/>cidi, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s><s>incidi, aut non incidi contingit. </s><s>quam etiam po&longs;th&agrave;c in actum redigi dicemus. </s><s>Sim&shy;<lb/>plicius, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> dum explicaret, quemadmodum animus e&longs;&longs;et actus primus, a&longs;&longs;erebat omnem faculta&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1934"></arrow.to.target><lb/>cidi, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s><s>incidi, aut non incidi contingit. </s><s>quam etiam po&longs;th&agrave;c in actum redigi dicemus. </s><s>Sim&shy;<lb/>plicius, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> dum explicaret, quemadmodum animus e&longs;&longs;et actus primus, a&longs;&longs;erebat omnem faculta&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1935"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&etilde;">tem</expan>, vbi feriaretur, e&longs;&longs;e fru&longs;tra. </s><s>Vnde etiam, &longs;criptor ille autumabat animum &longs;emper e&longs;&longs;e in actu <lb/>&longs;ecundo: quocirca propo&longs;itio no&longs;tra apud illum effati <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> obtineret. </s><s>Attamen in &longs;omnis, quia <lb/>vacat animus (&longs;altem &longs;en&longs;itrice ita &longs;e habente. </s><s>nam de mente, quid <expan abbr="&longs;entiend&utilde;">&longs;entiendum</expan> &longs;it, nihil experien&shy;<lb/>tia mon&longs;trat, quod &agrave; phy&longs;ico &longs;umi queat) dicere eam e&longs;&longs;e fru&longs;tra, non admodum conuenit. </s><s>Nam <lb/>&longs;ic in dimidio temporis animus fru&longs;tra e&longs;&longs;et. </s><s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> qu&ograve;d alentis <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> e&longs;t augere, quando non <lb/>auget, eam a&longs;&longs;euerare fru&longs;tra e&longs;&longs;e, periculo&longs;um e&longs;t. </s><s>Nos igitur, po&longs;tqu&agrave;m his non &longs;ucce&longs;sit, alia <lb/>aggrediamur via. </s><s>Non licet <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> dirimere <expan abbr="controuer&longs;i&atilde;">controuer&longs;iam</expan>, ni&longs;i ante&agrave; de actu &amp; pote&longs;tate di&longs;tingua&shy;<lb/>mus per &longs;uos modos qui &longs;an&egrave; plures <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, facil&egrave; <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> ad h&aelig;c capita referentur. </s><s>Scire igitur licet <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <lb/><expan abbr="pot&etilde;ti&atilde;">potentiam</expan>, aut e&longs;&longs;e certo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> actu <expan abbr="determinat&atilde;">determinatam</expan>, aut indefinitam, &amp; &longs;pectare oppo&longs;ita: <expan abbr="determinat&atilde;">determinatam</expan> <lb/>ver&ograve; e&longs;&longs;e, vel <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>, vel plurim&ugrave;m euenire, qu&aelig; ver&ograve; indefinit&egrave; &amp; vtrunlibet, rar&oacute;ue <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan>, per <lb/><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> qu&aelig; potius <expan abbr="c&otilde;tingentis">contingentis</expan> nomine notantur. </s><s>Secund&ograve; monemus <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> inter <lb/>&longs;e re&longs;picere: <expan abbr="q&rtilde;">qrm</expan> item a&longs;&longs;equi <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> attributa pro portione: vt, &longs;i actus perfectus fuerit, &amp; pote&longs;tas <lb/> <arrow.to.target n="marg1935"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&etilde;">tem</expan>, vbi feriaretur, e&longs;&longs;e fru&longs;tra. </s><s>Vnde etiam, &longs;criptor ille autumabat animum &longs;emper e&longs;&longs;e in actu <lb/>&longs;ecundo: quocirca propo&longs;itio no&longs;tra apud illum effati <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> obtineret. </s><s>Attamen in &longs;omnis, quia <lb/>vacat animus (&longs;altem &longs;en&longs;itrice ita &longs;e habente. </s><s>nam de mente, quid <expan abbr="&longs;entiend&utilde;">&longs;entiendum</expan> &longs;it, nihil experien&shy;<lb/>tia mon&longs;trat, quod &agrave; phy&longs;ico &longs;umi queat) dicere eam e&longs;&longs;e fru&longs;tra, non admodum conuenit. </s><s>Nam <lb/>&longs;ic in dimidio temporis animus fru&longs;tra e&longs;&longs;et. </s><s>&longs;ic <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> qu&ograve;d alentis <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> e&longs;t augere, quando non <lb/>auget, eam a&longs;&longs;euerare fru&longs;tra e&longs;&longs;e, periculo&longs;um e&longs;t. </s><s>Nos igitur, po&longs;tqu&agrave;m his non &longs;ucce&longs;sit, alia <lb/>aggrediamur via. </s><s>Non licet <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> dirimere <expan abbr="controuer&longs;i&atilde;">controuer&longs;iam</expan>, ni&longs;i ante&agrave; de actu &amp; pote&longs;tate di&longs;tingua&shy;<lb/>mus per &longs;uos modos qui &longs;an&egrave; plures <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, facil&egrave; <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> ad h&aelig;c capita referentur. </s><s>Scire igitur licet <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <lb/><expan abbr="pot&etilde;ti&atilde;">potentiam</expan>, aut e&longs;&longs;e certo <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> actu <expan abbr="determinat&atilde;">determinatam</expan>, aut indefinitam, &amp; &longs;pectare oppo&longs;ita: <expan abbr="determinat&atilde;">determinatam</expan> <lb/>ver&ograve; e&longs;&longs;e, vel <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&atilde;">nece&longs;&longs;ariam</expan>, vel plurim&ugrave;m euenire, qu&aelig; ver&ograve; indefinit&egrave; &amp; vtrunlibet, rar&oacute;ue <expan abbr="fi&utilde;t">fiunt</expan>, per <lb/><expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> qu&aelig; potius <expan abbr="c&otilde;tingentis">contingentis</expan> nomine notantur. </s><s>Secund&ograve; monemus <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> inter <lb/>&longs;e re&longs;picere: <expan abbr="q&rtilde;">qrm</expan> item a&longs;&longs;equi <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> attributa pro portione: vt, &longs;i actus perfectus fuerit, &amp; pote&longs;tas <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1936"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> perfecta erit, &longs;i actus imperfectus; imperfecta <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pote&longs;tas futura &longs;it. </s><s>Actum ver&ograve; <expan abbr="per-fect&utilde;">per&shy;<lb/>fectum</expan> vocat Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rei qu&ecedil; ex <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> parte &longs;imul <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>, vt hominis, equi, &ecedil;dificij; imperfectum <lb/> <arrow.to.target n="marg1936"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> perfecta erit, &longs;i actus imperfectus; imperfecta <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pote&longs;tas futura &longs;it. </s><s>Actum ver&ograve; <expan abbr="per-fect&utilde;">per&shy;<lb/>fectum</expan> vocat Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> rei qu&ecedil; ex <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> parte &longs;imul <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>, vt hominis, equi, &ecedil;dificij; imperfectum <lb/>
 <arrow.to.target n="marg1937"></arrow.to.target><lb/>rei qu&ecedil; in &longs;ucce&longs;sione po&longs;ita e&longs;t, vt motus, diei, &amp; ludi, quorum partes vn&agrave; con&longs;i&longs;tere nequeunt. <lb/></s><s>imperfectus <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t indeterminatus, vt, qui contradicentib. implicatur &amp; <expan abbr="repugn&atilde;tia">repugnantia</expan> concluditur. <lb/></s><s>Sic ergo pote&longs;tas qu&aelig; re&longs;picit <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> actum qui imperfectus e&longs;t, imperfecta e&longs;t habenda: ea ver&ograve; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>dirigitur ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> illum integrum &amp; <expan abbr="perman&etilde;tem">permanentem</expan>, perfecta perhibetur. </s><s>H&aelig;c potentia rur&longs;us, aut <lb/>e&longs;t ab&longs;oluta, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> in reb. nece&longs;&longs;ariis, in quib. manet <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> cum actu coniuncta: quapro&shy;<lb/>pter dici &longs;olet in iis <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e cum eo qd e&longs;t, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> Gandauen&longs;is in <expan abbr="pot&etilde;tiis">potentiis</expan> e&longs;&longs;entialib. repo&longs;uit, &amp; <lb/><expan abbr="&longs;ecund&atilde;">&longs;ecundam</expan> vocauit, non quae e&longs;&longs;et ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, nec quae e&longs;&longs;e in officio &longs;it <expan abbr="e&longs;s&etilde;tiale">e&longs;sentiale</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> po&longs;&longs;e .i. </s><s>accidens: <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> <lb/>per <expan abbr="&longs;eips&atilde;">&longs;eipsam</expan> res <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> e&longs;t in officio, ni&longs;i impediatur, &longs;ed quae <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> ex <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> principiis, aut igitur <expan abbr="&etilde;">em</expan> ab&shy;<lb/>&longs;oluta pote&longs;tas, aut aliquib. re&longs;tricta conditionib. vt puta, quia con&longs;equatur <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> per certa <expan abbr="in-&longs;trum&etilde;ta">in&shy;<lb/>&longs;trumenta</expan>, velut facultas <expan abbr="vid&etilde;di">videndi</expan> per oculos, aut color <expan abbr="mou&etilde;di">mouendi</expan> per&longs;picuum per lumen, aut per cer&shy;<lb/>tum modum, vt in c&ecedil;lo e&longs;t diui&longs;io, non qu&ograve;d pars &agrave; parte &longs;ubiecto &longs;eparetur, &longs;ed priuilegio mo&shy;<lb/>tus, qu&ograve;d velocius h&aelig;c pars altera moueatur, aut per de&longs;ignationem, vt aiunt, <expan abbr="con&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. </s><s>ra&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1937"></arrow.to.target><lb/>rei qu&ecedil; in &longs;ucce&longs;sione po&longs;ita e&longs;t, vt motus, diei, &amp; ludi, quorum partes vn&agrave; con&longs;i&longs;tere nequeunt. <lb/></s><s>imperfectus <expan abbr="it&etilde;">item</expan> e&longs;t indeterminatus, vt, qui contradicentib. implicatur &amp; <expan abbr="repugn&atilde;tia">repugnantia</expan> concluditur. <lb/></s><s>Sic ergo pote&longs;tas qu&aelig; re&longs;picit <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> actum qui imperfectus e&longs;t, imperfecta e&longs;t habenda: ea ver&ograve; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <lb/>dirigitur ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> illum integrum &amp; <expan abbr="perman&etilde;tem">permanentem</expan>, perfecta perhibetur. </s><s>H&aelig;c potentia rur&longs;us, aut <lb/>e&longs;t ab&longs;oluta, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> in reb. nece&longs;&longs;ariis, in <expan abbr="quib.">quibus</expan> manet <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> cum actu coniuncta: quapro&shy;<lb/>pter dici &longs;olet in iis <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e cum eo qd e&longs;t, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> Gandauen&longs;is in <expan abbr="pot&etilde;tiis">potentiis</expan> e&longs;&longs;entialib. repo&longs;uit, &amp; <lb/><expan abbr="&longs;ecund&atilde;">&longs;ecundam</expan> vocauit, non quae e&longs;&longs;et ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, nec quae e&longs;&longs;e in officio &longs;it <expan abbr="e&longs;s&etilde;tiale">e&longs;sentiale</expan>: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> po&longs;&longs;e .i. </s><s>accidens: <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> <lb/>per <expan abbr="&longs;eips&atilde;">&longs;eipsam</expan> res <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> e&longs;t in officio, ni&longs;i impediatur, &longs;ed quae <expan abbr="p&etilde;det">pendet</expan> ex <expan abbr="e&longs;s&etilde;ti&aelig;">e&longs;senti&aelig;</expan> principiis, aut igitur <expan abbr="&etilde;">em</expan> ab&shy;<lb/>&longs;oluta pote&longs;tas, aut aliquib. re&longs;tricta conditionib. vt puta, quia con&longs;equatur <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> per certa <expan abbr="in-&longs;trum&etilde;ta">in&shy;<lb/>&longs;trumenta</expan>, velut facultas <expan abbr="vid&etilde;di">videndi</expan> per oculos, aut color <expan abbr="mou&etilde;di">mouendi</expan> per&longs;picuum per lumen, aut per cer&shy;<lb/>tum modum, vt in c&ecedil;lo e&longs;t diui&longs;io, non qu&ograve;d pars &agrave; parte &longs;ubiecto &longs;eparetur, &longs;ed priuilegio mo&shy;<lb/>tus, qu&ograve;d velocius h&aelig;c pars altera moueatur, aut per de&longs;ignationem, vt aiunt, <expan abbr="con&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. </s><s>ra&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1938"></arrow.to.target><lb/>tione, &longs;i qua facultas &longs;it fons &amp; origo plurium actuum, vt valens nutriendi, <expan abbr="&longs;ibi&qacute;">&longs;ibique</expan>. </s><s>&longs;imile pro&shy;<lb/>pagandi, atque h&aelig;c officia certis &amp; &longs;tatis temporibus extent, id quod in actibus quorum hi &longs;unt <lb/>mini&longs;tri, illi ver&ograve; architectones &amp; auctores, certa illa tempora de&longs;iderantur, &longs;i facultas in <lb/>actum deducenda &longs;it. </s><s>C&ugrave;m item &longs;it eadem proportio pote&longs;tatis ad actum qu&aelig; e&longs;t materi&aelig; ad <lb/>formam; pote&longs;tatem materi&aelig; tribui placet, actum ver&ograve; form&aelig;, vt c&ugrave;m en&longs;is ex ferro fieri, &amp; <lb/>non fieri queat; non accipiam &longs;ic potentiam, vt eam in en&longs;e &longs;im collocaturus, &longs;ed hoc attribu&shy;<lb/>tum inferro ponam, qu&ograve;d ex illo en&longs;is fieri, aut non fieri po&longs;sit: nec tum ego, c&ugrave;m materia <lb/>prior origine &longs;it, atque communior, eodem quoque pacto pote&longs;tatem &longs;e habere ad actum. <lb/></s><s>Quapropter, vt in materia infinitas, &amp; nece&longs;sitas &longs;uppo&longs;itionis ab Ari&longs;totele ponitur, &longs;ic etiam <lb/>de pote&longs;tatis natura dicimus. </s><s>Atque hoc illud e&longs;t quod mea quidem &longs;ententia, nobis illa &longs;ua <lb/>po&longs;sibilitate &longs;ignificauit Auerro&euml;s. </s><s>H&aelig;c item continet primam &amp; &longs;ecundam, de quibus in <lb/>hoc libro pa&longs;sim verba fiunt, cui re&longs;pondent actus primus &amp; &longs;ecundus: &amp; eam qu&aelig; e&longs;t ad <lb/>agendum, &amp; patiendum, &amp; qu&ecedil; e&longs;t ad agendum, actu determino, qu&ecedil; e&longs;t actio vt ab illo, &amp; tran&longs;&shy;<lb/>mutatio alterius, quatenus alterum e&longs;t, vt &longs;ubiecti, non forma quam agens inducit, dum <lb/>agit: e&longs;t enim illa &longs;pecies &amp; finis; nec ea quam habet agens: quinimmo ea e&longs;t agentis ip&longs;ius ratio.  <arrow.to.target n="marg1938"></arrow.to.target><lb/>tione, &longs;i qua facultas &longs;it fons &amp; origo plurium actuum, vt valens nutriendi, <expan abbr="&longs;ibi&qacute;">&longs;ibique</expan>. </s><s>&longs;imile pro&shy;<lb/>pagandi, atque h&aelig;c officia certis &amp; &longs;tatis temporibus extent, id quod in actibus quorum hi &longs;unt <lb/>mini&longs;tri, illi ver&ograve; architectones &amp; auctores, certa illa tempora de&longs;iderantur, &longs;i facultas in <lb/>actum deducenda &longs;it. </s><s>C&ugrave;m item &longs;it eadem proportio pote&longs;tatis ad actum qu&aelig; e&longs;t materi&aelig; ad <lb/>formam; pote&longs;tatem materi&aelig; tribui placet, actum ver&ograve; form&aelig;, vt c&ugrave;m en&longs;is ex ferro fieri, &amp; <lb/>non fieri queat; non accipiam &longs;ic potentiam, vt eam in en&longs;e &longs;im collocaturus, &longs;ed hoc attribu&shy;<lb/>tum inferro ponam, qu&ograve;d ex illo en&longs;is fieri, aut non fieri po&longs;sit: nec tum ego, c&ugrave;m materia <lb/>prior origine &longs;it, atque communior, eodem quoque pacto pote&longs;tatem &longs;e habere ad actum. <lb/></s><s>Quapropter, vt in materia infinitas, &amp; nece&longs;sitas &longs;uppo&longs;itionis ab Ari&longs;totele ponitur, &longs;ic etiam <lb/>de pote&longs;tatis natura dicimus. </s><s>Atque hoc illud e&longs;t quod mea quidem &longs;ententia, nobis illa &longs;ua <lb/>po&longs;sibilitate &longs;ignificauit Auerro&euml;s. </s><s>H&aelig;c item continet primam &amp; &longs;ecundam, de quibus in <lb/>hoc libro pa&longs;sim verba fiunt, cui re&longs;pondent actus primus &amp; &longs;ecundus: &amp; eam qu&aelig; e&longs;t ad <lb/>agendum, &amp; patiendum, &amp; qu&ecedil; e&longs;t ad agendum, actu determino, qu&ecedil; e&longs;t actio vt ab illo, &amp; tran&longs;&shy;<lb/>mutatio alterius, quatenus alterum e&longs;t, vt &longs;ubiecti, non forma quam agens inducit, dum <lb/>agit: e&longs;t enim illa &longs;pecies &amp; finis; nec ea quam habet agens: quinimmo ea e&longs;t agentis ip&longs;ius ratio.
 <pb pagenum="294"/>Proptere&agrave; corruit illa pote&longs;tas obiectiua Scoti, &longs;ed via per quam materi&ecedil; pote&longs;tas euehitur ad for&shy;<lb/> <pb pagenum="294"/>Proptere&agrave; corruit illa pote&longs;tas obiectiua Scoti, &longs;ed via per quam materi&ecedil; pote&longs;tas euehitur ad for&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1939"></arrow.to.target><lb/>mam; tota &amp; indiuidua manet in eo &agrave; quo e&longs;t: per &longs;ucce&longs;sionem &amp; extentionem producitur in <lb/>materia. </s><s>Proinde efficacitas gemina pote&longs;tate fundatur, altera interna qu&aelig; e&longs;t forma ip&longs;ius effi&shy;<lb/>cientis, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera externa qu&ecedil; nititur ip&longs;a materia. </s><s>con&longs;imiliter <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in materia potentia duplex, <lb/>vna qua patitur ab efficiente, altera ad <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, qu&ecedil; e&longs;t ad e&longs;&longs;e: tamet&longs;i idem reap&longs;e &longs;unt, qu&ograve;d <lb/>formam patiendo accipit, &amp; fit compo&longs;itum. </s><s>In fine &amp; efficiente e&longs;t <foreign lang="greek">to\ e)ne/zghtiko\n, &amp; to\ dza&shy;<lb/>siko\n</foreign>. </s><s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> quod in fine e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign> in efficiente e&longs;t <foreign lang="greek">u(phzetiko\n</foreign>. </s><s>finis imperat ab&longs;olut&egrave;, ef&shy;<lb/>ficiens agit gratia finis: ex his exi&longs;tit habitudo inter efficiens &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, nulla <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> ver&ecedil; pote&longs;tatis in&shy;<lb/>clu&longs;a, &amp; pote&longs;tas ambigu&egrave; dicetur, nimir&ugrave;m <foreign lang="greek">e)ntele/xeia</foreign>, quemadmodum lib. 3. de C&ecedil;lo T. 28. <lb/>&amp; <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> finis mouet, id <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> quod mouetur, habet <foreign lang="greek"><gap/></foreign> rationem pote&longs;tatis, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> motus e&longs;t me&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1939"></arrow.to.target><lb/>mam; tota &amp; indiuidua manet in eo &agrave; quo e&longs;t: per &longs;ucce&longs;sionem &amp; extentionem producitur in <lb/>materia. </s><s>Proinde efficacitas gemina pote&longs;tate fundatur, altera interna qu&aelig; e&longs;t forma ip&longs;ius effi&shy;<lb/>cientis, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera externa qu&ecedil; nititur ip&longs;a materia. </s><s>con&longs;imiliter <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in materia potentia duplex, <lb/>vna qua patitur ab efficiente, altera ad <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, qu&ecedil; e&longs;t ad e&longs;&longs;e: tamet&longs;i idem reap&longs;e &longs;unt, qu&ograve;d <lb/>formam patiendo accipit, &amp; fit compo&longs;itum. </s><s>In fine &amp; efficiente e&longs;t <foreign lang="greek">to\ e)ne/zghtiko\n, &amp; to\ dza&shy;<lb/>siko\n</foreign>. </s><s><expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> quod in fine e&longs;t <foreign lang="greek">h(gemoniko\n</foreign> in efficiente e&longs;t <foreign lang="greek">u(phzetiko\n</foreign>. </s><s>finis imperat ab&longs;olut&egrave;, ef&shy;<lb/>ficiens agit gratia finis: ex his exi&longs;tit habitudo inter efficiens &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, nulla <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> ver&ecedil; pote&longs;tatis in&shy;<lb/>clu&longs;a, &amp; pote&longs;tas ambigu&egrave; dicetur, nimir&ugrave;m <foreign lang="greek">e)ntele/xeia</foreign>, quemadmodum lib. 3. de C&ecedil;lo T. 28. <lb/>&amp; <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> finis mouet, id <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> quod mouetur, habet <foreign lang="greek"><gap/></foreign> rationem pote&longs;tatis, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> motus e&longs;t me&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1940"></arrow.to.target><lb/>taphoricus: &longs;it &amp; illa in efficiente pote&longs;tas metaphorica de qua nil agitur hoc loco. </s><s>Po&longs;trem&ograve; po&shy;<lb/>te&longs;tas omnis, aut ad vniuer&longs;ale, aut indiuiduum pertinet; vt animalis e&longs;t generare, vel Socratis. <lb/></s><s>His ita con&longs;titutis aimus, <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> potentias natur&aelig; cur&longs;u referri ad actus, &longs;ed &longs;i addantur huiu&longs;modi <lb/>leges, vt ad illos perducantur, quos ip&longs;&aelig; re&longs;piciunt, qui &longs;ecum pro portione <expan abbr="c&otilde;gruant">congruant</expan>, eo modo, <lb/>atque iis impo&longs;itis conditionibus quib. &longs;unt in potentia; nemp&egrave; potentia perfecta ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="perfe-ct&utilde;">perfe&shy;<lb/>ctum</expan>, &amp; qu&aelig; &longs;impliciter ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;impliciter, &amp; contracta, &amp; limitata ad <expan abbr="con&longs;imil&etilde;">con&longs;imilem</expan> <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> promouea&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1940"></arrow.to.target><lb/>taphoricus: &longs;it &amp; illa in efficiente pote&longs;tas metaphorica de qua nil agitur hoc loco. </s><s>Po&longs;trem&ograve; po&shy;<lb/>te&longs;tas omnis, aut ad vniuer&longs;ale, aut indiuiduum pertinet; vt animalis e&longs;t generare, vel Socratis. <lb/></s><s>His ita con&longs;titutis aimus, <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> potentias natur&aelig; cur&longs;u referri ad actus, &longs;ed &longs;i addantur huiu&longs;modi <lb/>leges, vt ad illos perducantur, quos ip&longs;&aelig; re&longs;piciunt, qui &longs;ecum pro portione <expan abbr="c&otilde;gruant">congruant</expan>, eo modo, <lb/>atque iis impo&longs;itis conditionibus <expan abbr="quib.">quibus</expan> &longs;unt in potentia; nemp&egrave; potentia perfecta ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <expan abbr="perfe-ct&utilde;">perfe&shy;<lb/>ctum</expan>, &amp; qu&aelig; &longs;impliciter ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &longs;impliciter, &amp; contracta, &amp; limitata ad <expan abbr="con&longs;imil&etilde;">con&longs;imilem</expan> <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> promouea&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1941"></arrow.to.target><lb/>tur, vt &longs;i per hoc in&longs;trumentum, illo pr&ecedil;&longs;ente perueniat ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: aut &longs;i in c&ecedil;lo pote&longs;tas e&longs;t diuiden&shy;<lb/>di per de&longs;ignationem, actus <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ex de&longs;ignatione pendeat. </s><s>Adiicimus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> in indiuiduo non e&longs;&longs;e ab&shy;<lb/>&longs;urdum, &longs;i potentia fru&longs;tretur, ab&longs;urdum ver&ograve; e&longs;&longs;e &longs;i fru&longs;tretur in vniuer&longs;ali. </s><s>Verumenimuer&ograve; <lb/>c&ugrave;m vniuer&longs;ale &longs;it genus, aut &longs;pecies; non veritus e&longs;t Pomponatius concedere, etiam fieri po&longs;&longs;e, <lb/>vt potentia fru&longs;tretur in &longs;pecie; ac &longs;atis e&longs;&longs;e, &longs;i non fru&longs;tretur in genere &longs;ol&ugrave;m, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s><s>exemplo con&shy;<lb/>firmat; quand&ograve; homo <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> appetere immortalitatem, quam <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> non adipi&longs;citur, &amp; mulus appetit <lb/>generationem &longs;ibi &longs;imilem, tamen plurim&ugrave;m non con&longs;equitur, &amp; talpa oculos habet, <expan abbr="neq.">neque</expan> tamen <lb/>videt. </s><s>Atqui &aelig;gr&egrave; admodum Pomponatio crederem, quia &longs;pecies pr&aelig;&longs;egerit, vt illi opinantur, <lb/>nece&longs;sitatem <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: non ergo videtur vniuer&longs;a po&longs;&longs;e fru&longs;trari. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tant exempla, tum quae<lb/>appetitus in homine <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emper rectus e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> naturalis; rectus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> is &longs;olus e&longs;t qui &agrave; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> guber&shy;<lb/>natur, non <expan abbr="rect&utilde;">rectum</expan> ver&ograve; fru&longs;trari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t inconueniens: at rectus non fru&longs;tratur; hic e&longs;t, vt immorta&shy;<lb/>litatem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in indiuiduo, &longs;ed in &longs;pecie <expan abbr="c&otilde;&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, &amp; ip&longs;e &longs;ic fiat immortalis, quae imitetur D. O. M. <lb/>qui immortalis e&longs;t, contemplando: tunc <expan abbr=".n.">enim</expan> &agrave; corpore &amp; indiuiduis, <expan abbr="atq.">atque</expan> caducis naturis quodam&shy;<lb/>modo &longs;eparatur, ni&longs;i putes Ari&longs;totelem aut vnam <expan abbr="c&otilde;munem">communem</expan> <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> mentem po&longs;ui&longs;&longs;e, vt cen&longs;uit <lb/>Arabs, aut veritatem <expan abbr="catholic&atilde;">catholicam</expan> Ari&longs;toteli notam fui&longs;&longs;e fatearis. </s><s>Quod item de muli appetitu ad&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1941"></arrow.to.target><lb/>tur, vt &longs;i per hoc in&longs;trumentum, illo pr&ecedil;&longs;ente perueniat ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>: aut &longs;i in c&ecedil;lo pote&longs;tas e&longs;t diuiden&shy;<lb/>di per de&longs;ignationem, actus <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ex de&longs;ignatione pendeat. </s><s>Adiicimus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> in indiuiduo non e&longs;&longs;e ab&shy;<lb/>&longs;urdum, &longs;i potentia fru&longs;tretur, ab&longs;urdum ver&ograve; e&longs;&longs;e &longs;i fru&longs;tretur in vniuer&longs;ali. </s><s>Verumenimuer&ograve; <lb/>c&ugrave;m vniuer&longs;ale &longs;it genus, aut &longs;pecies; non veritus e&longs;t Pomponatius concedere, etiam fieri po&longs;&longs;e, <lb/>vt potentia fru&longs;tretur in &longs;pecie; ac &longs;atis e&longs;&longs;e, &longs;i non fru&longs;tretur in genere &longs;ol&ugrave;m, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. </s><s>exemplo con&shy;<lb/>firmat; quand&ograve; homo <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> appetere immortalitatem, quam <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> non adipi&longs;citur, &amp; mulus appetit <lb/>generationem &longs;ibi &longs;imilem, tamen plurim&ugrave;m non con&longs;equitur, &amp; talpa oculos habet, <expan abbr="neq.">neque</expan> tamen <lb/>videt. </s><s>Atqui &aelig;gr&egrave; admodum Pomponatio crederem, quia &longs;pecies pr&aelig;&longs;egerit, vt illi opinantur, <lb/>nece&longs;sitatem <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>: non ergo videtur vniuer&longs;a po&longs;&longs;e fru&longs;trari. