| version 1.6, 2004/07/12 13:55:19 |
version 1.7, 2004/09/16 14:05:07 |
| |
| <?xml version="1.0"?> | <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd"> | <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd"> |
| <archimedes xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"> | <archimedes xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink"> |
| <info> | <info> |
| |
| <front/> | <front/> |
| <body> | <body> |
| <chap id="N10018"> | <chap id="N10018"> |
| <pb xlink:href="001/01/001.jpg"/><p id="N1001B" type="head"> | <pb xlink:href="001/01/001.jpg"/> |
| <s id="N1001D">GEORGII AGRICOLAE <lb/>DE RE METALLICA LIBRI XII. QVI­<lb/>bus Officia, In&longs;trumenta, Machinæ, ac omnia denique ad Metalli­<lb/>cam &longs;pectantia, non modo luculenti&longs;&longs;imè de&longs;cribuntur, &longs;ed & per <lb/>effigies, &longs;uis locis in&longs;ertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appel­<lb/>lationibus ita ob oculos ponuntur, ut clarius tradi non po&longs;&longs;int.</s></p><p id="N10029" type="head"> | <p id="N1001B" type="head"> |
| <s id="N1002B">EIVSDEM <lb/>DE ANIMANTIBVS SVBTERRANEIS Liber, ab Autore re­<lb/>cognitus: cum Indicibus diuer&longs;is, quicquid in opere tractatum e&longs;t, <lb/>pulchrè demon&longs;trantibus.</s></p><figure id="id.001.01.001.1.jpg" xlink:href="001/01/001/1.jpg"/> | <s id="N1001D">GEORGII AGRICOLAE <lb/>DE RE METALLICA LIBRI XII. QVI­<lb/>bus Officia, In&longs;trumenta, Machinæ, ac omnia denique ad Metalli­<lb/>cam &longs;pectantia, non modo luculenti&longs;&longs;imè de&longs;cribuntur, &longs;ed & per <lb/>effigies, &longs;uis locis in&longs;ertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appel­<lb/>lationibus ita ob oculos ponuntur, ut clarius tradi non po&longs;&longs;int.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10029" type="head"> |
| | <s id="N1002B">EIVSDEM <lb/>DE ANIMANTIBVS SVBTERRANEIS Liber, ab Autore re­<lb/>cognitus: cum Indicibus diuer&longs;is, quicquid in opere tractatum e&longs;t, <lb/>pulchrè demon&longs;trantibus.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.001.1.jpg" xlink:href="001/01/001/1.jpg"/> |
| <p id="N10036" type="head"> | <p id="N10036" type="head"> |
| <s id="N10038">BASILEAE M. D. LVI.</s></p><p id="N1003A" type="head"> | <s id="N10038">BASILEAE M. D. LVI.</s> |
| <s id="N1003C">Cum Priuilegio Imperatoris in annos v. <lb/>& Galliarum Regis ad Sexennium.</s></p><pb xlink:href="001/01/002.jpg"/><p id="N10047" type="head"> | </p> |
| <s id="N10049"><foreign lang="french">Henry par la grace de Dieu roy de France.</foreign></s></p><p id="N1004C" type="main"> | <p id="N1003A" type="head"> |
| | <s id="N1003C">Cum Priuilegio Imperatoris in annos v. <lb/>& Galliarum Regis ad Sexennium.</s> |
| | </p> |
| | <pb xlink:href="001/01/002.jpg"/> |
| | <p id="N10047" type="head"> |
| | <s id="N10049"><foreign lang="french">Henry par la grace de Dieu roy de France.</foreign></s> |
| | </p> |
| | <p id="N1004C" type="main"> |
| <s id="N1004E"><foreign lang="french">A<emph type="italics"/>ux<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>reuo&longs;t de<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris,<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>ailly de<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oen,<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ene&longs;chaulx de<emph.end type="italics"/> L<emph type="italics"/>yon,<emph.end type="italics"/> T<emph type="italics"/>holo&longs;e, &<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>oictou.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N1004E"><foreign lang="french">A<emph type="italics"/>ux<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>reuo&longs;t de<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris,<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>ailly de<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oen,<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ene&longs;chaulx de<emph.end type="italics"/> L<emph type="italics"/>yon,<emph.end type="italics"/> T<emph type="italics"/>holo&longs;e, &<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>oictou.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N10085"><foreign lang="french">E<emph type="italics"/>t à tous noz autres <lb/>iu&longs;ticiers & officiers ou à leurs lieutenans &longs;alut.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N10085"><foreign lang="french">E<emph type="italics"/>t à tous noz autres <lb/>iu&longs;ticiers & officiers ou à leurs lieutenans &longs;alut.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N1008E"><foreign lang="french">R<emph type="italics"/>eceue auons <expan abbr="l'hũble">l'humble</expan> &longs;upplicacion de noz amys & feaulx<emph.end type="italics"/> | <s id="N1008E"><foreign lang="french">R<emph type="italics"/>eceue auons <expan abbr="l'hũble">l'humble</expan> &longs;upplicacion de noz amys & feaulx<emph.end type="italics"/> |
| <lb/>I<emph type="italics"/>ero&longs;me<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>robenne &<emph.end type="italics"/> N<emph type="italics"/>icolas l'<emph.end type="italics"/>E<emph type="italics"/>ue&longs;que <expan abbr="marchãs">marchans</expan>, libraires, & bourgeoys de la uille de<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>asle, l'un des can <lb/>tons de noz alliez con&longs;ederez & bons <expan abbr="cõperes">comperes</expan> les<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ouy&longs;&longs;es, contenant quilz auroyent recounert plu&longs;ieurs <lb/>liures non encores uenz & entre autres un intitulé<emph.end type="italics"/> GEORGII AGRICOLAE <emph type="italics"/>opera omnia,<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>our <lb/>lequel liure recouurer & imprimer il leur à conuenu & conuiendra faire des grans fraiz & de&longs;pens, & <lb/>doubtent que les libraires & imprimeurs, ne facent &longs;i to&longs;t que le&longs;dicts expo&longs;ans <expan abbr="aurõt">auront</expan> publié ledict liure ice <lb/>luy imprimer, qui &longs;eroit leur o&longs;ter tout moyen de &longs;e pouuoyr r'embour&longs;er de leur&longs;dicts fraiz & mi&longs;es, <lb/>& de receuoir le fruict quilz e&longs;perent de leur labeur.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <lb/>I<emph type="italics"/>ero&longs;me<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>robenne &<emph.end type="italics"/> N<emph type="italics"/>icolas l'<emph.end type="italics"/>E<emph type="italics"/>ue&longs;que <expan abbr="marchãs">marchans</expan>, libraires, & bourgeoys de la uille de<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>asle, l'un des can <lb/>tons de noz alliez con&longs;ederez & bons <expan abbr="cõperes">comperes</expan> les<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ouy&longs;&longs;es, contenant quilz auroyent recounert plu&longs;ieurs <lb/>liures non encores uenz & entre autres un intitulé<emph.end type="italics"/> GEORGII AGRICOLAE <emph type="italics"/>opera omnia,<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>our <lb/>lequel liure recouurer & imprimer il leur à conuenu & conuiendra faire des grans fraiz & de&longs;pens, & <lb/>doubtent que les libraires & imprimeurs, ne facent &longs;i to&longs;t que le&longs;dicts expo&longs;ans <expan abbr="aurõt">auront</expan> publié ledict liure ice <lb/>luy imprimer, qui &longs;eroit leur o&longs;ter tout moyen de &longs;e pouuoyr r'embour&longs;er de leur&longs;dicts fraiz & mi&longs;es, <lb/>& de receuoir le fruict quilz e&longs;perent de leur labeur.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N100E2"><foreign lang="french">A <emph type="italics"/>ce&longs;te cau&longs;e ilz nous ont humblement requis leur uon <lb/>loir &longs;urce pouruoir de nostre remede <expan abbr="cõuenable">conuenable</expan>.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N100E2"><foreign lang="french">A <emph type="italics"/>ce&longs;te cau&longs;e ilz nous ont humblement requis leur uon <lb/>loir &longs;urce pouruoir de nostre remede <expan abbr="cõuenable">conuenable</expan>.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N100F1"><foreign lang="french">PARQVOY <emph type="italics"/>nous ce con&longs;ideré, noulant fauo­<lb/>rablement traicter le&longs;dicts expo&longs;ans en ce&longs;t endroit,<emph.end type="italics"/> A <emph type="italics"/>iceulx <expan abbr="auõs">auons</expan> permis & octroye, permettons & octroy<lb/>ons par ces pre&longs;entes noulons & nous plai&longs;t de noz grace &longs;peciale, plaine pui&longs;&longs;ance & auctorite<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyal, <lb/>qu'ilz pui&longs;&longs;ent & leur loy&longs;e imprimer, oufaire imprimer, & mettre en uente le liure de&longs;u&longs;dict &longs;ans ce que <lb/>pendant & durant le temps & terme de &longs;ix ans en&longs;uyuans, à compter du iour & datte que ledict liure &longs;era <lb/>acheué d'imprimer, nul autre libraire ou imprimeuer de no&longs;dicts<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyaume, pays, terres & &longs;eigneuries de no <lb/>stre obei&longs;&longs;ance pui&longs;&longs;ent imprimer, ou faire imprimer, ny en partie ny entier, ne mettre, ne expo&longs;er en uente <lb/>&longs;ans le congé & permißion de&longs;dicts expo&longs;ans.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N100F1"><foreign lang="french">PARQVOY <emph type="italics"/>nous ce con&longs;ideré, noulant fauo­<lb/>rablement traicter le&longs;dicts expo&longs;ans en ce&longs;t endroit,<emph.end type="italics"/> A <emph type="italics"/>iceulx <expan abbr="auõs">auons</expan> permis & octroye, permettons & octroy<lb/>ons par ces pre&longs;entes noulons & nous plai&longs;t de noz grace &longs;peciale, plaine pui&longs;&longs;ance & auctorite<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyal, <lb/>qu'ilz pui&longs;&longs;ent & leur loy&longs;e imprimer, oufaire imprimer, & mettre en uente le liure de&longs;u&longs;dict &longs;ans ce que <lb/>pendant & durant le temps & terme de &longs;ix ans en&longs;uyuans, à compter du iour & datte que ledict liure &longs;era <lb/>acheué d'imprimer, nul autre libraire ou imprimeuer de no&longs;dicts<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyaume, pays, terres & &longs;eigneuries de no <lb/>stre obei&longs;&longs;ance pui&longs;&longs;ent imprimer, ou faire imprimer, ny en partie ny entier, ne mettre, ne expo&longs;er en uente <lb/>&longs;ans le congé & permißion de&longs;dicts expo&longs;ans.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N1011F"><foreign lang="french">E<emph type="italics"/>t ce &longs;ur pein de <expan abbr="cõfi&longs;cation">confi&longs;cation</expan> dudict liure, & d'amende arbi<lb/>traire à nous à applicquer.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N1011F"><foreign lang="french">E<emph type="italics"/>t ce &longs;ur pein de <expan abbr="cõfi&longs;cation">confi&longs;cation</expan> dudict liure, & d'amende arbi<lb/>traire à nous à applicquer.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N1012D"><foreign lang="french">SI VOVS MANDONS, <emph type="italics"/>& à cha&longs;cun de uous, &longs;i <expan abbr="cõme">comme</expan> à luy appar­<lb/>tiendra que de noz pre&longs;entes permißion, &conceßion, & octroy, & de leffect & contenu en icelles.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N1012D"><foreign lang="french">SI VOVS MANDONS, <emph type="italics"/>& à cha&longs;cun de uous, &longs;i <expan abbr="cõme">comme</expan> à luy appar­<lb/>tiendra que de noz pre&longs;entes permißion, &conceßion, & octroy, & de leffect & contenu en icelles.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N1013A"><foreign lang="french">V<emph type="italics"/>ous fai<lb/>ctes, permettez & &longs;ouffrez le&longs;dicts expo&longs;ans iouyr & u&longs;er plainement & pai&longs;iblement &longs;ans en ce le met­<lb/>tre ou donner, ne &longs;ouffrir e&longs;tre faict, mis, ou donné aucun empe&longs;chement au contraire, lequel &longs;i faict, mis, <lb/>ou donné leur eftoyent faictes, mettre incontinent & &longs;ans delay à plaine & entiere deliurance au premier <lb/>e&longs;tat & deu,<emph.end type="italics"/> C<emph type="italics"/>ar tel est nostre plai&longs;ir.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N1013A"><foreign lang="french">V<emph type="italics"/>ous fai<lb/>ctes, permettez & &longs;ouffrez le&longs;dicts expo&longs;ans iouyr & u&longs;er plainement & pai&longs;iblement &longs;ans en ce le met­<lb/>tre ou donner, ne &longs;ouffrir e&longs;tre faict, mis, ou donné aucun empe&longs;chement au contraire, lequel &longs;i faict, mis, <lb/>ou donné leur eftoyent faictes, mettre incontinent & &longs;ans delay à plaine & entiere deliurance au premier <lb/>e&longs;tat & deu,<emph.end type="italics"/> C<emph type="italics"/>ar tel est nostre plai&longs;ir.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N1014F"><foreign lang="french">N<emph type="italics"/>onob&longs;tant quelzconques lettres à ce contraire.<emph.end type="italics"/></foreign></s> | <s id="N1014F"><foreign lang="french">N<emph type="italics"/>onob&longs;tant quelzconques lettres à ce contraire.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N10156"><foreign lang="french">D<emph type="italics"/>onné à<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris <lb/>le<emph.end type="italics"/> XVIII. <emph type="italics"/>iour de<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>eurier, l'<emph.end type="italics"/>A<emph type="italics"/>n mil cinq cens cinquante troys, & de no&longs;tre<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>egne le &longs;eptie&longs;me.<emph.end type="italics"/></foreign></s></p><p id="N1017D" type="main"> | <s id="N10156"><foreign lang="french">D<emph type="italics"/>onné à<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris <lb/>le<emph.end type="italics"/> XVIII. <emph type="italics"/>iour de<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>eurier, l'<emph.end type="italics"/>A<emph type="italics"/>n mil cinq cens cinquante troys, & de no&longs;tre<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>egne le &longs;eptie&longs;me.<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| <s id="N1017F"><foreign lang="french">P<emph type="italics"/>ar le<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oy en &longs;on con&longs;eil<emph.end type="italics"/></foreign></s></p><pb xlink:href="001/01/003.jpg"/><p id="N1018E" type="head"> | </p> |
| <s id="N10190">ILLVSTRISS. ET POTEN<lb/>TISS. SAXONIAE DVCIBVS, LAND­<lb/>grauijs Toringiæ, Marchionibus Mi&longs;enæ, Comitibus Palatinis <lb/>Saxoniæ, Burggrauijs Aldeburgi & Magdeburgi, Comiti­<lb/>bus Brenæ, dominis terræ Plei&longs;en&longs;is, MAVRICIO &longs;acri <lb/>Imperij Archimar&longs;chalco & Electori, atque eius fra­<lb/>tri AVGVSTO, GEORGIVS Agri­<lb/>cola S. D.</s></p><p id="N101A1" type="main"> | <p id="N1017D" type="main"> |
| | <s id="N1017F"><foreign lang="french">P<emph type="italics"/>ar le<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oy en &longs;on con&longs;eil<emph.end type="italics"/></foreign></s> |
| | </p> |
| | <pb xlink:href="001/01/003.jpg"/> |
| | <p id="N1018E" type="head"> |
| | <s id="N10190">ILLVSTRISS. ET POTEN<lb/>TISS. SAXONIAE DVCIBVS, LAND­<lb/>grauijs Toringiæ, Marchionibus Mi&longs;enæ, Comitibus Palatinis <lb/>Saxoniæ, Burggrauijs Aldeburgi & Magdeburgi, Comiti­<lb/>bus Brenæ, dominis terræ Plei&longs;en&longs;is, MAVRICIO &longs;acri <lb/>Imperij Archimar&longs;chalco & Electori, atque eius fra­<lb/>tri AVGVSTO, GEORGIVS Agri­<lb/>cola S. D.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N101A1" type="main"> |
| <s id="N101A3">Cvm saepenvmero, illu&longs;tri&longs;&longs;imi Principes, to<lb/>tius rei Metallicæ, ut Moderatus Columella Ru&longs;ti<lb/>cæ, magnitudinem, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> alicuius corporis gran<lb/><expan abbr="ditat&etilde;">ditatem</expan>, <expan abbr="cõ&longs;idera&longs;&longs;em">con&longs;idera&longs;&longs;em</expan>: uel &longs;ingulas eius partes, qua&longs;i <lb/>illius corporis membra, <expan abbr="numerãdo">numerando</expan> percen&longs;ui&longs;&longs;em: <lb/>ueritus &longs;um, ne uita prius me deficeret, quàm uni­<lb/>uer&longs;am percipere po&longs;&longs;em, nedum literis <expan abbr="cõ&longs;ecrare">con&longs;ecrare</expan>: <lb/>nam quàm longe lateque hæc pateat, quot & quan­<lb/>tarum artium, &longs;i non magna, at aliquantula cogni­<lb/>tio metallicis ad eam <expan abbr="tractãdam">tractandam</expan> nece&longs;&longs;aria &longs;it, ex his no&longs;tris libris qui&longs;que in­<lb/>telliget. </s> | <s id="N101A3">Cvm saepenvmero, illu&longs;tri&longs;&longs;imi Principes, to<lb/>tius rei Metallicæ, ut Moderatus Columella Ru&longs;ti<lb/>cæ, magnitudinem, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> alicuius corporis gran<lb/><expan abbr="ditat&etilde;">ditatem</expan>, <expan abbr="cõ&longs;idera&longs;&longs;em">con&longs;idera&longs;&longs;em</expan>: uel &longs;ingulas eius partes, qua&longs;i <lb/>illius corporis membra, <expan abbr="numerãdo">numerando</expan> percen&longs;ui&longs;&longs;em: <lb/>ueritus &longs;um, ne uita prius me deficeret, quàm uni­<lb/>uer&longs;am percipere po&longs;&longs;em, nedum literis <expan abbr="cõ&longs;ecrare">con&longs;ecrare</expan>: <lb/>nam quàm longe lateque hæc pateat, quot & quan­<lb/>tarum artium, &longs;i non magna, at aliquantula cogni­<lb/>tio metallicis ad eam <expan abbr="tractãdam">tractandam</expan> nece&longs;&longs;aria &longs;it, ex his no&longs;tris libris qui&longs;que in­<lb/>telliget. </s> |
