| version 1.9, 2004/09/20 16:29:35 |
version 1.10, 2004/09/21 15:39:10 |
| |
| <s id="N1129F">Diuitiæ magnos &longs;ine nec uirtute: nec ip&longs;æ</s> | <s id="N1129F">Diuitiæ magnos &longs;ine nec uirtute: nec ip&longs;æ</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N112A2" type="main"> | <p id="N112A2" type="main"> |
| <s id="N112A4">Virtutes faciunt magnos &longs;ine diuite cenfu.</s> | <s id="N112A4">Virtutes faciunt magnos &longs;ine diuite censu.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N112A7" type="main"> | <p id="N112A7" type="main"> |
| <s id="N112A9">Vt Antiphanes.</s> | <s id="N112A9">Vt Antiphanes.</s> |
| |
| <s id="N12C0E">Nam eos tantummodo repagula coercent. </s> | <s id="N12C0E">Nam eos tantummodo repagula coercent. </s> |
| <s id="N12C11">Aurigæ uerò uenarum <lb/>plau&longs;tra triginta uel &longs;exaginta de dominis conducunt deuehenda: quorum <lb/>&longs;ingulorum numerum præ&longs;es officinæ in bacillo &longs;ignat. </s> | <s id="N12C11">Aurigæ uerò uenarum <lb/>plau&longs;tra triginta uel &longs;exaginta de dominis conducunt deuehenda: quorum <lb/>&longs;ingulorum numerum præ&longs;es officinæ in bacillo &longs;ignat. </s> |
| <s id="N12C18">Sed quædam ue­<lb/>næ, poti&longs;simum <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> plumbi candidi, è fodinis extractæ in octo partes uel <lb/>nouem, &longs;i domini fodinæ dominis cuniculi dant nonas, di&longs;tribui &longs;olent: id <lb/>rarius fit modulis, &longs;æpius cap&longs;is: quæ ex tignis contiguis, & qua ad cauum <lb/>conuertuntur planis, &longs;unt confectæ. </s> | <s id="N12C18">Sed quædam ue­<lb/>næ, poti&longs;simum <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> plumbi candidi, è fodinis extractæ in octo partes uel <lb/>nouem, &longs;i domini fodinæ dominis cuniculi dant nonas, di&longs;tribui &longs;olent: id <lb/>rarius fit modulis, &longs;æpius cap&longs;is: quæ ex tignis contiguis, & qua ad cauum <lb/>conuertuntur planis, &longs;unt confectæ. </s> |
| <s id="N12C27">Dominus uerò qui&longs;que eam par­<lb/>tem, qnæ ei &longs;ortitò obtigit, auehendam, lauandam, <lb/>excoquendam curat.</s> | <s id="N12C27">Dominus uerò qui&longs;que eam par­<lb/>tem, quæ ei &longs;ortitò obtigit, auehendam, lauandam, <lb/>excoquendam curat.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N12C2E" type="caption"> | <p id="N12C2E" type="caption"> |
| <s id="N12C30">E<emph type="italics"/>qui clitellarij<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>ap&longs;a longa in rupe decliuis locata<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tabellæ<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>i&longs;ium cui unica est rota<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium birotum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>T<emph type="italics"/>runci arborum<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>lau&longs;trum<emph.end type="italics"/> G. V<emph type="italics"/>ena de plau&longs;tro ex­<lb/>cutitur<emph.end type="italics"/> H. R<emph type="italics"/>epagula<emph.end type="italics"/> I. P<emph type="italics"/>ræ&longs;es officinæ plau&longs;trorum nu­<lb/>merum in bacillo &longs;ignans<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>ap&longs;æ in quas uenæ di&longs;tri­<lb/>buendæ inijciuntur<emph.end type="italics"/> L.</s> | <s id="N12C30">E<emph type="italics"/>qui clitellarij<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>ap&longs;a longa in rupe decliuis locata<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tabellæ<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>i&longs;ium cui unica est rota<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium birotum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>T<emph type="italics"/>runci arborum<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>lau&longs;trum<emph.end type="italics"/> G. V<emph type="italics"/>ena de plau&longs;tro ex­<lb/>cutitur<emph.end type="italics"/> H. R<emph type="italics"/>epagula<emph.end type="italics"/> I. P<emph type="italics"/>ræ&longs;es officinæ plau&longs;trorum nu­<lb/>merum in bacillo &longs;ignans<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>ap&longs;æ in quas uenæ di&longs;tri­<lb/>buendæ inijciuntur<emph.end type="italics"/> L.</s> |
| |
| <s id="N12CFE">Aquæ autem ex puteis aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>, aut hauriuntur. </s> | <s id="N12CFE">Aquæ autem ex puteis aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>, aut hauriuntur. </s> |
| <s id="N12D05"><expan abbr="Extrahũtur">Extrahuntur</expan> uerò <lb/>in ua&longs;a uel utres aquarios infu&longs;æ: hos <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> trahit machina, cuius rota <lb/>duplices habet pinnas: illa quinque machinæ <expan abbr="iã">iam</expan> explicatæ: quanque quarta in <lb/><expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> locis <expan abbr="etiã">etiam</expan> utres mediocres trahit: at <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis, <lb/>quib. </s> | <s id="N12D05"><expan abbr="Extrahũtur">Extrahuntur</expan> uerò <lb/>in ua&longs;a uel utres aquarios infu&longs;æ: hos <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> trahit machina, cuius rota <lb/>duplices habet pinnas: illa quinque machinæ <expan abbr="iã">iam</expan> explicatæ: quanque quarta in <lb/><expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> locis <expan abbr="etiã">etiam</expan> utres mediocres trahit: at <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis, <lb/>quib. </s> |
| <s id="N12D26">foramina &longs;unt, uel pilis. </s> | <s id="N12D26">foramina &longs;unt, uel pilis. </s> |
| <s id="N12D29">Cùm <expan abbr="aũt">aunt</expan> paucæ &longs;unt, aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in ua&longs;is: <pb pagenum="130" xlink:href="001/01/140.jpg"/>aut <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis: cùm multæ, uel <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in utribus, uel <lb/><expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> pilis. </s> | <s id="N12D29">Cùm <expan abbr="aũt">aut</expan> paucæ &longs;unt, aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in ua&longs;is: <pb pagenum="130" xlink:href="001/01/140.jpg"/>aut <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis: cùm multæ, uel <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in utribus, uel <lb/><expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> pilis. </s> |
| <s id="N12D46">Sed primò machinas &longs;itulis aquas exantlantes in <expan abbr="mediũ">medium</expan> pro <lb/><expan abbr="ferã">feram</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> tres &longs;unt &longs;pecies: prima &longs;ic &longs;e habet. </s> | <s id="N12D46">Sed primò machinas &longs;itulis aquas exantlantes in <expan abbr="mediũ">medium</expan> pro <lb/><expan abbr="ferã">feram</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> tres &longs;unt &longs;pecies: prima &longs;ic &longs;e habet. </s> |
| <s id="N12D56"><expan abbr="Loculamentũ">Loculamentum</expan> <expan abbr="quadrangulũ">quadrangulum</expan> <lb/><expan abbr="totũ">totum</expan> con&longs;tat ex cancellis ferreis, <expan abbr="altũ">altum</expan> pedes duos et <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>: <expan abbr="longũ">longum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pedes <lb/>duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, ac in&longs;uper &longs;extantem & <expan abbr="quartã">quartam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: <expan abbr="latũ">latum</expan> quadran­<lb/>tem & <expan abbr="&longs;emũciã">&longs;emunciam</expan>: in quo &longs;unt tres axiculi ferrei &longs;trati, qui in catillis uel latis cir<lb/>culis ferreis acie temperatis uer&longs;antur: atque quatuor ferrea tympana: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <lb/>duo ex fu&longs;is con&longs;tant, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> &longs;unt dentata. </s> | <s id="N12D56"><expan abbr="Loculamentũ">Loculamentum</expan> <expan abbr="quadrangulũ">quadrangulum</expan> <lb/><expan abbr="totũ">totum</expan> con&longs;tat ex cancellis ferreis, <expan abbr="altũ">altum</expan> pedes duos et <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>: <expan abbr="longũ">longum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pedes <lb/>duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, ac in&longs;uper &longs;extantem & <expan abbr="quartã">quartam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: <expan abbr="latũ">latum</expan> quadran­<lb/>tem & <expan abbr="&longs;emũciã">&longs;emunciam</expan>: in quo &longs;unt tres axiculi ferrei &longs;trati, qui in catillis uel latis cir<lb/>culis ferreis acie temperatis uer&longs;antur: atque quatuor ferrea tympana: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <lb/>duo ex fu&longs;is con&longs;tant, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> &longs;unt dentata. </s> |
| <s id="N12D99"><expan abbr="Circũ">Circum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> <expan abbr="infimũ">infimum</expan> extra locula <lb/>mentum e&longs;t rotula lignea, ut propen&longs;ior ad <expan abbr="motũ">motum</expan> fiat: intra <expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> mi <lb/>nus prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex octo fu&longs;is, <expan abbr="&longs;extant&etilde;">&longs;extantem</expan> & <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan> lon­<lb/>gis, con&longs;tat: <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> è loculamento <expan abbr="nõ">non</expan> eminentem, ac iccirco tan<lb/><expan abbr="tũmodo">tummodo</expan> <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, <expan abbr="unciã">unciam</expan>, atque <expan abbr="tertiã">tertiam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, e&longs;t alte <lb/>ra parte minus <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>, quod habet octo & quadraginta dentes: <lb/>altera maius prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex duodecim fu&longs;is, <expan abbr="quadrant&etilde;">quadrantem</expan> <lb/>longis, con&longs;tat. </s> | <s id="N12D99"><expan abbr="Circũ">Circum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> <expan abbr="infimũ">infimum</expan> extra locula <lb/>mentum e&longs;t rotula lignea, ut propen&longs;ior ad <expan abbr="motũ">motum</expan> fiat: intra <expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> mi <lb/>nus prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex octo fu&longs;is, <expan abbr="&longs;extant&etilde;">&longs;extantem</expan> & <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan> lon­<lb/>gis, con&longs;tat: <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> è loculamento <expan abbr="nõ">non</expan> eminentem, ac iccirco tan<lb/><expan abbr="tũmodo">tummodo</expan> <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, <expan abbr="unciã">unciam</expan>, atque <expan abbr="tertiã">tertiam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, e&longs;t alte <lb/>ra parte minus <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>, quod habet octo & quadraginta dentes: <lb/>altera maius prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex duodecim fu&longs;is, <expan abbr="quadrant&etilde;">quadrantem</expan> <lb/>longis, con&longs;tat. </s> |
| <s id="N12E00"><expan abbr="Circũ">Circum</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> <expan abbr="tertiũ">tertium</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan>, cra&longs;&longs;um <expan abbr="unciã">unciam</expan> & tertiam eius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, <lb/>e&longs;t maius <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan> ex eo undique pedem a&longs;&longs;urgens: quod habet du­<lb/>os et &longs;eptuaginta dentes: utriu&longs;que uerò tympani dentibus &longs;unt cochieæ: qua <lb/><expan abbr="rũ">rum</expan> &longs;triges in <expan abbr="tympanorũ">tympanorum</expan> &longs;trias aguntur, & contra <expan abbr="carũ">carum</expan> &longs;triæ in <expan abbr="eorund&etilde;">eorundem</expan> &longs;tri­<lb/>ges, ut in <expan abbr="fractorũ">fractorum</expan> locum alij reponi po&longs;sint. </s> | <s id="N12E00"><expan abbr="Circũ">Circum</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="tertiũ">tertium</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan>, cra&longs;&longs;um <expan abbr="unciã">unciam</expan> & tertiam eius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, <lb/>e&longs;t maius <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan> ex eo undique pedem a&longs;&longs;urgens: quod habet du­<lb/>os et &longs;eptuaginta dentes: utriu&longs;que uerò tympani dentibus &longs;unt cochleæ: qua <lb/><expan abbr="rũ">rum</expan> &longs;triges in <expan abbr="tympanorũ">tympanorum</expan> &longs;trias aguntur, & contra <expan abbr="carũ">carum</expan> &longs;triæ in <expan abbr="eorund&etilde;">eorundem</expan> &longs;tri­<lb/>ges, ut in <expan abbr="fractorũ">fractorum</expan> locum alij reponi po&longs;sint. </s> |
| <s id="N12E3D">Tam <expan abbr="aũt">aunt</expan> dentes quàm fu&longs;i &longs;unt <lb/>acie temperati: at &longs;upremus axiculus ex <expan abbr="loculam&etilde;to">loculamento</expan> extans ita artificio&longs;è e&longs;t <lb/>inclu&longs;us in forma alterius axiculi, ut unus e&longs;&longs;e uideatur: is per <expan abbr="receptaculũ">receptaculum</expan>, <lb/>ex tignis <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, quod e&longs;t <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="puteũ">puteum</expan> penetrans, in unci ferrei, in cra&longs;&longs;o <lb/>trunco querno inclu&longs;i, orbiculo, ex mera ferri acie facto, uer&longs;atur: <expan abbr="circũ">circum</expan> eum <lb/><expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> e&longs;t tale <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quale <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> machinæ pilis aquas haurientes: cui &longs;i <lb/>militer &longs;unt fibulæ ter curuatæ: quib. </s> | <s id="N12E3D">Tam <expan abbr="aũt">aut</expan> dentes quàm fu&longs;i &longs;unt <lb/>acie temperati: at &longs;upremus axiculus ex <expan abbr="loculam&etilde;to">loculamento</expan> extans ita artificio&longs;è e&longs;t <lb/>inclu&longs;us in forma alterius axiculi, ut unus e&longs;&longs;e uideatur: is per <expan abbr="receptaculũ">receptaculum</expan>, <lb/>ex tignis <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, quod e&longs;t <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="puteũ">puteum</expan> penetrans, in unci ferrei, in cra&longs;&longs;o <lb/>trunco querno inclu&longs;i, orbiculo, ex mera ferri acie facto, uer&longs;atur: <expan abbr="circũ">circum</expan> eum <lb/><expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> e&longs;t tale <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quale <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> machinæ pilis aquas haurientes: cui &longs;i <lb/>militer &longs;unt fibulæ ter curuatæ: quib. </s> |
| <s id="N12E73">quia ferreæ catenæ ductariæ annuli in <lb/>hærent, tam <expan abbr="magnũ">magnum</expan> onus cam retrahere <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t: qui annuli <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;icuti cæte<lb/><expan abbr="rarũ">rarum</expan> <expan abbr="catenarũ">catenarum</expan> annuli &longs;unt integri, &longs;ed qui&longs;que &longs;uperiore parte utrinque curua­<lb/>tus <expan abbr="&longs;equent&etilde;">&longs;equentem</expan> recipit: quo circa duplicis catenæ &longs;peciem gerit: qua uerò alter <lb/><expan abbr="alterũ">alterum</expan> recipit, &longs;itulæ, ex laminis ferreis uel æreis factæ, &longs;emicongiales ad eos <lb/>loris alligantur: quare &longs;i annuli fuerint <expan abbr="centũ">centum</expan>, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> erunt &longs;itulæ aquas effe­<lb/>rentes: <expan abbr="earũ">earum</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> ora extant, & operculis tecta &longs;unt, ne aquas effundant cùm <lb/>putei fuerint decliues. </s> | <s id="N12E73">quia ferreæ catenæ ductariæ annuli in <lb/>hærent, tam <expan abbr="magnũ">magnum</expan> onus cam retrahere <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t: qui annuli <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;icuti cæte<lb/><expan abbr="rarũ">rarum</expan> <expan abbr="catenarũ">catenarum</expan> annuli &longs;unt integri, &longs;ed qui&longs;que &longs;uperiore parte utrinque curua­<lb/>tus <expan abbr="&longs;equent&etilde;">&longs;equentem</expan> recipit: quo circa duplicis catenæ &longs;peciem gerit: qua uerò alter <lb/><expan abbr="alterũ">alterum</expan> recipit, &longs;itulæ, ex laminis ferreis uel æreis factæ, &longs;emicongiales ad eos <lb/>loris alligantur: quare &longs;i annuli fuerint <expan abbr="centũ">centum</expan>, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> erunt &longs;itulæ aquas effe­<lb/>rentes: <expan abbr="earũ">earum</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> ora extant, & operculis tecta &longs;unt, ne aquas effundant cùm <lb/>putei fuerint decliues. </s> |
| <s id="N12EAE">Nam cùm recti fuerint, &longs;itulæ operculis nece&longs;&longs;e non <lb/>habent. </s> | <s id="N12EAE">Nam cùm recti fuerint, &longs;itulæ operculis nece&longs;&longs;e non <lb/>habent. </s> |
| <s id="N12EB3">Itaque uectiarius infimi axiculi caput in uectis forma includens eum <lb/>&longs;imul cum tympano uer&longs;at: cuius fu&longs;i <expan abbr="cõuertunt">conuertunt</expan> alterius axiculi tympanum <lb/><expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>. </s> | <s id="N12EB3">Itaque uectiarius infimi axiculi caput in uectis forma includens eum <lb/>&longs;imul cum tympano uer&longs;at: cuius fu&longs;i <expan abbr="cõuertunt">conuertunt</expan> alterius axiculi tympanum <lb/><expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>. </s> |
| <s id="N12EC1"><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> uerò una cum ip&longs;o circumagunt id, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, <lb/>hi rur&longs;us &longs;upremi axiculi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan> uer&longs;ant atque alterum, cui fibulæ <lb/>&longs;unt infixæ: quomodo catena &longs;imul cum uacuis &longs;itulis demittitur iuxta ue­<lb/>næ <expan abbr="fundamentũ">fundamentum</expan> per <expan abbr="annulũ">annulum</expan> <expan abbr="paululũ">paululum</expan> <expan abbr="cõpre&longs;&longs;um">compre&longs;&longs;um</expan> in <expan abbr="lacunã">lacunam</expan> u&longs;que ad <expan abbr="imũ">imum</expan> libra­<lb/>mentum: cuius tympani axiculus ferreus utrinque in cra&longs;si ferri catillo uer&longs;a­<lb/>tur: in quo tympano catena inuoluta &longs;itulis aquas haurit: quas plenas iuxta <lb/>uenæ <expan abbr="tectũ">tectum</expan> extracta peruehit &longs;uper axiculi &longs;upremi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, ac &longs;emper tres <lb/>&longs;imul inuer&longs;as <expan abbr="aquã">aquam</expan> effundere cogit in <expan abbr="labrũ">labrum</expan> ex quo effluit in cuniculi cana­<lb/>lem. </s> | <s id="N12EC1"><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> uerò una cum ip&longs;o circumagunt id, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, <lb/>hi rur&longs;us &longs;upremi axiculi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan> uer&longs;ant atque alterum, cui fibulæ <lb/>&longs;unt infixæ: quomodo catena &longs;imul cum uacuis &longs;itulis demittitur iuxta ue­<lb/>næ <expan abbr="fundamentũ">fundamentum</expan> per <expan abbr="annulũ">annulum</expan> <expan abbr="paululũ">paululum</expan> <expan abbr="cõpre&longs;&longs;um">compre&longs;&longs;um</expan> in <expan abbr="lacunã">lacunam</expan> u&longs;que ad <expan abbr="imũ">imum</expan> libra­<lb/>mentum: cuius tympani axiculus ferreus utrinque in cra&longs;si ferri catillo uer&longs;a­<lb/>tur: in quo tympano catena inuoluta &longs;itulis aquas haurit: quas plenas iuxta <lb/>uenæ <expan abbr="tectũ">tectum</expan> extracta peruehit &longs;uper axiculi &longs;upremi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, ac &longs;emper tres <lb/>&longs;imul inuer&longs;as <expan abbr="aquã">aquam</expan> effundere cogit in <expan abbr="labrũ">labrum</expan> ex quo effluit in cuniculi cana­<lb/>lem. </s> |
| |
| <p id="N13072" type="main"> | <p id="N13072" type="main"> |
| <s id="N13074">Verùm de primo machinarum genere &longs;atis: nunc alterum, hoc e&longs;t &longs;ipho­<lb/>nes aquam &longs;piritu tractam orbiculis haurientes exponam: quorum &longs;eptem <lb/>&longs;unt formæ: quæ licet &longs;tructura inter &longs;e differant, tamen <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> utilitatis fru­<lb/>ctum metallicis præbent: <expan abbr="quãquam">quanquam</expan> alia alia maiorem. </s> | <s id="N13074">Verùm de primo machinarum genere &longs;atis: nunc alterum, hoc e&longs;t &longs;ipho­<lb/>nes aquam &longs;piritu tractam orbiculis haurientes exponam: quorum &longs;eptem <lb/>&longs;unt formæ: quæ licet &longs;tructura inter &longs;e differant, tamen <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> utilitatis fru­<lb/>ctum metallicis præbent: <expan abbr="quãquam">quanquam</expan> alia alia maiorem. </s> |
| <s id="N13085">Primus &longs;ypho &longs;ic fit. </s> | <s id="N13085">Primus &longs;ypho &longs;ic fit. </s> |
| <s id="N13088"><lb/>Super lacunam &longs;tatuitur contignatio: ad quam fi&longs;tula una uel duæ, quarum <lb/>altera in altera inclu&longs;a e&longs;t, in lacunæ fundum immi&longs;&longs;æ fibulis ferreis cu&longs;pida <lb/>tis & utrinque directò deor&longs;um uer&longs;us actis affiguntur, ut immotæ mancant: <lb/>inferioris autem fi&longs;tulæ inferior pars inclu&longs;a e&longs;t in trunco, alto ad duos pe­<lb/>des: is fi&longs;tulæ in&longs;tar perforatus &longs;tat in fundo lacunæ: &longs;ed inferius eius fora­<lb/>men ligno tereti occluditur: idem truncus circum circa habet foramina, per <lb/>quæ aqua in ip&longs;um manat. </s> | <s id="N13088"><lb/>Super lacunam &longs;tatuitur contignatio: ad quam fi&longs;tula una uel duæ, quarum <lb/>altera in altera inclu&longs;a e&longs;t, in lacunæ fundum immi&longs;&longs;æ fibulis ferreis cu&longs;pida<lb/>tis & utrinque directò deor&longs;um uer&longs;us actis affiguntur, ut immotæ maneant: <lb/>inferioris autem fi&longs;tulæ inferior pars inclu&longs;a e&longs;t in trunco, alto ad duos pe­<lb/>des: is fi&longs;tulæ in&longs;tar perforatus &longs;tat in fundo lacunæ: &longs;ed inferius eius fora­<lb/>men ligno tereti occluditur: idem truncus circum circa habet foramina, per <lb/>quæ aqua in ip&longs;um manat. </s> |
| <s id="N13098">In &longs;uperiore uerò eius parte excauata, &longs;i una fi&longs;tu<lb/>la fuerit, pyxis ferrea, uel ærea, uel orichalcea, palmum alta, &longs;ed fundo <expan abbr="car&etilde;s">carens</expan>, <lb/>includitur: quam foricula rotunda tam arctè claudit, ut aqua &longs;ur&longs;um &longs;piritu <lb/>ducta relabi non po&longs;sit: &longs;in duæ fi&longs;tulæ fuerint, qua coniunguntur pyxis in <lb/>inferiore in cluditur, &longs;uperioris apertura uel &longs;iphunculus ad cuniculi canales <lb/>pertingit. </s> | <s id="N13098">In &longs;uperiore uerò eius parte excauata, &longs;i una fi&longs;tu<lb/>la fuerit, pyxis ferrea, uel ærea, uel orichalcea, palmum alta, &longs;ed fundo <expan abbr="car&etilde;s">carens</expan>, <lb/>includitur: quam foricula rotunda tam arctè claudit, ut aqua &longs;ur&longs;um &longs;piritu <lb/>ducta relabi non po&longs;sit: &longs;in duæ fi&longs;tulæ fuerint, qua coniunguntur pyxis in <lb/>inferiore in cluditur, &longs;uperioris apertura uel &longs;iphunculus ad cuniculi canales <lb/>pertingit. </s> |
| <s id="N130A9">Itaque operarius impiger ad labores, in contignationis tabulato <pb pagenum="134" xlink:href="001/01/144.jpg"/>&longs;tans, pilum in fi&longs;tulam demi&longs;&longs;um intrudit ac retrahit: ad eius pili &longs;ummum <lb/>e&longs;t uectis: imum e&longs;t calceo indutum: &longs;ic uocatur corium turbinis ferè figura: <lb/>nam i&longs;to modo &longs;utum e&longs;t, ut inferiore parte, qua ad pilum, in ip&longs;o inclu&longs;um, <lb/>affigitur, angu&longs;tum &longs;it: &longs;uperiore, qua haurit aquam, pateat. </s> | <s id="N130A9">Itaque operarius impiger ad labores, in contignationis tabulato <pb pagenum="134" xlink:href="001/01/144.jpg"/>&longs;tans, pilum in fi&longs;tulam demi&longs;&longs;um intrudit ac retrahit: ad eius pili &longs;ummum <lb/>e&longs;t uectis: imum e&longs;t calceo indutum: &longs;ic uocatur corium turbinis ferè figura: <lb/>nam i&longs;to modo &longs;utum e&longs;t, ut inferiore parte, qua ad pilum, in ip&longs;o inclu&longs;um, <lb/>affigitur, angu&longs;tum &longs;it: &longs;uperiore, qua haurit aquam, pateat. </s> |
| <s id="N130B7">Vel orbiculus <lb/>ferreus, digitum cra&longs;&longs;us, aut ligneus, &longs;ex digitos cra&longs;&longs;us, uterque longè calceo <lb/>præ&longs;tans, ad imum pili, quod per eam penetrat, clauo ferreo traiecto affixus <lb/>e&longs;t, aut in eadem, in cochleæ figuram formata, inclu&longs;us: qui orblculus &longs;uperi <lb/>us circumcirca corio tectus quinque aut &longs;ex foramina habet uel rotunda uel <lb/>longiu&longs;cula, quæ uniuer&longs;a &longs;tellæ &longs;peciem exprimere uidentur. </s> | <s id="N130B7">Vel orbiculus <lb/>ferreus, digitum cra&longs;&longs;us, aut ligneus, &longs;ex digitos cra&longs;&longs;us, uterque longè calceo <lb/>præ&longs;tans, ad imum pili, quod per eam penetrat, clauo ferreo traiecto affixus <lb/>e&longs;t, aut in eadem, in cochleæ figuram formata, inclu&longs;us: qui orbiculus &longs;uperi<lb/>us circumcirca corio tectus quinque aut &longs;ex foramina habet uel rotunda uel <lb/>longiu&longs;cula, quæ uniuer&longs;a &longs;tellæ &longs;peciem exprimere uidentur. </s> |
| <s id="N130C4">Habet etiam <lb/>eandem, quam fi&longs;tulæ foramen, latitudinem, ut tantummodo in eam demit <lb/>ti & rur&longs;us attolli po&longs;sit. </s> | <s id="N130C4">Habet etiam <lb/>eandem, quam fi&longs;tulæ foramen, latitudinem, ut tantummodo in eam demit <lb/>ti & rur&longs;us attolli po&longs;sit. </s> |
| <s id="N130CB">Cùm autem operarius pilum &longs;ur&longs;um uer&longs;us trahit, <lb/>aquam orbiculi foraminibus, cuius corium <expan abbr="tũc">tunc</expan> deprimit, hau&longs;tam, ducit ad <lb/>aperturam uel &longs;iphunculum per quem effluit: foricula uerò pyxidis aperi­<lb/>tur, ut aqua, quæ in truncum influxit, &longs;piritu ducta denuo a&longs;cendat in fi&longs;tu­<lb/>lam: cùm idem operarius pilum intrudit, foricula clauditur, ut orbiculus ite <lb/>rum aquam haurire po&longs;sit.</s> | <s id="N130CB">Cùm autem operarius pilum &longs;ur&longs;um uer&longs;us trahit, <lb/>aquam orbiculi foraminibus, cuius corium <expan abbr="tũc">tunc</expan> deprimit, hau&longs;tam, ducit ad <lb/>aperturam uel &longs;iphunculum per quem effluit: foricula uerò pyxidis aperi­<lb/>tur, ut aqua, quæ in truncum influxit, &longs;piritu ducta denuo a&longs;cendat in fi&longs;tu­<lb/>lam: cùm idem operarius pilum intrudit, foricula clauditur, ut orbiculus ite <lb/>rum aquam haurire po&longs;sit.</s> |
| </p> | </p> |
| |
| <s id="N1316B">Ad hoc fi&longs;tulæ fibulis ferreis <lb/>affiguntur: ad illud uel &longs;tipes chelas habens perforatas, uel tignum &longs;uperius <lb/>excauatum, ut pro chelis &longs;it. </s> | <s id="N1316B">Ad hoc fi&longs;tulæ fibulis ferreis <lb/>affiguntur: ad illud uel &longs;tipes chelas habens perforatas, uel tignum &longs;uperius <lb/>excauatum, ut pro chelis &longs;it. </s> |
| <s id="N13172">Axiculus autem ferreus per tigni cuiu&longs;dam &longs;ta­<lb/>tuti latius & rotundum foramen, quod in eius medio e&longs;t, penetrans in chela <lb/>rum foraminibus &longs;ic includitur, ut ip&longs;e quidem maneat immobilis, tignum <lb/>uerò circa eum uer&longs;etur intra chelas: in cuius tigni altero capite &longs;uperius pi­<lb/>li caput e&longs;t inclu&longs;um, ferreoque clauo transfixum: in altero uectis item &longs;uperi­<lb/>us caput. </s> | <s id="N13172">Axiculus autem ferreus per tigni cuiu&longs;dam &longs;ta­<lb/>tuti latius & rotundum foramen, quod in eius medio e&longs;t, penetrans in chela <lb/>rum foraminibus &longs;ic includitur, ut ip&longs;e quidem maneat immobilis, tignum <lb/>uerò circa eum uer&longs;etur intra chelas: in cuius tigni altero capite &longs;uperius pi­<lb/>li caput e&longs;t inclu&longs;um, ferreoque clauo transfixum: in altero uectis item &longs;uperi­<lb/>us caput. </s> |
| <s id="N1317F">Inferiori uerò manubrium e&longs;t ut eò firmius manibus teneri po&longs;&longs;it. </s> | <s id="N1317F">Inferiori uerò manubrium e&longs;t ut eò firmius manibus teneri po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="N13182"><lb/>Itaque cùm operarius uectem &longs;ur&longs;um trudit, pilum in fi&longs;tulam impellit: cùm <lb/>retrahit uectem, ex fi&longs;tula pilum extrahit: atque ita pilum iterum aquam, orbi <lb/>cuii foraminibus hau&longs;tam, ducit ad &longs;iphunculum, per quem effluit in cana­<lb/>lem. </s> | <s id="N13182"><lb/>Itaque cùm operarius uectem &longs;ur&longs;um trudit, pilum in fi&longs;tulam impellit: cùm <lb/>retrahit uectem, ex fi&longs;tula pilum extrahit: atque ita pilum iterum aquam, orbi<lb/>culi foraminibus hau&longs;tam, ducit ad &longs;iphunculum, per quem effluit in cana­<lb/>lem. </s> |
| <s id="N1318C">Hic autem &longs;ipho, ut etiam &longs;equens, quod ad pilum, orbiculum, <expan abbr="truncũ">truncum</expan>, <lb/>pyxidem, foriculam pertinet, eodem modo, quo primus, &longs;e habet.</s> | <s id="N1318C">Hic autem &longs;ipho, ut etiam &longs;equens, quod ad pilum, orbiculum, <expan abbr="truncũ">truncum</expan>, <lb/>pyxidem, foriculam pertinet, eodem modo, quo primus, &longs;e habet.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N13195" type="caption"> | <p id="N13195" type="caption"> |
| |
| <s id="N13333">Quarta &longs;iphonum &longs;pecies minus &longs;implex e&longs;t: nam con&longs;tat ex duobus uel <lb/>tribus &longs;iphonibus: quorum pila attollit machina, quam uer&longs;ant homines: <lb/>etenim cuique pilo e&longs;t dens, quem &longs;uculæ bini dentes uici&longs;&longs;im tollunt. </s> | <s id="N13333">Quarta &longs;iphonum &longs;pecies minus &longs;implex e&longs;t: nam con&longs;tat ex duobus uel <lb/>tribus &longs;iphonibus: quorum pila attollit machina, quam uer&longs;ant homines: <lb/>etenim cuique pilo e&longs;t dens, quem &longs;uculæ bini dentes uici&longs;&longs;im tollunt. </s> |
| <s id="N1333A">Eam <lb/>duo uiri robu&longs;ti, uel quatuor, cogunt. </s> | <s id="N1333A">Eam <lb/>duo uiri robu&longs;ti, uel quatuor, cogunt. </s> |
| <s id="N1333F">Sed cùm pila decidunt in fi&longs;tulas, eo­<lb/>rum orbiculi hauriunt aquas: cùm attolluntur, ea&longs;dem aquas <expan abbr="exprimũt">exprimunt</expan> per <lb/>fi&longs;tulas. </s> | <s id="N1333F">Sed cùm pila decidunt in fi&longs;tulas, eo­<lb/>rum orbiculi hauriunt aquas: cùm attolluntur, ea&longs;dem aquas <expan abbr="exprimũt">exprimunt</expan> per <lb/>fi&longs;tulas. </s> |
| <s id="N1334A">Cuiu&longs;que <expan abbr="aũt">aunt</expan> pili &longs;uperior pars, quæ in foraminibus tignorum tran&longs;­<lb/>uer&longs;ariorum continetur, quadrangula e&longs;t, & cra&longs;&longs;a atque lata &longs;emipedem: reli<lb/>qua, quæ in fi&longs;tulas incidit, & ex alio ligno facta e&longs;t, tota teres. </s> | <s id="N1334A">Cuiu&longs;que <expan abbr="aũt">aut</expan> pili &longs;uperior pars, quæ in foraminibus tignorum tran&longs;­<lb/>uer&longs;ariorum continetur, quadrangula e&longs;t, & cra&longs;&longs;a atque lata &longs;emipedem: reli<lb/>qua, quæ in fi&longs;tulas incidit, & ex alio ligno facta e&longs;t, tota teres. </s> |