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ob&longs;tant exempla, tum quae<lb/>appetitus in homine <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emper rectus e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> naturalis; rectus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> is &longs;olus e&longs;t qui &agrave; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> guber&shy;<lb/>natur, non <expan abbr="rect&utilde;">rectum</expan> ver&ograve; fru&longs;trari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t inconueniens: at rectus non fru&longs;tratur; hic e&longs;t, vt immorta&shy;<lb/>litatem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in indiuiduo, &longs;ed in &longs;pecie <expan abbr="c&otilde;&longs;equatur">con&longs;equatur</expan>, &amp; ip&longs;e &longs;ic fiat immortalis, quae imitetur D. O. M. <lb/>qui immortalis e&longs;t, contemplando: tunc <expan abbr=".n.">enim</expan> &agrave; corpore &amp; indiuiduis, <expan abbr="atq.">atque</expan> caducis naturis quodam&shy;<lb/>modo &longs;eparatur, ni&longs;i putes Ari&longs;totelem aut vnam <expan abbr="c&otilde;munem">communem</expan> <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> mentem po&longs;ui&longs;&longs;e, vt cen&longs;uit <lb/>Arabs, aut veritatem <expan abbr="catholic&atilde;">catholicam</expan> Ari&longs;toteli notam fui&longs;&longs;e fatearis. </s><s>Quod item de muli appetitu ad&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1942"></arrow.to.target><lb/>&longs;crip&longs;it, &amp; de facultate cernendi qu&aelig; fru&longs;tra videtur e&longs;&longs;e in talpa: dicimus illa item <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e natu&shy;<lb/>ralia, nec &agrave; perfectione, &longs;ed &agrave; vitio profici&longs;ci: &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> mulus &amp; talpa in natura <foreign lang="greek">p<gap/>zw/mata</foreign>, nec &longs;pe&shy;<lb/>cies perfect&aelig;; at nos ea capimus qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;e habent, &amp; agimus de facultatibus qu&aelig; <lb/>cur&longs;um natur&aelig; tenent. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; dico has &longs;pecies e&longs;&longs;e obl&ecedil;&longs;as, &amp; imperfectas &longs;ecund&ugrave;m e&longs;&longs;e, &amp; <lb/>contr&agrave; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> affectas (nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> tale <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e perpetuum) &longs;ed ad animal <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, quia non &longs;unt capa&shy;<lb/>ces illius perfectionis qu&agrave;m natura tolerat animalis, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, quae imperfectio duo re&longs;picit, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <lb/>.&longs;. </s><s>&amp; formam, &longs;pecies ex e&longs;&longs;enti&aelig; perfectione &longs;olet &aelig;&longs;timari, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s><s>ade&longs;t, qu&aelig; po&longs;ita e&longs;t in certa ra&shy;<lb/>tione partium form&aelig;, quod e&longs;t in corpore <expan abbr="viti&utilde;">vitium</expan> id redundat in principia materi&aelig; ex qua &longs;peciei <lb/>deprauatio non exi&longs;tit. </s><s>At, inquit, oculos habent. </s><s>fru&longs;tra igitur. </s><s>Re&longs;pondeo oculos e&longs;&longs;e ambigu&egrave;, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> huic muneri de&longs;tinatos &agrave; natura, &longs;ed e&longs;&longs;e notas qua&longs;dam, qu&aelig; oriuntur ex nece&longs;sitate mate&shy;<lb/>ri&ecedil;, vt in viro mamm&ecedil;; harum &longs;i munus e&longs;t <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan>, non ide&ograve; fru&longs;tra &longs;unt, &longs;ed &longs;i cui officio delega&shy;<lb/>t&aelig; forent, <expan abbr="neq.">neque</expan> pr&ecedil;&longs;tarent, tum &longs;an&egrave; fru&longs;tra dat&ecedil; fui&longs;&longs;ent. </s><s>Proptere&agrave; credo tutius defendi, &longs;peciei <lb/>pote&longs;tatem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e fru&longs;trari. </s><s><expan abbr="Eodem&qacute;">Eodemque</expan>. </s><s>modo c&ugrave;m ab vna pote&longs;tate multa manent officia, pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;ertim &longs;i fuerint ordinata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> arbitror fru&longs;tra <expan abbr="ponend&atilde;">ponendam</expan> e&longs;&longs;e pote&longs;tatem qu&ecedil; non fungatur vniuer&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1942"></arrow.to.target><lb/>&longs;crip&longs;it, &amp; de facultate cernendi qu&aelig; fru&longs;tra videtur e&longs;&longs;e in talpa: dicimus illa item <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e natu&shy;<lb/>ralia, nec &agrave; perfectione, &longs;ed &agrave; vitio profici&longs;ci: &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> mulus &amp; talpa in natura <foreign lang="greek">p<gap/>zw/mata</foreign>, nec &longs;pe&shy;<lb/>cies perfect&aelig;; at nos ea capimus qu&aelig; &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;e habent, &amp; agimus de facultatibus qu&aelig; <lb/>cur&longs;um natur&aelig; tenent. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> ver&ograve; dico has &longs;pecies e&longs;&longs;e obl&ecedil;&longs;as, &amp; imperfectas &longs;ecund&ugrave;m e&longs;&longs;e, &amp; <lb/>contr&agrave; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> affectas (nihil <expan abbr=".n.">enim</expan> tale <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e perpetuum) &longs;ed ad animal <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, quia non &longs;unt capa&shy;<lb/>ces illius perfectionis qu&agrave;m natura tolerat animalis, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, quae imperfectio duo re&longs;picit, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <lb/>.&longs;. </s><s>&amp; formam, &longs;pecies ex e&longs;&longs;enti&aelig; perfectione &longs;olet &aelig;&longs;timari, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. </s><s>ade&longs;t, qu&aelig; po&longs;ita e&longs;t in certa ra&shy;<lb/>tione partium form&aelig;, quod e&longs;t in corpore <expan abbr="viti&utilde;">vitium</expan> id redundat in principia materi&aelig; ex qua &longs;peciei <lb/>deprauatio non exi&longs;tit. </s><s>At, inquit, oculos habent. </s><s>fru&longs;tra igitur. </s><s>Re&longs;pondeo oculos e&longs;&longs;e ambigu&egrave;, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> huic muneri de&longs;tinatos &agrave; natura, &longs;ed e&longs;&longs;e notas qua&longs;dam, qu&aelig; oriuntur ex nece&longs;sitate mate&shy;<lb/>ri&ecedil;, vt in viro mamm&ecedil;; harum &longs;i munus e&longs;t <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan>, non ide&ograve; fru&longs;tra &longs;unt, &longs;ed &longs;i cui officio delega&shy;<lb/>t&aelig; forent, <expan abbr="neq.">neque</expan> pr&ecedil;&longs;tarent, tum &longs;an&egrave; fru&longs;tra dat&ecedil; fui&longs;&longs;ent. </s><s>Proptere&agrave; credo tutius defendi, &longs;peciei <lb/>pote&longs;tatem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;e fru&longs;trari. </s><s><expan abbr="Eodem&qacute;">Eodemque</expan>. </s><s>modo c&ugrave;m ab vna pote&longs;tate multa manent officia, pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;ertim &longs;i fuerint ordinata; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> arbitror fru&longs;tra <expan abbr="ponend&atilde;">ponendam</expan> e&longs;&longs;e pote&longs;tatem qu&ecedil; non fungatur vniuer&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1943"></arrow.to.target><lb/>&longs;is; ver&ugrave;m id &longs;ufficere, &longs;i mod&ograve; hoc, mox alio fungatur. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="al&etilde;tem">alentem</expan> imperfectam e&longs;&longs;e puto, ni&longs;i <lb/>gignat, &longs;ed &longs;at e&longs;t, &longs;i nutriat, aut augeat, &amp; &longs;entiens, &longs;i nunc videat, audiat ali&agrave;s. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ad obiectio&shy;<lb/>neis &longs;ic re&longs;pondemus, <expan abbr="primum&qacute;">primumque</expan>. </s><s>ad eas quas accepimus &egrave; lib. <foreign lang="greek">pezi\ e(zm</foreign>. </s><s>&amp; lib. de Diuin. </s><s>dicimus <lb/>cum actum, tum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="indefinit&atilde;">indefinitam</expan>, &amp; pote&longs;tatem illam referri ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, qui contradi&shy;<lb/>ctione continetur, &amp; h&ecedil;c e&longs;t potentia <expan abbr="contingenti&utilde;">contingentium</expan>: re&longs;picit <expan abbr=".n.">enim</expan> actus oppo&longs;itos, vnde &longs;icut h&aelig;c ve&shy;<lb/>&longs;tis incidi, aut non incidi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>; &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> incidetur, aut non: &amp; habet hic actus veritatem qu&aelig; in con&shy;<lb/>iunctione po&longs;ita e&longs;t, &longs;eparatim ver&ograve; incidi, aut non, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s><s><expan abbr="Ide&ograve;&qacute;">Ide&ograve;que</expan>. </s><s>nos monuit Ari&longs;toteles <lb/>in contingentib. non e&longs;&longs;e <expan abbr="determinat&atilde;">determinatam</expan> <expan abbr="affirmation&etilde;">affirmationem</expan>, vel negationem &longs;eor&longs;um, &longs;ed coniunctim. <lb/></s><s>Similis e&longs;t non pote&longs;tatis in habitibus animi &amp; materia, quantum e&longs;t de eo, quae hunc vel <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> <lb/>actum re&longs;piciant &longs;impliciter, &amp; quoad <expan abbr="euent&utilde;">euentum</expan>: ver&ugrave;m &longs;i ordo natur&aelig; &longs;pectetur, non vniu&longs;modi <lb/><expan abbr="r&otilde;">rom</expan> notatur, alterum <expan abbr=".n.">enim</expan> ex oppo&longs;itis ex natura, &amp; per &longs;e re&longs;piciunt, alterum pr&aelig;ter naturam &amp; per <lb/>accidens, ac materia quidem e&longs;&longs;e per &longs;e re&longs;picit, non e&longs;&longs;e per accidens, &amp; medicina &longs;alutem per &longs;e <lb/>expetit, per accidens in &aelig;gritudine ver&longs;atur. </s><s>Et, vt mon&longs;trabat Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> tamet&longs;i pote&longs;tates <lb/> <arrow.to.target n="marg1943"></arrow.to.target><lb/>&longs;is; ver&ugrave;m id &longs;ufficere, &longs;i mod&ograve; hoc, mox alio fungatur. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> <expan abbr="al&etilde;tem">alentem</expan> imperfectam e&longs;&longs;e puto, ni&longs;i <lb/>gignat, &longs;ed &longs;at e&longs;t, &longs;i nutriat, aut augeat, &amp; &longs;entiens, &longs;i nunc videat, audiat ali&agrave;s. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ad obiectio&shy;<lb/>neis &longs;ic re&longs;pondemus, <expan abbr="primum&qacute;">primumque</expan>. </s><s>ad eas quas accepimus &egrave; lib. <foreign lang="greek">pezi\ e(zm</foreign>. </s><s>&amp; lib. de Diuin. </s><s>dicimus <lb/>cum actum, tum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="indefinit&atilde;">indefinitam</expan>, &amp; pote&longs;tatem illam referri ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>, qui contradi&shy;<lb/>ctione continetur, &amp; h&ecedil;c e&longs;t potentia <expan abbr="contingenti&utilde;">contingentium</expan>: re&longs;picit <expan abbr=".n.">enim</expan> actus oppo&longs;itos, vnde &longs;icut h&aelig;c ve&shy;<lb/>&longs;tis incidi, aut non incidi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>; &longs;ic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> incidetur, aut non: &amp; habet hic actus veritatem qu&aelig; in con&shy;<lb/>iunctione po&longs;ita e&longs;t, &longs;eparatim ver&ograve; incidi, aut non, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s><s><expan abbr="Ide&ograve;&qacute;">Ide&ograve;que</expan>. </s><s>nos monuit Ari&longs;toteles <lb/>in contingentib. non e&longs;&longs;e <expan abbr="determinat&atilde;">determinatam</expan> <expan abbr="affirmation&etilde;">affirmationem</expan>, vel negationem &longs;eor&longs;um, &longs;ed coniunctim. <lb/></s><s>Similis e&longs;t non pote&longs;tatis in habitibus animi &amp; materia, quantum e&longs;t de eo, quae hunc vel <expan abbr="oppo&longs;it&utilde;">oppo&longs;itum</expan> <lb/>actum re&longs;piciant &longs;impliciter, &amp; quoad <expan abbr="euent&utilde;">euentum</expan>: ver&ugrave;m &longs;i ordo natur&aelig; &longs;pectetur, non vniu&longs;modi <lb/><expan abbr="r&otilde;">rom</expan> notatur, alterum <expan abbr=".n.">enim</expan> ex oppo&longs;itis ex natura, &amp; per &longs;e re&longs;piciunt, alterum pr&aelig;ter naturam &amp; per <lb/>accidens, ac materia quidem e&longs;&longs;e per &longs;e re&longs;picit, non e&longs;&longs;e per accidens, &amp; medicina &longs;alutem per &longs;e <lb/>expetit, per accidens in &aelig;gritudine ver&longs;atur. </s><s>Et, vt mon&longs;trabat Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> tamet&longs;i pote&longs;tates <lb/>
Line 7981 
Line 7981 
 <arrow.to.target n="marg1949"></arrow.to.target><lb/> <arrow.to.target n="marg1949"></arrow.to.target><lb/>
 <arrow.to.target n="marg1950"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Naturam non aggredi id quod &longs;e con&longs;ecutum non &longs;perat. </s><s>quod, tamet&longs;i in principiis &agrave; nob. </s><s>re&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1950"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Naturam non aggredi id quod &longs;e con&longs;ecutum non &longs;perat. </s><s>quod, tamet&longs;i in principiis &agrave; nob. </s><s>re&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1951"></arrow.to.target><lb/>po&longs;itum e&longs;t, &longs;ufficiente ad eius veritatem <expan abbr="patefaciend&atilde;">patefaciendam</expan> ip&longs;o v&longs;u: c&ecedil;ter&ugrave;m quae &agrave; Latinis philo&longs;ophis <lb/>agitatum, po&longs;tulat <expan abbr="it&etilde;">item</expan> aliquam animaduer&longs;ionem. </s><s>Nam pr&aelig;ter alios Iandunus <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> &longs;ic argumenta&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1951"></arrow.to.target><lb/>po&longs;itum e&longs;t, &longs;ufficiente ad eius veritatem <expan abbr="patefaciend&atilde;">patefaciendam</expan> ip&longs;o v&longs;u: c&ecedil;ter&ugrave;m quae &agrave; Latinis philo&longs;ophis <lb/>agitatum, po&longs;tulat <expan abbr="it&etilde;">item</expan> aliquam animaduer&longs;ionem. </s><s>Nam pr&aelig;ter alios Iandunus <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> &longs;ic argumenta&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1952"></arrow.to.target><lb/>tur. </s><s>Vbi &longs;it ordo inter aliqua, &longs;i po&longs;terius fieri nequeat; non idcirco fieri non po&longs;&longs;e antecedens. <lb/></s><s>Ergo <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> aliquid aggredi natura quod non &longs;it &longs;ucce&longs;&longs;urum. </s><s>Probatur antecedens. </s><s>quoniam ani&shy;<lb/>mal homini antecedit: &longs;i tamen illud animal factum fuerit equus, ip&longs;i pror&longs;us hominis natura re&shy;<lb/>pugnat. </s><s>Homo igitur c&oelig;pit, non tamen e&longs;t factus. </s><s>Confirmatur, quia prius <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e &longs;ine po&longs;te&shy;<lb/>riore, &longs;ed fieri prius e&longs;t, quam factum e&longs;&longs;e. </s><s>Ergo pote&longs;t aliquid fieri, &amp; po&longs;te&agrave; non e&longs;&longs;e factum. <lb/></s><s>Adde quoque Ari&longs;totelis te&longs;timonium de 2. Po&longs;t. Attamen, &longs;i &longs;eruentur conditiones de quib. &longs;u&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1952"></arrow.to.target><lb/>tur. </s><s>Vbi &longs;it ordo inter aliqua, &longs;i po&longs;terius fieri nequeat; non idcirco fieri non po&longs;&longs;e antecedens. <lb/></s><s>Ergo <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> aliquid aggredi natura quod non &longs;it &longs;ucce&longs;&longs;urum. </s><s>Probatur antecedens. </s><s>quoniam ani&shy;<lb/>mal homini antecedit: &longs;i tamen illud animal factum fuerit equus, ip&longs;i pror&longs;us hominis natura re&shy;<lb/>pugnat. </s><s>Homo igitur c&oelig;pit, non tamen e&longs;t factus. </s><s>Confirmatur, quia prius <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> e&longs;&longs;e &longs;ine po&longs;te&shy;<lb/>riore, &longs;ed fieri prius e&longs;t, quam factum e&longs;&longs;e. </s><s>Ergo pote&longs;t aliquid fieri, &amp; po&longs;te&agrave; non e&longs;&longs;e factum. <lb/></s><s>Adde quoque Ari&longs;totelis te&longs;timonium de 2. Po&longs;t. Attamen, &longs;i &longs;eruentur conditiones de <expan abbr="quib.">quibus</expan> &longs;u&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1953"></arrow.to.target><lb/>pr&agrave;, vera e&longs;t generatim h&aelig;c propo&longs;itio. </s><s>Illa ver&ograve; qu&aelig; Iandunus obiecit, ita di&longs;&longs;oluuntur. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> <lb/>ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> negatur antecedens, ad probationem re&longs;pondemus. </s><s>Animal, aut ab&longs;olut&egrave; capi, aut cum <lb/>aliqua determinatione, vbi ver&ograve; accipiatur ab&longs;olut&egrave;, non e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e magis hominem, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> equum, <lb/>vbi ver&ograve; determinatum fuerit, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, ni&longs;i illud quo determinatum e&longs;t. </s><s>Quamobrem in ar&shy;<lb/>gumento &longs;ube&longs;t fallacia &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m quid. </s><s>Etenim <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> accipitur animal, quod <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> <lb/>e&longs;&longs;e homo, intelligitur animal, quod e&longs;t &longs;ine determinatione. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; accipitur animal, quod <lb/>fit equus, iam e&longs;t <expan abbr="determinat&utilde;">determinatum</expan> equi forma: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> non pote&longs;t fieri homo, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> fieri nequit, vt <lb/>equus &longs;it homo. </s><s>Et h&aelig;c e&longs;t germana &longs;olutio propo&longs;iti argumenti, ad quod di&longs;&longs;oluendum multa <lb/>blaterauit Iandunus. </s><s>Euertitur item confirmatio ex his qu&aelig; docet Ari&longs;toteles. </s><s>Nam, quod ha&shy;<lb/>bet rationem finis, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquae</expan> perfectum fuerit; ab&longs;olut&egrave; habet rationem principij. </s><s><expan abbr="ide&ograve;q.">ide&ograve;que</expan> antecedit <lb/>in natura iis qu&aelig; fiunt, &amp; &longs;uapte natura expetitur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>plurimum natura potitur, &longs;i minus, id for&shy;<lb/>tuitum e&longs;t, &amp; pertinet ad &longs;ingulare: &longs;ingularem ver&ograve; <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> actu &longs;uo fru&longs;trari non e&longs;t <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan>. <lb/></s><s>Quod ver&ograve; Simplicius accepit, effici, vt &longs;it fru&longs;tra facultas, ni&longs;i obeat munus &longs;uum. </s><s>hoc ego pro&shy;<lb/>fect&ograve; nunqu&agrave;m homini darem, ni&longs;i cum aliqua lege, vel vniuers&egrave;, vel quae &longs;impliciter officio &longs;uo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>fungeretur: at in dormiente &amp; in eo, quod laborat <foreign lang="greek">a)tzofi/a|</foreign>, ce&longs;&longs;at quidem munus cuiu&longs;piam  <arrow.to.target n="marg1953"></arrow.to.target><lb/>pr&agrave;, vera e&longs;t generatim h&aelig;c propo&longs;itio. </s><s>Illa ver&ograve; qu&aelig; Iandunus obiecit, ita di&longs;&longs;oluuntur. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> <lb/>ad <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> negatur antecedens, ad probationem re&longs;pondemus. </s><s>Animal, aut ab&longs;olut&egrave; capi, aut cum <lb/>aliqua determinatione, vbi ver&ograve; accipiatur ab&longs;olut&egrave;, non e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e magis hominem, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> equum, <lb/>vbi ver&ograve; determinatum fuerit, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, ni&longs;i illud quo determinatum e&longs;t. </s><s>Quamobrem in ar&shy;<lb/>gumento &longs;ube&longs;t fallacia &agrave; &longs;impliciter ad &longs;ecund&ugrave;m quid. </s><s>Etenim <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> accipitur animal, quod <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> <lb/>e&longs;&longs;e homo, intelligitur animal, quod e&longs;t &longs;ine determinatione. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; accipitur animal, quod <lb/>fit equus, iam e&longs;t <expan abbr="determinat&utilde;">determinatum</expan> equi forma: hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> non pote&longs;t fieri homo, &longs;icut <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> fieri nequit, vt <lb/>equus &longs;it homo. </s><s>Et h&aelig;c e&longs;t germana &longs;olutio propo&longs;iti argumenti, ad quod di&longs;&longs;oluendum multa <lb/>blaterauit Iandunus. </s><s>Euertitur item confirmatio ex his qu&aelig; docet Ari&longs;toteles. </s><s>Nam, quod ha&shy;<lb/>bet rationem finis, <expan abbr="po&longs;t&qtilde;">po&longs;tquae</expan> perfectum fuerit; ab&longs;olut&egrave; habet rationem principij. </s><s><expan abbr="ide&ograve;q.">ide&ograve;que</expan> antecedit <lb/>in natura iis qu&aelig; fiunt, &amp; &longs;uapte natura expetitur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>plurimum natura potitur, &longs;i minus, id for&shy;<lb/>tuitum e&longs;t, &amp; pertinet ad &longs;ingulare: &longs;ingularem ver&ograve; <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> actu &longs;uo fru&longs;trari non e&longs;t <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan>. <lb/></s><s>Quod ver&ograve; Simplicius accepit, effici, vt &longs;it fru&longs;tra facultas, ni&longs;i obeat munus &longs;uum. </s><s>hoc ego pro&shy;<lb/>fect&ograve; nunqu&agrave;m homini darem, ni&longs;i cum aliqua lege, vel vniuers&egrave;, vel quae &longs;impliciter officio &longs;uo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>fungeretur: at in dormiente &amp; in eo, quod laborat <foreign lang="greek">a)tzofi/a|</foreign>, ce&longs;&longs;at quidem munus cuiu&longs;piam
 <pb pagenum="296"/>facultatis: attamen non idcirco fru&longs;tra ade&longs;&longs;e concedam, quia <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;emper, nec in omnibus offi&shy;<lb/> <pb pagenum="296"/>facultatis: attamen non idcirco fru&longs;tra ade&longs;&longs;e concedam, quia <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;emper, nec in omnibus offi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1954"></arrow.to.target><lb/>ciis &longs;it immunis, aut non &longs;e habeat &longs;ecund&ugrave;m naturam.</s></p> <arrow.to.target n="marg1954"></arrow.to.target><lb/>ciis &longs;it immunis, aut non &longs;e habeat &longs;ecund&ugrave;m naturam.</s></p>
Line 8096 
Line 8096 
 <p type="head"> <p type="head">
 <s><emph type="italics"/>Qu&ecedil;dam dubitationes &egrave; medio tolluntur ad functionum naturam &longs;pectantes. </s><s>Cap. </s><s>XXXIII<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Qu&ecedil;dam dubitationes &egrave; medio tolluntur ad functionum naturam &longs;pectantes. </s><s>Cap. </s><s>XXXIII<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>ENERGIAE &longs;unt, vel vniformium, vel difformium: horum quidem organic&ecedil; &longs;unt qu&aelig; .&longs;. <lb/></s><s>actiones &longs;pectant, quib. aut animalis partes inter &longs;e agitant, aut <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> aliud ab animali <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s cient: illorum potius &longs;unt perpen&longs;iones. </s><s>Ergo dicet aliquis, actiones etiam &longs;pectan&shy;<lb/>tur in ip&longs;is: idcirco item efficiendi ratio qu&aelig; &agrave; nob. </s><s>ab eodem indiuiduo repul&longs;a e&longs;t. </s><s>Rur&longs;us, &longs;i <lb/>reliquorum &longs;unt perpe&longs;siones, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem &longs;unt materia: ergo propri&ecedil; functiones &agrave; materia <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> profici&longs;cuntur, &amp; ita functio non erit forma operans, quod iis aduer&longs;atur qu&aelig; nos ant&egrave; de&shy;<lb/>creuimus. </s><s>Tollitur &longs;an&egrave; prior illa dubitatio, quia c&ugrave;m &longs;int partes organic&ecedil; &amp; difformes &egrave; multis <lb/>aliis con&longs;titut&aelig;, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> animal totum &egrave; pluribus <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan> coagmentatum, vna ex illis alteram <lb/>ciere <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;moueat">commoueat</expan> alteram &agrave; &longs;e diuer&longs;am, inibi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> efficientis &amp; patientis e&longs;&longs;e da&shy;<lb/>mus, tendit neruus tenditur os, vertit mu&longs;culus vertitur membrum, calefacit caro calefit venter, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eip&longs;am caro calefacit. </s><s>Neque tum e&longs;t vnum &longs;impliciter indiuiduum, quod &longs;imul agat &amp; pa&shy;<lb/>tiatur ad idem, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> in omnino continuis eueniret. </s><s>Altera ver&ograve; &longs;pecies functionis po&shy;<lb/> <s>ENERGIAE &longs;unt, vel vniformium, vel difformium: horum quidem organic&ecedil; &longs;unt qu&aelig; .&longs;. <lb/></s><s>actiones &longs;pectant, <expan abbr="quib.">quibus</expan> aut animalis partes inter &longs;e agitant, aut <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> aliud ab animali <expan abbr="diuers&utilde;">diuersum</expan> <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s cient: illorum potius &longs;unt perpen&longs;iones. </s><s>Ergo dicet aliquis, actiones etiam &longs;pectan&shy;<lb/>tur in ip&longs;is: idcirco item efficiendi ratio qu&aelig; &agrave; nob. </s><s>ab eodem indiuiduo repul&longs;a e&longs;t. </s><s>Rur&longs;us, &longs;i <lb/>reliquorum &longs;unt perpe&longs;siones, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem &longs;unt materia: ergo propri&ecedil; functiones &agrave; materia <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> profici&longs;cuntur, &amp; ita functio non erit forma operans, quod iis aduer&longs;atur qu&aelig; nos ant&egrave; de&shy;<lb/>creuimus. </s><s>Tollitur &longs;an&egrave; prior illa dubitatio, quia c&ugrave;m &longs;int partes organic&ecedil; &amp; difformes &egrave; multis <lb/>aliis con&longs;titut&aelig;, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> animal totum &egrave; pluribus <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan> coagmentatum, vna ex illis alteram <lb/>ciere <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&ugrave;m <expan abbr="c&otilde;moueat">commoueat</expan> alteram &agrave; &longs;e diuer&longs;am, inibi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> efficientis &amp; patientis e&longs;&longs;e da&shy;<lb/>mus, tendit neruus tenditur os, vertit mu&longs;culus vertitur membrum, calefacit caro calefit venter, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eip&longs;am caro calefacit. </s><s>Neque tum e&longs;t vnum &longs;impliciter indiuiduum, quod &longs;imul agat &amp; pa&shy;<lb/>tiatur ad idem, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> in omnino continuis eueniret. </s><s>Altera ver&ograve; &longs;pecies functionis po&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s><s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s><s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;uaip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s><s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s><s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s><s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s><s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s><s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s><s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy; <arrow.to.target n="marg1971"></arrow.to.target><lb/>nitur in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan> per <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, nihilominus, quae illa materia non e&longs;t pura pote&longs;tas, &longs;ed actu quodam <lb/>pr&aelig;dita, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille &longs;it, idem iudicium de illa <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> de ea qu&aelig; con&longs;equitur formam: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> eius materi&aelig; qu&aelig; &longs;ola pote&longs;tas e&longs;t &longs;ine forma, nulla e&longs;t <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> functio. </s><s>Neque tamen e&longs;t ea <lb/>functio &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, vt tamen &longs;it ab eius ip&longs;ius forma, quod mouetur. </s><s>Nam &longs;ol&ugrave;m hoc acci&shy;<lb/>dit animato, quod &agrave; &longs;uaip&longs;ius forma concitatur &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o, quia &longs;ol&ugrave;m diuiditur in partem per &longs;e <lb/><expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan>, &amp; partem per &longs;e <expan abbr="mobil&etilde;">mobilem</expan>, &amp; in motu totius, quo animatum, quatenus animatum moue&shy;<lb/>tur: &longs;iquid &longs;it aliud, habet in &longs;eip&longs;o &longs;olam <expan abbr="habilitat&etilde;">habilitatem</expan>, actum aliunde expectans, vt puta, pars mol&shy;<lb/>lis facil&egrave; laxatur; at laxans externum e&longs;t. </s><s>Laxatur ergo, qu&agrave; mollis e&longs;t, &amp; &longs;ic habet <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> in &longs;eip&longs;a <lb/>patiendi, &amp; oneri e&longs;t non &longs;ibi, &longs;ed alij. </s><s>Verumeninuero <expan abbr="neq.">neque</expan> illud a&longs;pernandum e&longs;t, vt motus &longs;it <lb/>energia form&aelig;: quand&ograve; energia tota &longs;imul e&longs;&longs;e videtur: motus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ponitur in &longs;ucce&longs;sione. </s><s>Pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; qu&aelig;'nam pendentia &longs;it functionis ab externo, dum e&longs;t imperfecta, vt inde colligi queat id <lb/>quod &longs;uperiore capite acceptum &longs;an&egrave; e&longs;t, neutiquam ver&ograve; explicatum. </s><s>C&ecedil;ter&ugrave;m, quod attinet <lb/>ad primum. </s><s>Finge tibi &longs;patium, quod inter mouendum mobile permetiri debet: hoc e&longs;t diui&shy;<lb/>duum in &longs;emper diuidua, quia <expan abbr="continu&utilde;">continuum</expan>. </s><s>partes eius aliquo termino impo&longs;ito finiti non incon&shy;