| <s id="N101D0">Tamet&longs;i uerò res Metallica &longs;it ampli&longs;&longs;ima, nec ulla ex parte à Græ­<lb/>eis & Latinis &longs;criptoribus, qui extant, ab&longs;oluta, perdifficiles habeat explica­<lb/>tus: tamen quia ueterrima e&longs;t, & <expan abbr="hominũ">hominum</expan> generi maximè nece&longs;&longs;aria, atque fru<lb/>ctuo&longs;i&longs;&longs;ima, non debere à nobis negligi uidebatur. </s> | <s id="N101D0">Tamet&longs;i uerò res Metallica &longs;it ampli&longs;&longs;ima, nec ulla ex parte à Græ­<lb/>cis & Latinis &longs;criptoribus, qui extant, ab&longs;oluta, perdifficiles habeat explica­<lb/>tus: tamen quia ueterrima e&longs;t, & <expan abbr="hominũ">hominum</expan> generi maximè nece&longs;&longs;aria, atque fru<lb/>ctuo&longs;i&longs;&longs;ima, non debere à nobis negligi uidebatur. </s> |
| <s id="N101DC">Etenim Agricultura &longs;ci­<lb/>entiarum nulla &longs;ine dubitatione uetu&longs;tior, tamen hacres Metallica e&longs;t anti­<lb/>quior, uel &longs;altem æqualis & coæua: nemo enim omnium mortalium <expan abbr="unquã">unquam</expan> <lb/>ab&longs;que in&longs;trumentis agrum coluit. </s> | <s id="N101DC">Etenim Agricultura &longs;ci­<lb/>entiarum nulla &longs;ine dubitatione uetu&longs;tior, tamen hacres Metallica e&longs;t anti­<lb/>quior, uel &longs;altem æqualis & coæua: nemo enim omnium mortalium <expan abbr="unquã">unquam</expan> <lb/>ab&longs;que in&longs;trumentis agrum coluit. </s> |
| <s id="N101E7">Ea uerò, ut etiam reliquarum <expan abbr="artiũ">artium</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> <lb/>omne opus e&longs;t in faciendo; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> aut ex metallis facta &longs;unt, aut &longs;ine me <lb/>tallis non potuerunt confici: qua de cau&longs;a res metallica hominibus etiam e&longs;t <lb/>maxime nece&longs;&longs;aria. </s> | <s id="N101E7">Ea uerò, ut etiam reliquarum <expan abbr="artiũ">artium</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> <lb/>omne opus e&longs;t in faciendo; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> aut ex metallis facta &longs;unt, aut &longs;ine me <lb/>tallis non potuerunt confici: qua de cau&longs;a res metallica hominibus etiam e&longs;t <lb/>maxime nece&longs;&longs;aria. </s> |
| <s id="N101FA">Nam cùm hi paucis i&longs;tiu&longs;modi artibus carere po&longs;&longs;int, ea <lb/>rumque maximus &longs;it numerus, nulla &longs;ine in&longs;trumentis quicquam efficit: tum <lb/>omnium rerum, quibus magnæ diuitiæ bona & hone&longs;ta ratione acquirun­<lb/>tur, nihil e&longs;t arte metallica utilius: ex agris enim bene cultis (ut alias res omit<lb/>tam) fructus capimus uberrimos, &longs;ed uberiores ex fodinis. </s> | <s id="N101FA">Nam cùm hi paucis i&longs;tiu&longs;modi artibus carere po&longs;&longs;int, ea <lb/>rumque maximus &longs;it numerus, nulla &longs;ine in&longs;trumentis quicquam efficit: tum <lb/>omnium rerum, quibus magnæ diuitiæ bona & hone&longs;ta ratione acquirun­<lb/>tur, nihil e&longs;t arte metallica utilius: ex agris enim bene cultis (ut alias res omit<lb/>tam) fructus capimus uberrimos, &longs;ed uberiores ex fodinis. </s> |
| <s id="N10204">Certe una fodi­<lb/>na &longs;æpe multo maiores utilitatis fructus nobis præbet, quàm agri plurimi: <lb/>quocirca ex omnium ferè &longs;eculorum memoria cogno&longs;cimus, complures ex <lb/>metallis diuites factos e&longs;&longs;e, & eadem <expan abbr="multorũ">multorum</expan> regum fortunas amplifica&longs;&longs;e: <lb/>&longs;ed de his nunc plura non dicam: quod eos locos in primo libro, partim hui<lb/>us operis, partim alterius, in&longs;cripti De ueteribus & nouis metallis, tractaue­<lb/>rim, ac ea, quæ contra metalla & ip&longs;os metallicos <expan abbr="dicũtur">dicuntur</expan>, refellerim. </s> | <s id="N10204">Certe una fodi­<lb/>na &longs;æpe multo maiores utilitatis fructus nobis præbet, quàm agri plurimi: <lb/>quocirca ex omnium ferè &longs;eculorum memoria cogno&longs;cimus, complures ex <lb/>metallis diuites factos e&longs;&longs;e, & eadem <expan abbr="multorũ">multorum</expan> regum fortunas amplifica&longs;&longs;e: <lb/>&longs;ed de his nunc plura non dicam: quod eos locos in primo libro, partim hui<lb/>us operis, partim alterius, in&longs;cripti De ueteribus & nouis metallis, tractaue­<lb/>rim, ac ea, quæ contra metalla & ip&longs;os metallicos <expan abbr="dicũtur">dicuntur</expan>, refellerim. </s> |
| <s id="N1021C"><expan abbr="Quan­quã">Quan­<lb/>quam</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> res ru&longs;tica, cum qua metallicam libenter confero, uarie uidetur e&longs;&longs;e <lb/>diffu&longs;a, tamen in multo plures, quàm hæc no&longs;tra, partes <expan abbr="nõ">non</expan> di&longs;tribuitur: nec <lb/>tam facile præcepta huius à me tradi po&longs;&longs;unt, quàm Columella illius tradi­<lb/>dit: quod ip&longs;e <expan abbr="cõplures">complures</expan> rei ru&longs;ticæ &longs;criptores, quos &longs;equeretur, in manibus <pb xlink:href="001/01/004.jpg"/>habuit: nempe Græcos plus quinquaginta, quos etiam Marcus Varro re­<lb/>cen&longs;et: Latinos plus decem, quos ip&longs;e Columella commemorat: ego &longs;olum <lb/>C.</s> | <s id="N1021C"><expan abbr="Quan­quã">Quan­<lb/>quam</expan> <expan abbr="aũt">aut</expan> res ru&longs;tica, cum qua metallicam libenter confero, uarie uidetur e&longs;&longs;e <lb/>diffu&longs;a, tamen in multo plures, quàm hæc no&longs;tra, partes <expan abbr="nõ">non</expan> di&longs;tribuitur: nec <lb/>tam facile præcepta huius à me tradi po&longs;&longs;unt, quàm Columella illius tradi­<lb/>dit: quod ip&longs;e <expan abbr="cõplures">complures</expan> rei ru&longs;ticæ &longs;criptores, quos &longs;equeretur, in manibus <pb xlink:href="001/01/004.jpg"/>habuit: nempe Græcos plus quinquaginta, quos etiam Marcus Varro re­<lb/>cen&longs;et: Latinos plus decem, quos ip&longs;e Columella commemorat: ego &longs;olum <lb/>C.</s> |
| <s id="N10244">Plinium Secundum, quem &longs;equar, habeam: qui tamen perpaucas ra­<lb/>tiones uenarum effodiendarum, & metallorum conficiendorum exponit: <lb/>res enim metallica tantum abe&longs;t, ut uniuer&longs;a &longs;it tractata ab aliquo &longs;criptore, <lb/>ut neij quidem, qui di&longs;per&longs;e &longs;crip&longs;erunt alius alia de re, &longs;ingulas eius partes <lb/>ab&longs;oluerint: quinetiam eorum magna e&longs;t paucitas: &longs;iquidem &longs;olus ex Græ­<lb/>cis omnibus Strato Lamp&longs;acenus Theophra&longs;ti &longs;ucce&longs;&longs;or librum unum De <lb/>machinis metallicis edidit: ni&longs;i forte Philonis poetæ metallicus aliquam ar­<lb/>tis particulam &longs;it complexus: nam Pherecrates in comœdiam, in&longs;criptione <lb/><expan abbr="&longs;imil&etilde;">&longs;imilem</expan>, metallicos &longs;eruos aut ad metalla damnatos uidetur introduxi&longs;&longs;e: ex <lb/>Latinis autem Plinius, ut iam dixi, tradidit pauculas laborandi rationes: qui<lb/>bus nouos &longs;criptores, quale&longs;cunque &longs;int, oportet annumerare: nemo enim iu<lb/>&longs;ta reprehen&longs;ione poterit carere, qui eos, quorum &longs;criptis, et&longs;i paucis, utitur, <lb/>debita laude fraudat. </s> | <s id="N10244">Plinium Secundum, quem &longs;equar, habeam: qui tamen perpaucas ra­<lb/>tiones uenarum effodiendarum, & metallorum conficiendorum exponit: <lb/>res enim metallica tantum abe&longs;t, ut uniuer&longs;a &longs;it tractata ab aliquo &longs;criptore, <lb/>ut neij quidem, qui di&longs;per&longs;e &longs;crip&longs;erunt alius alia de re, &longs;ingulas eius partes <lb/>ab&longs;oluerint: quinetiam eorum magna e&longs;t paucitas: &longs;iquidem &longs;olus ex Græ­<lb/>cis omnibus Strato Lamp&longs;acenus Theophra&longs;ti &longs;ucce&longs;&longs;or librum unum De <lb/>machinis metallicis edidit: ni&longs;i forte Philonis poetæ metallicus aliquam ar­<lb/>tis particulam &longs;it complexus: nam Pherecrates in comœdiam, in&longs;criptione <lb/><expan abbr="&longs;imil&etilde;">&longs;imilem</expan>, metallicos &longs;eruos aut ad metalla damnatos uidetur introduxi&longs;&longs;e: ex <lb/>Latinis autem Plinius, ut iam dixi, tradidit pauculas laborandi rationes: qui<lb/>bus nouos &longs;criptores, quale&longs;cunque &longs;int, oportet annumerare: nemo enim iu<lb/>&longs;ta reprehen&longs;ione poterit carere, qui eos, quorum &longs;criptis, et&longs;i paucis, utitur, <lb/>debita laude fraudat. </s> |
| <s id="N10261">No&longs;tra quidem lingua duo libri &longs;cripti &longs;unt: alter De <lb/>materiæ metallicæ & metallorum experimento, admodum confu&longs;us, cuius <lb/>operis <expan abbr="par&etilde;s">parens</expan> ignoratur: alter De uenis, de quibus etiam Pandulfus Anglus <lb/>&longs;crip&longs;i&longs;&longs;e fertur: &longs;ed librum Germanicum confecit Calbus Fribergius, non <lb/>ignobilis medicus: uerum uenter eam, quam &longs;ump&longs;it, partem ab&longs;oluit. </s> | <s id="N10261">No&longs;tra quidem lingua duo libri &longs;cripti &longs;unt: alter De <lb/>materiæ metallicæ & metallorum experimento, admodum confu&longs;us, cuius <lb/>operis <expan abbr="par&etilde;s">parens</expan> ignoratur: alter De uenis, de quibus etiam Pandulfus Anglus <lb/>&longs;crip&longs;i&longs;&longs;e fertur: &longs;ed librum Germanicum confecit Calbus Fribergius, non <lb/>ignobilis medicus: uerum uenter eam, quam &longs;ump&longs;it, partem ab&longs;oluit. </s> |
| <s id="N1026F">Nu­<lb/>per uerò Vannocius Biringuccius Senen&longs;is, homo di&longs;ertus, & <expan abbr="multarũ">multarum</expan> re­<lb/>rum peritus, uulgari Italorum &longs;ermone tractauit locum De metallis funden <lb/>dis, &longs;eparandis, agglutinandis. </s> | <s id="N1026F">Nu­<lb/>per uerò Vannocius Biringuccius Senen&longs;is, homo di&longs;ertus, & <expan abbr="multarũ">multarum</expan> re­<lb/>rum peritus, uulgari Italorum &longs;ermone tractauit locum De metallis funden <lb/>dis, &longs;eparandis, agglutinandis. </s> |
| <s id="N1027B">Rationem autem <expan abbr="quarundã">quarundam</expan> uenarum exco­<lb/>quendarum breuiter per&longs;trinxit: quorundam &longs;uccorum <expan abbr="conficiendorũ">conficiendorum</expan> pla<lb/>nius expo&longs;uit: quibus legendis renouaui memoriam <expan abbr="eorũ">eorum</expan>, quos uidi quon­<lb/>dam in Italia confici: reliquas res omnes, de quibus &longs;cribo, aut pror&longs;us non <lb/>attigit, aut leuiter. </s> | <s id="N1027B">Rationem autem <expan abbr="quarundã">quarundam</expan> uenarum exco­<lb/>quendarum breuiter per&longs;trinxit: quorundam &longs;uccorum <expan abbr="conficiendorũ">conficiendorum</expan> pla<lb/>nius expo&longs;uit: quibus legendis renouaui memoriam <expan abbr="eorũ">eorum</expan>, quos uidi quon­<lb/>dam in Italia confici: reliquas res omnes, de quibus &longs;cribo, aut pror&longs;us non <lb/>attigit, aut leuiter. </s> |
| <s id="N10291">Hoc libro Franci&longs;cus Badoarius, patricius Venetus, uir &longs;a<lb/>ne prudens & grauis, me donauit: quod tunc &longs;e facturum recepit, cùm pro­<lb/>ximo &longs;uperiore anno FERDINANDVM regem, ad quem legatus à Vene­<lb/>tis mi&longs;&longs;us erat, &longs;ecutus Mariebergi e&longs;&longs;et: plura &longs;criptores de re metallica lite­<lb/>ris manda&longs;&longs;e non comperio: quapropter, etiam&longs;i Stratonis liber extaret, ex <lb/>his partibus non dimidium artis metallicæ corpus confici po&longs;&longs;et. </s> | <s id="N10291">Hoc libro Franci&longs;cus Badoarius, patricius Venetus, uir &longs;a<lb/>ne prudens & grauis, me donauit: quod tunc &longs;e facturum recepit, cùm pro­<lb/>ximo &longs;uperiore anno FERDINANDVM regem, ad quem legatus à Vene­<lb/>tis mi&longs;&longs;us erat, &longs;ecutus Mariebergi e&longs;&longs;et: plura &longs;criptores de re metallica lite­<lb/>ris manda&longs;&longs;e non comperio: quapropter, etiam&longs;i Stratonis liber extaret, ex <lb/>his partibus non dimidium artis metallicæ corpus confici po&longs;&longs;et. </s> |
| <s id="N1029D">Quo <expan abbr="aũt">aunt</expan> <lb/>minus multi &longs;unt qui de re Metallica &longs;crip&longs;erunt, eò magis mihi mirum ui­<lb/>detur tot chymi&longs;tas extiti&longs;&longs;e, qui <expan abbr="cõpo&longs;uerint">compo&longs;uerint</expan> artificium de metallis alijs in <lb/>alia mutandis: multos Hermolaus Barbarus, homo dignitate generis & gra<lb/>dus, ac omni doctrina ornatus, nominatim protulit: ego plures proferam, <lb/>&longs;ed in&longs;ignes tantum, delectum enim &longs;eruabo: itaque <foreign lang="el">xumeutika\</foreign> &longs;crip&longs;it O&longs;tha<lb/>nes, Hermes, Chanes, Zo&longs;imus Alexandrinus ad <expan abbr="&longs;oror&etilde;">&longs;ororem</expan> Theo&longs;ebiam, O­<lb/>lympiodorus item Alexandrinus, Agathodæmon, Democritus, <expan abbr="nõ">non</expan> Abde­<lb/>rites ille, &longs;ed alter, ne&longs;cio qui: Orus Chry&longs;orichites, Pebichius, Comerius, Io<lb/>annes, Apuleius, Peta&longs;ius, Pelagius, Africanus, Theophilus, Syne&longs;ius, Ste­<lb/>phanus ad Heracleum Cæ&longs;arem, Heliodorus ad <expan abbr="Theodo&longs;iũ">Theodo&longs;ium</expan>, Geberus, Cal<lb/>lides Rachaidibus, Veradianus, Rodianus, Canides, Merlinus, <expan abbr="Raimũdus">Raimundus</expan> <lb/>Lulius, Arnaldus Villonouanus, Augu&longs;tinus Pantheus Venetus: fœminæ <lb/>tres, Cleopatra, uirgo Taphnutia, Maria Iudæa: atque hi chymi&longs;tæ omnes o­<lb/>rationera &longs;olutam u&longs;urparunt: præter Ioannem Aurelium Augurellum Ari <pb xlink:href="001/01/005.jpg"/>minen&longs;em, qui&longs;olus uerba uer&longs;u inclu&longs;it. </s> | <s id="N1029D">Quo <expan abbr="aũt">aut</expan> <lb/>minus multi &longs;unt qui de re Metallica &longs;crip&longs;erunt, eò magis mihi mirum ui­<lb/>detur tot chymi&longs;tas extiti&longs;&longs;e, qui <expan abbr="cõpo&longs;uerint">compo&longs;uerint</expan> artificium de metallis alijs in <lb/>alia mutandis: multos Hermolaus Barbarus, homo dignitate generis & gra<lb/>dus, ac omni doctrina ornatus, nominatim protulit: ego plures proferam, <lb/>&longs;ed in&longs;ignes tantum, delectum enim &longs;eruabo: itaque <foreign lang="el">xumeutika\</foreign> &longs;crip&longs;it O&longs;tha<lb/>nes, Hermes, Chanes, Zo&longs;imus Alexandrinus ad <expan abbr="&longs;oror&etilde;">&longs;ororem</expan> Theo&longs;ebiam, O­<lb/>lympiodorus item Alexandrinus, Agathodæmon, Democritus, <expan abbr="nõ">non</expan> Abde­<lb/>rites ille, &longs;ed alter, ne&longs;cio qui: Orus Chry&longs;orichites, Pebichius, Comerius, Io<lb/>annes, Apuleius, Peta&longs;ius, Pelagius, Africanus, Theophilus, Syne&longs;ius, Ste­<lb/>phanus ad Heracleum Cæ&longs;arem, Heliodorus ad <expan abbr="Theodo&longs;iũ">Theodo&longs;ium</expan>, Geberus, Cal<lb/>lides Rachaidibus, Veradianus, Rodianus, Canides, Merlinus, <expan abbr="Raimũdus">Raimundus</expan> <lb/>Lulius, Arnaldus Villonouanus, Augu&longs;tinus Pantheus Venetus: fœminæ <lb/>tres, Cleopatra, uirgo Taphnutia, Maria Iudæa: atque hi chymi&longs;tæ omnes o­<lb/>rationera &longs;olutam u&longs;urparunt: præter Ioannem Aurelium Augurellum Ari<pb xlink:href="001/01/005.jpg"/>minen&longs;em, qui &longs;olus uerba uer&longs;u inclu&longs;it. </s> |
| <s id="N102DA">Sunt alij multi de hacre libri, &longs;ed <lb/>omnes ob&longs;curi: quod &longs;criptores i&longs;ti res alienis, non proprijs uocabulis no­<lb/>minent: & quod alij alijs atque alijs uocabulis, à &longs;e confictis, utantur, cum res <lb/>non mutent. </s> | <s id="N102DA">Sunt alij multi de hacre libri, &longs;ed <lb/>omnes ob&longs;curi: quod &longs;criptores i&longs;ti res alienis, non proprijs uocabulis no­<lb/>minent: & quod alij alijs atque alijs uocabulis, à &longs;e confictis, utantur, cum res <lb/>non mutent. </s> |
| <s id="N102E2">I&longs;ti magi&longs;tri &longs;uis di&longs;cipulis uias tradunt, quibus progre&longs;&longs;i uilia <lb/>metalla uarijs modis cocta corrumpant, & <expan abbr="quodãmodo">quodammodo</expan> in primam rerum <lb/>materiam reducant, eaque rationeid, quod in ip&longs;is redundat, auferant: quod <lb/>deficit, compleant: atque precio&longs;a, hoc e&longs;t aurum & argentum, ex eis confici­<lb/>ant, quæ in catillis aut catinis perdurent, hæc facere po&longs;&longs;int necne po&longs;&longs;int, <lb/>non decerno: quia enim tot &longs;criptores omni nobis a&longs;&longs;cueratione affirmant <lb/>&longs;e eò perueni&longs;&longs;e, quò cur&longs;um &longs;uum dirigebant, eis fides e&longs;&longs;e uidetur adhiben <lb/>da: quia nullos ex hac arte quondam diuites e&longs;&longs;e factos &longs;criptum legimus, <lb/>nec nunc fieri uidemus, cùm tot ubiuis gentium fuerint, & &longs;int chymi&longs;tæ, o­<lb/>mnesque omnes indu&longs;triæ neruos dies noctesque contendant, ut maximos au<lb/>ri & argenti aceruos con&longs;truere po&longs;&longs;int, res in dubium uocatur: &longs;ed ut ea fue<lb/>rit &longs;criptorum indiligentia, ut nomina magi&longs;trorum, qui ex hoc opificio ma <lb/>gnam pecuniam <expan abbr="cõ&longs;ecuti">con&longs;ecuti</expan> &longs;unt, memoriæ non tradiderint, certe di&longs;cipuli de­<lb/>creta eorum uel non cogno&longs;cunt, uel cognita non &longs;eruant. </s> | <s id="N102E2">I&longs;ti magi&longs;tri &longs;uis di&longs;cipulis uias tradunt, quibus progre&longs;&longs;i uilia <lb/>metalla uarijs modis cocta corrumpant, & <expan abbr="quodãmodo">quodammodo</expan> in primam rerum <lb/>materiam reducant, eaque ratione id, quod in ip&longs;is redundat, auferant: quod <lb/>deficit, compleant: atque precio&longs;a, hoc e&longs;t aurum & argentum, ex eis confici­<lb/>ant, quæ in catillis aut catinis perdurent, hæc facere po&longs;&longs;int necne po&longs;&longs;int, <lb/>non decerno: quia enim tot &longs;criptores omni nobis a&longs;&longs;eueratione affirmant <lb/>&longs;e eò perueni&longs;&longs;e, quò cur&longs;um &longs;uum dirigebant, eis fides e&longs;&longs;e uidetur adhiben <lb/>da: quia nullos ex hac arte quondam diuites e&longs;&longs;e factos &longs;criptum legimus, <lb/>nec nunc fieri uidemus, cùm tot ubiuis gentium fuerint, & &longs;int chymi&longs;tæ, o­<lb/>mnesque omnes indu&longs;triæ neruos dies noctesque contendant, ut maximos au<lb/>ri & argenti aceruos con&longs;truere po&longs;&longs;int, res in dubium uocatur: &longs;ed ut ea fue<lb/>rit &longs;criptorum indiligentia, ut nomina magi&longs;trorum, qui ex hoc opificio ma<lb/>gnam pecuniam <expan abbr="cõ&longs;ecuti">con&longs;ecuti</expan> &longs;unt, memoriæ non tradiderint, certe di&longs;cipuli de­<lb/>creta eorum uel non cogno&longs;cunt, uel cognita non &longs;eruant. </s> |