| <s id="N13355">Horum <expan abbr="triũ">trium</expan> <lb/>&longs;iphonum qui&longs;que ex duabus continentibus fi&longs;tulis, ad tigna putei affixis, <expan abbr="cõ">com<lb/>ponitur</expan>. </s> | <s id="N13355">Horum <expan abbr="triũ">trium</expan> <lb/>&longs;iphonum qui&longs;que ex duabus continentibus fi&longs;tulis, ad tigna putei affixis, <expan abbr="cõ">com<lb/>ponitur</expan>. </s> |
| <s id="N13364">Verùm hæc machina altius aquas haurit, utpote ad pedes quatuor <lb/>& uiginti. </s> | <s id="N13364">Verùm hæc machina altius aquas haurit, utpote ad pedes quatuor <lb/>& uiginti. </s> |
| <s id="N13369">Si foramina fi&longs;tularum magna &longs;unt duo tantum modo &longs;iphones <lb/>fiunt: &longs;i paruæ, tres: ut utroque modo machina oneri par e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s> | <s id="N13369">Si foramina fi&longs;tularum magna &longs;unt duo tantum modo &longs;iphones <lb/>fiunt: &longs;i paruæ, tres: ut utroque modo machina oneri par e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s> |
| <s id="N1336E">Idem de <lb/>cæteris machinis earumque fi&longs;tulis &longs;entiendum e&longs;t. </s> | <s id="N1336E">Idem de <lb/>cæteris machinis earumque fi&longs;tulis &longs;entiendum e&longs;t. </s> |
| <s id="N13373">Quoniam uerò hi &longs;ipho­<lb/>nes ex duabus fi&longs;tulis con&longs;tant, pyxis ferrea, ut <expan abbr="etiã">etiam</expan> prius dixi, cui e&longs;t foricu­<lb/>la ferrea, non includitur in trunco, &longs;ed in q&longs;tula inferiore: & quidem ea par <lb/>te, qua ad &longs;uperiorem adnectitur: atque ita pili pars teres &longs;uperioris tantum­<lb/>modo fi&longs;tulæ longitudinem habet. </s> | <s id="N13373">Quoniam uerò hi &longs;ipho­<lb/>nes ex duabus fi&longs;tulis con&longs;tant, pyxis ferrea, ut <expan abbr="etiã">etiam</expan> prius dixi, cui e&longs;t foricu­<lb/>la ferrea, non includitur in trunco, &longs;ed in qae&longs;tula inferiore: & quidem ea par <lb/>te, qua ad &longs;uperiorem adnectitur: atque ita pili pars teres &longs;uperioris tantum­<lb/>modo fi&longs;tulæ longitudinem habet. </s> |
| <s id="N13382">Sed hanc rem mox planius explicabo.</s> | <s id="N13382">Sed hanc rem mox planius explicabo.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N13385" type="caption"> | <p id="N13385" type="caption"> |
| <s id="N13387">P<emph type="italics"/>ili dens<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>uculæ dentes<emph.end type="italics"/> B. P<emph type="italics"/>ili pars &longs;uperior quadran/ <lb/>gula<emph.end type="italics"/> C. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem pars inferior teres<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer­<lb/>&longs;aria<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>iftulæ<emph.end type="italics"/> F. E<emph type="italics"/>ius apertura<emph.end type="italics"/> G. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> H.</s> | <s id="N13387">P<emph type="italics"/>ili dens<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>uculæ dentes<emph.end type="italics"/> B. P<emph type="italics"/>ili pars &longs;uperior quadran/ <lb/>gula<emph.end type="italics"/> C. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem pars inferior teres<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer­<lb/>&longs;aria<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>istulæ<emph.end type="italics"/> F. E<emph type="italics"/>ius apertura<emph.end type="italics"/> G. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> H.</s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="141" xlink:href="001/01/151.jpg"/> | <pb pagenum="141" xlink:href="001/01/151.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.151.1.jpg" xlink:href="001/01/151/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.151.1.jpg" xlink:href="001/01/151/1.jpg"/> |
| <p id="N133C7" type="main"> | <p id="N133C7" type="main"> |
| <s id="N133C9">Sexta &longs;iphonum forma pror&longs;us eadem e&longs;&longs;et quæ quinta, ni&longs;i pro &longs;ucula <lb/>axem haberet, eamque non homines uer&longs;arent, &longs;ed rota, quam <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> impe­<lb/>tus, eius pinnas percutiens circumagit: qui quia longè &longs;uperat uires huma­<lb/>nas hæc machina aquas ex puteo amplius <expan abbr="centũ">centum</expan> pedes alto orbiculis per fi­<pb pagenum="142" xlink:href="001/01/152.jpg"/>&longs;tulas haurit. </s> | <s id="N133C9">Sexta &longs;iphonum forma pror&longs;us eadem e&longs;&longs;et quæ quinta, ni&longs;i pro &longs;ucula <lb/>axem haberet, eamque non homines uer&longs;arent, &longs;ed rota, quam <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> impe­<lb/>tus, eius pinnas percutiens circumagit: qui quia longè &longs;uperat uires huma­<lb/>nas hæc machina aquas ex puteo amplius <expan abbr="centũ">centum</expan> pedes alto orbiculis per fi­<pb pagenum="142" xlink:href="001/01/152.jpg"/>&longs;tulas haurit. </s> |
| <s id="N133DF">Infima <expan abbr="aũt">aunt</expan> non modo huius &longs;iphonis, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> infimæ fi­<lb/>&longs;tulæ pars, ne re&longs;egmina <expan abbr="lignorũ">lignorum</expan>, uel aliud <expan abbr="quiddã">quiddam</expan>, in &longs;e trahens &longs;orbeat, ple <lb/>runque includi &longs;olet in corbe cra&longs;sis uiminibus contexta, & in lacuna po&longs;ita.</s> | <s id="N133DF">Infima <expan abbr="aũt">aut</expan> non modo huius &longs;iphonis, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> infimæ fi­<lb/>&longs;tulæ pars, ne re&longs;egmina <expan abbr="lignorũ">lignorum</expan>, uel aliud <expan abbr="quiddã">quiddam</expan>, in &longs;e trahens &longs;orbeat, ple <lb/>runque includi &longs;olet in corbe cra&longs;sis uiminibus contexta, & in lacuna po&longs;ita.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N133FA" type="caption"> | <p id="N133FA" type="caption"> |
| <s id="N133FC">R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>runcus cui in&longs;ictit in fima fi&longs;tula<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>orbis circundans truncum<emph.end type="italics"/> D.</s> | <s id="N133FC">R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>runcus cui infictit in fima fi&longs;tula<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>orbis circundans truncum<emph.end type="italics"/> D.</s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.001.01.152.1.jpg" xlink:href="001/01/152/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.152.1.jpg" xlink:href="001/01/152/1.jpg"/> |
| <pb pagenum="143" xlink:href="001/01/153.jpg"/> | <pb pagenum="143" xlink:href="001/01/153.jpg"/> |
| |
| <s id="N13532">Quot uerò &longs;unt &longs;iphones, <lb/>tot &longs;unt axiculi, tot chelæ, tot utriu&longs;que generis pila. </s> | <s id="N13532">Quot uerò &longs;unt &longs;iphones, <lb/>tot &longs;unt axiculi, tot chelæ, tot utriu&longs;que generis pila. </s> |
| <s id="N13537">Sed &longs;i tres fuerint &longs;ipho­<lb/>nes duo tantummodo lacu&longs;culi &longs;unt, quòd lacuna putei & canalis cuniculi <lb/>in duorum locum &longs;uccedant. </s> | <s id="N13537">Sed &longs;i tres fuerint &longs;ipho­<lb/>nes duo tantummodo lacu&longs;culi &longs;unt, quòd lacuna putei & canalis cuniculi <lb/>in duorum locum &longs;uccedant. </s> |
| <s id="N1353E">Hæc autem machina &longs;ic aquas ex puteo hau­<lb/>rit: rota uer&longs;ata primum pilum attollit: id &longs;ubleuat primas chelas: atque ita eti­<lb/>am &longs;ecundum pilum latum & primum teres. </s> | <s id="N1353E">Hæc autem machina &longs;ic aquas ex puteo hau­<lb/>rit: rota uer&longs;ata primum pilum attollit: id &longs;ubleuat primas chelas: atque ita eti­<lb/>am &longs;ecundum pilum latum & primum teres. </s> |
| <s id="N13545">Deinde &longs;ecundu latum &longs;ecun­<lb/>das chelas, & &longs;ic tertium pilum latum et &longs;ecundum teres: tum tertium pilum <lb/>latum tertias chelas & tertium pilum teres. </s> | <s id="N13545">Deinde &longs;ecundum latum &longs;ecun­<lb/>das chelas, & &longs;ic tertium pilum latum et &longs;ecundum teres: tum tertium pilum <lb/>latum tertias chelas & tertium pilum teres. </s> |
| <s id="N1354C">Nam ex harum chelarum clauo <lb/>ferreo nullum pilum <expan abbr="latũ">latum</expan> pendet, quod nulla in re ultimo &longs;iphoni u&longs;ui e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;sit. </s> | <s id="N1354C">Nam ex harum chelarum clauo <lb/>ferreo nullum pilum <expan abbr="latũ">latum</expan> pendet, quod nulla in re ultimo &longs;iphoni u&longs;ui e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;sit. </s> |
| <s id="N13557">Contra uerò cùm primum latum decidit, quæque chelæ delabuntur, <lb/>quodque pilum latum, quodque teres. </s> | <s id="N13557">Contra uerò cùm primum latum decidit, quæque chelæ delabuntur, <lb/>quodque pilum latum, quodque teres. </s> |
| <s id="N1355C">Atque i&longs;ta ratione uno eodemque tempo­<lb/>re aqua in lacu&longs;culos infunditur & ex ei&longs;dem exhauritur: ex lacuna uerò pu <lb/>tei &longs;olum exhauritur, in canalem cuniculi tantum infunditur. </s> | <s id="N1355C">Atque i&longs;ta ratione uno eodemque tempo­<lb/>re aqua in lacu&longs;culos infunditur & ex ei&longs;dem exhauritur: ex lacuna uerò pu <lb/>tei &longs;olum exhauritur, in canalem cuniculi tantum infunditur. </s> |
| |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="147" xlink:href="001/01/157.jpg"/> | <pb pagenum="147" xlink:href="001/01/157.jpg"/> |
| <p id="N1367C" type="caption"> | <p id="N1367C" type="caption"> |
| <s id="N1367E">A<emph type="italics"/>xis &longs;uperior<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota cuius pinnas riui impetus percutit<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympauum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>lter axis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is conctat<emph.end type="italics"/> E. <lb/>F<emph type="italics"/>errum teres & curuatum<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>iphonum ordines<emph.end type="italics"/> G.</s> | <s id="N1367E">A<emph type="italics"/>xis &longs;uperior<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota cuius pinnas riui impetus percutit<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>lter axis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is constat<emph.end type="italics"/> E. <lb/>F<emph type="italics"/>errum teres & curuatum<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>iphonum ordines<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.001.01.157.1.jpg" xlink:href="001/01/157/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.157.1.jpg" xlink:href="001/01/157/1.jpg"/> |
| <pb pagenum="148" xlink:href="001/01/158.jpg"/> | <pb pagenum="148" xlink:href="001/01/158.jpg"/> |
| |
| <s id="N137FA">Hic cùm ferè trabem contingit, quia &longs;i <lb/>gnum dat aquas ex lacuna pilis per fi&longs;tulas e&longs;&longs;e exhau&longs;tas, machinæ præfe­<lb/>ctus riui canales occludit, rotamque &longs;i&longs;tit: cùm ferme terram, quæ e&longs;t ad oris <lb/>putei latus, attingit, quia &longs;ignificat lacunam e&longs;&longs;e aquis, quæ in eam rur&longs;us <expan abbr="cõfluxerunt">con<lb/>fluxerunt</expan> | <s id="N137FA">Hic cùm ferè trabem contingit, quia &longs;i <lb/>gnum dat aquas ex lacuna pilis per fi&longs;tulas e&longs;&longs;e exhau&longs;tas, machinæ præfe­<lb/>ctus riui canales occludit, rotamque &longs;i&longs;tit: cùm ferme terram, quæ e&longs;t ad oris <lb/>putei latus, attingit, quia &longs;ignificat lacunam e&longs;&longs;e aquis, quæ in eam rur&longs;us <expan abbr="cõfluxerunt">con<lb/>fluxerunt</expan> |
| , repletam (aquæ enim attollunt a&longs;&longs;erem, atque ita lapis & funem & <lb/>filum ferreum retrahit) idem præfectus canales recludit: quare aquæ riui ite <lb/>rum percutientes rotæ pinnas uer&longs;ant machinam. </s> | , repletam (aquæ enim attollunt a&longs;&longs;erem, atque ita lapis & funem & <lb/>filum ferreum retrahit) idem præfectus canales recludit: quare aquæ riui ite <lb/>rum percutientes rotæ pinnas uer&longs;ant machinam. </s> |
| <s id="N1380D">Quoniam uerò operarij <lb/>plerunque anniuer&longs;arijs diebus fe&longs;tis non laborant, & profe&longs;tis non &longs;emper <lb/>prope machinam, atque ea, &longs;i res hoc po&longs;tulat, continenter trahit aquas, tinti­<lb/>nabuli &longs;onus a&longs;siduè auditus declarat machinam hanc æquè ac primam in­<lb/>tegram & nulla re <expan abbr="impeditã">impeditam</expan> uer&longs;ari: id ex axiculo ligneo, quem <expan abbr="cõtinent">continent</expan> tra<lb/>bes, quæ &longs;unt &longs;upra <expan abbr="puteũ">puteum</expan>, funiculo appen&longs;um e&longs;t. </s> | <s id="N1380D">Quoniam uerò operarij <lb/>plerunque anniuer&longs;arijs diebus fe&longs;tis non laborant, & profe&longs;tis non &longs;emper <lb/>prope machinam, atque ea, &longs;i res hoc po&longs;tulat, continenter trahit aquas, tinti­<lb/>nabuli &longs;onus a&longs;siduè auditus declarat machinam hanc æquè ac primam in­<lb/>tegram & nulla re <expan abbr="impeditã">impeditam</expan> uer&longs;ari: id ex axiculo ligneo, quem <expan abbr="cõtinent">continent</expan> tra<lb/>bes, quæ &longs;unt &longs;upra <expan abbr="puteũ">puteum</expan>, funiculo appen&longs;um e&longs;t. </s> |
| <s id="N13826">Alter uerò funiculus lon <lb/>gus, cuius &longs;uperius caput ad axiculum religatum e&longs;t, demittitur in puteum: <lb/>inferiori eius capiti alligatum e&longs;t lignum: quod quoties axis manus percu­<lb/>tiunt, toties tintinabulum <expan abbr="cõmotum">commotum</expan> &longs;onitum reddit. </s> | <s id="N13826">Alter uerò funiculus lo <lb/>gus, cuius &longs;uperius caput ad axiculum religatum e&longs;t, demittitur in puteum: <lb/>inferiori eius capiti alligatum e&longs;t lignum: quod quoties axis manus percu­<lb/>tiunt, toties tintinabulum <expan abbr="cõmotum">commotum</expan> &longs;onitum reddit. </s> |
| <s id="N13833">Tertia <expan abbr="aũt">aunt</expan> i&longs;tius ge­<lb/>neris machina tunc utuntur metallici, cùm nullus riuus, qui uer&longs;et rotam, de <lb/>duci pote&longs;t: cuius hæc e&longs;t fabrica. </s> | <s id="N13833">Tertia <expan abbr="aũt">aut</expan> i&longs;tius ge­<lb/>neris machina tunc utuntur metallici, cùm nullus riuus, qui uer&longs;et rotam, de <lb/>duci pote&longs;t: cuius hæc e&longs;t fabrica. </s> |
| <s id="N1383E">Cauernam primò fodiunt: quam etiam ro <lb/>bu&longs;tis tignis & a&longs;&longs;eribus con&longs;truunt, ne latera ruinas edant, quæ <expan abbr="labefact&etilde;t">labefactent</expan> <lb/>machinam & homines lædant. </s> | <s id="N1383E">Cauernam primò fodiunt: quam etiam ro <lb/>bu&longs;tis tignis & a&longs;&longs;eribus con&longs;truunt, ne latera ruinas edant, quæ <expan abbr="labefact&etilde;t">labefactent</expan> <lb/>machinam & homines lædant. </s> |
| <s id="N13849">At &longs;uperiorem cauernæ partem contegunt <lb/>tignis: ut equi machinam trahentes per ea po&longs;sint incedere. </s> | <s id="N13849">At &longs;uperiorem cauernæ partem contegunt <lb/>tignis: ut equi machinam trahentes per ea po&longs;sint incedere. </s> |
| <s id="N1384E">Deinde <expan abbr="iterũ">iterum</expan> ti­<lb/>gna ad &longs;edecim, longa pedes quadraginta, lata & cra&longs;&longs;a pedem unum, fibu­<lb/>lis in &longs;ummo <expan abbr="cõiuncta">coniuncta</expan>, in imo diuaricata erigunt: eorumque &longs;ingulorum infe<lb/>riora capita in &longs;ingulorum tignorum humi &longs;tratorum formis includunt, & <lb/>tertio quodam connectunt: quo modo rur&longs;us fit area circuli &longs;peciem <expan abbr="hab&etilde;s">habens</expan>, <lb/>cuius linea dimetiens &longs;it <expan abbr="pedũ">pedum</expan> quinquaginta. </s> | <s id="N1384E">Deinde <expan abbr="iterũ">iterum</expan> ti­<lb/>gna ad &longs;edecim, longa pedes quadraginta, lata & cra&longs;&longs;a pedem unum, fibu­<lb/>lis in &longs;ummo <expan abbr="cõiuncta">coniuncta</expan>, in imo diuaricata erigunt: eorumque &longs;ingulorum infe<lb/>riora capita in &longs;ingulorum tignorum humi &longs;tratorum formis includunt, & <lb/>tertio quodam connectunt: quo modo rur&longs;us fit area circuli &longs;peciem <expan abbr="hab&etilde;s">habens</expan>, <lb/>cuius linea dimetiens &longs;it <expan abbr="pedũ">pedum</expan> quinquaginta. </s> |
| |
| <s id="N1393A">Ex eodem genere e&longs;t quarta machinæ &longs;pecies, quæ ita fit. </s> | <s id="N1393A">Ex eodem genere e&longs;t quarta machinæ &longs;pecies, quæ ita fit. </s> |
| <s id="N1393D">Duo tigna &longs;ta­<lb/>tuuntur, in quorum foraminib. </s> | <s id="N1393D">Duo tigna &longs;ta­<lb/>tuuntur, in quorum foraminib. </s> |
| <s id="N13942">&longs;uculæ capita uoluuntur: eam duo uel qua­<pb pagenum="153" xlink:href="001/01/163.jpg"/>tuor robu&longs;ti uiri circumagunt: unus enim uel duo trahunt uectes, unus uel <lb/>duo eo&longs;dem trudunt, atque ita illos iuuant. </s> | <s id="N13942">&longs;uculæ capita uoluuntur: eam duo uel qua­<pb pagenum="153" xlink:href="001/01/163.jpg"/>tuor robu&longs;ti uiri circumagunt: unus enim uel duo trahunt uectes, unus uel <lb/>duo eo&longs;dem trudunt, atque ita illos iuuant. </s> |
| <s id="N1394C">Vici&longs;&longs;im <expan abbr="aũt">aunt</expan> alij duo uel quatuor <lb/>in eorum <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uccedunt. </s> | <s id="N1394C">Vici&longs;&longs;im <expan abbr="aũt">aut</expan> alij duo uel quatuor <lb/>in eorum <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uccedunt. </s> |
| <s id="N13959">Sucula i&longs;tius machinæ, non aliter ac&longs;tratus <expan abbr="aliarũ">aliarum</expan> <lb/><expan abbr="machinarũ">machinarum</expan> axis, habet <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, in cuius item fibulis ferreis annuli catenæ <lb/>ductariæ inhærentes aquas pilis per fi&longs;tulas hauriunt, altitudine <expan abbr="pedũ">pedum</expan> octo <lb/>& quadraginta. </s> | <s id="N13959">Sucula i&longs;tius machinæ, non aliter ac&longs;tratus <expan abbr="aliarũ">aliarum</expan> <lb/><expan abbr="machinarũ">machinarum</expan> axis, habet <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, in cuius item fibulis ferreis annuli catenæ <lb/>ductariæ inhærentes aquas pilis per fi&longs;tulas hauriunt, altitudine <expan abbr="pedũ">pedum</expan> octo <lb/>& quadraginta. </s> |
| <s id="N13971">Altius enim eas extrahere <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;unt humanæ uires, quòd <lb/>labor ille maximus non homines modo, &longs;ed etiam equos defatiget. </s> | <s id="N13971">Altius enim eas extrahere <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;unt humanæ uires, quòd <lb/>labor ille maximus non homines modo, &longs;ed etiam equos defatiget. </s> |
| <s id="N1397A">Nam &longs;o<lb/>la aqua rotam, cui e&longs;t eiu&longs;modi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, continenter pote&longs;t impellere: plu­<lb/>res etiam i&longs;tius generis machinæ, ut proximæ, unius uenæ <expan abbr="fodi&etilde;dæ">fodiendæ</expan> gratia, <lb/>&longs;ed alia alio in loco profundiore &longs;olent con&longs;trui.</s> | <s id="N1397A">Nam &longs;o<lb/>la aqua rotam, cui e&longs;t eiu&longs;modi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, continenter pote&longs;t impellere: plu­<lb/>res etiam i&longs;tius generis machinæ, ut proximæ, unius uenæ <expan abbr="fodi&etilde;dæ">fodiendæ</expan> gratia, <lb/>&longs;ed alia alio in loco profundiore &longs;olent con&longs;trui.</s> |
| |
| <p id="N139B3" type="main"> | <p id="N139B3" type="main"> |
| <s id="N139B5">Quinta machina partim tertiæ &longs;imilis e&longs;t, partim quartæ. </s> | <s id="N139B5">Quinta machina partim tertiæ &longs;imilis e&longs;t, partim quartæ. </s> |
| <s id="N139B8">Nam à uiris ro­<lb/>bu&longs;tis ut hæc circumagitur: ut illa duos habet axes, quanque utrunque <expan abbr="&longs;tratũ">&longs;tratum</expan>, <lb/>& tria tympana utriu&longs;que axis codaces &longs;ic in <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> armillis inclu&longs;i &longs;unt, ut <lb/>exilirene <expan abbr="queãt">queant</expan>. </s> | <s id="N139B8">Nam à uiris ro­<lb/>bu&longs;tis ut hæc circumagitur: ut illa duos habet axes, quanque utrunque <expan abbr="&longs;tratũ">&longs;tratum</expan>, <lb/>& tria tympana utriu&longs;que axis codaces &longs;ic in <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> armillis inclu&longs;i &longs;unt, ut <lb/>exilirene <expan abbr="queãt">queant</expan>. </s> |
| <s id="N139CD">Inferiori <expan abbr="aũt">aunt</expan> axi altera parte &longs;unt uectes, altera <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> den <lb/>tatum: &longs;uperiori altera tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altera id, in quo fi­<lb/>bulæ ferreæ &longs;unt infixæ: quibus annuli catenæ ductariæ &longs;imiliter inhæren­<lb/>tes aquas pilis per fi&longs;tulas eadem altitudine hauriunt. </s> | <s id="N139CD">Inferiori <expan abbr="aũt">aut</expan> axi altera parte &longs;unt uectes, altera <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> den<lb/>tatum: &longs;uperiori altera tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altera id, in quo fi­<lb/>bulæ ferreæ &longs;unt infixæ: quibus annuli catenæ ductariæ &longs;imiliter inhæren­<lb/>tes aquas pilis per fi&longs;tulas eadem altitudine hauriunt. </s> |
| <s id="N139DE">Hanc machinam uo­<lb/>lubilem duo uirorum paria uici&longs;&longs;im uer&longs;ant: alterum &longs;tans laborat, alterum <pb pagenum="154" xlink:href="001/01/164.jpg"/>feriatum &longs;edet: dum munus uoluendi exercent, unus uectes trahit, alter tru­<lb/>dit, tympana ad machinam facilius circumagendam adiuuant.</s> | <s id="N139DE">Hanc machinam uo­<lb/>lubilem duo uirorum paria uici&longs;&longs;im uer&longs;ant: alterum &longs;tans laborat, alterum <pb pagenum="154" xlink:href="001/01/164.jpg"/>feriatum &longs;edet: dum munus uoluendi exercent, unus uectes trahit, alter tru­<lb/>dit, tympana ad machinam facilius circumagendam adiuuant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N139EA" type="caption"> | <p id="N139EA" type="caption"> |
| |
| <s id="N13B05">Id enim cum u&longs;u de <lb/>teritur facile reparari pote&longs;t. </s> | <s id="N13B05">Id enim cum u&longs;u de <lb/>teritur facile reparari pote&longs;t. </s> |
| <s id="N13B0A">Non longè præterea ab axis capite e&longs;t alterum <lb/>tympanum altum undique circum axem pedes duos, latum unum, huic har­<lb/>pago, quoties res po&longs;tulat, impactus machinam retinet: qui qualis &longs;it &longs;uprà <lb/>explicaui. </s> | <s id="N13B0A">Non longè præterea ab axis capite e&longs;t alterum <lb/>tympanum altum undique circum axem pedes duos, latum unum, huic har­<lb/>pago, quoties res po&longs;tulat, impactus machinam retinet: qui qualis &longs;it &longs;uprà <lb/>explicaui. </s> |
| <s id="N13B13">Ad axem infundibuli loco e&longs;t tabulatum aliquantum decliue, ha<lb/>bens in fronte uenæ latitudinem quindecim pedum, & totidem in tergo: in <lb/>cuius utraque parte palus e&longs;t robu&longs;tus, habens catenam ferream, cui grandis <lb/>e&longs;t uncus. </s> | <s id="N13B13">Ad axem infundibuli loco e&longs;t tabulatum aliquantum decliue, ha<lb/>bens in fronte uenæ latitudinem quindecim pedum, & totidem in tergo: in <lb/>cuius utraque parte palus e&longs;t robu&longs;tus, habens catenam ferream, cui grandis <lb/>e&longs;t uncus. </s> |
| <s id="N13B1C">Hanc <expan abbr="machinã">machinam</expan> quinque homines gnbernant: unus qui fores demit <lb/>tens o&longs;tia ca&longs;telli occludit, & eo&longs;dem ad &longs;uperiorem partem trahens reclu­<lb/>dit. </s> | <s id="N13B1C">Hanc <expan abbr="machinã">machinam</expan> quinque homines gubernant: unus qui fores demit<lb/>tens o&longs;tia ca&longs;telli occludit, & eo&longs;dem ad &longs;uperiorem partem trahens reclu­<lb/>dit. </s> |
| <s id="N13B27">Atque rector ille machinæ iuxta ca&longs;tellum in loculamento pen&longs;ili con&longs;i­<lb/>&longs;tit. </s> | <s id="N13B27">Atque rector ille machinæ iuxta ca&longs;tellum in loculamento pen&longs;ili con&longs;i­<lb/>&longs;tit. </s> |
| <s id="N13B2C">Itaque cum altera bulga iam ferè u&longs;que ad <expan abbr="tabulatũ">tabulatum</expan> decliue fuerit extracta. </s> | <s id="N13B2C">Itaque cum altera bulga iam ferè u&longs;que ad <expan abbr="tabulatũ">tabulatum</expan> decliue fuerit extracta. </s> |
| <s id="N13B33"><lb/>claudit o&longs;tium ut rota &longs;i&longs;tatur. </s> | <s id="N13B33"><lb/>claudit o&longs;tium ut rota &longs;i&longs;tatur. </s> |
| |
| <s id="N13B76">Sed eiu&longs;dem labo <lb/>ris &longs;ocius cernens bulgam aquis plenam ferme e&longs;&longs;e extractam, inclamat ma­<lb/>chinæ rectorem, eumque iubet o&longs;tium ca&longs;telli claudere, ut &longs;pacium effunden <lb/>di habere po&longs;sit. </s> | <s id="N13B76">Sed eiu&longs;dem labo <lb/>ris &longs;ocius cernens bulgam aquis plenam ferme e&longs;&longs;e extractam, inclamat ma­<lb/>chinæ rectorem, eumque iubet o&longs;tium ca&longs;telli claudere, ut &longs;pacium effunden <lb/>di habere po&longs;sit. </s> |
| <s id="N13B7F">Bulga effu&longs;a rector machinæ alterum ca&longs;telli <expan abbr="o&longs;tiũ">o&longs;tium</expan> primò <pb pagenum="157" xlink:href="001/01/167.jpg"/>aliquantum recludit, ut ea catenæ ductariæ pars cum bulga inani rur&longs;us in <lb/>puteum demittatur: deinde totum re&longs;erat. </s> | <s id="N13B7F">Bulga effu&longs;a rector machinæ alterum ca&longs;telli <expan abbr="o&longs;tiũ">o&longs;tium</expan> primò <pb pagenum="157" xlink:href="001/01/167.jpg"/>aliquantum recludit, ut ea catenæ ductariæ pars cum bulga inani rur&longs;us in <lb/>puteum demittatur: deinde totum re&longs;erat. </s> |
| <s id="N13B8D">Itaque cùm iam pars catenæ ad ta<lb/>bulatum tracta rur&longs;um circumuoluta, tympano etiam ip&longs;a demi&longs;&longs;a fuerit in <lb/>puteum, extrahit uncum alterius harpagonis grandem, qui eum annulo ca­<lb/>tenæ implicauit. </s> | <s id="N13B8D">Itaque cùm iam pars catenæ ad ta<lb/>bulatum tracta rur&longs;um circumuoluta, tympano etiam ip&longs;a demi&longs;&longs;a fuerit in <lb/>puteum, extrahit uncum alterius harpagonis grandem, qui eum annulo ca­<lb/>tenæ implicauit. </s> |
| <s id="N13B96">At quintus iuxta lacunam in fo&longs;&longs;a quadam latente <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>: <lb/>ne, &longs;i contingat ut annnlo dirupto pars catenæ aut aliud quiddam decidat, <lb/>lædatur: is batillo ligneo & bulgam regit et aquas in eam ingerit, &longs;i &longs;ua &longs;pon<lb/>teip&longs;as non hau&longs;erit. </s> | <s id="N13B96">At quintus iuxta lacunam in fo&longs;&longs;a quadam latente <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>: <lb/>ne, &longs;i contingat ut annulo dirupto pars catenæ aut aliud quiddam decidat, <lb/>lædatur: is batillo ligneo & bulgam regit et aquas in eam ingerit, &longs;i &longs;ua &longs;pon<lb/>te ip&longs;as non hau&longs;erit. </s> |
| <s id="N13BA3">Quoniam uerò nuncin &longs;upremam cuiu&longs;que bulgæ par <lb/>tem in&longs;uunt circulum ferreum ut &longs;emper pateat, & in lacunam immi&longs;&longs;a per <lb/>&longs;e ip&longs;a hauriat aquas, non opus e&longs;t ullo bulgarum gubernatore. </s> | <s id="N13BA3">Quoniam uerò nuncin &longs;upremam cuiu&longs;que bulgæ par <lb/>tem in&longs;uunt circulum ferreum ut &longs;emper pateat, & in lacunam immi&longs;&longs;a per <lb/>&longs;e ip&longs;a hauriat aquas, non opus e&longs;t ullo bulgarum gubernatore. </s> |
| <s id="N13BAA">Præterea <lb/>quia his temporibus eorum, qui in tabulato con&longs;i&longs;tunt, alter bulgam effun­<lb/>dit, alter uectibus demi&longs;sis o&longs;tia ca&longs;telli occludit, aut &longs;ur&longs;um tractis re&longs;erat: <lb/>idem <expan abbr="uncũ">uncum</expan> alterius harpagonis grandem annulo catenæ &longs;olet inijcere: quo­<lb/>modo tres tantum in hac machina <expan abbr="reg&etilde;da">regenda</expan> operas dant. </s> | <s id="N13BAA">Præterea <lb/>quia his temporibus eorum, qui in tabulato con&longs;i&longs;tunt, alter bulgam effun­<lb/>dit, alter uectibus demi&longs;sis o&longs;tia ca&longs;telli occludit, aut &longs;ur&longs;um tractis re&longs;erat: <lb/>idem <expan abbr="uncũ">uncum</expan> alterius harpagonis grandem annulo catenæ &longs;olet inijcere: quo­<lb/>modo tres tantum in hac machina <expan abbr="reg&etilde;da">regenda</expan> operas dant. </s> |
| <s id="N13BBD">Quinetiam quia in­<lb/>terdum is, qui effundit bulgam, priorem harpagonei. </s> | <s id="N13BBD">Quinetiam quia in­<lb/>terdum is, qui effundit bulgam, priorem harpagonei. </s> |
| |
| <p id="N14021" type="main"> | <p id="N14021" type="main"> |
| <s id="N14023">Flabellorum uerò, quæ in formis &longs;uculæ uel axis inclu&longs;a <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> & lo­<lb/>culamentum in &longs;e continent, tria &longs;unt genera: unum fit ex tenuibus tabulis, <lb/>altis & latis prout altitudo & latitudo tympani uel loculamenti po&longs;tulat: al<lb/>terum ex tabulis æquè latis, &longs;ed humilibus, ad quas tenuia & longa populi <lb/>uel alterius arboris lentæ re&longs;egmina &longs;unt affixa: tertium ex tabulis proxi­<lb/>mis &longs;imilibus, ad quas alæ <expan abbr="an&longs;erũ">an&longs;erum</expan> duplicatæ uel triplicatæ &longs;unt affixæ. </s> | <s id="N14023">Flabellorum uerò, quæ in formis &longs;uculæ uel axis inclu&longs;a <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> & lo­<lb/>culamentum in &longs;e continent, tria &longs;unt genera: unum fit ex tenuibus tabulis, <lb/>altis & latis prout altitudo & latitudo tympani uel loculamenti po&longs;tulat: al<lb/>terum ex tabulis æquè latis, &longs;ed humilibus, ad quas tenuia & longa populi <lb/>uel alterius arboris lentæ re&longs;egmina &longs;unt affixa: tertium ex tabulis proxi­<lb/>mis &longs;imilibus, ad quas alæ <expan abbr="an&longs;erũ">an&longs;erum</expan> duplicatæ uel triplicatæ &longs;unt affixæ. </s> |
| <s id="N14038">Hoc <lb/>minus u&longs;itatum e&longs;t quàm &longs;ecundum: quod rur&longs;us minus quàm primum. </s> | <s id="N14038">Hoc <lb/>minus u&longs;itatum e&longs;t quàm &longs;ecundum: quod rur&longs;us minus quàm primum. </s> |
| <s id="N1403D">In <lb/><expan abbr="cludũtur">cluduntur</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> flabellorum tabulæ in quadrangulis &longs;uculæ uel axis partibus.</s> | <s id="N1403D">In<lb/><expan abbr="cludũtur">cluduntur</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> flabellorum tabulæ in quadrangulis &longs;uculæ uel axis partibus.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N14049" type="caption"> | <p id="N14049" type="caption"> |
| <s id="N1404B">P<emph type="italics"/>rimum flabellorum genus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>S<emph type="italics"/>uculæ pars quadrangula<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem rotunda<emph.end type="italics"/> E. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> F.</s> | <s id="N1404B">P<emph type="italics"/>rimum flabellorum genus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>S<emph type="italics"/>uculæ pars quadrangula<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem rotunda<emph.end type="italics"/> E. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> F.</s> |
| |
| <pb pagenum="167" xlink:href="001/01/177.jpg"/> | <pb pagenum="167" xlink:href="001/01/177.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.177.1.jpg" xlink:href="001/01/177/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.177.1.jpg" xlink:href="001/01/177/1.jpg"/> |
| <p id="N14135" type="main"> | <p id="N14135" type="main"> |