 <pb pagenum="299"/> <pb pagenum="299"/>
 <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s><s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s><s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s><s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s><s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s><s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s><s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s><s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s><s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s><s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s><s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s><s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s><s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntnm</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s><s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s><s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nezgh/sei <gap/>qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg1972"></arrow.to.target><lb/>uenit: in earum fine &longs;ignare lic&egrave;t aliquod, vbi <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> <expan abbr="imperfect&utilde;">imperfectum</expan>, in quo quieuerit id quod <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>. <lb/></s><s>&amp; aliquod <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> e&longs;&longs;e, &longs;icut in generatione factum, quod &longs;an&egrave; vbi nolim, te inane <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> <expan abbr="nudum&qacute;">nudumque</expan>. <lb/></s><s>&longs;umere, &amp; citra <expan abbr="o&etilde;m">oemm</expan> <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> &longs;en&longs;ilem: &longs;ed, vt in vniuer&longs;o vires certas obtinuit, ex participatio&shy;<lb/>ne boni illius quod c&ecedil;lum <expan abbr="c&otilde;icat">conicat</expan> iis qu&aelig; rect&agrave; mouentur pro vicini&aelig; di&longs;tanti&aelig;&uacute;e ratione, veluti <lb/>dictum e&longs;t 1. de c&aelig;lo. </s><s>Sume deinde mobile, quod intere&agrave; gignitur. </s><s>in eius <expan abbr="it&etilde;">item</expan> motu duo con&longs;idera&shy;<lb/>re poteris, &amp; <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> perfectionis <expan abbr="grad&utilde;">gradum</expan>, qui per mutata e&longs;&longs;e &longs;ignificatur, &amp; <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan>. </s><s>H&aelig;c duo <lb/>contra &longs;e habent. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> illa <expan abbr="indic&atilde;t">indicant</expan> terminum &amp; diui&longs;ionem <expan abbr="extant&etilde;">extantem</expan>: h&aelig;c infinitatis affinia &longs;unt. <lb/></s><s>Terminus e&longs;t ex forma, infinitas <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; continuatio <expan abbr="parti&utilde;">partium</expan> ex materia. </s><s>Ergo in quolibet &longs;patij &longs;al&shy;<lb/>tem &longs;en&longs;ilis puncto certus e&longs;t &amp; locus qui certam <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> mobilis notat in qua c&ugrave;m &longs;it, pro il&shy;<lb/>lius form&aelig;, perfectione <expan abbr="gradu&qacute;">graduque</expan>. </s><s>operatur, qui iam ade&longs;t: quia ver&ograve; con&longs;tat ex materia qu&aelig; diuidi <lb/><expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> in infinitum, &amp; diuidu&egrave; gradus illos perfectionis accepit: hinc exoriri <expan abbr="c&otilde;tinuation&etilde;">continuationem</expan> dicemus, <lb/>&amp; <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. </s><s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> h&icirc;c te memini&longs;&longs;e volo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; de gradib. form&aelig; &amp; partib. eius olim <expan abbr="c&otilde;&longs;titui-mus">con&longs;titui&shy;<lb/>mus</expan>. </s><s>referuntur <expan abbr=".n.">enim</expan> ad materiam, quia forma <expan abbr="nond&utilde;">nondum</expan> ab&longs;oluta e&longs;t. </s><s>Ergo c&ugrave;m e&longs;&longs;e in loco &longs;it energia <lb/>propri&egrave;, non <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> moueri, fit ex hoc, vt, licet moueatur elementum, habeat item <expan abbr="energi&atilde;">energiam</expan> &longs;uam <expan abbr="to-t&atilde;">to&shy;<lb/>tam</expan> &longs;imul, <expan abbr="&qtilde;uis">quauis</expan> imperfectam .i. </s><s>indiuiduam, &amp; vt aiunt, in facto e&longs;&longs;e, non in fieri, <expan abbr="verunt&ntilde;">veruntnm</expan> eiu&longs;modi, <lb/>vt vlterius promoueri queat. </s><s>H&aelig;c ex Ari&longs;t. </s><s>colliges ita dicente. <foreign lang="greek">kai\ e)nezgh/sei <gap/>qu\s, e)an ti mh\ kw&shy;<lb/>
Line 8351 
Line 8351 
 <s>MOX de cau&longs;&longs;arum &amp; effectuum &longs;erie nonnulla &longs;ubiungamus: nam pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d ad <lb/>vniuer&longs;am di&longs;ceptationem de motu conducunt; occa&longs;ionem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;uppeditabunt expli&shy;<lb/>candi <expan abbr="n&otilde;nulla">nonnulla</expan> Ari&longs;totelis dicta &longs;ubob&longs;cura qu&aelig; &longs;an&egrave; multi conniuent, pauci qui illa <expan abbr="ob&longs;eruar&utilde;t">ob&longs;eruarunt</expan>, <lb/>&amp; Gr&aelig;ci, &amp; Latini de illorum &longs;en&longs;u digladiantur. </s><s>Nos maioris per&longs;picuitatis gratia <expan abbr="di&longs;putatio-n&etilde;">di&longs;putatio&shy;<lb/>nem</expan> no&longs;tram &longs;ic partiemur, etenim primo loco de natur&aelig; ordine verba faciemus; proxim&egrave; ab hoc <lb/>docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> aptentur ad &longs;cientias &amp; rationeis no&longs;tras. </s><s>Quod pertinet ad primum; <lb/> <s>MOX de cau&longs;&longs;arum &amp; effectuum &longs;erie nonnulla &longs;ubiungamus: nam pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d ad <lb/>vniuer&longs;am di&longs;ceptationem de motu conducunt; occa&longs;ionem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;uppeditabunt expli&shy;<lb/>candi <expan abbr="n&otilde;nulla">nonnulla</expan> Ari&longs;totelis dicta &longs;ubob&longs;cura qu&aelig; &longs;an&egrave; multi conniuent, pauci qui illa <expan abbr="ob&longs;eruar&utilde;t">ob&longs;eruarunt</expan>, <lb/>&amp; Gr&aelig;ci, &amp; Latini de illorum &longs;en&longs;u digladiantur. </s><s>Nos maioris per&longs;picuitatis gratia <expan abbr="di&longs;putatio-n&etilde;">di&longs;putatio&shy;<lb/>nem</expan> no&longs;tram &longs;ic partiemur, etenim primo loco de natur&aelig; ordine verba faciemus; proxim&egrave; ab hoc <lb/>docebimus, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> aptentur ad &longs;cientias &amp; rationeis no&longs;tras. </s><s>Quod pertinet ad primum; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2030"></arrow.to.target><lb/>ex eo, quae cau&longs;&longs;arum qu&aelig;dam effectui non mod&ograve; natur&aelig; (e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> id omnium commune <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>) &longs;ed tem&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2030"></arrow.to.target><lb/>ex eo, quae cau&longs;&longs;arum qu&aelig;dam effectui non mod&ograve; natur&aelig; (e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> id omnium commune <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>) &longs;ed tem&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2031"></arrow.to.target><lb/>pore antecedunt, nimir&ugrave;m finis, efficiens, &amp; materia remota: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> proxima &amp; vltima e&longs;t vn&agrave; cum <lb/>forma: materia proxima &amp; forma &longs;unt vn&agrave; cum effectu, &amp; ex his finis &amp; efficiens extern&ecedil;, inter&shy;<lb/>n&ecedil; ver&ograve; qu&ecedil;cunque materies &amp; forma: de his ad effecta varia nece&longs;&longs;e e&longs;t iudicia fiant. </s><s>&longs;iquidem <lb/>extern&aelig; prim&ugrave;m non rei, &longs;ed generationis cau&longs;&longs;&ecedil; <expan abbr="pon&etilde;tur">ponentur</expan> <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> (mitto nunc finem cui qui non e&longs;t ge&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2031"></arrow.to.target><lb/>pore antecedunt, nimir&ugrave;m finis, efficiens, &amp; materia remota: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> proxima &amp; vltima e&longs;t vn&agrave; cum <lb/>forma: materia proxima &amp; forma &longs;unt vn&agrave; cum effectu, &amp; ex his finis &amp; efficiens extern&ecedil;, inter&shy;<lb/>n&ecedil; ver&ograve; qu&ecedil;cunque materies &amp; forma: de his ad effecta varia nece&longs;&longs;e e&longs;t iudicia fiant. </s><s>&longs;iquidem <lb/>extern&aelig; prim&ugrave;m non rei, &longs;ed generationis cau&longs;&longs;&ecedil; <expan abbr="pon&etilde;tur">ponentur</expan> <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> (mitto nunc finem cui qui non e&longs;t ge&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2032"></arrow.to.target><lb/>nerationis cau&longs;&longs;a, &longs;ed rei genit&aelig;) <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re genita &amp; con&longs;tituta vacat omne earum <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan>, &longs;ucce&shy;<lb/>dunt illis vltima materies &amp; forma ex quib. res ip&longs;a protinus exi&longs;tit. </s><s>Sed etiam materia <expan abbr="c&otilde;muni-ter">communi&shy;<lb/>ter</expan> &longs;pectat <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan>, qu&ograve;d efficiens agendo commoueat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; afficiendo apparet ad <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> capiendam, quod &longs;ine affectione materi&aelig; neutiquam &longs;uccederet: forma &egrave; ve&longs;tigio ex <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> affe&shy;<lb/>ctione exi&longs;tit, ea pr&ecedil;&longs;ente res e&longs;t, &amp; materia qu&aelig;, dum erat in potentia, mouebatur, actu a&longs;&longs;umpto <lb/>fit actu res illa qu&aelig; gignebatur: erat <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> illa, ad quam erat in potentia, antequ&agrave;m exi&longs;tat re vera <lb/>forma non e&longs;t, &longs;ed finis. </s><s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma &longs;ola cau&longs;&longs;a &longs;ol&ugrave;m erit quae &longs;it res: idcirco ita definitur propter <lb/>quam res e&longs;t. </s><s>Ver&ugrave;m, et&longs;i cau&longs;&longs;&aelig; ad effecta <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> ordinantur; nihilominus in operan&shy;<lb/>do actum illarum variis item modis exerceri puto, quand&ograve; proxim&egrave; finis moueat efficiens qu&ecedil;  <arrow.to.target n="marg2032"></arrow.to.target><lb/>nerationis cau&longs;&longs;a, &longs;ed rei genit&aelig;) <expan abbr="itaq.">itaque</expan> re genita &amp; con&longs;tituta vacat omne earum <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan>, &longs;ucce&shy;<lb/>dunt illis vltima materies &amp; forma ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> res ip&longs;a protinus exi&longs;tit. </s><s>Sed etiam materia <expan abbr="c&otilde;muni-ter">communi&shy;<lb/>ter</expan> &longs;pectat <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan>, qu&ograve;d efficiens agendo commoueat <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; afficiendo apparet ad <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan> capiendam, quod &longs;ine affectione materi&aelig; neutiquam &longs;uccederet: forma &egrave; ve&longs;tigio ex <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> affe&shy;<lb/>ctione exi&longs;tit, ea pr&ecedil;&longs;ente res e&longs;t, &amp; materia qu&aelig;, dum erat in potentia, mouebatur, actu a&longs;&longs;umpto <lb/>fit actu res illa qu&aelig; gignebatur: erat <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> illa, ad quam erat in potentia, antequ&agrave;m exi&longs;tat re vera <lb/>forma non e&longs;t, &longs;ed finis. </s><s><expan abbr="itaq.">itaque</expan> forma &longs;ola cau&longs;&longs;a &longs;ol&ugrave;m erit quae &longs;it res: idcirco ita definitur propter <lb/>quam res e&longs;t. </s><s>Ver&ugrave;m, et&longs;i cau&longs;&longs;&aelig; ad effecta <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> ordinantur; nihilominus in operan&shy;<lb/>do actum illarum variis item modis exerceri puto, quand&ograve; proxim&egrave; finis moueat efficiens qu&ecedil;
 <pb pagenum="311"/> <pb pagenum="311"/>
 <arrow.to.target n="marg2033"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t altera cau&longs;&longs;a efficiens <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; cum illa materi&aelig; perfectionem actu, &longs;eu virtute contineant, <lb/>qu&ecedil; e&longs;t finis in generatione; re ver&ograve; ip&longs;a forma, &amp; efficiens affert <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; ex materia forma exi&shy;<lb/>&longs;tit, &amp; h&ecedil;c perficit <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ex hoc cau&longs;&longs;arum vinculo efficitur compo&longs;itum. </s><s>Ergo prim&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; inter &longs;e mouent, proxim&egrave; ex ip&longs;a forma extat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&ecedil;cunq.">qu&ecedil;cunque</expan> illi conueniunt &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam qu&ecedil; item et&longs;i po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e ex natura materi&ecedil;, quia tamen in&longs;unt in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, quod <lb/>e&longs;t actu; e&longs;t ver&ograve; actu per formam; merit&ograve; <expan abbr="iure&qacute;">iureque</expan>. </s><s>optimo h&ecedil;c item, qu&ecedil; na&longs;cuntur &agrave; materia; <lb/>ex forma quoquomodo extare dicentur, ex fine &amp; efficiente nequaquam: tamet&longs;i quae ex efficien&shy;<lb/>te non exi&longs;tant effectus, ab aliis Auerrois <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> auctoritate <expan abbr="confirmat&utilde;">confirmatum</expan> fui&longs;&longs;e comperio: veruntamen <lb/> <arrow.to.target n="marg2033"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t altera cau&longs;&longs;a efficiens <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; cum illa materi&aelig; perfectionem actu, &longs;eu virtute contineant, <lb/>qu&ecedil; e&longs;t finis in generatione; re ver&ograve; ip&longs;a forma, &amp; efficiens affert <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; ex materia forma exi&shy;<lb/>&longs;tit, &amp; h&ecedil;c perficit <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: ex hoc cau&longs;&longs;arum vinculo efficitur compo&longs;itum. </s><s>Ergo prim&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; inter &longs;e mouent, proxim&egrave; ex ip&longs;a forma extat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; <expan abbr="qu&ecedil;cunq.">qu&ecedil;cunque</expan> illi conueniunt &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m naturam qu&ecedil; item et&longs;i po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e ex natura materi&ecedil;, quia tamen in&longs;unt in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>, quod <lb/>e&longs;t actu; e&longs;t ver&ograve; actu per formam; merit&ograve; <expan abbr="iure&qacute;">iureque</expan>. </s><s>optimo h&ecedil;c item, qu&ecedil; na&longs;cuntur &agrave; materia; <lb/>ex forma quoquomodo extare dicentur, ex fine &amp; efficiente nequaquam: tamet&longs;i quae ex efficien&shy;<lb/>te non exi&longs;tant effectus, ab aliis Auerrois <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> auctoritate <expan abbr="confirmat&utilde;">confirmatum</expan> fui&longs;&longs;e comperio: veruntamen <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2034"></arrow.to.target><lb/>quae aliter acceptum &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis, &amp; aliquid in&longs;uper additum, quod &longs;upradictis aduer&longs;et; <lb/>mihi videtur &longs;edul&ograve; tractandum. </s><s>H&aelig;c ex Auerro&euml; citantur. </s><s>Effectum &longs;equi cau&longs;&longs;am in genere <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; formalis &amp; finalis, non efficientis. </s><s>Ea ver&ograve; &longs;impliciter accepta neutiquam cum rerum natu&shy;<lb/>ra con&longs;entiunt, quand&ograve; &amp; aliquis effectus &longs;equitur <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt ante&agrave; monui, &amp; idem iudicium de <lb/>fine &amp; efficiente videtur e&longs;&longs;e faciendum: nam quemadmodum efficiens agit aliud &agrave; &longs;e; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;ue">ide&ograve;que</expan> <lb/>in alio ponit <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan>, &longs;iue formam, &amp; qu&aelig; con&longs;equuntur <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan>, &longs;ic etiam finis. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id ob&longs;tat, quae effi&shy;<lb/>ciens in potentia &longs;umatur, non in actu, quod <expan abbr=".n.">enim</expan> actu e&longs;t, &longs;imul e&longs;t etiam cum effectu; nam, dum <lb/>agens operatur, pr&aelig;&longs;t&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t &longs;it patiens, quod accipiat: quoniam veri&longs;imile non e&longs;t <lb/> <arrow.to.target n="marg2034"></arrow.to.target><lb/>quae aliter acceptum &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis, &amp; aliquid in&longs;uper additum, quod &longs;upradictis aduer&longs;et; <lb/>mihi videtur &longs;edul&ograve; tractandum. </s><s>H&aelig;c ex Auerro&euml; citantur. </s><s>Effectum &longs;equi cau&longs;&longs;am in genere <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; formalis &amp; finalis, non efficientis. </s><s>Ea ver&ograve; &longs;impliciter accepta neutiquam cum rerum natu&shy;<lb/>ra con&longs;entiunt, quand&ograve; &amp; aliquis effectus &longs;equitur <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt ante&agrave; monui, &amp; idem iudicium de <lb/>fine &amp; efficiente videtur e&longs;&longs;e faciendum: nam quemadmodum efficiens agit aliud &agrave; &longs;e; <expan abbr="ide&ograve;&qacute;ue">ide&ograve;que</expan> <lb/>in alio ponit <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan>, &longs;iue formam, &amp; qu&aelig; con&longs;equuntur <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan>, &longs;ic etiam finis. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> id ob&longs;tat, quae effi&shy;<lb/>ciens in potentia &longs;umatur, non in actu, quod <expan abbr=".n.">enim</expan> actu e&longs;t, &longs;imul e&longs;t etiam cum effectu; nam, dum <lb/>agens operatur, pr&aelig;&longs;t&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nece&longs;&longs;e e&longs;t &longs;it patiens, quod accipiat: quoniam veri&longs;imile non e&longs;t <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2035"></arrow.to.target><lb/>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;ententia cau&longs;&longs;as accipi variis, <expan abbr="ade&ograve;&qacute;">ade&ograve;que</expan>. </s><s>oppo&longs;itis modis. </s><s>nunc &longs;i hoc efficienti in potentia <lb/>tribuendum e&longs;t; reliqu&aelig; item cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i potentia fuerint; ab affectibus &longs;eparat&aelig; erunt: ac &longs;i effi&shy;<lb/>ciens actu &longs;imul erit cum effectu, &amp; ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i actu &longs;umantur, cum effectibus exi&longs;tent, <lb/>nec minus id efficienti, qu&agrave;m fini conueniet. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> effectum interpretor, quod factum e&longs;t, nec fit <lb/>amplius: hoc ver&ograve; non pendet ex efficiente, vt <expan abbr=".n.">enim</expan> verbis Auerrois vtar: inuentio e&longs;t cum <expan abbr="inu&etilde;to-re">inuento&shy;<lb/>re</expan> .i. </s><s>res, dum fit, pendet ex efficiente, &amp; facta ce&longs;&longs;at <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> tran&longs;mutat aliud, quatenus <lb/>aliud e&longs;t, quod factum e&longs;t, item erit in alio. </s><s>Quia ver&ograve; &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;es, <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> e&longs;&longs;e conditioneis effi&shy;<lb/>cientis &amp; finis, c&ugrave;m <expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> &longs;int cau&longs;&longs;&aelig; extern&aelig;, dico <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> adhuc eo nomine di&longs;tingui, ab efficien&shy;<lb/>te, quae et&longs;i, dum agit vt finis; externus e&longs;t; at cum eo coniungitur, &amp; fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> numero, cui paratur, <lb/>&amp; &agrave; quo ant&egrave; &longs;egregatus fuerat, &amp; c&ugrave;m prius e&longs;&longs;et finis; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> po&longs;te&agrave; degenerauit in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; ob <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>ergo cau&longs;&longs;am fini contigit, habet aliquid &agrave; &longs;eip&longs;o formaliter pendens. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; materia nihil ac&shy;<lb/>cipiat, ni&longs;i formata; de materia <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> mentionem factam fui&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s><s>Concludamus igitur, effe&shy;<lb/>ctus omneis ab&longs;olutos generatim &longs;ibi &longs;upponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> primo, &longs;iue pr&aelig;cipu&egrave;, &longs;iue proxim&egrave;; dein&shy;<lb/>de <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; externarum effectum, &amp; opus e&longs;&longs;e <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in materia; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;arum <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> inter ip&longs;a&longs;met cau&longs;&longs;as exerceri. </s><s>Venio nunc ad modum demon&longs;trationis, quo .&longs;. <lb/></s><s> <arrow.to.target n="marg2035"></arrow.to.target><lb/>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> &longs;ententia cau&longs;&longs;as accipi variis, <expan abbr="ade&ograve;&qacute;">ade&ograve;que</expan>. </s><s>oppo&longs;itis modis. </s><s>nunc &longs;i hoc efficienti in potentia <lb/>tribuendum e&longs;t; reliqu&aelig; item cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i potentia fuerint; ab affectibus &longs;eparat&aelig; erunt: ac &longs;i effi&shy;<lb/>ciens actu &longs;imul erit cum effectu, &amp; ali&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> cau&longs;&longs;&aelig;, &longs;i actu &longs;umantur, cum effectibus exi&longs;tent, <lb/>nec minus id efficienti, qu&agrave;m fini conueniet. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> effectum interpretor, quod factum e&longs;t, nec fit <lb/>amplius: hoc ver&ograve; non pendet ex efficiente, vt <expan abbr=".n.">enim</expan> verbis Auerrois vtar: inuentio e&longs;t cum <expan abbr="inu&etilde;to-re">inuento&shy;<lb/>re</expan> .i. </s><s>res, dum fit, pendet ex efficiente, &amp; facta ce&longs;&longs;at <expan abbr="effici&etilde;s">efficiens</expan>, &amp; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> tran&longs;mutat aliud, quatenus <lb/>aliud e&longs;t, quod factum e&longs;t, item erit in alio. </s><s>Quia ver&ograve; &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;es, <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> e&longs;&longs;e conditioneis effi&shy;<lb/>cientis &amp; finis, c&ugrave;m <expan abbr="vtr&aelig;q.">vtr&aelig;que</expan> &longs;int cau&longs;&longs;&aelig; extern&aelig;, dico <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> adhuc eo nomine di&longs;tingui, ab efficien&shy;<lb/>te, quae et&longs;i, dum agit vt finis; externus e&longs;t; at cum eo coniungitur, &amp; fit <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> numero, cui paratur, <lb/>&amp; &agrave; quo ant&egrave; &longs;egregatus fuerat, &amp; c&ugrave;m prius e&longs;&longs;et finis; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> po&longs;te&agrave; degenerauit in <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>; ob <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>ergo cau&longs;&longs;am fini contigit, habet aliquid &agrave; &longs;eip&longs;o formaliter pendens. </s><s>C&ugrave;m ver&ograve; materia nihil ac&shy;<lb/>cipiat, ni&longs;i formata; de materia <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> mentionem factam fui&longs;&longs;e cen&longs;eo. </s><s>Concludamus igitur, effe&shy;<lb/>ctus omneis ab&longs;olutos generatim &longs;ibi &longs;upponere <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> primo, &longs;iue pr&aelig;cipu&egrave;, &longs;iue proxim&egrave;; dein&shy;<lb/>de <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; externarum effectum, &amp; opus e&longs;&longs;e <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in materia; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; cau&longs;&shy;<lb/>&longs;arum <expan abbr="function&etilde;">functionem</expan> inter ip&longs;a&longs;met cau&longs;&longs;as exerceri. </s><s>Venio nunc ad modum demon&longs;trationis, quo .&longs;. <lb/></s><s>