| <s id="N10306">Nam &longs;i ea perci­<lb/>perent, cùm tam multi fuerint, & &longs;int: oppida iamdiu auro & argento reple­<lb/>ui&longs;&longs;ent: quorum uanitatem etiam libri declarant, in quibus Platonis & Ari­<lb/>&longs;totelis, aliorumque philo&longs;ophorum nomina in&longs;cribunt, ut i&longs;tæ glorio&longs;æ in­<lb/>&longs;criptiones &longs;pecie doctrinæ uiris &longs;implicibus imponant. </s> | <s id="N10306">Nam &longs;i ea perci­<lb/>perent, cùm tam multi fuerint, & &longs;int: oppida iamdiu auro & argento reple­<lb/>ui&longs;&longs;ent: quorum uanitatem etiam libri declarant, in quibus Platonis & Ari­<lb/>&longs;totelis, aliorumque philo&longs;ophorum nomina in&longs;cribunt, ut i&longs;tæ glorio&longs;æ in­<lb/>&longs;criptiones &longs;pecie doctrinæ uiris &longs;implicibus imponant. </s> |
| <s id="N10310">E&longs;t alterum genus <lb/>chymi&longs;tarum, quod uilium metallorum &longs;ub&longs;tantiam non immutat, &longs;ed ip&longs;a <lb/>uel auri uel argenti colore tingit, & noua forma induit: ut ca uideantur e&longs;&longs;e <lb/>quæ <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;unt: qua forma ignis calore de eis, tanque aliena ue&longs;te detracta in &longs;u­<lb/>am redeunt &longs;peciem: qui, quia decipiunt, <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;olum &longs;ummo in odio &longs;unt, &longs;ed <lb/>eorum fraus capite plectitur. </s> | <s id="N10310">E&longs;t alterum genus <lb/>chymi&longs;tarum, quod uilium metallorum &longs;ub&longs;tantiam non immutat, &longs;ed ip&longs;a <lb/>uel auri uel argenti colore tingit, & noua forma induit: ut ca uideantur e&longs;&longs;e <lb/>quæ <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;unt: qua forma ignis calore de eis, tanque aliena ue&longs;te detracta in &longs;u­<lb/>am redeunt &longs;peciem: qui, quia decipiunt, <expan abbr="nõ">non</expan> &longs;olum &longs;ummo in odio &longs;unt, &longs;ed <lb/>eorum fraus capite plectitur. </s> |
| <s id="N10325">Nec minus fraudem capitalem admittit term<lb/>chymi&longs;tarum genus: quod auri uel argenti particulam, in aliquo carbone in­<lb/>clu&longs;am, in catinum conijciens fingit &longs;e additamentis, quæ uim eliciendi ha­<lb/>beant, admi&longs;tis conficere uel aurum ex auripigmento, uel argentum ex plum<lb/>bo candido &longs;imilibusque. </s> | <s id="N10325">Nec minus fraudem capitalem admittit tertium <lb/>chymi&longs;tarum genus: quod auri uel argenti particulam, in aliquo carbone in­<lb/>clu&longs;am, in catinum conijciens fingit &longs;e additamentis, quæ uim eliciendi ha­<lb/>beant, admi&longs;tis conficere uel aurum ex auripigmento, uel argentum ex plum<lb/>bo candido &longs;imilibusque. </s> |
| <s id="N10332">Verùm de arte chymica, &longs;i modo ars e&longs;t, aliàs plu­<lb/>ramunc ad metallicam reuertar: quoniam eam integram nulli &longs;criptores lite<lb/>ris mandarunt, ac exteræ nationes & gentes no&longs;tram linguam non intelij­<lb/>gunt, & &longs;i eam intelligerent, exiguam artis partem ex no&longs;tris i&longs;tis &longs;criptori­<lb/>bus po&longs;&longs;ent di&longs;cere, hos duodecim libros Dere metallica con&longs;crip&longs;i: quo<lb/>rum PRIMVS habet ea quæ contra hanc <expan abbr="art&etilde;">artem</expan> & metalla atque metallicos, uel <lb/>abij&longs;dem dici po&longs;&longs;unt: SECVNDVS metallicum informat, & .n &longs;ermonem, <lb/>qui haberi &longs;olet de uenis inueniendis, dilabitur. </s> | <s id="N10332">Verùm de arte chymica, &longs;i modo ars e&longs;t, aliàs plu­<lb/>ra nunc ad metallicam reuertar: quoniam eam integram nulli &longs;criptores lite<lb/>ris mandarunt, ac exteræ nationes & gentes no&longs;tram linguam non intelli­<lb/>gunt, & &longs;i eam intelligerent, exiguam artis partem ex no&longs;tris i&longs;tis &longs;criptori­<lb/>bus po&longs;&longs;ent di&longs;cere, hos duodecim libros Dere metallica con&longs;crip&longs;i: quo<lb/>rum PRIMVS habet ea quæ contra hanc <expan abbr="art&etilde;">artem</expan> & metalla atque metallicos, uel <lb/>ab ij&longs;dem dici po&longs;&longs;unt: SECVNDVS metallicum informat, & .n &longs;ermonem, <lb/>qui haberi &longs;olet de uenis inueniendis, dilabitur. </s> |
| <s id="N10347">TERTIVS e&longs;t de uenis & <lb/>fibris, eorumque <expan abbr="cõmi&longs;&longs;uris">commi&longs;&longs;uris</expan>. </s> | <s id="N10347">TERTIVS e&longs;t de uenis & <lb/>fibris, eorumque <expan abbr="cõmi&longs;&longs;uris">commi&longs;&longs;uris</expan>. </s> |
| <s id="N1034F">QVARTVS explicat rationem dimetiendi ue­<lb/>nas, atque etiam expromit officia metallica. </s> | <s id="N1034F">QVARTVS explicat rationem dimetiendi ue­<lb/>nas, atque etiam expromit officia metallica. </s> |
| <s id="N10355">QVINTVS fo&longs;&longs;ionem uenarum <lb/>& artem men&longs;oris docet. </s> | <s id="N10355">QVINTVS fo&longs;&longs;ionem uenarum <lb/>& artem men&longs;oris docet. </s> |
| |
| <s id="N10363">NONVS ex­<lb/>coquendarum uenarum rationem exponit. </s> | <s id="N10363">NONVS ex­<lb/>coquendarum uenarum rationem exponit. </s> |
| <s id="N10367">DECIMVS rei metallicæ &longs;tudi <lb/>o&longs;os in&longs;truit ad munus di&longs;cernendi <expan abbr="arg&etilde;tum">argentum</expan> ab auro, atque plumbum ab co­<lb/>dem & argento. </s> | <s id="N10367">DECIMVS rei metallicæ &longs;tudi <lb/>o&longs;os in&longs;truit ad munus di&longs;cernendi <expan abbr="arg&etilde;tum">argentum</expan> ab auro, atque plumbum ab co­<lb/>dem & argento. </s> |
| <s id="N10371">VNDECIMVS tradit uias &longs;eparandi argentum ab ære. <pb xlink:href="001/01/006.jpg"/>DVODECIMVS dat præcepta conficiendi &longs;alis, nitri, aluminis, <expan abbr="atram&etilde;ti">atramenti</expan> &longs;u­<lb/>torij, &longs;ulfuris, bituminis, uitri. </s> | <s id="N10371">VNDECIMVS tradit uias &longs;eparandi argentum ab ære. <pb xlink:href="001/01/006.jpg"/>DVODECIMVS dat præcepta conficiendi &longs;alis, nitri, aluminis, <expan abbr="atram&etilde;ti">atramenti</expan> &longs;u­<lb/>torij, &longs;ulfuris, bituminis, uitri. </s> |
| <s id="N1037C">Hoc autem munus &longs;u&longs;ceptum, ut propter mul<lb/>titudinem rerum <expan abbr="nõ">non</expan> expleuerim, certe explere conatus &longs;um: nam in eo mul<lb/>tum operæ & laboris in&longs;ump&longs;i, aliquem etiam &longs;umptum impendi: etenim <lb/>uenas, in&longs;trumenta, ua&longs;a, canales, machinas, fornaces, non modo de&longs;crip&longs;i, <lb/>&longs;ed etiam mercede conduxi pictores ad earum effigies exprimendas: ne res, <lb/>quæ uerbis &longs;ignificantur, ignotæ aut huius ætatis hominibus aut po&longs;teris <lb/>percipiendi difficultatem afferant: ut nobis non pauca uocabula afferre &longs;o­<lb/>lent, quæ ueteres (quia res erant omnibus notæ) nuda ab enodatione <expan abbr="pro­diderũt">pro­<lb/>diderunt</expan>: &longs;ed &longs;it &longs;ane id à me prætermi&longs;&longs;um, quod nec ip&longs;e uidi, neque legi, nec <lb/>ex hominibus fide dignis cognoui: id profecto quod non uel uidi, uel <expan abbr="lectũ">lectum</expan> <lb/>aut auditum expendi, non e&longs;t &longs;criptum: &longs;iue uerò præcipio ea, quæ fieri de­<lb/>beant, &longs;iue narro, quæ fieri &longs;oleant, nec quæ fiunt improbo, eadem docendi <lb/>ratio <expan abbr="c&etilde;&longs;eri">cen&longs;eri</expan> debet. </s> | <s id="N1037C">Hoc autem munus &longs;u&longs;ceptum, ut propter mul<lb/>titudinem rerum <expan abbr="nõ">non</expan> expleuerim, certe explere conatus &longs;um: nam in eo mul<lb/>tum operæ & laboris in&longs;ump&longs;i, aliquem etiam &longs;umptum impendi: etenim <lb/>uenas, in&longs;trumenta, ua&longs;a, canales, machinas, fornaces, non modo de&longs;crip&longs;i, <lb/>&longs;ed etiam mercede conduxi pictores ad earum effigies exprimendas: ne res, <lb/>quæ uerbis &longs;ignificantur, ignotæ aut huius ætatis hominibus aut po&longs;teris <lb/>percipiendi difficultatem afferant: ut nobis non pauca uocabula afferre &longs;o­<lb/>lent, quæ ueteres (quia res erant omnibus notæ) nuda ab enodatione <expan abbr="pro­diderũt">pro­<lb/>diderunt</expan>: &longs;ed &longs;it &longs;ane id à me prætermi&longs;&longs;um, quod nec ip&longs;e uidi, neque legi, nec <lb/>ex hominibus fide dignis cognoui: id profecto quod non uel uidi, uel <expan abbr="lectũ">lectum</expan> <lb/>aut auditum expendi, non e&longs;t &longs;criptum: &longs;iue uerò præcipio ea, quæ fieri de­<lb/>beant, &longs;iue narro, quæ fieri &longs;oleant, nec quæ fiunt improbo, eadem docendi <lb/>ratio <expan abbr="c&etilde;&longs;eri">cen&longs;eri</expan> debet. </s> |
| <s id="N103A5">Verùm quò magis ars metallica abhorret ab omni &longs;ermo <lb/>nis <expan abbr="elegãtia">elegantia</expan>, eò minus hi mei libri &longs;unt politi: certe res, in quibus ars illa uer­<lb/>&longs;atur, interdum nominibus carent, uel quod nouæ &longs;int, uel quod, etiam&longs;i ue <lb/>teres, nominum, quibus uocabantur, memoria interierit: quare nece&longs;&longs;itate, <lb/>cui uenia datur, coactus qua&longs;dam &longs;ignificaui pluribus uerbis coniunctis, <lb/><expan abbr="qua&longs;dã">qua&longs;dam</expan> notaui nouis, quod genus &longs;unt, inge&longs;tor, di&longs;cretor, lotor, excoctor: <lb/>qua&longs;dam ueteribus uerbis de&longs;ignaui, quale e&longs;t ci&longs;ium. </s> | <s id="N103A5">Verùm quò magis ars metallica abhorret ab omni &longs;ermo <lb/>nis <expan abbr="elegãtia">elegantia</expan>, eò minus hi mei libri &longs;unt politi: certe res, in quibus ars illa uer­<lb/>&longs;atur, interdum nominibus carent, uel quod nouæ &longs;int, uel quod, etiam&longs;i ue <lb/>teres, nominum, quibus uocabantur, memoria interierit: quare nece&longs;&longs;itate, <lb/>cui uenia datur, coactus qua&longs;dam &longs;ignificaui pluribus uerbis coniunctis, <lb/><expan abbr="qua&longs;dã">qua&longs;dam</expan> notaui nouis, quod genus &longs;unt, inge&longs;tor, di&longs;cretor, lotor, excoctor: <lb/>qua&longs;dam ueteribus uerbis de&longs;ignaui, quale e&longs;t ci&longs;ium. </s> |
| <s id="N103BA">Etenim cùm Nonius <lb/>Marcellus &longs;cribat, uehiculi biroti genus e&longs;&longs;e: eo uocabulo nominare con&longs;ue <lb/>ui paruum uehiculum, cui unica e&longs;t rotula: quæ nomina &longs;i quis non proba­<lb/>uerit, is rebus i&longs;tis aut imponat magis propria, aut proferat ueterum literis <lb/>u&longs;itata. </s> | <s id="N103BA">Etenim cùm Nonius <lb/>Marcellus &longs;cribat, uehiculi biroti genus e&longs;&longs;e: eo uocabulo nominare con&longs;ue <lb/>ui paruum uehiculum, cui unica e&longs;t rotula: quæ nomina &longs;i quis non proba­<lb/>uerit, is rebus i&longs;tis aut imponat magis propria, aut proferat ueterum literis <lb/>u&longs;itata. </s> |
| <s id="N103C4">Hi autem libri, principes illu&longs;tri&longs;&longs;imi, multis de cau&longs;is in ue&longs;tro no­<lb/>mine apparent, &longs;ed maxime quod uobis metalla &longs;int fructuo&longs;i&longs;&longs;ima: <expan abbr="nã">nam</expan> cum <lb/>maiores ue&longs;tri ex amplis earum & diuitibus regionibus uberes redituum <lb/>fructus ceperint: item uectigalium, quæ peregrini ex uijs pen&longs;itant, incolæ <lb/>ex decumis: tamen multo uberiores ex metallis ceperunt, ex quibus quoque<lb/>non pauca oppida nobilia orta &longs;unt, Fribergum &longs;cilicet, Annebergum, Ma <lb/>riebergum, Snebergum, <expan abbr="Gairũ">Gairum</expan>, Aldebergum, ut alia omittam: quin, &longs;i quid <lb/>ego &longs;entio, maiores diuitiæ nunc etiam in monto&longs;is ue&longs;trarum <expan abbr="regionũ">regionum</expan> lo­<lb/>cis &longs;ub terra latent, quàm &longs;upra <expan abbr="terrã">terram</expan> exi&longs;tant & appareant. </s> | <s id="N103C4">Hi autem libri, principes illu&longs;tri&longs;&longs;imi, multis de cau&longs;is in ue&longs;tro no­<lb/>mine apparent, &longs;ed maxime quod uobis metalla &longs;int fructuo&longs;i&longs;&longs;ima: <expan abbr="nã">nam</expan> cum <lb/>maiores ue&longs;tri ex amplis earum & diuitibus regionibus uberes redituum <lb/>fructus ceperint: item uectigalium, quæ peregrini ex uijs pen&longs;itant, incolæ <lb/>ex decumis: tamen multo uberiores ex metallis ceperunt, ex quibus quoque<lb/>non pauca oppida nobilia orta &longs;unt, Fribergum &longs;cilicet, Annebergum, Ma <lb/>riebergum, Snebergum, <expan abbr="Gairũ">Gairum</expan>, Aldebergum, ut alia omittam: quin, &longs;i quid <lb/>ego &longs;entio, maiores diuitiæ nunc etiam in monto&longs;is ue&longs;trarum <expan abbr="regionũ">regionum</expan> lo­<lb/>cis &longs;ub terra latent, quàm &longs;upra <expan abbr="terrã">terram</expan> exi&longs;tant & appareant. </s> |
| <s id="N103E6">Valete, Kemp­<lb/>nicij Hermundurorum Cal. Decembris, Anno M. D. L.</s></p><pb xlink:href="001/01/007.jpg"/><p id="N103EF" type="head"> | <s id="N103E6">Valete, Kemp­<lb/>nicij Hermundurorum Cal. Decembris, Anno M. D. L.</s> |
| <s id="N103F1">GEORGIVS FABRICIVS IN LI­<lb/>bros Metallicos GEORGII AGRICOLAE phi­<lb/>lo&longs;ophi præ&longs;tanti&longs;&longs;imi.</s></p><p id="N103F7" type="head"> | </p> |
| <s id="N103F9">AD LECTOREM.</s></p><p id="N103FC" type="main"> | <pb xlink:href="001/01/007.jpg"/> |
| <s id="N103FE">Si iuuatignita cogno&longs;cere fronte Chimæram, <lb/>Semicanem nympham, &longs;emibouemque uirum:</s></p><p id="N10402" type="main"> | <p id="N103EF" type="head"> |
| <s id="N10404">Si centum capitum Titanem, totque ferentem <lb/>Sublimem manibus tela cruenta Gygen:</s></p><p id="N10408" type="main"> | <s id="N103F1">GEORGIVS FABRICIVS IN LI­<lb/>bros Metallicos GEORGII AGRICOLAE phi­<lb/>lo&longs;ophi præ&longs;tanti&longs;&longs;imi.</s> |
| <s id="N1040A">Si iuuat Ætneum penetrare Cyclopis in antrum, <lb/>Atque alios, Vates quos peperere, metus:</s></p><p id="N1040E" type="main"> | </p> |
| <s id="N10410">Nunc placcat mecum doctos euoluere libros, <lb/>Ingenium AGRICOLAE quos dedit acre tibi.</s></p><p id="N10414" type="main"> | <p id="N103F7" type="head"> |
| <s id="N10416">Non hic uana tenet &longs;u&longs;pen&longs;am fabula mentem: <lb/>Sed precium, utilitas multa, legentis erit.</s></p><p id="N1041A" type="main"> | <s id="N103F9">AD LECTOREM.</s> |
| <s id="N1041C">Quidquid terra &longs;inu, gremioque recondidit imo, <lb/>Omne tibi multis eruit antè libris:</s></p><p id="N10420" type="main"> | </p> |
| <s id="N10422">Siue fluens &longs;uperas ultro nitatur in oras, <lb/>Inueniat facilem &longs;eu magis arte uiam.</s></p><p id="N10426" type="main"> | <p id="N103FC" type="main"> |
| <s id="N10428">Perpetui proprijs manant de fontibus amnes, <lb/>E&longs;t grauis Albuneæ &longs;ponte Mephitis odor.</s></p><p id="N1042C" type="main"> | <s id="N103FE">Si iuuat ignita cogno&longs;cere fronte Chimæram, <lb/>Semicanem nympham, &longs;emibouemque uirum:</s> |
| <s id="N1042E">Lethales &longs;unt &longs;ponte &longs;crobes Dicæarchidis oræ, <lb/>Et micat è media conditus ignis humo.</s></p><p id="N10432" type="main"> | </p> |
| <s id="N10434">Plana Nari&longs;corum cùm tellus ar&longs;it in agro, <lb/>Ter curua nondum falce re&longs;ecta Ceres.</s></p><p id="N10439" type="main"> | <p id="N10402" type="main"> |
| <s id="N1043B">Nec dedit hoc damnum pa&longs;tor, nec Iuppiterigne: <lb/>Vulcani per &longs;e ruperat ira &longs;olum.</s></p><p id="N1043F" type="main"> | <s id="N10404">Si centum capitum Titanem, totque ferentem <lb/>Sublimem manibus tela cruenta Gygen:</s> |
| <s id="N10441">Terrifico aura foras erumpens, incita motu, <lb/>Sæpe facit montes, antè ubi plana uiæ e&longs;t.</s></p><p id="N10445" type="main"> | </p> |
| <s id="N10447">Hæc ab&longs;tru&longs;a cauis, imoque incognita fundo, <lb/>Cognita natura &longs;æpe fuere duce.</s></p><p id="N1044B" type="main"> | <p id="N10408" type="main"> |
| <s id="N1044D">Arte hominum, in lucem ueniunt quoque multa, manuque<lb/>Terræ multiplices effodiuntur opes.</s></p><p id="N10451" type="main"> | <s id="N1040A">Si iuuat Ætneum penetrare Cyclopis in antrum, <lb/>Atque alios, Vates quos peperere, metus:</s> |
| <s id="N10453">Lydia &longs;ic nitrum profert, Islandia &longs;ulfur, <lb/>Ac modò Tyrrhenus mittit alumen ager.</s></p><p id="N10457" type="main"> | </p> |
| <s id="N10459">Succina, quâ tri&longs;ido &longs;ubit æquor Vi&longs;tula cornu, <lb/>Pi&longs;cantur Codano corpora &longs;erua &longs;inu.</s></p><p id="N1045D" type="main"> | <p id="N1040E" type="main"> |