| <s id="N14137">Sin halitus graues follibus è cuniculis hauriendi fuerint, <expan abbr="plerũque">plerunque</expan> tres du­<lb/>plicati uel triplicati, naribus carentes & priore parte clau&longs;i, in &longs;edilibus col­<lb/>locantur: quos operarius non aliter pedibus calcando <expan abbr="cõprimit">comprimit</expan>, ac cos qui <lb/>in templis &longs;unt ad organa, quæ uarios & dulces &longs;onos edunt. </s> | <s id="N14137">Sin halitus graues follibus è cuniculis hauriendi fuerint, <expan abbr="plerũque">plerunque</expan> tres du­<lb/>plicati uel triplicati, naribus carentes & priore parte clau&longs;i, in &longs;edilibus col­<lb/>locantur: quos operarius non aliter pedibus calcando <expan abbr="cõprimit">comprimit</expan>, ac eos qui <lb/>in templis &longs;unt ad organa, quæ uarios & dulces &longs;onos edunt. </s> |
| <s id="N14148">Follium <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>qui&longs;que graues i&longs;tos halitus inferioris tabulati foramine &longs;piritali per canalem <lb/>longum tractos foramine tabulati &longs;uperioris expirat uel in aerem liberum, <lb/>uel in aliquem puteum, uel in fo&longs;&longs;am quampiam latentem. </s> | <s id="N14148">Follium <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>qui&longs;que graues i&longs;tos halitus inferioris tabulati foramine &longs;piritali per canalem <lb/>longum tractos foramine tabulati &longs;uperioris expirat uel in aerem liberum, <lb/>uel in aliquem puteum, uel in fo&longs;&longs;am quampiam latentem. </s> |
| <s id="N14155">Hoc foramen fo <lb/>riculam habet, quam flatus noxius toties aperit, quoties exit. </s> | <s id="N14155">Hoc foramen fo <lb/>riculam habet, quam flatus noxius toties aperit, quoties exit. </s> |
| <s id="N1415A">Quoniam ue­<lb/>rò aerem follibus tractum alius continenter &longs;ub&longs;equitur, non grauis modo <lb/>extrahitur ex cuniculo mille & ducentos pedes longo, aut etiam longiore, <lb/>&longs;ed &longs;alubris naturaliter ip&longs;um <expan abbr="cõ&longs;equens">con&longs;equens</expan> ii. </s> | <s id="N1415A">Quoniam ue­<lb/>rò aerem follibus tractum alius continenter &longs;ub&longs;equitur, non grauis modo <lb/>extrahitur ex cuniculo mille & ducentos pedes longo, aut etiam longiore, <lb/>&longs;ed &longs;alubris naturaliter ip&longs;um <expan abbr="cõ&longs;equens">con&longs;equens</expan> ii. </s> |
| |
| <s id="N141AF">Cæteris machina &longs;imilis e&longs;t proximæ: <lb/>hic etiam follium nares in canalibus longis collocatæ, flatum in puteum uel <lb/>cuniculum in&longs;pirant.</s> | <s id="N141AF">Cæteris machina &longs;imilis e&longs;t proximæ: <lb/>hic etiam follium nares in canalibus longis collocatæ, flatum in puteum uel <lb/>cuniculum in&longs;pirant.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N141B6" type="caption"> | <p id="N141B6" type="caption"> |
| <s id="N141B8">M<emph type="italics"/>achina primo de&longs;cripta<emph.end type="italics"/> A. <lb/>O<emph type="italics"/>perarius i&longs;te pedibus caleans &longs;olles comprimit<emph.end type="italics"/> B. <lb/>F<emph type="italics"/>olles naribus carentes<emph.end type="italics"/> C. <lb/>F<emph type="italics"/>oramen quo graues halitus &longs;iue flatus expirant<emph.end type="italics"/> D. <lb/>C<emph type="italics"/>anales longi<emph.end type="italics"/> E. C<emph type="italics"/>uniculus<emph.end type="italics"/> F. <lb/>M<emph type="italics"/>achina &longs;ecundo de&longs;cripta<emph.end type="italics"/> G. <lb/>O<emph type="italics"/>rbis ligneus<emph.end type="italics"/> H. E<emph type="italics"/>ius gradus<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>laustra<emph.end type="italics"/> K. <lb/>E<emph type="italics"/>iu&longs;dem orbis foramen<emph.end type="italics"/> L. T<emph type="italics"/>rudes<emph.end type="italics"/> M. <lb/>M<emph type="italics"/>achina tertio de&longs;cripta<emph.end type="italics"/> N. <lb/>A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> O. E<emph type="italics"/>ius tympanum dentatum<emph.end type="italics"/> P. <lb/>A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> | <s id="N141B8">M<emph type="italics"/>achina primo de&longs;cripta<emph.end type="italics"/> A. <lb/>O<emph type="italics"/>perarius i&longs;te pedibus calcans folles comprimit<emph.end type="italics"/> B. <lb/>F<emph type="italics"/>olles naribus carentes<emph.end type="italics"/> C. <lb/>F<emph type="italics"/>oramen quo graues halitus &longs;iue flatus expirant<emph.end type="italics"/> D. <lb/>C<emph type="italics"/>anales longi<emph.end type="italics"/> E. C<emph type="italics"/>uniculus<emph.end type="italics"/> F. <lb/>M<emph type="italics"/>achina &longs;ecundo de&longs;cripta<emph.end type="italics"/> G. <lb/>O<emph type="italics"/>rbis ligneus<emph.end type="italics"/> H. E<emph type="italics"/>ius gradus<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>laustra<emph.end type="italics"/> K. <lb/>E<emph type="italics"/>iu&longs;dem orbis foramen<emph.end type="italics"/> L. T<emph type="italics"/>rudes<emph.end type="italics"/> M. <lb/>M<emph type="italics"/>achina tertio de&longs;cripta<emph.end type="italics"/> N. <lb/>A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> O. E<emph type="italics"/>ius tympanum dentatum<emph.end type="italics"/> P. <lb/>A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> |
| Q. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tympanum, quod ex fu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> R.</s> | Q. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tympanum, quod ex fu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> R.</s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="169" xlink:href="001/01/179.jpg"/> | <pb pagenum="169" xlink:href="001/01/179.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.179.1.jpg" xlink:href="001/01/179/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.179.1.jpg" xlink:href="001/01/179/1.jpg"/> |
| <p id="N14240" type="main"> | <p id="N14240" type="main"> |
| <s id="N14242">Vt <expan abbr="aũt">aunt</expan> hæc proxima machina grauiorem aerem putei & cuniculi emen­<lb/>dare pote&longs;t, ita etiam uetus ratio <expan abbr="euentillãdi">euentillandi</expan> a&longs;&longs;iduo linteorum iactatu, <expan abbr="quã">quam</expan><pb pagenum="170" xlink:href="001/01/180.jpg"/>explicauit Plinius.</s> | <s id="N14242">Vt <expan abbr="aũt">aut</expan> hæc proxima machina grauiorem aerem putei & cuniculi emen­<lb/>dare pote&longs;t, ita etiam uetus ratio <expan abbr="euentillãdi">euentillandi</expan> a&longs;&longs;iduo linteorum iactatu, <expan abbr="quã">quam </expan><pb pagenum="170" xlink:href="001/01/180.jpg"/>explicauit Plinius.</s> |
| <s id="N14257">Aer enim non tantum ip&longs;a putei altitudine, cuius rei ille <lb/>mentionem facit, fit grauior, &longs;ed etiam cuniculi longitudine.</s> | <s id="N14257">Aer enim non tantum ip&longs;a putei altitudine, cuius rei ille <lb/>mentionem facit, fit grauior, &longs;ed etiam cuniculi longitudine.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N1425C" type="caption"> | <p id="N1425C" type="caption"> |
| |
| <p id="N142DF" type="main"> | <p id="N142DF" type="main"> |
| <s id="N142E1">Re&longs;tat de malis & morbis metallicorum ac de modis quibus &longs;ibi ab ip&longs;is <lb/>cauere po&longs;&longs;unt: nam &longs;emper maiorem rationem ualetudinis &longs;u&longs;tentandæ, <lb/>quàm lucri faciendi habere conuenit, ut liberè munerib. </s> | <s id="N142E1">Re&longs;tat de malis & morbis metallicorum ac de modis quibus &longs;ibi ab ip&longs;is <lb/>cauere po&longs;&longs;unt: nam &longs;emper maiorem rationem ualetudinis &longs;u&longs;tentandæ, <lb/>quàm lucri faciendi habere conuenit, ut liberè munerib. </s> |
| <s id="N142E8">corporis fungi po&longs; <lb/>&longs;imus. </s> | <s id="N142E8">corporis fungi po&longs; <lb/>&longs;imus. </s> |
| <s id="N142ED">Eorum <expan abbr="aũt">aunt</expan> malorum alia affligunt artus, alia lædunt pulmones, par­<lb/>tim oculos, quæ dam denique homines interimunt. </s> | <s id="N142ED">Eorum <expan abbr="aũt">aut</expan> malorum alia affligunt artus, alia lædunt pulmones, par­<lb/>tim oculos, quæ dam denique homines interimunt. </s> |
| <s id="N142F6">Aqua in quibus puteis <lb/>ine&longs;t multa & frigidior crura uitiare &longs;olet: etenim frigus e&longs;t <expan abbr="inimicũ">inimicum</expan> neruis. </s> | <s id="N142F6">Aqua in quibus puteis <lb/>ine&longs;t multa & frigidior crura uitiare &longs;olet: etenim frigus e&longs;t <expan abbr="inimicũ">inimicum</expan> neruis. </s> |
| <s id="N142FF"><lb/>Sed fo&longs;&longs;ores ad eam rem &longs;atis altos perones &longs;ibi comparent, qui crura tuean <lb/>tur ab aquarum frigore: cui <expan abbr="cõ&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> qui non paruerit, is magno afficietur <expan abbr="in­cõmodo">in­<lb/>commodo</expan> ualetudinis: præ&longs;ertim cùm uixerit ad &longs;enectutem. </s> | <s id="N142FF"><lb/>Sed fo&longs;&longs;ores ad eam rem &longs;atis altos perones &longs;ibi comparent, qui crura tuean <lb/>tur ab aquarum frigore: cui <expan abbr="cõ&longs;ilio">con&longs;ilio</expan> qui non paruerit, is magno afficietur <expan abbr="in­cõmodo">in­<lb/>commodo</expan> ualetudinis: præ&longs;ertim cùm uixerit ad &longs;enectutem. </s> |
| <s id="N1430F">Contra uerò a­<lb/>liquæ fodinæ adeo &longs;iccæ &longs;unt, ut pror&longs;us aqua careant: quæ ariditas maius <lb/>etiam malum dat operarijs: &longs;iquidem puluis, qui cietur & agitatur fo&longs;sioni­<lb/>bus, penetrans in a&longs;peram u&longs;que arteriam & pulmones, parit difficultatem an <lb/>helitus & uitium, quod <foreign lang="el">a)_sqma</foreign> Græci nominant. </s> | <s id="N1430F">Contra uerò a­<lb/>liquæ fodinæ adeo &longs;iccæ &longs;unt, ut pror&longs;us aqua careant: quæ ariditas maius <lb/>etiam malum dat operarijs: &longs;iquidem puluis, qui cietur & agitatur fo&longs;sioni­<lb/>bus, penetrans in a&longs;peram u&longs;que arteriam & pulmones, parit difficultatem an <lb/>helitus & uitium, quod <foreign lang="el">a)_sqma</foreign> Græci nominant. </s> |
| |
| <s id="N14397">Homines etiam ex puteis &longs;calarum gradibus a&longs;cen­<lb/>dentes, ubi uirus incrementum &longs;ump&longs;erit, rur&longs;us in eos decidunt: quia ma­<lb/>nus non faciunt &longs;uum officium globo&longs;æque & rotundæ ip&longs;is uidentur e&longs;&longs;e, i­<lb/>temque pedes. </s> | <s id="N14397">Homines etiam ex puteis &longs;calarum gradibus a&longs;cen­<lb/>dentes, ubi uirus incrementum &longs;ump&longs;erit, rur&longs;us in eos decidunt: quia ma­<lb/>nus non faciunt &longs;uum officium globo&longs;æque & rotundæ ip&longs;is uidentur e&longs;&longs;e, i­<lb/>temque pedes. </s> |
| <s id="N143A0">Aut &longs;i bona fortuna parumper læ&longs;i ex his malis eua&longs;erint, palli <lb/>di &longs;unt & &longs;imiles mortuorum. </s> | <s id="N143A0">Aut &longs;i bona fortuna parumper læ&longs;i ex his malis eua&longs;erint, palli <lb/>di &longs;unt & &longs;imiles mortuorum. </s> |
| <s id="N143A5">Itaque tunc nemo in eam ip&longs;am fodinam uel in <lb/>proximas de&longs;cendat: aut &longs;i fuerit in eis, a&longs;cendat ocyus. </s> | <s id="N143A5">Itaque tunc nemo in eam ip&longs;am fodinam uel in <lb/>proximas de&longs;cendat: aut &longs;i fuerit in eis, a&longs;cendat ocyus. </s> |
| <s id="N143AA">Prouidi certè &longs;oler­<lb/>tesque fo&longs;&longs;ores die Veneris ad ue&longs;petam incendunt &longs;truem <expan abbr="lignorũ">lignorum</expan>: nec ante <pb pagenum="173" xlink:href="001/01/183.jpg"/>diem Lunæ rur&longs;us in puteos de&longs;cendunt, aut ingrediuntur in cuniculos. </s> | <s id="N143AA">Prouidi certè &longs;oler­<lb/>tesque fo&longs;&longs;ores die Veneris ad ue&longs;peram incendunt &longs;truem <expan abbr="lignorũ">lignorum</expan>: nec ante <pb pagenum="173" xlink:href="001/01/183.jpg"/>diem Lunæ rur&longs;us in puteos de&longs;cendunt, aut ingrediuntur in cuniculos. </s> |
| <s id="N143B8">In­<lb/>terea uis illa fumi uiro&longs;i euane&longs;cit. </s> | <s id="N143B8">In­<lb/>terea uis illa fumi uiro&longs;i euane&longs;cit. </s> |
| <s id="N143BD">E&longs;t etiam ubi ratio cum Orco habetur: <lb/>nam quidam loci metallici, licet rari &longs;int, &longs;ua &longs;ponte uirus gignunt, pe&longs;tilen­<lb/>temque auram exhalant: &longs;icut etiam quædam uenarum cauernæ, &longs;ed hæ &longs;æpi <lb/>us graues halitus in &longs;e continent. </s> | <s id="N143BD">E&longs;t etiam ubi ratio cum Orco habetur: <lb/>nam quidam loci metallici, licet rari &longs;int, &longs;ua &longs;ponte uirus gignunt, pe&longs;tilen­<lb/>temque auram exhalant: &longs;icut etiam quædam uenarum cauernæ, &longs;ed hæ &longs;æpi <lb/>us graues halitus in &longs;e continent. </s> |
| <s id="N143C6">Ad Planam Boemiæ oppidum &longs;unt non­<lb/>nulli &longs;pecus qui quibu&longs;dam anni temporibus halitum ex acidulis emittunt <lb/>lucernas re&longs;tinguentem, & fo&longs;&longs;ores, diutius in eis morantes, necantem. </s> | <s id="N143C6">Ad Planam Boemiæ oppidum &longs;unt non­<lb/>nulli &longs;pecus qui quibu&longs;dam anni temporibus halitum ex acidulis emittunt <lb/>lucernas re&longs;tinguentem, & fo&longs;&longs;ores, diutius in eis morantes, necantem. </s> |
| |
| <s id="N143E0">Verum Planæ con&longs;truunt fol <lb/>les, qui graues i&longs;tos halitus <expan abbr="hauri&etilde;tes">haurientes</expan> huic malo medentur, de quibus &longs;uprà <lb/>dixi. </s> | <s id="N143E0">Verum Planæ con&longs;truunt fol <lb/>les, qui graues i&longs;tos halitus <expan abbr="hauri&etilde;tes">haurientes</expan> huic malo medentur, de quibus &longs;uprà <lb/>dixi. </s> |
| <s id="N143EB">Quinetiam interdum operarij de &longs;calis in puteos delap&longs;i brachia, cru­<lb/>ra, ceruices frangunt, aut decidentes in lacunas &longs;uffocantur: plerunque uerò <lb/>in cau&longs;a e&longs;t negligentia præ&longs;idis: cuius e&longs;t proprium munus & &longs;calas ita ue­<lb/>hementer ad tigna affigere ut non abrumpantur, & lacunas, ad quas putei <lb/>pertinent, ita firmè a&longs;&longs;eribus contegere, ne ip&longs;is motis homines decidant in <lb/>aquas: quocirca præ&longs;es diligenter &longs;uum munus exequatur: tum ianua ca&longs;æ <lb/>non uergat in aquilonem, ne tempore hyberno &longs;calæ frigoribus congelent: <lb/>nam id ubi factum fuerit, manus frigore rigentes, uel lubricæ &longs;uum tenendi <lb/>officium facere non po&longs;&longs;unt: ip&longs;i etiam homines &longs;int prouidi, ne, &longs;i nihil ho­<lb/>rum fuerit, &longs;ua cadant incuria. </s> | <s id="N143EB">Quinetiam interdum operarij de &longs;calis in puteos delap&longs;i brachia, cru­<lb/>ra, ceruices frangunt, aut decidentes in lacunas &longs;uffocantur: plerunque uerò <lb/>in cau&longs;a e&longs;t negligentia præ&longs;idis: cuius e&longs;t proprium munus & &longs;calas ita ue­<lb/>hementer ad tigna affigere ut non abrumpantur, & lacunas, ad quas putei <lb/>pertinent, ita firmè a&longs;&longs;eribus contegere, ne ip&longs;is motis homines decidant in <lb/>aquas: quocirca præ&longs;es diligenter &longs;uum munus exequatur: tum ianua ca&longs;æ <lb/>non uergat in aquilonem, ne tempore hyberno &longs;calæ frigoribus congelent: <lb/>nam id ubi factum fuerit, manus frigore rigentes, uel lubricæ &longs;uum tenendi <lb/>officium facere non po&longs;&longs;unt: ip&longs;i etiam homines &longs;int prouidi, ne, &longs;i nihil ho­<lb/>rum fuerit, &longs;ua cadant incuria. </s> |
| <s id="N14400">Concidunt præterea montes, eaque ruina op­<lb/>pre&longs;si homines intereunt. </s> | <s id="N14400">Concidunt præterea montes, eaque ruina op­<lb/>pre&longs;si homines intereunt. </s> |
| <s id="N14405">Certè cum quondam Go&longs;clariæ Ramesbergum <lb/>de&longs;edi&longs;&longs;et, ruinis tot homines &longs;unt oppre&longs;&longs;i, ut uno die circiter quadringen­<lb/>tas fœminas uiris orbatas e&longs;&longs;e annales loquantur: et ab hinc annos undecim <lb/>Aldebergi &longs;uffo&longs;&longs;i montis pars re&longs;oluta re&longs;edit, & &longs;ex fo&longs;&longs;ores improui&longs;ò <lb/>oppre&longs;&longs;it: ab&longs;orbuit <expan abbr="etiã">etiam</expan> ca&longs;am atque unà matrem cum filiolo. </s> | <s id="N14405">Certè cum quondam Go&longs;elariæ Ramesbergum <lb/>de&longs;edi&longs;&longs;et, ruinis tot homines &longs;unt oppre&longs;&longs;i, ut uno die circiter quadringen­<lb/>tas fœminas uiris orbatas e&longs;&longs;e annales loquantur: et ab hinc annos undecim <lb/>Aldebergi &longs;uffo&longs;&longs;i montis pars re&longs;oluta re&longs;edit, & &longs;ex fo&longs;&longs;ores improui&longs;ò <lb/>oppre&longs;&longs;it: ab&longs;orbuit <expan abbr="etiã">etiam</expan> ca&longs;am atque unà matrem cum filiolo. </s> |
| <s id="N14414">Id <expan abbr="aũt">aunt</expan> plerunque<lb/>his accidit montibus, quibus uenæ &longs;unt cumulatæ. </s> | <s id="N14414">Id <expan abbr="aũt">aut</expan> plerunque <lb/>his accidit montibus, quibus uenæ &longs;unt cumulatæ. </s> |
| <s id="N1441D">Itaque fo&longs;&longs;ores <expan abbr="relinquãt">relinquant</expan> <lb/>fornices crebros montibus &longs;u&longs;tinendis, aut &longs;ub&longs;tructiones faciant. </s> | <s id="N1441D">Itaque fo&longs;&longs;ores <expan abbr="relinquãt">relinquant</expan> <lb/>fornices crebros montibus &longs;u&longs;tinendis, aut &longs;ub&longs;tructiones faciant. </s> |
| <s id="N14426">Saxum <lb/>quoque abruptum articulos atterit: quod ne fiat metallici &longs;tructuris nece&longs;&longs;a­<lb/>rijs puteos, cuniculos, fo&longs;&longs;as latentes fulcire debent. </s> | <s id="N14426">Saxum <lb/>quoque abruptum articulos atterit: quod ne fiat metallici &longs;tructuris nece&longs;&longs;a­<lb/>rijs puteos, cuniculos, fo&longs;&longs;as latentes fulcire debent. </s> |
| <s id="N1442D">At in no&longs;tris fodinis <lb/>non e&longs;t &longs;olifuga, quam Sardinia gignit. </s> | <s id="N1442D">At in no&longs;tris fodinis <lb/>non e&longs;t &longs;olifuga, quam Sardinia gignit. </s> |
| |
| <s id="N14509"><lb/>Hoc modo cum fumo euolant, altero cum recremento & cadmia <expan abbr="cõmi&longs;centur">commi&longs;cen<lb/>tur</expan> : quo domini operam perdunt, quam po&longs;uerunt in fornacibus atque cati­<lb/>nis præparandis, & eos nouas impen&longs;as in eiu&longs;modi recrementa & cæteras <lb/>res facere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> | <s id="N14509"><lb/>Hoc modo cum fumo euolant, altero cum recremento & cadmia <expan abbr="cõmi&longs;centur">commi&longs;cen<lb/>tur</expan> : quo domini operam perdunt, quam po&longs;uerunt in fornacibus atque cati­<lb/>nis præparandis, & eos nouas impen&longs;as in eiu&longs;modi recrementa & cæteras <lb/>res facere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s> |
| <s id="N14517">Verum metalla iam excocta experiri &longs;olemus, ut explo <lb/>ratum habere po&longs;&longs;imus quota <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio in&longs;it in centumpondio æris uel <lb/>plumbi: aut quotam auri particulam libra argenti in &longs;e contineat. </s> | <s id="N14517">Verum metalla iam excocta experiri &longs;olemus, ut explo <lb/>ratum habere po&longs;&longs;imus quota <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio in&longs;it in centumpondio æris uel <lb/>plumbi: aut quotam auri particulam libra argenti in &longs;e contineat. </s> |
| <s id="N14522">Et contrà <lb/>quotam æris uel plumbi portionem habeat <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> <expan abbr="centũpondium">centumpondium</expan>: aut quo <lb/>ta argenti particula &longs;it in auri libra: atque ex ea re conijcere licet, utiliter po&longs;&longs;it <lb/>necne metallum precio&longs;um à uili &longs;ecerni: quin etiam tale experimentum do <lb/>cet utrum nummi boni &longs;int an adulterini, manife&longs;toque deprehendit argen­<lb/>tum, &longs;i eius plus quàm fuerit iu&longs;tum, monetarij mi&longs;cuerint auro: aut æs, &longs;i ei­<lb/>us plus, quàm fas &longs;it, ijdem temperauerint cum auro uel argento: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> o­<lb/>mnium rationem quàm potero, diligenti&longs;simè explicabo. </s> | <s id="N14522">Et contrà <lb/>quotam æris uel plumbi portionem habeat <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> <expan abbr="centũpondium">centumpondium</expan>: aut quo <lb/>ta argenti particula &longs;it in auri libra: atque ex ea re conijcere licet, utiliter po&longs;&longs;it <lb/>necne metallum precio&longs;um à uili &longs;ecerni: quin etiam tale experimentum do <lb/>cet utrum nummi boni &longs;int an adulterini, manife&longs;toque deprehendit argen­<lb/>tum, &longs;i eius plus quàm fuerit iu&longs;tum, monetarij mi&longs;cuerint auro: aut æs, &longs;i ei­<lb/>us plus, quàm fas &longs;it, ijdem temperauerint cum auro uel argento: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> o­<lb/>mnium rationem quàm potero, diligenti&longs;simè explicabo. </s> |
| <s id="N1453F">Venarum <expan abbr="aũt">aunt</expan> <lb/>experimentum, quod &longs;olis metallicis utile e&longs;t, ab excoctione differt &longs;ola ma <lb/>teriæ paucitate: etenim <expan abbr="co&quetilde;do">coquendo</expan> paucam di&longs;cimus, utrum excoctio multæ <lb/>nobis lucrum dabit an damnum, ni&longs;i enim metallici &longs;tudio incumberent in <lb/>eam <expan abbr="experi&etilde;di">experiendi</expan> rationem, qua utuntur, ex uenis, ut iam dixi, metalla <expan abbr="interdũ">interdum</expan> <lb/>cum detrimento, interdum &longs;ine ullo emolumento excoquerent: nam expe­<lb/>riri uenas impen&longs;is admodum exiguis, excoquere <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> magnis po&longs;­<lb/>&longs;umus. </s> | <s id="N1453F">Venarum <expan abbr="aũt">aut</expan> <lb/>experimentum, quod &longs;olis metallicis utile e&longs;t, ab excoctione differt &longs;ola ma<lb/>teriæ paucitate: etenim <expan abbr="co&quetilde;do">coquendo</expan> paucam di&longs;cimus, utrum excoctio multæ <lb/>nobis lucrum dabit an damnum, ni&longs;i enim metallici &longs;tudio incumberent in <lb/>eam <expan abbr="experi&etilde;di">experiendi</expan> rationem, qua utuntur, ex uenis, ut iam dixi, metalla <expan abbr="interdũ">interdum</expan> <lb/>cum detrimento, interdum &longs;ine ullo emolumento excoquerent: nam expe­<lb/>riri uenas impen&longs;is admodum exiguis, excoquere <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> magnis po&longs;­<lb/>&longs;umus. </s> |
| <s id="N14564">Simili autem modo fiunt. </s> | <s id="N14564">Simili autem modo fiunt. </s> |
| <s id="N14567">Primùm enim ut uenas experimur in for­<lb/>nacula, &longs;ic ea&longs;dem excoquimus in fornace. </s> | <s id="N14567">Primùm enim ut uenas experimur in for­<lb/>nacula, &longs;ic ea&longs;dem excoquimus in fornace. </s> |
| <s id="N1456C">Deinde utrobique non ligna, &longs;ed <lb/>carbones incenduntur: tum ut in catillo fictili, cùm uenas experimur, metal <lb/>la quæ in ip&longs;is in&longs;unt, &longs;i aurum, argentum, æs, plumbum fuerint, iu&longs;ti&longs;&longs;imè <lb/>mi&longs;centur, ita in primis fornacibus, cùm eædem excoquuntur, permi&longs;ceri &longs;o <lb/>lent. </s> | <s id="N1456C">Deinde utrobique non ligna, &longs;ed <lb/>carbones incenduntur: tum ut in catillo fictili, cùm uenas experimur, metal <lb/>la quæ in ip&longs;is in&longs;unt, &longs;i aurum, argentum, æs, plumbum fuerint, iu&longs;ti&longs;&longs;imè <lb/>mi&longs;centur, ita in primis fornacibus, cùm eædem excoquuntur, permi&longs;ceri &longs;o <lb/>lent. </s> |
| |
| <s id="N1466D">Laterum uerò bacilla inter &longs;e di­<lb/>&longs;tant tribus palmis et <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> digitis: &longs;ed in &longs;upremo ordine inter priora qui­<lb/>dem bacilla et po&longs;teriora e&longs;t interuallum duorum palmorum, inter laterum <lb/>uerò bacilla trium, ut i&longs;to modo fornacula in &longs;umma parte fiat angu&longs;tior: <pb pagenum="178" xlink:href="001/01/188.jpg"/>quin etiam ferreum <expan abbr="bacillũ">bacillum</expan>, in oris &longs;peciem formatum, in infimo prioris par <lb/>tis bacillo includitur: quod os æquè ac lactericiæ fornaculæ, altum e&longs;t pal­<lb/>mum, latum quinque digitos. </s> | <s id="N1466D">Laterum uerò bacilla inter &longs;e di­<lb/>&longs;tant tribus palmis et <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> digitis: &longs;ed in &longs;upremo ordine inter priora qui­<lb/>dem bacilla et po&longs;teriora e&longs;t interuallum duorum palmorum, inter laterum <lb/>uerò bacilla trium, ut i&longs;to modo fornacula in &longs;umma parte fiat angu&longs;tior: <pb pagenum="178" xlink:href="001/01/188.jpg"/>quin etiam ferreum <expan abbr="bacillũ">bacillum</expan>, in oris &longs;peciem formatum, in infimo prioris par <lb/>tis bacillo includitur: quod os æquè ac lactericiæ fornaculæ, altum e&longs;t pal­<lb/>mum, latum quinque digitos. </s> |
| <s id="N14687">Tum prius infimi ordinis bacillum tran&longs;uer&longs;a­<lb/>rium ad <expan abbr="utrũque">utrunque</expan> oris latus perforatum e&longs;t, &longs;imilique modo po&longs;terius: per quæ <lb/>foramina penetrant duo baccilla ferrea, quæ cùm ip&longs;a, tum quatuor infi­<lb/>mi ordinis bacilla &longs;u&longs;tinent bracteam <expan abbr="ferreã">ferream</expan> luto oblitam: cuius etiam pars <lb/>è fornacula extat: inferiora quoque fornaculæ latera ab infimo bacillorum or <lb/>dine u&longs;que ad &longs;upremum bracteis ferreis teguntur: quæ filis ferreis <expan abbr="affigũtur">affiguntur</expan> <lb/>ad bacilla, lutoque oblinuntur, ut quàm diuti&longs;&longs;ime uim ignium ferre po&longs;&longs;int. </s> | <s id="N14687">Tum prius infimi ordinis bacillum tran&longs;uer&longs;a­<lb/>rium ad <expan abbr="utrũque">utrunque</expan> oris latus perforatum e&longs;t, &longs;imilique modo po&longs;terius: per quæ <lb/>foramina penetrant duo baccilla ferrea, quæ cùm ip&longs;a, tum quatuor infi­<lb/>mi ordinis bacilla &longs;u&longs;tinent bracteam <expan abbr="ferreã">ferream</expan> luto oblitam: cuius etiam pars <lb/>è fornacula extat: inferiora quoque fornaculæ latera ab infimo bacillorum or <lb/>dine u&longs;que ad &longs;upremum bracteis ferreis teguntur: quæ filis ferreis <expan abbr="affigũtur">affiguntur</expan> <lb/>ad bacilla, lutoque oblinuntur, ut quàm diuti&longs;&longs;ime uim ignium ferre po&longs;&longs;int. </s> |
| <s id="N146A2"><lb/>At fictilem fornaculam ex terra pingui & &longs;pi&longs;&longs;a & mediocri, quod ad molli <lb/>tudinem et duriciem attinet, fingere conuenit. </s> | <s id="N146A2"><lb/>At fictilem fornaculam ex terra pingui & &longs;pi&longs;&longs;a & mediocri, quod ad molli <lb/>tudinem et duriciem attinet, fingere conuenit. </s> |
| <s id="N146A8">Ea uerò ferè eandem habet al <lb/>titudinem quam &longs;errea: eiusque pes con&longs;tat ex duabus tabulis fictilibus, lon­<lb/>gis pedem & tres palmos, latis pedem & palmum. </s> | <s id="N146A8">Ea uerò ferè eandem habet al<lb/>titudinem quam ferrea: eiusque pes con&longs;tat ex duabus tabulis fictilibus, lon­<lb/>gis pedem & tres palmos, latis pedem & palmum. </s> |
| <s id="N146AF">Vtriu&longs;que <expan abbr="aũt">aunt</expan> tabulæ par­<lb/>tis prioris utrunque latus &longs;ic &longs;en&longs;im e&longs;t reci&longs;um ad palmi <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan>, ut tan­<lb/>tummodo latum fiat &longs;emipedem & digitum: quæ pars eminet è fornacula. </s> | <s id="N146AF">Vtriu&longs;que <expan abbr="aũt">aut</expan> tabulæ par­<lb/>tis prioris utrunque latus &longs;ic &longs;en&longs;im e&longs;t reci&longs;um ad palmi <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan>, ut tan­<lb/>tummodo latum fiat &longs;emipedem & digitum: quæ pars eminet è fornacula. </s> |
| <s id="N146BE"><lb/>Sed tabulæ &longs;unt cra&longs;&longs;æ ferè &longs;e&longs;quidigitum: &longs;imiliter fictiles parietes, qui ad <lb/>digitum tran&longs;uer&longs;um à margine <expan abbr="&longs;tatuũtur">&longs;tatuuntur</expan> &longs;uper inferiorem tabulam, quique<lb/>&longs;uperiorem eodem modo &longs;u&longs;tinent. </s> | <s id="N146BE"><lb/>Sed tabulæ &longs;unt cra&longs;&longs;æ ferè &longs;e&longs;quidigitum: &longs;imiliter fictiles parietes, qui ad <lb/>digitum tran&longs;uer&longs;um à margine <expan abbr="&longs;tatuũtur">&longs;tatuuntur</expan> &longs;uper inferiorem tabulam, quique<lb/>&longs;uperiorem eodem modo &longs;u&longs;tinent. </s> |
| <s id="N146CA">Sunt uerò parietes alti tres digitos, ha­<lb/>bentes foramina quatuor, quæ &longs;ingula alta &longs;unt circiter ternos digitos: &longs;ed <lb/>po&longs;terioris quidem partis & utriu&longs;que lateris lata &longs;unt quinque digitos: prio­<lb/>ris uerò latum e&longs;t &longs;e&longs;quipalmum, ut eò <expan abbr="cõmodius">commodius</expan> in ip&longs;um pedem, cùm <expan abbr="cõ­caluerit">con­<lb/>caluerit</expan> imponi po&longs;&longs;int catilli cinerei nuper facti, ibique exiccari. </s> | <s id="N146CA">Sunt uerò parietes alti tres digitos, ha­<lb/>bentes foramina quatuor, quæ &longs;ingula alta &longs;unt circiter ternos digitos: &longs;ed <lb/>po&longs;terioris quidem partis & utriu&longs;que lateris lata &longs;unt quinque digitos: prio­<lb/>ris uerò latum e&longs;t &longs;e&longs;quipalmum, ut eò <expan abbr="cõmodius">commodius</expan> in ip&longs;um pedem, cùm <expan abbr="cõ­caluerit">con­<lb/>caluerit</expan> imponi po&longs;&longs;int catilli cinerei nuper facti, ibique exiccari. </s> |
| <s id="N146DD"><expan abbr="Verũ">Verum</expan> utraque<lb/>tabula ideo exteriori parte filo ferreo, in <expan abbr="eã">eam</expan> <expan abbr="im&ptilde;&longs;&longs;o">impn&longs;&longs;o</expan>, uincitur, ut minus <expan abbr="frãga­tur">franga­<lb/>tur</expan>: utraque <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> aliter ac bractea ferrea, iccirco tria habet foramina longa <lb/>tres digitos, lata digitum, ut cùm &longs;uperior propter ignium uim, aut propter <lb/>aliam cau&longs;am uitium fecerit, inferior pede inuer&longs;o in eius <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uccedat: per <lb/>ea foramina & cinis ex prunis, ut dixi, decidit, & fornaculæ in&longs;piratur aura <lb/>penetrans in cameram per parietum foramina. </s> | <s id="N146DD"><expan abbr="Verũ">Verum</expan> utraque <lb/>tabula ideo exteriori parte filo ferreo, in <expan abbr="eã">eam</expan> <expan abbr="im&ptilde;&longs;&longs;o">impre&longs;&longs;o</expan>, uincitur, ut minus <expan abbr="frãga­tur">franga­<lb/>tur</expan>: utraque <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> aliter ac bractea ferrea, iccirco tria habet foramina longa <lb/>tres digitos, lata digitum, ut cùm &longs;uperior propter ignium uim, aut propter <lb/>aliam cau&longs;am uitium fecerit, inferior pede inuer&longs;o in eius <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uccedat: per <lb/>ea foramina & cinis ex prunis, ut dixi, decidit, & fornaculæ in&longs;piratur aura <lb/>penetrans in cameram per parietum foramina. </s> |
| <s id="N14707">Ip&longs;a uerò fornacula quadran <lb/>gula e&longs;t: inferiori eius parte intus lata palmos tres & digitum unum, longa <lb/>palmos tres & totidem digitos: &longs;uperiori lata palmos duos & digitos tres, <lb/>ut etiam ip&longs;a fiat angu&longs;tior: Alta autem e&longs;t pedem. </s> | <s id="N14707">Ip&longs;a uerò fornacula quadran <lb/>gula e&longs;t: inferiori eius parte intus lata palmos tres & digitum unum, longa <lb/>palmos tres & totidem digitos: &longs;uperiori lata palmos duos & digitos tres, <lb/>ut etiam ip&longs;a fiat angu&longs;tior: Alta autem e&longs;t pedem. </s> |
| <s id="N14710">Po&longs;terior <expan abbr="etiã">etiam</expan> eius pars <lb/>inferius in medio exci&longs;a e&longs;t in modum &longs;emicirculi, qui &longs;it &longs;emidigitum altus: <lb/>pari modo latus utrunque: atque non &longs;ecus ac fornacula in priori eius parte ha <lb/>bet os &longs;uperius rotundum, altum palmum, latum palmum & <expan abbr="digitũ">digitum</expan>: cuius <lb/>fores fene&longs;trati etiam ex terra &longs;unt, habentque an&longs;am. </s> | <s id="N14710">Po&longs;terior <expan abbr="etiã">etiam</expan> eius pars <lb/>inferius in medio exci&longs;a e&longs;t in modum &longs;emicirculi, qui &longs;it &longs;emidigitum altus: <lb/>pari modo latus utrunque: atque non &longs;ecus ac fornacula in priori eius parte ha <lb/>bet os &longs;uperius rotundum, altum palmum, latum palmum & <expan abbr="digitũ">digitum</expan>: cuius <lb/>fores fene&longs;trati etiam ex terra &longs;unt, habentque an&longs;am. </s> |