 <arrow.to.target n="marg2036"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt demon&longs;trando &longs;uis effectis applicand&aelig;. </s><s>In hac facultate long&egrave; aliter progredi nos iu&shy;<lb/>bet Ari&longs;toteles, ac fieri &longs;oleat in &longs;cientiis <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">e)piteth_s fusikh_s, kai\ t_ <gap/>ewshtikw_n</foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2036"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; &longs;unt demon&longs;trando &longs;uis effectis applicand&aelig;. </s><s>In hac facultate long&egrave; aliter progredi nos iu&shy;<lb/>bet Ari&longs;toteles, ac fieri &longs;oleat in &longs;cientiis <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">e)piteth_s fusikh_s, kai\ t_ <gap/>ewshtikw_n</foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2037"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">i)pishmw_n</foreign>, vbi in primis illud <expan abbr="admiration&etilde;">admirationem</expan> facere po&longs;&longs;et, quae &longs;eiunxerit naturalem ab habitu con&shy;<lb/>templante, c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; in contemplantibus ab ip&longs;omet Ari&longs;totele numerata fuerit. </s><s>Proptere&agrave; <lb/>Gr&aelig;cus interpres noluit poni di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; alias &longs;cientias, &longs;ed &longs;ubaudiendum <emph type="italics"/>&amp; in <lb/>rebus artefactis<emph.end type="italics"/>, vt ponatur di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; reliquas &longs;cientias contemplanteis ex vna <lb/>parte, &amp; ex altera arteis. </s><s>Ver&ugrave;m ip&longs;e &longs;eip&longs;e refellit, dum exemplum affert ab arte de&longs;umptum, in <lb/>quo <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> progre&longs;&longs;um teneri &longs;ignificat, <expan abbr="atq.">atque</expan> in naturali; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s><s>opponitur Ari&longs;toteli, qui 2. Phy&longs;. <lb/><expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> exemplis ab arte petitis quib. item fuerat v&longs;us Ephe&longs;ius, progre&longs;&longs;um confirmat in phy&longs;icis <lb/>Imm&ograve; abutitur exemplis artium, dum <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> confirmat, altero oppugnat eiu&longs;modi pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um. </s><s>Necnon in artib. indicat geminum ine&longs;&longs;e progre&longs;&longs;um, qui <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> e&longs;t idem. </s><s>Deinde &amp; illud dif&shy;<lb/>ficile, quid contemplantium nomine velit notare Ari&longs;toteles. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> alij reliquas duas contempl&amp;atilde&shy;<lb/>teis pr&aelig;ter naturalem &longs;ignificari putant, mathematicas .&longs;. </s><s>&amp; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan>. </s><s>excludunt alij pri&shy;<lb/>mam philo&longs;ophiam, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> phy&longs;ic&egrave; partem &longs;ub contemplantium nomine lat&ecirc;re cen&longs;ent, eam <lb/>&longs;an&egrave; qu&aelig; corpus &aelig;ternum contemplatur, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> item ab aliis tractationib. in Phy&longs;. 2. &longs;egregauit phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan> repudiant, quae in ea non &longs;it progre&longs;&longs;us ab vno antecedente ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> con&longs;equens, &amp; ab hoc &longs;ubinde ad aliud propter <expan abbr="&longs;implicitat&etilde;">&longs;implicitatem</expan> rerum qu&aelig; &longs;unt li&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2037"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">i)pishmw_n</foreign>, vbi in primis illud <expan abbr="admiration&etilde;">admirationem</expan> facere po&longs;&longs;et, quae &longs;eiunxerit naturalem ab habitu con&shy;<lb/>templante, c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; in contemplantibus ab ip&longs;omet Ari&longs;totele numerata fuerit. </s><s>Proptere&agrave; <lb/>Gr&aelig;cus interpres noluit poni di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; alias &longs;cientias, &longs;ed &longs;ubaudiendum <emph type="italics"/>&amp; in <lb/>rebus artefactis<emph.end type="italics"/>, vt ponatur di&longs;crimen inter phy&longs;icen &amp; reliquas &longs;cientias contemplanteis ex vna <lb/>parte, &amp; ex altera arteis. </s><s>Ver&ugrave;m ip&longs;e &longs;eip&longs;e refellit, dum exemplum affert ab arte de&longs;umptum, in <lb/>quo <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> progre&longs;&longs;um teneri &longs;ignificat, <expan abbr="atq.">atque</expan> in naturali; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. </s><s>opponitur Ari&longs;toteli, qui 2. Phy&longs;. <lb/><expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> exemplis ab arte petitis <expan abbr="quib.">quibus</expan> item fuerat v&longs;us Ephe&longs;ius, progre&longs;&longs;um confirmat in phy&longs;icis <lb/>Imm&ograve; abutitur exemplis artium, dum <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="quod&atilde;">quodam</expan> confirmat, altero oppugnat eiu&longs;modi pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um. </s><s>Necnon in artib. indicat geminum ine&longs;&longs;e progre&longs;&longs;um, qui <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> e&longs;t idem. </s><s>Deinde &amp; illud dif&shy;<lb/>ficile, quid contemplantium nomine velit notare Ari&longs;toteles. </s><s><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> alij reliquas duas contempl&amp;atilde&shy;<lb/>teis pr&aelig;ter naturalem &longs;ignificari putant, mathematicas .&longs;. </s><s>&amp; <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan>. </s><s>excludunt alij pri&shy;<lb/>mam philo&longs;ophiam, &amp; <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> phy&longs;ic&egrave; partem &longs;ub contemplantium nomine lat&ecirc;re cen&longs;ent, eam <lb/>&longs;an&egrave; qu&aelig; corpus &aelig;ternum contemplatur, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> item ab aliis tractationib. in Phy&longs;. 2. &longs;egregauit phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> ver&ograve; <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan> repudiant, quae in ea non &longs;it progre&longs;&longs;us ab vno antecedente ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> con&longs;equens, &amp; ab hoc &longs;ubinde ad aliud propter <expan abbr="&longs;implicitat&etilde;">&longs;implicitatem</expan> rerum qu&aelig; &longs;unt li&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2038"></arrow.to.target><lb/>ber&aelig; &agrave; materia, in quibus nec quicquam prius, <expan abbr="neq.">neque</expan> po&longs;terius e&longs;t, quem tamen progre&longs;&longs;um in <expan abbr="c&otilde;-templantibus">con&shy;<lb/>templantibus</expan> ponit Ari&longs;toteles. </s><s>Equidem et&longs;i &longs;cio de hac eadem re di&longs;putantem Ari&longs;totelem, &amp; <lb/>in eo loco, quem in hoc Capite indicauit de <foreign lang="greek">maqhma/twn</foreign> &longs;olum feci&longs;&longs;e <expan abbr="m&etilde;tionem">mentionem</expan>, &amp; tali nomine <lb/>exprimi <expan abbr="&longs;ci&etilde;tias">&longs;cientias</expan> quantitatis; attamen &amp; &longs;ub illis <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> contineri generatim &longs;cientias omneis facil&egrave; da&shy;<lb/>bo. </s><s>Et quod Phy&longs;ices eam partem h&icirc;c comprehendi aiunt, qu&agrave; tractat corpus c&ecedil;le&longs;te; tanti&longs;per <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> <lb/>renitar, qui credam eiu&longs;modi tractationem phy&longs;icam non e&longs;&longs;e, &longs;ed A&longs;tronomiam. </s><s>Neque illud <lb/>approbabo, quae nece&longs;&longs;ariorum con&longs;ecutione careat prima philo&longs;ophia, qui eam 12. Met. ob&longs;erua&shy;<lb/>uerim, &amp; didicerim ex Deo naturam e&longs;&longs;e aptam &amp; c&aelig;lum, vnde ea propagantur qu&aelig; &longs;unt apud <lb/>nos. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> accipiam &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas e&longs;&longs;e &longs;ubiectum in ea &longs;cientia, ver&ugrave;m principia, <expan abbr="&longs;eriem&qacute;">&longs;eriemque</expan>. <lb/></s><s>illam in iis ego ponam qu&aelig; pendent ex eiu&longs;modi principiis. </s><s>H&aelig;c alternanti mihi potior &longs;enten&shy;<lb/>tia videtur phy&longs;icen &agrave; c&aelig;teris &longs;cientiis &amp; habitibus <expan abbr="c&otilde;templantibus">contemplantibus</expan> ea ratione differre, quae <expan abbr="c&otilde;tineat">contineat</expan>  <arrow.to.target n="marg2038"></arrow.to.target><lb/>ber&aelig; &agrave; materia, in quibus nec quicquam prius, <expan abbr="neq.">neque</expan> po&longs;terius e&longs;t, quem tamen progre&longs;&longs;um in <expan abbr="c&otilde;-templantibus">con&shy;<lb/>templantibus</expan> ponit Ari&longs;toteles. </s><s>Equidem et&longs;i &longs;cio de hac eadem re di&longs;putantem Ari&longs;totelem, &amp; <lb/>in eo loco, quem in hoc Capite indicauit de <foreign lang="greek">maqhma/twn</foreign> &longs;olum feci&longs;&longs;e <expan abbr="m&etilde;tionem">mentionem</expan>, &amp; tali nomine <lb/>exprimi <expan abbr="&longs;ci&etilde;tias">&longs;cientias</expan> quantitatis; attamen &amp; &longs;ub illis <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> contineri generatim &longs;cientias omneis facil&egrave; da&shy;<lb/>bo. </s><s>Et quod Phy&longs;ices eam partem h&icirc;c comprehendi aiunt, qu&agrave; tractat corpus c&ecedil;le&longs;te; tanti&longs;per <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> <lb/>renitar, qui credam eiu&longs;modi tractationem phy&longs;icam non e&longs;&longs;e, &longs;ed A&longs;tronomiam. </s><s>Neque illud <lb/>approbabo, quae nece&longs;&longs;ariorum con&longs;ecutione careat prima philo&longs;ophia, qui eam 12. Met. ob&longs;erua&shy;<lb/>uerim, &amp; didicerim ex Deo naturam e&longs;&longs;e aptam &amp; c&aelig;lum, vnde ea propagantur qu&aelig; &longs;unt apud <lb/>nos. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> accipiam &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas e&longs;&longs;e &longs;ubiectum in ea &longs;cientia, ver&ugrave;m principia, <expan abbr="&longs;eriem&qacute;">&longs;eriemque</expan>. <lb/></s><s>illam in iis ego ponam qu&aelig; pendent ex eiu&longs;modi principiis. </s><s>H&aelig;c alternanti mihi potior &longs;enten&shy;<lb/>tia videtur phy&longs;icen &agrave; c&aelig;teris &longs;cientiis &amp; habitibus <expan abbr="c&otilde;templantibus">contemplantibus</expan> ea ratione differre, quae <expan abbr="c&otilde;tineat">contineat</expan>
 <pb pagenum="312"/>duo genera <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, alterum earum qu&ecedil; perpetu&aelig; &longs;unt, &longs;iue quae &longs;int opinione Ari&longs;totelis immortales, <lb/> <pb pagenum="312"/>duo genera <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan>, alterum earum qu&ecedil; perpetu&aelig; &longs;unt, &longs;iue quae &longs;int opinione Ari&longs;totelis immortales, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2039"></arrow.to.target><lb/>vt c&ecedil;lum, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rerum e&longs;&longs;enti&aelig; (&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; rerum e&longs;&longs;enti&aelig; materiat&ecedil; &amp; naturales) qu&aelig; defini&shy;<lb/>tione explicantur, &amp; his in&longs;unt &longs;ua ip&longs;arum propria attributa qu&aelig; item &longs;unt &aelig;terna &longs;impliciter, <lb/>&amp; effecta &aelig;terna, vt &longs;pecies &amp; qu&aelig; in&longs;unt in &longs;pecie, qu&agrave; &longs;pecies e&longs;t: alterum ver&ograve; rerum <expan abbr="caduca-r&utilde;">caduca&shy;<lb/>rum</expan> qu&aelig; ortui &amp; interitui &longs;ubiacent qu&aelig; &longs;an&egrave; &longs;unt &longs;ingulares; attamen in illis animus no&longs;ter vni&shy;<lb/>uer&longs;ale fabricatur accipiens &longs;impliciter, &amp; <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> circun&longs;criptione <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> id quod certis <expan abbr="&longs;tati&longs;&qacute;">&longs;tati&longs;que</expan>. <lb/></s><s>periodis effici &longs;olet, &amp; de eo ratiocinans, quod &longs;upponit pro &longs;ingularibus &longs;truit rationeis vniuer&shy;<lb/>&longs;aleis, inferioris <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ordinis, at nihilominus vniuer&longs;ales, quia tamen &longs;upponunt pro &longs;ingulari&shy;<lb/>bus, eorum attributa &longs;impliciter a&longs;&longs;umit plan&egrave;, &longs;ed qu&aelig; &longs;ingularium vires exprimant, vt fieri, &amp; <lb/>men&longs;es, &amp; annos con&longs;titutionis, &amp; partus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; ordinem &longs;ucce&longs;sionis &amp; &longs;equel&ecedil; inter cau&longs;&longs;as <lb/>&amp; effectus &longs;peculatur, qu&aelig; omnia, &longs;icuti <expan abbr="&longs;upradict&umacr;">&longs;upradictum</expan> e&longs;t, certis definiuntur temporibus, &agrave; certo ve&shy;<lb/>r&ograve; tempore mentis ope ab&longs;trahuntur. </s><s>Reliqu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; res illas contemplantur, qu&ecedil; &longs;unt pror&longs;us <lb/>immobiles, ide&ograve; demon&longs;trationeis accipiunt &aelig;ternas &longs;impliciter, nec vlli conditioni temporis ad <lb/>dictas: <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s><s>modo phy&longs;ic&ecedil;, dum tractat &aelig;terna. </s><s>Proinde arbitror ego <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> phy&longs;ic&aelig; qu&aelig; <lb/>ver&longs;atur in tractatione <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> qu&aelig; &longs;unt obnoxi&aelig; tempori, <expan abbr="&longs;ecret&atilde;">&longs;ecretam</expan> fui&longs;&longs;e &agrave; <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> non &longs;an&egrave;, <lb/>quin &amp; ea contemplatio &longs;it: quicquid <expan abbr=".n.">enim</expan> tractatur gratia veritatis, non v&longs;us, e&longs;t <expan abbr="c&otilde;templatio">contemplatio</expan>, &longs;ed <lb/>qu&ograve;d contemplatio &longs;it functio qu&aelig; &longs;uapte natura motum repudiat, &amp;, vt ita dicam, factionem. <lb/></s><s> <arrow.to.target n="marg2039"></arrow.to.target><lb/>vt c&ecedil;lum, &longs;iue <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> rerum e&longs;&longs;enti&aelig; (&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> &amp; rerum e&longs;&longs;enti&aelig; materiat&ecedil; &amp; naturales) qu&aelig; defini&shy;<lb/>tione explicantur, &amp; his in&longs;unt &longs;ua ip&longs;arum propria attributa qu&aelig; item &longs;unt &aelig;terna &longs;impliciter, <lb/>&amp; effecta &aelig;terna, vt &longs;pecies &amp; qu&aelig; in&longs;unt in &longs;pecie, qu&agrave; &longs;pecies e&longs;t: alterum ver&ograve; rerum <expan abbr="caduca-r&utilde;">caduca&shy;<lb/>rum</expan> qu&aelig; ortui &amp; interitui &longs;ubiacent qu&aelig; &longs;an&egrave; &longs;unt &longs;ingulares; attamen in illis animus no&longs;ter vni&shy;<lb/>uer&longs;ale fabricatur accipiens &longs;impliciter, &amp; <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> circun&longs;criptione <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> id quod certis <expan abbr="&longs;tati&longs;&qacute;">&longs;tati&longs;que</expan>. <lb/></s><s>periodis effici &longs;olet, &amp; de eo ratiocinans, quod &longs;upponit pro &longs;ingularibus &longs;truit rationeis vniuer&shy;<lb/>&longs;aleis, inferioris <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> ordinis, at nihilominus vniuer&longs;ales, quia tamen &longs;upponunt pro &longs;ingulari&shy;<lb/>bus, eorum attributa &longs;impliciter a&longs;&longs;umit plan&egrave;, &longs;ed qu&aelig; &longs;ingularium vires exprimant, vt fieri, &amp; <lb/>men&longs;es, &amp; annos con&longs;titutionis, &amp; partus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; ordinem &longs;ucce&longs;sionis &amp; &longs;equel&ecedil; inter cau&longs;&longs;as <lb/>&amp; effectus &longs;peculatur, qu&aelig; omnia, &longs;icuti <expan abbr="&longs;upradict&umacr;">&longs;upradictum</expan> e&longs;t, certis definiuntur temporibus, &agrave; certo ve&shy;<lb/>r&ograve; tempore mentis ope ab&longs;trahuntur. </s><s>Reliqu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; res illas contemplantur, qu&ecedil; &longs;unt pror&longs;us <lb/>immobiles, ide&ograve; demon&longs;trationeis accipiunt &aelig;ternas &longs;impliciter, nec vlli conditioni temporis ad <lb/>dictas: <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. </s><s>modo phy&longs;ic&ecedil;, dum tractat &aelig;terna. </s><s>Proinde arbitror ego <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> phy&longs;ic&aelig; qu&aelig; <lb/>ver&longs;atur in tractatione <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> qu&aelig; &longs;unt obnoxi&aelig; tempori, <expan abbr="&longs;ecret&atilde;">&longs;ecretam</expan> fui&longs;&longs;e &agrave; <expan abbr="cont&etilde;plantibus">contemplantibus</expan> non &longs;an&egrave;, <lb/>quin &amp; ea contemplatio &longs;it: quicquid <expan abbr=".n.">enim</expan> tractatur gratia veritatis, non v&longs;us, e&longs;t <expan abbr="c&otilde;templatio">contemplatio</expan>, &longs;ed <lb/>qu&ograve;d contemplatio &longs;it functio qu&aelig; &longs;uapte natura motum repudiat, &amp;, vt ita dicam, factionem. <lb/></s><s>
 <arrow.to.target n="marg2040"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Hoc igitur nomine &egrave; <expan abbr="contempl&aacute;ti&utilde;">contempl&aacute;tium</expan> numero expunctam fui&longs;&longs;e phy&longs;icen opinamur. </s><s>Et ad ita cre&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2040"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Hoc igitur nomine &egrave; <expan abbr="contempl&aacute;ti&utilde;">contempl&aacute;tium</expan> numero expunctam fui&longs;&longs;e phy&longs;icen opinamur. </s><s>Et ad ita cre&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2041"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="dend&utilde;">dendum</expan> me inducit, quae alibi di&longs;tinguit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; natura fiunt, &agrave; mathematicis, &longs;eu &longs;int ma&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2041"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="dend&utilde;">dendum</expan> me inducit, quae alibi di&longs;tinguit Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; natura fiunt, &agrave; mathematicis, &longs;eu &longs;int ma&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2042"></arrow.to.target><lb/>thematica, &longs;iue genus <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> contemplationis, &amp; <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan>, aliter &longs;e habere docet in <foreign lang="greek">toi_s fusikoi_s</foreign> .i. <lb/></s><s>in rebus naturalibus atque in mathematis, vbi videtur potius habui&longs;&longs;e rationem <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="tractanda-r&utilde;">tractanda&shy;<lb/>rum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;m">quamm</expan> &longs;cienti&aelig;, quae &longs;i h&ecedil; motui &longs;ubiiciantur, ex rebus igitur qu&aelig; tractantur, non ex habitu &amp; fi&shy;<lb/>ne &egrave; contemplantium ordine dicimus eiectam fui&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> naturalem. </s><s>Ex huiu&longs;modi effectuum <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;arum&qacute;">cau&longs;&longs;arumque</expan>. </s><s>con&longs;ecutione varietas demon&longs;trandi na&longs;citur, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> in contemplantib. &amp; &aelig;ternis <lb/>&longs;impliciter ex eo quae res e&longs;t &longs;impliciter; etiam id <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> colligere po&longs;&longs;umus, &amp; ex hoc futuro aliud <lb/>con&longs;equens inferre, &amp; <foreign lang="greek">ei)s a)i<gap/>dion siwazth\sai</foreign> .i. </s><s>in <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> connectere, vt &longs;i triangulus &aelig;quilatus <lb/>e&longs;t &longs;uper data linea, &amp; ad datum <expan abbr="punct&umacr;">punctum</expan> dat&ecedil; rect&aelig; line&aelig; &aelig;qualem <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> lineam ponere licebit, &amp; <lb/>ex hoc duabus datis rectis lineis in&aelig;qualibus de maiore &aelig;qualem minori <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> detrahere. <lb/></s><s>At contra &longs;uccedet in phy&longs;icis, &amp; iis qu&aelig; &longs;ubiacent mutationi: quand&ograve; &longs;i hoc e&longs;t, quod e&longs;t gene&shy;<lb/>rationis <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, &amp; aliquid antece&longs;&longs;erit huiu&longs;modi oportuerit; non contr&agrave;, &longs;i hoc exi&longs;tit nunc, <lb/>quae con&longs;equens nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;it; &longs;&aelig;pe <expan abbr=".n.">enim</expan> accidunt impedimenta, quibus prohibetur, quominus et&longs;i <lb/>hoc e&longs;t aptum natum producere aliud, &amp; ex illo hoc effici, &longs;uo tamen fine fru&longs;tretur. </s><s>Igitur ita <lb/> <arrow.to.target n="marg2042"></arrow.to.target><lb/>thematica, &longs;iue genus <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> contemplationis, &amp; <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan>, aliter &longs;e habere docet in <foreign lang="greek">toi_s fusikoi_s</foreign> .i. <lb/></s><s>in rebus naturalibus atque in mathematis, vbi videtur potius habui&longs;&longs;e rationem <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="tractanda-r&utilde;">tractanda&shy;<lb/>rum</expan>, <expan abbr="qu&atilde;m">quamm</expan> &longs;cienti&aelig;, quae &longs;i h&ecedil; motui &longs;ubiiciantur, ex rebus igitur qu&aelig; tractantur, non ex habitu &amp; fi&shy;<lb/>ne &egrave; contemplantium ordine dicimus eiectam fui&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> naturalem. </s><s>Ex huiu&longs;modi effectuum <lb/><expan abbr="cau&longs;&longs;arum&qacute;">cau&longs;&longs;arumque</expan>. </s><s>con&longs;ecutione varietas demon&longs;trandi na&longs;citur, <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> in contemplantib. &amp; &aelig;ternis <lb/>&longs;impliciter ex eo quae res e&longs;t &longs;impliciter; etiam id <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> colligere po&longs;&longs;umus, &amp; ex hoc futuro aliud <lb/>con&longs;equens inferre, &amp; <foreign lang="greek">ei)s a)i<gap/>dion siwazth\sai</foreign> .i. </s><s>in <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> connectere, vt &longs;i triangulus &aelig;quilatus <lb/>e&longs;t &longs;uper data linea, &amp; ad datum <expan abbr="punct&umacr;">punctum</expan> dat&ecedil; rect&aelig; line&aelig; &aelig;qualem <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> lineam ponere licebit, &amp; <lb/>ex hoc duabus datis rectis lineis in&aelig;qualibus de maiore &aelig;qualem minori <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan> <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> detrahere. <lb/></s><s>At contra &longs;uccedet in phy&longs;icis, &amp; iis qu&aelig; &longs;ubiacent mutationi: quand&ograve; &longs;i hoc e&longs;t, quod e&longs;t gene&shy;<lb/>rationis <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, &amp; aliquid antece&longs;&longs;erit huiu&longs;modi oportuerit; non contr&agrave;, &longs;i hoc exi&longs;tit nunc, <lb/>quae con&longs;equens nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;it; &longs;&aelig;pe <expan abbr=".n.">enim</expan> accidunt impedimenta, quibus prohibetur, quominus et&longs;i <lb/>hoc e&longs;t aptum natum producere aliud, &amp; ex illo hoc effici, &longs;uo tamen fine fru&longs;tretur. </s><s>Igitur ita <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2043"></arrow.to.target><lb/>procedemus in phy&longs;icis, &agrave; po&longs;teriore con&longs;truendo, de&longs;truendo ver&ograve; &agrave; prioribus <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo, quo <lb/>procederemus in arte (idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t in efficiendo natur&aelig; progre&longs;&longs;us &amp; artis) Si domus e&longs;t, &amp; fun&shy;<lb/>damenta igitur, &amp; contr&agrave; &longs;i non &longs;unt fundamenta, nec domus. </s><s>Aliter in contemplantibus, h&icirc;c <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>&longs;i &longs;unt hypothe&longs;es; ergo &amp; conclu&longs;io: ac contr&agrave; &longs;i non conclu&longs;io, nec igitur hypothe&longs;es, vt &longs;i &longs;unt <lb/>quinque &amp; quinque, &amp; decem igitur. </s><s>Ver&ugrave;m &longs;i decem, non nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quinq.">quinque</expan> &amp; quinque; c&ugrave;m <lb/>e&longs;&longs;e queant tria &amp; &longs;eptem. </s><s>At &longs;i non &longs;unt decem, nec quicquam ex illis e&longs;&longs;e poterit, &amp; in his e&longs;t <lb/>nece&longs;sitas &longs;impliciter. </s><s>in phy&longs;icis e&longs;t ex hypothe&longs;i, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vbi infertur ex con&longs;equente pr&aelig;cedens, <lb/>non aliter &agrave;c ex hypothe&longs;i <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> po&longs;sit effici: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> o&longs;&longs;a ex quibus animal, con&longs;tat facta <lb/>fuere nece&longs;&longs;ari&ograve;, &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> fundamenta ex quib. extitit &aelig;dificium. </s><s>Neque tamen in phy&longs;icis ea <lb/>qu&aelig; mutantur, <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> &longs;unt huiu&longs;modi; quandoquidem illa qu&aelig; mutantur, aut rect&agrave; procedunt, aut <lb/>in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, &amp; ex his aliqua redeunt eadem ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan>, nonnulla ad numerum elementorum reditus <lb/>e&longs;t anniuer&longs;arius, &longs;ed eadem redeunt ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> &longs;ol&ugrave;m; ortus &amp; occa&longs;us &longs;yderum nobis eadem &longs;y&shy;<lb/>dera referunt. </s><s>Quod &longs;upr&agrave; docuimus, eorum e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> qu&aelig; rect&agrave; <expan abbr="proced&utilde;t">procedunt</expan>, de allis alia ratio, <lb/>&amp; plan&egrave; nonmod&ograve; ex con&longs;equente prius infertur, &longs;ed con&longs;equens ex priori, &longs;i pluuia, &amp; nebul&aelig;, <lb/>&amp; &longs;i nebul&aelig;, etiam pluuia: propterea reciprocatur, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vel eadem ad numerum, vel ad &longs;peciem. <lb/></s><s> <arrow.to.target n="marg2043"></arrow.to.target><lb/>procedemus in phy&longs;icis, &agrave; po&longs;teriore con&longs;truendo, de&longs;truendo ver&ograve; &agrave; prioribus <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> modo, quo <lb/>procederemus in arte (idem <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t in efficiendo natur&aelig; progre&longs;&longs;us &amp; artis) Si domus e&longs;t, &amp; fun&shy;<lb/>damenta igitur, &amp; contr&agrave; &longs;i non &longs;unt fundamenta, nec domus. </s><s>Aliter in contemplantibus, h&icirc;c <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/>&longs;i &longs;unt hypothe&longs;es; ergo &amp; conclu&longs;io: ac contr&agrave; &longs;i non conclu&longs;io, nec igitur hypothe&longs;es, vt &longs;i &longs;unt <lb/>quinque &amp; quinque, &amp; decem igitur. </s><s>Ver&ugrave;m &longs;i decem, non nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quinq.">quinque</expan> &amp; quinque; c&ugrave;m <lb/>e&longs;&longs;e queant tria &amp; &longs;eptem. </s><s>At &longs;i non &longs;unt decem, nec quicquam ex illis e&longs;&longs;e poterit, &amp; in his e&longs;t <lb/>nece&longs;sitas &longs;impliciter. </s><s>in phy&longs;icis e&longs;t ex hypothe&longs;i, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, vbi infertur ex con&longs;equente pr&aelig;cedens, <lb/>non aliter &agrave;c ex hypothe&longs;i <expan abbr="nece&longs;&longs;ari&utilde;">nece&longs;&longs;arium</expan> po&longs;sit effici: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> o&longs;&longs;a ex quibus animal, con&longs;tat facta <lb/>fuere nece&longs;&longs;ari&ograve;, &longs;icuti <expan abbr="neq.">neque</expan> fundamenta ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> extitit &aelig;dificium. </s><s>Neque tamen in phy&longs;icis ea <lb/>qu&aelig; mutantur, <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> &longs;unt huiu&longs;modi; quandoquidem illa qu&aelig; mutantur, aut rect&agrave; procedunt, aut <lb/>in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, &amp; ex his aliqua redeunt eadem ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan>, nonnulla ad numerum elementorum reditus <lb/>e&longs;t anniuer&longs;arius, &longs;ed eadem redeunt ad <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> &longs;ol&ugrave;m; ortus &amp; occa&longs;us &longs;yderum nobis eadem &longs;y&shy;<lb/>dera referunt. </s><s>Quod &longs;upr&agrave; docuimus, eorum e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> qu&aelig; rect&agrave; <expan abbr="proced&utilde;t">procedunt</expan>, de allis alia ratio, <lb/>&amp; plan&egrave; nonmod&ograve; ex con&longs;equente prius infertur, &longs;ed con&longs;equens ex priori, &longs;i pluuia, &amp; nebul&aelig;, <lb/>&amp; &longs;i nebul&aelig;, etiam pluuia: propterea reciprocatur, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vel eadem ad numerum, vel ad &longs;peciem. <lb/></s><s>
 <arrow.to.target n="marg2044"></arrow.to.target><lb/>In illis certa ratio ex priore ad po&longs;terius, &amp; ex hoc ad idem: in his vniuers&egrave; res &longs;e habet con&longs;imi&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2044"></arrow.to.target><lb/>In illis certa ratio ex priore ad po&longs;terius, &amp; ex hoc ad idem: in his vniuers&egrave; res &longs;e habet con&longs;imi&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2045"></arrow.to.target><lb/>liter; at c&ugrave;m &longs;ingula producantur, de &longs;pecie fiet <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, de &longs;ingulis non item, propterea quae<lb/>&amp; in &longs;ingulorum productione poterit e&longs;&longs;e pr&aelig;&longs;t&ograve; impedimentum, <expan abbr="neq.">neque</expan> valebit &longs;i nubes h&aelig;c fue&shy;<lb/>rit, ergo &amp; pluuia. </s><s>ver&ugrave;m &longs;i pluuia, &amp; nubes igitur: ac &longs;i non nubes, neque pluuia, &longs;icut &longs;equeba&shy;<lb/>tur in iis quorum generatio rect&agrave; procedebat. </s><s>Veruntamen, et&longs;i varietas e&longs;t rationum, <expan abbr="atq.">atque</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; in his &amp; concludendis &amp; producendis, extat tamen inter eas &longs;imilitudo, quae vtroque modo <lb/>procedimus vt &agrave; principio, &amp; primo &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vbi argumentamur ab extremo, id <lb/>&amp; in natura, &amp; in ratiocinatione vim principij &longs;u&longs;tinet: habet <expan abbr=".n.">enim</expan> rationem finis, is ver&ograve; in ratione <lb/>qu&aelig; concluditur de rebus agendis, e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;peculationis &amp; e&longs;t <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &longs;eu ratio, &longs;iue &longs;pecies <lb/>qu&aelig; in mente agentis, aut alio <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> per naturam ine&longs;t in agente &longs;ine materia. </s><s><expan abbr="eadem&qacute;ue">eademque</expan> <lb/>in arte pr&aelig;cipua pars e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig;; in natura &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; conuenit cum ip&longs;a forma, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>accipitur <lb/>in oratione explicante quid e&longs;t; quapropter optimo iure <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &amp; principium nuncupatur.  <arrow.to.target n="marg2045"></arrow.to.target><lb/>liter; at c&ugrave;m &longs;ingula producantur, de &longs;pecie fiet <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan>, de &longs;ingulis non item, propterea quae<lb/>&amp; in &longs;ingulorum productione poterit e&longs;&longs;e pr&aelig;&longs;t&ograve; impedimentum, <expan abbr="neq.">neque</expan> valebit &longs;i nubes h&aelig;c fue&shy;<lb/>rit, ergo &amp; pluuia. </s><s>ver&ugrave;m &longs;i pluuia, &amp; nubes igitur: ac &longs;i non nubes, neque pluuia, &longs;icut &longs;equeba&shy;<lb/>tur in iis quorum generatio rect&agrave; procedebat. </s><s>Veruntamen, et&longs;i varietas e&longs;t rationum, <expan abbr="atq.">atque</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; in his &amp; concludendis &amp; producendis, extat tamen inter eas &longs;imilitudo, quae vtroque modo <lb/>procedimus vt &agrave; principio, &amp; primo &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> vbi argumentamur ab extremo, id <lb/>&amp; in natura, &amp; in ratiocinatione vim principij &longs;u&longs;tinet: habet <expan abbr=".n.">enim</expan> rationem finis, is ver&ograve; in ratione <lb/>qu&aelig; concluditur de rebus agendis, e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> &longs;peculationis &amp; e&longs;t <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &longs;eu ratio, &longs;iue &longs;pecies <lb/>qu&aelig; in mente agentis, aut alio <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> per naturam ine&longs;t in agente &longs;ine materia. </s><s><expan abbr="eadem&qacute;ue">eademque</expan> <lb/>in arte pr&aelig;cipua pars e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig;; in natura &longs;&aelig;pi&longs;sim&egrave; conuenit cum ip&longs;a forma, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>accipitur <lb/>in oratione explicante quid e&longs;t; quapropter optimo iure <foreign lang="greek">lo/gos</foreign>, &amp; principium nuncupatur.