| <s id="N1045F">Quid memorem regum precio&longs;a in&longs;ignia gemmas, <lb/>Marmoraque excel&longs;is &longs;tructa &longs;ub a&longs;tra iugis?</s></p><p id="N10463" type="main"> | <s id="N10410">Nunc placeat mecum doctos euoluere libros, <lb/>Ingenium AGRICOLAE quos dedit acre tibi.</s> |
| <s id="N10465">Nil lapides, nil &longs;axa moror: &longs;unt pulchra metalla, <lb/>Crœ&longs;e tuis opibus clara, Mydaque tuis,</s></p><p id="N10469" type="main"> | </p> |
| <s id="N1046B">Quæque acer Macedo terra Creneide fodit, <lb/>Nomine permutans nomina pri&longs;ca &longs;uo.</s></p><p id="N1046F" type="main"> | <p id="N10414" type="main"> |
| <s id="N10471">At nunc non ullis cedit GERMANIA terris, <pb xlink:href="001/01/008.jpg"/>Terra ferax hominum, terraque diues opum.</s></p><p id="N10476" type="main"> | <s id="N10416">Non hic uana tenet &longs;u&longs;pen&longs;am fabula mentem: <lb/>Sed precium, utilitas multa, legentis erit.</s> |
| <s id="N10478">Hic auri in uenis locupletibus aura refulget, <lb/>Non alio me&longs;&longs;is carior ulla loco.</s></p><p id="N1047C" type="main"> | </p> |
| <s id="N1047E">Auricomum extulerit felix Campania ramum, <lb/>Nec fructu nobis deficiente cadit.</s></p><p id="N10482" type="main"> | <p id="N1041A" type="main"> |
| <s id="N10484">Eruit argenti &longs;olidas hoc tempore ma&longs;&longs;as <lb/>Fo&longs;&longs;or, de proprijs armaque miles agris.</s></p><p id="N10488" type="main"> | <s id="N1041C">Quidquid terra &longs;inu, gremioque recondidit imo, <lb/>Omne tibi multis eruit antè libris:</s> |
| <s id="N1048A">Ignotum Graijs e&longs;t He&longs;perijsque metallum, <lb/>Quod Bi&longs;emutum lingua paterna uocat.</s></p><p id="N1048E" type="main"> | </p> |
| <s id="N10490">Candidius nigro, &longs;ed plumbo nigrius albo, <lb/>No&longs;tra quoque hoc uena diuite fundit humus.</s></p><p id="N10494" type="main"> | <p id="N10420" type="main"> |
| <s id="N10496">Funditur in tormenta, corus cum imitantia fulmen, <lb/>Æs, inque ho&longs;tiles ferrea ma&longs;&longs;a domos.</s></p><p id="N1049A" type="main"> | <s id="N10422">Siue fluens &longs;uperas ultro nitatur in oras, <lb/>Inueniat facilem &longs;eu magis arte uiam.</s> |
| <s id="N1049C">Scribuntur plumbo libri: quis credidit antè <lb/>Quàm mirandam artem Teutonis ora dedit?</s></p><p id="N104A0" type="main"> | </p> |
| <s id="N104A2">Nec tamen hoc alijs, aut illa petuntur ab oris, <lb/>Eruta Germano cuncta metalla &longs;olo.</s></p><p id="N104A6" type="main"> | <p id="N10426" type="main"> |
| <s id="N104A8">Sed quid ego hæc repeto, monumentis tradita claris <lb/>AGRICOLAE, quæ nunc docta per ora uolant?</s></p><p id="N104AC" type="main"> | <s id="N10428">Perpetui proprijs manant de fontibus amnes, <lb/>E&longs;t grauis Albuneæ &longs;ponte Mephitis odor.</s> |
| <s id="N104AE">Hic cau&longs;&longs;is ortus, & formas uiribus addit, <lb/>Et quærenda quibus &longs;int meliora locis.</s></p><p id="N104B2" type="main"> | </p> |
| <s id="N104B4">Quæ &longs;i mente prius legi&longs;ti candidus æqua: <lb/>Da reliquis quoque nunc tempora pauca libris.</s></p><p id="N104B8" type="main"> | <p id="N1042C" type="main"> |
| <s id="N104BA">Vtilitas &longs;equitur cultorem: crede, uoluptas <lb/>Non iucunda minor, rara legentis, erit.</s></p><p id="N104BE" type="main"> | <s id="N1042E">Lethales &longs;unt &longs;ponte &longs;crobes Dicæarchidis oræ, <lb/>Et micat è media conditus ignis humo.</s> |
| <s id="N104C0">Iudicioque prius ne quis malè damnet iniquo, <lb/>Quæ &longs;unt auctoris munera mira Dei:</s></p><p id="N104C4" type="main"> | </p> |
| <s id="N104C6">Eripit ip&longs;e &longs;uis primùm tela ho&longs;tibus, inque<lb/>Mittentis torquet &longs;picula rapta caput.</s></p><p id="N104CA" type="main"> | <p id="N10432" type="main"> |
| <s id="N104CC">Fertur equo latro, uehitur pirata triremi: <lb/>Ergo necandus equus, nec fabricanda ratis?</s></p><p id="N104D0" type="main"> | <s id="N10434">Plana Nari&longs;corum cùm tellus ar&longs;it in agro, <lb/>Ter curua nondum falce re&longs;ecta Ceres.</s> |
| <s id="N104D2">Vi&longs;ceribus terræ lateant ab&longs;tru&longs;a metalla, <lb/>Vti opibus ne&longs;cit quòd mala turba &longs;uis?</s></p><p id="N104D6" type="main"> | </p> |
| <s id="N104D8">Qui&longs;quis es, aut doctis pareto monentibus, aut te <lb/>Inter habere bonos ne fateare locum.</s></p><p id="N104DC" type="main"> | <p id="N10439" type="main"> |
| <s id="N104DE">Se non in prærupta metallicus abijcit audax, <lb/>Vt quondam immi&longs;&longs;o Curtius acer equo:</s></p><p id="N104E2" type="main"> | <s id="N1043B">Nec dedit hoc damnum pa&longs;tor, nec Iuppiter igne: <lb/>Vulcani per &longs;e ruperat ira &longs;olum.</s> |
| <s id="N104E4">Sed prius edi&longs;cit, quæ &longs;unt no&longs;cenda perito, <lb/>Quodque facit, multa doctus ab arte facit.</s></p><p id="N104E8" type="main"> | </p> |
| <s id="N104EA">Vtque gubernator &longs;eruat cum &longs;idere uentos: <lb/>Sic minimè dubijs utitur ille notis.</s></p><p id="N104EE" type="main"> | <p id="N1043F" type="main"> |
| <s id="N104F0">Ia&longs;ides nauim, currus regit arte Meti&longs;cus: <lb/>Fo&longs;&longs;or opus peragit nec minus arte &longs;uum.</s></p><p id="N104F4" type="main"> | <s id="N10441">Terrifico aura foras erumpens, incita motu, <lb/>Sæpe facit montes, antè ubi plana uiæ e&longs;t.</s> |
| <s id="N104F6">Indagat uenæ &longs;pacium, numerumque, modumque, <lb/>Siue obliqua &longs;uum, rectaúe tendat iter.</s></p><pb xlink:href="001/01/009.jpg"/><p id="N104FC" type="main"> | </p> |
| <s id="N104FE">Pa&longs;tor ut explorat quæ terra &longs;it apta colenti, <lb/>Quæ bene lanigeras, quæ malè pa&longs;cat oues.</s></p><p id="N10502" type="main"> | <p id="N10445" type="main"> |
| | <s id="N10447">Hæc ab&longs;tru&longs;a cauis, imoque incognita fundo, <lb/>Cognita natura &longs;æpe fuere duce.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1044B" type="main"> |
| | <s id="N1044D">Arte hominum, in lucem ueniunt quoque multa, manuque<lb/> Terræ multiplices effodiuntur opes.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10451" type="main"> |
| | <s id="N10453">Lydia &longs;ic nitrum profert, Islandia &longs;ulfur, <lb/>Ac modò Tyrrhenus mittit alumen ager.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10457" type="main"> |
| | <s id="N10459">Succina, quâ trifido &longs;ubit æquor Vi&longs;tula cornu, <lb/>Pi&longs;cantur Codano corpora &longs;erua &longs;inu.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1045D" type="main"> |
| | <s id="N1045F">Quid memorem regum precio&longs;a in&longs;ignia gemmas, <lb/>Marmoraque excel&longs;is &longs;tructa &longs;ub a&longs;tra iugis?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10463" type="main"> |
| | <s id="N10465">Nil lapides, nil &longs;axa moror: &longs;unt pulchra metalla, <lb/>Crœ&longs;e tuis opibus clara, Mydaque tuis,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10469" type="main"> |
| | <s id="N1046B">Quæque acer Macedo terra Creneide fodit, <lb/>Nomine permutans nomina pri&longs;ca &longs;uo.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1046F" type="main"> |
| | <s id="N10471">At nunc non ullis cedit GERMANIA terris, <pb xlink:href="001/01/008.jpg"/>Terra ferax hominum, terraque diues opum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10476" type="main"> |
| | <s id="N10478">Hic auri in uenis locupletibus aura refulget, <lb/>Non alio me&longs;&longs;is carior ulla loco.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1047C" type="main"> |
| | <s id="N1047E">Auricomum extulerit felix Campania ramum, <lb/>Nec fructu nobis deficiente cadit.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10482" type="main"> |
| | <s id="N10484">Eruit argenti &longs;olidas hoc tempore ma&longs;&longs;as <lb/>Fo&longs;&longs;or, de proprijs armaque miles agris.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10488" type="main"> |
| | <s id="N1048A">Ignotum Graijs e&longs;t He&longs;perijsque metallum, <lb/>Quod Bi&longs;emutum lingua paterna uocat.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1048E" type="main"> |
| | <s id="N10490">Candidius nigro, &longs;ed plumbo nigrius albo, <lb/>No&longs;tra quoque hoc uena diuite fundit humus.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10494" type="main"> |
| | <s id="N10496">Funditur in tormenta, corus cum imitantia fulmen, <lb/>Æs, inque ho&longs;tiles ferrea ma&longs;&longs;a domos.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1049A" type="main"> |
| | <s id="N1049C">Scribuntur plumbo libri: quis credidit antè <lb/>Quàm mirandam artem Teutonis ora dedit?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104A0" type="main"> |
| | <s id="N104A2">Nec tamen hoc alijs, aut illa petuntur ab oris, <lb/>Eruta Germano cuncta metalla &longs;olo.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104A6" type="main"> |
| | <s id="N104A8">Sed quid ego hæc repeto, monumentis tradita claris <lb/>AGRICOLAE, quæ nunc docta per ora uolant?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104AC" type="main"> |
| | <s id="N104AE">Hic cau&longs;&longs;is ortus, & formas uiribus addit, <lb/>Et quærenda quibus &longs;int meliora locis.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104B2" type="main"> |
| | <s id="N104B4">Quæ &longs;i mente prius legi&longs;ti candidus æqua: <lb/>Da reliquis quoque nunc tempora pauca libris.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104B8" type="main"> |
| | <s id="N104BA">Vtilitas &longs;equitur cultorem: crede, uoluptas <lb/>Non iucunda minor, rara legentis, erit.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104BE" type="main"> |
| | <s id="N104C0">Iudicioque prius ne quis malè damnet iniquo, <lb/>Quæ &longs;unt auctoris munera mira Dei:</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104C4" type="main"> |
| | <s id="N104C6">Eripit ip&longs;e &longs;uis primùm tela ho&longs;tibus, inque <lb/>Mittentis torquet &longs;picula rapta caput.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104CA" type="main"> |
| | <s id="N104CC">Fertur equo latro, uehitur pirata triremi: <lb/>Ergo necandus equus, nec fabricanda ratis?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104D0" type="main"> |
| | <s id="N104D2">Vi&longs;ceribus terræ lateant ab&longs;tru&longs;a metalla, <lb/>Vti opibus ne&longs;cit quòd mala turba &longs;uis?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104D6" type="main"> |
| | <s id="N104D8">Qui&longs;quis es, aut doctis pareto monentibus, aut te <lb/>Inter habere bonos ne fateare locum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104DC" type="main"> |
| | <s id="N104DE">Se non in prærupta metallicus abijcit audax, <lb/>Vt quondam immi&longs;&longs;o Curtius acer equo:</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104E2" type="main"> |
| | <s id="N104E4">Sed prius edi&longs;cit, quæ &longs;unt no&longs;cenda perito, <lb/>Quodque facit, multa doctus ab arte facit.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104E8" type="main"> |
| | <s id="N104EA">Vtque gubernator &longs;eruat cum &longs;idere uentos: <lb/>Sic minimè dubijs utitur ille notis.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104EE" type="main"> |
| | <s id="N104F0">Ia&longs;ides nauim, currus regit arte Meti&longs;cus: <lb/>Fo&longs;&longs;or opus peragit nec minus arte &longs;uum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N104F4" type="main"> |
| | <s id="N104F6">Indagat uenæ &longs;pacium, numerumque, modumque, <lb/>Siue obliqua &longs;uum, rectaúe tendat iter.</s> |
| | </p> |
| | <pb xlink:href="001/01/009.jpg"/> |
| | <p id="N104FC" type="main"> |
| | <s id="N104FE">Pa&longs;tor ut explorat quæ terra &longs;it apta colenti, <lb/>Quæ bene lanigeras, quæ malè pa&longs;cat oues.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10502" type="main"> |
| <s id="N10504">En terræ intentus, quid uincula linea tendit? </s> | <s id="N10504">En terræ intentus, quid uincula linea tendit? </s> |
| <s id="N10506"><lb/>Fungitur officio iam Ptolemæe tuo.</s></p><p id="N10509" type="main"> | <s id="N10506"><lb/>Fungitur officio iam Ptolemæe tuo.</s> |
| <s id="N1050B">Vtque &longs;uæ inucnit men&longs;uram iuraque uenæ, <lb/>In uarios operas diuidit inde uiros.</s></p><p id="N1050F" type="main"> | </p> |
| <s id="N10511">Iamque aggre&longs;&longs;us opus, uiden'ut mouet omne quod ob&longs;tat, <lb/>A&longs;&longs;idua ut uer&longs;at &longs;trenuus arma manu?</s></p><p id="N10515" type="main"> | <p id="N10509" type="main"> |
| <s id="N10517">Ne tibi &longs;urde&longs;cant ferri tinnitibus aures, <lb/>Ad grauiora ideo con&longs;picienda ueni.</s></p><p id="N1051B" type="main"> | <s id="N1050B">Vtque &longs;uæ inuenit men&longs;uram iuraque uenæ, <lb/>In uarios operas diuidit inde uiros.</s> |
| <s id="N1051D">In&longs;truit ecce &longs;uis nunc artibus ille minores: <lb/>Sedulitas nulli non opero&longs;a loco.</s></p><p id="N10521" type="main"> | </p> |
| <s id="N10523">Metiri docet hic uenæ &longs;paciumque modumque, <lb/>Vtque regat po&longs;itis finibus arua lapis,</s></p><p id="N10527" type="main"> | <p id="N1050F" type="main"> |
| <s id="N10529">Ne quis transmi&longs;&longs;o uiolentus limite pergens, <lb/>Non &longs;ibi conce&longs;&longs;as, in &longs;ua uertat, opes.</s></p><p id="N1052D" type="main"> | <s id="N10511">Iamque aggre&longs;&longs;us opus, uiden'ut mouet omne quod ob&longs;tat, <lb/>A&longs;&longs;idua ut uer&longs;at &longs;trenuus arma manu?</s> |
| <s id="N1052F">Hic docet in&longs;trumenta, quibus Plutonia regna <lb/>Tutus adit, &longs;axi permeat atque uias.</s></p><p id="N10533" type="main"> | </p> |
| <s id="N10535">Quanta (uides) &longs;olidas expugnet machina terras: <lb/>Machina non ullo tempore ui&longs;a prius.</s></p><p id="N10539" type="main"> | <p id="N10515" type="main"> |
| <s id="N1053B">Cede nouis, nulla non inclyta laude uetu&longs;tas, <lb/>Po&longs;teritas meritis e&longs;t quoque grata tuis.</s></p><p id="N1053F" type="main"> | <s id="N10517">Ne tibi &longs;urde&longs;cant ferri tinnitibus aures, <lb/>Ad grauiora ideo con&longs;picienda ueni.</s> |
| <s id="N10541">Tum quia Germano &longs;unt hæc inuenta &longs;ub axe, <lb/>Si quis es, inuidiæ contrahe uela tuæ.</s></p><p id="N10545" type="main"> | </p> |
| <s id="N10547">Au&longs;onis ora tumet bellis, terra Attica cultu, <lb/>Germanum infractus tollit ad a&longs;tra labor.</s></p><p id="N1054B" type="main"> | <p id="N1051B" type="main"> |
| <s id="N1054D">Nec tamen ingenio &longs;olet infeliciter uti, <lb/>Mite gerat Phœbi, &longs;eu graue Martis opus.</s></p><p id="N10551" type="main"> | <s id="N1051D">In&longs;truit ecce &longs;uis nunc artibus ille minores: <lb/>Sedulitas nulli non opero&longs;a loco.</s> |
| <s id="N10553">Tempus ade&longs;t, &longs;tructis uenarum montibus, igne <lb/>Explorare, u&longs;um quem &longs;ibi uena ferat.</s></p><p id="N10557" type="main"> | </p> |
| <s id="N10559">Non labor ingenio caret hic, non copia fructu, <lb/>E&longs;t adaperta bonæ prima fene&longs;tra &longs;pei.</s></p><p id="N1055D" type="main"> | <p id="N10521" type="main"> |
| <s id="N1055F">Ergo in&longs;tat porrò grauiores ferre labores, <lb/>Intentas operi nec remouere manus.</s></p><p id="N10563" type="main"> | <s id="N10523">Metiri docet hic uenæ &longs;paciumque modumque, <lb/>Vtque regat po&longs;itis finibus arua lapis,</s> |
| <s id="N10565">Vrere &longs;iue locus po&longs;cat, &longs;eu tundere uenas, <lb/>Siue lauare lacu præter euntis aquæ.</s></p><p id="N10569" type="main"> | </p> |
| <s id="N1056B">Seu flammis iterum modicis torrere nece&longs;&longs;e e&longs;t, <lb/>Excoquere aut fa&longs;tis ignibus omne malum,</s></p><p id="N1056F" type="main"> | <p id="N10527" type="main"> |
| <s id="N10571">Cùm fluit æs riuis, auri argentique metallum, <lb/>Spes animo fo&longs;&longs;or uix capit ip&longs;e &longs;uas.</s></p><p id="N10575" type="main"> | <s id="N10529">Ne quis transmi&longs;&longs;o uiolentus limite pergens, <lb/>Non &longs;ibi conce&longs;&longs;as, in &longs;ua uertat, opes.</s> |
| <s id="N10577">Argentum cupidus fuluo &longs;ecernit ab auro, <lb/>Et plumbi lentam demit utrique moram.</s></p><p id="N1057B" type="main"> | </p> |
| <s id="N1057D">Separat argentum, lucri &longs;tudio&longs;us, ab ære, <lb/>Seruatis, linquens deteriora, bonis.</s></p><pb xlink:href="001/01/010.jpg"/><p id="N10583" type="main"> | <p id="N1052D" type="main"> |
| <s id="N10585">Quæ &longs;i cuncta uelim tenui percurrere uer&longs;u, <lb/>Ante alium reuehat Memnonis orta diem.</s></p><p id="N10589" type="main"> | <s id="N1052F">Hic docet in&longs;trumenta, quibus Plutonia regna <lb/>Tutus adit, &longs;axi permeat atque uias.</s> |
| <s id="N1058B">Po&longs;tremus labor e&longs;t, concretos di&longs;cere &longs;uccos, <lb/>Quos fert innumeris Teutona terra locis.</s></p><p id="N1058F" type="main"> | </p> |
| <s id="N10591">Quo &longs;al, quo nitrum, quo pacto fiat alumen, <lb/>V&longs;ibus artificis cùm parat illa manus:</s></p><p id="N10595" type="main"> | <p id="N10533" type="main"> |
| <s id="N10597">Nec non chalcantum, fulfur, fluidumque bitumen, <lb/>Ma&longs;&longs;aque quo uitri lenta dolanda modo.</s></p><p id="N1059B" type="main"> | <s id="N10535">Quanta (uides) &longs;olidas expugnet machina terras: <lb/>Machina non ullo tempore ui&longs;a prius.</s> |
| <s id="N1059D">Su&longs;cipit hæc hominum mirandos cura labores, <lb/>Pauperiem u&longs;queadeo ferre famemque graue e&longs;t,</s></p><p id="N105A1" type="main"> | </p> |