| <s id="N14723">Quin operculum forna <lb/>culæ ex terra factum &longs;uam habet an&longs;am, filoque ferreo uincitur: tum ip&longs;ius for <lb/>naculæ exteriorem <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> utranque & latus utrunque fila ferrea <expan abbr="uinciũt">uinciunt</expan>: ex qui­<lb/>bus impre&longs;&longs;is triangulorum formæ &longs;olent effici. </s> | <s id="N14723">Quin operculum forna <lb/>culæ ex terra factum &longs;uam habet an&longs;am, filoque ferreo uincitur: tum ip&longs;ius for <lb/>naculæ exteriorem <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> utranque & latus utrunque fila ferrea <expan abbr="uinciũt">uinciunt</expan>: ex qui­<lb/>bus impre&longs;&longs;is triangulorum formæ &longs;olent effici. </s> |
| <s id="N14734">Fornaculæ <expan abbr="aũt">aunt</expan> latericiæ <lb/>manent ac fixæ &longs;unt, fictiles uerò & ferreæ ex uno loco portantur ad <expan abbr="alterũ">alterum</expan>: <lb/>atque latericiæ citius parari po&longs;&longs;unt, ferreæ magis durant, fictiles &longs;unt aptio­<lb/>res. </s> | <s id="N14734">Fornaculæ <expan abbr="aũt">aut</expan> latericiæ <lb/>manent ac fixæ &longs;unt, fictiles uerò & ferreæ ex uno loco portantur ad <expan abbr="alterũ">alterum</expan>: <lb/>atque latericiæ citius parari po&longs;&longs;unt, ferreæ magis durant, fictiles &longs;unt aptio­<lb/>res. </s> |
| <s id="N14745">Metallici præterea faciunt fornaculas temporarias hoc modo. </s> | <s id="N14745">Metallici præterea faciunt fornaculas temporarias hoc modo. </s> |
| <s id="N14748">Late­<lb/>res tres &longs;upra focum &longs;tatuunt, utrinque unum, tertium à tergo: pars prior pa­<lb/>tet flatui: his lateribus imponunt bracteam ferream: cui rur&longs;us tres lateres, <lb/>qui carbones arceant & contineant. </s> | <s id="N14748">Late­<lb/>res tres &longs;upra focum &longs;tatuunt, utrinque unum, tertium à tergo: pars prior pa­<lb/>tet flatui: his lateribus imponunt bracteam ferream: cui rur&longs;us tres lateres, <lb/>qui carbones arceant & contineant. </s> |
| <s id="N14751">Sed loco fornacula alia ab alia differt, <lb/>quòd quædam in altiori collocetur, quædam in humiliori. </s> | <s id="N14751">Sed loco fornacula alia ab alia differt, <lb/>quòd quædam in altiori collocetur, quædam in humiliori. </s> |
| <s id="N14756">Ea uerò locatur <pb pagenum="179" xlink:href="001/01/189.jpg"/>in altiori, per cuius os, qui uenas uel metalla experitur catillum forcipe im­<lb/>ponit: in humiliori, per cuius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &longs;uperius patentem: quo &longs;anè modo for­<lb/>naculæ loco artifici e&longs;t circulus ferreus: etenim &longs;uper <expan abbr="focũ">focum</expan> camini ponitur, <lb/>& inferius oblinitur luto, ne flatus follis &longs;ub ip&longs;o exeat. </s> | <s id="N14756">Ea uerò locatur <pb pagenum="179" xlink:href="001/01/189.jpg"/>in altiori, per cuius os, qui uenas uel metalla experitur catillum forcipe im­<lb/>ponit: in humiliori, per cuius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> &longs;uperius patentem: quo &longs;anè modo for­<lb/>naculæ loco artifici e&longs;t circulus ferreus: etenim &longs;uper <expan abbr="focũ">focum</expan> camini ponitur, <lb/>& inferius oblinitur luto, ne flatus follis &longs;ub ip&longs;o exeat. </s> |
| <s id="N1476C">Quod &longs;i fieret tardi­<lb/>us, uena excoqueretur, & æs lique&longs;ceret in catino triangulari, qui in <expan abbr="eũ">eum</expan> forci <lb/>pe imponitur, & rur&longs;us eximitur. </s> | <s id="N1476C">Quod &longs;i fieret tardi­<lb/>us, uena excoqueretur, & æs lique&longs;ceret in catino triangulari, qui in <expan abbr="eũ">eum</expan> forci <lb/>pe imponitur, & rur&longs;us eximitur. </s> |
| <s id="N14777">Circulus <expan abbr="aũt">aunt</expan> altus e&longs;t palmos duos, cra&longs;­<lb/>&longs;us &longs;emidigitum: eius &longs;pacium interius plerunque latum e&longs;t pedem et <expan abbr="palmũ">palmum</expan>: <lb/>qua parte flatus follis in ip&longs;um penetrat, exci&longs;us e&longs;t. </s> | <s id="N14777">Circulus <expan abbr="aũt">aut</expan> altus e&longs;t palmos duos, cra&longs;­<lb/>&longs;us &longs;emidigitum: eius &longs;pacium interius plerunque latum e&longs;t pedem et <expan abbr="palmũ">palmum</expan>: <lb/>qua parte flatus follis in ip&longs;um penetrat, exci&longs;us e&longs;t. </s> |
| <s id="N14786">Sed follis e&longs;t duplica­<lb/>tus, qualem habere &longs;olent aurifices, aliquando etiam fabri ferrarij: cui in me <lb/>dio e&longs;t a&longs;&longs;er, in quo ine&longs;t foramen &longs;piritale, latum quinque digitos, longum &longs;e <lb/>ptem, &longs;uo a&longs;&longs;erculo tectum: quod è regione e&longs;t foraminis &longs;piritalis infimi a&longs;­<lb/>&longs;eris. </s> | <s id="N14786">Sed follis e&longs;t duplica­<lb/>tus, qualem habere &longs;olent aurifices, aliquando etiam fabri ferrarij: cui in me <lb/>dio e&longs;t a&longs;&longs;er, in quo ine&longs;t foramen &longs;piritale, latum quinque digitos, longum &longs;e <lb/>ptem, &longs;uo a&longs;&longs;erculo tectum: quod è regione e&longs;t foraminis &longs;piritalis infimi a&longs;­<lb/>&longs;eris. </s> |
| <s id="N14791">Eius uerò eadem e&longs;t latitudo & longitudo. </s> | <s id="N14791">Eius uerò eadem e&longs;t latitudo & longitudo. </s> |
| <s id="N14794">Sed follis longus e&longs;t, exce­<lb/>pto capite, tres pedes: latus po&longs;trema parte, ubi quodammodo rotundatur, <lb/>pedem & palmum: ad caput, tres palmos. </s> | <s id="N14794">Sed follis longus e&longs;t, exce­<lb/>pto capite, tres pedes: latus po&longs;trema parte, ubi quodammodo rotundatur, <lb/>pedem & palmum: ad caput, tres palmos. </s> |
| |
| <s id="N14807">I&longs;to modo &longs;e habet follis duplicatus: <lb/>qui fabricatus e&longs;t propter circulum ferreum, in quo catillus triangularis, in <lb/>quo uena æris excoquitur, & æs lique&longs;cit, collocatur.</s> | <s id="N14807">I&longs;to modo &longs;e habet follis duplicatus: <lb/>qui fabricatus e&longs;t propter circulum ferreum, in quo catillus triangularis, in <lb/>quo uena æris excoquitur, & æs lique&longs;cit, collocatur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N1480E" type="caption"> | <p id="N1480E" type="caption"> |
| <s id="N14810">C<emph type="italics"/>irculus &longs;erreus<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>ollis duplicatæs<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius naris<emph.end type="italics"/> C. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> D.</s> | <s id="N14810">C<emph type="italics"/>irculus ferreus<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>ollis duplicatæs<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius naris<emph.end type="italics"/> C. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> D.</s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="180" xlink:href="001/01/190.jpg"/> | <pb pagenum="180" xlink:href="001/01/190.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.190.1.jpg" xlink:href="001/01/190/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.190.1.jpg" xlink:href="001/01/190/1.jpg"/> |
| <p id="N14836" type="main"> | <p id="N14836" type="main"> |
| <s id="N14838">Dixi de fornaculis & circulo ferreo, nunc dicam de tegula & catillis. </s> | <s id="N14838">Dixi de fornaculis & circulo ferreo, nunc dicam de tegula & catillis. </s> |
| <s id="N1483B">Te­<lb/>gula <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t fictilis & imbricis inuer&longs;i figura. </s> | <s id="N1483B">Te­<lb/>gula <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> e&longs;t fictilis & imbricis inuer&longs;i figura. </s> |
| <s id="N14844">Tegit <expan abbr="aũt">aunt</expan> catillos ne carbun <lb/>culi, in eos incidentes, experimentum impediant. </s> | <s id="N14844">Tegit <expan abbr="aũt">aut</expan> catillos ne carbun<lb/>culi, in eos incidentes, experimentum impediant. </s> |
| <s id="N1484D">Lata e&longs;t &longs;e&longs;quipalmum: al <lb/>titudine, quæ plerunque &longs;olet e&longs;&longs;e palmaris, re&longs;pondet ori fornaculæ, longi­<lb/>tudine ferè toti fornaculæ. </s> | <s id="N1484D">Lata e&longs;t &longs;e&longs;quipalmum: al <lb/>titudine, quæ plerunque &longs;olet e&longs;&longs;e palmaris, re&longs;pondet ori fornaculæ, longi­<lb/>tudine ferè toti fornaculæ. </s> |
| <s id="N14854">Veruntamen priori tantum parte attingit os ei­<lb/>us, alioqui undequaque à lateribus & po&longs;teriori parte iccirco di&longs;tat digitos <lb/>tres, ut carbones in medio loco, qui e&longs;t inter ip&longs;am & <expan abbr="fornaculã">fornaculam</expan> iacere po&longs;­<lb/>&longs;int. </s> | <s id="N14854">Veruntamen priori tantum parte attingit os ei­<lb/>us, alioqui undequaque à lateribus & po&longs;teriori parte iccirco di&longs;tat digitos <lb/>tres, ut carbones in medio loco, qui e&longs;t inter ip&longs;am & <expan abbr="fornaculã">fornaculam</expan> iacere po&longs;­<lb/>&longs;int. </s> |
| <s id="N14861">Habet uerò <expan abbr="cra&longs;&longs;itudin&etilde;">cra&longs;&longs;itudinem</expan> ollæ fictilis bene cra&longs;&longs;æ: &longs;ed &longs;uperior eius pars <lb/>integra e&longs;t, po&longs;terior duas habet fene&longs;tellas, & utrunque latus duas uel tres <lb/>uel etiam quatuor: per quas calor penetrans in catillos uenam excoquit: uel <lb/>loco fene&longs;tellarum habet parua foramina: & po&longs;teriori quidem parte <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan>, <lb/>in utroque uerò latere plura. </s> | <s id="N14861">Habet uerò <expan abbr="cra&longs;&longs;itudin&etilde;">cra&longs;&longs;itudinem</expan> ollæ fictilis bene cra&longs;&longs;æ: &longs;ed &longs;uperior eius pars <lb/>integra e&longs;t, po&longs;terior duas habet fene&longs;tellas, & utrunque latus duas uel tres <lb/>uel etiam quatuor: per quas calor penetrans in catillos uenam excoquit: uel <lb/>loco fene&longs;tellarum habet parua foramina: & po&longs;teriori quidem parte <expan abbr="dec&etilde;">decem</expan>, <lb/>in utroque uerò latere plura. </s> |
| <s id="N14874">Quinetiam po&longs;terior pars &longs;ub fene&longs;tellis uel par <lb/>uis foraminib. </s> | <s id="N14874">Quinetiam po&longs;terior pars &longs;ub fene&longs;tellis uel par <lb/>uis foraminib. </s> |
| <s id="N14879">ter excl&longs;a e&longs;t in modum &longs;emicirculi alti <expan abbr="&longs;emidigitũ">&longs;emidigitum</expan>: &longs;ed latera, <lb/>quater. </s> | <s id="N14879">ter exci&longs;a e&longs;t in modum &longs;emicirculi alti <expan abbr="&longs;emidigitũ">&longs;emidigitum</expan>: &longs;ed latera, <lb/>quater. </s> |
| <s id="N14882">Po&longs;terior <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> tegulæ pars paulò minus alta e&longs;&longs;e &longs;olet quàm prior.</s> | <s id="N14882">Po&longs;terior <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> tegulæ pars paulò minus alta e&longs;&longs;e &longs;olet quàm prior.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N14889" type="caption"> | <p id="N14889" type="caption"> |
| <s id="N1488B">T<emph type="italics"/>egulæ fene&longs;tellæ latæ<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>nguftæ<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem foramina po&longs;terioris partis<emph.end type="italics"/> C.</s> | <s id="N1488B">T<emph type="italics"/>egulæ fene&longs;tellæ latæ<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>ngustæ<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem foramina po&longs;terioris partis<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.001.01.190.2.jpg" xlink:href="001/01/190/2.jpg"/> | <figure id="id.001.01.190.2.jpg" xlink:href="001/01/190/2.jpg"/> |
| <pb pagenum="181" xlink:href="001/01/191.jpg"/> | <pb pagenum="181" xlink:href="001/01/191.jpg"/> |
| |
| <s id="N148E1">Sed cinerei ex cinere <expan abbr="formãtur">formantur</expan>: his ut primis, &longs;cutellæ, cu­<lb/>ius inferior pars admodum cra&longs;&longs;a, e&longs;t figura: uerum minus <expan abbr="capiũt">capiunt</expan>: in quibus <lb/>plumbum &longs;eparatur ab argento, & experimentum perficitur.</s> | <s id="N148E1">Sed cinerei ex cinere <expan abbr="formãtur">formantur</expan>: his ut primis, &longs;cutellæ, cu­<lb/>ius inferior pars admodum cra&longs;&longs;a, e&longs;t figura: uerum minus <expan abbr="capiũt">capiunt</expan>: in quibus <lb/>plumbum &longs;eparatur ab argento, & experimentum perficitur.</s> |
| </p> | </p> |
| <p id="N148F0" type="caption"> | <p id="N148F0" type="caption"> |
| <s id="N148F2">C<emph type="italics"/>atillus fictilis<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>a: illus triangularis<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>atillus cinereus<emph.end type="italics"/> C.</s> | <s id="N148F2">C<emph type="italics"/>atillus fictilis<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>a: ilius triangularis<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>atillus cinereus<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="id.001.01.191.1.jpg" xlink:href="001/01/191/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.191.1.jpg" xlink:href="001/01/191/1.jpg"/> |
| <p id="N1490C" type="main"> | <p id="N1490C" type="main"> |
| |
| <s id="N1491A">Alij eos ex &longs;implici o­<lb/>mnis generis cinere formant: qui boni non &longs;unt, quod i&longs;tiu&longs;modi cinis ali­<lb/>quam pinguitudinem in &longs;e contineat: quamobrem tales catilli quando con <lb/>caluerunt, facile rumpuntur. </s> | <s id="N1491A">Alij eos ex &longs;implici o­<lb/>mnis generis cinere formant: qui boni non &longs;unt, quod i&longs;tiu&longs;modi cinis ali­<lb/>quam pinguitudinem in &longs;e contineat: quamobrem tales catilli quando con <lb/>caluerunt, facile rumpuntur. </s> |
| <s id="N14923">Alij faciunt eos item ex cinere qui&longs;cunque <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> <lb/>fuerit, &longs;ed qui ante percolatus &longs;it: qualis e&longs;t in quem, lixiuij faciendi gratia, <lb/>aqua calida fuit infu&longs;a: atque is rur&longs;us in &longs;ole aut fornace &longs;iccatus cribro, è &longs;etis <lb/>facto, purgatur: quamuis autem aqua calida pinguitudinem cineris eluerit, <lb/>tamen catilli ex eo facti non &longs;unt boni, quod ip&longs;e cinis cum minutis carbun <lb/>culis, arenulis, lapillis &longs;oleat e&longs;&longs;e permi&longs;tus. </s> | <s id="N14923">Alij faciunt eos item ex cinere qui&longs;cunque <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> <lb/>fuerit, &longs;ed qui ante percolatus &longs;it: qualis e&longs;t in quem, lixiuij faciendi gratia, <lb/>aqua calida fuit infu&longs;a: atque is rur&longs;us in &longs;ole aut fornace &longs;iccatus cribro, è &longs;etis <lb/>facto, purgatur: quamuis autem aqua calida pinguitudinem cineris eluerit, <lb/>tamen catilli ex eo facti non &longs;unt boni, quod ip&longs;e cinis cum minutis carbun <lb/>culis, arenulis, lapillis &longs;oleat e&longs;&longs;e permi&longs;tus. </s> |
| <s id="N14934">Alij uerò &longs;imiliter eos ex quo­<lb/>cunque cinere efficiunt, &longs;ed primò in cinerem ip&longs;um infundunt aquam, et pur <lb/>gamentum ei innatans auferunt. </s> | <s id="N14934">Alij uerò &longs;imiliter eos ex quo­<lb/>cunque cinere efficiunt, &longs;ed primò in cinerem ip&longs;um infundunt aquam, et pur <lb/>gamentum ei innatans auferunt. </s> |
| <s id="N1493B">Dein aquam, po&longs;tquam pura facta fuerit, <lb/>effundentes <expan abbr="ciner&etilde;">cinerem</expan> exiccant: tum cribrant, & ex eo catillos formant: qui bo­<pb pagenum="182" xlink:href="001/01/192.jpg"/>boni quidem &longs;unt, non tamen optimi, quod is etiam cinis non careat minu­<lb/>tis lapillis & arenulis. </s> | <s id="N1493B">Dein aquam, po&longs;tquam pura facta fuerit, <lb/>effundentes <expan abbr="ciner&etilde;">cinerem</expan> exiccant: tum cribrant, & ex eo catillos formant: qui bo­<pb pagenum="182" xlink:href="001/01/192.jpg"/>ni quidem &longs;unt, non tamen optimi, quod is etiam cinis non careat minu­<lb/>tis lapillis & arenulis. </s> |
| <s id="N1494B"><expan abbr="Verũ">Verum</expan> ut optimi catilli fieri po&longs;&longs;int, à cinere omne pur <lb/>gamentum auferatur: quod duplex e&longs;t, <expan abbr="alterũleue">alterulleue</expan>, cuiu&longs;modi &longs;unt carbun­<lb/>culi & pinguitudines, atque res aliæ aquis innatantes: alterum graue, quales <lb/>&longs;unt lapilli, arenulæ, & &longs;i quæ aliæ res re&longs;ident in fundo ua&longs;culi. </s> | <s id="N1494B"><expan abbr="Verũ">Verum</expan> ut optimi catilli fieri po&longs;&longs;int, à cinere omne pur<lb/>gamentum auferatur: quod duplex e&longs;t, <expan abbr="alterũleue">alterum leue</expan>, cuiu&longs;modi &longs;unt carbun­<lb/>culi & pinguitudines, atque res aliæ aquis innatantes: alterum graue, quales <lb/>&longs;unt lapilli, arenulæ, & &longs;i quæ aliæ res re&longs;ident in fundo ua&longs;culi. </s> |
| <s id="N1495B">Itaque primo <lb/>aqua infundatur in cinerem & leue purgamentum auferatur. </s> | <s id="N1495B">Itaque primo <lb/>aqua infundatur in cinerem & leue purgamentum auferatur. </s> |
| <s id="N14960">Deinde cinis <lb/>agitetur manibus, ut bene <expan abbr="cũ">cum</expan> aqua mi&longs;ceatur: quæ turbida & impura infun­<lb/>datur in alterum ua&longs;culum: quo modo remanent in priori ua&longs;culo lapilli & <lb/>arenulæ, ac &longs;i quid aliud fuerit graue quæ reijciuntur. </s> | <s id="N14960">Deinde cinis <lb/>agitetur manibus, ut bene <expan abbr="cũ">cum</expan> aqua mi&longs;ceatur: quæ turbida & impura infun­<lb/>datur in alterum ua&longs;culum: quo modo remanent in priori ua&longs;culo lapilli & <lb/>arenulæ, ac &longs;i quid aliud fuerit graue quæ reijciuntur. </s> |
| <s id="N1496D">Po&longs;tquam uerò cinis <lb/>omnis in hoc altero ua&longs;culo re&longs;ederit, quod ex aqua cogno&longs;citur &longs;i pura fa­<lb/>cta gu&longs;tatum non <expan abbr="cõmoueat">commoueat</expan> lixiuij &longs;apore, tunc aqua effundatur: cinis au­<lb/>tem, qui reman&longs;it in ua&longs;culo in &longs;ole aut fornace &longs;iccetur: atque is aptus e&longs;t ad <lb/>catillos: maximè &longs;i fuerit faginus, aut ex alijs lignis, cui accretiones annuæ te <lb/>nues &longs;unt. </s> | <s id="N1496D">Po&longs;tquam uerò cinis <lb/>omnis in hoc altero ua&longs;culo re&longs;ederit, quod ex aqua cogno&longs;citur &longs;i pura fa­<lb/>cta gu&longs;tatum non <expan abbr="cõmoueat">commoueat</expan> lixiuij &longs;apore, tunc aqua effundatur: cinis au­<lb/>tem, qui reman&longs;it in ua&longs;culo in &longs;ole aut fornace &longs;iccetur: atque is aptus e&longs;t ad <lb/>catillos: maximè &longs;i fuerit faginus, aut ex alijs lignis, cui accretiones annuæ te <lb/>nues &longs;unt. </s> |
| <s id="N1497E">Qui uerò ex uitiu &longs;armentis & lignis, quibus accretiones annuæ <lb/>&longs;unt cra&longs;&longs;æ, factus fuerit, <expan abbr="tã">tam</expan> bonus non e&longs;t: etenim catilli ex eo formati, quod <lb/>&longs;atis &longs;icci non &longs;int, in igni diuidi & <expan abbr="di&longs;rũpi">di&longs;rumpi</expan> <expan abbr="&longs;ol&etilde;t">&longs;olent</expan> ac ab&longs;orbere metalla. </s> | <s id="N1497E">Qui uerò ex uitio &longs;armentis & lignis, quibus accretiones annuæ <lb/>&longs;unt cra&longs;&longs;æ, factus fuerit, <expan abbr="tã">tam</expan> bonus non e&longs;t: etenim catilli ex eo formati, quod <lb/>&longs;atis &longs;icci non &longs;int, in igni diuidi & <expan abbr="di&longs;rũpi">di&longs;rumpi</expan> <expan abbr="&longs;ol&etilde;t">&longs;olent</expan> ac ab&longs;orbere metalla. </s> |
| <s id="N14991">Quo­<lb/>circa &longs;i faginus aut eius &longs;imilis non fuerit, in promptu globulos ex tali cine­<lb/>re, qui modo iam dicto fuerit purgatus, artifices faciunt, eosque in fornace pi <lb/>&longs;toris uel figuli <expan abbr="ponũt">ponunt</expan>, ut igne&longs;cant. </s> | <s id="N14991">Quo­<lb/>circa &longs;i faginus aut eius &longs;imilis non fuerit, in promptu globulos ex tali cine­<lb/>re, qui modo iam dicto fuerit purgatus, artifices faciunt, eosque in fornace pi <lb/>&longs;toris uel figuli <expan abbr="ponũt">ponunt</expan>, ut igne&longs;cant. </s> |
| <s id="N1499E">Ignis <expan abbr="e&mtilde;">emm</expan> quicquid pingue fuerit & <expan abbr="hu­midũ">hu­<lb/>midum</expan> <expan abbr="cõ&longs;umit">con&longs;umit</expan>, atque <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> ex ip&longs;is catillos formant. </s> | <s id="N1499E">Ignis <expan abbr="e&mtilde;">eum</expan> quicquid pingue fuerit & <expan abbr="hu­midũ">hu­<lb/>midum</expan> <expan abbr="cõ&longs;umit">con&longs;umit</expan>, atque <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> ex ip&longs;is catillos formant. </s> |
| <s id="N149B3">Omnis <expan abbr="aũt">aunt</expan> cinis quo ue­<lb/>tu&longs;tior, eo melior e&longs;t: <expan abbr="&longs;iccitat&etilde;">&longs;iccitatem</expan> nanque <expan abbr="&longs;ummã">&longs;ummam</expan> ip&longs;i e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: qua de cau­<lb/>&longs;a cinis qui fit ex o&longs;&longs;ib. </s> | <s id="N149B3">Omnis <expan abbr="aũt">aut</expan> cinis quo ue­<lb/>tu&longs;tior, eo melior e&longs;t: <expan abbr="&longs;iccitat&etilde;">&longs;iccitatem</expan> nanque <expan abbr="&longs;ummã">&longs;ummam</expan> ip&longs;i e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t: qua de cau­<lb/>&longs;a cinis qui fit ex o&longs;&longs;ib. </s> |
| <s id="N149C6"><expan abbr="cõbu&longs;tis">combu&longs;tis</expan>, præcipuè uerò ex capitis <expan abbr="animãtiũ">animantium</expan> o&longs;&longs;ibus, <lb/><expan abbr="etiã">etiam</expan> idoneus e&longs;t ad catillos: <expan abbr="tũ">tum</expan> qui fit ex cornib. </s> | <s id="N149C6"><expan abbr="cõbu&longs;tis">combu&longs;tis</expan>, præcipuè uerò ex capitis <expan abbr="animãtiũ">animantium</expan> o&longs;&longs;ibus, <lb/><expan abbr="etiã">etiam</expan> idoneus e&longs;t ad catillos: <expan abbr="tũ">tum</expan> qui fit ex cornib. </s> |
| <s id="N149D9"><expan abbr="ceruorũ">ceruorum</expan>, & ex &longs;pinis <expan abbr="pi&longs;ciũ">pi&longs;cium</expan>. </s> | <s id="N149D9"><expan abbr="ceruorũ">ceruorum</expan>, & ex &longs;pinis <expan abbr="pi&longs;ciũ">pi&longs;cium</expan>. </s> |
| <s id="N149E3"><lb/>Po&longs;tremò aliqui <expan abbr="capiũt">capiunt</expan> <expan abbr="ciner&etilde;">cinerem</expan>, qui fit ex &longs;cobe corij <expan abbr="cõbu&longs;ta">combu&longs;ta</expan>: nam coriarij & <lb/>alutarij <expan abbr="coriũ">corium</expan>, à pilis <expan abbr="purgatũ">purgatum</expan> radunt & di&longs;cobinant. </s> | <s id="N149E3"><lb/>Po&longs;tremò aliqui <expan abbr="capiũt">capiunt</expan> <expan abbr="ciner&etilde;">cinerem</expan>, qui fit ex &longs;cobe corij <expan abbr="cõbu&longs;ta">combu&longs;ta</expan>: nam coriarij & <lb/>alutarij <expan abbr="coriũ">corium</expan>, à pilis <expan abbr="purgatũ">purgatum</expan> radunt & di&longs;cobinant. </s> |
| <s id="N149FD">Nonnulli uerò malunt <lb/>uti <expan abbr="cõpo&longs;itionibus">compo&longs;itionibus</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> hæc laudatur, quæ habet cineris ex o&longs;&longs;ibus ani­<lb/>mantium uel ex &longs;pinis pi&longs;cium partem <expan abbr="unã">unam</expan> & dimidiam: cineris fagini par­<lb/>tem unam, cineris &longs;cobis corij combu&longs;tæ partem dimidiam: ex hac enim mi <lb/>&longs;tura fiunt boni catilli, &longs;ed multò meliores conficiuntur ex paribus portio­<lb/>nibus cineris &longs;cobis corij combu&longs;tæ, cineris o&longs;&longs;ium capitis ouilli uel uituli­<lb/>ni, cineris cornu ceruini: at omnium optimi formantur ex &longs;olius cornu cer­<lb/>uini u&longs;ti puluere: nam is propter uehementem &longs;iccitatem metalla minime <lb/>combibit. </s> | <s id="N149FD">Nonnulli uerò malunt <lb/>uti <expan abbr="cõpo&longs;itionibus">compo&longs;itionibus</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> hæc laudatur, quæ habet cineris ex o&longs;&longs;ibus ani­<lb/>mantium uel ex &longs;pinis pi&longs;cium partem <expan abbr="unã">unam</expan> & dimidiam: cineris fagini par­<lb/>tem unam, cineris &longs;cobis corij combu&longs;tæ partem dimidiam: ex hac enim mi <lb/>&longs;tura fiunt boni catilli, &longs;ed multò meliores conficiuntur ex paribus portio­<lb/>nibus cineris &longs;cobis corij combu&longs;tæ, cineris o&longs;&longs;ium capitis ouilli uel uituli­<lb/>ni, cineris cornu ceruini: at omnium optimi formantur ex &longs;olius cornu cer­<lb/>uini u&longs;ti puluere: nam is propter uehementem &longs;iccitatem metalla minime <lb/>combibit. </s> |
| <s id="N14A1C">Veruntamen no&longs;trates metallici plerunque eos efficiunt ex cinere <lb/>fagino: quem modo iam dicto paratum primò <expan abbr="cõ&longs;pergunt">con&longs;pergunt</expan> zytho uel aqua, <lb/>ut cohærere po&longs;&longs;it, & in mortariolo tundunt. </s> | <s id="N14A1C">Veruntamen no&longs;trates metallici plerunque eos efficiunt ex cinere <lb/>fagino: quem modo iam dicto paratum primò <expan abbr="cõ&longs;pergunt">con&longs;pergunt</expan> zytho uel aqua, <lb/>ut cohærere po&longs;&longs;it, & in mortariolo tundunt. </s> |
| <s id="N14A27">Deinde cineribus, qui &longs;unt ex <lb/>caluarijs quadrupedum, aut ex pi&longs;cium &longs;pinis, in&longs;per&longs;is iterum <expan abbr="tundũt">tundunt</expan>: quo <lb/>autem magis tunduntur, eo meliores fiunt. </s> | <s id="N14A27">Deinde cineribus, qui &longs;unt ex <lb/>caluarijs quadrupedum, aut ex pi&longs;cium &longs;pinis, in&longs;per&longs;is iterum <expan abbr="tundũt">tundunt</expan>: quo <lb/>autem magis tunduntur, eo meliores fiunt. </s> |
| <s id="N14A32">Quidam uerò lateres terunt, & <lb/>eum puluerem cribrarum in&longs;pergunt cineri fagino: nam i&longs;tiu&longs;modi pulue­<lb/>res non &longs;inunt molybdænam corrodentem catillos, aurum uel <expan abbr="argentũ">argentum</expan> &longs;or <lb/>bere. </s> | <s id="N14A32">Quidam uerò lateres terunt, & <lb/>eum puluerem cribratum in&longs;pergunt cineri fagino: nam i&longs;tiu&longs;modi pulue­<lb/>res non &longs;inunt molybdænam corrodentem catillos, aurum uel <expan abbr="argentũ">argentum</expan> &longs;or<lb/>bere. </s> |
| <s id="N14A3F">Alij ut idem caueant catillos formatos oui albumine <expan abbr="humectãt">humectant</expan>, & ite­<lb/>rum in &longs;ole &longs;iccatos tundunt, maximè &longs;i uenam uel æs, quod ferrum in &longs;e <expan abbr="cõtinet">con<lb/>tinet</expan>, uoluerint explorare. </s> | <s id="N14A3F">Alij ut idem caueant catillos formatos oui albumine <expan abbr="humectãt">humectant</expan>, & ite­<lb/>rum in &longs;ole &longs;iccatos tundunt, maximè &longs;i uenam uel æs, quod ferrum in &longs;e <expan abbr="cõtinet">con<lb/>tinet</expan>, uoluerint explorare. </s> |
| <s id="N14A4E"><expan abbr="Nõnulli">Nonnulli</expan> autem lacte bouino iterum atque iterum <lb/>madefaciunt cineres, eosque exiccant, & in mortariolo tundunt, atque format <lb/>catillos. </s> | <s id="N14A4E"><expan abbr="Nõnulli">Nonnulli</expan> autem lacte bouino iterum atque iterum <lb/>madefaciunt cineres, eosque exiccant, & in mortariolo tundunt, atque format <lb/>catillos. </s> |
| <s id="N14A58">At in officinis, in quibus argentum ab ære &longs;ecernitur, ex cineris cati <lb/>ni &longs;ecundæ fornacis, qui admodum &longs;iccus e&longs;t, duabus partibus et una <expan abbr="o&longs;&longs;iũ">o&longs;&longs;ium</expan><pb pagenum="183" xlink:href="001/01/193.jpg"/>faciunt catillos. </s> | <s id="N14A58">At in officinis, in quibus argentum ab ære &longs;ecernitur, ex cineris cati <lb/>ni &longs;ecundæ fornacis, qui admodum &longs;iccus e&longs;t, duabus partibus et una <expan abbr="o&longs;&longs;iũ">o&longs;&longs;ium</expan><pb pagenum="183" xlink:href="001/01/193.jpg"/>faciunt catillos. </s> |
| |
| <s id="N14A6A">Deinde quocunque modo formati &longs;iccis in locis diu <expan abbr="&longs;eruãdi">&longs;eruandi</expan>, quan <lb/>tò enim fuerint uetu&longs;tiores, tantò &longs;unt &longs;icciores atque meliores. </s> | <s id="N14A6A">Deinde quocunque modo formati &longs;iccis in locis diu <expan abbr="&longs;eruãdi">&longs;eruandi</expan>, quan <lb/>tò enim fuerint uetu&longs;tiores, tantò &longs;unt &longs;icciores atque meliores. </s> |
| <s id="N14A73"><expan abbr="Quinetiã">Quinetiam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>figuli modo formant catillos terrenos & triangulares, &longs;ed ip&longs;i <expan abbr="etiã">etiam</expan> metallici. <lb/></s> | <s id="N14A73"><expan abbr="Quinetiã">Quinetiam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>figuli modo formant catillos terrenos & triangulares, &longs;ed ip&longs;i <expan abbr="etiã">etiam</expan> metallici. <lb/></s> |
| <s id="N14A84"><expan abbr="Conficiũt">Conficiunt</expan> uerò eos ex terra pingui, quæ &longs;pi&longs;&longs;a e&longs;t & mediocris, quod ad du <lb/>riciam & mollitudinem attinet. </s> | <s id="N14A84"><expan abbr="Conficiũt">Conficiunt</expan> uerò eos ex terra pingui, quæ &longs;pi&longs;&longs;a e&longs;t & mediocris, quod ad du <lb/>riciam & mollitudinem attinet. </s> |
| <s id="N14A8C">Mi&longs;cent <expan abbr="aũt">aunt</expan> cum ea puluerem i&longs;tius generis <lb/>catillorum ueterum fractorum, aut lateris u&longs;ti & triti: itaque terram &longs;ic <expan abbr="cũ">cum</expan> pul <lb/>uere permi&longs;tam formant pi&longs;tillo, quam deinde exiccant: hi etiam catilli quò <lb/>uetu&longs;tiores fuerint, eò &longs;unt &longs;icciores atque meliores. </s> | <s id="N14A8C">Mi&longs;cent <expan abbr="aũt">aut</expan> cum ea puluerem i&longs;tius generis <lb/>catillorum ueterum fractorum, aut lateris u&longs;ti & triti: itaque terram &longs;ic <expan abbr="cũ">cum</expan> pul<lb/>uere permi&longs;tam formant pi&longs;tillo, quam deinde exiccant: hi etiam catilli quò <lb/>uetu&longs;tiores fuerint, eò &longs;unt &longs;icciores atque meliores. </s> |
| <s id="N14A9D">At mortariola in quibus <lb/>catilli formantur, duorum &longs;unt generum, minora &longs;cilicet & maiora. </s> | <s id="N14A9D">At mortariola in quibus <lb/>catilli formantur, duorum &longs;unt generum, minora &longs;cilicet & maiora. </s> |
| <s id="N14AA2">In min o <lb/>ribus conficiuntur catilli cinerei, in quibus <expan abbr="argentũ">argentum</expan> uel aurum, quod plum­<lb/>bum combibit, purgatur: in maioribus item cinerei, in quibus argentum ab <lb/>ære & plumbo &longs;eparatur. </s> | <s id="N14AA2">In min o <lb/>ribus conficiuntur catilli cinerei, in quibus <expan abbr="argentũ">argentum</expan> uel aurum, quod plum­<lb/>bum combibit, purgatur: in maioribus item cinerei, in quibus argentum ab <lb/>ære & plumbo &longs;eparatur. </s> |
| <s id="N14AAF">Vtraque uerò ex orichalco fiunt: atque ima &longs;ui parte <lb/>fundum non habent, ut catilli integri ex eis eximi po&longs;&longs;int. </s> | <s id="N14AAF">Vtraque uerò ex orichalco fiunt: atque ima &longs;ui parte <lb/>fundum non habent, ut catilli integri ex eis eximi po&longs;&longs;int. </s> |
| |
| <s id="N14B11">Duri&longs;&longs;imus uerò priu&longs;quam uritur <lb/>aceto perfunditur, ut citius igni molle&longs;cat: &longs;ed lapis mollis primò <expan abbr="frang&etilde;dus">frangendus</expan> <lb/>e&longs;t malleo, & in mortario tundendus, atque redigendus in <expan abbr="puluer&etilde;">puluerem</expan>: deinde la <pb pagenum="184" xlink:href="001/01/194.jpg"/>uandus: tum rur&longs;us &longs;iccandus. </s> | <s id="N14B11">Duri&longs;&longs;imus uerò priu&longs;quam uritur <lb/>aceto perfunditur, ut citius igni molle&longs;cat: &longs;ed lapis mollis primò <expan abbr="frang&etilde;dus">frangendus</expan> <lb/>e&longs;t malleo, & in mortario tundendus, atque redigendus in <expan abbr="puluer&etilde;">puluerem</expan>: deinde la <pb pagenum="184" xlink:href="001/01/194.jpg"/>uandus: tum rur&longs;us &longs;iccandus. </s> |