 <pb pagenum="313"/> <pb pagenum="313"/>
Line 8420 
Line 8420 
 <arrow.to.target n="marg2056"></arrow.to.target><lb/>quando latio ab&longs;olutorum e&longs;t, &amp; generatione vltima motuum: proptere&agrave; primus erit hic motus, <lb/>&amp; &longs;ecund&ugrave;m &longs;ub&longs;tantiam. </s><s>Nolim tamen h&icirc;c re obliui&longs;ci, accidentium duplex e&longs;&longs;e <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan>: non&shy;<lb/>nulla enim &longs;unt &longs;ecundum alia <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; illa ver&ograve; nos hoc loco accipere qu&ecedil; &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, quae ita plurimum &longs;e habeant, in paucis euariata, quorum ratio in methodo haberi non <lb/>debeat. </s><s>H&aelig;c ip&longs;a qu&aelig; nos fu&longs;ius explicauimus, Alexandrum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quoque mult&ograve; ante&agrave; placui&longs;&longs;&ecedil; <lb/> <arrow.to.target n="marg2056"></arrow.to.target><lb/>quando latio ab&longs;olutorum e&longs;t, &amp; generatione vltima motuum: proptere&agrave; primus erit hic motus, <lb/>&amp; &longs;ecund&ugrave;m &longs;ub&longs;tantiam. </s><s>Nolim tamen h&icirc;c re obliui&longs;ci, accidentium duplex e&longs;&longs;e <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan>: non&shy;<lb/>nulla enim &longs;unt &longs;ecundum alia <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; illa ver&ograve; nos hoc loco accipere qu&ecedil; &longs;unt &longs;ecund&ugrave;m <lb/>naturam, quae ita plurimum &longs;e habeant, in paucis euariata, quorum ratio in methodo haberi non <lb/>debeat. </s><s>H&aelig;c ip&longs;a qu&aelig; nos fu&longs;ius explicauimus, Alexandrum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quoque mult&ograve; ante&agrave; placui&longs;&longs;&ecedil; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2057"></arrow.to.target><lb/>l&ecedil;tor: etenim cum pluribus ip&longs;e docui&longs;&longs;et actum &longs;ecundum non e&longs;&longs;e accidens, &longs;ed perfectionem <lb/>form&ecedil;, &amp; habitus duplici forma reperta, altera qu&aelig; &longs;ub&longs;tantiam complet, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; perfi&shy;<lb/>cit accidens, vt in homine intelligentia, &amp; artificium &longs;ingulorum habituum propriam decreuit <lb/>e&longs;&longs;e functionem, &longs;ed eam qu&ecedil; mentis e&longs;t, e&longs;&longs;e hominis vt homo e&longs;t, quippe qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it eius for&shy;<lb/>ma; actum ver&ograve; artificij, e&longs;&longs;e quidem artificis perfectionem non hominis; accidit <expan abbr=".n.">enim</expan> homini e&longs;&longs;e <lb/>artificem, nec attingit &longs;ub&longs;tantiam. </s><s>Actus igitur &longs;ecundus c&ugrave;m &longs;it primi cuiu&longs;dam actus, quan&shy;<lb/>uis fit ex accidente; affert item perfectionem, neque ver&ograve; quia &longs;it perfectio &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implici&shy;<lb/>ter, &longs;ed quatenus in ea &longs;unt explicat&aelig; form&aelig; omnes ex illius genio qu&aelig; pertinet ad e&longs;&longs;entiam, <lb/>&amp; &longs;ecum c&ecedil;teras in materia ponit. </s><s>Itaque &amp; in &longs;ub&longs;tantiam perfectio non proxim&egrave; redundabit,  <arrow.to.target n="marg2057"></arrow.to.target><lb/>l&ecedil;tor: etenim cum pluribus ip&longs;e docui&longs;&longs;et actum &longs;ecundum non e&longs;&longs;e accidens, &longs;ed perfectionem <lb/>form&ecedil;, &amp; habitus duplici forma reperta, altera qu&aelig; &longs;ub&longs;tantiam complet, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera qu&ecedil; perfi&shy;<lb/>cit accidens, vt in homine intelligentia, &amp; artificium &longs;ingulorum habituum propriam decreuit <lb/>e&longs;&longs;e functionem, &longs;ed eam qu&ecedil; mentis e&longs;t, e&longs;&longs;e hominis vt homo e&longs;t, quippe qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it eius for&shy;<lb/>ma; actum ver&ograve; artificij, e&longs;&longs;e quidem artificis perfectionem non hominis; accidit <expan abbr=".n.">enim</expan> homini e&longs;&longs;e <lb/>artificem, nec attingit &longs;ub&longs;tantiam. </s><s>Actus igitur &longs;ecundus c&ugrave;m &longs;it primi cuiu&longs;dam actus, quan&shy;<lb/>uis fit ex accidente; affert item perfectionem, neque ver&ograve; quia &longs;it perfectio &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implici&shy;<lb/>ter, &longs;ed quatenus in ea &longs;unt explicat&aelig; form&aelig; omnes ex illius genio qu&aelig; pertinet ad e&longs;&longs;entiam, <lb/>&amp; &longs;ecum c&ecedil;teras in materia ponit. </s><s>Itaque &amp; in &longs;ub&longs;tantiam perfectio non proxim&egrave; redundabit,
 <pb pagenum="315"/> <pb pagenum="315"/>
 <arrow.to.target n="marg2058"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed in actus <expan abbr="accidenti&utilde;">accidentium</expan>, qui in ea <expan abbr="c&otilde;uener&utilde;t">conuenerunt</expan>: ab eius forma propria perfectio na&longs;cetur, <expan abbr="er&utilde;t">erunt</expan> c&ecedil;tera <lb/>ex <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutione">con&longs;ecutione</expan>, &amp; quatenus attinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="participab&utilde;t">participabunt</expan> qu&ecedil; ip&longs;ius e&longs;t propria: <lb/>nam c&ugrave;m forma &longs;ub&longs;tanti&aelig; ip&longs;is vtatur ad &longs;ui tutelam, cum indiuidui cau&longs;&longs;a, tum etiam &longs;peciei, <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta &longs;ub&longs;tanti&aelig;: atqui in&longs;trumentorum conditiones ab iis <expan abbr="accipi&utilde;tur">accipiuntur</expan>, quorum ip&longs;a <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta, nec aliter &agrave;c &longs;eruus ordinis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, qui priuato &longs;eruiat, aut regi: erit <expan abbr=".n.">enim</expan> qui &longs;er&shy;<lb/>uit regi, tanto pr&ecedil;&longs;tantior, quanto res excellit priuatum. </s><s>Proinde perfecta plan&egrave; erit ea &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, in qua &longs;unt omnes illi actus, quos affert &longs;ecum forma; ex quo dicuntur ine&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan> &longs;impliciter, quae nihil deerit, quod ad &longs;eip&longs;am pertinere po&longs;sit: attamen, vt non inde <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan>, velut ex cau&longs;&longs;a capiat, &longs;ed quoad h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> &longs;uiip&longs;ius gratia &longs;unt, quibus &longs;i deficiat, &longs;uis munerib. <lb/></s><s>optim&egrave; fungi nequeat; habens, optim&egrave; fungatur: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> idem rex &longs;ine &longs;atellitibus, &amp; idem doctor <lb/>&longs;ine libris, &longs;ed melius cum illis agitur, &longs;i h&aelig;c ad&longs;int, neque idcirco regi &longs;atelles affert aliquid perfe&shy;<lb/>ctionis, aut libri doctori: quinimm&ograve; res contr&agrave; procedit, &longs;ed qu&ograve;d non &longs;ine illis officia &longs;ua per&shy;<lb/>bell&egrave; faciunt, &longs;unt h&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="&longs;erui&etilde;tes">&longs;eruientes</expan>, &amp; alterius gratia, <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> ab altero <expan abbr="accipi&etilde;tes">accipientes</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="exhi-b&etilde;tes">exhi&shy;<lb/>bentes</expan>: officia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> form&aelig;, in quib. <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> perfectio pror&longs;us e&longs;t po&longs;ita. </s><s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> valet igitur: h&aelig;c <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, <lb/>c&ugrave;m habeat <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan> actus, e&longs;t perfecta, vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> &longs;ine his e&longs;t imperfecta; quapropter <lb/>&amp; actus hi &longs;unt eius perfectiones, quia &longs;unt gratia <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan>: valeret &longs;an&egrave;, &longs;i per &longs;eip&longs;os forent, nec <lb/><expan abbr="ordinar&etilde;tur">ordinarentur</expan> ad aliud: <expan abbr="n&umacr;c">nunc</expan> ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia per &longs;e pfecta e&longs;t, &amp; h&ecedil;c in &longs;uiip&longs;ius <expan abbr="grati&atilde;">gratiam</expan> flagitat, &amp; im&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2058"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed in actus <expan abbr="accidenti&utilde;">accidentium</expan>, qui in ea <expan abbr="c&otilde;uener&utilde;t">conuenerunt</expan>: ab eius forma propria perfectio na&longs;cetur, <expan abbr="er&utilde;t">erunt</expan> c&ecedil;tera <lb/>ex <expan abbr="c&otilde;&longs;ecutione">con&longs;ecutione</expan>, &amp; quatenus attinet ad <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&ecedil;">&longs;ub&longs;tanti&ecedil;</expan> <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan>, <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="participab&utilde;t">participabunt</expan> qu&ecedil; ip&longs;ius e&longs;t propria: <lb/>nam c&ugrave;m forma &longs;ub&longs;tanti&aelig; ip&longs;is vtatur ad &longs;ui tutelam, cum indiuidui cau&longs;&longs;a, tum etiam &longs;peciei, <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta &longs;ub&longs;tanti&aelig;: atqui in&longs;trumentorum conditiones ab iis <expan abbr="accipi&utilde;tur">accipiuntur</expan>, quorum ip&longs;a <lb/>&longs;unt in&longs;trumenta, nec aliter &agrave;c &longs;eruus ordinis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, qui priuato &longs;eruiat, aut regi: erit <expan abbr=".n.">enim</expan> qui &longs;er&shy;<lb/>uit regi, tanto pr&ecedil;&longs;tantior, quanto res excellit priuatum. </s><s>Proinde perfecta plan&egrave; erit ea &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia, in qua &longs;unt omnes illi actus, quos affert &longs;ecum forma; ex quo dicuntur ine&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="natu-r&atilde;">natu&shy;<lb/>ram</expan> &longs;impliciter, quae nihil deerit, quod ad &longs;eip&longs;am pertinere po&longs;sit: attamen, vt non inde <expan abbr="perfectio-n&etilde;">perfectio&shy;<lb/>nem</expan>, velut ex cau&longs;&longs;a capiat, &longs;ed quoad h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> &longs;uiip&longs;ius gratia &longs;unt, quibus &longs;i deficiat, &longs;uis munerib. <lb/></s><s>optim&egrave; fungi nequeat; habens, optim&egrave; fungatur: e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> idem rex &longs;ine &longs;atellitibus, &amp; idem doctor <lb/>&longs;ine libris, &longs;ed melius cum illis agitur, &longs;i h&aelig;c ad&longs;int, neque idcirco regi &longs;atelles affert aliquid perfe&shy;<lb/>ctionis, aut libri doctori: quinimm&ograve; res contr&agrave; procedit, &longs;ed qu&ograve;d non &longs;ine illis officia &longs;ua per&shy;<lb/>bell&egrave; faciunt, &longs;unt h&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="&longs;erui&etilde;tes">&longs;eruientes</expan>, &amp; alterius gratia, <expan abbr="perfection&etilde;">perfectionem</expan> ab altero <expan abbr="accipi&etilde;tes">accipientes</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="exhi-b&etilde;tes">exhi&shy;<lb/>bentes</expan>: officia <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> form&aelig;, in <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> perfectio pror&longs;us e&longs;t po&longs;ita. </s><s><expan abbr="N&otilde;">non</expan> valet igitur: h&aelig;c <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, <lb/>c&ugrave;m habeat <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> <expan abbr="pr&ecedil;dicam&etilde;tor&utilde;">pr&ecedil;dicamentorum</expan> actus, e&longs;t perfecta, vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> &longs;ine his e&longs;t imperfecta; quapropter <lb/>&amp; actus hi &longs;unt eius perfectiones, quia &longs;unt gratia <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan>: valeret &longs;an&egrave;, &longs;i per &longs;eip&longs;os forent, nec <lb/><expan abbr="ordinar&etilde;tur">ordinarentur</expan> ad aliud: <expan abbr="n&umacr;c">nunc</expan> ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia per &longs;e pfecta e&longs;t, &amp; h&ecedil;c in &longs;uiip&longs;ius <expan abbr="grati&atilde;">gratiam</expan> flagitat, &amp; im&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2059"></arrow.to.target><lb/>pfectio ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ab&longs;entia redit ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> prim&ograve;, &longs;ed quia &longs;ine illis ip&longs;a <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;&longs;tat quod <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg2059"></arrow.to.target><lb/>pfectio ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ab&longs;entia redit ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> prim&ograve;, &longs;ed quia &longs;ine illis ip&longs;a <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;&longs;tat quod <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2047"></margin.target>B</s></p> <s><margin.target id="marg2047"></margin.target>B</s></p>
Line 8662 
Line 8662 
 <arrow.to.target n="marg2127"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;alis eius &longs;ermonis conclu&longs;io. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; quae in ip&longs;is primis con&longs;equentis loci verbis admonet <lb/>ea qu&aelig; dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, cum animata, tum <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> inanima <expan abbr="c&otilde;plecti">complecti</expan>, pr&ecedil;terquam quae Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> parem ine&longs;&longs;e <lb/> <arrow.to.target n="marg2127"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;alis eius &longs;ermonis conclu&longs;io. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; quae in ip&longs;is primis con&longs;equentis loci verbis admonet <lb/>ea qu&aelig; dicta <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>, cum animata, tum <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> inanima <expan abbr="c&otilde;plecti">complecti</expan>, pr&ecedil;terquam quae Ari&longs;toteles <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> parem ine&longs;&longs;e <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2128"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="proce&longs;s&utilde;">proce&longs;sum</expan> demon&longs;trat, qd attinet ad initia <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, in mutatione &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qu&atilde;tum">quantum</expan> qua&shy;<lb/>le, &amp; vbi quae &longs;i per &longs;e non <expan abbr="aug&etilde;tur">augentur</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="alter&atilde;tur">alterantur</expan> inanima, <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> quae neque <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> in loco per &longs;e mouen&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2128"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="proce&longs;s&utilde;">proce&longs;sum</expan> demon&longs;trat, qd attinet ad initia <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, in mutatione &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qu&atilde;tum">quantum</expan> qua&shy;<lb/>le, &amp; vbi quae &longs;i per &longs;e non <expan abbr="aug&etilde;tur">augentur</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="alter&atilde;tur">alterantur</expan> inanima, <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> quae neque <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> in loco per &longs;e mouen&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2129"></arrow.to.target><lb/>tur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>minus quo latio, c&ugrave;m &longs;it perfectior c&ecedil;teris motib. eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> principia magis actu requi&shy;<lb/>rit, hoc e&longs;t magis &longs;eparata, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> reliqui motus. </s><s>Accedit eodem quae <expan abbr="s&utilde;mus">summus</expan> pr&aelig;ceptor <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> motri&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2129"></arrow.to.target><lb/>tur, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>minus quo latio, c&ugrave;m &longs;it perfectior c&ecedil;teris motib. eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> principia magis actu requi&shy;<lb/>rit, hoc e&longs;t magis &longs;eparata, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> reliqui motus. </s><s>Accedit eodem quae <expan abbr="s&utilde;mus">summus</expan> pr&aelig;ceptor <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> motri&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2130"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&etilde;">cem</expan> &agrave; natura di&longs;iungit, <expan abbr="aliam&qacute;">aliamque</expan>. </s><s>e&longs;&longs;e demon&longs;trat: affero <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ad hoc textum formalem, qui &longs;ic habet. <lb/></s><s><foreign lang="greek">e)pei\ de\ fu/sis <gap/>si\n. </foreign></s><s><foreign lang="">h( e)n a)utw| u(pa/zxousa kinh/sews a)zxh/ diw/ amis de\ h( e)n a)/llw| h(= a)/llo</foreign>. </s><s>&amp; reliqua, <lb/>qu&aelig; &longs;equuntur <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> propo&longs;iti. </s><s>qu&aelig; &longs;ic exprimuntur. </s><s>&ldquo;Quoniam <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> natura quidem e&longs;t quod in <lb/>ip&longs;o e&longs;t motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, potentia ver&ograve; quod in alio e&longs;t, quatenus aliud.&rdquo; ex quib. plan&egrave; intelligere <lb/>potes <expan abbr="motric&etilde;">motricem</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> &agrave; natura differre. </s><s>Signo illud e&longs;t, quae mox indicat Ari&longs;toteles <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> princi&shy;<lb/>pia, &longs;i conuenerint, velociores motus efficere. </s><s>non &longs;an&egrave;, quia forma efficiat <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &longs;ed quae afferat mo&shy;<lb/>bili <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan>, contr&agrave; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in iis qu&aelig; violentia <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, vbi repugnat. </s><s>Verumenimuer&ograve; nequid <lb/><expan abbr="intact&utilde;">intactum</expan> relinquatur, quod valeat ad peruer&longs;am <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> <expan abbr="conuellend&atilde;">conuellendam</expan>; <expan abbr="att&etilde;damus">attendamus</expan> <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <lb/>ip&longs;um ita loquentem &amp; &longs;ibi perpetu&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tantem">con&longs;tantem</expan>. </s><s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &ldquo;<foreign lang="greek">*kata/ge dh\ to\n logo\n ou(tw fai/netai kai\<gap/></foreign><lb/> <arrow.to.target n="marg2130"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&etilde;">cem</expan> &agrave; natura di&longs;iungit, <expan abbr="aliam&qacute;">aliamque</expan>. </s><s>e&longs;&longs;e demon&longs;trat: affero <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ad hoc textum formalem, qui &longs;ic habet. <lb/></s><s><foreign lang="greek">e)pei\ de\ fu/sis <gap/>si\n. </foreign></s><s><foreign lang="">h( e)n a)utw| u(pa/zxousa kinh/sews a)zxh/ diw/ amis de\ h( e)n a)/llw| h(= a)/llo</foreign>. </s><s>&amp; reliqua, <lb/>qu&aelig; &longs;equuntur <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> propo&longs;iti. </s><s>qu&aelig; &longs;ic exprimuntur. </s><s>&ldquo;Quoniam <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> natura quidem e&longs;t quod in <lb/>ip&longs;o e&longs;t motus <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, potentia ver&ograve; quod in alio e&longs;t, quatenus aliud.&rdquo; ex <expan abbr="quib.">quibus</expan> plan&egrave; intelligere <lb/>potes <expan abbr="motric&etilde;">motricem</expan> <expan abbr="potenti&atilde;">potentiam</expan> &agrave; natura differre. </s><s>Signo illud e&longs;t, quae mox indicat Ari&longs;toteles <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> princi&shy;<lb/>pia, &longs;i conuenerint, velociores motus efficere. </s><s>non &longs;an&egrave;, quia forma efficiat <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, &longs;ed quae afferat mo&shy;<lb/>bili <expan abbr="propen&longs;ion&etilde;">propen&longs;ionem</expan>, contr&agrave; <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> in iis qu&aelig; violentia <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, vbi repugnat. </s><s>Verumenimuer&ograve; nequid <lb/><expan abbr="intact&utilde;">intactum</expan> relinquatur, quod valeat ad peruer&longs;am <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> <expan abbr="conuellend&atilde;">conuellendam</expan>; <expan abbr="att&etilde;damus">attendamus</expan> <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> <lb/>ip&longs;um ita loquentem &amp; &longs;ibi perpetu&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;tantem">con&longs;tantem</expan>. </s><s><emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &ldquo;<foreign lang="greek">*kata/ge dh\ to\n logo\n ou(tw fai/netai kai\<gap/></foreign><lb/>
 <arrow.to.target n="marg2131"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">tw_n e)\zgwn. </foreign></s><s><foreign lang="">kaqo/loute e)piskopou_si+n, ou) fai/netai gigno/menon e(\n e)k tou_ paqhthkou_ kai\ poiowi_tos, w(s <lb/>e)nupa/zxontos e)n tw_| gignome/nw| tou_ poioui_tos, ou(do/lws dh\ e)k kinoume/nou kai\ kinoui_tos</foreign>. </s><s>i. </s><s>Atque <expan abbr="&longs;e-c&utilde;d&ugrave;m">&longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m</expan> <expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> &longs;ic in effectis (<expan abbr="fabror&utilde;">fabrorum</expan> operib.) <expan abbr="quoq.">quoque</expan> apparet: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> cum in vniuer&longs;um <expan abbr="c&otilde;plectimur">complectimur</expan> <lb/> <arrow.to.target n="marg2131"></arrow.to.target><lb/><foreign lang="greek">tw_n e)\zgwn. </foreign></s><s><foreign lang="">kaqo/loute e)piskopou_si+n, ou) fai/netai gigno/menon e(\n e)k tou_ paqhthkou_ kai\ poiowi_tos, w(s <lb/>e)nupa/zxontos e)n tw_| gignome/nw| tou_ poioui_tos, ou(do/lws dh\ e)k kinoume/nou kai\ kinoui_tos</foreign>. </s><s>i. </s><s>Atque <expan abbr="&longs;e-c&utilde;d&ugrave;m">&longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m</expan> <expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> &longs;ic in effectis (<expan abbr="fabror&utilde;">fabrorum</expan> operib.) <expan abbr="quoq.">quoque</expan> apparet: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> cum in vniuer&longs;um <expan abbr="c&otilde;plectimur">complectimur</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2132"></arrow.to.target><lb/>animo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ita effici <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ex agente <expan abbr="patiente&qacute;">patienteque</expan>. </s><s>videtur, vt, quod agit, in eo, quod efficitur,&rdquo; in&longs;it: nec <lb/><expan abbr="o&itilde;no">oinno</expan> ex eo, quod mouet, &amp; quod mouetur, <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> con&longs;titui. </s><s>Quid plura de&longs;ideras? </s><s>Quid planius <lb/>dici potuit? </s><s>quid certius? </s><s>quid in re maximi <expan abbr="mom&etilde;ti">momenti</expan> confidentius? </s><s>&longs;uper hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="fundam&etilde;to">fundamento</expan> &longs;tru&shy;<lb/>xit ille philo&longs;ophus <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> po&longs;itionem, qu&ecedil; pertinet ad <expan abbr="c&otilde;&longs;tituendas">con&longs;tituendas</expan> <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> inter maris <expan abbr="f&oelig;min&aelig;&qacute;">f&oelig;min&aelig;que</expan>. <lb/></s><s>&longs;emen, &amp; <expan abbr="&longs;ignificand&utilde;">&longs;ignificandum</expan> in neutro vim agendi <expan abbr="patiendi&qacute;">patiendique</expan>. </s><s>&longs;imul ine&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, &longs;ed maris &longs;emen habe&shy;<lb/>re vim efficiendi &longs;olum, <expan abbr="f&oelig;min&atilde;">f&oelig;minam</expan> ver&ograve; duntaxat pr&aelig;bere <expan abbr="men&longs;tru&utilde;">men&longs;truum</expan> in quo vis ine&longs;&longs;et &longs;olummod&ograve; <lb/>patiendi. </s><s>Dicemus'ne Ari&longs;totelem ab eo pronunciato <expan abbr="lation&etilde;">lationem</expan> excludere? </s><s>an <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> Ixiones a&longs;sidu&egrave; <lb/>rotabimus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;axum, quae nihil imperfect&egrave; &longs;eip&longs;um afficit, imperfect&egrave; ver&ograve; nil <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> prohibet? </s><s>Cur <lb/>enim <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;cidetur <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> an&longs;a philo&longs;opho <expan abbr="c&otilde;ficiendi">conficiendi</expan> propo&longs;itum &longs;uum? </s><s>Nam &longs;i perfect&egrave; aliquid <lb/>&longs;eip&longs;um mouere <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, iam &longs;emen <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, nil impediet, quominus obtineat <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> facultatem, quae &longs;i <lb/>imperfect&egrave;: dicere &longs;emper mihi licebit. </s><s>At profect&ograve; deciperis &ograve; Ari&longs;toteles, &amp; nos &longs;imul eludis; <lb/>po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;ingulor&utilde;">&longs;ingulorum</expan>, partes inter &longs;e quidem agere, &longs;ed imperfect&egrave;: idcirco &longs;i quod auxilium acce&shy;<lb/>dat extrin&longs;ec&ugrave;s; nil vetabit, quominus in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> cum mare, tum f&oelig;mina &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> vis. </s><s>accedit ver&ograve; <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="auxili&utilde;">auxilium</expan>, nempe id quod pr&ecedil;betur &agrave; f&oelig;mina: calor <expan abbr="quoq.">quoque</expan> c&ecedil;le&longs;tis, vel ip&longs;o <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> auctore, <lb/> <arrow.to.target n="marg2132"></arrow.to.target><lb/>animo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ita effici <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> ex agente <expan abbr="patiente&qacute;">patienteque</expan>. </s><s>videtur, vt, quod agit, in eo, quod efficitur,&rdquo; in&longs;it: nec <lb/><expan abbr="o&itilde;no">oinno</expan> ex eo, quod mouet, &amp; quod mouetur, <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> con&longs;titui. </s><s>Quid plura de&longs;ideras? </s><s>Quid planius <lb/>dici potuit? </s><s>quid certius? </s><s>quid in re maximi <expan abbr="mom&etilde;ti">momenti</expan> confidentius? </s><s>&longs;uper hoc <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="fundam&etilde;to">fundamento</expan> &longs;tru&shy;<lb/>xit ille philo&longs;ophus <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> po&longs;itionem, qu&ecedil; pertinet ad <expan abbr="c&otilde;&longs;tituendas">con&longs;tituendas</expan> <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> inter maris <expan abbr="f&oelig;min&aelig;&qacute;">f&oelig;min&aelig;que</expan>. <lb/></s><s>&longs;emen, &amp; <expan abbr="&longs;ignificand&utilde;">&longs;ignificandum</expan> in neutro vim agendi <expan abbr="patiendi&qacute;">patiendique</expan>. </s><s>&longs;imul ine&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, &longs;ed maris &longs;emen habe&shy;<lb/>re vim efficiendi &longs;olum, <expan abbr="f&oelig;min&atilde;">f&oelig;minam</expan> ver&ograve; duntaxat pr&aelig;bere <expan abbr="men&longs;tru&utilde;">men&longs;truum</expan> in quo vis ine&longs;&longs;et &longs;olummod&ograve; <lb/>patiendi. </s><s>Dicemus'ne Ari&longs;totelem ab eo pronunciato <expan abbr="lation&etilde;">lationem</expan> excludere? </s><s>an <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> Ixiones a&longs;sidu&egrave; <lb/>rotabimus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;axum, quae nihil imperfect&egrave; &longs;eip&longs;um afficit, imperfect&egrave; ver&ograve; nil <expan abbr="vtiq.">vtique</expan> prohibet? </s><s>Cur <lb/>enim <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pr&aelig;cidetur <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> an&longs;a philo&longs;opho <expan abbr="c&otilde;ficiendi">conficiendi</expan> propo&longs;itum &longs;uum? </s><s>Nam &longs;i perfect&egrave; aliquid <lb/>&longs;eip&longs;um mouere <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, iam &longs;emen <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, nil impediet, quominus obtineat <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> facultatem, quae &longs;i <lb/>imperfect&egrave;: dicere &longs;emper mihi licebit. </s><s>At profect&ograve; deciperis &ograve; Ari&longs;toteles, &amp; nos &longs;imul eludis; <lb/>po&longs;&longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="&longs;ingulor&utilde;">&longs;ingulorum</expan>, partes inter &longs;e quidem agere, &longs;ed imperfect&egrave;: idcirco &longs;i quod auxilium acce&shy;<lb/>dat extrin&longs;ec&ugrave;s; nil vetabit, quominus in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> cum mare, tum f&oelig;mina &longs;it <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> vis. </s><s>accedit ver&ograve; <lb/>extrin&longs;ec&ugrave;s <expan abbr="auxili&utilde;">auxilium</expan>, nempe id quod pr&ecedil;betur &agrave; f&oelig;mina: calor <expan abbr="quoq.">quoque</expan> c&ecedil;le&longs;tis, vel ip&longs;o <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> auctore, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2133"></arrow.to.target><lb/>cuius ope <expan abbr="f&oelig;c&utilde;da">f&oelig;cunda</expan> &longs;emina <expan abbr="redd&utilde;tur">redduntur</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="p&otilde;r">porr</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <expan abbr="contin&etilde;s">continens</expan>, vt &amp; artificio nos &amp; ip&longs;&aelig; <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> be&longs;ti&aelig; <lb/>&longs;ola illius vi fret&ecedil; &longs;uos partus ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;mittant">committant</expan>, <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> an&longs;eres, qu&ecedil; oua <expan abbr="c&otilde;dunt">condunt</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <expan abbr="exclu&longs;io-n&etilde;">exclu&longs;io&shy;<lb/>nem</expan> pulli in arena. </s><s>Non dee&longs;t igitur extrin&longs;ec&ugrave;s auxilium quod in cau&longs;&longs;a &longs;it, vt idem propter <expan abbr="va-rietat&etilde;">va&shy;<lb/>rietatem</expan> partium &longs;imul efficiat, &amp; patiatur. </s><s>Nam cum <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> ad&longs;int qu&aelig; <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> parti &longs;eminis &longs;uppe&shy;<lb/>tias ferant, ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> &longs;ententia fit, vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> vis ine&longs;&longs;e queat in &longs;emine. </s><s>Sic pror&longs;us imbecillis &amp; va&shy;<lb/>na <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> philo&longs;ophi reddetur, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s><s>magis eueniet id in &longs;emine, quand&ograve;, &amp; &longs;i in &longs;ubiecto materi&aelig; <lb/>conuenit cum agente; tamen natura di&longs;tinguuntur, c&ugrave;m vis efficientis in&longs;it in &longs;piritu, patiens au&shy;<lb/>tem in humore poni valeat. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i plant&ecedil; &longs;emen obiicias, in quo vis <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> continetur. </s><s>ita fieri, <lb/>vt idem &longs;imul agat &amp; patiatur. </s><s>Tum item quia &longs;pecies &longs;en&longs;ilium, vt lumen in pellucido, &longs;onus <lb/>in &longs;onoro, quin etiam in &longs;piritibus &amp; &longs;anguine vim habet afficiendi, &amp; immutandi &longs;ubiectum. <lb/></s><s>Nanque lumen rarefacit a&euml;rem, frigus den&longs;at, ita pellucidum actu, quod ex pote&longs;tate pellucido <lb/>con&longs;tat, &amp; lumine, &longs;eip&longs;um immutabit. </s><s>At no&longs;ce, tamet&longs;i vnum quodam pacto <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan> &longs;eminis <lb/>illius partes, eas tamen reap&longs;e duas, <expan abbr="loco&qacute;">locoque</expan>. </s><s>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> mole &longs;eminis, <expan abbr="atq.">atque</expan> ma&longs;&longs;a di&longs;tincta; ac &longs;i fuerit <lb/>organum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan>, &amp; difform&egrave; &egrave; pluribus vniformibus con&longs;titutum: id quod <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> brutis ip&longs;is co&shy; <arrow.to.target n="marg2133"></arrow.to.target><lb/>cuius ope <expan abbr="f&oelig;c&utilde;da">f&oelig;cunda</expan> &longs;emina <expan abbr="redd&utilde;tur">redduntur</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="p&otilde;r">porr</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> <expan abbr="contin&etilde;s">continens</expan>, vt &amp; artificio nos &amp; ip&longs;&aelig; <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> be&longs;ti&aelig; <lb/>&longs;ola illius vi fret&ecedil; &longs;uos partus ip&longs;i <expan abbr="c&otilde;mittant">committant</expan>, <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> an&longs;eres, qu&ecedil; oua <expan abbr="c&otilde;dunt">condunt</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad <expan abbr="exclu&longs;io-n&etilde;">exclu&longs;io&shy;<lb/>nem</expan> pulli in arena. </s><s>Non dee&longs;t igitur extrin&longs;ec&ugrave;s auxilium quod in cau&longs;&longs;a &longs;it, vt idem propter <expan abbr="va-rietat&etilde;">va&shy;<lb/>rietatem</expan> partium &longs;imul efficiat, &amp; patiatur. </s><s>Nam cum <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> ad&longs;int qu&aelig; <expan abbr="vtriq.">vtrique</expan> parti &longs;eminis &longs;uppe&shy;<lb/>tias ferant, ex <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> &longs;ententia fit, vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> vis ine&longs;&longs;e queat in &longs;emine. </s><s>Sic pror&longs;us imbecillis &amp; va&shy;<lb/>na <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> philo&longs;ophi reddetur, <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. </s><s>magis eueniet id in &longs;emine, quand&ograve;, &amp; &longs;i in &longs;ubiecto materi&aelig; <lb/>conuenit cum agente; tamen natura di&longs;tinguuntur, c&ugrave;m vis efficientis in&longs;it in &longs;piritu, patiens au&shy;<lb/>tem in humore poni valeat. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i plant&ecedil; &longs;emen obiicias, in quo vis <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> continetur. </s><s>ita fieri, <lb/>vt idem &longs;imul agat &amp; patiatur. </s><s>Tum item quia &longs;pecies &longs;en&longs;ilium, vt lumen in pellucido, &longs;onus <lb/>in &longs;onoro, quin etiam in &longs;piritibus &amp; &longs;anguine vim habet afficiendi, &amp; immutandi &longs;ubiectum. <lb/></s><s>Nanque lumen rarefacit a&euml;rem, frigus den&longs;at, ita pellucidum actu, quod ex pote&longs;tate pellucido <lb/>con&longs;tat, &amp; lumine, &longs;eip&longs;um immutabit. </s><s>At no&longs;ce, tamet&longs;i vnum quodam pacto <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan> &longs;eminis <lb/>illius partes, eas tamen reap&longs;e duas, <expan abbr="loco&qacute;">locoque</expan>. </s><s>in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> mole &longs;eminis, <expan abbr="atq.">atque</expan> ma&longs;&longs;a di&longs;tincta; ac &longs;i fuerit <lb/>organum <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan>, &amp; difform&egrave; &egrave; pluribus vniformibus con&longs;titutum: id quod <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> brutis ip&longs;is co&shy;