| <s id="N105A3">Tantus amor uictum paruis extundere natis, <lb/>Et patriæ ciuem non dare uelle malum.</s></p><p id="N105A7" type="main"> | <p id="N10539" type="main"> |
| <s id="N105A9">Nec manet in terræ fo&longs;&longs;oris mer&longs;a latebris <lb/>Mens, &longs;ed fert domino uota precesque Deo.</s></p><p id="N105AE" type="main"> | <s id="N1053B">Cede nouis, nulla non inclyta laude uetu&longs;tas, <lb/>Po&longs;teritas meritis e&longs;t quoque grata tuis.</s> |
| <s id="N105B0">Munificæ expectat, &longs;pe plenus, munera dextræ, <lb/>Extollens animum lætus ad a&longs;tra &longs;uum.</s></p><p id="N105B4" type="main"> | </p> |
| <s id="N105B6">Diuitias CHRISTVS dat noticiamque fruendi, <lb/>Cui memori grates pectore &longs;emper agit.</s></p><p id="N105BA" type="main"> | <p id="N1053F" type="main"> |
| <s id="N105BC">Hoc quoque laudati quondam fecere Philippi, <lb/>Qui uirtutis habent cum pietate decus.</s></p><p id="N105C0" type="main"> | <s id="N10541">Tum quia Germano &longs;unt hæc inuenta &longs;ub axe, <lb/>Si quis es, inuidiæ contrahe uela tuæ.</s> |
| <s id="N105C2">Huc oculos, huc flecte animum, &longs;uaui&longs;&longs;ime Lector, <lb/>Auctoremque pia no&longs;cito mente Deum.</s></p><p id="N105C7" type="main"> | </p> |
| <s id="N105C9">AGRICOLAE hinc optans opero&longs;o fau&longs;ta labori, <lb/>Laudibus eximij candidus e&longs;to uiri.</s></p><p id="N105CD" type="main"> | <p id="N10545" type="main"> |
| <s id="N105CF">Ille &longs;uum extollit patriæ cum nomine nomen, <lb/>Et uir in ore frequens po&longs;teritatis erit.</s></p><p id="N105D3" type="main"> | <s id="N10547">Au&longs;onis ora tumet bellis, terra Attica cultu, <lb/>Germanum infractus tollit ad a&longs;tra labor.</s> |
| <s id="N105D5">Cuncta cadunt letho, &longs;tudij monumenta uigebunt, <lb/>Purpurei donec lumina &longs;olis erunt.<lb/></s></p><pb xlink:href="001/01/011.jpg" pagenum="1"/> | </p> |
| | <p id="N1054B" type="main"> |
| | <s id="N1054D">Nec tamen ingenio &longs;olet infeliciter uti, <lb/>Mite gerat Phœbi, &longs;eu graue Martis opus.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10551" type="main"> |
| | <s id="N10553">Tempus ade&longs;t, &longs;tructis uenarum montibus, igne <lb/>Explorare, u&longs;um quem &longs;ibi uena ferat.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10557" type="main"> |
| | <s id="N10559">Non labor ingenio caret hic, non copia fructu, <lb/>E&longs;t adaperta bonæ prima fene&longs;tra &longs;pei.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1055D" type="main"> |
| | <s id="N1055F">Ergo in&longs;tat porrò grauiores ferre labores, <lb/>Intentas operi nec remouere manus.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10563" type="main"> |
| | <s id="N10565">Vrere &longs;iue locus po&longs;cat, &longs;eu tundere uenas, <lb/>Siue lauare lacu præter euntis aquæ.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10569" type="main"> |
| | <s id="N1056B">Seu flammis iterum modicis torrere nece&longs;&longs;e e&longs;t, <lb/>Excoquere aut fa&longs;tis ignibus omne malum,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1056F" type="main"> |
| | <s id="N10571">Cùm fluit æs riuis, auri argentique metallum, <lb/>Spes animo fo&longs;&longs;or uix capit ip&longs;e &longs;uas.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10575" type="main"> |
| | <s id="N10577">Argentum cupidus fuluo &longs;ecernit ab auro, <lb/>Et plumbi lentam demit utrique moram.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1057B" type="main"> |
| | <s id="N1057D">Separat argentum, lucri &longs;tudio&longs;us, ab ære, <lb/>Seruatis, linquens deteriora, bonis.</s> |
| | </p> |
| | <pb xlink:href="001/01/010.jpg"/> |
| | <p id="N10583" type="main"> |
| | <s id="N10585">Quæ &longs;i cuncta uelim tenui percurrere uer&longs;u, <lb/>Ante alium reuehat Memnonis orta diem.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10589" type="main"> |
| | <s id="N1058B">Po&longs;tremus labor e&longs;t, concretos di&longs;cere &longs;uccos, <lb/>Quos fert innumeris Teutona terra locis.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1058F" type="main"> |
| | <s id="N10591">Quo &longs;al, quo nitrum, quo pacto fiat alumen, <lb/>V&longs;ibus artificis cùm parat illa manus:</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10595" type="main"> |
| | <s id="N10597">Nec non chalcantum, sulfur, fluidumque bitumen, <lb/>Ma&longs;&longs;aque quo uitri lenta dolanda modo.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1059B" type="main"> |
| | <s id="N1059D">Su&longs;cipit hæc hominum mirandos cura labores, <lb/>Pauperiem u&longs;que adeo ferre famemque graue e&longs;t,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105A1" type="main"> |
| | <s id="N105A3">Tantus amor uictum paruis extundere natis, <lb/>Et patriæ ciuem non dare uelle malum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105A7" type="main"> |
| | <s id="N105A9">Nec manet in terræ fo&longs;&longs;oris mer&longs;a latebris <lb/>Mens, &longs;ed fert domino uota precesque Deo.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105AE" type="main"> |
| | <s id="N105B0">Munificæ expectat, &longs;pe plenus, munera dextræ, <lb/>Extollens animum lætus ad a&longs;tra &longs;uum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105B4" type="main"> |
| | <s id="N105B6">Diuitias CHRISTVS dat noticiamque fruendi, <lb/>Cui memori grates pectore &longs;emper agit.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105BA" type="main"> |
| | <s id="N105BC">Hoc quoque laudati quondam fecere Philippi, <lb/>Qui uirtutis habent cum pietate decus.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105C0" type="main"> |
| | <s id="N105C2">Huc oculos, huc flecte animum, &longs;uaui&longs;&longs;ime Lector, <lb/>Auctoremque pia no&longs;cito mente Deum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105C7" type="main"> |
| | <s id="N105C9">AGRICOLAE hinc optans opero&longs;o fau&longs;ta labori, <lb/>Laudibus eximij candidus e&longs;to uiri.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105CD" type="main"> |
| | <s id="N105CF">Ille &longs;uum extollit patriæ cum nomine nomen, <lb/>Et uir in ore frequens po&longs;teritatis erit.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105D3" type="main"> |
| | <s id="N105D5">Cuncta cadunt letho, &longs;tudij monumenta uigebunt, <lb/>Purpurei donec lumina &longs;olis erunt.<lb/></s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="1" xlink:href="001/01/011.jpg"/> |
| <p id="N105DD" type="head"> | <p id="N105DD" type="head"> |
| <s id="N105DF">GEORGII AGRICO­<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER PRIMVS.</s></p><p id="N105E5" type="main"> | <s id="N105DF">GEORGII AGRICO­<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER PRIMVS.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N105E5" type="main"> |
| <s id="N105E7">Mvlti habent hanc opinionem, rem metallicam <lb/>fortuitum quiddam e&longs;&longs;e, & &longs;ordidum opus, atque<lb/>omnino eiu&longs;modi <expan abbr="negotiũ">negotium</expan> quod non tam artis <lb/>indigeat quàm laboris. </s> | <s id="N105E7">Mvlti habent hanc opinionem, rem metallicam <lb/>fortuitum quiddam e&longs;&longs;e, & &longs;ordidum opus, atque<lb/>omnino eiu&longs;modi <expan abbr="negotiũ">negotium</expan> quod non tam artis <lb/>indigeat quàm laboris. </s> |
| <s id="N105F3">Sed mihi, cum &longs;ingulas <lb/>eius partes animo, & cogitatione percurro, res <lb/>uidetur longe aliter &longs;e habere. </s> | <s id="N105F3">Sed mihi, cum &longs;ingulas <lb/>eius partes animo, & cogitatione percurro, res <lb/>uidetur longe aliter &longs;e habere. </s> |
| <s id="N105F9">Siquidem me­<lb/>tallicus &longs;it oportet &longs;uæ artis periti&longs;simus, ut pri<lb/>mo &longs;ciat, qui mons, qui collis, quæue ualle&longs;tris <lb/>aut campe&longs;tris po&longs;itio utiliter fodi po&longs;sit, aut re­<lb/>cu&longs;et fo&longs;sionem. </s> | <s id="N105F9">Siquidem me­<lb/>tallicus &longs;it oportet &longs;uæ artis periti&longs;simus, ut pri<lb/>mo &longs;ciat, qui mons, qui collis, quæue ualle&longs;tris <lb/>aut campe&longs;tris po&longs;itio utiliter fodi po&longs;sit, aut re­<lb/>cu&longs;et fo&longs;sionem. </s> |
| |
| <s id="N10607">Mox perno&longs;cat multiplices uaria&longs;que &longs;pecies <expan abbr="terrarũ">terrarum</expan>, &longs;uccorum, gem­<lb/>marum, lapidum, <expan abbr="marmorũ">marmorum</expan>, &longs;axorum, metallorum, mi&longs;torum: tum habe­<lb/>at cognitam omnem omnis operis &longs;ub terra faciendi rationem. </s> | <s id="N10607">Mox perno&longs;cat multiplices uaria&longs;que &longs;pecies <expan abbr="terrarũ">terrarum</expan>, &longs;uccorum, gem­<lb/>marum, lapidum, <expan abbr="marmorũ">marmorum</expan>, &longs;axorum, metallorum, mi&longs;torum: tum habe­<lb/>at cognitam omnem omnis operis &longs;ub terra faciendi rationem. </s> |
| <s id="N10615">Nota de­<lb/>nique ip&longs;i &longs;int artificia materiæ experiendæ, & parandæ ad excoctionem, <lb/>quæ etiam ip&longs;a e&longs;t admodum diuer&longs;a. </s> | <s id="N10615">Nota de­<lb/>nique ip&longs;i &longs;int artificia materiæ experiendæ, & parandæ ad excoctionem, <lb/>quæ etiam ip&longs;a e&longs;t admodum diuer&longs;a. </s> |
| <s id="N1061B">Nam aliam exigit <expan abbr="aurũ">aurum</expan> & <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, <lb/>aliam æs, aliam argentum <expan abbr="uiuũ">uiuum</expan>, aliam ferrum, aliam <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan>, & in eo ip&longs;o <lb/>di&longs;similem candidum ac <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> uel nigrum. </s> | <s id="N1061B">Nam aliam exigit <expan abbr="aurũ">aurum</expan> & <expan abbr="argentũ">argentum</expan>, <lb/>aliam æs, aliam argentum <expan abbr="uiuũ">uiuum</expan>, aliam ferrum, aliam <expan abbr="plumbũ">plumbum</expan>, & in eo ip&longs;o <lb/>di&longs;similem candidum ac <expan abbr="cinereũ">cinereum</expan> uel nigrum. </s> |
| <s id="N10635">Quamuis autem ars &longs;uccos <lb/>liquidos coquendi ad &longs;pi&longs;situdinem e&longs;&longs;e &longs;ecreta à metallica po&longs;sit uideri, <lb/>tamen quia ijdem &longs;ucci effodiuntur etiam in terra den&longs;ati, aut excoquun­<lb/>tur ex quibu&longs;dam <expan abbr="terrarũ">terrarum</expan> lapidúmue generibus, quæ metallici effodiunt, <lb/>& quorum quædam metallis non carent, ab ea &longs;cparari non debet, quæ <lb/>excoctio <expan abbr="iterũ">iterum</expan> non e&longs;t &longs;implex, etenim alia e&longs;t &longs;alis, alia nitri, alia aluminis, <lb/>alia atramenti &longs;utorij, alia &longs;ulfuris, alia bituminis. </s> | <s id="N10635">Quamuis autem ars &longs;uccos <lb/>liquidos coquendi ad &longs;pi&longs;situdinem e&longs;&longs;e &longs;ecreta à metallica po&longs;sit uideri, <lb/>tamen quia ijdem &longs;ucci effodiuntur etiam in terra den&longs;ati, aut excoquun­<lb/>tur ex quibu&longs;dam <expan abbr="terrarũ">terrarum</expan> lapidúmue generibus, quæ metallici effodiunt, <lb/>& quorum quædam metallis non carent, ab ea &longs;eparari non debet, quæ <lb/>excoctio <expan abbr="iterũ">iterum</expan> non e&longs;t &longs;implex, etenim alia e&longs;t &longs;alis, alia nitri, alia aluminis, <lb/>alia atramenti &longs;utorij, alia &longs;ulfuris, alia bituminis. </s> |
| <s id="N1064B">Metallicus præterea &longs;it <lb/>oportet multarum <expan abbr="artiũ">artium</expan> & di&longs;ciplinarum non ignarus: Primo Philo&longs;o­<lb/>phiæ, ut <expan abbr="&longs;ubterraneorũ">&longs;ubterraneorum</expan> ortus & cau&longs;as, naturasque no&longs;cat: Nam ad fodien­<lb/>das uenas faciliore & <expan abbr="cõmodiore">commodiore</expan> uia perueniet, & ex effo&longs;is uberiores ca­<lb/>piet fructus. </s> | <s id="N1064B">Metallicus præterea &longs;it <lb/>oportet multarum <expan abbr="artiũ">artium</expan> & di&longs;ciplinarum non ignarus: Primo Philo&longs;o­<lb/>phiæ, ut <expan abbr="&longs;ubterraneorũ">&longs;ubterraneorum</expan> ortus & cau&longs;as, naturasque no&longs;cat: Nam ad fodien­<lb/>das uenas faciliore & <expan abbr="cõmodiore">commodiore</expan> uia perueniet, & ex effo&longs;is uberiores ca­<lb/>piet fructus. </s> |
| <s id="N10661">Secundo Medicinæ, ut fo&longs;&longs;oribus & alijs operarijs proui­<lb/>dere po&longs;sit, ne in morbos, quibus præ cæteris urgentur, incidant: aut &longs;i <lb/>inciderint, uel ip&longs;e eis curationes adhibere, uel ut medici adhibeant cura­<lb/>re. </s> | <s id="N10661">Secundo Medicinæ, ut fo&longs;&longs;oribus & alijs operarijs proui­<lb/>dere po&longs;sit, ne in morbos, quibus præ cæteris urgentur, incidant: aut &longs;i <lb/>inciderint, uel ip&longs;e eis curationes adhibere, uel ut medici adhibeant cura­<lb/>re. </s> |
| <s id="N10669">Tertio A&longs;tronomiæ, ut cogno&longs;cat cœli partes, atque ex eis <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> ex­<lb/>ten&longs;iones iudicet. </s> | <s id="N10669">Tertio A&longs;tronomiæ, ut cogno&longs;cat cœli partes, atque ex eis <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> ex­<lb/>ten&longs;iones iudicet. </s> |
| |
| <s id="N1068C">Deinde Architectu­<lb/>ræ, ut diuer&longs;as machinas &longs;ub&longs;tructione&longs;que ip&longs;e fabricari, uel magis fabri­<lb/>candi rationem alijs explicare queat. </s> | <s id="N1068C">Deinde Architectu­<lb/>ræ, ut diuer&longs;as machinas &longs;ub&longs;tructione&longs;que ip&longs;e fabricari, uel magis fabri­<lb/>candi rationem alijs explicare queat. </s> |
| <s id="N10692">Po&longs;tea Picturæ, ut <expan abbr="machinarũ">machinarum</expan> ex­<lb/>empla deformare po&longs;sit. </s> | <s id="N10692">Po&longs;tea Picturæ, ut <expan abbr="machinarũ">machinarum</expan> ex­<lb/>empla deformare po&longs;sit. </s> |
| <s id="N1069A">Po&longs;tremo Iuris, maxime metallici &longs;it peritus, ut <lb/>& alteri nihil &longs;urripiat, & &longs;ibi petat non <expan abbr="iniquũ">iniquum</expan>, munu&longs;que alijs de iure re­<lb/>&longs;pondendi &longs;u&longs;tineat. </s> | <s id="N1069A">Po&longs;tremo Iuris, maxime metallici &longs;it peritus, ut <lb/>& alteri nihil &longs;urripiat, & &longs;ibi petat non <expan abbr="iniquũ">iniquum</expan>, munu&longs;que alijs de iure re­<lb/>&longs;pondendi &longs;u&longs;tineat. </s> |
| <s id="N106A4">Itaque nece&longs;&longs;e e&longs;t ut is, cui placent certæ rationes & <pb xlink:href="001/01/012.jpg" pagenum="2"/>præcepta rei metallicæ hos aliosque no&longs;tros libros &longs;tudio&longs;e diligenterque le <lb/>gat, aut de quaque re con&longs;ulat experientes metallicos, &longs;ed paucos inueni­<lb/>et gnaros totius artis. </s> | <s id="N106A4">Itaque nece&longs;&longs;e e&longs;t ut is, cui placent certæ rationes & <pb pagenum="2" xlink:href="001/01/012.jpg"/>præcepta rei metallicæ hos aliosque no&longs;tros libros &longs;tudio&longs;e diligenterque le<lb/>gat, aut de quaque re con&longs;ulat experientes metallicos, &longs;ed paucos inueni­<lb/>et gnaros totius artis. </s> |
| <s id="N106AE">Etenim plerunque alius fodiendi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> tenet: alius <lb/>percepit &longs;cientiam lauandi, alius arte excoquendi confidit: alius di&longs;cipli­<lb/>nam terræ metiendæ occultat: alius artificio&longs;e fabricatur machinas: alius <lb/>denique iuris metallici peritus e&longs;t. </s> | <s id="N106AE">Etenim plerunque alius fodiendi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> tenet: alius <lb/>percepit &longs;cientiam lauandi, alius arte excoquendi confidit: alius di&longs;cipli­<lb/>nam terræ metiendæ occultat: alius artificio&longs;e fabricatur machinas: alius <lb/>denique iuris metallici peritus e&longs;t. </s> |
| <s id="N106BA">At nos ut <expan abbr="inueniendorũ">inueniendorum</expan> & <expan abbr="cõficiendo­rum">conficiendo­<lb/>rum</expan> metallorum &longs;cientiam non perfecerimus, hominibus certè &longs;tudio&longs;is <lb/>ad eam <expan abbr="percipi&etilde;dam">percipiendam</expan> magnum afferemus <expan abbr="adiumentũ">adiumentum</expan>. </s> | <s id="N106BA">At nos ut <expan abbr="inueniendorũ">inueniendorum</expan> & <expan abbr="cõficiendo­rum">conficiendo­<lb/>rum</expan> metallorum &longs;cientiam non perfecerimus, hominibus certè &longs;tudio&longs;is <lb/>ad eam <expan abbr="percipi&etilde;dam">percipiendam</expan> magnum afferemus <expan abbr="adiumentũ">adiumentum</expan>. </s> |
| <s id="N106D0">Verum accedamus <lb/>ad in&longs;titutam rationem.</s></p><p id="N106D4" type="main"> | <s id="N106D0">Verum accedamus <lb/>ad in&longs;titutam rationem.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N106D4" type="main"> |
| <s id="N106D6">Cvm &longs;emper fuerit inter homines &longs;umma de metallis di&longs;&longs;en&longs;io, quod <lb/>alij eis <expan abbr="præconiũ">præconium</expan> tribuerent, alij ea grauiter uituperarent, ui&longs;um mihi <lb/>e&longs;t, antequam metallica præcepta tradam, ueritatis inue&longs;tigandæ cau&longs;a <lb/>rem ip&longs;am diligenter expendere. </s> | <s id="N106D6">Cvm &longs;emper fuerit inter homines &longs;umma de metallis di&longs;&longs;en&longs;io, quod <lb/>alij eis <expan abbr="præconiũ">præconium</expan> tribuerent, alij ea grauiter uituperarent, ui&longs;um mihi <lb/>e&longs;t, antequam metallica præcepta tradam, ueritatis inue&longs;tigandæ cau&longs;a <lb/>rem ip&longs;am diligenter expendere. </s> |