| <s id="N14B25">Si uerò terra fuerit <expan abbr="cũ">cum</expan> metallo mi&longs;ta, lauatur <lb/>in alueo, atque id quod re&longs;edit <expan abbr="&longs;iccatũ">&longs;iccatum</expan> igni exploratur: etenim omnes res fo&longs;&longs;i <lb/>les, quæ lauantur, rur&longs;us &longs;iccandæ &longs;unt: at uena cuiu&longs;que metalli diues <expan abbr="nõ">non</expan> uri­<lb/>tur, neque tunditur, neque lauatur, &longs;ed torretur tantum, ne i&longs;tis præparandi mo <lb/>dis aliquid metalli pereat. </s> | <s id="N14B25">Si uerò terra fuerit <expan abbr="cũ">cum</expan> metallo mi&longs;ta, lauatur <lb/>in alueo, atque id quod re&longs;edit <expan abbr="&longs;iccatũ">&longs;iccatum</expan> igni exploratur: etenim omnes res fo&longs;&longs;i <lb/>les, quæ lauantur, rur&longs;us &longs;iccandæ &longs;unt: at uena cuiu&longs;que metalli diues <expan abbr="nõ">non</expan> uri­<lb/>tur, neque tunditur, neque lauatur, &longs;ed torretur tantum, ne i&longs;tis præparandi mo <lb/>dis aliquid metalli pereat. </s> |
| <s id="N14B3C">Succen&longs;is uerò ignibus torretur in olla, quæ lu­<lb/>to ob&longs;tructa e&longs;t, inclu&longs;a. </s> | <s id="N14B3C">Succen&longs;is uerò ignibus torretur in olla, quæ lu­<lb/>to ob&longs;tructa e&longs;t, inclu&longs;a. </s> |
| <s id="N14B41">Vilior <expan abbr="aũt">aunt</expan> uena <expan abbr="etiã">etiam</expan> in foco uritur carboni impo&longs;i­<lb/>ta: non enim magnam metalli iacturam facimus, &longs;i quid ex ea perdamus. </s> | <s id="N14B41">Vilior <expan abbr="aũt">aut</expan> uena <expan abbr="etiã">etiam</expan> in foco uritur carboni impo&longs;i­<lb/>ta: non enim magnam metalli iacturam facimus, &longs;i quid ex ea perdamus. </s> |
| <s id="N14B4E">Ve <lb/>rùm de omnibus his uenarum <expan abbr="præparandarũ">præparandarum</expan> rationib. </s> | <s id="N14B4E">Ve <lb/>rùm de omnibus his uenarum <expan abbr="præparandarũ">præparandarum</expan> rationib. </s> |
| <s id="N14B57">& paulo po&longs;t & in <lb/>&longs;equenti libro uberius di&longs;putabo: nunc explicare decreui ea quæ metallici <lb/>additamenta &longs;olent nominare, quod adijciantur ad uenas <expan abbr="nõ">non</expan> modo experi­<lb/>endas, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> excoquendas: in quibus magna uis cernitur, &longs;ed non <expan abbr="omniũ">omnium</expan> <lb/><expan abbr="eũdem">eundem</expan> e&longs;&longs;e uidemus <expan abbr="effectũ">effectum</expan>, & <expan abbr="nõnullis">nonnullis</expan> e&longs;t uaria multiplexque natura: nam <lb/>quando cum uenis permi&longs;ta coquuntur in fornacula uel in fornace, ex eis <lb/><expan abbr="quædã">quædam</expan>, quia facile lique&longs;cunt, illas <expan abbr="quodã">quodam</expan> modo liquant: alia quod aut ual­<lb/>de calfaciant uenas, aut penetrent in ip&longs;as igni &longs;unt magno ad purgamenta <lb/>à metallis &longs;eparanda <expan abbr="adium&etilde;to">adiumento</expan>, & liquefactas <expan abbr="cũ">cum</expan> plumbo <expan abbr="cõmi&longs;cent">commi&longs;cent</expan>, partim <lb/>ab igni tuentur uenas, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> <expan abbr="metallũ">metallum</expan> uel ip&longs;e <expan abbr="cõ&longs;umit">con&longs;umit</expan>, uel unà <expan abbr="cũ">cum</expan> fumo &longs;ub­<lb/>latum ex fornace euolat: <expan abbr="quædã">quædam</expan> metalla combibunt. </s> | <s id="N14B57">& paulo po&longs;t & in <lb/>&longs;equenti libro uberius di&longs;putabo: nunc explicare decreui ea quæ metallici <lb/>additamenta &longs;olent nominare, quod adijciantur ad uenas <expan abbr="nõ">non</expan> modo experi­<lb/>endas, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> excoquendas: in quibus magna uis cernitur, &longs;ed non <expan abbr="omniũ">omnium</expan> <lb/><expan abbr="eũdem">eundem</expan> e&longs;&longs;e uidemus <expan abbr="effectũ">effectum</expan>, & <expan abbr="nõnullis">nonnullis</expan> e&longs;t uaria multiplexque natura: nam <lb/>quando cum uenis permi&longs;ta coquuntur in fornacula uel in fornace, ex eis <lb/><expan abbr="quædã">quædam</expan>, quia facile lique&longs;cunt, illas <expan abbr="quodã">quodam</expan> modo liquant: alia quod aut ual­<lb/>de calfaciant uenas, aut penetrent in ip&longs;as igni &longs;unt magno ad purgamenta <lb/>à metallis &longs;eparanda <expan abbr="adium&etilde;to">adiumento</expan>, & liquefactas <expan abbr="cũ">cum</expan> plumbo <expan abbr="cõmi&longs;cent">commi&longs;cent</expan>, partim <lb/>ab igni tuentur uenas, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> <expan abbr="metallũ">metallum</expan> uel ip&longs;e <expan abbr="cõ&longs;umit">con&longs;umit</expan>, uel unà <expan abbr="cũ">cum</expan> fumo &longs;ub­<lb/>latum ex fornace euolat: <expan abbr="quædã">quædam</expan> metalla combibunt. </s> |
| <s id="N14BAC">In primo genere &longs;unt <lb/>plumbum, idem in globulos redactum, aut ignis ui in cinerem <expan abbr="re&longs;olutũ">re&longs;olutum</expan>, <expan abbr="mi­niũ">mi­<lb/>nium</expan> &longs;ecundarium, ochra ex plumbo facta, &longs;puma argenti, molybdæna, lapis <lb/>plumbarius, æs, idem u&longs;tum, eius bracteæ, <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> &longs;cobs elimata, <expan abbr="recrementũ">recrementum</expan> <lb/>auri, argenti, æris, plumbi, <expan abbr="uitrũ">uitrum</expan>, eius recrementum, halinitrum, alumen co <lb/>ctum, atramentum <expan abbr="&longs;utoriũ">&longs;utorium</expan>, &longs;al to&longs;tus, idem liquefactus, lapides qui in arden <lb/>tibus fornacibus facile lique&longs;cunt, arenæ ab eis re&longs;olutæ, tofus mollis, <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> <lb/>quoddam fi&longs;&longs;ile album. </s> | <s id="N14BAC">In primo genere &longs;unt <lb/>plumbum, idem in globulos redactum, aut ignis ui in cinerem <expan abbr="re&longs;olutũ">re&longs;olutum</expan>, <expan abbr="mi­niũ">mi­<lb/>nium</expan> &longs;ecundarium, ochra ex plumbo facta, &longs;puma argenti, molybdæna, lapis <lb/>plumbarius, æs, idem u&longs;tum, eius bracteæ, <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> &longs;cobs elimata, <expan abbr="recrementũ">recrementum</expan> <lb/>auri, argenti, æris, plumbi, <expan abbr="uitrũ">uitrum</expan>, eius recrementum, halinitrum, alumen co <lb/>ctum, atramentum <expan abbr="&longs;utoriũ">&longs;utorium</expan>, &longs;al to&longs;tus, idem liquefactus, lapides qui in arden <lb/>tibus fornacibus facile lique&longs;cunt, arenæ ab eis re&longs;olutæ, tofus mollis, <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> <lb/>quoddam fi&longs;&longs;ile album. </s> |
| <s id="N14BD9">Sed <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan>, eius cinis, minium <expan abbr="&longs;ecundariũ">&longs;ecundarium</expan>, ochra, <lb/>&longs;puma argenti utiliora &longs;unt uenis quæ facile <expan abbr="lique&longs;cũt">lique&longs;cunt</expan>: molybdænaijs, quæ <lb/>difficile: lapis <expan abbr="plũbarius">plumbarius</expan> ijs, quæ difficilius. </s> | <s id="N14BD9">Sed <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan>, eius cinis, minium <expan abbr="&longs;ecundariũ">&longs;ecundarium</expan>, ochra, <lb/>&longs;puma argenti utiliora &longs;unt uenis quæ facile <expan abbr="lique&longs;cũt">lique&longs;cunt</expan>: molybdænaijs, quæ <lb/>difficile: lapis <expan abbr="plũbarius">plumbarius</expan> ijs, quæ difficilius. </s> |
| <s id="N14BF0">In &longs;ecundo genere &longs;unt ferri &longs;quæ <lb/>ma, eiu&longs;dem recrementum, &longs;al artificio&longs;us, &longs;iccæ feces uini, aceti, <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> quæ <lb/>aurum ab argento &longs;ecernunt: atque hæ feces & &longs;al artificio&longs;us habent uim pe­<lb/>netrandi in uenas: & quidem permagnam feces uini, &longs;ed maiorem aceti, ma <lb/>ximam <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan>, quæ <expan abbr="aurũ">aurum</expan> ab argento &longs;ecernunt. </s> | <s id="N14BF0">In &longs;ecundo genere &longs;unt ferri &longs;qua<lb/>ma, eiu&longs;dem recrementum, &longs;al artificio&longs;us, &longs;iccæ feces uini, aceti, <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> quæ <lb/>aurum ab argento &longs;ecernunt: atque hæ feces & &longs;al artificio&longs;us habent uim pe­<lb/>netrandi in uenas: & quidem permagnam feces uini, &longs;ed maiorem aceti, ma<lb/>ximam <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan>, quæ <expan abbr="aurũ">aurum</expan> ab argento &longs;ecernunt. </s> |
| <s id="N14C07">Ferri uerò &longs;quamis & recre <lb/>mentis, quia tardius liquantur, <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> <expan abbr="calefaciendarũ">calefaciendarum</expan> uis e&longs;t. </s> | <s id="N14C07">Ferri uerò &longs;quamis & recre <lb/>mentis, quia tardius liquantur, <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> <expan abbr="calefaciendarũ">calefaciendarum</expan> uis e&longs;t. </s> |
| <s id="N14C14">In tertio gene­<lb/>re &longs;unt pyrites, panes ex eo conflati, <expan abbr="uitrũ">uitrum</expan>, eiu&longs;dem <expan abbr="recrementũ">recrementum</expan>, &longs;al, ferrum, ei<lb/>us &longs;quama, eius &longs;cobs elimata, eius recrementum, <expan abbr="atramentũ">atramentum</expan> <expan abbr="&longs;utoriũ">&longs;utorium</expan>, arenæ <lb/>à lapidibus facile igni lique&longs;centibus re&longs;olutæ, tofus. </s> | <s id="N14C14">In tertio gene­<lb/>re &longs;unt pyrites, panes ex eo conflati, <expan abbr="uitrũ">uitrum</expan>, eiu&longs;dem <expan abbr="recrementũ">recrementum</expan>, &longs;al, ferrum, ei<lb/>us &longs;quama, eius &longs;cobs elimata, eius recrementum, <expan abbr="atramentũ">atramentum</expan> <expan abbr="&longs;utoriũ">&longs;utorium</expan>, arenæ <lb/>à lapidibus facile igni lique&longs;centibus re&longs;olutæ, tofus. </s> |
| <s id="N14C2D">Sed in primis pyrites <lb/>& panes ex eo conflati uenarum &longs;orbent metalla: atque ip&longs;a ab igni, con&longs;um­<lb/>ptore eorum, tuentur. </s> | <s id="N14C2D">Sed in primis pyrites <lb/>& panes ex eo conflati uenarum &longs;orbent metalla: atque ip&longs;a ab igni, con&longs;um­<lb/>ptore eorum, tuentur. </s> |
| |
| <s id="N14D67">Huius uerò mi&longs;turæ pars unà cum duabus uenæ expe­<lb/>riendæ partibus permi&longs;cetur. </s> | <s id="N14D67">Huius uerò mi&longs;turæ pars unà cum duabus uenæ expe­<lb/>riendæ partibus permi&longs;cetur. </s> |
| <s id="N14D6C">Quo ualentius fit ex nigri plumbi cinere, hali <lb/>nitro, <expan abbr="auripigm&etilde;to">auripigmento</expan>, &longs;tibio, fece &longs;icca aquarum, quibus aurifices aurum ab ar <lb/>gento &longs;eparant: &longs;ed nigri plumbi cinis conficitur ex plumbi libra, & &longs;ulfuris <lb/>libra: plumbeo malleo percu&longs;&longs;um dilatatur: atque alterius bractea, alterius &longs;ul <lb/>fur inijcitur in catinum uel ollam, & &longs;imul torrentur u&longs;que dum ignis &longs;ulfur <lb/>con&longs;umat & plumbum in cinerem uertat. </s> | <s id="N14D6C">Quo ualentius fit ex nigri plumbi cinere, hali <lb/>nitro, <expan abbr="auripigm&etilde;to">auripigmento</expan>, &longs;tibio, fece &longs;icca aquarum, quibus aurifices aurum ab ar <lb/>gento &longs;eparant: &longs;ed nigri plumbi cinis conficitur ex plumbi libra, & &longs;ulfuris <lb/>libra: plumbeo malleo percu&longs;&longs;um dilatatur: atque alterius bractea, alterius &longs;ul <lb/>fur inijcitur in catinum uel ollam, & &longs;imul torrentur u&longs;que dum ignis &longs;ulfur <lb/>con&longs;umat & plumbum in cinerem uertat. </s> |
| <s id="N14D7D">Halinitri uerò comminuti libra <lb/>cum auripigmenti item in puluerem triti libra commi&longs;cetur, & in patina fer <lb/>rea coquuntur donec lique&longs;cant: po&longs;tea effunduntur, & refrigerata iterum <lb/>in puluerem conteruntur. </s> | <s id="N14D7D">Halinitri uerò comminuti libra <lb/>cum auripigmenti item in puluerem triti libra commi&longs;cetur, & in patina fer <lb/>rea coquuntur donec lique&longs;cant: po&longs;tea effunduntur, & refrigerata iterum <lb/>in puluerem conteruntur. </s> |
| <s id="N14D86">Stibij autem libra & fecis &longs;iccæ bes alternatim in <lb/>ijciuntur in catinum, & coquuntur u&longs;que ad eum finem dum ma&longs;&longs;ula inde &longs;i­<lb/>at: quæ &longs;imiliter re&longs;oluitur in puluerem: huius pulueris bes & plumbei cine <lb/>ris libra, itemque pulueris ex halinitro & auripigmento facti libra permi&longs;cen <lb/>tur, & ex eis conficitur puluis: cuius una pars ad duas uenæ partes addita <expan abbr="eã">eam</expan> <lb/>liquefacit, & à recrementis purgat. </s> | <s id="N14D86">Stibij autem libra & fecis &longs;iccæ bes alternatim in<lb/>ijciuntur in catinum, & coquuntur u&longs;que ad eum finem dum ma&longs;&longs;ula inde fi­<lb/>at: quæ &longs;imiliter re&longs;oluitur in puluerem: huius pulueris bes & plumbei cine <lb/>ris libra, itemque pulueris ex halinitro & auripigmento facti libra permi&longs;cen<lb/>tur, & ex eis conficitur puluis: cuius una pars ad duas uenæ partes addita <expan abbr="eã">eam</expan> <lb/>liquefacit, & à recrementis purgat. </s> |
| <s id="N14D97">At ualenti&longs;&longs;imum e&longs;t quod habet &longs;ulfu­<lb/>ris drachmas duas, & recrementi uitri totidem, &longs;tibij, &longs;alis ex urina decocta <lb/>confecti, &longs;alis <expan abbr="cõmunis">communis</expan> liquati, halinitri præparati, &longs;pumæ argenti, atramen­<lb/>ti &longs;utorij, fecis uini &longs;iccæ, &longs;alis ex anthyllidis cinere facti, &longs;iccæ fecis aquarum <lb/>quibus aurum ab argento aurifices &longs;eparant, aluminis igne re&longs;oluti in pul­<lb/>uerem &longs;ingulorum <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan>, camphoræ unà cum &longs;ulfure in puluerem triti <lb/><expan abbr="unciã">unciam</expan>: huius mi&longs;turæ pars dimidia uel integra, prout hoc res ip&longs;a po&longs;tulat, <lb/><expan abbr="cũ">cum</expan> parte una uenæ & duabus <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> partibus permi&longs;ta inijcitur in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> fi­<lb/>ctilem, & mi&longs;tura puluere uitri Venetiani comminuti con&longs;pergitur: quæ <lb/>cùm &longs;e&longs;quihora, uel duabus horis cocta fuerit, ma&longs;&longs;ula in fundo catilli re&longs;i­<lb/>debit, à qua mox plumbum &longs;eparatur. </s> | <s id="N14D97">At ualenti&longs;&longs;imum e&longs;t quod habet &longs;ulfu­<lb/>ris drachmas duas, & recrementi uitri totidem, &longs;tibij, &longs;alis ex urina decocta <lb/>confecti, &longs;alis <expan abbr="cõmunis">communis</expan> liquati, halinitri præparati, &longs;pumæ argenti, atramen­<lb/>ti &longs;utorij, fecis uini &longs;iccæ, &longs;alis ex anthyllidis cinere facti, &longs;iccæ fecis aquarum <lb/>quibus aurum ab argento aurifices &longs;eparant, aluminis igne re&longs;oluti in pul­<lb/>uerem &longs;ingulorum <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan>, camphoræ unà cum &longs;ulfure in puluerem triti <lb/><expan abbr="unciã">unciam</expan>: huius mi&longs;turæ pars dimidia uel integra, prout hoc res ip&longs;a po&longs;tulat, <lb/><expan abbr="cũ">cum</expan> parte una uenæ & duabus <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> partibus permi&longs;ta inijcitur in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> fi­<lb/>ctilem, & mi&longs;tura puluere uitri Venetiani comminuti con&longs;pergitur: quæ <lb/>cùm &longs;e&longs;quihora, uel duabus horis cocta fuerit, ma&longs;&longs;ula in fundo catilli re&longs;i­<lb/>debit, à qua mox plumbum &longs;eparatur. </s> |
| <s id="N14DC4">E&longs;t etiam <expan abbr="additam&etilde;tum">additamentum</expan> quod &longs;ulfur, <pb pagenum="187" xlink:href="001/01/197.jpg"/>auripigmentum, &longs;andaracam à uenis metallicis &longs;eparat: id habet pares por­<lb/>tiones recrementi ferri, to&longs;i albi, &longs;alis. </s> | <s id="N14DC4">E&longs;t etiam <expan abbr="additam&etilde;tum">additamentum</expan> quod &longs;ulfur, <pb pagenum="187" xlink:href="001/01/197.jpg"/>auripigmentum, &longs;andaracam à uenis metallicis &longs;eparat: id habet pares por­<lb/>tiones recrementi ferri, to&longs;i albi, &longs;alis. </s> |
| <s id="N14DD2">Sed po&longs;tquam tales &longs;ucci fuerint &longs;ecre <lb/>ti, ip&longs;æ uenæ arida uini fece ad eas adiecta excoquuntur. </s> | <s id="N14DD2">Sed po&longs;tquam tales &longs;ucci fuerint &longs;ecre <lb/>ti, ip&longs;æ uenæ arida uini fece ad eas adiecta excoquuntur. </s> |
| |
| <s id="N14E42">Po&longs;tquam autem catilli excande&longs;centigni, <lb/>primò per cannam ferream duos pedes longam & capacem digiti cinerem <lb/>uel carbunculum, &longs;i quis in eos inciderit, &longs;piritu difflato & di&longs;pergito: quod <lb/>idem faciendum erit, &longs;i cinis uel carbunculus in catillos cinereos in ciderit: <lb/>deinde plumbeum globulum inijcito forcipe: quod plumbum ubi in <expan abbr="fumũ">fumum</expan> <lb/>uerti, con&longs;umique cœperit, ad ip&longs;um addito uenam præparatam in charta in­<lb/>uolutam. </s> | <s id="N14E42">Po&longs;tquam autem catilli excande&longs;centigni, <lb/>primò per cannam ferream duos pedes longam & capacem digiti cinerem <lb/>uel carbunculum, &longs;i quis in eos inciderit, &longs;piritu difflato & di&longs;pergito: quod <lb/>idem faciendum erit, &longs;i cinis uel carbunculus in catillos cinereos in ciderit: <lb/>deinde plumbeum globulum inijcito forcipe: quod plumbum ubi in <expan abbr="fumũ">fumum</expan> <lb/>uerti, con&longs;umique cœperit, ad ip&longs;um addito uenam præparatam in charta in­<lb/>uolutam. </s> |
| <s id="N14E55">Multo autem artifici præ&longs;tat eam inuoluere in chartam, &longs;icque im­<lb/>ponere in catillos, quàm æneo cochleari in ip&longs;os infundere. </s> | <s id="N14E55">Multo autem artifici præ&longs;tat eam inuoluere in chartam, &longs;icque im­<lb/>ponere in catillos, quàm æneo cochleari in ip&longs;os infundere. </s> |
| <s id="N14E5A">Cùm enim ca­<lb/>tilli &longs;int parui, &longs;i cochleari u&longs;us fuerit, non raro aliquam uenæ partem diffun <lb/>dit. </s> | <s id="N14E5A">Cùm enim ca­<lb/>tilli &longs;int parui, &longs;i cochleari u&longs;us fuerit, non raro aliquam uenæ partem diffun <lb/>dit. </s> |
| <s id="N14E61">Charta uerò cremata carbunculo forcipe prehen&longs;o uenam moueto, ut <lb/>plumbum eam combibat, cumque ip&longs;o metallum uenæ mi&longs;ceatur: quæ mi­<lb/>&longs;tio cùm facta fuerit, tunc <expan abbr="recrem&etilde;tum">recrementum</expan> partim circum eam ad catillos adhæ­<lb/>refcit, nigrique annuli &longs;peciem quandam gerit: partim innatat plumbo cum <lb/>auro uel argento permi&longs;to: quod mox ab eo auferto. </s> | <s id="N14E61">Charta uerò cremata carbunculo forcipe prehen&longs;o uenam moueto, ut <lb/>plumbum eam combibat, cumque ip&longs;o metallum uenæ mi&longs;ceatur: quæ mi­<lb/>&longs;tio cùm facta fuerit, tunc <expan abbr="recrem&etilde;tum">recrementum</expan> partim circum eam ad catillos adhæ­<lb/>rescit, nigrique annuli &longs;peciem quandam gerit: partim innatat plumbo cum <lb/>auro uel argento permi&longs;to: quod mox ab eo auferto. </s> |
| <s id="N14E70"><expan abbr="Plumbũ">Plumbum</expan> autem omni­<pb pagenum="188" xlink:href="001/01/198.jpg"/>no omni argento careat, quale e&longs;t Villacen&longs;e. </s> | <s id="N14E70"><expan abbr="Plumbũ">Plumbum</expan> autem omni­<pb pagenum="188" xlink:href="001/01/198.jpg"/>no omni argento careat, quale e&longs;t Villacen&longs;e. </s> |
| <s id="N14E7B">Quod &longs;i eiu&longs;modi non fuerit <lb/>in promptu, &longs;eor&longs;um plumbum e&longs;t experiendum, ut certo &longs;ciatur, quantam <lb/>argenti portionem in &longs;e contineat, utque calculis &longs;ubductis de uena rectè iu­<lb/>dicetur: ni&longs;i enim tale plumbum fuerit, experimentum erit fal&longs;um & fallax. </s> | <s id="N14E7B">Quod &longs;i eiu&longs;modi non fuerit <lb/>in promptu, &longs;eor&longs;um plumbum e&longs;t experiendum, ut certo &longs;ciatur, quantam <lb/>argenti portionem in &longs;e contineat, utque calculis &longs;ubductis de uena rectè iu­<lb/>dicetur: ni&longs;i enim tale plumbum fuerit, experimentum erit fal&longs;um & fallax. </s> |
| <s id="N14E84"><lb/>Verùm globuli plumbei hoc modo formantur: forceps e&longs;t ferrea longa cir <lb/>citer pedem unum: eius chelæ continent ferrum diui&longs;um, quod <expan abbr="coniunctũ">coniunctum</expan> <lb/>oui figuram exprimit: utrunque habet duas partes cauas, quod ferrum diui­<lb/>&longs;um, cùm compre&longs;&longs;um fuerit &longs;uperius, ex ip&longs;o eminet infundibulum: in quo <lb/>&longs;unt duo foramina, quorum alterum ad unam partem cauam penetrat, alte­<lb/>rum ad alteram. </s> | <s id="N14E84"><lb/>Verùm globuli plumbei hoc modo formantur: forceps e&longs;t ferrea longa cir <lb/>citer pedem unum: eius chelæ continent ferrum diui&longs;um, quod <expan abbr="coniunctũ">coniunctum</expan> <lb/>oui figuram exprimit: utrunque habet duas partes cauas, quod ferrum diui­<lb/>&longs;um, cùm compre&longs;&longs;um fuerit &longs;uperius, ex ip&longs;o eminet infundibulum: in quo <lb/>&longs;unt duo foramina, quorum alterum ad unam partem cauam penetrat, alte­<lb/>rum ad alteram. </s> |
| |
| <s id="N14EC9">Quod &longs;i catillis eiu&longs;modi fictilibus omne <lb/>fornaculæ &longs;pacium, quod contegit tegula, non compleatur (nam interdum <lb/>compleri &longs;olet, cùm &longs;cilicet multarum uenarum, aut multarum unius uenæ <lb/>partium una experimur) in uacua loca catillos cinereos ponito, ut interea i­<lb/>gne&longs;cant. </s> | <s id="N14EC9">Quod &longs;i catillis eiu&longs;modi fictilibus omne <lb/>fornaculæ &longs;pacium, quod contegit tegula, non compleatur (nam interdum <lb/>compleri &longs;olet, cùm &longs;cilicet multarum uenarum, aut multarum unius uenæ <lb/>partium una experimur) in uacua loca catillos cinereos ponito, ut interea i­<lb/>gne&longs;cant. </s> |
| <s id="N14ED4">Quod et&longs;i una hora plerunque fit, tamen id ip&longs;um minoribus citi­<lb/>us, maioribus tardius contingit: ni&longs;i uerò catilli, anteaquam in eos inijciatur <lb/>metallum, cum plumbo permi&longs;tum, igniti fuerint, ip&longs;i &longs;olent &longs;æpe di&longs;rum­<lb/>pi, plumbum &longs;emper contremi&longs;cere, nonnunquam ex ip&longs;is exilire. </s> | <s id="N14ED4">Quod et&longs;i una hora plerunque fit, tamen id ip&longs;um minoribus citi­<lb/>us, maioribus tardius contingit: ni&longs;i uerò catilli, anteaquam in eos inijciatur <lb/>metallum, cum plumbo permi&longs;tum, igniti fuerint, ip&longs;i &longs;olent &longs;æpe di&longs;rum­<lb/>pi, plumbum &longs;emper contremi&longs;cere, nonnunquam ex ip&longs;is exilire. </s> |
| <s id="N14EDD">Si autem <lb/>catillus di&longs;rumpatur, aut plumbum ex eo exiliat, aliam uenæ partem experi <lb/>ri oportet: &longs;in plumbum contremi&longs;cat, tunc catillus pruna lata ac tenui tega­<lb/>tur: quam cùm <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> attigerit, re&longs;ilit: atque &longs;ic etiam mi&longs;tura tandem ip&longs;um <lb/>exhalat. </s> | <s id="N14EDD">Si autem <lb/>catillus di&longs;rumpatur, aut plumbum ex eo exiliat, aliam uenæ partem experi <lb/>ri oportet: &longs;in plumbum contremi&longs;cat, tunc catillus pruna lata ac tenui tega­<lb/>tur: quam cùm <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> attigerit, re&longs;ilit: atque &longs;ic etiam mi&longs;tura tandem ip&longs;um <lb/>exhalat. </s> |
| <s id="N14EEC">Quinetiam &longs;i in &longs;ecuda excoctione plumbum, quod in mi&longs;tura in­<lb/>e&longs;t, non con&longs;umeretur, &longs;ed &longs;tabile & &longs;ixum permanens tegeretur quadam <lb/>qua&longs;i cute, &longs;ignum e&longs;t, quod non &longs;atis ardore ignis concaluerit. </s> | <s id="N14EEC">Quinetiam &longs;i in &longs;ecunda excoctione plumbum, quod in mi&longs;tura in­<lb/>e&longs;t, non con&longs;umeretur, &longs;ed &longs;tabile & fixum permanens tegeretur quadam <lb/>qua&longs;i cute, &longs;ignum e&longs;t, quod non &longs;atis ardore ignis concaluerit. </s> |
| <s id="N14EF3">Aridum igi­<lb/>tur lignum tedæ, uel arboris ei con&longs;imilis, in mi&longs;turam imponito, inque ma­<lb/>nu teneto, ut cùm concaluerit, retrahere ab ea po&longs;&longs;is: tum curato, ut &longs;emper <lb/>calorem &longs;atis multum, eumque æqualem habeat. </s> | <s id="N14EF3">Aridum igi­<lb/>tur lignum tedæ, uel arboris ei con&longs;imilis, in mi&longs;turam imponito, inque ma­<lb/>nu teneto, ut cùm concaluerit, retrahere ab ea po&longs;&longs;is: tum curato, ut &longs;emper <lb/>calorem &longs;atis multum, eumque æqualem habeat. </s> |
| <s id="N14EFC">Quod &longs;i calor mi&longs;turam <expan abbr="nõ">non</expan><pb pagenum="189" xlink:href="001/01/199.jpg"/>rotundauerit, ut fieri &longs;olet, ubi omnia rectè fiunt, &longs;ed faciat longiu&longs;culam ut <lb/>caudata uideatur, &longs;igno e&longs;t calorem ip&longs;um, qua cauda e&longs;t, nimium e&longs;&longs;e: qua­<lb/>re catillum paruo unco ferreo, cuius manubrium item &longs;it ferreum & <expan abbr="longũ">longum</expan> <lb/>&longs;e&longs;quipedem, circumagito, ut altera pars æquè cale&longs;cat ab igni.</s> | <s id="N14EFC">Quod &longs;i calor mi&longs;turam <expan abbr="nõ">non</expan><pb pagenum="189" xlink:href="001/01/199.jpg"/>rotundauerit, ut fieri &longs;olet, ubi omnia rectè fiunt, &longs;ed faciat longiu&longs;culam ut <lb/>caudata uideatur, &longs;igno e&longs;t calorem ip&longs;um, qua cauda e&longs;t, nimium e&longs;&longs;e: qua­<lb/>re catillum paruo unco ferreo, cuius manubrium item &longs;it ferreum & <expan abbr="longũ">longum</expan> <lb/>&longs;e&longs;quipedem, circumagito, ut altera pars æquè cale&longs;cat ab igni.</s> |
| </p> | </p> |
| |
| <figure id="id.001.01.199.2.jpg" xlink:href="001/01/199/2.jpg"/> | <figure id="id.001.01.199.2.jpg" xlink:href="001/01/199/2.jpg"/> |
| <pb pagenum="190" xlink:href="001/01/200.jpg"/> | <pb pagenum="190" xlink:href="001/01/200.jpg"/> |
| <p id="N14F87" type="main"> | <p id="N14F87" type="main"> |
| <s id="N14F89">Verùm plumbum, quod uenæ metallicæ argentum combibit, horæ par <lb/>tium trium de quatuor &longs;pacio ignis con&longs;umit in catillo cinereo. </s> | <s id="N14F89">Verùm plumbum, quod uenæ metallicæ argentum combibit, horæ pa <lb/>tium trium de quatuor &longs;pacio ignis con&longs;umit in catillo cinereo. </s> |
| <s id="N14F8E">Experimen <lb/>to autem perfecto ex fornacula eximitur tegula, rutroque ferreo extrahitur <lb/>cinis non modo ex latericia et ferrea, &longs;ed ex fictili etiam, ne eam deponere de <lb/>pede opus &longs;it. </s> | <s id="N14F8E">Experimen <lb/>to autem perfecto ex fornacula eximitur tegula, rutroque ferreo extrahitur <lb/>cinis non modo ex latericia et ferrea, &longs;ed ex fictili etiam, ne eam deponere de <lb/>pede opus &longs;it. </s> |
| <s id="N14F97">At ex uena in catillum triangularem coniecta &longs;ic conflatur <lb/>ma&longs;&longs;ula, ex qua po&longs;tea conficitur metallum. </s> | <s id="N14F97">At ex uena in catillum triangularem coniecta &longs;ic conflatur <lb/>ma&longs;&longs;ula, ex qua po&longs;tea conficitur metallum. </s> |
| <s id="N14F9C">Primò in circulum ferreum im­<lb/>ponuntur prunæ carbonesque: deinde catillus triangularis, qui continet ue­<lb/>nam, atque res quæ eam liquefacere atque à recremento purgare po&longs;&longs;unt: tum <lb/>folle duplicato excitatur ignis, uenaque tamdiu coquitur, u&longs;que dum ma&longs;&longs;ula <lb/>in fundo catilli re&longs;ideat. </s> | <s id="N14F9C">Primò in circulum ferreum im­<lb/>ponuntur prunæ carbonesque: deinde catillus triangularis, qui continet ue­<lb/>nam, atque res quæ eam liquefacere atque à recremento purgare po&longs;&longs;unt: tum <lb/>folle duplicato excitatur ignis, uenaque tamdiu coquitur, u&longs;que dum ma&longs;&longs;ula <lb/>in fundo catilli re&longs;ideat. </s> |
| <s id="N14FA7">Duplicem rationem uenarum experiendarum e&longs;&longs;e <lb/>demon&longs;trauimus: unam qua in catillo fictili plumbum mi&longs;cetur cum uena, <lb/>deinde in cinereo rur&longs;us ab eo &longs;eparatur: alteram, qua excoquitur primo in <lb/>catillo fictili triangulari, deinde in altero fictili cum plumbo permi&longs;cetur, <expan abbr="tũ">tum</expan> <lb/>in cinereo rur&longs;us ab eo &longs;eparatur. </s> | <s id="N14FA7">Duplicem rationem uenarum experiendarum e&longs;&longs;e <lb/>demon&longs;trauimus: unam qua in catillo fictili plumbum mi&longs;cetur cum uena, <lb/>deinde in cinereo rur&longs;us ab eo &longs;eparatur: alteram, qua excoquitur primo in <lb/>catillo fictili triangulari, deinde in altero fictili cum plumbo permi&longs;cetur, <expan abbr="tũ">tum</expan> <lb/>in cinereo rur&longs;us ab eo &longs;eparatur. </s> |
| <s id="N14FB6"><expan abbr="Nũc">Nunc</expan> uideamus utra cuique uenæ magis <expan abbr="cõueniat">con<lb/>ueniat</expan>: aut &longs;i neutra ei conueniat, <expan abbr="quonã">quonam</expan> aliò, alio modo ip&longs;am experiri po&longs;­<lb/>&longs;imus: &longs;ed iure ordimur ab auri uena, ouam utraque ratione &longs;olemus experiri: <lb/>etenim &longs;i illa diues fuerit, & nobis igni non repugnare uideatur, &longs;ed facilè li­<lb/>que&longs;cere, eius centumpondium, minora pondera intelligimus, unà cum &longs;e&longs;­<lb/>cuntia uel duabus uncijs plumbi, de maioribus ponderibus loquimur, mi­<lb/>&longs;tum conijcitur in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> fictilem, & igni coquuntur u&longs;que eo dum bene per­<lb/>mi&longs;ceantur: quia uerò talis etiam uena <expan abbr="interdũ">interdum</expan> excoctioni repugnat, ad eam <lb/>adijcito parum &longs;alis <expan abbr="cõmunis">communis</expan> torrefacti aut artificio&longs;i: id enim ip&longs;um expug <lb/>nabit, facietque ne mi&longs;tura multum <expan abbr="recremem&etilde;tum">recremementum</expan> contrahat: &longs;æpius autem <lb/>ea filo ferreo moueto, ut plumbum undiquaque circumeat aurum, idque ab&longs;or <lb/>beat & expuat purgamenta: quod ubi factum fuerit, mi&longs;turam eximito & à <lb/>recrementis purgato: tum eam conijcito in catillum cinereum & coquito, <lb/>u&longs;que eò, dum exhalet totum plumbum, aurique ma&longs;&longs;ula re&longs;ideat in fundo: &longs;in <lb/>auri uena igni <expan abbr="nõ">non</expan> facile lique&longs;cere ui&longs;a fuerit, eam urito, & pueri impuberis <lb/>urina, quæ &longs;alem <expan abbr="cõbiberit">combiberit</expan>, re&longs;tinguito: quod iterum ac &longs;æpius facito: quò <lb/>enim illam &longs;æpius u&longs;&longs;eris & re&longs;tinxeris, eò facilius <expan abbr="cõminui">comminui</expan> pote&longs;t, atque citi­<lb/>us igni lique&longs;cit, & quicquid habet recrementi, ex&longs;udat. </s> | <s id="N14FB6"><expan abbr="Nũc">Nunc</expan> uideamus utra cuique uenæ magis <expan abbr="cõueniat">con<lb/>ueniat</expan>: aut &longs;i neutra ei conueniat, <expan abbr="quonã">quonam</expan> aliò, alio modo ip&longs;am experiri po&longs;­<lb/>&longs;imus: &longs;ed iure ordimur ab auri uena, ouam utraque ratione &longs;olemus experiri: <lb/>etenim &longs;i illa diues fuerit, & nobis igni non repugnare uideatur, &longs;ed facilè li­<lb/>que&longs;cere, eius centumpondium, minora pondera intelligimus, unà cum &longs;e&longs;­<lb/>centia uel duabus uncijs plumbi, de maioribus ponderibus loquimur, mi­<lb/>&longs;tum conijcitur in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> fictilem, & igni coquuntur u&longs;que eo dum bene per­<lb/>mi&longs;ceantur: quia uerò talis etiam uena <expan abbr="interdũ">interdum</expan> excoctioni repugnat, ad eam <lb/>adijcito parum &longs;alis <expan abbr="cõmunis">communis</expan> torrefacti aut artificio&longs;i: id enim ip&longs;um expug<lb/>nabit, facietque ne mi&longs;tura multum <expan abbr="recremem&etilde;tum">recremementum</expan> contrahat: &longs;æpius autem <lb/>ea filo ferreo moueto, ut plumbum undiquaque circumeat aurum, idque ab&longs;or<lb/>beat & expurgat purgamenta: quod ubi factum fuerit, mi&longs;turam eximito & à <lb/>recrementis purgato: tum eam conijcito in catillum cinereum & coquito, <lb/>u&longs;que eò, dum exhalet totum plumbum, aurique ma&longs;&longs;ula re&longs;ideat in fundo: &longs;in <lb/>auri uena igni <expan abbr="nõ">non</expan> facile lique&longs;cere ui&longs;a fuerit, eam urito, & pueri impuberis <lb/>urina, quæ &longs;alem <expan abbr="cõbiberit">combiberit</expan>, re&longs;tinguito: quod iterum ac &longs;æpius facito: quò <lb/>enim illam &longs;æpius u&longs;&longs;eris & re&longs;tinxeris, eò facilius <expan abbr="cõminui">comminui</expan> pote&longs;t, atque citi­<lb/>us igni lique&longs;cit, & quicquid habet recrementi, ex&longs;udat. </s> |