Line 8722 
Line 8722 
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg2137"></margin.target>C</s></p> <s><margin.target id="marg2137"></margin.target>C</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>INGREDIAMVR &amp; <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> viam, &amp; ingenium cum form&aelig;, tum item materi&aelig; nunc explo&shy;<lb/>remus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> vi de re propo&longs;ita <expan abbr="iudic&utilde;">iudicum</expan> in pr&aelig;&longs;entia faciamus. </s><s>E&longs;to. </s><s>agat forma in mate&shy;<lb/>riam. </s><s>qu&aelig;'nam h&aelig;c forma? </s><s>qu&ecedil; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> materia? </s><s>prima cert&egrave; materia non e&longs;t: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> nil e&longs;t actu, &longs;ed <lb/><expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> pote&longs;tate duntaxat: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> agit, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> mouetur. </s><s>Secunda igitur. </s><s>h&aelig;c item aut eiu&longs;modi, vt <lb/>aliqua <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> opus habeat ad id, vt <expan abbr="expetit&atilde;">expetitam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> con&longs;equatur, aut <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t cum forma <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="vltim&atilde;">vltimam</expan> appellamus. </s><s>Rur&longs;us forma aut &agrave; materia &longs;&egrave;gregata, aut in materia, <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. <lb/></s><s>aut communior &amp; remotior, aut proxima, &amp; per <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> e&longs;t res ip&longs;a qu&aelig; mouetur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i quapiam <lb/>tran&longs;mutatione materi&aelig; fuerit op^{9}, iis munerib. <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in&longs;eruiet, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> ve&longs;tigamus. <lb/></s><s>Etenim <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> h&aelig;c propria totius quod e&longs;t per <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> at certa forma &amp; e&longs;t in certa materia, &amp; <lb/>per &longs;e vtitur certa, <expan abbr="neq.">neque</expan> vtitur <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan>: ni&longs;i quatenus in vltima, hoc e&longs;t, proxima forma &longs;uperiores, <lb/>form&aelig; <expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>, &agrave; quib. <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> propria &longs;ua <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> officia <expan abbr="de&longs;c&etilde;dunt">de&longs;cendunt</expan>. </s><s>Verbig. </s><s>in equo pr&aelig;ter <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan>, qua equus e&longs;t, vt ab aliis omnib. &longs;it &longs;ecretus; e&longs;t <expan abbr="it&etilde;">item</expan> animus, qui &longs;ibi cum c&ecedil;teris brutis e&longs;t com&shy;<lb/>munis, &amp; vis alendi qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> plantam: ab equi forma na&longs;cuntur equi functiones, qua&shy;<arrow.to.target n="marg2138"></arrow.to.target><lb/>tenus e&longs;t equus, &longs;ed in eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> ali&aelig; functiones &longs;ibi cum reliquis animantib. <expan abbr="planti&longs;&qacute;">planti&longs;que</expan>. </s><s><expan abbr="c&otilde;mu-nes">commu&shy;<lb/>nes</expan>, &amp; in&longs;uper functiones naturales, vt in c&ecedil;teris inanimis, leuitas &amp; pondus pro <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <expan abbr="do-minanti&utilde;">do&shy;<lb/>minantium</expan> virib. Ob <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> certa &amp; proxima materia cau&longs;&longs;a e&longs;t certi motus <lb/>in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> certa forma: veluti &longs;emen motu illo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> agitatur quod <expan abbr="viu&etilde;ti">viuenti</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniat">conueniat</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> illo <lb/>ad <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan> motus <expan abbr="effici&etilde;dos">efficiendos</expan> animus vtitur: licet &longs;emen &longs;it viuentis ip&longs;ius materia, quia proxima <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t; &longs;ed corpus, quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> <expan abbr="organ&utilde;">organum</expan> <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan> motib. ancillatur: <expan abbr="animu&longs;&qacute;">animu&longs;que</expan>. </s><s>in eo corpore ta&shy;<lb/>leis motus exercet; <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> principia proxima <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan>. </s><s>Sic ad <expan abbr="qu&ecedil;q.">qu&ecedil;que</expan> obeunda munera, <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>principia qu&aelig; &longs;int proxima, <expan abbr="requir&utilde;tur">requiruntur</expan>. </s><s>Hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> po&longs;ito <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;o">conce&longs;&longs;o</expan>, &longs;ic <expan abbr="c&otilde;cludamus">concludamus</expan> <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. <lb/></s><s>Si <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> e&longs;&longs;et vltima forma, &amp; materia proxima moueretur; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="&longs;eip&utilde;">&longs;eipum</expan> prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;citaret">concitaret</expan>. </s><s>Nihil <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/><expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> prim&ograve; concitat. </s><s>Forma igitur materia proxim&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt principia <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan>, aut <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan>. <lb/></s><s><expan abbr="A&longs;&longs;umpt&utilde;">A&longs;&longs;umptum</expan> ex 7. Phy&longs;. vt <expan abbr="dem&otilde;&longs;trat&utilde;">demon&longs;tratum</expan> accipitur. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;iquid <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> mouet, id prim&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> efficit, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> &egrave; duab.  partib. <expan abbr="mou&etilde;te">mouente</expan> .&longs;. </s><s>&amp; mota. </s><s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> moueret <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> prim&ograve; &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="mouere&ttilde;">moueretur</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;imiliter">con&longs;imiliter</expan> ex illo per&longs;uadetur. </s><s><expan abbr="Q&mtilde;">Qmm</expan> materia proxima &amp; forma proxima <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>: <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> materia <lb/>proxima, ni&longs;i &longs;it vltima forma. </s><s>Quare vltima forma in <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> materi&aelig; proxim&aelig; <expan abbr="c&otilde;tinetur">continetur</expan>. </s><s>Forma <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>nil <expan abbr="&etilde;">em</expan> aliud <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> materi&aelig; finis. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> proxima <expan abbr="vltima&qacute;">vltimaque</expan>. </s><s>materia &longs;imiliter <expan abbr="includi&ttilde;">includitur</expan> in <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> proxim&ecedil; form&ecedil;.  <s>INGREDIAMVR &amp; <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan> viam, &amp; ingenium cum form&aelig;, tum item materi&aelig; nunc explo&shy;<lb/>remus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ex <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> vi de re propo&longs;ita <expan abbr="iudic&utilde;">iudicum</expan> in pr&aelig;&longs;entia faciamus. </s><s>E&longs;to. </s><s>agat forma in mate&shy;<lb/>riam. </s><s>qu&aelig;'nam h&aelig;c forma? </s><s>qu&ecedil; <expan abbr="it&etilde;">item</expan> materia? </s><s>prima cert&egrave; materia non e&longs;t: h&aelig;c <expan abbr=".n.">enim</expan> nil e&longs;t actu, &longs;ed <lb/><expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> pote&longs;tate duntaxat: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> agit, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> mouetur. </s><s>Secunda igitur. </s><s>h&aelig;c item aut eiu&longs;modi, vt <lb/>aliqua <expan abbr="tr&atilde;&longs;mutatione">tran&longs;mutatione</expan> opus habeat ad id, vt <expan abbr="expetit&atilde;">expetitam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> con&longs;equatur, aut <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t cum forma <lb/><expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="vltim&atilde;">vltimam</expan> appellamus. </s><s>Rur&longs;us forma aut &agrave; materia &longs;&egrave;gregata, aut in materia, <expan abbr="ead&etilde;&qacute;">eadenque</expan>. <lb/></s><s>aut communior &amp; remotior, aut proxima, &amp; per <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> e&longs;t res ip&longs;a qu&aelig; mouetur. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i quapiam <lb/>tran&longs;mutatione materi&aelig; fuerit op^{9}, iis munerib. <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in&longs;eruiet, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> cau&longs;&longs;as <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan> ve&longs;tigamus. <lb/></s><s>Etenim <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> h&aelig;c propria totius quod e&longs;t per <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> at certa forma &amp; e&longs;t in certa materia, &amp; <lb/>per &longs;e vtitur certa, <expan abbr="neq.">neque</expan> vtitur <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan>: ni&longs;i quatenus in vltima, hoc e&longs;t, proxima forma &longs;uperiores, <lb/>form&aelig; <expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>, &agrave; <expan abbr="quib.">quibus</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> propria &longs;ua <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> officia <expan abbr="de&longs;c&etilde;dunt">de&longs;cendunt</expan>. </s><s>Verbig. </s><s>in equo pr&aelig;ter <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> <expan abbr="for-m&atilde;">for&shy;<lb/>mam</expan>, qua equus e&longs;t, vt ab aliis omnib. &longs;it &longs;ecretus; e&longs;t <expan abbr="it&etilde;">item</expan> animus, qui &longs;ibi cum c&ecedil;teris brutis e&longs;t com&shy;<lb/>munis, &amp; vis alendi qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> plantam: ab equi forma na&longs;cuntur equi functiones, qua&shy;<arrow.to.target n="marg2138"></arrow.to.target><lb/>tenus e&longs;t equus, &longs;ed in eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> ali&aelig; functiones &longs;ibi cum reliquis animantib. <expan abbr="planti&longs;&qacute;">planti&longs;que</expan>. </s><s><expan abbr="c&otilde;mu-nes">commu&shy;<lb/>nes</expan>, &amp; in&longs;uper functiones naturales, vt in c&ecedil;teris inanimis, leuitas &amp; pondus pro <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <expan abbr="do-minanti&utilde;">do&shy;<lb/>minantium</expan> virib. Ob <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>, <expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> certa &amp; proxima materia cau&longs;&longs;a e&longs;t certi motus <lb/>in <expan abbr="c&otilde;po&longs;ito">compo&longs;ito</expan>; &longs;ic <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> certa forma: veluti &longs;emen motu illo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> agitatur quod <expan abbr="viu&etilde;ti">viuenti</expan> <expan abbr="c&otilde;ueniat">conueniat</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> illo <lb/>ad <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan> motus <expan abbr="effici&etilde;dos">efficiendos</expan> animus vtitur: licet &longs;emen &longs;it viuentis ip&longs;ius materia, quia proxima <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t; &longs;ed corpus, quod <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> <expan abbr="organ&utilde;">organum</expan> <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan> motib. ancillatur: <expan abbr="animu&longs;&qacute;">animu&longs;que</expan>. </s><s>in eo corpore ta&shy;<lb/>leis motus exercet; <expan abbr="q&ntilde;">qnm</expan> <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> principia proxima <expan abbr="viu&etilde;tis">viuentis</expan>. </s><s>Sic ad <expan abbr="qu&ecedil;q.">qu&ecedil;que</expan> obeunda munera, <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>principia qu&aelig; &longs;int proxima, <expan abbr="requir&utilde;tur">requiruntur</expan>. </s><s>Hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> po&longs;ito <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;ce&longs;&longs;o">conce&longs;&longs;o</expan>, &longs;ic <expan abbr="c&otilde;cludamus">concludamus</expan> <expan abbr="argument&utilde;">argumentum</expan>. <lb/></s><s>Si <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> e&longs;&longs;et vltima forma, &amp; materia proxima moueretur; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <expan abbr="&longs;eip&utilde;">&longs;eipum</expan> prim&ograve; <expan abbr="c&otilde;citaret">concitaret</expan>. </s><s>Nihil <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/><expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> prim&ograve; concitat. </s><s>Forma igitur materia proxim&ecedil; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt principia <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="moue&atilde;tur">moueantur</expan>, aut <expan abbr="moue&atilde;t">moueant</expan>. <lb/></s><s><expan abbr="A&longs;&longs;umpt&utilde;">A&longs;&longs;umptum</expan> ex 7. Phy&longs;. vt <expan abbr="dem&otilde;&longs;trat&utilde;">demon&longs;tratum</expan> accipitur. </s><s><expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> &longs;iquid <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> mouet, id prim&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> efficit, &longs;ed <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> &egrave; duab.  partib. <expan abbr="mou&etilde;te">mouente</expan> .&longs;. </s><s>&amp; mota. </s><s>Qu&ograve;d <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> moueret <expan abbr="&longs;eips&utilde;">&longs;eipsum</expan> prim&ograve; &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o <expan abbr="mouere&ttilde;">moueretur</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;&longs;imiliter">con&longs;imiliter</expan> ex illo per&longs;uadetur. </s><s><expan abbr="Q&mtilde;">Qmm</expan> materia proxima &amp; forma proxima <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>: <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t <expan abbr=".n.">enim</expan> materia <lb/>proxima, ni&longs;i &longs;it vltima forma. </s><s>Quare vltima forma in <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> materi&aelig; proxim&aelig; <expan abbr="c&otilde;tinetur">continetur</expan>. </s><s>Forma <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>nil <expan abbr="&etilde;">em</expan> aliud <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> materi&aelig; finis. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> proxima <expan abbr="vltima&qacute;">vltimaque</expan>. </s><s>materia &longs;imiliter <expan abbr="includi&ttilde;">includitur</expan> in <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> proxim&ecedil; form&ecedil;.
 <pb pagenum="330"/>Ergo <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> dicit vltimam formam, <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> materiam, &amp; pariter qui dicit vltimam <lb/> <pb pagenum="330"/>Ergo <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> dicit vltimam formam, <expan abbr="c&otilde;plectitur">complectitur</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> materiam, &amp; pariter qui dicit vltimam <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2139"></arrow.to.target><lb/>materiam, formam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> comperhendit vn&agrave;. </s><s>Ob id igitur forma cum materia mouet formam <lb/>cum materia, &longs;eu materiam cum forma qu&aelig; &longs;unt idem. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> idem pror&longs;us mouet &longs;eip&longs;um pri&shy;<lb/>m&ograve;, &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur. </s><s>Neque ver&ograve; puto, te accipere <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> proximam, non qu&agrave; recipit <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> form&aelig;, &longs;ed qu&agrave; &longs;ubiicitur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, tum quae talis materia non e&longs;t obnoxia motui, &longs;ed mu&shy;<lb/>tationi duntaxat: tum quae accidentia <expan abbr="c&otilde;muniores">communiores</expan> formas con&longs;equuntur, &amp; &longs;ic nil ad functionem <lb/>propriam <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> pertinent, aut &longs;i &longs;unt vltima accidentia; protinus eam formam con&longs;equuntur <lb/>qu&aelig; in materia proxime ratione &longs;umitur. </s><s>C&ecedil;tera fortuitu &longs;unt qu&aelig; non &longs;unt efficienda princi&shy;<lb/>pia functionis per &longs;e. </s><s>Quanquam etiam repugnaret id definitioni natur&aelig; qu&aelig; principium mo&shy;<lb/>tus e&longs;t prim&ograve;, per &longs;e, &amp; non per accidens, &longs;ic ver&ograve; &longs;emper motus initia ferant per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quand&ograve; <lb/>forma moueat his auctoribus, vt in materia; tum materia moueatur, vt informata. </s><s>Nobis nil ac&shy;<lb/>cidit <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan>, qui formam facimus initium motus per quod, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt quod; nam &longs;ingula &longs;uo mo&shy;<lb/>re primo &amp; per &longs;e &longs;unt initia motus. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; forma &longs;umitur aut &longs;eparata, aut in materia: ac &longs;i &longs;e&shy;<lb/>parata, vel re, vel mente duntaxat, non &longs;an&egrave; re &longs;eparata: quoniam h&aelig;c po&longs;&longs;et mouere quidem, <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen moueretur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> non moueret vt efficiens: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> mouere finis e&longs;t proprium. </s><s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eparatum hic accipitur, quod &longs;ubiecto di&longs;tinguatur; iam <expan abbr=".n.">enim</expan> foret eiu&longs;modi mouens, quale <lb/>nos e&longs;&longs;e volumus. </s><s>Quinetiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic elementum totum mouerentur, &longs;ed ex altera parte <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan>, <lb/>materia videlicet, manente forma: <expan abbr="neq.">neque</expan> per &longs;e mobile foret, aut, &longs;i &egrave; principiis huiu&longs;modi con&longs;ta&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2139"></arrow.to.target><lb/>materiam, formam <expan abbr="quoq.">quoque</expan> comperhendit vn&agrave;. </s><s>Ob id igitur forma cum materia mouet formam <lb/>cum materia, &longs;eu materiam cum forma qu&aelig; &longs;unt idem. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> idem pror&longs;us mouet &longs;eip&longs;um pri&shy;<lb/>m&ograve;, &amp; &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur. </s><s>Neque ver&ograve; puto, te accipere <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> proximam, non qu&agrave; recipit <lb/><expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> form&aelig;, &longs;ed qu&agrave; &longs;ubiicitur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, tum quae talis materia non e&longs;t obnoxia motui, &longs;ed mu&shy;<lb/>tationi duntaxat: tum quae accidentia <expan abbr="c&otilde;muniores">communiores</expan> formas con&longs;equuntur, &amp; &longs;ic nil ad functionem <lb/>propriam <expan abbr="c&otilde;po&longs;iti">compo&longs;iti</expan> pertinent, aut &longs;i &longs;unt vltima accidentia; protinus eam formam con&longs;equuntur <lb/>qu&aelig; in materia proxime ratione &longs;umitur. </s><s>C&ecedil;tera fortuitu &longs;unt qu&aelig; non &longs;unt efficienda princi&shy;<lb/>pia functionis per &longs;e. </s><s>Quanquam etiam repugnaret id definitioni natur&aelig; qu&aelig; principium mo&shy;<lb/>tus e&longs;t prim&ograve;, per &longs;e, &amp; non per accidens, &longs;ic ver&ograve; &longs;emper motus initia ferant per <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>, quand&ograve; <lb/>forma moueat his auctoribus, vt in materia; tum materia moueatur, vt informata. </s><s>Nobis nil ac&shy;<lb/>cidit <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan>, qui formam facimus initium motus per quod, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, vt quod; nam &longs;ingula &longs;uo mo&shy;<lb/>re primo &amp; per &longs;e &longs;unt initia motus. </s><s>Pr&aelig;tere&agrave; forma &longs;umitur aut &longs;eparata, aut in materia: ac &longs;i &longs;e&shy;<lb/>parata, vel re, vel mente duntaxat, non &longs;an&egrave; re &longs;eparata: quoniam h&aelig;c po&longs;&longs;et mouere quidem, <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> tamen moueretur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> non moueret vt efficiens: ita <expan abbr=".n.">enim</expan> mouere finis e&longs;t proprium. </s><s><expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;eparatum hic accipitur, quod &longs;ubiecto di&longs;tinguatur; iam <expan abbr=".n.">enim</expan> foret eiu&longs;modi mouens, quale <lb/>nos e&longs;&longs;e volumus. </s><s>Quinetiam, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic elementum totum mouerentur, &longs;ed ex altera parte <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan>, <lb/>materia videlicet, manente forma: <expan abbr="neq.">neque</expan> per &longs;e mobile foret, aut, &longs;i &egrave; principiis huiu&longs;modi con&longs;ta&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2140"></arrow.to.target><lb/>ret, primum e&longs;&longs;et per &longs;e mobile, nec quidem imperfectum, vt creditur, &longs;ed omnium primum, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> perfecti&longs;simum. </s><s>ea <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t natura, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;tatus primi mobilis, vt in partem per &longs;e motam, &amp; <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; &longs;an&egrave; per &longs;e moueat, &longs;ed immobilis &longs;it, diuidatur. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item, vt puto, &longs;at e&longs;t, &longs;i ratione <lb/>&longs;eparetur: quoniam ip&longs;a non &longs;olum mouet &longs;ecund&ugrave;m naturam, &longs;ed e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> mouens naturale: hoc <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, dum mouet, quodammod&ograve; mouetur. </s><s>Sed, &longs;i tale fuerit mouens, nece&longs;&longs;ari&ograve; quoque con&longs;i&longs;tet <lb/>in materia, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ine materia mouebit, &amp; profect&ograve; nimis obediet natura cogitationibus no&shy;<lb/>&longs;tris qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; nob. </s><s>&longs;olummod&ograve; &longs;eparetur; ita &longs;eparata motioneis illas efficiat, quas efficere tum <lb/>deberet, vbi loco &amp; &longs;ubiecto &longs;eparata foret. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i ratione &longs;eparata &longs;umas h&aelig;c principia, quae e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia, <expan abbr="viribu&longs;&qacute;">viribu&longs;que</expan>. </s><s>di&longs;tinguantur auditu qu&aelig; mox ad&longs;cribentur. </s><s>Illud <expan abbr=".n.">enim</expan> per&longs;picuum e&longs;t in reb. &longs;en&shy;<lb/>&longs;ilibus &longs;pectari <expan abbr="gemin&utilde;">geminum</expan> e&longs;&longs;e; alterum qui quidem, vbi res con&longs;iderentur &longs;emotis <expan abbr="c&otilde;ditionibus">conditionibus</expan> ma&shy;<lb/>teri&aelig; &longs;en&longs;ilis, quod e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quod e&longs;t eiu&longs;modi conditionibus implicatum, <expan abbr="idq.">idque</expan> <lb/>e&longs;t e&longs;&longs;e per accidens. </s><s>primum ver&ograve; illud idem e&longs;&longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;entiam; po&longs;terius <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ab e&longs;&longs;entia diuer&shy;<lb/>&longs;um &amp; exi&longs;tere. </s><s>Quo fit, vt c&ugrave;m e&longs;&longs;entia pror&longs;us &agrave; materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s><s>ducatur qu&aelig; &longs;unt e&longs;&longs;enti&aelig; <lb/>partes, hoc po&longs;terius e&longs;&longs;e diuer&longs;um &longs;it ab illo e&longs;&longs;e, quod e&longs;&longs;enti&ecedil; partibus attribuitur, addens e&longs;&longs;en&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2140"></arrow.to.target><lb/>ret, primum e&longs;&longs;et per &longs;e mobile, nec quidem imperfectum, vt creditur, &longs;ed omnium primum, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> perfecti&longs;simum. </s><s>ea <expan abbr=".n.">enim</expan> e&longs;t natura, <expan abbr="atq.">atque</expan> ille &longs;tatus primi mobilis, vt in partem per &longs;e motam, &amp; <lb/><expan abbr="part&etilde;">partem</expan> qu&aelig; &longs;an&egrave; per &longs;e moueat, &longs;ed immobilis &longs;it, diuidatur. </s><s><expan abbr="Neq.">Neque</expan> item, vt puto, &longs;at e&longs;t, &longs;i ratione <lb/>&longs;eparetur: quoniam ip&longs;a non &longs;olum mouet &longs;ecund&ugrave;m naturam, &longs;ed e&longs;t <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> mouens naturale: hoc <lb/><expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan>, dum mouet, quodammod&ograve; mouetur. </s><s>Sed, &longs;i tale fuerit mouens, nece&longs;&longs;ari&ograve; quoque con&longs;i&longs;tet <lb/>in materia, <expan abbr="atq.">atque</expan> ita <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ine materia mouebit, &amp; profect&ograve; nimis obediet natura cogitationibus no&shy;<lb/>&longs;tris qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; nob. </s><s>&longs;olummod&ograve; &longs;eparetur; ita &longs;eparata motioneis illas efficiat, quas efficere tum <lb/>deberet, vbi loco &amp; &longs;ubiecto &longs;eparata foret. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i ratione &longs;eparata &longs;umas h&aelig;c principia, quae e&longs;&shy;<lb/>&longs;entia, <expan abbr="viribu&longs;&qacute;">viribu&longs;que</expan>. </s><s>di&longs;tinguantur auditu qu&aelig; mox ad&longs;cribentur. </s><s>Illud <expan abbr=".n.">enim</expan> per&longs;picuum e&longs;t in reb. &longs;en&shy;<lb/>&longs;ilibus &longs;pectari <expan abbr="gemin&utilde;">geminum</expan> e&longs;&longs;e; alterum qui quidem, vbi res con&longs;iderentur &longs;emotis <expan abbr="c&otilde;ditionibus">conditionibus</expan> ma&shy;<lb/>teri&aelig; &longs;en&longs;ilis, quod e&longs;t e&longs;&longs;e per &longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> alterum, quod e&longs;t eiu&longs;modi conditionibus implicatum, <expan abbr="idq.">idque</expan> <lb/>e&longs;t e&longs;&longs;e per accidens. </s><s>primum ver&ograve; illud idem e&longs;&longs;e, <expan abbr="atq.">atque</expan> e&longs;&longs;entiam; po&longs;terius <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ab e&longs;&longs;entia diuer&shy;<lb/>&longs;um &amp; exi&longs;tere. </s><s>Quo fit, vt c&ugrave;m e&longs;&longs;entia pror&longs;us &agrave; materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. </s><s>ducatur qu&aelig; &longs;unt e&longs;&longs;enti&aelig; <lb/>partes, hoc po&longs;terius e&longs;&longs;e diuer&longs;um &longs;it ab illo e&longs;&longs;e, quod e&longs;&longs;enti&ecedil; partibus attribuitur, addens e&longs;&longs;en&shy;<lb/>
Line 8768 
Line 8768 