| <s id="N106E2">Ordiar autem ab utilitatis quæ&longs;tione, <lb/>quæ duplex e&longs;t, aut enim quæritur, utilis nec ne &longs;it ars metallica his qui <lb/>uer&longs;antur in eius &longs;tudio: aut reliquis hominibus utilis ne &longs;it, an inutilis. </s> | <s id="N106E2">Ordiar autem ab utilitatis quæ&longs;tione, <lb/>quæ duplex e&longs;t, aut enim quæritur, utilis nec ne &longs;it ars metallica his qui <lb/>uer&longs;antur in eius &longs;tudio: aut reliquis hominibus utilis ne &longs;it, an inutilis. </s> |
| <s id="N106E8"><lb/>Qui metallicam cen&longs;ent inutilem e&longs;&longs;e his, qui &longs;uum &longs;tudium in ip&longs;a collo­<lb/>cant, aiunt primo uix <expan abbr="cente&longs;imũ">cente&longs;imum</expan> quemque fodientem metalla, uel id genus <lb/>alia, fructus ex ea re capere. </s> | <s id="N106E8"><lb/>Qui metallicam cen&longs;ent inutilem e&longs;&longs;e his, qui &longs;uum &longs;tudium in ip&longs;a collo­<lb/>cant, aiunt primo uix <expan abbr="cente&longs;imũ">cente&longs;imum</expan> quemque fodientem metalla, uel id genus <lb/>alia, fructus ex ea re capere. </s> |
| |
| <s id="N1076B">Quod autem metallica multos auxerit diui­<lb/>tijs ex hi&longs;torijs intelligimus, etenim inter &longs;criptores antiquos con&longs;tat ali­<lb/>quot re&longs;pub. </s> | <s id="N1076B">Quod autem metallica multos auxerit diui­<lb/>tijs ex hi&longs;torijs intelligimus, etenim inter &longs;criptores antiquos con&longs;tat ali­<lb/>quot re&longs;pub. </s> |
| <s id="N10771">florentes, nonnullos reges, plurimos homines priuatos ex <lb/>metallis eorúmue ramentis diuites e&longs;&longs;e factos. </s> | <s id="N10771">florentes, nonnullos reges, plurimos homines priuatos ex <lb/>metallis eorúmue ramentis diuites e&longs;&longs;e factos. </s> |
| <s id="N10775">Quam rem multis claris & <lb/>illu&longs;tribus exemplis u&longs;us, in primo libro De ueteribus & nouis metallis <lb/>in&longs;cripto dilataui atque explicaui, ex quibus exemplis apparet metallicam <lb/>&longs;uis cultoribus e&longs;&longs;e utili&longs;simam. </s> | <s id="N10775">Quam rem multis claris & <lb/>illu&longs;tribus exemplis u&longs;us, in primo libro De ueteribus & nouis metallis <lb/>in&longs;cripto dilataui atque explicaui, ex quibus exemplis apparet metallicam <lb/>&longs;uis cultoribus e&longs;&longs;e utili&longs;simam. </s> |
| <s id="N1077D">Dein de ijdem reprehen&longs;ores dicunt me­<lb/>tallicæ <expan abbr="quæ&longs;tũ">quæ&longs;tum</expan> minime e&longs;&longs;e &longs;tabilem, magni&longs;que laudibus efferunt agricul­<pb xlink:href="001/01/013.jpg" pagenum="3"/>turam. </s> | <s id="N1077D">Dein de ijdem reprehen&longs;ores dicunt me­<lb/>tallicæ <expan abbr="quæ&longs;tũ">quæ&longs;tum</expan> minime e&longs;&longs;e &longs;tabilem, magni&longs;que laudibus efferunt agricul­<pb pagenum="3" xlink:href="001/01/013.jpg"/>turam. </s> |
| <s id="N10789">Quàm autem uere hoc dicant non uideo: cum argentaria metalla <lb/>Fribergi ad annos iam <expan abbr="quadring&etilde;tos">quadringentos</expan> inexhau&longs;ta durent, plumbaria Go&longs;e<lb/>lariæ ad &longs;excentos, quorum utrunque ex annalium monumentis conquiri <lb/>pote&longs;t: Schemnicij uero & Cremnicij communia argenti et auri ad octin<lb/>gentos, quod antiqui&longs;sima <expan abbr="incolarũ">incolarum</expan> priuilegia loquuntur. </s> | <s id="N10789">Quàm autem uere hoc dicant non uideo: cum argentaria metalla <lb/>Fribergi ad annos iam <expan abbr="quadring&etilde;tos">quadringentos</expan> inexhau&longs;ta durent, plumbaria Go&longs;e<lb/>lariæ ad &longs;excentos, quorum utrunque ex annalium monumentis conquiri <lb/>pote&longs;t: Schemnicij uero & Cremnicij communia argenti et auri ad octin<lb/>gentos, quod antiqui&longs;sima <expan abbr="incolarũ">incolarum</expan> priuilegia loquuntur. </s> |
| <s id="N1079B">Sed dicunt <lb/>&longs;ingularum fodinarum quæ&longs;tum &longs;tabilem non e&longs;&longs;e qua&longs;i uero metallicus <lb/>uni fodinæ aut &longs;it aut addictus e&longs;&longs;e debeat, ac non multi <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> im­<lb/>pen&longs;as faciant in metalla: aut peritus artis non fodiat <expan abbr="alterã">alteram</expan> uenam, &longs;i pri­<lb/>oris fortuna eius uotis amplius non <expan abbr="re&longs;põderit">re&longs;ponderit</expan>: attamen Schonbergij me <lb/>talli, quod Fribergi e&longs;t, quæ&longs;tus &longs;upra hominis ætatem &longs;tabilis <expan abbr="permã&longs;it">perman&longs;it</expan>. </s> | <s id="N1079B">Sed dicunt <lb/>&longs;ingularum fodinarum quæ&longs;tum &longs;tabilem non e&longs;&longs;e qua&longs;i uero metallicus <lb/>uni fodinæ aut &longs;it aut addictus e&longs;&longs;e debeat, ac non multi <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> im­<lb/>pen&longs;as faciant in metalla: aut peritus artis non fodiat <expan abbr="alterã">alteram</expan> uenam, &longs;i pri­<lb/>oris fortuna eius uotis amplius non <expan abbr="re&longs;põderit">re&longs;ponderit</expan>: attamen Schonbergij me <lb/>talli, quod Fribergi e&longs;t, quæ&longs;tus &longs;upra hominis ætatem &longs;tabilis <expan abbr="permã&longs;it">perman&longs;it</expan>. </s> |
| <s id="N107B7"><lb/>Verum mihi <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t in animo derogare aliquid de dignitate agriculturæ, <lb/>minusque &longs;tabilem <expan abbr="quæ&longs;tũ">quæ&longs;tum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e, non libenter modo, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>&longs;emper fatebor, quod uenæ tandem de&longs;inant effundere metalla, cum agri <lb/>in <expan abbr="perpetuũ">perpetuum</expan> efferre fruges &longs;oleant. </s> | <s id="N107B7"><lb/>Verum mihi <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t in animo derogare aliquid de dignitate agriculturæ, <lb/>minusque &longs;tabilem <expan abbr="quæ&longs;tũ">quæ&longs;tum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e, non libenter modo, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> <lb/>&longs;emper fatebor, quod uenæ tandem de&longs;inant effundere metalla, cum agri <lb/>in <expan abbr="perpetuũ">perpetuum</expan> efferre fruges &longs;oleant. </s> |
| |
| <s id="N1085B">Cum autem raro eiusmodi accidant, & improuidis dun­<lb/>taxat fo&longs;&longs;oribus, metallicos non ab&longs;terrent à fo&longs;sione <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan>, ut nec à <lb/>&longs;uo artificio fabros materiarios ab&longs;terret unus aliquis ex ip&longs;is, qui, quia <lb/>incaute egit, ab alto ædificio delap&longs;us <expan abbr="animã">animam</expan> efflauit. </s> | <s id="N1085B">Cum autem raro eiusmodi accidant, & improuidis dun­<lb/>taxat fo&longs;&longs;oribus, metallicos non ab&longs;terrent à fo&longs;sione <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan>, ut nec à <lb/>&longs;uo artificio fabros materiarios ab&longs;terret unus aliquis ex ip&longs;is, qui, quia <lb/>incaute egit, ab alto ædificio delap&longs;us <expan abbr="animã">animam</expan> efflauit. </s> |
| <s id="N1086B">I&longs;ta re&longs;pondi ad &longs;in­<lb/>gula, quæ mihi obijcere &longs;olent hi, qui uociferantur rem <expan abbr="metallicã">metallicam</expan> &longs;uis cul­<lb/>toribus e&longs;&longs;e inutilem, cum quod &longs;umptus impendant ad <expan abbr="incertũ">incertum</expan> ca&longs;um, <lb/>tum quod ip&longs;a <expan abbr="cõmutabilis">commutabilis</expan> &longs;it & pernicio&longs;a. </s> | <s id="N1086B">I&longs;ta re&longs;pondi ad &longs;in­<lb/>gula, quæ mihi obijcere &longs;olent hi, qui uociferantur rem <expan abbr="metallicã">metallicam</expan> &longs;uis cul­<lb/>toribus e&longs;&longs;e inutilem, cum quod &longs;umptus impendant ad <expan abbr="incertũ">incertum</expan> ca&longs;um, <lb/>tum quod ip&longs;a <expan abbr="cõmutabilis">commutabilis</expan> &longs;it & pernicio&longs;a. </s> |
| <s id="N1087F">Nunc uenio ad eos qui e­<lb/>andem cæteris hominibus utilem non e&longs;&longs;e aiunt, quia &longs;cilicet metalla & <lb/>gemmæ, & reliqua fo&longs;silium genera ip&longs;is inutilia &longs;int. </s> | <s id="N1087F">Nunc uenio ad eos qui e­<lb/>andem cæteris hominibus utilem non e&longs;&longs;e aiunt, quia &longs;cilicet metalla & <lb/>gemmæ, & reliqua fo&longs;silium genera ip&longs;is inutilia &longs;int. </s> |
| <s id="N10885">Quod contendunt <pb xlink:href="001/01/014.jpg" pagenum="4"/>partim probare argumentis, & exemplis, partim conuitio à nobis extor­<lb/>quere: utuntur autem primo his <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan>. </s> | <s id="N10885">Quod contendunt <pb pagenum="4" xlink:href="001/01/014.jpg"/>partim probare argumentis, & exemplis, partim conuitio à nobis extor­<lb/>quere: utuntur autem primo his <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan>. </s> |
| <s id="N10891">Terra non occultat & ab o­<lb/>culis remouet ea quæ <expan abbr="hominũ">hominum</expan> generi utilia &longs;unt & nece&longs;&longs;aria, &longs;ed ut bene­<lb/>fica benignaque mater maxima largitate fundit ex &longs;e&longs;e, & in a&longs;pectum lu­<lb/>cemque profert herbas, legumina, fruges, fructus <expan abbr="arborũ">arborum</expan>: at fo&longs;silia in pro­<lb/>fundo penitus ab&longs;trudit, eruenda igitur non &longs;unt. </s> | <s id="N10891">Terra non occultat & ab o­<lb/>culis remouet ea quæ <expan abbr="hominũ">hominum</expan> generi utilia &longs;unt & nece&longs;&longs;aria, &longs;ed ut bene­<lb/>fica benignaque mater maxima largitate fundit ex &longs;e&longs;e, & in a&longs;pectum lu­<lb/>cemque profert herbas, legumina, fruges, fructus <expan abbr="arborũ">arborum</expan>: at fo&longs;silia in pro­<lb/>fundo penitus ab&longs;trudit, eruenda igitur non &longs;unt. </s> |
| <s id="N108A3">Quia uero ip&longs;a eruunt <lb/>homines &longs;celerati, quos ut poetæ loquuntur, ferrea i&longs;ta ætas progignit, <lb/>Ouidius eam audaciam merito in&longs;equitur his uer&longs;ibus.</s></p><p id="N108A9" type="main"> | <s id="N108A3">Quia uero ip&longs;a eruunt <lb/>homines &longs;celerati, quos ut poetæ loquuntur, ferrea i&longs;ta ætas progignit, <lb/>Ouidius eam audaciam merito in&longs;equitur his uer&longs;ibus.</s> |
| <s id="N108AB">Nec tantum &longs;egetes alimentaque debita diues</s></p><p id="N108AD" type="main"> | </p> |
| <s id="N108AF">Po&longs;cebatur humus, &longs;ed itum e&longs;t in ui&longs;cera terræ,</s></p><p id="N108B1" type="main"> | <p id="N108A9" type="main"> |
| <s id="N108B3">Qua&longs;que recondiderat, Stygijsque admouerat undis,</s></p><p id="N108B5" type="main"> | <s id="N108AB">Nec tantum &longs;egetes alimentaque debita diues</s> |
| <s id="N108B7">Effodiuntur opes, irritamenta malorum.</s></p><p id="N108B9" type="main"> | </p> |
| <s id="N108BB">Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum</s></p><p id="N108BD" type="main"> | <p id="N108AD" type="main"> |
| <s id="N108BF">Prodierat, prodit bellum.</s></p><p id="N108C1" type="main"> | <s id="N108AF">Po&longs;cebatur humus, &longs;ed itum e&longs;t in ui&longs;cera terræ,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N108B1" type="main"> |
| | <s id="N108B3">Qua&longs;que recondiderat, Stygijsque admouerat undis,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N108B5" type="main"> |
| | <s id="N108B7">Effodiuntur opes, irritamenta malorum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N108B9" type="main"> |
| | <s id="N108BB">Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum</s> |
| | </p> |
| | <p id="N108BD" type="main"> |
| | <s id="N108BF">Prodierat, prodit bellum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N108C1" type="main"> |
| <s id="N108C3">Alterum eorum argumentum e&longs;t: Metalla nullum utilitatis <expan abbr="fructũ">fructum</expan> ho<lb/>mini præbent, eaigitur &longs;crutari non debemus. </s> | <s id="N108C3">Alterum eorum argumentum e&longs;t: Metalla nullum utilitatis <expan abbr="fructũ">fructum</expan> ho<lb/>mini præbent, eaigitur &longs;crutari non debemus. </s> |
| <s id="N108CB">Cum enim homo con&longs;ter <lb/>ex animo & corpore, <expan abbr="neutrũ">neutrum</expan> eget fo&longs;silibus: animi nanque pa&longs;tus &longs;uaui&longs;si­<lb/>mus e&longs;t contemplatio naturæ, optimarum artium di&longs;ciplinarumque co­<lb/>gnitio, perceptio uirtutum, in quibus optimis rebus &longs;i &longs;e exerceat &longs;atu­<lb/>ratus bonarum <expan abbr="cognitionũ">cognitionum</expan> epulis nullius rei de&longs;iderio tenetur. </s> | <s id="N108CB">Cum enim homo con&longs;ter <lb/>ex animo & corpore, <expan abbr="neutrũ">neutrum</expan> eget fo&longs;silibus: animi nanque pa&longs;tus &longs;uaui&longs;si­<lb/>mus e&longs;t contemplatio naturæ, optimarum artium di&longs;ciplinarumque co­<lb/>gnitio, perceptio uirtutum, in quibus optimis rebus &longs;i &longs;e exerceat &longs;atu­<lb/>ratus bonarum <expan abbr="cognitionũ">cognitionum</expan> epulis nullius rei de&longs;iderio tenetur. </s> |
| <s id="N108DD">Corporis <lb/>uero natura quamuis uictu ue&longs;tituque nece&longs;&longs;ario <expan abbr="cõtenta">contenta</expan> &longs;it, fruges tamen <lb/>terræ atque diuer&longs;i generis animantes, ip&longs;i <expan abbr="&longs;uppeditãt">&longs;uppeditant</expan> mirabilem cibi & po<lb/>tionis copiam, qua <expan abbr="cõmodi&longs;sime">commodi&longs;sime</expan> alitur, auge&longs;cit, uitam ad multum tem­<lb/>poris producit. </s> | <s id="N108DD">Corporis <lb/>uero natura quamuis uictu ue&longs;tituque nece&longs;&longs;ario <expan abbr="cõtenta">contenta</expan> &longs;it, fruges tamen <lb/>terræ atque diuer&longs;i generis animantes, ip&longs;i <expan abbr="&longs;uppeditãt">&longs;uppeditant</expan> mirabilem cibi & po<lb/>tionis copiam, qua <expan abbr="cõmodi&longs;sime">commodi&longs;sime</expan> alitur, auge&longs;cit, uitam ad multum tem­<lb/>poris producit. </s> |
| <s id="N108F3">Linum autem & lana multorumque <expan abbr="animaliũ">animalium</expan> pelles cor­<lb/>pori <expan abbr="ue&longs;titũ">ue&longs;titum</expan> dant copio&longs;um et parabilem ac minime carum, delicatum ue­<lb/>ro nec difficilem inuentu arborum lanugo, quod &longs;ericum appellatur, & <lb/><expan abbr="bõbicis">bombicis</expan> telæ, ut nihil pror&longs;us ip&longs;i opus &longs;it metallis penitus in terra abdi­<lb/>tis & <expan abbr="maxiã">maxiam</expan> ex parte precio&longs;is. </s> | <s id="N108F3">Linum autem & lana multorumque <expan abbr="animaliũ">animalium</expan> pelles cor­<lb/>pori <expan abbr="ue&longs;titũ">ue&longs;titum</expan> dant copio&longs;um et parabilem ac minime carum, delicatum ue­<lb/>ro nec difficilem inuentu arborum lanugo, quod &longs;ericum appellatur, & <lb/><expan abbr="bõbicis">bombicis</expan> telæ, ut nihil pror&longs;us ip&longs;i opus &longs;it metallis penitus in terra abdi­<lb/>tis & <expan abbr="maxiã">maxiam</expan> ex parte precio&longs;is. </s> |
| <s id="N1090C">Quare quod ab Euripide dictum e&longs;t ferunt <lb/>probari in omni doctorum hominum cœtu, atque id merito &longs;emper in ore <lb/>habui&longs;&longs;e Socratem.</s></p><p id="N10912" type="main"> | <s id="N1090C">Quare quod ab Euripide dictum e&longs;t ferunt <lb/>probari in omni doctorum hominum cœtu, atque id merito &longs;emper in ore <lb/>habui&longs;&longs;e Socratem.</s> |
| <s id="N10914">Non opera &longs;unt argentea atque purpura</s></p><p id="N10916" type="main"> | </p> |
| <s id="N10918">Vitæ hominum, &longs;ed magis tragœdis u&longs;ui.</s></p><p id="N1091A" type="main"> | <p id="N10912" type="main"> |
| | <s id="N10914">Non opera &longs;unt argentea atque purpura</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10916" type="main"> |
| | <s id="N10918">Vitæ hominum, &longs;ed magis tragœdis u&longs;ui.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1091A" type="main"> |
| <s id="N1091C">Laudant etiam hoc Timocreontis Rodij: Vtinam cæce Plute nec in ter <lb/>ra, nec in mari, nec in <expan abbr="cõtinente">continente</expan> appareres, &longs;ed habitares in Tartaro & A­<lb/>charonte, ex te enim omnia oriuntur mala quæ &longs;ubeunt homines. </s> | <s id="N1091C">Laudant etiam hoc Timocreontis Rodij: Vtinam cæce Plute nec in ter <lb/>ra, nec in mari, nec in <expan abbr="cõtinente">continente</expan> appareres, &longs;ed habitares in Tartaro & A­<lb/>charonte, ex te enim omnia oriuntur mala quæ &longs;ubeunt homines. </s> |
| <s id="N10926">Ad cœ<lb/>lum laudibus extollunt uer&longs;us Phocylidis.</s></p><p id="N1092C" type="main"> | <s id="N10926">Ad cœ<lb/>lum laudibus extollunt uer&longs;us Phocylidis.</s> |
| <s id="N1092E">Aurum atque argentum damno e&longs;t mortalibus, aurum</s></p><p id="N10930" type="main"> | </p> |
| <s id="N10932">Dux &longs;celerum, uitæ pe&longs;tis, rerumque ruina,</s></p><p id="N10934" type="main"> | <p id="N1092C" type="main"> |
| <s id="N10936">O utinam clades non delectabilis e&longs;&longs;es,</s></p><p id="N10938" type="main"> | <s id="N1092E">Aurum atque argentum damno e&longs;t mortalibus, aurum</s> |
| <s id="N1093A">Te propter fiunt raptus, homicidia, pugnæ,</s></p><p id="N1093C" type="main"> | </p> |
| <s id="N1093E">Fratribus infen&longs;i fratres, nati&longs;que parentes,</s></p><p id="N10940" type="main"> | <p id="N10930" type="main"> |
| <s id="N10942">Placet præterea eis illud Naumachij: <lb/>argentum puluis & aurum.</s></p><p id="N10946" type="main"> | <s id="N10932">Dux &longs;celerum, uitæ pe&longs;tis, rerumque ruina,</s> |
| <s id="N10948">Puluis areno&longs;o pelagi quicunque lapilli</s></p><p id="N1094A" type="main"> | </p> |
| <s id="N1094C">Littore quique iacent fluuiorum margine &longs;par&longs;i.</s></p><pb xlink:href="001/01/015.jpg" pagenum="5"/> | <p id="N10934" type="main"> |