| <s id="N15002">Huius uenæ u&longs;tæ, <lb/><expan abbr="cõminutæ">comminutæ</expan>, lauatæ partem unam cum alicuius pulueris <expan abbr="cõpo&longs;iti">compo&longs;iti</expan>, qui uenas <lb/>liquefacit, partibus tribus & plumbi partibus &longs;ex <expan abbr="cõmi&longs;ceto">commi&longs;ceto</expan>: atque mi&longs;turam <lb/>inijcito in catillum triangularem: quem in circulum ferreum, ad quem follis <lb/>duplicatis pertinet, imponito: atque primùm lento igni coquito, deinde &longs;en­<lb/>&longs;im acriori u&longs;que dum lique&longs;cat, & aquæ in&longs;tar fluat. </s> | <s id="N15002">Huius uenæ u&longs;tæ, <lb/><expan abbr="cõminutæ">comminutæ</expan>, lauatæ partem unam cum alicuius pulueris <expan abbr="cõpo&longs;iti">compo&longs;iti</expan>, qui uenas <lb/>liquefacit, partibus tribus & plumbi partibus &longs;ex <expan abbr="cõmi&longs;ceto">commi&longs;ceto</expan>: atque mi&longs;turam <lb/>inijcito in catillum triangularem: quem in circulum ferreum, ad quem follis <lb/>duplicatis pertinet, imponito: atque primùm lento igni coquito, deinde &longs;en­<lb/>&longs;im acriori u&longs;que dum lique&longs;cat, & aquæ in&longs;tar fluat. </s> |
| <s id="N1501A">Quod &longs;i uena liquefacta <lb/>non fuerit, ad eam plu&longs;culum i&longs;tiu&longs;modi additamenti, cum æqua &longs;pumæ ar <lb/>genti fuluæ portione permi&longs;ti, addito: & filo ferreo <expan abbr="cand&etilde;te">candente</expan> agitato u&longs;que ad <lb/>eum finem dum omnis lique&longs;cat: tum ex circulo <expan abbr="catillũ">catillum</expan> eximito: & <expan abbr="ma&longs;&longs;ulã">ma&longs;&longs;ulam</expan>, <lb/>ubi refrixerit, decutito: quam <expan abbr="purgatã">purgatam</expan> prius in altero catillo fictili coquito, <lb/>po&longs;terius in cinereo. </s> | <s id="N1501A">Quod &longs;i uena liquefacta <lb/>non fuerit, ad eam plu&longs;culum i&longs;tiu&longs;modi additamenti, cum æqua &longs;pumæ ar <lb/>genti fuluæ portione permi&longs;ti, addito: & filo ferreo <expan abbr="cand&etilde;te">candente</expan> agitato u&longs;que ad <lb/>eum finem dum omnis lique&longs;cat: tum ex circulo <expan abbr="catillũ">catillum</expan> eximito: & <expan abbr="ma&longs;&longs;ulã">ma&longs;&longs;ulam</expan>, <lb/>ubi refrixerit, decutito: quam <expan abbr="purgatã">purgatam</expan> prius in altero catillo fictili coquito, <lb/>po&longs;terius in cinereo. </s> |
| <s id="N15037">Aurum denique, quod in catilli fundo re&longs;edit, <expan abbr="extractũ">extractum</expan> <lb/>& refrigeratum coticulæ atterito, ut cogno&longs;cere po&longs;&longs;is quota in eo in&longs;it ar­<lb/>genti portio: aut uenæ auri centumpondium minoris ponderis in catillum <lb/>triangularem conijcito, & ad eam addito recrementi uitri drachmam maio­<lb/>ris ponderis. </s> | <s id="N15037">Aurum denique, quod in catilli fundo re&longs;edit, <expan abbr="extractũ">extractum</expan> <lb/>& refrigeratum coticulæ atterito, ut cogno&longs;cere po&longs;&longs;is quota in eo in&longs;it ar­<lb/>genti portio: aut uenæ auri centumpondium minoris ponderis in catillum <lb/>triangularem conijcito, & ad eam addito recrementi uitri drachmam maio­<lb/>ris ponderis. </s> |
| |
| <s id="N151B1"><expan abbr="Quidã">Quidam</expan> <expan abbr="uenã">uenam</expan> &longs;emel <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> cremant, <lb/><expan abbr="cõminuunt">comminuunt</expan>, lauant: atque i&longs;tiu&longs;modi <expan abbr="ram&etilde;ti">ramenti</expan> lotura collecti accipiunt tria cen­<lb/>tumpondia, &longs;alis <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, fecis uíni u&longs;tæ, recrementi uitri, &longs;ingulorum <expan abbr="cen­tũpondium">cen­<lb/>tumpondium</expan> unum: & ea coquunt in catillo <expan abbr="triãgulari">triangulari</expan>: qui, ubi refrixerit, in­<lb/>uenitur ma&longs;&longs;ula æris puri, &longs;i uena eius metalli diues &longs;uerit: &longs;in minus, ma&longs;&longs;u­<lb/>la lapidea, cui æs e&longs;t immi&longs;tum: quæ rur&longs;us crematur, tunditur, iterumque ex­<lb/>coquitur in altero catillo fictili, adiectis lapidibus facile lique&longs;centib. </s> | <s id="N151B1"><expan abbr="Quidã">Quidam</expan> <expan abbr="uenã">uenam</expan> &longs;emel <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> cremant, <lb/><expan abbr="cõminuunt">comminuunt</expan>, lauant: atque i&longs;tiu&longs;modi <expan abbr="ram&etilde;ti">ramenti</expan> lotura collecti accipiunt tria cen­<lb/>tumpondia, &longs;alis <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, fecis uíni u&longs;tæ, recrementi uitri, &longs;ingulorum <expan abbr="cen­tũpondium">cen­<lb/>tumpondium</expan> unum: & ea coquunt in catillo <expan abbr="triãgulari">triangulari</expan>: qui, ubi refrixerit, in­<lb/>uenitur ma&longs;&longs;ula æris puri, &longs;i uena eius metalli diues &longs;uerit: &longs;in minus, ma&longs;&longs;u­<lb/>la lapidea, cui æs e&longs;t immi&longs;tum: quæ rur&longs;us crematur, tunditur, iterumque ex­<lb/>coquitur in altero catillo fictili, adiectis lapidibus facile lique&longs;centib. </s> |
| <s id="N151DE">& hali <lb/>nitro: atque re&longs;idet in fundo catilli æris puri ma&longs;&longs;ula. </s> | <s id="N151DE">& hali <lb/>nitro: atque re&longs;idet in fundo catilli æris puri ma&longs;&longs;ula. </s> |
| <s id="N151E3">Quod &longs;i &longs;cire uolueris, <lb/>quota in ip&longs;o <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio in&longs;it, id ad ip&longs;um adiecto plumbo excoquito in <lb/>catillo cinereo: de quo experimento dicam po&longs;tea. </s> | <s id="N151E3">Quod &longs;i &longs;cire uolueris, <lb/>quota in ip&longs;o <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio in&longs;it, id ad ip&longs;um adiecto plumbo excoquito in <lb/>catillo cinereo: de quo experimento dicam po&longs;tea. </s> |
| <s id="N151EE">Qui uerò mox &longs;cire cupi <lb/>unt, quotam argenti portionem uena æris in &longs;e contineat, hi eam cremant, <lb/><expan abbr="cõminuunt">comminuunt</expan>, lauant, cum ramenti lotura collecti, centumpondio <expan abbr="paucã">paucam</expan> &longs;pu­<lb/>mam argenti &longs;uluam <expan abbr="cõmi&longs;cent">commi&longs;cent</expan>, mi&longs;turam inijciunt in catillum, quem &longs;ub te <lb/>gulam ardentis fornaculæ collocant, ad horæ dimidiæ &longs;pacium: ubi cùm <pb pagenum="193" xlink:href="001/01/203.jpg"/>propter uim lique&longs;cendi, quæ ine&longs;t in &longs;puma argenti, recrementum ex&longs;uda­<lb/>uerit, eximunt: refrigeratam à recremento purgant, rur&longs;usque eam comminu <lb/>unt: cum eius centumpondio &longs;e&longs;cuntiam globulorum <expan abbr="plumbeorũ">plumbeorum</expan> mi&longs;cent: <lb/>inijciunt in alterum catillum fictilem: quem &longs;ub tegulam ardentis fornacu­<lb/>læ collocant adijcientes ad mi&longs;turam <expan abbr="paucũ">paucum</expan> puluerem alicuius additamen­<lb/>ti compo&longs;iti, quod uenas liquefacit: liquatam eximunt: refrigeratam à <expan abbr="recre­m&etilde;to">recre­<lb/>mento</expan> purgant. </s> | <s id="N151EE">Qui uerò mox &longs;cire cupi<lb/>unt, quotam argenti portionem uena æris in &longs;e contineat, hi eam cremant, <lb/><expan abbr="cõminuunt">comminuunt</expan>, lauant, cum ramenti lotura collecti, centumpondio <expan abbr="paucã">paucam</expan> &longs;pu­<lb/>mam argenti fuluam <expan abbr="cõmi&longs;cent">commi&longs;cent</expan>, mi&longs;turam inijciunt in catillum, quem &longs;ub te <lb/>gulam ardentis fornaculæ collocant, ad horæ dimidiæ &longs;pacium: ubi cùm <pb pagenum="193" xlink:href="001/01/203.jpg"/>propter uim lique&longs;cendi, quæ ine&longs;t in &longs;puma argenti, recrementum ex&longs;uda­<lb/>uerit, eximunt: refrigeratam à recremento purgant, rur&longs;usque eam comminu<lb/>unt: cum eius centumpondio &longs;e&longs;cuntiam globulorum <expan abbr="plumbeorũ">plumbeorum</expan> mi&longs;cent: <lb/>inijciunt in alterum catillum fictilem: quem &longs;ub tegulam ardentis fornacu­<lb/>læ collocant adijcientes ad mi&longs;turam <expan abbr="paucũ">paucum</expan> puluerem alicuius additamen­<lb/>ti compo&longs;iti, quod uenas liquefacit: liquatam eximunt: refrigeratam à <expan abbr="recre­m&etilde;to">recre­<lb/>mento</expan> purgant. </s> |
| <s id="N15221">Po&longs;tremò eam <expan abbr="coquũt">coquunt</expan> in catillo cinereo, quoad omne plum <lb/>bum exhalauerit, &longs;olumque argentum reman&longs;erit. </s> | <s id="N15221">Po&longs;tremò eam <expan abbr="coquũt">coquunt</expan> in catillo cinereo, quoad omne plum <lb/>bum exhalauerit, &longs;olumque argentum reman&longs;erit. </s> |
| <s id="N1522A">Nigri autem plumbi <expan abbr="uenã">uenam</expan> <lb/>i&longs;to modo experiri conuenit: lapidis plumbarij puri &longs;emunciam, & chry&longs;o­<lb/>collæ, quam boracem uocant, tantundem <expan abbr="cõminuito">comminuito</expan>, permi&longs;ceto, in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <lb/>fictilem inijcito, carbonem <expan abbr="ardent&etilde;">ardentem</expan> in media eius parte collocato: quampri­<lb/>mum chry&longs;ocolla crepuerit, & lapis plumbarius liquefactus fuerit, quod ci­<lb/>to eis accidit, carbonem à catillo amoueto: & in ip&longs;ius fundo plumbum re&longs;i <lb/>debit: quod expendito: & eius portionem, quam ignis con&longs;ump&longs;it, ad calcu <lb/>los reuocato. </s> | <s id="N1522A">Nigri autem plumbi <expan abbr="uenã">uenam</expan> <lb/>i&longs;to modo experiri conuenit: lapidis plumbarij puri &longs;emunciam, & chry&longs;o­<lb/>collæ, quam boracem uocant, tantundem <expan abbr="cõminuito">comminuito</expan>, permi&longs;ceto, in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <lb/>fictilem inijcito, carbonem <expan abbr="ardent&etilde;">ardentem</expan> in media eius parte collocato: quampri­<lb/>mum chry&longs;ocolla crepuerit, & lapis plumbarius liquefactus fuerit, quod ci­<lb/>to eis accidit, carbonem à catillo amoueto: & in ip&longs;ius fundo plumbum re&longs; <lb/>debit: quod expendito: & eius portionem, quam ignis con&longs;ump&longs;it, ad calcu<lb/>los reuocato. </s> |
| <s id="N1524B">Si uerò etiam &longs;cire uolueris, quota argenti particula in plum­<lb/>bo in&longs;it, id in catillo cinereo excoquito, u&longs;que dum omne plumbum exhalet. </s> | <s id="N1524B">Si uerò etiam &longs;cire uolueris, quota argenti particula in plum­<lb/>bo in&longs;it, id in catillo cinereo excoquito, u&longs;que dum omne plumbum exhalet. </s> |
| <s id="N15250"><lb/>Vel uenam plumbi qualemcunque urito, lauato, ramenti lotura collecti cen­<lb/>tumpondium & pulueris compo&longs;iti, qui uenas liquefacit, tria centumpon­<lb/>dia commi&longs;ta in catillum fictilem inijcito, & in circulum ferreum colloca­<lb/>to ut lique&longs;cat: refrigeratum à <expan abbr="recrem&etilde;to">recremento</expan> purgato: atque reliqua, ut <expan abbr="dictũ">dictum</expan> e&longs;t, <lb/>perficito. </s> | <s id="N15250"><lb/>Vel uenam plumbi qualemcunque urito, lauato, ramenti lotura collecti cen­<lb/>tumpondium & pulueris compo&longs;iti, qui uenas liquefacit, tria centumpon­<lb/>dia commi&longs;ta in catillum fictilem inijcito, & in circulum ferreum colloca­<lb/>to ut lique&longs;cat: refrigeratum à <expan abbr="recrem&etilde;to">recremento</expan> purgato: atque reliqua, ut <expan abbr="dictũ">dictum</expan> e&longs;t, <lb/>perficito. </s> |
| <s id="N15264">Vel accipito uenæ præparatæ uncias duas, æris u&longs;ti drachmas <lb/>quinque, uitri aut recrementi eius in puluerem redacti unciam unam, &longs;alis <expan abbr="&longs;e­mũciam">&longs;e­<lb/>munciam</expan>, & mi&longs;ceto: atque mi&longs;turam in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> triangularem conijcito, eumque<lb/>lento igni calefacito ne <expan abbr="di&longs;rũpatur">di&longs;rumpatur</expan>. </s> | <s id="N15264">Vel accipito uenæ præparatæ uncias duas, æris u&longs;ti drachmas <lb/>quinque, uitri aut recrementi eius in puluerem redacti unciam unam, &longs;alis <expan abbr="&longs;e­mũciam">&longs;e­<lb/>munciam</expan>, & mi&longs;ceto: atque mi&longs;turam in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> triangularem conijcito, eumque<lb/>lento igni calefacito ne <expan abbr="di&longs;rũpatur">di&longs;rumpatur</expan>. </s> |
| |
| <s id="N1528F">Quod &longs;i uena difficulter excoquitur, ad eam ad­<lb/>ijcito &longs;cobem ferri elimatam, quæ, quia ualde calefacit, <expan abbr="purgam&etilde;ta">purgamenta</expan> facile &longs;e­<lb/>cernit à plumbo ac reliquis metallis. </s> | <s id="N1528F">Quod &longs;i uena difficulter excoquitur, ad eam ad­<lb/>ijcito &longs;cobem ferri elimatam, quæ, quia ualde calefacit, <expan abbr="purgam&etilde;ta">purgamenta</expan> facile &longs;e­<lb/>cernit à plumbo ac reliquis metallis. </s> |
| <s id="N1529A">Quinetiam uena plumbi nigri, ut con­<lb/>uenit, præparata conijcitur in catillum, & &longs;olum ad eam adijciuntur arenæ à <lb/>lapide facile lique&longs;cente re&longs;olutæ, aut &longs;cobs ferri elimata, & experimentum <lb/>perficitur. </s> | <s id="N1529A">Quinetiam uena plumbi nigri, ut con­<lb/>uenit, præparata conijcitur in catillum, & &longs;olum ad eam adijciuntur arenæ à <lb/>lapide facile lique&longs;cente re&longs;olutæ, aut &longs;cobs ferri elimata, & experimentum <lb/>perficitur. </s> |
| <s id="N152A3">Venam uerò plumbi candidi hac ratione experiri poteris: eam <lb/>primò urito, deinde comminuito, tum lauato: ramentum lotura collectum <lb/>rur&longs;us urito, comminuito, lauato: eius centumpondium unum & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan> <lb/>cum chry&longs;ocollæ, quam boracem nominant, centumpondio <expan abbr="cõmi&longs;ceto">commi&longs;ceto</expan>: ex <lb/>mi&longs;tura, aquis madefacta, ma&longs;&longs;ulam formato, po&longs;tea carbonem magnum & <lb/>teretem perforato. </s> | <s id="N152A3">Venam uerò plumbi candidi hac ratione experiri poteris: eam <lb/>primò urito, deinde comminuito, tum lauato: ramentum lotura collectum <lb/>rur&longs;us urito, comminuito, lauato: eius centumpondium unum & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan> <lb/>cum chry&longs;ocollæ, quam boracem nominant, centumpondio <expan abbr="cõmi&longs;ceto">commi&longs;ceto</expan>: ex <lb/>mi&longs;tura, aquis madefacta, ma&longs;&longs;ulam formato, po&longs;tea carbonem magnum & <lb/>teretem perforato. </s> |
| <s id="N152B8">Foramen <expan abbr="aũt">aunt</expan> altum &longs;it palmum, &longs;uperius latum digitos <lb/>tres, inferius angu&longs;tum: hoc, cùm collocatur carbo, inferiorem locum, illud <lb/>&longs;uperiorem occupet. </s> | <s id="N152B8">Foramen <expan abbr="aũt">aut</expan> altum &longs;it palmum, &longs;uperius latum digitos <lb/>tres, inferius angu&longs;tum: hoc, cùm collocatur carbo, inferiorem locum, illud <lb/>&longs;uperiorem occupet. </s> |
| <s id="N152C3">Collocetur uerò in catinum fictilem, & undique ad eum <lb/>apponantur carbones ardentes. </s> | <s id="N152C3">Collocetur uerò in catinum fictilem, & undique ad eum <lb/>apponantur carbones ardentes. </s> |
| <s id="N152C8">Vbi uerò carbo perforatus ignem conce­<lb/>perit, ma&longs;&longs;ula in &longs;uperius eius foramen imponitur, & lato carbone ardente <lb/>tegitur: atque pluribus earbonibus circum eum appo&longs;itis folle acris ignis ex­<pb pagenum="194" xlink:href="001/01/204.jpg"/>citatur, donec omne plumbum candidum ex inferiore carbonis foramine <lb/>defluxerit in catinum. </s> | <s id="N152C8">Vbi uerò carbo perforatus ignem conce­<lb/>perit, ma&longs;&longs;ula in &longs;uperius eius foramen imponitur, & lato carbone ardente <lb/>tegitur: atque pluribus earbonibus circum eum appo&longs;itis folle acris ignis ex­<pb pagenum="194" xlink:href="001/01/204.jpg"/>citatur, donec omne plumbum candidum ex inferiore carbonis foramine <lb/>defluxerit in catinum. </s> |
| <s id="N152D6">Vel accipito carbonem magnum, eumque excauato & <lb/>luto oblinito, ne uena candens exiliat. </s> | <s id="N152D6">Vel accipito carbonem magnum, eumque excauato & <lb/>luto oblinito, ne uena candens exiliat. </s> |
| <s id="N152DB">Præterea in media eius parte facito fo <lb/><expan abbr="ram&etilde;">ramen</expan> paruum: magnum <expan abbr="aũt">aunt</expan> foramen carbunculis minutis completo: &longs;uper <lb/>quos uenam proijcito: at in paruum foramen imponito ignem, & follis ma­<lb/>nualis narem ut ignem excitare po&longs;&longs;is: uerùm carbonem eum locato in fo­<lb/>uea luto oblita: in qua excoctione perfecta inuenies ma&longs;&longs;ulam plumbi can­<lb/>didi. </s> | <s id="N152DB">Præterea in media eius parte facito fo <lb/><expan abbr="ram&etilde;">ramen</expan> paruum: magnum <expan abbr="aũt">aut</expan> foramen carbunculis minutis completo: &longs;uper <lb/>quos uenam proijcito: at in paruum foramen imponito ignem, & follis ma­<lb/>nualis narem ut ignem excitare po&longs;&longs;is: uerùm carbonem eum locato in fo­<lb/>uea luto oblita: in qua excoctione perfecta inuenies ma&longs;&longs;ulam plumbi can­<lb/>didi. </s> |
| <s id="N152EF">At uenam plumbi cinerei hoc modo experimur: eius fragmenta in ca <lb/>tillum fictilem inijcimus, & &longs;ub tegulam ardentis fornaculæ collocamus: <lb/>quamprimum calefacta fuerint, &longs;tillant plumbo: quod in unam <expan abbr="ma&longs;&longs;ulã">ma&longs;&longs;ulam</expan> con <lb/>fluit. </s> | <s id="N152EF">At uenam plumbi cinerei hoc modo experimur: eius fragmenta in ca <lb/>tillum fictilem inijcimus, & &longs;ub tegulam ardentis fornaculæ collocamus: <lb/>quamprimum calefacta fuerint, &longs;tillant plumbo: quod in unam <expan abbr="ma&longs;&longs;ulã">ma&longs;&longs;ulam</expan> con <lb/>fluit. </s> |
| <s id="N152FC">Venam uerò argenti uiui &longs;ic experiri conuenit: <expan abbr="cũ">cum</expan> parte una fragmen <lb/><expan abbr="torũ">torum</expan> eius tres partes pulueris <expan abbr="carbonũ">carbonum</expan>, et <expan abbr="manipulũ">manipulum</expan> &longs;alis <expan abbr="cõmi&longs;ceto">commi&longs;ceto</expan>: <expan abbr="mi&longs;turã">mi&longs;turam</expan> <lb/>in <expan abbr="catinũ">catinum</expan>, uel ollam uel <expan abbr="urceũ">urceum</expan> inijcito, operculo tegito: luto oblinito: in car­<lb/>bones ardentes imponito: po&longs;tquam ei in&longs;ederit u&longs;tæ color catinum extra­<lb/>hito: nam &longs;i diutius ip&longs;um coxeris, mi&longs;tura argentum uiuum, unà cum fumo <lb/>exhalat: quod ip&longs;um in fundo catini uel alterius ua&longs;is refrigerati inuenitur. </s> | <s id="N152FC">Venam uerò argenti uiui &longs;ic experiri conuenit: <expan abbr="cũ">cum</expan> parte una fragmen <lb/><expan abbr="torũ">torum</expan> eius tres partes pulueris <expan abbr="carbonũ">carbonum</expan>, et <expan abbr="manipulũ">manipulum</expan> &longs;alis <expan abbr="cõmi&longs;ceto">commi&longs;ceto</expan>: <expan abbr="mi&longs;turã">mi&longs;turam</expan> <lb/>in <expan abbr="catinũ">catinum</expan>, uel ollam uel <expan abbr="urceũ">urceum</expan> inijcito, operculo tegito: luto oblinito: in car­<lb/>bones ardentes imponito: po&longs;tquam ei in&longs;ederit u&longs;tæ color catinum extra­<lb/>hito: nam &longs;i diutius ip&longs;um coxeris, mi&longs;tura argentum uiuum, unà cum fumo <lb/>exhalat: quod ip&longs;um in fundo catini uel alterius ua&longs;is refrigerati inuenitur. </s> |
| <s id="N15328"><lb/>Aut uenam eius tritam inijcito in uas fictile cucurbitinum, & id in fornacu­<lb/>lam imponito, atque operculo, cui longa e&longs;t naris, contegito: nari autem &longs;up­<lb/>ponito ampullam, quæ recipiat argentum uiuum, quo ip&longs;a &longs;tillat: &longs;it uerò a­<lb/>qua frigida in ampullam infu&longs;a, ut argentum uiuum igni <expan abbr="concalefactũ">concalefactum</expan> con­<lb/>tinuo refrigeretur & confluat: nam argentum uiuum ui ignis in &longs;ublime fer <lb/>tur, & per operculi narem in ampullam defluit. </s> | <s id="N15328"><lb/>Aut uenam eius tritam inijcito in uas fictile cucurbitinum, & id in fornacu­<lb/>lam imponito, atque operculo, cui longa e&longs;t naris, contegito: nari autem &longs;up­<lb/>ponito ampullam, quæ recipiat argentum uiuum, quo ip&longs;a &longs;tillat: &longs;it uerò a­<lb/>qua frigida in ampullam infu&longs;a, ut argentum uiuum igni <expan abbr="concalefactũ">concalefactum</expan> con­<lb/>tinuo refrigeretur & confluat: nam argentum uiuum ui ignis in &longs;ublime fer <lb/>tur, & per operculi narem in ampullam defluit. </s> |
| <s id="N1533A">Experimur etiam uenam ar­<lb/>genti uiui eodem plane modo, quo eam excoquimus: quem &longs;uo loco expli­<lb/>cabimus. </s> | <s id="N1533A">Experimur etiam uenam ar­<lb/>genti uiui eodem plane modo, quo eam excoquimus: quem &longs;uo loco expli­<lb/>cabimus. </s> |
| <s id="N15341">Po&longs;tremò uenam ferri experimur in camino fabri ferrarij: eadem <lb/>uritur, <expan abbr="cõminuitur">comminuitur</expan>, lauatur, &longs;iccatur: magnes in ramentum lotura collectum <lb/>imponitur, qui &longs;cobem ferream ad &longs;e trahit: ea pennis deter&longs;a catino excipi­<lb/>tur: atque magnes u&longs;que eò in ramentum lotura collectum imponitur, & &longs;cobs <lb/>detergitur, dum re&longs;tet, quam ad &longs;e alliciat. </s> | <s id="N15341">Po&longs;tremò uenam ferri experimur in camino fabri ferrarij: eadem <lb/>uritur, <expan abbr="cõminuitur">comminuitur</expan>, lauatur, &longs;iccatur: magnes in ramentum lotura collectum <lb/>imponitur, qui &longs;cobem ferream ad &longs;e trahit: ea pennis deter&longs;a catino excipi­<lb/>tur: atque magnes u&longs;que eò in ramentum lotura collectum imponitur, & &longs;cobs <lb/>detergitur, dum re&longs;tet, quam ad &longs;e alliciat. </s> |
| <s id="N15350">Ea <expan abbr="aũt">aunt</expan> &longs;imul cum halinitro coqui <lb/>tur in catino donec lique&longs;cat, & ex ea ferrea ma&longs;&longs;ulula <expan abbr="cõfletur">confletur</expan>. </s> | <s id="N15350">Ea <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;imul cum halinitro coqu <lb/>tur in catino donec lique&longs;cat, & ex ea ferrea ma&longs;&longs;ulula <expan abbr="cõfletur">confletur</expan>. </s> |
| <s id="N1535D">Quod &longs;i ma <lb/>gnes citò, facileque &longs;cobem ad &longs;e traxerit, uenam ferri diuitem e&longs;&longs;e <expan abbr="cõijcimus">conijcimus</expan>: <lb/>&longs;i tardè, pauperem: &longs;i pror&longs;us eam re&longs;puere ui&longs;us fuerit, ferri paulum, aut ni­<lb/>hil in &longs;e continere. </s> | <s id="N1535D">Quod &longs;i ma <lb/>gnes citò, facileque &longs;cobem ad &longs;e traxerit, uenam ferri diuitem e&longs;&longs;e <expan abbr="cõijcimus">conijcimus</expan>: <lb/>&longs;i tardè, pauperem: &longs;i pror&longs;us eam re&longs;puere ui&longs;us fuerit, ferri paulum, aut ni­<lb/>hil in &longs;e continere. </s> |
| <s id="N1536A">Sed de experimento <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> metallicarum &longs;atis: nunc di­<lb/>cam de metallorum experimento. </s> | <s id="N1536A">Sed de experimento <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> metallicarum &longs;atis: nunc di­<lb/>cam de metallorum experimento. </s> |
| <s id="N15373">Quod utile e&longs;t tum monetarijs & merca <lb/>toribus, qui metalla emunt & uendunt: tum metallicis, &longs;ed maxime domi­<lb/>nis & præfectis fodinarum: atque dominis & præfectis officinarum, in qui­<lb/>bus metalla excoquuntur, aut alterum ab altero &longs;eparatur. </s> | <s id="N15373">Quod utile e&longs;t tum monetarijs & merca <lb/>toribus, qui metalla emunt & uendunt: tum metallicis, &longs;ed maxime domi­<lb/>nis & præfectis fodinarum: atque dominis & præfectis officinarum, in qui­<lb/>bus metalla excoquuntur, aut alterum ab altero &longs;eparatur. </s> |
| |
| <s id="N15389">Quondam metalla uilia combu&longs;ta &longs;unt, ut precio&longs;a pura haberi <lb/>po&longs;&longs;ent. </s> | <s id="N15389">Quondam metalla uilia combu&longs;ta &longs;unt, ut precio&longs;a pura haberi <lb/>po&longs;&longs;ent. </s> |
| <s id="N1538E">Veteres etiam u&longs;tione indagarunt quotam argenti portionem au­<lb/>rum in &longs;e contineret: eoque modo omne <expan abbr="argentũ">argentum</expan> con&longs;umebatur: quæ non le­<lb/>uis iactura fuit: <expan abbr="attam&etilde;">attamen</expan> Archimedes nobilis mathematicus, Hieroni regi gra <lb/>tifi caturus inuenit rationem idem deprehendendi non <expan abbr="admodũ">admodum</expan> <expan abbr="promptã">promptam</expan>, <lb/>& qua ma&longs;&longs;a magna accuratius quam parua explorari pote&longs;t: <expan abbr="quã">quam</expan> in <expan abbr="cõmen">commen<lb/>tarijs</expan> <expan abbr="exponã">exponam</expan>. </s> | <s id="N1538E">Veteres etiam u&longs;tione indagarunt quotam argenti portionem au­<lb/>rum in &longs;e contineret: eoque modo omne <expan abbr="argentũ">argentum</expan> con&longs;umebatur: quæ non le­<lb/>uis iactura fuit: <expan abbr="attam&etilde;">attamen</expan> Archimedes nobilis mathematicus, Hieroni regi gra <lb/>tifi caturus inuenit rationem idem deprehendendi non <expan abbr="admodũ">admodum</expan> <expan abbr="promptã">promptam</expan>, <lb/>& qua ma&longs;&longs;a magna accuratius quam parua explorari pote&longs;t: <expan abbr="quã">quam</expan> in <expan abbr="cõmen">commen<lb/>tarijs</expan> <expan abbr="exponã">exponam</expan>. </s> |
| <s id="N153B7">Sed <expan abbr="chymi&longs;tarũ">chymi&longs;tarum</expan> &longs;ectatores o&longs;tenderunt rationem &longs;ecernendi <pb pagenum="195" xlink:href="001/01/205.jpg"/><expan abbr="argentũ">argentum</expan> ab auro, qua <expan abbr="neutrũ">neutrum</expan> perit. </s> | <s id="N153B7">Sed <expan abbr="chymi&longs;tarũ">chymi&longs;tarum</expan> &longs;ectatores o&longs;tenderunt rationem &longs;ecernendi <pb pagenum="195" xlink:href="001/01/205.jpg"/><expan abbr="argentũ">argentum</expan> ab auro, qua <expan abbr="neutrũ">neutrum</expan> perit. </s> |
| <s id="N153CA"><expan abbr="Aurũ">Aurum</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan>, in quo ine&longs;t <expan abbr="argentũ">argentum</expan>: uel argen <lb/>tum, in quo aurum, primò coticulæ atteratur: deinde eidem acus auri uel ar­<lb/>genti &longs;imillima: quo modo ex lineis productis cogno&longs;citur, quota argenti <lb/>portio in auro in&longs;it, quota auri in argento: mox ad <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, quod e&longs;t in au­<lb/>ro, adijciatur tanta eiu&longs;dem portio, ut auri <expan abbr="triplũ">triplum</expan> &longs;it. </s> | <s id="N153CA"><expan abbr="Aurũ">Aurum</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan>, in quo ine&longs;t <expan abbr="argentũ">argentum</expan>: uel argen<lb/>tum, in quo aurum, primò coticulæ atteratur: deinde eidem acus auri uel ar­<lb/>genti &longs;imillima: quo modo ex lineis productis cogno&longs;citur, quota argenti <lb/>portio in auro in&longs;it, quota auri in argento: mox ad <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, quod e&longs;t in au­<lb/>ro, adijciatur tanta eiu&longs;dem portio, ut auri <expan abbr="triplũ">triplum</expan> &longs;it. </s> |
| <s id="N153E8">Tum <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> inijciatur <lb/>in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan>, & coquatur: paulò po&longs;t in <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> inijciatur <expan abbr="paucũ">paucum</expan> æs: ut­<lb/>pote eius &longs;emuncia, uel &longs;emuncia & &longs;icilicus minoris ponderis: &longs;i <expan abbr="aurũ">aurum</expan> uel ar <lb/><expan abbr="gentũ">gentum</expan> <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> æris <expan abbr="particulã">particulam</expan> in &longs;e non contineat. </s> | <s id="N153E8">Tum <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> inijciatur <lb/>in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan>, & coquatur: paulò po&longs;t in <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> inijciatur <expan abbr="paucũ">paucum</expan> æs: ut­<lb/>pote eius &longs;emuncia, uel &longs;emuncia & &longs;icilicus minoris ponderis: &longs;i <expan abbr="aurũ">aurum</expan> uel ar <lb/><expan abbr="gentũ">gentum</expan> <expan abbr="aliquã">aliquam</expan> æris <expan abbr="particulã">particulam</expan> in &longs;e non contineat. </s> |
| <s id="N15414">Etenim catillus, cùm plum­<lb/>bum & æs de&longs;unt, quæ con&longs;umat, <expan abbr="particulã">particulam</expan> auri & argenti ad &longs;e allicit & <expan abbr="cõbibit">com<lb/>bibit</expan>. </s> | <s id="N15414">Etenim catillus, cùm plum­<lb/>bum & æs de&longs;unt, quæ con&longs;umat, <expan abbr="particulã">particulam</expan> auri & argenti ad &longs;e allicit & <expan abbr="cõbibit">com<lb/>bibit</expan>. </s> |
| <s id="N15423">Tandem auri trientem & argenti libram in <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="catinũ">catinum</expan> inijcere et co <lb/>quere conuenit: nam &longs;i aurum & <expan abbr="argentũ">argentum</expan> primò in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> coniecta coquan­<lb/>tur, is, utiam dixi, <expan abbr="particulã">particulam</expan> eius conbibit, & <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, cùm ab argento <expan abbr="&longs;eparatũ">&longs;eparatum</expan> <lb/>fuerit, purum non inuenitur. </s> | <s id="N15423">Tandem auri trientem & argenti libram in <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> <expan abbr="catinũ">catinum</expan> inijcere et co <lb/>quere conuenit: nam &longs;i aurum & <expan abbr="argentũ">argentum</expan> primò in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> coniecta coquan­<lb/>tur, is, utiam dixi, <expan abbr="particulã">particulam</expan> eius conbibit, & <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, cùm ab argento <expan abbr="&longs;eparatũ">&longs;eparatum</expan> <lb/>fuerit, purum non inuenitur. </s> |
| |
| <s id="N154CD">&longs;i par pondus erit, artifex <expan abbr="harũ">harum</expan> <expan abbr="rerũ">rerum</expan> la <lb/><expan abbr="bor&etilde;">borem</expan> fru&longs;tra non &longs;u&longs;cepit. </s> | <s id="N154CD">&longs;i par pondus erit, artifex <expan abbr="harũ">harum</expan> <expan abbr="rerũ">rerum</expan> la <lb/><expan abbr="bor&etilde;">borem</expan> fru&longs;tra non &longs;u&longs;cepit. </s> |
| <s id="N154DD">Po&longs;tremò ambæ in altera lance po&longs;itæ ponderen <lb/>tur. </s> | <s id="N154DD">Po&longs;tremò ambæ in altera lance po&longs;itæ ponderen <lb/>tur. </s> |
| <s id="N154E2">Vnæ <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> quaternæ &longs;iliquæ <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="numer&etilde;tur">numerentur</expan> propter <expan abbr="argentũ">argentum</expan> <expan abbr="&qring;d">quod</expan> <lb/>remanet in auro, & ab eo &longs;eparari <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t. </s> | <s id="N154E2">Vnæ <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> quaternæ &longs;iliquæ <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="numer&etilde;tur">numerentur</expan> propter <expan abbr="argentũ">argentum</expan> <expan abbr="&qring;d">quod</expan> <lb/>remanet in auro, & ab eo &longs;eparari <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t. </s> |