 <arrow.to.target n="marg2150"></arrow.to.target><lb/>conceditur, &longs;ed <expan abbr="neq.">neque</expan> de actu efficienti&aelig;. </s><s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> idem &longs;ol&ugrave;m actu &amp; pote&longs;tate calidum &longs;imul e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>; ver&ugrave;m <expan abbr="neq.">neque</expan> calefactiuum &amp; pote&longs;tate <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan> &longs;ine aliqua di&longs;tinctione &longs;ubiecti: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ve&shy;<lb/>tabit, quo minus item &longs;it actu <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan>, c&ugrave;m inter <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> principia &longs;it interuallum conueniens, &amp; &longs;a&shy;<lb/>tis affecta ad obeundum &longs;uum munus? </s><s>Qu&ograve;d &longs;i aliud quid pr&aelig;tere&agrave; requiras; iam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; peruertes qu&aelig; per &longs;e &amp; prim&ograve; fungitur officio &longs;uo. </s><s>Non &longs;ufficit <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ita dicere, non e&longs;&longs;e h&aelig;c <lb/>in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ecund&ugrave;m idem; quippe quae actuo&longs;um &longs;it in forma, patibile in materia: nam &longs;is via pr&aelig;ci&shy;<lb/>detur philo&longs;opho naturali inueniendi <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> &agrave; materia &longs;egregatum. </s><s>Nam duo &longs;unt modi qui&shy;<lb/>bus ine&longs;t in motore primo &longs;eparatio; primus &longs;an&egrave;, quae &agrave; re mobili &longs;ubiecto di&longs;tinguatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alter, <lb/>quae &agrave; propria materia: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i homo &amp; baculus actu &longs;ecreta &longs;unt; attamen adhuc homo e&longs;t for&shy;<lb/>ma cum materia: primus ille, po&longs;terior hic, ille <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> mouenti primo cum c&ecedil;teris omnibus; <lb/>hic &longs;uus ip&longs;ius proprius; ille ex no&longs;tris demon&longs;trationibus o&longs;ten&longs;us, hic ab &aelig;ternitate <expan abbr="c&otilde;firmatus">confirmatus</expan>. <lb/></s><s>At ver&ograve; ni&longs;i ille primus fui&longs;&longs;et effectus; ad hunc po&longs;teriorem peruenire <expan abbr="n&otilde;">non</expan> licebat; atqui primus <lb/>ill&egrave; plan&egrave; tollitur, &longs;i ponamus &agrave; forma moueri <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erit mouens, vt mouens, &agrave; mo&shy;<lb/>bili &longs;ubiecto &longs;eparatum. </s><s>ac &longs;i ibi placet, <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in extrema illa <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan> fui&longs;&longs;e perfectum; <lb/>profect&ograve; aut ignoras progre&longs;&longs;um Philo&longs;ophi in 8. Phy&longs;. aut imprudens illum redundanti&aelig; notas. <lb/></s><s>Apparet <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &longs;ic proce&longs;si&longs;&longs;e Ari&longs;totelem in inueniendo primo motore, vt prim&ugrave;m conclu&longs;erit id <lb/>quod mouetur, ab alio moueri; deinde, c&ugrave;m id quod mouetur &agrave; primo, motu &aelig;terno moueatur, <lb/> <arrow.to.target n="marg2150"></arrow.to.target><lb/>conceditur, &longs;ed <expan abbr="neq.">neque</expan> de actu efficienti&aelig;. </s><s>neque <expan abbr=".n.">enim</expan> idem &longs;ol&ugrave;m actu &amp; pote&longs;tate calidum &longs;imul e&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>; ver&ugrave;m <expan abbr="neq.">neque</expan> calefactiuum &amp; pote&longs;tate <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan> &longs;ine aliqua di&longs;tinctione &longs;ubiecti: quid <expan abbr=".n.">enim</expan> ve&shy;<lb/>tabit, quo minus item &longs;it actu <expan abbr="calid&utilde;">calidum</expan>, c&ugrave;m inter <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> principia &longs;it interuallum conueniens, &amp; &longs;a&shy;<lb/>tis affecta ad obeundum &longs;uum munus? </s><s>Qu&ograve;d &longs;i aliud quid pr&aelig;tere&agrave; requiras; iam <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> na&shy;<lb/>tur&aelig; peruertes qu&aelig; per &longs;e &amp; prim&ograve; fungitur officio &longs;uo. </s><s>Non &longs;ufficit <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ita dicere, non e&longs;&longs;e h&aelig;c <lb/>in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ecund&ugrave;m idem; quippe quae actuo&longs;um &longs;it in forma, patibile in materia: nam &longs;is via pr&aelig;ci&shy;<lb/>detur philo&longs;opho naturali inueniendi <expan abbr="motor&etilde;">motorem</expan> &agrave; materia &longs;egregatum. </s><s>Nam duo &longs;unt modi qui&shy;<lb/>bus ine&longs;t in motore primo &longs;eparatio; primus &longs;an&egrave;, quae &agrave; re mobili &longs;ubiecto di&longs;tinguatur, <expan abbr="atq.">atque</expan> alter, <lb/>quae &agrave; propria materia: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> et&longs;i homo &amp; baculus actu &longs;ecreta &longs;unt; attamen adhuc homo e&longs;t for&shy;<lb/>ma cum materia: primus ille, po&longs;terior hic, ille <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> mouenti primo cum c&ecedil;teris omnibus; <lb/>hic &longs;uus ip&longs;ius proprius; ille ex no&longs;tris demon&longs;trationibus o&longs;ten&longs;us, hic ab &aelig;ternitate <expan abbr="c&otilde;firmatus">confirmatus</expan>. <lb/></s><s>At ver&ograve; ni&longs;i ille primus fui&longs;&longs;et effectus; ad hunc po&longs;teriorem peruenire <expan abbr="n&otilde;">non</expan> licebat; atqui primus <lb/>ill&egrave; plan&egrave; tollitur, &longs;i ponamus &agrave; forma moueri <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>: neque <expan abbr=".n.">enim</expan> erit mouens, vt mouens, &agrave; mo&shy;<lb/>bili &longs;ubiecto &longs;eparatum. </s><s>ac &longs;i ibi placet, <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> in extrema illa <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratione">demon&longs;tratione</expan> fui&longs;&longs;e perfectum; <lb/>profect&ograve; aut ignoras progre&longs;&longs;um Philo&longs;ophi in 8. Phy&longs;. aut imprudens illum redundanti&aelig; notas. <lb/></s><s>Apparet <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &longs;ic proce&longs;si&longs;&longs;e Ari&longs;totelem in inueniendo primo motore, vt prim&ugrave;m conclu&longs;erit id <lb/>quod mouetur, ab alio moueri; deinde, c&ugrave;m id quod mouetur &agrave; primo, motu &aelig;terno moueatur, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2151"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&aelig;ternum&qacute;">&aelig;ternumque</expan>. </s><s>&longs;it, nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ab &aelig;terno mouente conuerti, ex hoc demum, quae &longs;it &aelig;ternum, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>e&longs;&longs;e mouens materia concretum, virtutem&uacute;e <expan abbr="corpore&atilde;">corpoream</expan>, &longs;ed penitus indiuiduam. </s><s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic e&longs;t ea&shy;<lb/>rum <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> nexus, quem plan&egrave; poteris ob&longs;eruare, &longs;i non pa&longs;sim &amp; negligenter, &longs;ed ordi&shy;<lb/>nat&egrave; &amp; cum diligentia legas ea volumina. </s><s>C&ecedil;ter&ugrave;m ne no&longs;tra &longs;pino&longs;a qu&aelig;dam &amp; exilis oratio <lb/>reputetur, <expan abbr="longe&qacute;">longeque</expan>. </s><s>&agrave; &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> abhorrens; adiungamus &amp; Ari&longs;totelis ip&longs;ius <expan abbr="te&longs;timoni&utilde;">te&longs;timonium</expan>, quo <lb/>quid grauius in re Peripatetica nob. </s><s>e&longs;&longs;e debet? </s><s>H&ecedil;c habet ip&longs;e 2. de An. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &ldquo;Habet <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> dubitatio&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2151"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&aelig;ternum&qacute;">&aelig;ternumque</expan>. </s><s>&longs;it, nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> ab &aelig;terno mouente conuerti, ex hoc demum, quae &longs;it &aelig;ternum, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>e&longs;&longs;e mouens materia concretum, virtutem&uacute;e <expan abbr="corpore&atilde;">corpoream</expan>, &longs;ed penitus indiuiduam. </s><s><expan abbr="Atq.">Atque</expan> hic e&longs;t ea&shy;<lb/>rum <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> nexus, quem plan&egrave; poteris ob&longs;eruare, &longs;i non pa&longs;sim &amp; negligenter, &longs;ed ordi&shy;<lb/>nat&egrave; &amp; cum diligentia legas ea volumina. </s><s>C&ecedil;ter&ugrave;m ne no&longs;tra &longs;pino&longs;a qu&aelig;dam &amp; exilis oratio <lb/>reputetur, <expan abbr="longe&qacute;">longeque</expan>. </s><s>&agrave; &longs;en&longs;u <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> abhorrens; adiungamus &amp; Ari&longs;totelis ip&longs;ius <expan abbr="te&longs;timoni&utilde;">te&longs;timonium</expan>, quo <lb/>quid grauius in re Peripatetica nob. </s><s>e&longs;&longs;e debet? </s><s>H&ecedil;c habet ip&longs;e 2. de An. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &ldquo;Habet <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> dubitatio&shy;<lb/>
 <arrow.to.target n="marg2152"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan>, cur &amp; &longs;en&longs;uum <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> &longs;en&longs;us non e&longs;t, &amp; cur &longs;ine externis non faciunt &longs;en&longs;us, c&ugrave;m in&longs;it ignis &amp; <lb/>terra &amp; reliqua elementa, quorum &longs;en&longs;us e&longs;t, aut eorum qu&aelig; illis accidunt &longs;ecund&ugrave;m naturam. <lb/></s><s>Planum igitur, quae &longs;en&longs;itiuum actu non e&longs;t, &longs;ed facultate &longs;ol&ugrave;m, quapropter non &longs;entit, &longs;icuti com&shy;<lb/>bu&longs;tile non comburitur ip&longs;um per &longs;e &longs;ine eo, quod comburendi virtute pr&aelig;ditum &longs;it, &longs;eip&longs;um <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;bureretur">combureretur</expan>, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> egeret actu ignis.&rdquo; Verba Ari&longs;totelis ip&longs;ius apponerem, &longs;iquid eorum vis in <lb/>hoc argumento nos adiuuaret. </s><s>Ex his ergo liquid&ograve; con&longs;tat agens &agrave; patiente numero di&longs;crepare; <lb/>ita vt nil mihi magis ab Ari&longs;totelis iudicio videatur abhorrere, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qu&ograve;d in eodem &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>pa&longs;sionis initia con&longs;i&longs;tant. </s><s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;atis commouere nos auctoritas Philo&longs;ophi debebat qu&aelig; p <lb/> <arrow.to.target n="marg2152"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan>, cur &amp; &longs;en&longs;uum <expan abbr="ip&longs;or&utilde;">ip&longs;orum</expan> &longs;en&longs;us non e&longs;t, &amp; cur &longs;ine externis non faciunt &longs;en&longs;us, c&ugrave;m in&longs;it ignis &amp; <lb/>terra &amp; reliqua elementa, quorum &longs;en&longs;us e&longs;t, aut eorum qu&aelig; illis accidunt &longs;ecund&ugrave;m naturam. <lb/></s><s>Planum igitur, quae &longs;en&longs;itiuum actu non e&longs;t, &longs;ed facultate &longs;ol&ugrave;m, quapropter non &longs;entit, &longs;icuti com&shy;<lb/>bu&longs;tile non comburitur ip&longs;um per &longs;e &longs;ine eo, quod comburendi virtute pr&aelig;ditum &longs;it, &longs;eip&longs;um <expan abbr=".n.">enim</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;bureretur">combureretur</expan>, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> egeret actu ignis.&rdquo; Verba Ari&longs;totelis ip&longs;ius apponerem, &longs;iquid eorum vis in <lb/>hoc argumento nos adiuuaret. </s><s>Ex his ergo liquid&ograve; con&longs;tat agens &agrave; patiente numero di&longs;crepare; <lb/>ita vt nil mihi magis ab Ari&longs;totelis iudicio videatur abhorrere, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> qu&ograve;d in eodem &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>pa&longs;sionis initia con&longs;i&longs;tant. </s><s>Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;atis commouere nos auctoritas Philo&longs;ophi debebat qu&aelig; p <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2153"></arrow.to.target><lb/>&longs;eip&longs;a euidens &amp; certa e&longs;t, vt in ea tractanda nimis &ograve;cio&longs;i non iniuria po&longs;simus haberi, nihilomi&shy;<lb/>nus in ea &longs;ententia <expan abbr="c&otilde;&longs;tituenda">con&longs;tituenda</expan> qu&aelig; no&longs;tra opera qua&longs;i &agrave; mortuis excitata e&longs;t, modum, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="ieiuni-tat&etilde;">ieiuni&shy;<lb/>tatem</expan> de&longs;iderari maluimus. </s><s>Mitto h&icirc;c ea qu&aelig; &agrave; propria &longs;entiendi <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> ducta &longs;unt, vtpote, quae &longs;en&longs;i&shy;<lb/>lium &longs;pecies &longs;ine medio nihil agunt, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> extra &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, illa perquiro <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> qu&aelig; de actio&shy;<lb/>nis &amp; perpe&longs;sionis initiis generaliter exponuntur, quib. cert&egrave; nil illu&longs;trius afferri <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> in re no&longs;tra, <lb/>qui perpe&longs;sionem ab externo &longs;emper fieri defendimus, &amp; <expan abbr="eid&etilde;">eidem</expan> &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> motus initia dene&shy;<lb/>gamus. </s><s>Accipimus <foreign lang="greek">ai)/s<gap/>hsi_n</foreign>, cuius &longs;en&longs;um inficiatur e&longs;&longs;e Ari&longs;toteles, trito &longs;ignificato <expan abbr="in&longs;trumen-t&utilde;">in&longs;trumen&shy;<lb/>tum</expan> ip&longs;um, quod c&ecedil;tero qui per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, &longs;iue vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ingularis, qu&aelig; con&longs;tat ex materia <lb/>&longs;en&longs;ili, &longs;iue accidentium qu&aelig; in illa in&longs;unt, beneficio, quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> actu &longs;ub&longs;i&longs;tit, in eo ver&ograve; duplicem <lb/>facultatem colloco <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> quidem naturalem, vt pondus qu&aelig; inanimato materi&aelig; locum occu&shy;<lb/>pauit, alteram vero <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>, qua <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> formas accipiens, &amp; ad <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> conferens, eiu&longs;mo&shy;<lb/>di per animum e&longs;&longs;e iure optimo creditur: quamobrem e&longs;t veluti forma. </s><s>Proptere&agrave; bifariam &longs;pe&shy;<lb/>ctari <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, vt <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> quoddam &egrave; corpore &amp; animo; &amp; id quod reap&longs;e e&longs;t: pote&longs;t <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;pectari, <lb/> <arrow.to.target n="marg2153"></arrow.to.target><lb/>&longs;eip&longs;a euidens &amp; certa e&longs;t, vt in ea tractanda nimis &ograve;cio&longs;i non iniuria po&longs;simus haberi, nihilomi&shy;<lb/>nus in ea &longs;ententia <expan abbr="c&otilde;&longs;tituenda">con&longs;tituenda</expan> qu&aelig; no&longs;tra opera qua&longs;i &agrave; mortuis excitata e&longs;t, modum, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="ieiuni-tat&etilde;">ieiuni&shy;<lb/>tatem</expan> de&longs;iderari maluimus. </s><s>Mitto h&icirc;c ea qu&aelig; &agrave; propria &longs;entiendi <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> ducta &longs;unt, vtpote, quae &longs;en&longs;i&shy;<lb/>lium &longs;pecies &longs;ine medio nihil agunt, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> extra &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t, illa perquiro <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> qu&aelig; de actio&shy;<lb/>nis &amp; perpe&longs;sionis initiis generaliter exponuntur, <expan abbr="quib.">quibus</expan> cert&egrave; nil illu&longs;trius afferri <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> in re no&longs;tra, <lb/>qui perpe&longs;sionem ab externo &longs;emper fieri defendimus, &amp; <expan abbr="eid&etilde;">eidem</expan> &longs;ubiecto <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> motus initia dene&shy;<lb/>gamus. </s><s>Accipimus <foreign lang="greek">ai)/s<gap/>hsi_n</foreign>, cuius &longs;en&longs;um inficiatur e&longs;&longs;e Ari&longs;toteles, trito &longs;ignificato <expan abbr="in&longs;trumen-t&utilde;">in&longs;trumen&shy;<lb/>tum</expan> ip&longs;um, quod c&ecedil;tero qui per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, &longs;iue vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ingularis, qu&aelig; con&longs;tat ex materia <lb/>&longs;en&longs;ili, &longs;iue accidentium qu&aelig; in illa in&longs;unt, beneficio, quod <expan abbr="it&etilde;">item</expan> actu &longs;ub&longs;i&longs;tit, in eo ver&ograve; duplicem <lb/>facultatem colloco <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> quidem naturalem, vt pondus qu&aelig; inanimato materi&aelig; locum occu&shy;<lb/>pauit, alteram vero <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan>, qua <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> formas accipiens, &amp; ad <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> conferens, eiu&longs;mo&shy;<lb/>di per animum e&longs;&longs;e iure optimo creditur: quamobrem e&longs;t veluti forma. </s><s>Proptere&agrave; bifariam &longs;pe&shy;<lb/>ctari <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, vt <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan> quoddam &egrave; corpore &amp; animo; &amp; id quod reap&longs;e e&longs;t: pote&longs;t <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &longs;pectari, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2154"></arrow.to.target><lb/>vt ratione di&longs;&longs;olubile in duas parteis, corpus videlicet, &amp; <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan> facultatem. </s><s>cert&egrave; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan> <lb/>e&longs;t, non quatenus corpus ab animo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan>, &longs;ed vt compo&longs;itum. </s><s>Idcirco c&ugrave;m qu&aelig;&longs;tionis verba <lb/>duplicem &longs;en&longs;um admittat; an'ne &longs;en&longs;orij &longs;en&longs;us &longs;it, qu&agrave; <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> e&longs;t, hoc e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, an quate&shy;<lb/>nus e&longs;t corpus, quod ab animo ratione &longs;ola &longs;eiungitur: inanis &amp; odio&longs;a qu&aelig;&longs;tio, <foreign lang="greek">foztixiw\</foreign> Gr&aelig;&shy;<lb/>ci vocant, profect&ograve; &longs;it: &longs;i proponatur id. </s><s>Cur in&longs;trumentum non &longs;entiatur, nanque in promptu <lb/>e&longs;t, quid ad ip&longs;am dicendum &longs;it: etenim planum hoc, qu&ograve;d nihil per &longs;e &amp; primo &longs;e mouet, id qd <lb/>in hoc &longs;en&longs;us officio contingeret. </s><s>E&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> compo&longs;itum id quod &longs;en&longs;um excitaret, &amp; moueret il&shy;<lb/>lud idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan>, quod iudicium ferret &amp; pateretur. </s><s>Re&longs;tat igitur, vt illud in controuer&longs;ia pona&shy;<lb/>tur. </s><s>C&ugrave;m ea pars, qu&aelig; &longs;en&longs;ilis e&longs;t, &amp; materi&aelig; locum &longs;ibi vendicauit in animali, aut non mouet <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quod e&longs;t in&longs;trumentum, &agrave; quo <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan>, &longs;i non &longs;eparetur, aut alteram partem, qu&aelig; in&longs;tar e&longs;t <lb/>form&aelig;, &amp; huiu&longs;ce qu&aelig;&longs;tionis &longs;en&longs;us talis e&longs;t, &amp; vtrunque caput communi dilutione continetur. <lb/></s><s>Ratio dilutionis generalis e&longs;t, &amp; &agrave; perpe&longs;sionis natura generatim petita, cuius duo &longs;unt primor&shy;<lb/>dia <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan>, actus .&longs;. </s><s>&amp; pote&longs;tas, qu&ecedil; c&ugrave;m in qualibet affectione requirantur, efficiunt, quominus <lb/>idem immutet &longs;eip&longs;um, &longs;ed extrin&longs;eci <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> indigeat. </s><s>&longs;imul <expan abbr=".n.">enim</expan> non permanet, <expan abbr="neq.">neque</expan> in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>.  <arrow.to.target n="marg2154"></arrow.to.target><lb/>vt ratione di&longs;&longs;olubile in duas parteis, corpus videlicet, &amp; <expan abbr="animal&etilde;">animalem</expan> facultatem. </s><s>cert&egrave; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan> <lb/>e&longs;t, non quatenus corpus ab animo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan>, &longs;ed vt compo&longs;itum. </s><s>Idcirco c&ugrave;m qu&aelig;&longs;tionis verba <lb/>duplicem &longs;en&longs;um admittat; an'ne &longs;en&longs;orij &longs;en&longs;us &longs;it, qu&agrave; <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> e&longs;t, hoc e&longs;t <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, an quate&shy;<lb/>nus e&longs;t corpus, quod ab animo ratione &longs;ola &longs;eiungitur: inanis &amp; odio&longs;a qu&aelig;&longs;tio, <foreign lang="greek">foztixiw\</foreign> Gr&aelig;&shy;<lb/>ci vocant, profect&ograve; &longs;it: &longs;i proponatur id. </s><s>Cur in&longs;trumentum non &longs;entiatur, nanque in promptu <lb/>e&longs;t, quid ad ip&longs;am dicendum &longs;it: etenim planum hoc, qu&ograve;d nihil per &longs;e &amp; primo &longs;e mouet, id qd <lb/>in hoc &longs;en&longs;us officio contingeret. </s><s>E&longs;&longs;et <expan abbr=".n.">enim</expan> compo&longs;itum id quod &longs;en&longs;um excitaret, &amp; moueret il&shy;<lb/>lud idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan>, quod iudicium ferret &amp; pateretur. </s><s>Re&longs;tat igitur, vt illud in controuer&longs;ia pona&shy;<lb/>tur. </s><s>C&ugrave;m ea pars, qu&aelig; &longs;en&longs;ilis e&longs;t, &amp; materi&aelig; locum &longs;ibi vendicauit in animali, aut non mouet <expan abbr="c&otilde;-po&longs;itum">con&shy;<lb/>po&longs;itum</expan>, quod e&longs;t in&longs;trumentum, &agrave; quo <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan>, &longs;i non &longs;eparetur, aut alteram partem, qu&aelig; in&longs;tar e&longs;t <lb/>form&aelig;, &amp; huiu&longs;ce qu&aelig;&longs;tionis &longs;en&longs;us talis e&longs;t, &amp; vtrunque caput communi dilutione continetur. <lb/></s><s>Ratio dilutionis generalis e&longs;t, &amp; &agrave; perpe&longs;sionis natura generatim petita, cuius duo &longs;unt primor&shy;<lb/>dia <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan>, actus .&longs;. </s><s>&amp; pote&longs;tas, qu&ecedil; c&ugrave;m in qualibet affectione requirantur, efficiunt, quominus <lb/>idem immutet &longs;eip&longs;um, &longs;ed extrin&longs;eci <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> indigeat. </s><s>&longs;imul <expan abbr=".n.">enim</expan> non permanet, <expan abbr="neq.">neque</expan> in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>.
 <pb pagenum="333"/> <pb pagenum="333"/>
 <arrow.to.target n="marg2155"></arrow.to.target><lb/>Itaque nil &agrave; &longs;eip&longs;o patitur ab alio igitur. </s><s>ita vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> proportio intercedat inter <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> &amp; &longs;en&longs;ile; <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> inter mouens &amp; mobile. </s><s>Quare, quemadmodum mobile, c&ugrave;m pote&longs;tate &longs;it; ab alio moue&shy;<lb/>tur quod actu exi&longs;tit, ab <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>diuer&longs;um &amp; &longs;eparatum; &longs;ic &amp; <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> ab alio &longs;en&longs;ili &longs;eparato mo&shy;<lb/>uetur. </s><s>Confer e&ograve; te nunc, vt verum &longs;it compo&longs;itum diuidi in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &amp; formam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>in par&shy;<lb/>tem per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan> &amp; partem per &longs;e mobilem, id quod tu tanquam arcem inexpugnabilem tibi <lb/>&longs;ump&longs;i&longs;ti, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>magis, quo magis &longs;ecreta &longs;unt initia perpe&longs;sionis in animali, qu&agrave;m in animo caren&shy;<lb/>tibus, qu&aelig; nece&longs;sitas erit Ari&longs;totelici argumenti? </s><s>quid vetabit quominus &longs;en&longs;orium &agrave; &longs;eip&longs;o &longs;en&shy;<lb/>tiatur? </s><s>iam <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;ile actu ade&longs;t, ade&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> facultas &longs;entiens; inquam ego, &amp; &longs;en&longs;us. </s><s>Ita nos falla&shy;<lb/>cia deludet Ari&longs;toteles. </s><s>Quia, c&ugrave;m actus &agrave; pote&longs;tate in pa&longs;sione &longs;eparatus e&longs;&longs;e po&longs;sit, non re qui&shy;<lb/>dem &amp; ratione &longs;imul, &longs;ed <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> duntaxat; accipiet agens &agrave; patiente nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;eparatum fore. </s><s>&longs;ic <lb/>enim <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> colligetur. </s><s>Omnis actus &agrave; pote&longs;tate &longs;eparatus in pa&longs;sione ponendus e&longs;t. </s><s>Agens e&longs;t actu, <lb/>patiens e&longs;t pote&longs;tate. </s><s>Agens igitur &agrave; patiente &longs;eparatus &longs;it oportet. </s><s>Sed <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> e&longs;t patiens &amp; po&shy;<lb/>tentia, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> ab alio, quod actu &amp; re <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> &longs;it, pati ip&longs;um nece&longs;&longs;e e&longs;t, non igitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s><s>Si ergo <lb/>actus &agrave; pote&longs;tate non mod&ograve; re, &longs;ed <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> &longs;eparatus poterit incutere pa&longs;sionem. </s><s>Ergo con&longs;ecutio <lb/>fallax. </s><s>Id &longs;cilicet, quod pa&longs;&longs;urum e&longs;t, ab alio quod re &amp; actu &longs;eiunctum &longs;it, pati oportere. </s><s>Et, c&ugrave;m <lb/>antecedens duo <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> complectatur; con&longs;equens vnum tantum <expan abbr="c&otilde;tinebit">continebit</expan>. </s><s>ita fallacia &agrave; coniun&shy;<lb/>ctis addiui&longs;a committetur. </s><s>Audi nunc vbi &longs;im, &amp; quo rem deducam. </s><s>Apparet h&icirc;c quidem fun&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2155"></arrow.to.target><lb/>Itaque nil &agrave; &longs;eip&longs;o patitur ab alio igitur. </s><s>ita vt <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> proportio intercedat inter <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> &amp; &longs;en&longs;ile; <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> inter mouens &amp; mobile. </s><s>Quare, quemadmodum mobile, c&ugrave;m pote&longs;tate &longs;it; ab alio moue&shy;<lb/>tur quod actu exi&longs;tit, ab <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>diuer&longs;um &amp; &longs;eparatum; &longs;ic &amp; <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> ab alio &longs;en&longs;ili &longs;eparato mo&shy;<lb/>uetur. </s><s>Confer e&ograve; te nunc, vt verum &longs;it compo&longs;itum diuidi in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> &amp; formam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. </s><s>in par&shy;<lb/>tem per &longs;e <expan abbr="mouent&etilde;">mouentem</expan> &amp; partem per &longs;e mobilem, id quod tu tanquam arcem inexpugnabilem tibi <lb/>&longs;ump&longs;i&longs;ti, <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. </s><s>magis, quo magis &longs;ecreta &longs;unt initia perpe&longs;sionis in animali, qu&agrave;m in animo caren&shy;<lb/>tibus, qu&aelig; nece&longs;sitas erit Ari&longs;totelici argumenti? </s><s>quid vetabit quominus &longs;en&longs;orium &agrave; &longs;eip&longs;o &longs;en&shy;<lb/>tiatur? </s><s>iam <expan abbr=".n.">enim</expan> &longs;en&longs;ile actu ade&longs;t, ade&longs;t <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> facultas &longs;entiens; inquam ego, &amp; &longs;en&longs;us. </s><s>Ita nos falla&shy;<lb/>cia deludet Ari&longs;toteles. </s><s>Quia, c&ugrave;m actus &agrave; pote&longs;tate in pa&longs;sione &longs;eparatus e&longs;&longs;e po&longs;sit, non re qui&shy;<lb/>dem &amp; ratione &longs;imul, &longs;ed <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> duntaxat; accipiet agens &agrave; patiente nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;eparatum fore. </s><s>&longs;ic <lb/>enim <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> colligetur. </s><s>Omnis actus &agrave; pote&longs;tate &longs;eparatus in pa&longs;sione ponendus e&longs;t. </s><s>Agens e&longs;t actu, <lb/>patiens e&longs;t pote&longs;tate. </s><s>Agens igitur &agrave; patiente &longs;eparatus &longs;it oportet. </s><s>Sed <expan abbr="&longs;en&longs;ori&utilde;">&longs;en&longs;orium</expan> e&longs;t patiens &amp; po&shy;<lb/>tentia, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> ab alio, quod actu &amp; re <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> &longs;it, pati ip&longs;um nece&longs;&longs;e e&longs;t, non igitur &agrave; &longs;eip&longs;o. </s><s>Si ergo <lb/>actus &agrave; pote&longs;tate non mod&ograve; re, &longs;ed <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> &longs;eparatus poterit incutere pa&longs;sionem. </s><s>Ergo con&longs;ecutio <lb/>fallax. </s><s>Id &longs;cilicet, quod pa&longs;&longs;urum e&longs;t, ab alio quod re &amp; actu &longs;eiunctum &longs;it, pati oportere. </s><s>Et, c&ugrave;m <lb/>antecedens duo <expan abbr="m&etilde;bra">membra</expan> complectatur; con&longs;equens vnum tantum <expan abbr="c&otilde;tinebit">continebit</expan>. </s><s>ita fallacia &agrave; coniun&shy;<lb/>ctis addiui&longs;a committetur. </s><s>Audi nunc vbi &longs;im, &amp; quo rem deducam. </s><s>Apparet h&icirc;c quidem fun&shy;<lb/>
Line 8885 