| | <s id="N10936">O utinam clades non delectabilis e&longs;&longs;es,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10938" type="main"> |
| | <s id="N1093A">Te propter fiunt raptus, homicidia, pugnæ,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1093C" type="main"> |
| | <s id="N1093E">Fratribus infen&longs;i fratres, nati&longs;que parentes,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10940" type="main"> |
| | <s id="N10942">Placet præterea eis illud Naumachij: <lb/>argentum puluis & aurum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10946" type="main"> |
| | <s id="N10948">Puluis areno&longs;o pelagi quicunque lapilli</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1094A" type="main"> |
| | <s id="N1094C">Littore quique iacent fluuiorum margine &longs;par&longs;i.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="5" xlink:href="001/01/015.jpg"/> |
| <p id="N10951" type="main"> | <p id="N10951" type="main"> |
| <s id="N10953">Contra uituperant hos Euripidis uer&longs;us.</s></p><p id="N10955" type="main"> | <s id="N10953">Contra uituperant hos Euripidis uer&longs;us.</s> |
| <s id="N10957">Plutus deus &longs;apientibus, &longs;unt cætera</s></p><p id="N10959" type="main"> | </p> |
| <s id="N1095B">Nugæ, &longs;imulque uerborum præ&longs;tigiæ.</s></p><p id="N1095D" type="main"> | <p id="N10955" type="main"> |
| <s id="N1095F">Item hos Theognidis, Te pulcherrime & ò placidi&longs;sime Plute deorum <lb/>Dum teneam, po&longs;sum uel malus e&longs;&longs;e bonus.</s></p><p id="N10965" type="main"> | <s id="N10957">Plutus deus &longs;apientibus, &longs;unt cætera</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10959" type="main"> |
| | <s id="N1095B">Nugæ, &longs;imulque uerborum præ&longs;tigiæ.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1095D" type="main"> |
| | <s id="N1095F">Item hos Theognidis, Te pulcherrime & ò placidi&longs;sime Plute deorum <lb/>Dum teneam, po&longs;sum uel malus e&longs;&longs;e bonus.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10965" type="main"> |
| <s id="N10967">In&longs;ectantur <expan abbr="Ari&longs;todemũ">Ari&longs;todemum</expan> Spartanum quod dixerit: pecuniæ uir, pau­<lb/>per nullus neque bonus e&longs;t, neque honoratus. </s> | <s id="N10967">In&longs;ectantur <expan abbr="Ari&longs;todemũ">Ari&longs;todemum</expan> Spartanum quod dixerit: pecuniæ uir, pau­<lb/>per nullus neque bonus e&longs;t, neque honoratus. </s> |
| <s id="N1096F">Reprehendunt hæc Timo­<lb/>clis carmina.</s></p><p id="N10973" type="main"> | <s id="N1096F">Reprehendunt hæc Timo­<lb/>clis carmina.</s> |
| <s id="N10975">Argentum & anima & &longs;anguis e&longs;t mortalibus..</s></p><p id="N10977" type="main"> | </p> |
| <s id="N10979">Cuius &longs;ibi qui non conge&longs;sit copiam,</s></p><p id="N1097B" type="main"> | <p id="N10973" type="main"> |
| <s id="N1097D">Vagatur ille uiuos inter mortuus.</s></p><p id="N1097F" type="main"> | <s id="N10975">Argentum & anima & &longs;anguis e&longs;t mortalibus..</s> |
| <s id="N10981">Accu&longs;ant denique Menandrum quod &longs;crip&longs;erit.</s></p><p id="N10983" type="main"> | </p> |
| <s id="N10985">Epicharmus e&longs;&longs;e prædicat Deos, aquam,</s></p><p id="N10987" type="main"> | <p id="N10977" type="main"> |
| <s id="N10989">Vento&longs;que & ignem, terram, &longs;olem, &longs;ydera.</s></p><p id="N1098B" type="main"> | <s id="N10979">Cuius &longs;ibi qui non conge&longs;sit copiam,</s> |
| <s id="N1098D">At ip&longs;e iudico e&longs;&longs;e Deos utiles</s></p><p id="N1098F" type="main"> | </p> |
| <s id="N10991">Aurum argentumque no&longs;trum, nanque &longs;i domi</s></p><p id="N10993" type="main"> | <p id="N1097B" type="main"> |
| <s id="N10995">Ponens tuæ locaueris hos, quicquid uoles</s></p><p id="N10997" type="main"> | <s id="N1097D">Vagatur ille uiuos inter mortuus.</s> |
| <s id="N10999">Petas licet, tibi contingent omnia:</s></p><p id="N1099B" type="main"> | </p> |
| <s id="N1099D">Ager, domus, &longs;eruique & opera argentea,</s></p><p id="N1099F" type="main"> | <p id="N1097F" type="main"> |
| <s id="N109A1">Nec non amici, iudices, te&longs;tes, modo</s></p><p id="N109A3" type="main"> | <s id="N10981">Accu&longs;ant denique Menandrum quod &longs;crip&longs;erit.</s> |
| <s id="N109A5">Largire, nam deos mini&longs;tros po&longs;sides.</s></p><p id="N109A7" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10983" type="main"> |
| | <s id="N10985">Epicharmus e&longs;&longs;e prædicat Deos, aquam,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10987" type="main"> |
| | <s id="N10989">Vento&longs;que & ignem, terram, &longs;olem, &longs;ydera.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1098B" type="main"> |
| | <s id="N1098D">At ip&longs;e iudico e&longs;&longs;e Deos utiles</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1098F" type="main"> |
| | <s id="N10991">Aurum argentumque no&longs;trum, nanque &longs;i domi</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10993" type="main"> |
| | <s id="N10995">Ponens tuæ locaueris hos, quicquid uoles</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10997" type="main"> |
| | <s id="N10999">Petas licet, tibi contingent omnia:</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1099B" type="main"> |
| | <s id="N1099D">Ager, domus, &longs;eruique & opera argentea,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1099F" type="main"> |
| | <s id="N109A1">Nec non amici, iudices, te&longs;tes, modo</s> |
| | </p> |
| | <p id="N109A3" type="main"> |
| | <s id="N109A5">Largire, nam deos mini&longs;tros po&longs;sides.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N109A7" type="main"> |
| <s id="N109A9">Hæc præterea premunt argumenta, <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> fo&longs;sionibus agri <expan abbr="ua&longs;tãtur">ua&longs;tan<lb/>tur</expan>, quo circa quondam Italiæ <expan abbr="cautũ">cautum</expan> e&longs;t lege, ne quis <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> cau&longs;a ter <lb/>ram foderet, & agros illos uberrimos, ac uineta oliuetaque <expan abbr="corrũperet">corrumperet</expan>, &longs;yl­<lb/>uæ & nemora &longs;ucciduntur, nam lignis infinitis opus e&longs;t ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tructiões">&longs;ub&longs;tructiones</expan>, <lb/>ad machinas, ad metalla excoquenda. </s> | <s id="N109A9">Hæc præterea premunt argumenta, <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> fo&longs;sionibus agri <expan abbr="ua&longs;tãtur">ua&longs;tan<lb/>tur</expan>, quo circa quondam Italiæ <expan abbr="cautũ">cautum</expan> e&longs;t lege, ne quis <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> cau&longs;a ter <lb/>ram foderet, & agros illos uberrimos, ac uineta oliuetaque <expan abbr="corrũperet">corrumperet</expan>, &longs;yl­<lb/>uæ & nemora &longs;ucciduntur, nam lignis infinitis opus e&longs;t ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tructiões">&longs;ub&longs;tructiones</expan>, <lb/>ad machinas, ad metalla excoquenda. </s> |
| <s id="N109CA">Syluis autem & nemoribus &longs;ucci&longs;is <lb/>exterminantur uolucres & be&longs;tiæ, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> pleræque homini cibus &longs;unt lau­<lb/>tus & &longs;uauis. </s> | <s id="N109CA">Syluis autem & nemoribus &longs;ucci&longs;is <lb/>exterminantur uolucres & be&longs;tiæ, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> pleræque homini cibus &longs;unt lau­<lb/>tus & &longs;uauis. </s> |
| <s id="N109D4">Venæ metallicæ lauantur, quæ lotura, quia uenenis inficit <lb/>riuos & fluuios, pi&longs;ces aut necat, aut ex eis abigit. </s> | <s id="N109D4">Venæ metallicæ lauantur, quæ lotura, quia uenenis inficit <lb/>riuos & fluuios, pi&longs;ces aut necat, aut ex eis abigit. </s> |
| |
| <s id="N109F4">Deinde <lb/>exemplis acriter pugnantes, contra metalla clamant, <expan abbr="præ&longs;tãti&longs;simũ">præ&longs;tanti&longs;simum</expan> quen­<lb/>que uirum uirtutibus <expan abbr="cõtentum">contentum</expan> ea neglexi&longs;&longs;e: laudantque Biantem pro­<lb/>pterea quod i&longs;ta ludibria fortunæ ne &longs;ua quidem putauerit, eius enim <expan abbr="pa­triã">pa­<lb/>triam</expan> Prienem cum cepi&longs;&longs;ent ho&longs;tes, & &longs;ui ciues onu&longs;ti rebus precio&longs;is de­<lb/>di&longs;&longs;ent &longs;e&longs;e in fugam, interrogatus à quodam cur nihil de &longs;uis bonis <expan abbr="&longs;ecũ">&longs;ecum</expan> <lb/>efferret, re&longs;pondit: omnia mea mecum porto. </s> | <s id="N109F4">Deinde <lb/>exemplis acriter pugnantes, contra metalla clamant, <expan abbr="præ&longs;tãti&longs;simũ">præ&longs;tanti&longs;simum</expan> quen­<lb/>que uirum uirtutibus <expan abbr="cõtentum">contentum</expan> ea neglexi&longs;&longs;e: laudantque Biantem pro­<lb/>pterea quod i&longs;ta ludibria fortunæ ne &longs;ua quidem putauerit, eius enim <expan abbr="pa­triã">pa­<lb/>triam</expan> Prienem cum cepi&longs;&longs;ent ho&longs;tes, & &longs;ui ciues onu&longs;ti rebus precio&longs;is de­<lb/>di&longs;&longs;ent &longs;e&longs;e in fugam, interrogatus à quodam cur nihil de &longs;uis bonis <expan abbr="&longs;ecũ">&longs;ecum</expan> <lb/>efferret, re&longs;pondit: omnia mea mecum porto. </s> |
| <s id="N10A11">Et Socrates inquiunt acce<lb/>pit uiginti minas ad &longs;e mi&longs;&longs;as ab Ari&longs;tippo grato di&longs;cipulo, &longs;ed eas Dei <lb/>iu&longs;&longs;u a&longs;pernatus eidem remi&longs;it. </s> | <s id="N10A11">Et Socrates inquiunt acce<lb/>pit uiginti minas ad &longs;e mi&longs;&longs;as ab Ari&longs;tippo grato di&longs;cipulo, &longs;ed eas Dei <lb/>iu&longs;&longs;u a&longs;pernatus eidem remi&longs;it. </s> |
| <s id="N10A17">Ari&longs;tippus autem in hac re &longs;ecutus præ­<lb/>ceptorem aurum &longs;preuit, ac pro nihilo putauit. </s> | <s id="N10A17">Ari&longs;tippus autem in hac re &longs;ecutus præ­<lb/>ceptorem aurum &longs;preuit, ac pro nihilo putauit. </s> |
| <s id="N10A1B">Cum enim iter faceret u­<lb/>nà cum &longs;eruis, & ij præ auri pondere tardius irent, iu&longs;sit eos tantum ip&longs;i­<pb xlink:href="001/01/016.jpg" pagenum="6"/>us retinere, quantum &longs;ine labore ferre po&longs;&longs;ent, reliquum de&longs;e abijcere. </s> | <s id="N10A1B">Cum enim iter faceret u­<lb/>nà cum &longs;eruis, & ij præ auri pondere tardius irent, iu&longs;sit eos tantum ip&longs;i­<pb pagenum="6" xlink:href="001/01/016.jpg"/>us retinere, quantum &longs;ine labore ferre po&longs;&longs;ent, reliquum de&longs;e abijcere. </s> |
| <s id="N10A23"><lb/>Quin Anacreon Teius uetus atque nobilis poeta quinque talenta, quibus à <lb/>Polycrate donatus fuit, cum de ijs duas noctes &longs;olicitus fui&longs;&longs;et, reddidit <lb/>dicens, non e&longs;&longs;e digna curis, quæ &longs;int &longs;u&longs;cipienda de ip&longs;is. </s> | <s id="N10A23"><lb/>Quin Anacreon Teius uetus atque nobilis poeta quinque talenta, quibus à <lb/>Polycrate donatus fuit, cum de ijs duas noctes &longs;olicitus fui&longs;&longs;et, reddidit <lb/>dicens, non e&longs;&longs;e digna curis, quæ &longs;int &longs;u&longs;cipienda de ip&longs;is. </s> |
| <s id="N10A2A">Nobiles item <lb/>& egregiè fortes imperatores fuerunt <expan abbr="philo&longs;ophorũ">philo&longs;ophorum</expan> &longs;imiles auri <expan abbr="arg&etilde;tique">argentique</expan> <lb/>de&longs;picientia ac contemptione: &longs;iquidem Phocion Athenien&longs;is, qui &longs;æpius <lb/>dux exercitus fuit, <expan abbr="magnũ">magnum</expan> auri pondus, &longs;ibi dono mi&longs;&longs;um ab Alexandro <lb/>Macedonum rege, paruum duxit & contemp&longs;it. </s> | <s id="N10A2A">Nobiles item <lb/>& egregiè fortes imperatores fuerunt <expan abbr="philo&longs;ophorũ">philo&longs;ophorum</expan> &longs;imiles auri <expan abbr="arg&etilde;tique">argentique</expan> <lb/>de&longs;picientia ac contemptione: &longs;iquidem Phocion Athenien&longs;is, qui &longs;æpius <lb/>dux exercitus fuit, <expan abbr="magnũ">magnum</expan> auri pondus, &longs;ibi dono mi&longs;&longs;um ab Alexandro <lb/>Macedonum rege, paruum duxit & contemp&longs;it. </s> |
| <s id="N10A3F">& M. </s> | <s id="N10A3F">& M. </s> |
| |
| <s id="N10ACD"><lb/>Quinetiam ea ip&longs;a, dicunt, dant facultatem ad omne flagitium, uirginum <lb/>&longs;cilicet corruptelas, & adulteria, & ince&longs;ta, &longs;tupra denique quæ per uim <expan abbr="of­ferũtur">of­<lb/>feruntur</expan>. </s> | <s id="N10ACD"><lb/>Quinetiam ea ip&longs;a, dicunt, dant facultatem ad omne flagitium, uirginum <lb/>&longs;cilicet corruptelas, & adulteria, & ince&longs;ta, &longs;tupra denique quæ per uim <expan abbr="of­ferũtur">of­<lb/>feruntur</expan>. </s> |
| <s id="N10AD8">Itaque Poetæ cum fingunt louem in aureum imbrem uer&longs;um, atque<lb/>illap&longs;um in &longs;inum Danaes, non aliud uolunt, quàm ip&longs;um auro muni&longs;&longs;e <lb/>&longs;ibi tutam uiam, qua ingrederetur in turrim ad uitium faciendum uirgini. </s> | <s id="N10AD8">Itaque Poetæ cum fingunt louem in aureum imbrem uer&longs;um, atque<lb/>illap&longs;um in &longs;inum Danaes, non aliud uolunt, quàm ip&longs;um auro muni&longs;&longs;e <lb/>&longs;ibi tutam uiam, qua ingrederetur in turrim ad uitium faciendum uirgini. </s> |
| <s id="N10ADE"><lb/>Præterea auro & argento multorum fides labefactatur, emuntur iudicia, <lb/>infinita &longs;celera eduntur. </s> | <s id="N10ADE"><lb/>Præterea auro & argento multorum fides labefactatur, emuntur iudicia, <lb/>infinita &longs;celera eduntur. </s> |
| <s id="N10AE3">Etenim ut Propertius inquit,</s></p><pb xlink:href="001/01/017.jpg" pagenum="7"/> | <s id="N10AE3">Etenim ut Propertius inquit,</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="7" xlink:href="001/01/017.jpg"/> |
| <p id="N10AE8" type="main"> | <p id="N10AE8" type="main"> |
| <s id="N10AEA">Aurea nunc uere &longs;unt &longs;ecula, plurimus auro <lb/>Venit honos, auro conciliatur amor.</s></p><p id="N10AEE" type="main"> | <s id="N10AEA">Aurea nunc uere &longs;unt &longs;ecula, plurimus auro <lb/>Venit honos, auro conciliatur amor.</s> |
| <s id="N10AF0">Auro pul&longs;a fides, auro uenalia iura, <lb/>Aurum lex &longs;equitur, mox &longs;ine lege pudor.</s></p><p id="N10AF4" type="main"> | </p> |
| <s id="N10AF6">Et Diphilus</s></p><p id="N10AF8" type="main"> | <p id="N10AEE" type="main"> |
| <s id="N10AFA">Auro puto nihil quicquam potentius,</s></p><p id="N10AFC" type="main"> | <s id="N10AF0">Auro pul&longs;a fides, auro uenalia iura, <lb/>Aurum lex &longs;equitur, mox &longs;ine lege pudor.</s> |
| <s id="N10AFE">Illo &longs;ecantur, illo fiunt omnia.</s></p><p id="N10B00" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10AF4" type="main"> |
| | <s id="N10AF6">Et Diphilus</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10AF8" type="main"> |
| | <s id="N10AFA">Auro puto nihil quicquam potentius,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10AFC" type="main"> |
| | <s id="N10AFE">Illo &longs;ecantur, illo fiunt omnia.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B00" type="main"> |
| <s id="N10B02">Optimus igitur qui&longs;que i&longs;ta meritò ac iure contemnit, & pro nihilo du­<lb/>cit. </s> | <s id="N10B02">Optimus igitur qui&longs;que i&longs;ta meritò ac iure contemnit, & pro nihilo du­<lb/>cit. </s> |
| <s id="N10B06">Illudque dicit &longs;enis Plautini:</s></p><p id="N10B08" type="main"> | <s id="N10B06">Illudque dicit &longs;enis Plautini:</s> |
| <s id="N10B0A">Odi ego aurum, multa multis &longs;æpe &longs;ua&longs;it perperam.</s></p><p id="N10B0C" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10B08" type="main"> |
| | <s id="N10B0A">Odi ego aurum, multa multis &longs;æpe &longs;ua&longs;it perperam.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B0C" type="main"> |
| <s id="N10B0E">Ibi uero etiam Poetæ acerbe, & <expan abbr="cõtumelio&longs;e">contumelio&longs;e</expan> inuehuntur in pecuniam <lb/>ex auro & argento conflatam. </s> | <s id="N10B0E">Ibi uero etiam Poetæ acerbe, & <expan abbr="cõtumelio&longs;e">contumelio&longs;e</expan> inuehuntur in pecuniam <lb/>ex auro & argento conflatam. </s> |
| <s id="N10B16">Inprimis autem Iuuenalis:</s></p><p id="N10B19" type="main"> | <s id="N10B16">Inprimis autem Iuuenalis:</s> |
| <s id="N10B1B">Quando quidem inter nos &longs;ancti&longs;sima diuitiarum</s></p><p id="N10B1D" type="main"> | </p> |
| <s id="N10B1F">Maie&longs;tas, & &longs;i fune&longs;ta pecunia templo</s></p><p id="N10B21" type="main"> | <p id="N10B19" type="main"> |
| <s id="N10B23">Nondum habitas, nullas nummorum ereximus aras.</s></p><p id="N10B25" type="main"> | <s id="N10B1B">Quando quidem inter nos &longs;ancti&longs;sima diuitiarum</s> |
| <s id="N10B27">Et in alio loco.</s></p><p id="N10B29" type="main"> | </p> |
| <s id="N10B2B">Prima peregrinos ob&longs;cœna pecunia mores</s></p><p id="N10B2D" type="main"> | <p id="N10B1D" type="main"> |
| <s id="N10B2F">Intulit, & turpi fregerunt &longs;ecula luxu</s></p><p id="N10B31" type="main"> | <s id="N10B1F">Maie&longs;tas, & &longs;i fune&longs;ta pecunia templo</s> |
| <s id="N10B33">Diuitiæ molles.</s></p><p id="N10B35" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10B21" type="main"> |
| | <s id="N10B23">Nondum habitas, nullas nummorum ereximus aras.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B25" type="main"> |
| | <s id="N10B27">Et in alio loco.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B29" type="main"> |