| <s id="N154FF">Ex <expan abbr="fi&longs;tularũ">fi&longs;tularum</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> pondu&longs;culo co <lb/>gno&longs;cimus pondus & auri & argenti <expan abbr="&qring;d">quod</expan> in ma&longs;&longs;a ine&longs;t. </s> | <s id="N154FF">Ex <expan abbr="fi&longs;tularũ">fi&longs;tularum</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> pondu&longs;culo eo <lb/>gno&longs;cimus pondus & auri & argenti <expan abbr="&qring;d">quod</expan> in ma&longs;&longs;a ine&longs;t. </s> |
| <s id="N15510">Quod &longs;i quis artifex <lb/><expan abbr="tantũ">tantum</expan> <expan abbr="argentũ">argentum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> adiecerit ad <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, ut eius <expan abbr="triplũ">triplum</expan> &longs;it, &longs;ed <expan abbr="duplũ">duplum</expan> uel <expan abbr="&longs;e&longs;tertiũ">&longs;e&longs;tertium</expan>, <lb/>ei opus e&longs;t <expan abbr="ual&etilde;tiore">ualentiore</expan> aqua, quæ aurum ab <expan abbr="arg&etilde;to">argento</expan> &longs;ecernat: qualis e&longs;t quarta: <lb/>&longs;ed <expan abbr="utrũ">utrum</expan> aqua, <expan abbr="quã">quam</expan> auro & argento adhibet, eis conueniat, an plus minusué <lb/><expan abbr="quã">quam</expan> oportet ualens &longs;it, ex effectu cogno&longs;citur: mediocris bullulas in fi&longs;tulis <lb/>excitat: & <expan abbr="ampullã">ampullam</expan> atque <expan abbr="operculũ">operculum</expan> eximio rubore inficere uidetur: imbecilli­<lb/>or <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> exiguo rubore tingere, <expan abbr="ual&etilde;tior">ualentior</expan> fi&longs;tulas di&longs;rumpit. </s> | <s id="N15510">Quod &longs;i quis artifex <lb/><expan abbr="tantũ">tantum</expan> <expan abbr="argentũ">argentum</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> adiecerit ad <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, ut eius <expan abbr="triplũ">triplum</expan> &longs;it, &longs;ed <expan abbr="duplũ">duplum</expan> uel <expan abbr="&longs;e&longs;tertiũ">&longs;e&longs;tertium</expan>, <lb/>ei opus e&longs;t <expan abbr="ual&etilde;tiore">ualentiore</expan> aqua, quæ aurum ab <expan abbr="arg&etilde;to">argento</expan> &longs;ecernat: qualis e&longs;t quarta: <lb/>&longs;ed <expan abbr="utrũ">utrum</expan> aqua, <expan abbr="quã">quam</expan> auro & argento adhibet, eis conueniat, an plus minusué <lb/><expan abbr="quã">quam</expan> oportet ualens &longs;it, ex effectu cogno&longs;citur: mediocris bullulas in fi&longs;tulis <lb/>excitat: & <expan abbr="ampullã">ampullam</expan> atque <expan abbr="operculũ">operculum</expan> eximio rubore inficere uidetur: imbecilli­<lb/>or <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> exiguo rubore tingere, <expan abbr="ual&etilde;tior">ualentior</expan> fi&longs;tulas di&longs;rumpit. </s> |
| <s id="N1555D">Ad <expan abbr="argentũ">argentum</expan> ue­<lb/>rò <expan abbr="purũ">purum</expan>, in quo ine&longs;t aliqua auri portio, <expan abbr="nõ">non</expan> adijciatur aliud, <expan abbr="cũ">cum</expan> in catillo cine <lb/>reo <expan abbr="coquũtur">coquuntur</expan> priu&longs;que <expan abbr="&longs;epar&etilde;tur">&longs;eparentur</expan>, &longs;ed præter <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> ad be&longs;&longs;em eius <expan abbr="quadrãs">quadrans</expan> <lb/>uel triens æris, minora pondera intelligo. </s> | <s id="N1555D">Ad <expan abbr="argentũ">argentum</expan> ue­<lb/>rò <expan abbr="purũ">purum</expan>, in quo ine&longs;t aliqua auri portio, <expan abbr="nõ">non</expan> adijciatur aliud, <expan abbr="cũ">cum</expan> in catillo cine <lb/>reo <expan abbr="coquũtur">coquuntur</expan> priu&longs;que <expan abbr="&longs;epar&etilde;tur">&longs;eparentur</expan>, &longs;ed præter <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> ad be&longs;&longs;em eius <expan abbr="quadrãs">quadrans</expan> <lb/>uel triens æris, minora pondera intelligo. </s> |
| <s id="N15586">At &longs;i <expan abbr="argentũ">argentum</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtineat">contineat</expan> ali <lb/><expan abbr="quã">quam</expan> æris <expan abbr="portion&etilde;">portionem</expan>, & po&longs;tque <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="plũbo">plumbo</expan> fuerit <expan abbr="excoctũ">excoctum</expan> appendatur, & <expan abbr="po&longs;tqueaurũ">po&longs;tque<lb/>aurum</expan> ab eo fuerit <expan abbr="&longs;ecretũ">&longs;ecretum</expan>: altero modo cogno&longs;cimus <expan abbr="quantũ">quantum</expan> æris in eo fue­<lb/>rit, altero <expan abbr="quantũ">quantum</expan> auri. </s> | <s id="N15586">At &longs;i <expan abbr="argentũ">argentum</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtineat">contineat</expan> ali <lb/><expan abbr="quã">quam</expan> æris <expan abbr="portion&etilde;">portionem</expan>, & po&longs;tque <expan abbr="cũ">cum</expan> <expan abbr="plũbo">plumbo</expan> fuerit <expan abbr="excoctũ">excoctum</expan> appendatur, & <expan abbr="po&longs;tqueaurũ">po&longs;tque<lb/>aurum</expan> ab eo fuerit <expan abbr="&longs;ecretũ">&longs;ecretum</expan>: altero modo cogno&longs;cimus <expan abbr="quantũ">quantum</expan> æris in eo fue­<lb/>rit, altero <expan abbr="quantũ">quantum</expan> auri. </s> |
| <s id="N155BE">Sed uilia metalla experimenti gratia <expan abbr="etiã">etiam</expan> hodie <expan abbr="cõburũtur">combu<pb pagenum="196" xlink:href="001/01/206.jpg"/>runtur</expan>, quod <expan abbr="tantulũ">tantulum</expan> <expan abbr="metallũ">metallum</expan> perdere <expan abbr="damnũ">damnum</expan> &longs;it <expan abbr="exiguũ">exiguum</expan>: at à magna uilis me­<lb/>talli ma&longs;&longs;a <expan abbr="metallũ">metallum</expan> precio&longs;um &longs;emper &longs;ecernitur, ut in eodem lib. 10. undeci­<lb/>moque <expan abbr="exponã">exponam</expan>. </s> | <s id="N155BE">Sed uilia metalla experimenti gratia <expan abbr="etiã">etiam</expan> hodie <expan abbr="cõburũtur">combu<pb pagenum="196" xlink:href="001/01/206.jpg"/>runtur</expan>, quod <expan abbr="tantulũ">tantulum</expan> <expan abbr="metallũ">metallum</expan> perdere <expan abbr="damnũ">damnum</expan> &longs;it <expan abbr="exiguũ">exiguum</expan>: at à magna uilis me­<lb/>talli ma&longs;&longs;a <expan abbr="metallũ">metallum</expan> precio&longs;um &longs;emper &longs;ecernitur, ut in eodem lib. 10. undeci­<lb/>moque <expan abbr="exponã">exponam</expan>. </s> |
| <s id="N155EA"><expan abbr="Mi&longs;turã">Mi&longs;turam</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> æris et argenti hoc modo experimur. </s> | <s id="N155EA"><expan abbr="Mi&longs;turã">Mi&longs;turam</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> æris et argenti hoc modo experimur. </s> |
| <s id="N155F4">Artifex ex <lb/>aliquot panibus æris excindit portiones, ex paruis paruas, ex mediocribus <lb/>mediocres, ex magnis magnas: <expan abbr="ueruntam&etilde;">ueruntamen</expan> paruæ <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> dimidiæ nu <lb/>cis aucllanæ æquant, magnæ dimidiæ ca&longs;taneæ <expan abbr="mol&etilde;">molem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> excedunt, medio­<lb/>cres mediocri modo &longs;e habent. </s> | <s id="N155F4">Artifex ex <lb/>aliquot panibus æris excindit portiones, ex paruis paruas, ex mediocribus <lb/>mediocres, ex magnis magnas: <expan abbr="ueruntam&etilde;">ueruntamen</expan> paruæ <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> dimidiæ nu<lb/>cis auellanæ æquant, magnæ dimidiæ ca&longs;taneæ <expan abbr="mol&etilde;">molem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> excedunt, medio­<lb/>cres mediocri modo &longs;e habent. </s> |
| <s id="N1560F">Excindit uerò portiones ex media inferiori <lb/>parte cuiu&longs;que panis: quas portiones &longs;imul <expan abbr="cõijcit">conijcit</expan> in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> triangularem <expan abbr="no­uũ">no­<lb/>uum</expan> & <expan abbr="purũ">purum</expan>, additque &longs;chœdas quæ pondus <expan abbr="&longs;criptũ">&longs;criptum</expan> <expan abbr="cõtinent">continent</expan>, quod <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> <lb/>æris panes quanti <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> fuerint, uerbi cau&longs;a. </s> | <s id="N1560F">Excindit uerò portiones ex media inferiori <lb/>parte cuiu&longs;que panis: quas portiones &longs;imul <expan abbr="cõijcit">conijcit</expan> in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> triangularem <expan abbr="no­uũ">no­<lb/>uum</expan> & <expan abbr="purũ">purum</expan>, additque &longs;chœdas quæ pondus <expan abbr="&longs;criptũ">&longs;criptum</expan> <expan abbr="cõtinent">continent</expan>, quod <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> <expan abbr="o&etilde;s">eos</expan> <lb/>æris panes quanti <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> fuerint, uerbi cau&longs;a. </s> |
| <s id="N1563C">Hæ portiones, &longs;ic enim &longs;cribit, <lb/>exci&longs;æ &longs;unt ex ære, quod pendit uiginti centumpondia: itaque cùm &longs;cire uult <lb/><expan abbr="quotã">quotam</expan> argenti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <expan abbr="unũ">unum</expan> eiu&longs;modi æris <expan abbr="centumpondiũ">centumpondium</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtineat">contineat</expan>, primò <lb/>in <expan abbr="circulũ">circulum</expan> <expan abbr="ferreũ">ferreum</expan> prunas inijcit: deinde ad eas addit carbones. </s> | <s id="N1563C">Hæ portiones, &longs;ic enim &longs;cribit, <lb/>exci&longs;æ &longs;unt ex ære, quod pendit uiginti centumpondia: itaque cùm &longs;cire uult <lb/><expan abbr="quotã">quotam</expan> argenti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <expan abbr="unũ">unum</expan> eiu&longs;modi æris <expan abbr="centumpondiũ">centumpondium</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtineat">contineat</expan>, primò <lb/>in <expan abbr="circulũ">circulum</expan> <expan abbr="ferreũ">ferreum</expan> prunas inijcit: deinde ad eas addit carbones. </s> |
| <s id="N15660"><expan abbr="Cũ">Cum</expan> uerò ignis <lb/>iam uires habuerit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> &longs;chœda ex catillo exempta a&longs;&longs;eruataque <expan abbr="eũ">eum</expan> <expan abbr="catillũ">catillum</expan> in <expan abbr="i­gn&etilde;">i­<lb/>gnem</expan> imponit, quartaque unius horæ parte &longs;en&longs;im calefacit donec <expan abbr="excãde&longs;cat">excande&longs;cat</expan>: <lb/>po&longs;tea flatu follis duplicati dimidio horæ &longs;pacio excitat et auget <expan abbr="ign&etilde;">ignem</expan>: tanto <lb/>enim <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> interuallo æs <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> expers calefieri et lique&longs;cere a&longs;&longs;olet: quod <lb/><expan abbr="aũt">aunt</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> caret <expan abbr="plũbo">plumbo</expan>, citius. </s> | <s id="N15660"><expan abbr="Cũ">Cum</expan> uerò ignis <lb/>iam uires habuerit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> &longs;chœda ex catillo exempta a&longs;&longs;eruataque <expan abbr="eũ">eum</expan> <expan abbr="catillũ">catillum</expan> in <expan abbr="i­gn&etilde;">i­<lb/>gnem</expan> imponit, quartaque unius horæ parte &longs;en&longs;im calefacit donec <expan abbr="excãde&longs;cat">excande&longs;cat</expan>: <lb/>po&longs;tea flatu follis duplicati dimidio horæ &longs;pacio excitat et auget <expan abbr="ign&etilde;">ignem</expan>: tanto <lb/>enim <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> interuallo æs <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> expers calefieri et lique&longs;cere a&longs;&longs;olet: quod <lb/><expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> caret <expan abbr="plũbo">plumbo</expan>, citius. </s> |
| <s id="N1569B">Itaque cùm ferè ad definiti temporis <expan abbr="&longs;paciũ">&longs;pacium</expan> inflaue­<lb/>rit follem, tunc forcipe remouet prunas, & ligno in tenue &longs;ci&longs;&longs;o, quod forci­<lb/>pe prehendit, æs mouet. </s> | <s id="N1569B">Itaque cùm ferè ad definiti temporis <expan abbr="&longs;paciũ">&longs;pacium</expan> inflaue­<lb/>rit follem, tunc forcipe remouet prunas, & ligno in tenue &longs;ci&longs;&longs;o, quod forci­<lb/>pe prehendit, æs mouet. </s> |
| <s id="N156A6">Quod fi facile mouere <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t, &longs;ignum e&longs;t ip&longs;um <lb/>pror&longs;us <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> <expan abbr="nondũ">nondum</expan> e&longs;&longs;e: id &longs;i intelligit <expan abbr="iterũ">iterum</expan> in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> imponit <expan abbr="carbo­n&etilde;">carbo­<lb/>nem</expan> <expan abbr="magnũ">magnum</expan>, pruna&longs;que ante exemptas in <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> reponit, rur&longs;usque ad breue tem <lb/>pus inflat <expan abbr="&longs;oll&etilde;">&longs;ollem</expan>. </s> | <s id="N156A6">Quod fi facile mouere <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t, &longs;ignum e&longs;t ip&longs;um <lb/>pror&longs;us <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> <expan abbr="nondũ">nondum</expan> e&longs;&longs;e: id &longs;i intelligit <expan abbr="iterũ">iterum</expan> in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> imponit <expan abbr="carbo­n&etilde;">carbo­<lb/>nem</expan> <expan abbr="magnũ">magnum</expan>, pruna&longs;que ante exemptas in <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> reponit, rur&longs;usque ad breue tem<lb/>pus inflat <expan abbr="&longs;oll&etilde;">follem</expan>. </s> |
| <s id="N156D3">Vbi uerò æs omne <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> fuerit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> ultrà follis flatu <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>utitur: nam &longs;i eo uteretur ignis <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> æris <expan abbr="cõ&longs;umeret">con&longs;umeret</expan>, fieretque quod <expan abbr="reliquũ">reliquum</expan> <lb/>e&longs;&longs;et ditius <expan abbr="quã">quam</expan> panes è quibus e&longs;t exci&longs;um: qui <expan abbr="nõ">non</expan> leuis error e&longs;t. </s> | <s id="N156D3">Vbi uerò æs omne <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> fuerit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> ultrà follis flatu <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>utitur: nam &longs;i eo uteretur ignis <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> æris <expan abbr="cõ&longs;umeret">con&longs;umeret</expan>, fieretque quod <expan abbr="reliquũ">reliquum</expan> <lb/>e&longs;&longs;et ditius <expan abbr="quã">quam</expan> panes è quibus e&longs;t exci&longs;um: qui <expan abbr="nõ">non</expan> leuis error e&longs;t. </s> |
| <s id="N156FA">Itaque <expan abbr="quã­primũ">quan­<lb/>primum</expan> æs &longs;atis fuerit <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan>, id ip&longs;um fundit in <expan abbr="canaliculũ">canaliculum</expan> <expan abbr="ferreũ">ferreum</expan>: qui ma <lb/>gnus aut paruus &longs;olet e&longs;&longs;e, prout <expan abbr="multũ">multum</expan> aut <expan abbr="paucũ">paucum</expan> æs in catillo experimenti <lb/>gratia liquefit. </s> | <s id="N156FA">Itaque <expan abbr="quã­primũ">quan­<lb/>primum</expan> æs &longs;atis fuerit <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan>, id ip&longs;um fundit in <expan abbr="canaliculũ">canaliculum</expan> <expan abbr="ferreũ">ferreum</expan>: qui ma <lb/>gnus aut paruus &longs;olet e&longs;&longs;e, prout <expan abbr="multũ">multum</expan> aut <expan abbr="paucũ">paucum</expan> æs in catillo experimenti <lb/>gratia liquefit. </s> |
| <s id="N1571B">Habet autem &longs;uum manubrium &longs;imiliter ferreum, quo capit <lb/>ip&longs;um cùm æs infu&longs;um fuerit, ac immergit in aquam &longs;olij prope locati, ut æs <lb/>refrigeretur: quod rur&longs;us ad ignem exiccat, cuneoque ferreo eius <expan abbr="cu&longs;pid&etilde;">cu&longs;pidem</expan> de­<lb/>cutit. </s> | <s id="N1571B">Habet autem &longs;uum manubrium &longs;imiliter ferreum, quo capit <lb/>ip&longs;um cùm æs infu&longs;um fuerit, ac immergit in aquam &longs;olij prope locati, ut æs <lb/>refrigeretur: quod rur&longs;us ad ignem exiccat, cuneoque ferreo eius <expan abbr="cu&longs;pid&etilde;">cu&longs;pidem</expan> de­<lb/>cutit. </s> |
| |
| <s id="N1576F">Alij <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> <expan abbr="latũ">latum</expan> in uas imponunt, & <expan abbr="tantã">tantam</expan><pb pagenum="197" xlink:href="001/01/207.jpg"/><expan abbr="aquã">aquam</expan> infundunt, quanta &longs;uperat lapidem: atque æs <expan abbr="liquidũ">liquidum</expan> è catillo in <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> <lb/>effundunt: ex quo dilap&longs;o globuli minuti fiunt. </s> | <s id="N1576F">Alij <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> <expan abbr="latũ">latum</expan> in uas imponunt, & <expan abbr="tantã">tantam</expan><pb pagenum="197" xlink:href="001/01/207.jpg"/><expan abbr="aquã">aquam</expan> infundunt, quanta &longs;uperat lapidem: atque æs <expan abbr="liquidũ">liquidum</expan> è catillo in <expan abbr="lapid&etilde;">lapidem</expan> <lb/>effundunt: ex quo dilap&longs;o globuli minuti fiunt. </s> |
| <s id="N1578F">Alij æs <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> mox fun <lb/>dunt in <expan abbr="aquã">aquam</expan> atque agitant u&longs;que eò dum <expan abbr="di&longs;&longs;olutũ">di&longs;&longs;olutum</expan> abeat in globulos: ni&longs;i uerò <lb/>æs fundatur & ex eo efficiatur bractea, uel in globulos re&longs;oluatur, uel lime­<lb/>tur, <expan abbr="igniũ">ignium</expan> ui <expan abbr="nõ">non</expan> facile lique&longs;cit in catillo cinereo. </s> | <s id="N1578F">Alij æs <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> mox fun <lb/>dunt in <expan abbr="aquã">aquam</expan> atque agitant u&longs;que eò dum <expan abbr="di&longs;&longs;olutũ">di&longs;&longs;olutum</expan> abeat in globulos: ni&longs;i uerò <lb/>æs fundatur & ex eo efficiatur bractea, uel in globulos re&longs;oluatur, uel lime­<lb/>tur, <expan abbr="igniũ">ignium</expan> ui <expan abbr="nõ">non</expan> facile lique&longs;cit in catillo cinereo. </s> |
| <s id="N157AC">Quod &longs;i <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> non fue <lb/>rit, omnis labor fru&longs;tra e&longs;t &longs;u&longs;ceptus. </s> | <s id="N157AC">Quod &longs;i <expan abbr="liquefactũ">liquefactum</expan> non fue <lb/>rit, omnis labor fru&longs;tra e&longs;t &longs;u&longs;ceptus. </s> |
| <s id="N157B5">Eodem <expan abbr="aũt">aunt</expan> modo quo æs in globulos <lb/><expan abbr="argentũ">argentum</expan> & <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> re&longs;oluuntur, ut iu&longs;ti&longs;simè <expan abbr="app&etilde;di">appendi</expan> po&longs;&longs;int. </s> | <s id="N157B5">Eodem <expan abbr="aũt">aut</expan> modo quo æs in globulos <lb/><expan abbr="argentũ">argentum</expan> & <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> re&longs;oluuntur, ut iu&longs;ti&longs;simè <expan abbr="app&etilde;di">appendi</expan> po&longs;&longs;int. </s> |
| <s id="N157C9">Sed redeo ad <lb/>æris <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan>. </s> | <s id="N157C9">Sed redeo ad <lb/>æris <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan>. </s> |
| <s id="N157D2">Cùm æs i&longs;tis modis <expan abbr="præparatũ">præparatum</expan> fuerit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> ad quodque cen <lb/><expan abbr="tumpondiũ">tumpondium</expan> <expan abbr="minorũ">minorum</expan> <expan abbr="ponderũ">ponderum</expan>, &longs;i fuerit æs quod <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> & ferri expers e&longs;t, & <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> diues <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, adijcito <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> <expan abbr="&longs;e&longs;cunciã">&longs;e&longs;cunciam</expan> <expan abbr="maiorũ">maiorum</expan> <expan abbr="ponderũ">ponderum</expan>: &longs;i uerò æs <expan abbr="plũ­bo">plun­<lb/>bo</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> caruerit, <expan abbr="unciã">unciam</expan>: &longs;i ferri particeps fuerit, duas uncias. </s> | <s id="N157D2">Cùm æs i&longs;tis modis <expan abbr="præparatũ">præparatum</expan> fuerit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> ad quodque cen<lb/><expan abbr="tumpondiũ">tum pondium</expan> <expan abbr="minorũ">minorum</expan> <expan abbr="ponderũ">ponderum</expan>, &longs;i fuerit æs quod <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> & ferri expers e&longs;t, & <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> diues <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, adijcito <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> <expan abbr="&longs;e&longs;cunciã">&longs;e&longs;cunciam</expan> <expan abbr="maiorũ">maiorum</expan> <expan abbr="ponderũ">ponderum</expan>: &longs;i uerò æs <expan abbr="plũ­bo">plum­<lb/>bo</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> caruerit, <expan abbr="unciã">unciam</expan>: &longs;i ferri particeps fuerit, duas uncias. </s> |
| <s id="N15815">Primò <expan abbr="aũt">aunt</expan> <expan abbr="plum­bũ">plum­<lb/>bum</expan> imponito in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan>: deinde cùm fumare cœperit, adijcito æs: <expan abbr="&qring;d">quod</expan> <lb/>unius horæ et quartæ eius partis &longs;pacio ignis <expan abbr="cõ&longs;umere">con&longs;umere</expan> &longs;olet unà cum plum <lb/>bo: id ubi <expan abbr="factũ">factum</expan> fuerit <expan abbr="argentũ">argentum</expan> in fundo catilli <expan abbr="cõ&longs;picies">con&longs;picies</expan>: citius <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> ignis u­<lb/>trunque <expan abbr="cõ&longs;umit">con&longs;umit</expan> &longs;i in fornacula <expan abbr="coquãtur">coquantur</expan>, quæ aura in&longs;piratur: &longs;ed &longs;atius e&longs;t <lb/><expan abbr="&longs;uperior&etilde;">&longs;uperiorem</expan> eius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <expan abbr="dimidiã">dimidiam</expan> operculo tegere, & fores fene&longs;tratos <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;olum <lb/>apponere ad <expan abbr="o&longs;tiolũ">o&longs;tiolum</expan>, <expan abbr="uerũ">uerum</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="fene&longs;trã">fene&longs;tram</expan> carbone uel lateris portiuncula clau <lb/>dere. </s> | <s id="N15815">Primò <expan abbr="aũt">aut</expan> <expan abbr="plum­bũ">plum­<lb/>bum</expan> imponito in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan>: deinde cùm fumare cœperit, adijcito æs: <expan abbr="&qring;d">quod</expan> <lb/>unius horæ et quartæ eius partis &longs;pacio ignis <expan abbr="cõ&longs;umere">con&longs;umere</expan> &longs;olet unà cum plum<lb/>bo: id ubi <expan abbr="factũ">factum</expan> fuerit <expan abbr="argentũ">argentum</expan> in fundo catilli <expan abbr="cõ&longs;picies">con&longs;picies</expan>: citius <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> ignis u­<lb/>trunque <expan abbr="cõ&longs;umit">con&longs;umit</expan> &longs;i in fornacula <expan abbr="coquãtur">coquantur</expan>, quæ aura in&longs;piratur: &longs;ed &longs;atius e&longs;t <lb/><expan abbr="&longs;uperior&etilde;">&longs;uperiorem</expan> eius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <expan abbr="dimidiã">dimidiam</expan> operculo tegere, & fores fene&longs;tratos <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;olum <lb/>apponere ad <expan abbr="o&longs;tiolũ">o&longs;tiolum</expan>, <expan abbr="uerũ">uerum</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="fene&longs;trã">fene&longs;tram</expan> carbone uel lateris portiuncula clau<lb/>dere. </s> |
| <s id="N15875">Quod &longs;i tale æs fuerit, à quo difficulter <expan abbr="argentũ">argentum</expan> &longs;eparatur, anteaquam <lb/>igni exploretur in catillo cinereo, <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> primò <expan abbr="inijciendũ">inijciendum</expan> e&longs;t in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> fi­<lb/>ctilem: deinde æs <expan abbr="adijciendũ">adijciendum</expan> cum modico &longs;ale torrefacto, ut & <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="cõ­bibat">con­<lb/>bibat</expan> æs, & æs purgetur à recremento, quo abundat. </s> | <s id="N15875">Quod &longs;i tale æs fuerit, à quo difficulter <expan abbr="argentũ">argentum</expan> &longs;eparatur, anteaquam <lb/>igni exploretur in catillo cinereo, <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> primò <expan abbr="inijciendũ">inijciendum</expan> e&longs;t in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> fi­<lb/>ctilem: deinde æs <expan abbr="adijciendũ">adijciendum</expan> cum modico &longs;ale torrefacto, ut & <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="cõ­bibat">con­<lb/>bibat</expan> æs, & æs purgetur à recremento, quo abundat. </s> |
| <s id="N1589A"><expan abbr="Verũ">Verum</expan> <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="candi­dũ">candi­<lb/>dum</expan> quod <expan abbr="argentũ">argentum</expan> in &longs;e continet, neque ip&longs;um in initio experimenti in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <lb/><expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> inijcere oportet, ne una cum eo <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, quod fieri &longs;olet, con&longs;umat <lb/>& in <expan abbr="fumũ">fumum</expan> uertat: &longs;ed <expan abbr="po&longs;teaquã">po&longs;teaquam</expan> plumbum fumare cœperit in catillo fictili, <lb/><expan abbr="tũc">tunc</expan> id ad ip&longs;um adijcito: quo modo <expan abbr="nigrũ">nigrum</expan> <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> concipiet <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, candi <lb/><expan abbr="dũ">dum</expan> uerò ebulliet, abibitque in <expan abbr="ciner&etilde;">cinerem</expan>: qui ligno in tenue &longs;ci&longs;&longs;o remouetur. </s> | <s id="N1589A"><expan abbr="Verũ">Verum</expan> <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="candi­dũ">candi­<lb/>dum</expan> quod <expan abbr="argentũ">argentum</expan> in &longs;e continet, neque ip&longs;um in initio experimenti in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <lb/><expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> inijcere oportet, ne una cum eo <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, quod fieri &longs;olet, con&longs;umat <lb/>& in <expan abbr="fumũ">fumum</expan> uertat: &longs;ed <expan abbr="po&longs;teaquã">po&longs;teaquam</expan> plumbum fumare cœperit in catillo fictili, <lb/><expan abbr="tũc">tunc</expan> id ad ip&longs;um adijcito: quo modo <expan abbr="nigrũ">nigrum</expan> <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> concipiet <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, candi <lb/><expan abbr="dũ">dum</expan> uerò ebulliet, abibitque in <expan abbr="ciner&etilde;">cinerem</expan>: qui ligno in tenue &longs;ci&longs;&longs;o remouetur. </s> |
| <s id="N158DF"><expan abbr="Id&etilde;">Idem</expan> <lb/>fit &longs;i temperatura aliqua, in qua ine&longs;t <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="candidũ">candidum</expan>, excoquitur. </s> | <s id="N158DF"><expan abbr="Id&etilde;">Idem</expan> <lb/>fit &longs;i temperatura aliqua, in qua ine&longs;t <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="candidũ">candidum</expan>, excoquitur. </s> |
| <s id="N158EF">Cùm ue <lb/>rò <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="nigrũ">nigrum</expan> <expan abbr="cõbiberit">combiberit</expan> <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, quod erat in plumbo candido, tunc de <lb/><expan abbr="mũ">mum</expan> in catillo cinereo coquitur. </s> | <s id="N158EF">Cùm ue <lb/>rò <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="nigrũ">nigrum</expan> <expan abbr="cõbiberit">combiberit</expan> <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, quod erat in plumbo candido, tunc de <lb/><expan abbr="mũ">mum</expan> in catillo cinereo coquitur. </s> |
| <s id="N15909">At <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="nigrũ">nigrum</expan>, cum quo <expan abbr="argentũ">argentum</expan> e&longs;t <expan abbr="per­mi&longs;tũ">per­<lb/>mi&longs;tum</expan>, primo in catino ferreo, &longs;uper <expan abbr="fornaculã">fornaculam</expan> <expan abbr="ardent&etilde;">ardentem</expan> &longs;tatuto, lique&longs;cat &longs;ini­<lb/>to. </s> | <s id="N15909">At <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> <expan abbr="nigrũ">nigrum</expan>, cum quo <expan abbr="argentũ">argentum</expan> e&longs;t <expan abbr="per­mi&longs;tũ">per­<lb/>mi&longs;tum</expan>, primo in catino ferreo, &longs;uper <expan abbr="fornaculã">fornaculam</expan> <expan abbr="ardent&etilde;">ardentem</expan> &longs;tatuto, lique&longs;cat &longs;ini­<lb/>to. </s> |
| <s id="N15928">Dein ut æs in <expan abbr="canaliculũ">canaliculum</expan> <expan abbr="ferreũ">ferreum</expan> <expan abbr="fũdito">fundito</expan>, <expan abbr="tũ">tum</expan> &longs;uper incude malleo percu&longs;&longs;um <lb/>dilatato, & ex eo <expan abbr="bracteã">bracteam</expan> efficito: po&longs;tremò in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> inijcito: <expan abbr="&qring;d">quod</expan> ex <lb/><expan abbr="perimentũ">perimentum</expan> dimidiæ horæ &longs;pacio pote&longs;t perfici. </s> | <s id="N15928">Dein ut æs in <expan abbr="canaliculũ">canaliculum</expan> <expan abbr="ferreũ">ferreum</expan> <expan abbr="fũdito">fundito</expan>, <expan abbr="tũ">tum</expan> &longs;uper incude malleo percu&longs;&longs;um <lb/>dilatato, & ex eo <expan abbr="bracteã">bracteam</expan> efficito: po&longs;tremò in <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> inijcito: <expan abbr="&qring;d">quod</expan> ex <lb/><expan abbr="perimentũ">perimentum</expan> dimidiæ horæ &longs;pacio pote&longs;t perfici. </s> |
| <s id="N15952"><expan abbr="Vehem&etilde;s">Vehemens</expan> <expan abbr="e&mtilde;">emm</expan> ignis calor ei <lb/>obe&longs;t: quare non e&longs;t nece&longs;&longs;e neque <expan abbr="dimidiã">dimidiam</expan> fornaculæ partem operculo tege­<lb/>re, neque <expan abbr="o&longs;tiolũ">o&longs;tiolum</expan> eius occludere. </s> | <s id="N15952"><expan abbr="Vehem&etilde;s">Vehemens</expan> <expan abbr="e&mtilde;">eum</expan> ignis calor ei <lb/>obe&longs;t: quare non e&longs;t nece&longs;&longs;e neque <expan abbr="dimidiã">dimidiam</expan> fornaculæ partem operculo tege­<lb/>re, neque <expan abbr="o&longs;tiolũ">o&longs;tiolum</expan> eius occludere. </s> |
| <s id="N15968">At metalla mi&longs;ta &longs;ignata, quæ monetæ nomi <lb/>nantur, hoc modo experimur. </s> | <s id="N15968">At metalla mi&longs;ta &longs;ignata, quæ monetæ nomi <lb/>nantur, hoc modo experimur. </s> |
| <s id="N1596D">Nummos <expan abbr="arg&etilde;teos">argenteos</expan> minores ex acerui in fima <lb/>& &longs;uprema parte, eiusque laterib. </s> | <s id="N1596D">Nummos <expan abbr="arg&etilde;teos">argenteos</expan> minores ex acerui in fima <lb/>& &longs;uprema parte, eiusque laterib. </s> |