Line 8885 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s><emph type="italics"/>Sunt aliquot <expan abbr="quoq.">quoque</expan> res, quarum vnam dicere cau&longs;&longs;am<emph.end type="italics"/>.</s></p> <s><emph type="italics"/>Sunt aliquot <expan abbr="quoq.">quoque</expan> res, quarum vnam dicere cau&longs;&longs;am<emph.end type="italics"/>.</s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>Non &longs;atis e&longs;t, ver&ugrave;m plures, vnde vna tamen &longs;it, <expan abbr="eademq.">eademque</expan> ex externo &amp; interno principio <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>; <lb/><expan abbr="oppon&atilde;">opponam</expan> mixta inanima, in quib. cum form&aelig; pars non detur, vt dictum e&longs;t, aliter <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> inanimum ex <lb/>forma con&longs;taret, qu&aelig; intenderetur &amp; remitteretur, &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> h&aelig;c theoremata <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan> cunctis ina&shy;<lb/>nimis forma, vt mouens, ne <expan abbr="vti&qtilde;">vtiquae</expan> conuenire pote&longs;t, &longs;ed generans &longs;ol&ugrave;m pr&aelig;&longs;tabit motum interno <lb/>principio concurrente, quod patibilis duntaxat vicem &longs;u&longs;tineat. </s><s>Qu&ograve;d, &longs;i prim&ograve; valeat <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> me&shy;<lb/>dio: non igitur &agrave; forma prim&ograve; concitabitur. </s><s>c&ugrave;m in ordine efficientium illud quod remotius e&longs;t <lb/>&agrave; mobili, &longs;it <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> principium. </s><s>Dicet qui&longs;piam prim&ograve; idem e&longs;&longs;e &agrave;c proxim&egrave;. </s><s>Quare quicquid ab <lb/>alio proxim&egrave; mouetur, ad eius <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> prim&ograve; quie&longs;cit, &longs;ed non ad externi <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> quietem manet <lb/>proxim&egrave; <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>: non igitur ab eo mouetur. </s><s>Vide tu, &longs;i id generatim &longs;umas, qu&agrave;m abhorreat <lb/>&agrave; vero. </s><s>Nam quies violenta pror&longs;us e&longs;t ab alio. </s><s>Si naturalem &agrave; forma profici&longs;ci dederis: tamen &longs;i <lb/>opus item generantis ce&longs;&longs;et, non erit vllus motus, &longs;ed quies. </s><s>An'ne fort&egrave; non prim&ograve;; ver&ugrave;m, quia <lb/> <s>Non &longs;atis e&longs;t, ver&ugrave;m plures, vnde vna tamen &longs;it, <expan abbr="eademq.">eademque</expan> ex externo &amp; interno principio <expan abbr="c&otilde;&longs;tet">con&longs;tet</expan>; <lb/><expan abbr="oppon&atilde;">opponam</expan> mixta inanima, in <expan abbr="quib.">quibus</expan> cum form&aelig; pars non detur, vt dictum e&longs;t, aliter <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> inanimum ex <lb/>forma con&longs;taret, qu&aelig; intenderetur &amp; remitteretur, &longs;unt <expan abbr=".n.">enim</expan> h&aelig;c theoremata <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan> cunctis ina&shy;<lb/>nimis forma, vt mouens, ne <expan abbr="vti&qtilde;">vtiquae</expan> conuenire pote&longs;t, &longs;ed generans &longs;ol&ugrave;m pr&aelig;&longs;tabit motum interno <lb/>principio concurrente, quod patibilis duntaxat vicem &longs;u&longs;tineat. </s><s>Qu&ograve;d, &longs;i prim&ograve; valeat <expan abbr="ab&longs;q.">ab&longs;que</expan> me&shy;<lb/>dio: non igitur &agrave; forma prim&ograve; concitabitur. </s><s>c&ugrave;m in ordine efficientium illud quod remotius e&longs;t <lb/>&agrave; mobili, &longs;it <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> principium. </s><s>Dicet qui&longs;piam prim&ograve; idem e&longs;&longs;e &agrave;c proxim&egrave;. </s><s>Quare quicquid ab <lb/>alio proxim&egrave; mouetur, ad eius <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> prim&ograve; quie&longs;cit, &longs;ed non ad externi <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> quietem manet <lb/>proxim&egrave; <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>: non igitur ab eo mouetur. </s><s>Vide tu, &longs;i id generatim &longs;umas, qu&agrave;m abhorreat <lb/>&agrave; vero. </s><s>Nam quies violenta pror&longs;us e&longs;t ab alio. </s><s>Si naturalem &agrave; forma profici&longs;ci dederis: tamen &longs;i <lb/>opus item generantis ce&longs;&longs;et, non erit vllus motus, &longs;ed quies. </s><s>An'ne fort&egrave; non prim&ograve;; ver&ugrave;m, quia <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2183"></arrow.to.target><lb/>&longs;ic ce&longs;&longs;et etiam forma? </s><s>At h&icirc;c ita in&longs;tabo ordinem natur&aelig; peruerti, quippe quae <foreign lang="greek">to xu/zion</foreign> &amp; impe&shy;<lb/>rium &longs;it in cau&longs;&longs;a <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> ad formam &amp; materiam. </s><s>Ver&ugrave;m &longs;i ita decernatur efficiens erit form&aelig; <lb/>mini&longs;ter. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i aliud principium, quod internum &longs;it, requiratur ad pr&aelig;&longs;tandum motus natu&shy;<lb/>rales, <expan abbr="eo&longs;&qacute;">eo&longs;que</expan>. </s><s>proxim&egrave;. </s><s>Mitum in materi&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vim efficiendi commi&longs;eris, aut totum natur&aelig; de&shy;<lb/>finitionem euerteris, aut tandem in mobili principium patibile collocabis, quod &longs;it cau&longs;&longs;a proxi&shy;<lb/>ma motus naturalis. </s><s>Quoniam ver&ograve; propo&longs;itio &amp; conclu&longs;io, quas expo&longs;uit Ari&longs;toteles, &amp; quas <lb/>i&longs;ti conuerterunt, habet adiectum modum prim&ograve;: ex quo effici po&longs;&longs;et, vt ratio contradictionis, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> fit in propo&longs;itionibus quibus accedit modus, immutetur: <expan abbr="neq.">neque</expan> nos hoc caput in&shy;<lb/>tactum relinquamus. </s><s>Sit id, non moueri &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;: hoc e&longs;t, non habere in &longs;e cau&longs;&longs;am qu&aelig; <lb/>&longs;uum proprium ip&longs;ius motum ad&aelig;quet. </s><s>vnde potuimus per&longs;uaderi id con&longs;equi. </s><s>Non habet in &longs;e <lb/>cau&longs;&longs;am ad&aelig;quatam: ergo habet in &longs;eip&longs;o cau&longs;&longs;am proximam, <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. </s><s>ex eorum genere qu&aelig; <lb/>efficiant? </s><s>Sed mitto <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> genus: c&ugrave;m Ari&longs;toteles de cau&longs;sis efficientibus verba faciat. </s><s>Etenim <lb/>dicam: non habet in &longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> ad&aelig;quatam. </s><s>negabo etiam habere in &longs;e cau&longs;&longs;am qu&ecedil; non ad&aelig;quet <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: &longs;iquidem <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> con&longs;equentia cum <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> antecedente con&longs;i&longs;tant: &longs;icut etiam ex eo quae non  <arrow.to.target n="marg2183"></arrow.to.target><lb/>&longs;ic ce&longs;&longs;et etiam forma? </s><s>At h&icirc;c ita in&longs;tabo ordinem natur&aelig; peruerti, quippe quae <foreign lang="greek">to xu/zion</foreign> &amp; impe&shy;<lb/>rium &longs;it in cau&longs;&longs;a <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> ad formam &amp; materiam. </s><s>Ver&ugrave;m &longs;i ita decernatur efficiens erit form&aelig; <lb/>mini&longs;ter. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i aliud principium, quod internum &longs;it, requiratur ad pr&aelig;&longs;tandum motus natu&shy;<lb/>rales, <expan abbr="eo&longs;&qacute;">eo&longs;que</expan>. </s><s>proxim&egrave;. </s><s>Mitum in materi&aelig; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> vim efficiendi commi&longs;eris, aut totum natur&aelig; de&shy;<lb/>finitionem euerteris, aut tandem in mobili principium patibile collocabis, quod &longs;it cau&longs;&longs;a proxi&shy;<lb/>ma motus naturalis. </s><s>Quoniam ver&ograve; propo&longs;itio &amp; conclu&longs;io, quas expo&longs;uit Ari&longs;toteles, &amp; quas <lb/>i&longs;ti conuerterunt, habet adiectum modum prim&ograve;: ex quo effici po&longs;&longs;et, vt ratio contradictionis, <lb/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> fit in propo&longs;itionibus quibus accedit modus, immutetur: <expan abbr="neq.">neque</expan> nos hoc caput in&shy;<lb/>tactum relinquamus. </s><s>Sit id, non moueri &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;: hoc e&longs;t, non habere in &longs;e cau&longs;&longs;am qu&aelig; <lb/>&longs;uum proprium ip&longs;ius motum ad&aelig;quet. </s><s>vnde potuimus per&longs;uaderi id con&longs;equi. </s><s>Non habet in &longs;e <lb/>cau&longs;&longs;am ad&aelig;quatam: ergo habet in &longs;eip&longs;o cau&longs;&longs;am proximam, <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. </s><s>ex eorum genere qu&aelig; <lb/>efficiant? </s><s>Sed mitto <expan abbr="cau&longs;&longs;ar&utilde;">cau&longs;&longs;arum</expan> genus: c&ugrave;m Ari&longs;toteles de cau&longs;sis efficientibus verba faciat. </s><s>Etenim <lb/>dicam: non habet in &longs;e <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> ad&aelig;quatam. </s><s>negabo etiam habere in &longs;e cau&longs;&longs;am qu&ecedil; non ad&aelig;quet <lb/><expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>: &longs;iquidem <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> con&longs;equentia cum <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> antecedente con&longs;i&longs;tant: &longs;icut etiam ex eo quae non
 <pb pagenum="339"/> <pb pagenum="339"/>
 <arrow.to.target n="marg2184"></arrow.to.target><lb/>mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi negabo, habere in &longs;e, &longs;i non cau&longs;&longs;am primam; at ali&shy;<lb/>quam qu&aelig; tamen prima non &longs;it. </s><s>proptereaquae c&ugrave;m eo quod e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri primo &agrave; &longs;eip&longs;o, vn&agrave; exi&shy;<lb/>&longs;tant, &amp; habere cau&longs;&longs;am <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan>, &amp; cauere tali cau&longs;&longs;a. </s><s>Nam &amp; quod caret tali cau&longs;&longs;a interna, &amp; <lb/>quod habet cau&longs;&longs;am illam, non mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o primo. </s><s>Rur&longs;us e&longs;to non moueri &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; <lb/>idem; ac moueri &agrave; &longs;eip&longs;o non prim&ograve;. </s><s>Quando igitur h&aelig;c pronunciat Ari&longs;toteles. </s><s>Nullum quod <lb/>ad alterius quietem ce&longs;&longs;at, &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur. </s><s>idem valebit, <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc: Omne, quod ad alte&shy;<lb/>rius <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> ce&longs;&longs;at, &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, &longs;ed non prim&ograve;. </s><s>Tunc igitur ego ad&longs;cribam. </s><s>Continuum ad <lb/><expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> alterius ce&longs;&longs;at moueri, quippe ad quietem partis integrantis. </s><s>C&ugrave;m &longs;it in continuo motus <lb/>totius &amp; partis: ergo &agrave; &longs;eip&longs;o mouebitur quidem continuum, &longs;ed non prim&ograve;. </s><s>hoc ver&ograve; fal&longs;um <lb/>e&longs;&longs;e quis ignorat? </s><s>Ver&ugrave;m e&longs;to, in id contendat Ari&longs;toteles, vt mon&longs;tret nobis non moueri <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan>; <lb/>quia moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, &amp; ip&longs;um &longs;ibi ip&longs;i &longs;it cau&longs;&longs;a qu&aelig; &longs;uum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> ad&aelig;quet: c&ecedil;ter&ugrave;m, &longs;i <lb/>fort&egrave; moueatur &agrave; &longs;e, ita moueri, qu&ograve;d vna pars &longs;it mouens, altera autem mota. </s><s>Detur &amp; illud. <lb/></s><s>Nullum, quod ad alterius quietem de&longs;i&longs;tit &agrave; motu, moueri &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;: addo etiam ab eo mo&shy;<lb/>ueri, ad cuius quietem prim&ograve; ce&longs;&longs;at. </s><s>Eiu&longs;dem not&aelig; &longs;unt &amp; illa, vt qu&aelig; cum illa commeat: nemp&egrave; <lb/>quae id quod &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur, ad alterius <expan abbr="qniet&etilde;">qnietem</expan> non de&longs;i&longs;tit &agrave; motu. </s><s>Pr&ecedil;tere&agrave;, qu&ograve;d &longs;i mo&shy;<lb/>ueatur ab aliqua parte, quie&longs;cat item ea quie&longs;cente: h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> concedantur: quippe, qu&ograve;d <lb/>ab eodem fonte dimanent: do etiam totum ab ea parte moueri, ad cuius quietem ce&longs;&longs;at. </s><s>profe&shy;<lb/> <arrow.to.target n="marg2184"></arrow.to.target><lb/>mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi negabo, habere in &longs;e, &longs;i non cau&longs;&longs;am primam; at ali&shy;<lb/>quam qu&aelig; tamen prima non &longs;it. </s><s>proptereaquae c&ugrave;m eo quod e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri primo &agrave; &longs;eip&longs;o, vn&agrave; exi&shy;<lb/>&longs;tant, &amp; habere cau&longs;&longs;am <expan abbr="intern&atilde;">internam</expan>, &amp; cauere tali cau&longs;&longs;a. </s><s>Nam &amp; quod caret tali cau&longs;&longs;a interna, &amp; <lb/>quod habet cau&longs;&longs;am illam, non mouetur &agrave; &longs;eip&longs;o primo. </s><s>Rur&longs;us e&longs;to non moueri &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; <lb/>idem; ac moueri &agrave; &longs;eip&longs;o non prim&ograve;. </s><s>Quando igitur h&aelig;c pronunciat Ari&longs;toteles. </s><s>Nullum quod <lb/>ad alterius quietem ce&longs;&longs;at, &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur. </s><s>idem valebit, <expan abbr="atq.">atque</expan> hoc: Omne, quod ad alte&shy;<lb/>rius <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> ce&longs;&longs;at, &agrave; &longs;eip&longs;o mouetur, &longs;ed non prim&ograve;. </s><s>Tunc igitur ego ad&longs;cribam. </s><s>Continuum ad <lb/><expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan> alterius ce&longs;&longs;at moueri, quippe ad quietem partis integrantis. </s><s>C&ugrave;m &longs;it in continuo motus <lb/>totius &amp; partis: ergo &agrave; &longs;eip&longs;o mouebitur quidem continuum, &longs;ed non prim&ograve;. </s><s>hoc ver&ograve; fal&longs;um <lb/>e&longs;&longs;e quis ignorat? </s><s>Ver&ugrave;m e&longs;to, in id contendat Ari&longs;toteles, vt mon&longs;tret nobis non moueri <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan>; <lb/>quia moueatur &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;, &amp; ip&longs;um &longs;ibi ip&longs;i &longs;it cau&longs;&longs;a qu&aelig; &longs;uum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> ad&aelig;quet: c&ecedil;ter&ugrave;m, &longs;i <lb/>fort&egrave; moueatur &agrave; &longs;e, ita moueri, qu&ograve;d vna pars &longs;it mouens, altera autem mota. </s><s>Detur &amp; illud. <lb/></s><s>Nullum, quod ad alterius quietem de&longs;i&longs;tit &agrave; motu, moueri &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve;: addo etiam ab eo mo&shy;<lb/>ueri, ad cuius quietem prim&ograve; ce&longs;&longs;at. </s><s>Eiu&longs;dem not&aelig; &longs;unt &amp; illa, vt qu&aelig; cum illa commeat: nemp&egrave; <lb/>quae id quod &agrave; &longs;eip&longs;o prim&ograve; mouetur, ad alterius <expan abbr="qniet&etilde;">qnietem</expan> non de&longs;i&longs;tit &agrave; motu. </s><s>Pr&ecedil;tere&agrave;, qu&ograve;d &longs;i mo&shy;<lb/>ueatur ab aliqua parte, quie&longs;cat item ea quie&longs;cente: h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> concedantur: quippe, qu&ograve;d <lb/>ab eodem fonte dimanent: do etiam totum ab ea parte moueri, ad cuius quietem ce&longs;&longs;at. </s><s>profe&shy;<lb/>
Line 9216 
Line 9216 
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>SI etiam interna re&longs;i&longs;tentia facit, vt mobile per &longs;e moueatur, &amp; habeat <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan>; ergo &amp; ani&shy;<lb/>malia &amp; mixta &amp; elementa, dum generantur, c&ugrave;m intus obtineant, quod re&longs;i&longs;tat, per inane <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> poterunt <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> &longs;patio concitari. </s><s>Sic fiet, vt Ari&longs;totelica demon&longs;tratio 4. naturalis au&longs;cul&shy;<lb/>tationis allata pertineat &longs;ol&ugrave;m ad corpora &longs;implicia, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem, <expan abbr="po&longs;tea&qtilde;">po&longs;teaquae</expan> genita fuerint: &longs;o&shy;<lb/>la <expan abbr=".n.">enim</expan> h&aelig;c carent interna re&longs;i&longs;tentia, veluti &longs;upr&agrave; dictum e&longs;t. </s><s>Quod &longs;an&egrave; pronunciamus ita, per&longs;pe&shy;<lb/>ctis &longs;ol&ugrave;m vacui meritis <expan abbr="atq.">atque</expan> mobilis, <expan abbr="c&ecedil;teri&longs;&qacute;">c&ecedil;teri&longs;que</expan>. </s><s>dimi&longs;sis quibus vacuum ab Ari&longs;totele <expan abbr="confutat&utilde;">confutatum</expan> <lb/> <s>SI etiam interna re&longs;i&longs;tentia facit, vt mobile per &longs;e moueatur, &amp; habeat <expan abbr="&longs;ucce&longs;sion&etilde;">&longs;ucce&longs;sionem</expan>; ergo &amp; ani&shy;<lb/>malia &amp; mixta &amp; elementa, dum generantur, c&ugrave;m intus obtineant, quod re&longs;i&longs;tat, per inane <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> poterunt <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> &longs;patio concitari. </s><s>Sic fiet, vt Ari&longs;totelica demon&longs;tratio 4. naturalis au&longs;cul&shy;<lb/>tationis allata pertineat &longs;ol&ugrave;m ad corpora &longs;implicia, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem, <expan abbr="po&longs;tea&qtilde;">po&longs;teaquae</expan> genita fuerint: &longs;o&shy;<lb/>la <expan abbr=".n.">enim</expan> h&aelig;c carent interna re&longs;i&longs;tentia, veluti &longs;upr&agrave; dictum e&longs;t. </s><s>Quod &longs;an&egrave; pronunciamus ita, per&longs;pe&shy;<lb/>ctis &longs;ol&ugrave;m vacui meritis <expan abbr="atq.">atque</expan> mobilis, <expan abbr="c&ecedil;teri&longs;&qacute;">c&ecedil;teri&longs;que</expan>. </s><s>dimi&longs;sis quibus vacuum ab Ari&longs;totele <expan abbr="confutat&utilde;">confutatum</expan> <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2265"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t, &amp; id pr&aelig;&longs;ertim, quod infinitum antiquiores philo&longs;ophi po&longs;uerant. </s><s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> ibi nulli &longs;int ter&shy;<lb/>mini motus; c&ugrave;m etiam nulla vis ab aliquo mouente impre&longs;&longs;&agrave;: quippe qu&aelig; &longs;ine contactu &amp; &longs;ine <lb/>medio <expan abbr="c&otilde;municari">communicari</expan> nequeat, <expan abbr="alia&qacute;">aliaque</expan>. </s><s>multa de&longs;int qu&aelig; motus nece&longs;&longs;ari&ograve; requirit, planum quae &agrave; natu&shy;<lb/>ra vacuum abhorrebit. </s><s>Nos igitur h&aelig;c a &longs;ermone no&longs;tro &longs;egregamus; illud agimus quod accipit <lb/><expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan> &amp; mobile nuda, &amp; <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> re&longs;i&longs;tenti&aelig; <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;am in vacuo ponimus. </s><s>Verumenimuero <lb/>licet hoc loco animaduertere alias item cau&longs;&longs;as &agrave; quibu&longs;dam afferri quibus etiam in illo <expan abbr="mobili&utilde;">mobilium</expan> <lb/>genere &longs;ignificetur ine&longs;&longs;e re&longs;i&longs;tentia qu&aelig;dam interior, aut exterior, vnde &longs;ucce&longs;sio, &amp; tempus in&shy;<lb/>con&longs;equendo &longs;uo <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> loco profici&longs;catur, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve;, vt etiam &longs;i <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> iam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> in vacuo <lb/>ver&longs;etur, illud <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;an&egrave; <expan abbr="mutat&utilde;">mutatum</expan>, hoc e&longs;t, <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> puncto <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <expan abbr="adept&utilde;">adeptum</expan>, &longs;ed <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> iri, hoc e&longs;t, <lb/>in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> <expan abbr="peruentur&utilde;">peruenturum</expan> credere po&longs;simus; &longs;patium, videlicet, &longs;ol&ugrave;m ab <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> &longs;en&longs;ili qualitate <lb/><expan abbr="&longs;ecret&utilde;">&longs;ecretum</expan>, quod inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> terminos motus interiicitur, &agrave; quo &amp; ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; di&longs;tantiam rei, <lb/>qu&aelig; mouetur: nam, dum ip&longs;a prius <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> <expan abbr="anterior&etilde;">anteriorem</expan> &longs;ui <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mutatur, aliud &longs;patij punctum <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m <expan abbr="po&longs;terior&etilde;">po&longs;teriorem</expan> occupat. </s><s>Quantumuis ergo &longs;it <expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan>, nihilominus in eo fiet motus. </s><s>Confirmant <lb/> <arrow.to.target n="marg2265"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t, &amp; id pr&aelig;&longs;ertim, quod infinitum antiquiores philo&longs;ophi po&longs;uerant. </s><s>C&ugrave;m <expan abbr=".n.">enim</expan> ibi nulli &longs;int ter&shy;<lb/>mini motus; c&ugrave;m etiam nulla vis ab aliquo mouente impre&longs;&longs;&agrave;: quippe qu&aelig; &longs;ine contactu &amp; &longs;ine <lb/>medio <expan abbr="c&otilde;municari">communicari</expan> nequeat, <expan abbr="alia&qacute;">aliaque</expan>. </s><s>multa de&longs;int qu&aelig; motus nece&longs;&longs;ari&ograve; requirit, planum quae &agrave; natu&shy;<lb/>ra vacuum abhorrebit. </s><s>Nos igitur h&aelig;c a &longs;ermone no&longs;tro &longs;egregamus; illud agimus quod accipit <lb/><expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan> &amp; mobile nuda, &amp; <expan abbr="tal&etilde;">talem</expan> re&longs;i&longs;tenti&aelig; <expan abbr="motu&longs;&qacute;">motu&longs;que</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;am in vacuo ponimus. </s><s>Verumenimuero <lb/>licet hoc loco animaduertere alias item cau&longs;&longs;as &agrave; quibu&longs;dam afferri quibus etiam in illo <expan abbr="mobili&utilde;">mobilium</expan> <lb/>genere &longs;ignificetur ine&longs;&longs;e re&longs;i&longs;tentia qu&aelig;dam interior, aut exterior, vnde &longs;ucce&longs;sio, &amp; tempus in&shy;<lb/>con&longs;equendo &longs;uo <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> loco profici&longs;catur, <expan abbr="atq.">atque</expan> ade&ograve;, vt etiam &longs;i <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> iam <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> in vacuo <lb/>ver&longs;etur, illud <expan abbr="itid&etilde;">itidem</expan>, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;an&egrave; <expan abbr="mutat&utilde;">mutatum</expan>, hoc e&longs;t, <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> puncto <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <expan abbr="adept&utilde;">adeptum</expan>, &longs;ed <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> iri, hoc e&longs;t, <lb/>in <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> <expan abbr="peruentur&utilde;">peruenturum</expan> credere po&longs;simus; &longs;patium, videlicet, &longs;ol&ugrave;m ab <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> &longs;en&longs;ili qualitate <lb/><expan abbr="&longs;ecret&utilde;">&longs;ecretum</expan>, quod inter <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> terminos motus interiicitur, &agrave; quo &amp; ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan>; pr&ecedil;tere&agrave; di&longs;tantiam rei, <lb/>qu&aelig; mouetur: nam, dum ip&longs;a prius <expan abbr="&longs;&mtilde;">&longs;mm</expan> <expan abbr="anterior&etilde;">anteriorem</expan> &longs;ui <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> mutatur, aliud &longs;patij punctum <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m <expan abbr="po&longs;terior&etilde;">po&longs;teriorem</expan> occupat. </s><s>Quantumuis ergo &longs;it <expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan>, nihilominus in eo fiet motus. </s><s>Confirmant <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2266"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan>, hoc modo. </s><s>Fingamus <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> qui nunc e&longs;t in c&ecedil;lo, per vacuum ad <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> deferri. <lb/></s><s>Ver&ugrave;m &longs;an&egrave; e&longs;t, &longs;i dicamus <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> e&longs;&longs;e nunc in c&ecedil;lo, mox <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e in terra. </s><s>Qu&aelig;ritur nunc <lb/>an <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> quo e&longs;t in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> termino, aut potius aliud: idem dicere pror&longs;us e&longs;t pr&ecedil;&shy;<lb/>ter <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan>, &longs;i <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> e&longs;&longs;e dicatur; at inter qu&aelig;libet duo puncta <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> interuenit. </s><s>Igitur illa mu&shy;<lb/>tatio <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> interuallo fuit ab&longs;oluta; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;am motus antece&longs;sit. </s><s>Po&longs;trem&ograve; corpus c&ecedil;le&shy;<lb/>&longs;te per <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> aliquod <expan abbr="plen&utilde;">plenum</expan> non mouetur, &amp; tamen in <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> agitatur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> medij qualitas, <lb/>&longs;ed <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> ip&longs;um per &longs;e &longs;ufficiet ad <expan abbr="pr&aelig;&longs;tand&utilde;">pr&aelig;&longs;tandum</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in <expan abbr="elem&etilde;tis">elementis</expan>. </s><s>H&aelig;c &longs;i ita &longs;e habent, nulla pror&shy;<lb/>&longs;us nece&longs;sitas vrget, vt <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> intercedat, quod in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> efficiat. </s><s>Ita fiet, vt admodum lu&shy;<lb/>brica reddatur Ari&longs;totelis demon&longs;tratio qua conatus e&longs;t <expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan> &egrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura tollere. </s><s>H&aelig;c enim <lb/>ip&longs;e accipiebat &longs;uper quib. &longs;uam &longs;trueret <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> (redigam <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> illam ad pauca.) <lb/>Prim&ugrave;m <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mobile tardius citiu&longs;&uacute;e moueri, quo magis aut minus illi <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> re&longs;i&longs;tit. </s><s>Ex quo <lb/><expan abbr="efficere&ttilde;">efficeretur</expan>, vt, &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> nil prohiberet, <expan abbr="&itilde;">im</expan> eo veloci^{9} <expan abbr="tardius&qacute;">tardiusque</expan>. </s><s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> fierent: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> mot^{9}; &longs;ed, &longs;i <lb/>fort&egrave; mutatio, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter alia &longs;ic &agrave; motus di&longs;tinguimus, quae in ea nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, nec &longs;ucce&longs;sio reperiatur. <lb/></s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="t&atilde;t&atilde;">tantam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proportion&etilde;">proportionem</expan> tpis ad <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, <expan abbr="qu&atilde;ta">quanta</expan> e&longs;t <expan abbr="re&longs;i&longs;t&etilde;ti&ecedil;">re&longs;i&longs;tenti&ecedil;</expan> ad <expan abbr="re&longs;i&longs;tenti&atilde;">re&longs;i&longs;tentiam</expan>, vt puta: &longs;i magis hoc <lb/>re&longs;i&longs;tit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> alterum, vt duo, <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="tardior&etilde;">tardiorem</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> tanto <expan abbr="&qacute;">que</expan>. </s><s>plus temporis requi&longs;iturum  <arrow.to.target n="marg2266"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="propo&longs;it&utilde;">propo&longs;itum</expan>, hoc modo. </s><s>Fingamus <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> qui nunc e&longs;t in c&ecedil;lo, per vacuum ad <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> deferri. <lb/></s><s>Ver&ugrave;m &longs;an&egrave; e&longs;t, &longs;i dicamus <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> e&longs;&longs;e nunc in c&ecedil;lo, mox <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> ip&longs;um e&longs;&longs;e in terra. </s><s>Qu&aelig;ritur nunc <lb/>an <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;it <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> quo e&longs;t in <expan abbr="vtroq.">vtroque</expan> termino, aut potius aliud: idem dicere pror&longs;us e&longs;t pr&ecedil;&shy;<lb/>ter <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan>, &longs;i <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> e&longs;&longs;e dicatur; at inter qu&aelig;libet duo puncta <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> interuenit. </s><s>Igitur illa mu&shy;<lb/>tatio <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> interuallo fuit ab&longs;oluta; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. </s><s>cau&longs;&longs;am motus antece&longs;sit. </s><s>Po&longs;trem&ograve; corpus c&ecedil;le&shy;<lb/>&longs;te per <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> aliquod <expan abbr="plen&utilde;">plenum</expan> non mouetur, &amp; tamen in <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan> agitatur. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> medij qualitas, <lb/>&longs;ed <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> ip&longs;um per &longs;e &longs;ufficiet ad <expan abbr="pr&aelig;&longs;tand&utilde;">pr&aelig;&longs;tandum</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> in <expan abbr="elem&etilde;tis">elementis</expan>. </s><s>H&aelig;c &longs;i ita &longs;e habent, nulla pror&shy;<lb/>&longs;us nece&longs;sitas vrget, vt <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> intercedat, quod in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> efficiat. </s><s>Ita fiet, vt admodum lu&shy;<lb/>brica reddatur Ari&longs;totelis demon&longs;tratio qua conatus e&longs;t <expan abbr="vacu&utilde;">vacuum</expan> &egrave; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura tollere. </s><s>H&aelig;c enim <lb/>ip&longs;e accipiebat &longs;uper <expan abbr="quib.">quibus</expan> &longs;uam &longs;trueret <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> (redigam <expan abbr=".n.">enim</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> illam ad pauca.) <lb/>Prim&ugrave;m <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> mobile tardius citiu&longs;&uacute;e moueri, quo magis aut minus illi <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> re&longs;i&longs;tit. </s><s>Ex quo <lb/><expan abbr="efficere&ttilde;">efficeretur</expan>, vt, &longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> nil prohiberet, <expan abbr="&itilde;">im</expan> eo veloci^{9} <expan abbr="tardius&qacute;">tardiusque</expan>. </s><s><expan abbr="n&otilde;">non</expan> fierent: <expan abbr="quamobr&etilde;">quamobrem</expan> <expan abbr="neq.">neque</expan> mot^{9}; &longs;ed, &longs;i <lb/>fort&egrave; mutatio, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> inter alia &longs;ic &agrave; motus di&longs;tinguimus, quae in ea nec <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, nec &longs;ucce&longs;sio reperiatur. <lb/></s><s>Pr&ecedil;tere&agrave; <expan abbr="t&atilde;t&atilde;">tantam</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="proportion&etilde;">proportionem</expan> tpis ad <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, <expan abbr="qu&atilde;ta">quanta</expan> e&longs;t <expan abbr="re&longs;i&longs;t&etilde;ti&ecedil;">re&longs;i&longs;tenti&ecedil;</expan> ad <expan abbr="re&longs;i&longs;tenti&atilde;">re&longs;i&longs;tentiam</expan>, vt puta: &longs;i magis hoc <lb/>re&longs;i&longs;tit <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> alterum, vt duo, <expan abbr="t&atilde;to">tanto</expan> <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="tardior&etilde;">tardiorem</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <expan abbr="futur&utilde;">futurum</expan> tanto <expan abbr="&qacute;">que</expan>. </s><s>plus temporis requi&longs;iturum
 <pb pagenum="354"/>qu&agrave;m alterum motum &longs;eruatis c&ecedil;teris paribus &amp; mole &amp; virtute, &agrave; qua tunc agitur, &amp; figura, <lb/> <pb pagenum="354"/>qu&agrave;m alterum motum &longs;eruatis c&ecedil;teris paribus &amp; mole &amp; virtute, &agrave; qua tunc agitur, &amp; figura, <lb/>
 <arrow.to.target n="marg2267"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> aliis <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan>, &longs;i qua &longs;unt alia qu&aelig; motum aliquo pacto variare po&longs;sint. </s><s>Po&longs;trem&ograve; <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> e&longs;&longs;e om&shy;<lb/>nino <expan abbr="proportion&etilde;">proportionem</expan> vacui ad plenum, veluti <expan abbr="neq.">neque</expan> in&longs;tantis ad <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>: quand&ograve; tempus diuidi <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> in <lb/>infinitum, in&longs;tans ver&ograve; pror&longs;us e&longs;t indiuiduum. </s><s>His ita po&longs;itis &longs;ic rationem con&longs;truit Ari&longs;toteles. <lb/></s><s>Si in vacuo fieret motus, &aelig;qua velocitate fieri po&longs;&longs;et motus in vacuo &amp; pleno. </s><s>Sed hoc <expan abbr="ab&longs;urd&utilde;">ab&longs;urdum</expan> <lb/>e&longs;t: ergo &amp; id, ex quo &longs;equitur; hoc ver&ograve; e&longs;t motum in vacuo fieri. </s><s>Coniunctum ver&ograve; &longs;ic appro&shy;<lb/>batur. </s><s>quoniam, &longs;i &longs;ump&longs;ero <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> ad nullam <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> materiam <expan abbr="applicat&utilde;">applicatum</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> contractum, <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>item &longs;ub certa quapiam forma: po&longs;&longs;et hoc in <expan abbr="t&atilde;ta">tanta</expan> proportione rarefieri, vt cum ea moueretur <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>mobile in tanto tempore, in quanto mouebatur in vacuo: qu&ograve; <expan abbr=".n.">enim</expan> rarefit magis, e&ograve; item velocius <lb/>per illud mobile concitatur. </s><s>Stato ergo quodam <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> interuallo, ita etiam rarefiet, vt per tan&shy;<lb/>tundem <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> aditum mobili pr&aelig;beat. </s><s>Ex quo &longs;equitur, vt inter vacuum &amp; plenum intercede&shy;<lb/>ret proportio qu&ecedil;dam. </s><s>Si igitur ea non e&longs;t, non fiet motus in vacuo, quia non fiet in tempore. <lb/></s><s>Non erit igitur motus, &longs;ed mutatio. </s><s>H&aelig;c Ari&longs;toteles. </s><s>Qu&ograve;d &longs;i &longs;upere&longs;t alia cau&longs;&longs;a, per quam mo&shy;<lb/>tus in vacuo fiat; cert&egrave; non ob id vacuum tolli nece&longs;&longs;e e&longs;t, quod tamen <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> <expan abbr="locor&utilde;">locorum</expan> oppugnauit <lb/>ea poti&longs;simum <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> fretus ip&longs;e philo&longs;ophus. </s><s>Ab aliquibus igitur h&aelig;c ratio non in eam <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> ac&shy;<lb/>cipitur, vt &longs;impliciter concludatur, &longs;ed aduer&longs;us <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> &longs;olum, Parmenidem, inquiunt, &amp; De&shy;<lb/>mocritum, qui vacuum e&longs;&longs;e ponebant propter motum. </s><s><expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. </s><s>Parmenides ex eo quae non e&longs;&longs;et va&shy;<lb/>cuum, tollebat motum: Democritus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ex eo quae e&longs;&longs;e: motus, vacuum inculcabat. </s><s><expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cau&longs;&longs;a <lb/> <arrow.to.target n="marg2267"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> aliis <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan>, &longs;i qua &longs;unt alia qu&aelig; motum aliquo pacto variare po&longs;sint. </s