| <s id="N15976">exemptos primo bene purgato: deinde in <lb/>catillo triangulari liquefactos uel in globulos redigito, uel ex eis bracteas ef <lb/>ficito: Maiores uerò qui <expan abbr="pendũt">pendunt</expan> <expan abbr="drachmã">drachmam</expan>, <expan abbr="&longs;icilicũ">&longs;icilicum</expan>, <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan>, <expan abbr="unciã">unciam</expan> dilatato: <lb/>tum be&longs;&longs;em <expan abbr="minor&etilde;">minorem</expan> <expan abbr="globulorũ">globulorum</expan> &longs;umito, uel par bracteæ pondus: itemque alte <lb/>rum be&longs;&longs;em: <expan abbr="utrũque">utrunque</expan> uerò &longs;eparatim charta inuoluito: po&longs;tea duas <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> par <lb/>ticulas in duos catillos cinereos prius calefactos inijcito: quanto <expan abbr="aũt">aunt</expan> mone­<lb/>ta fuerit precio&longs;ior, tanto minore <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> portione ad <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> nobis o­<lb/>pus e&longs;t: quanto uilior, tanto maiore: etenim &longs;i bes <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> <expan abbr="&longs;emun­ciã">&longs;emun­<lb/>ciam</expan> uel <expan abbr="unciã">unciam</expan> æris in &longs;e <expan abbr="cõtinere">continere</expan> dicitur, ad be&longs;&longs;em <expan abbr="minor&etilde;">minorem</expan> adijcimus plumbi <lb/><expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan>, &longs;i ex æquis argenti & æris partibus con&longs;titerit, <expan abbr="unciã">unciam</expan>: &longs;in in be&longs;&longs;e <pb pagenum="198" xlink:href="001/01/208.jpg"/>æris <expan abbr="&longs;olũ">&longs;olum</expan> &longs;emuncia uel uncia argenti ine&longs;t, <expan abbr="&longs;e&longs;cuntiã">&longs;e&longs;cuntiam</expan>. </s> | <s id="N15976">exemptos primo bene purgato: deinde in <lb/>catillo triangulari liquefactos uel in globulos redigito, uel ex eis bracteas ef <lb/>ficito: Maiores uerò qui <expan abbr="pendũt">pendunt</expan> <expan abbr="drachmã">drachmam</expan>, <expan abbr="&longs;icilicũ">&longs;icilicum</expan>, <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan>, <expan abbr="unciã">unciam</expan> dilatato: <lb/>tum be&longs;&longs;em <expan abbr="minor&etilde;">minorem</expan> <expan abbr="globulorũ">globulorum</expan> &longs;umito, uel par bracteæ pondus: itemque alte <lb/>rum be&longs;&longs;em: <expan abbr="utrũque">utrunque</expan> uerò &longs;eparatim charta inuoluito: po&longs;tea duas <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> par <lb/>ticulas in duos catillos cinereos prius calefactos inijcito: quanto <expan abbr="aũt">aunt</expan> mone­<lb/>ta fuerit precio&longs;ior, tanto minore <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> portione ad <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> nobis o­<lb/>pus e&longs;t: quanto uilior, tanto maiore: etenim &longs;i bes <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> <expan abbr="tantũmodo">tantummodo</expan> <expan abbr="&longs;emun­ciã">&longs;emun­<lb/>ciam</expan> uel <expan abbr="unciã">unciam</expan> æris in &longs;e <expan abbr="cõtinere">continere</expan> dicitur, ad be&longs;&longs;em <expan abbr="minor&etilde;">minorem</expan> adijcimus plumbi <lb/><expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan>, &longs;i ex æquis argenti & æris partibus con&longs;titerit, <expan abbr="unciã">unciam</expan>: &longs;in in be&longs;&longs;e <pb pagenum="198" xlink:href="001/01/208.jpg"/>æris <expan abbr="&longs;olũ">&longs;olum</expan> &longs;emuncia uel uncia argenti ine&longs;t, <expan abbr="&longs;e&longs;cuntiã">&longs;e&longs;cuntiam</expan>. </s> |
| <s id="N159E7">Sed quam <expan abbr="primũ">primum</expan> plum <lb/><expan abbr="bũ">bum</expan> fumare cœperit, in <expan abbr="&longs;ingulũ">&longs;ingulum</expan> <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> &longs;ingulam chartam, in quam ar <lb/><expan abbr="gentũ">gentum</expan> ære <expan abbr="temperatũ">temperatum</expan> e&longs;t, <expan abbr="inuolutũ">inuolutum</expan> imponito: os tegulæ carbonibus ob&longs;tru <lb/>ito: lento igni coquito, donec omne <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> & æs con&longs;umantur: nam acris <lb/>&longs;uo calore <expan abbr="argentũ">argentum</expan> cum aliqua <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> particula <expan abbr="cõpellit">compellit</expan> in <expan abbr="catillũ">catillum</expan>: quo modo <lb/><expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> fit fallax: tum ma&longs;&longs;ulas ex catillo extrahito, & à <expan abbr="recrem&etilde;to">recremento</expan> pur <lb/>gato: &longs;i neutra libræ <expan abbr="lanc&etilde;">lancem</expan>, in <expan abbr="quã">quam</expan> imponitur, depre&longs;&longs;erit, &longs;ed par utriu&longs;que fu­<lb/>erit pondus, <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> nobis <expan abbr="nullũ">nullum</expan> attulit errorem: &longs;in altera depre&longs;&longs;erit <lb/>lancem, plenum e&longs;t erroris: quare id ip&longs;um iterare oportet. </s> | <s id="N159E7">Sed quam <expan abbr="primũ">primum</expan> plum <lb/><expan abbr="bũ">bum</expan> fumare cœperit, in <expan abbr="&longs;ingulũ">&longs;ingulum</expan> <expan abbr="catillũ">catillum</expan> <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> &longs;ingulam chartam, in quam ar <lb/><expan abbr="gentũ">gentum</expan> ære <expan abbr="temperatũ">temperatum</expan> e&longs;t, <expan abbr="inuolutũ">inuolutum</expan> imponito: os tegulæ carbonibus ob&longs;tru <lb/>ito: lento igni coquito, donec omne <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> & æs con&longs;umantur: nam acris <lb/>&longs;uo calore <expan abbr="argentũ">argentum</expan> cum aliqua <expan abbr="plũbi">plumbi</expan> particula <expan abbr="cõpellit">compellit</expan> in <expan abbr="catillũ">catillum</expan>: quo modo <lb/><expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> fit fallax: tum ma&longs;&longs;ulas ex catillo extrahito, & à <expan abbr="recrem&etilde;to">recremento</expan> pur <lb/>gato: &longs;i neutra libræ <expan abbr="lanc&etilde;">lancem</expan>, in <expan abbr="quã">quam</expan> imponitur, depre&longs;&longs;erit, &longs;ed par utriu&longs;que fu­<lb/>erit pondus, <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> nobis <expan abbr="nullũ">nullum</expan> attulit errorem: &longs;in altera depre&longs;&longs;erit <lb/>lancem, plenum e&longs;t erroris: quare id ip&longs;um iterare oportet. </s> |
| <s id="N15A43">Quod &longs;i bes in &longs;e <lb/><expan abbr="cõtineat">contineat</expan> <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> puri uncias <expan abbr="&longs;ept&etilde;">&longs;eptem</expan>, rex, uel princeps, uel ciuitas, quæ cudit mo <lb/>netam, adimit <expan abbr="unciã">unciam</expan>, <expan abbr="quã">quam</expan> partim lucratur, partim impendit in fabros mone <lb/>tales, atque in æs quod ad argentum adiecit: qua de re copio&longs;ius dixi in libris <lb/>De precio <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> & monetis in&longs;criptis. </s> | <s id="N15A43">Quod &longs;i bes in &longs;e <lb/><expan abbr="cõtineat">contineat</expan> <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> puri uncias <expan abbr="&longs;ept&etilde;">&longs;eptem</expan>, rex, uel princeps, uel ciuitas, quæ cudit mo <lb/>netam, adimit <expan abbr="unciã">unciam</expan>, <expan abbr="quã">quam</expan> partim lucratur, partim impendit in fabros mone <lb/>tales, atque in æs quod ad argentum adiecit: qua de re copio&longs;ius dixi in libris <lb/>De precio <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> & monetis in&longs;criptis. </s> |
| <s id="N15A65">Aureos <expan abbr="aũt">aunt</expan> nummos uarijs mo­<lb/>dis experimur: etenim &longs;i æs cum auro <expan abbr="permi&longs;tũ">permi&longs;tum</expan> fuerit, eos <expan abbr="cod&etilde;">codem</expan> modo quo <lb/>argenteos igni excoquimus: &longs;i <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, ab eo aqua illa ualenti&longs;&longs;ima <expan abbr="aurũ">aurum</expan> &longs;e­<lb/>cernit: &longs;in æs & <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, prius adiecto <expan abbr="plũbo">plumbo</expan> <expan abbr="excoquũtur">excoquuntur</expan> in catillo cinereo, <lb/>donecignis æs & <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> con&longs;umat, po&longs;terius <expan abbr="aurũ">aurum</expan> ab argento &longs;ecernitur. </s> | <s id="N15A65">Aureos <expan abbr="aũt">aut</expan> nummos uarijs mo­<lb/>dis experimur: etenim &longs;i æs cum auro <expan abbr="permi&longs;tũ">permi&longs;tum</expan> fuerit, eos <expan abbr="cod&etilde;">codem</expan> modo quo <lb/>argenteos igni excoquimus: &longs;i <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, ab eo aqua illa ualenti&longs;&longs;ima <expan abbr="aurũ">aurum</expan> &longs;e­<lb/>cernit: &longs;in æs & <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, prius adiecto <expan abbr="plũbo">plumbo</expan> <expan abbr="excoquũtur">excoquuntur</expan> in catillo cinereo, <lb/>donec ignis æs & <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan> con&longs;umat, po&longs;terius <expan abbr="aurũ">aurum</expan> ab argento &longs;ecernitur. </s> |
| <s id="N15A98"><lb/>Re&longs;tat de coticula, qua explorare <expan abbr="aurũ">aurum</expan> & <expan abbr="argentũ">argentum</expan> uetus e&longs;t & <expan abbr="u&longs;itatũ">u&longs;itatum</expan>: quan <lb/><expan abbr="quã">quam</expan> enim <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> quod igni perficitur, certius e&longs;t, tamen quia &longs;æpe no <lb/>bis dee&longs;t fornacula, &longs;æpe tegula, &longs;æpe catilli, nec ulla mora <expan abbr="interpon&etilde;da">interponenda</expan> e&longs;t, <lb/>coticulæ, quam &longs;emper in promptu habere po&longs;&longs;umus, aurum argentumúe <lb/>atterimus: quid quod aureos <expan abbr="nũmos">nummos</expan> igni excoquere ne utile <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;emper <lb/>&longs;it? </s> | <s id="N15A98"><lb/>Re&longs;tat de coticula, qua explorare <expan abbr="aurũ">aurum</expan> & <expan abbr="argentũ">argentum</expan> uetus e&longs;t & <expan abbr="u&longs;itatũ">u&longs;itatum</expan>: quan <lb/><expan abbr="quã">quam</expan> enim <expan abbr="experimentũ">experimentum</expan> quod igni perficitur, certius e&longs;t, tamen quia &longs;æpe no <lb/>bis dee&longs;t fornacula, &longs;æpe tegula, &longs;æpe catilli, nec ulla mora <expan abbr="interpon&etilde;da">interponenda</expan> e&longs;t, <lb/>coticulæ, quam &longs;emper in promptu habere po&longs;&longs;umus, aurum argentumúe <lb/>atterimus: quid quod aureos <expan abbr="nũmos">nummos</expan> igni excoquere ne utile <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> &longs;emper <lb/>&longs;it? </s> |
| <s id="N15AC5">uerùm eligere oportet <expan abbr="admodũ">admodum</expan> <expan abbr="nigrã">nigram</expan>, & &longs;ulfuris <expan abbr="expert&etilde;">expertem</expan>: quo enim ni­<lb/>grior fuerit, & &longs;ulfuris magis expers, eò melior e&longs;&longs;e &longs;olet: de cuius natura ali<lb/>bi &longs;crip&longs;i. </s> | <s id="N15AC5">uerùm eligere oportet <expan abbr="admodũ">admodum</expan> <expan abbr="nigrã">nigram</expan>, & &longs;ulfuris <expan abbr="expert&etilde;">expertem</expan>: quo enim ni­<lb/>grior fuerit, & &longs;ulfuris magis expers, eò melior e&longs;&longs;e &longs;olet: de cuius natura ali<lb/>bi &longs;crip&longs;i. </s> |
| <s id="N15AD8">Coticulæ <expan abbr="aũt">aunt</expan> primò atteritur <expan abbr="aurũ">aurum</expan> &longs;iue argento&longs;um, &longs;iue æro&longs;um, <lb/>&longs;iue canalien&longs;e, &longs;iue igni <expan abbr="excoctũ">excoctum</expan> fuerit: &longs;imiliter <expan abbr="argentũ">argentum</expan>. </s> | <s id="N15AD8">Coticulæ <expan abbr="aũt">aut</expan> primò atteritur <expan abbr="aurũ">aurum</expan> &longs;iue argento&longs;um, &longs;iue æro&longs;um, <lb/>&longs;iue canalien&longs;e, &longs;iue igni <expan abbr="excoctũ">excoctum</expan> fuerit: &longs;imiliter <expan abbr="argentũ">argentum</expan>. </s> |
| <s id="N15AED">Deinde una aliqua <lb/>acus, quam eius e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;imillimã">&longs;imillimam</expan> ex colore <expan abbr="cõijcimus">conijcimus</expan>: quæ &longs;i nos fallit defectu, <lb/>acus altera <expan abbr="color&etilde;">colorem</expan> habens magis <expan abbr="&longs;aturũ">&longs;aturum</expan> coticulæ atteritur: &longs;in exce&longs;&longs;u, tertia <lb/>quæ dilutiorem habet colorem, ea nanque nobis indicat quota <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, uel æ­<lb/>ris, uel argenti &longs;imul et æris portio &longs;it in auro: aut quota æris in <expan abbr="arg&etilde;to">argento</expan>. </s> | <s id="N15AED">Deinde una aliqua <lb/>acus, quam eius e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;imillimã">&longs;imillimam</expan> ex colore <expan abbr="cõijcimus">conijcimus</expan>: quæ &longs;i nos fallit defectu, <lb/>acus altera <expan abbr="color&etilde;">colorem</expan> habens magis <expan abbr="&longs;aturũ">&longs;aturum</expan> coticulæ atteritur: &longs;in exce&longs;&longs;u, tertia <lb/>quæ dilutiorem habet colorem, ea nanque nobis indicat quota <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, uel æ­<lb/>ris, uel argenti &longs;imul et æris portio &longs;it in auro: aut quota æris in <expan abbr="arg&etilde;to">argento</expan>. </s> |
| <s id="N15B10">Sunt <lb/>enim quadruplices. </s> | <s id="N15B10">Sunt <lb/>enim quadruplices. </s> |
| <s id="N15B15">Primæ ex auro & argento factæ, &longs;ecundæ ex auro & æ­<lb/>re, tertiæ ex auro & argento & ære, quartæ ex argento & ære. </s> | <s id="N15B15">Primæ ex auro & argento factæ, &longs;ecundæ ex auro & æ­<lb/>re, tertiæ ex auro & argento & ære, quartæ ex argento & ære. </s> |
| |
| <s id="N15B2E">Sed eiu&longs;modi <lb/>acus &longs;ic parantur. </s> | <s id="N15B2E">Sed eiu&longs;modi <lb/>acus &longs;ic parantur. </s> |
| <s id="N15B33">Pondera minora proportione re&longs;pondent maioribus: u­<lb/>tri&longs;que utuntur non modo metallici, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> monetarij: uerùm acus <expan abbr="&longs;ecũdum">&longs;ecundum</expan> <lb/>minora formantur, & unaquæque pendit be&longs;&longs;em, <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> no&longs;tro uocabulo mar­<lb/>cam nominant. </s> | <s id="N15B33">Pondera minora proportione re&longs;pondent maioribus: u­<lb/>tri&longs;que utuntur non modo metallici, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> monetarij: uerùm acus <expan abbr="&longs;ecũdum">&longs;ecundum</expan> <lb/>minora formantur, & unaquæque pendit be&longs;&longs;em, <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> no&longs;tro uocabulo mar­<lb/>cam nominant. </s> |
| <s id="N15B48">Cùm autem bes, quo utuntur, qui cudunt <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, di&longs;tribuatur <lb/>in quatuor & uiginti binas &longs;extulas, quas Græco nomine <expan abbr="nũc">nunc</expan> ceratia appel­<lb/>lant: binæ uerò &longs;extulæ quæque in quatuor &longs;emi&longs;extulas, quæ grana uocant: <lb/>&longs;emi&longs;extula quæque in tres quaternas &longs;iliquas, quas granula nuncupant, &longs;i a­<lb/>cus fecerimus ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> quaternarum &longs;iliquarum fient ducentæ octaginta <lb/>octo: &longs;i ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="&longs;emi&longs;extularũ">&longs;emi&longs;extularum</expan> &longs;iue <expan abbr="binorũ">binorum</expan> <expan abbr="&longs;cripulorũ">&longs;cripulorum</expan> &longs;ex & nonaginta. </s> | <s id="N15B48">Cùm autem bes, quo utuntur, qui cudunt <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, di&longs;tribuatur <lb/>in quatuor & uiginti binas &longs;extulas, quas Græco nomine <expan abbr="nũc">nunc</expan> ceratia appel­<lb/>lant: binæ uerò &longs;extulæ quæque in quatuor &longs;emi&longs;extulas, quæ grana uocant: <lb/>&longs;emi&longs;extula quæque in tres quaternas &longs;iliquas, quas granula nuncupant, &longs;i a­<lb/>cus fecerimus ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> quaternarum &longs;iliquarum fient ducentæ octaginta <lb/>octo: &longs;i ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="&longs;emi&longs;extularũ">&longs;emi&longs;extularum</expan> &longs;iue <expan abbr="binorũ">binorum</expan> <expan abbr="&longs;cripulorũ">&longs;cripulorum</expan> &longs;ex & nonaginta. </s> |
| <s id="N15B71"><lb/>Sed i&longs;tis duobus modis numerus <expan abbr="acuũ">acuum</expan> nimis efficeretur magnus, & ex eis <lb/>non paucæ propter <expan abbr="exiguã">exiguam</expan> auri portionem nihil nobis &longs;ignificarent, eas igi <lb/>tur ad numerum binarum <expan abbr="&longs;extularũ">&longs;extularum</expan> facere conuenit: quo &longs;ane modo acus <lb/>quatuor & uiginti fiunt: <expan abbr="quarũ">quarum</expan> prima conficitur ex argenti tribus & uiginti <pb pagenum="199" xlink:href="001/01/209.jpg"/>duellis & auri una: binas <expan abbr="aũt">aunt</expan> &longs;extulas ueteres dixi&longs;&longs;e duellas, Fannius autor <lb/>e&longs;t. </s> | <s id="N15B71"><lb/>Sed i&longs;tis duobus modis numerus <expan abbr="acuũ">acuum</expan> nimis efficeretur magnus, & ex eis <lb/>non paucæ propter <expan abbr="exiguã">exiguam</expan> auri portionem nihil nobis &longs;ignificarent, eas igi<lb/>tur ad numerum binarum <expan abbr="&longs;extularũ">&longs;extularum</expan> facere conuenit: quo &longs;ane modo acus <lb/>quatuor & uiginti fiunt: <expan abbr="quarũ">quarum</expan> prima conficitur ex argenti tribus & uiginti <pb pagenum="199" xlink:href="001/01/209.jpg"/>duellis & auri una: binas <expan abbr="aũt">aut</expan> &longs;extulas ueteres dixi&longs;&longs;e duellas, Fannius autor <lb/>e&longs;t. </s> |
| <s id="N15B96">Quæ cunque igitur uirgula argentea coticulæ attrita eam ita ut hæc acus <lb/>colorat, ip&longs;a unam auri <expan abbr="duellã">duellam</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtinet">continet</expan>: &longs;ic <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> auri portionem, aut, <lb/>cùm iam <expan abbr="aurũ">aurum</expan> pondere &longs;uperat <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, <expan abbr="&longs;ecũdum">&longs;ecundum</expan> argenti portionem de re­<lb/>liquis acubus e&longs;t iudicandum. </s> | <s id="N15B96">Quæ cunque igitur uirgula argentea coticulæ attrita eam ita ut hæc acus <lb/>colorat, ip&longs;a unam auri <expan abbr="duellã">duellam</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtinet">continet</expan>: &longs;ic <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> auri portionem, aut, <lb/>cùm iam <expan abbr="aurũ">aurum</expan> pondere &longs;uperat <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, <expan abbr="&longs;ecũdum">&longs;ecundum</expan> argenti portionem de re­<lb/>liquis acubus e&longs;t iudicandum. </s> |
| <s id="N15BB7">Secunda acus fit ex duabus & uiginti duellis <lb/>argenti, & ex duabus auri. </s> | <s id="N15BB7">Secunda acus fit ex duabus & uiginti duellis <lb/>argenti, & ex duabus auri. </s> |
| <s id="N15BBC">Tertia ex una & uiginti duellis argenti, & ex tri­<lb/>bus auri. </s> | <s id="N15BBC">Tertia ex una & uiginti duellis argenti, & ex tri­<lb/>bus auri. </s> |
| |
| <figure id="id.001.01.209.1.jpg" xlink:href="001/01/209/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.209.1.jpg" xlink:href="001/01/209/1.jpg"/> |
| <pb pagenum="200" xlink:href="001/01/210.jpg"/> | <pb pagenum="200" xlink:href="001/01/210.jpg"/> |
| <p id="N15C2A" type="main"> | <p id="N15C2A" type="main"> |
| <s id="N15C2C">Itaque primis undecim acubus coticulæ attritis experimur, <expan abbr="quotã">quotam</expan> auri por <lb/><expan abbr="tion&etilde;">tionem</expan> uirgulæ <expan abbr="arg&etilde;teæ">argenteæ</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtineant">contineant</expan>: reliquis <expan abbr="aũt">aunt</expan> tredecim <expan abbr="nõ">non</expan> modo quo­<lb/>ta <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio in uirgulis aureis in&longs;it, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> quota in monetis. </s> | <s id="N15C2C">Itaque primis undecim acubus coticulæ attritis experimur, <expan abbr="quotã">quotam</expan> auri por<lb/><expan abbr="tion&etilde;">tionem</expan> uirgulæ <expan abbr="arg&etilde;teæ">argenteæ</expan> in &longs;e <expan abbr="cõtineant">contineant</expan>: reliquis <expan abbr="aũt">aut</expan> tredecim <expan abbr="nõ">non</expan> modo quo­<lb/>ta <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio in uirgulis aureis in&longs;it, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> quota in monetis. </s> |
| <s id="N15C52">Quoniam <lb/>uerò <expan abbr="quidã">quidam</expan> <expan abbr="nũmi">nummi</expan> aurei <expan abbr="cõ&longs;tant">con&longs;tant</expan> ex auro et ære, tredecim eius generis acus for <lb/><expan abbr="mãtur">mantur</expan>: <expan abbr="quarũ">quarum</expan> prima <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan> ex duodecim duellis auri & ex <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> æris. </s> | <s id="N15C52">Quoniam <lb/>uerò <expan abbr="quidã">quidam</expan> <expan abbr="nũmi">nummi</expan> aurei <expan abbr="cõ&longs;tant">con&longs;tant</expan> ex auro et ære, tredecim eius generis acus for <lb/><expan abbr="mãtur">mantur</expan>: <expan abbr="quarũ">quarum</expan> prima <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan> ex duodecim duellis auri & ex <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> æris. </s> |
| <s id="N15C74">Se <lb/>cunda ex tredecim duellis auri & ex undecim æris. </s> | <s id="N15C74">Se <lb/>cunda ex tredecim duellis auri & ex undecim æris. </s> |
| <s id="N15C79">Tertia ex quatuordecim <lb/>duellis auri & ex decem æris. </s> | <s id="N15C79">Tertia ex quatuordecim <lb/>duellis auri & ex decem æris. </s> |
| |
| <s id="N15EE1">Trice&longs;ima &longs;exta ex trib. </s> | <s id="N15EE1">Trice&longs;ima &longs;exta ex trib. </s> |
| <s id="N15EE4">& uiginti duellis auri, una &longs;extula & unis qua­<lb/>ternis &longs;iliquis argenti, &longs;emi&longs;extula & binis quaternis &longs;iliquis æris. </s> | <s id="N15EE4">& uiginti duellis auri, una &longs;extula & unis qua­<lb/>ternis &longs;iliquis argenti, &longs;emi&longs;extula & binis quaternis &longs;iliquis æris. </s> |
| <s id="N15EE9">Trice&longs;ima <lb/>&longs;eptima ex auro puro. </s> | <s id="N15EE9">Trice&longs;ima <lb/>&longs;eptima ex auro puro. </s> |
| <s id="N15EEE"><expan abbr="Cũ">Cum</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> raro <expan abbr="inueniãtur">inueniantur</expan> aurei, qui ex be&longs;&longs;e auri, in quo <lb/><expan abbr="nõ">non</expan> in&longs;unt quindecim duellæ auri, <expan abbr="&longs;ignãtur">&longs;ignantur</expan>, <expan abbr="nõnulli">nonnulli</expan> <expan abbr="tantũ">tantum</expan> octo & uiginti a­<lb/>cus efficiunt: atque <expan abbr="quidã">quidam</expan> à iam dictis diuer&longs;as, <expan abbr="&qring;d">quod</expan> auri mi&longs;tura <expan abbr="cũ">cum</expan> argento & <lb/>ære <expan abbr="interdũ">interdum</expan> &longs;it diuer&longs;a: <expan abbr="earũ">earum</expan> <expan abbr="acuũ">acuum</expan> prima formatur ex quindecim duellis au­<lb/>ri, &longs;ex duellis & una &longs;extula atque binis quaternis &longs;iliquis argenti, duabus du­<lb/>ellís & &longs;emi&longs;extula ac unis quaternis &longs;iliquis æris. </s> | <s id="N15EEE"><expan abbr="Cũ">Cum</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> raro <expan abbr="inueniãtur">inueniantur</expan> aurei, qui ex be&longs;&longs;e auri, in quo <lb/><expan abbr="nõ">non</expan> in&longs;unt quindecim duellæ auri, <expan abbr="&longs;ignãtur">&longs;ignantur</expan>, <expan abbr="nõnulli">nonnulli</expan> <expan abbr="tantũ">tantum</expan> octo & uiginti a­<lb/>cus efficiunt: atque <expan abbr="quidã">quidam</expan> à iam dictis diuer&longs;as, <expan abbr="&qring;d">quod</expan> auri mi&longs;tura <expan abbr="cũ">cum</expan> argento & <lb/>ære <expan abbr="interdũ">interdum</expan> &longs;it diuer&longs;a: <expan abbr="earũ">earum</expan> <expan abbr="acuũ">acuum</expan> prima formatur ex quindecim duellis au­<lb/>ri, &longs;ex duellis & una &longs;extula atque binis quaternis &longs;iliquis argenti, duabus du­<lb/>ellís & &longs;emi&longs;extula ac unis quaternis &longs;iliquis æris. </s> |
| <s id="N15F2D"><expan abbr="Secũda">Secunda</expan> ex quindecim du <lb/>ellis auri, &longs;ex duellis & unis quaternis &longs;iliquis <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, duab. </s> | <s id="N15F2D"><expan abbr="Secũda">Secunda</expan> ex quindecim du <lb/>ellis auri, &longs;ex duellis & unis quaternis &longs;iliquis <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, duab. </s> |
| <s id="N15F39">duellis & &longs;e&longs;qui­<lb/>&longs;extula ac binis quaternis &longs;iliquis æris. </s> | <s id="N15F39">duellis & &longs;e&longs;qui­<lb/>&longs;extula ac binis quaternis &longs;iliquis æris. </s> |
| <s id="N15F3E">Tertia ex quindecim duellis auri, <lb/>quinque duellis & &longs;emi&longs;extula <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, trib. </s> | <s id="N15F3E">Tertia ex quindecim duellis auri, <lb/>quinque duellis & &longs;emi&longs;extula <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, trib. </s> |
| |
| <s id="N1603F">Vice&longs;ima &longs;eptima ex <lb/>tribus & uiginti duellis auri, una &longs;extula atque binis quaternis &longs;iliquis <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, <lb/>&longs;emi&longs;extula ac unis quaternis &longs;iliquis æris. </s> | <s id="N1603F">Vice&longs;ima &longs;eptima ex <lb/>tribus & uiginti duellis auri, una &longs;extula atque binis quaternis &longs;iliquis <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>, <lb/>&longs;emi&longs;extula ac unis quaternis &longs;iliquis æris. </s> |
| <s id="N1604A">Vice&longs;ima octaua ex auro puro. </s> | <s id="N1604A">Vice&longs;ima octaua ex auro puro. </s> |
| <s id="N1604D"><lb/>Sequitur quartum genus <expan abbr="acuũ">acuum</expan>, quibus argenteos <expan abbr="nũmos">nummos</expan>, qui æs in &longs;e conti <lb/>nent, aut æreos, qui <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, exploramus. </s> | <s id="N1604D"><lb/>Sequitur quartum genus <expan abbr="acuũ">acuum</expan>, quibus argenteos <expan abbr="nũmos">nummos</expan>, qui æs in &longs;e conti <lb/>nent, aut æreos, qui <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, exploramus. </s> |
| <s id="N1605F">Bes <expan abbr="aũt">aunt</expan> quo <expan abbr="arg&etilde;tũ">argentum</expan> ponderamus, <lb/>di&longs;tribuitur dupliciter: uel enim duodecies in quinque drachmas & <expan abbr="unũ">unum</expan> <expan abbr="&longs;cri­pulũ">&longs;cri­<lb/>pulum</expan>, quæ <expan abbr="põdera">pondera</expan> uulgus <expan abbr="nũmos">nummos</expan> nominat: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> quodque rur&longs;us partimur <lb/>in quatuor & uiginti quaternas &longs;iliquas, quas <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> uulgus granula appellat: <lb/>uel in &longs;edecim &longs;emuncias, quas lothones nuncupant: quaru quæque rur&longs;us di <lb/>uiditur aut in decem & octo quaternas &longs;iliquas, quas uocant granula, aut &longs;e <lb/>decim &longs;emuncias, quarum ut quæque di&longs;tribuitur in quatuor drachmas, ita <lb/>quæque drachma in quatuor <expan abbr="nũmos">nummos</expan>: <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> utranque be&longs;&longs;is diui&longs;ionem for­<lb/>mantur acus, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="dimidiorũ">dimidiorum</expan> <expan abbr="nummũ">nummum</expan> quatuor & ui­<lb/>ginti: <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> alteram ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="dimidiarũ">dimidiarum</expan> <expan abbr="&longs;emunciarũ">&longs;emunciarum</expan>, hoc e&longs;t <expan abbr="&longs;icilicorũ">&longs;icilicorum</expan>, <lb/>una & triginta: nam &longs;i conficerentur ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="minorũ">minorum</expan> ponderum, iterum <lb/>numerus <expan abbr="acuũ">acuum</expan> efficeretur nimis magnus, & ex eis non paucæ propter <expan abbr="exi­guã">exi­<lb/>guam</expan> argenti uel æris portionem nihil &longs;ignificarent nobis: utri&longs;que tam uirgu­<lb/>las quàm monetas, quæ ex argento & ære con&longs;tant, experimur. </s> | <s id="N1605F">Bes <expan abbr="aũt">aut</expan> quo <expan abbr="arg&etilde;tũ">argentum</expan> ponderamus, <lb/>di&longs;tribuitur dupliciter: uel enim duodecies in quinque drachmas & <expan abbr="unũ">unum</expan> <expan abbr="&longs;cri­pulũ">&longs;cri­<lb/>pulum</expan>, quæ <expan abbr="põdera">pondera</expan> uulgus <expan abbr="nũmos">nummos</expan> nominat: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> quodque rur&longs;us partimur <lb/>in quatuor & uiginti quaternas &longs;iliquas, quas <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> uulgus granula appellat: <lb/>uel in &longs;edecim &longs;emuncias, quas lothones nuncupant: quarum quæque rur&longs;us di <lb/>uiditur aut in decem & octo quaternas &longs;iliquas, quas uocant granula, aut &longs;e <lb/>decim &longs;emuncias, quarum ut quæque di&longs;tribuitur in quatuor drachmas, ita <lb/>quæque drachma in quatuor <expan abbr="nũmos">nummos</expan>: <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> utranque be&longs;&longs;is diui&longs;ionem for­<lb/>mantur acus, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="dimidiorũ">dimidiorum</expan> <expan abbr="nummũ">nummum</expan> quatuor & ui­<lb/>ginti: <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> alteram ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="dimidiarũ">dimidiarum</expan> <expan abbr="&longs;emunciarũ">&longs;emunciarum</expan>, hoc e&longs;t <expan abbr="&longs;icilicorũ">&longs;icilicorum</expan>, <lb/>una & triginta: nam &longs;i conficerentur ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan> <expan abbr="minorũ">minorum</expan> ponderum, iterum <lb/>numerus <expan abbr="acuũ">acuum</expan> efficeretur nimis magnus, & ex eis non paucæ propter <expan abbr="exi­guã">exi­<lb/>guam</expan> argenti uel æris portionem nihil &longs;ignificarent nobis: utri&longs;que tam uirgu­<lb/>las quàm monetas, quæ ex argento & ære con&longs;tant, experimur. </s> |
| <s id="N160DC">Alteræ &longs;ic <lb/>&longs;e habent. </s> | <s id="N160DC">Alteræ &longs;ic <lb/>&longs;e habent. </s> |
| <s id="N160E1">Prima efficitur ex tribus & uiginti æris partibus, & una argenti <lb/>parte: quare quæcunque uirgula uel <expan abbr="nũmus">nummus</expan> coticulæ attritus ip&longs;am ita colo­<lb/>rat ut hæc acus, in ea ine&longs;t quarta & uice&longs;ima <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio: atque ita quoque &longs;e <lb/><expan abbr="cundũ">cundum</expan> argenti <expan abbr="portion&etilde;">portionem</expan>, cùm &longs;uperat æs <expan abbr="iudicandũ">iudicandum</expan> e&longs;t. </s> | <s id="N160E1">Prima efficitur ex tribus & uiginti æris partibus, & una argenti <lb/>parte: quare quæcunque uirgula uel <expan abbr="nũmus">nummus</expan> coticulæ attritus ip&longs;am ita colo­<lb/>rat ut hæc acus, in ea ine&longs;t quarta & uice&longs;ima <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan> portio: atque ita quoque &longs;e <lb/><expan abbr="cundũ">cundum</expan> argenti <expan abbr="portion&etilde;">portionem</expan>, cùm &longs;uperat æs <expan abbr="iudicandũ">iudicandum</expan> e&longs;t. </s> |
| <s id="N160FD"><expan abbr="Secũda">Secunda</expan> acus confici <lb/>tur ex duabus & uiginti æris partibus & duabus <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>. </s> | <s id="N160FD"><expan abbr="Secũda">Secunda</expan> acus confici <lb/>tur ex duabus & uiginti æris partibus & duabus <expan abbr="arg&etilde;ti">argenti</expan>. </s> |