| | <s id="N10B2B">Prima peregrinos ob&longs;cœna pecunia mores</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B2D" type="main"> |
| | <s id="N10B2F">Intulit, & turpi fregerunt &longs;ecula luxu</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B31" type="main"> |
| | <s id="N10B33">Diuitiæ molles.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10B35" type="main"> |
| <s id="N10B37">Et plerique uehementer laudant rerum <expan abbr="permutation&etilde;">permutationem</expan>, qua ante <expan abbr="repertã">repertam</expan> <lb/>pecuniam quondam homines u&longs;i &longs;unt, & nunc &longs;implices quædam natio­<lb/>nes utuntur. </s> | <s id="N10B37">Et plerique uehementer laudant rerum <expan abbr="permutation&etilde;">permutationem</expan>, qua ante <expan abbr="repertã">repertam</expan> <lb/>pecuniam quondam homines u&longs;i &longs;unt, & nunc &longs;implices quædam natio­<lb/>nes utuntur. </s> |
| <s id="N10B44">Deinde reliquis metallis grande conuitium faciunt, impri­<lb/>mis uero ferro, quo nulla pernities maior hominum uitæ afferri potuit: <lb/>etenim ex eo efficiuntur gladij, pila, ha&longs;tæ, conti, &longs;agittæ, quibus homi­<lb/>nes uulnerantur, & cædes, latrocinia, bella fiunt, quæ res cum Plinio <expan abbr="&longs;to­machũ">&longs;to­<lb/>machum</expan> moui&longs;&longs;et, &longs;crip&longs;it: ferro utimur non cominus &longs;olum, &longs;ed etiam mi&longs;­<lb/>&longs;ili uolucrique, nunc tormentis excu&longs;&longs;o, nunc lacertis, nunc uero pennato, <lb/>quam <expan abbr="&longs;celerati&longs;simã">&longs;celerati&longs;simam</expan> humani ingenij fraudem arbitror. </s> | <s id="N10B44">Deinde reliquis metallis grande conuitium faciunt, impri­<lb/>mis uero ferro, quo nulla pernities maior hominum uitæ afferri potuit: <lb/>etenim ex eo efficiuntur gladij, pila, ha&longs;tæ, conti, &longs;agittæ, quibus homi­<lb/>nes uulnerantur, & cædes, latrocinia, bella fiunt, quæ res cum Plinio <expan abbr="&longs;to­machũ">&longs;to­<lb/>machum</expan> moui&longs;&longs;et, &longs;crip&longs;it: ferro utimur non cominus &longs;olum, &longs;ed etiam mi&longs;­<lb/>&longs;ili uolucrique, nunc tormentis excu&longs;&longs;o, nunc lacertis, nunc uero pennato, <lb/>quam <expan abbr="&longs;celerati&longs;simã">&longs;celerati&longs;simam</expan> humani ingenij fraudem arbitror. </s> |
| <s id="N10B5A">Siquidem ut ocy­<lb/>us mors perueniret ad hominem, alitem illam fecimus, pennasque ferro de­<lb/>dimus. </s> | <s id="N10B5A">Siquidem ut ocy­<lb/>us mors perueniret ad hominem, alitem illam fecimus, pennasque ferro de­<lb/>dimus. </s> |
| <s id="N10B60">Veruntamen mi&longs;sile in unius corpore figitur, item &longs;agitta &longs;iue e­<lb/>am mittat arcus, &longs;iue &longs;corpio, &longs;iue catapulta, at ferreus bombardæ globus <lb/>in aerem expre&longs;&longs;us, per <expan abbr="multorũ">multorum</expan> corpora ire pote&longs;t, & <expan abbr="nullũ">nullum</expan> marmor &longs;ax­<lb/>úmue obiectum tam durum e&longs;t, ut ip&longs;um &longs;uo ictu &longs;uaque ui non perfringat <lb/>Quocirca alti&longs;simas turres æquat &longs;olo, et muros firmi&longs;simos findit, <expan abbr="perrũpit">perrum<lb/>pit</expan>, di&longs;ij cit: ut certè bali&longs;tæ, quæ mittunt &longs;axa, & arietes atque alia <expan abbr="ueterũ">ueterum</expan> tor<lb/>menta, quæ murum percutiunt, & propugnacula deijciunt, cum bom­<lb/>bardis comparata, non magnam uim habere uideantur. </s> | <s id="N10B60">Veruntamen mi&longs;sile in unius corpore figitur, item &longs;agitta &longs;iue e­<lb/>am mittat arcus, &longs;iue &longs;corpio, &longs;iue catapulta, at ferreus bombardæ globus <lb/>in aerem expre&longs;&longs;us, per <expan abbr="multorũ">multorum</expan> corpora ire pote&longs;t, & <expan abbr="nullũ">nullum</expan> marmor &longs;ax­<lb/>úmue obiectum tam durum e&longs;t, ut ip&longs;um &longs;uo ictu &longs;uaque ui non perfringat <lb/>Quocirca alti&longs;simas turres æquat &longs;olo, et muros firmi&longs;simos findit, <expan abbr="perrũpit">perrum<lb/>pit</expan>, di&longs;ij cit: ut certè bali&longs;tæ, quæ mittunt &longs;axa, & arietes atque alia <expan abbr="ueterũ">ueterum</expan> tor<lb/>menta, quæ murum percutiunt, & propugnacula deijciunt, cum bom­<lb/>bardis comparata, non magnam uim habere uideantur. </s> |
| <s id="N10B7F">Quæ <expan abbr="bõbardæ">bombardæ</expan>, <lb/>quia horribiles fundunt &longs;onos & fremitus, non &longs;ecus ac &longs;i tonitrua e&longs;&longs;ent: <lb/>emittunt ex &longs;e flammas coru&longs;cantes, ut fulgetra, ædificia quæque affligunt, <lb/>comminuunt, di&longs;sipant, ignem euomunt & incendium excitant, non ali­<lb/>ter atque fulminum iactus: de no&longs;træ ætatis impijs hominibus diceretur re <lb/>ctius, quàm quondam de Salmoneo, fulmina eos eripui&longs;&longs;e loui et à mani­<lb/>bus extor&longs;i&longs;&longs;e, imò uero hanc perniciem hominum ab inferis emi&longs;&longs;am in <lb/>terras, ut plures unò ictu concidentes ad &longs;e raperet orcus. </s> | <s id="N10B7F">Quæ <expan abbr="bõbardæ">bombardæ</expan>, <lb/>quia horribiles fundunt &longs;onos & fremitus, non &longs;ecus ac &longs;i tonitrua e&longs;&longs;ent: <lb/>emittunt ex &longs;e flammas coru&longs;cantes, ut fulgetra, ædificia quæque affligunt, <lb/>comminuunt, di&longs;sipant, ignem euomunt & incendium excitant, non ali­<lb/>ter atque fulminum iactus: de no&longs;træ ætatis impijs hominibus diceretur re <lb/>ctius, quàm quondam de Salmoneo, fulmina eos eripui&longs;&longs;e loui et à mani­<lb/>bus extor&longs;i&longs;&longs;e, imò uero hanc perniciem hominum ab inferis emi&longs;&longs;am in <lb/>terras, ut plures unò ictu concidentes ad &longs;e raperet orcus. </s> |
| <s id="N10B93">Sed quoniam <pb xlink:href="001/01/018.jpg" pagenum="8"/>bombardæ quæ in manu teneri po&longs;&longs;unt, hodie raro &longs;iunt ex ferro, magnæ <lb/>nunquam, &longs;ed ex æris & plumbi candidi quadam mi&longs;tione, idcirco in æs <lb/>& plumbum plura maledicta conferunt, quàm in ferrum. </s> | <s id="N10B93">Sed quoniam <pb pagenum="8" xlink:href="001/01/018.jpg"/>bombardæ quæ in manu teneri po&longs;&longs;unt, hodie raro &longs;iunt ex ferro, magnæ <lb/>nunquam, &longs;ed ex æris & plumbi candidi quadam mi&longs;tione, idcirco in æs <lb/>& plumbum plura maledicta conferunt, quàm in ferrum. </s> |
| <s id="N10B9D">Hocloco eti­<lb/>am commemorant æneum Phalaridis taurum, æneum <expan abbr="Pergamenorũbo">Pergamenorum</expan> bo<lb/>uem, canem ferreum, eculeum, manicas, compedes, cuneos, uncos, lami­<lb/>nas ignitas. </s> | <s id="N10B9D">Hocloco eti­<lb/>am commemorant æneum Phalaridis taurum, æneum <expan abbr="Pergamenorũbo">Pergamenorum</expan> bo<lb/>uem, canem ferreum, eculeum, manicas, compedes, cuneos, uncos, lami­<lb/>nas ignitas. </s> |
| <s id="N10BA8">His homines crudeliter torti, confitentur maleficia & facino­<lb/>ra, quæ nunquam <expan abbr="cõmi&longs;erunt">commi&longs;erunt</expan>, atque innocentes omni &longs;upplicio mi&longs;errime <lb/>&longs;ic ex cruciati <expan abbr="necãtur">necantur</expan>. </s> | <s id="N10BA8">His homines crudeliter torti, confitentur maleficia & facino­<lb/>ra, quæ nunquam <expan abbr="cõmi&longs;erunt">commi&longs;erunt</expan>, atque innocentes omni &longs;upplicio mi&longs;errime <lb/>&longs;ic ex cruciati <expan abbr="necãtur">necantur</expan>. </s> |
| <s id="N10BB6">Plumbum etiam nigrum pe&longs;tiferum et nocens e&longs;&longs;e, <lb/>eoque liquido puniri homines, ex hoc carmine Horatij, de fortuna loquen <lb/>tis conuincitur.</s></p><p id="N10BBC" type="main"> | <s id="N10BB6">Plumbum etiam nigrum pe&longs;tiferum et nocens e&longs;&longs;e, <lb/>eoque liquido puniri homines, ex hoc carmine Horatij, de fortuna loquen <lb/>tis conuincitur.</s> |
| <s id="N10BBE">Te &longs;emper anteit &longs;æua nece&longs;sitas</s></p><p id="N10BC0" type="main"> | </p> |
| <s id="N10BC2">Clauos trabaleis, & cuneos manu</s></p><p id="N10BC4" type="main"> | <p id="N10BBC" type="main"> |
| <s id="N10BC6">Ge&longs;tans ahena, nec &longs;euerus</s></p><p id="N10BC8" type="main"> | <s id="N10BBE">Te &longs;emper anteit &longs;æua nece&longs;sitas</s> |
| <s id="N10BCA">Vncus abe&longs;t, liquidumque plumbum.</s></p><p id="N10BCC" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10BC0" type="main"> |
| | <s id="N10BC2">Clauos trabaleis, & cuneos manu</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10BC4" type="main"> |
| | <s id="N10BC6">Ge&longs;tans ahena, nec &longs;euerus</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10BC8" type="main"> |
| | <s id="N10BCA">Vncus abe&longs;t, liquidumque plumbum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10BCC" type="main"> |
| <s id="N10BCE">Vtuero magis odium concitent in hoc metallum, non &longs;ilent de plum­<lb/>batis & globulis paruarum <expan abbr="bõbardarum">bombardarum</expan> ex eo factis, & læ&longs;ionis necisque<lb/>cau&longs;am in ip&longs;um <expan abbr="cõferunt">conferunt</expan>. </s> | <s id="N10BCE">Vtuero magis odium concitent in hoc metallum, non &longs;ilent de plum­<lb/>batis & globulis paruarum <expan abbr="bõbardarum">bombardarum</expan> ex eo factis, & læ&longs;ionis necisque<lb/>cau&longs;am in ip&longs;um <expan abbr="cõferunt">conferunt</expan>. </s> |
| <s id="N10BDC">Itaque cum natura in profundo terræ metalla pe<lb/>nitus ab&longs;tru&longs;erit, ad u&longs;us uitæ non &longs;int nece&longs;&longs;aria, &longs;preta &longs;unt ab optimo <lb/>quo que uiro & repudiata, effodienda non &longs;unt, & cum effo&longs;&longs;a &longs;emper mul<lb/>torum & magnorum malorum cau&longs;a extiterint: &longs;equitur ip&longs;am etiam ar­<lb/>tem metallicam <expan abbr="hominũ">hominum</expan> generi utilem non e&longs;&longs;e, &longs;ed noxiam exitio&longs;amque. </s> | <s id="N10BDC">Itaque cum natura in profundo terræ metalla pe<lb/>nitus ab&longs;tru&longs;erit, ad u&longs;us uitæ non &longs;int nece&longs;&longs;aria, &longs;preta &longs;unt ab optimo <lb/>quo que uiro & repudiata, effodienda non &longs;unt, & cum effo&longs;&longs;a &longs;emper mul<lb/>torum & magnorum malorum cau&longs;a extiterint: &longs;equitur ip&longs;am etiam ar­<lb/>tem metallicam <expan abbr="hominũ">hominum</expan> generi utilem non e&longs;&longs;e, &longs;ed noxiam exitio&longs;amque. </s> |
| <s id="N10BEA"><lb/>I&longs;tis autem tragœdijs uiri boni complures ita <expan abbr="perturbãtur">perturbantur</expan>, ut odium acer <lb/>bi&longs;simum in metalla concipiant, eaque pror&longs;us non gigni uelint, aut genita <lb/>à nemine omnium effodi. </s> | <s id="N10BEA"><lb/>I&longs;tis autem tragœdijs uiri boni complures ita <expan abbr="perturbãtur">perturbantur</expan>, ut odium acer <lb/>bi&longs;simum in metalla concipiant, eaque pror&longs;us non gigni uelint, aut genita <lb/>à nemine omnium effodi. </s> |
| |
| <s id="N10C23">Cum igitur metal­<lb/>la &longs;edem propriam et &longs;tabilem <expan abbr="habeãt">habeant</expan> in ui&longs;ceribus terræ, quis non uidet <lb/>i&longs;tos, id quod uolunt probabili <expan abbr="argum&etilde;tatione">argumentatione</expan> non concludere? </s> | <s id="N10C23">Cum igitur metal­<lb/>la &longs;edem propriam et &longs;tabilem <expan abbr="habeãt">habeant</expan> in ui&longs;ceribus terræ, quis non uidet <lb/>i&longs;tos, id quod uolunt probabili <expan abbr="argum&etilde;tatione">argumentatione</expan> non concludere? </s> |
| <s id="N10C31">Sed di­<lb/>cunt: quanquam metalla &longs;unt in terra, ut in proprio &longs;ui ortus loco locata, <lb/>quia tamen inclu&longs;a & abdita latent in occulto, non &longs;unt eruenda. </s> | <s id="N10C31">Sed di­<lb/>cunt: quanquam metalla &longs;unt in terra, ut in proprio &longs;ui ortus loco locata, <lb/>quia tamen inclu&longs;a & abdita latent in occulto, non &longs;unt eruenda. </s> |
| <s id="N10C37">Ego au­<lb/>tem i&longs;tis reprehen&longs;oribus nimium mole&longs;tis pro metallis pi&longs;ces regeram, <lb/>quos occultos & latentes in aquis, marinis etiam, capimus, cum multo <lb/>magis alienum &longs;it ab hominis terreni animalis uita maris interiora, quàm <lb/>terræ ui&longs;cera &longs;crutari. </s> | <s id="N10C37">Ego au­<lb/>tem i&longs;tis reprehen&longs;oribus nimium mole&longs;tis pro metallis pi&longs;ces regeram, <lb/>quos occultos & latentes in aquis, marinis etiam, capimus, cum multo <lb/>magis alienum &longs;it ab hominis terreni animalis uita maris interiora, quàm <lb/>terræ ui&longs;cera &longs;crutari. </s> |
| <s id="N10C41">Siquidem ut aues ad liberè uolitandum per aerem <pb xlink:href="001/01/019.jpg" pagenum="9"/>natæ &longs;unt, ita pi&longs;ces ad peruagandas aquas, cæteris autem animantibus <lb/>natura dedit terram, ut in ea habitent, homini præterea ut ip&longs;am colat, & <lb/>ex eius cauernis metalla aliaque fo&longs;silia eliciat. </s> | <s id="N10C41">Siquidem ut aues ad liberè uolitandum per aerem <pb pagenum="9" xlink:href="001/01/019.jpg"/>natæ &longs;unt, ita pi&longs;ces ad peruagandas aquas, cæteris autem animantibus <lb/>natura dedit terram, ut in ea habitent, homini præterea ut ip&longs;am colat, & <lb/>ex eius cauernis metalla aliaque fo&longs;silia eliciat. </s> |
| <s id="N10C4B">Rur&longs;us ijdem dicunt pi&longs;ci­<lb/>bus ue&longs;cimur, at fo&longs;&longs;ilibus neque fames &longs;itisque depellitur, neque utilia &longs;unt ad <lb/>corpus ue&longs;tiendum: quod e&longs;t alterum argumentum, quo <expan abbr="contendũt">contendunt</expan> pro­<lb/>bare, metalla eruenda non e&longs;&longs;e. </s> | <s id="N10C4B">Rur&longs;us ijdem dicunt pi&longs;ci­<lb/>bus ue&longs;cimur, at fo&longs;&longs;ilibus neque fames &longs;itisque depellitur, neque utilia &longs;unt ad <lb/>corpus ue&longs;tiendum: quod e&longs;t alterum argumentum, quo <expan abbr="contendũt">contendunt</expan> pro­<lb/>bare, metalla eruenda non e&longs;&longs;e. </s> |
| <s id="N10C57">Verum homo &longs;ine metallis non pote&longs;t pa<lb/>rare ea, quæ &longs;uppeditant ad uictum & ad ue&longs;titum. </s> | <s id="N10C57">Verum homo &longs;ine metallis non pote&longs;t pa<lb/>rare ea, quæ &longs;uppeditant ad uictum & ad ue&longs;titum. </s> |
| <s id="N10C5B">Etenim cum res ru&longs;ti­<lb/>ca maximam uictus copiam præbeat no&longs;tris corporibus, primum nullus <lb/>labor ab&longs;oluitur & perficitur &longs;ine in&longs;trumentis, &longs;iquidem terra &longs;ubigitur <lb/>uomeribus & dentalibus, dolabra refo diuntur præfractæ &longs;tirpes & radi­<lb/>ces &longs;ummæ, &longs;emen &longs;par&longs;um occatur, &longs;eges &longs;arritur & runcatur: matura fru<lb/>ges falcibus cum parte culmi deme&longs;&longs;a in area deteritur, aut &longs;picæ eius reci <lb/>&longs;æ <expan abbr="cõduntur">conduntur</expan> in horreum, & po&longs;tea tribulis tunduntur, ac uannis <expan abbr="expur­gãtur">expur­<lb/>gantur</expan>, pura denique frumenta & legumina granario <expan abbr="inferũtur">inferuntur</expan>, ex quo <expan abbr="pro­mũtur">pro­<lb/>muntur</expan> rur&longs;us cum res hæc po&longs;tulat, aut flagitat nece&longs;sitas. </s> | <s id="N10C5B">Etenim cum res ru&longs;ti­<lb/>ca maximam uictus copiam præbeat no&longs;tris corporibus, primum nullus <lb/>labor ab&longs;oluitur & perficitur &longs;ine in&longs;trumentis, &longs;iquidem terra &longs;ubigitur <lb/>uomeribus & dentalibus, dolabra refo diuntur præfractæ &longs;tirpes & radi­<lb/>ces &longs;ummæ, &longs;emen &longs;par&longs;um occatur, &longs;eges &longs;arritur & runcatur: matura fru<lb/>ges falcibus cum parte culmi deme&longs;&longs;a in area deteritur, aut &longs;picæ eius reci <lb/>&longs;æ <expan abbr="cõduntur">conduntur</expan> in horreum, & po&longs;tea tribulis tunduntur, ac uannis <expan abbr="expur­gãtur">expur­<lb/>gantur</expan>, pura denique frumenta & legumina granario <expan abbr="inferũtur">inferuntur</expan>, ex quo <expan abbr="pro­mũtur">pro­<lb/>muntur</expan> rur&longs;us cum res hæc po&longs;tulat, aut flagitat nece&longs;sitas. </s> |
| |
| <s id="N10CD1">At hamus ferreus e&longs;t, & <lb/>è uerriculo interdum plumbeas aut ferreas ma&longs;&longs;as appen&longs;as uidemus, pi&longs;­<lb/>ces autem capti plerique mox cultris & &longs;ecuribus in fru&longs;ta &longs;ecantur aut ex­<lb/>enterantur. </s> | <s id="N10CD1">At hamus ferreus e&longs;t, & <lb/>è uerriculo interdum plumbeas aut ferreas ma&longs;&longs;as appen&longs;as uidemus, pi&longs;­<lb/>ces autem capti plerique mox cultris & &longs;ecuribus in fru&longs;ta &longs;ecantur aut ex­<lb/>enterantur. </s> |
| <s id="N10CD9">Sed de uictu &longs;atis &longs;uperque dictum: Nunc dicam de ue&longs;titu, <lb/>qui fit ex lana, lino, pennis, pilis, pellibus, corio. </s> | <s id="N10CD9">Sed de uictu &longs;atis &longs;uperque dictum: Nunc dicam de ue&longs;titu, <lb/>qui fit ex lana, lino, pennis, pilis, pellibus, corio. </s> |
| <s id="N10CDD">Verum oues primo <expan abbr="tõ­dentur">ton­<lb/>dentur</expan>, deinde lana pectitur: tum ducuntur fila, po&longs;tea &longs;tamen <expan abbr="&longs;u&longs;p&etilde;ditur">&longs;u&longs;penditur</expan> | <s id="N10CDD">Verum oues primo <expan abbr="tõ­dentur">ton­<lb/>dentur</expan>, deinde lana pectitur: tum ducuntur fila, po&longs;tea &longs;tamen <expan abbr="&longs;u&longs;p&etilde;ditur">&longs;u&longs;penditur</expan> |
| <pb xlink:href="001/01/020.jpg" pagenum="10"/>in pannuleio, &longs;ub quod &longs;ubit &longs;ubtegmen, idque pectine feritur, ut tandem <lb/>ex filis tantum: uel ex filis & pilis fiat pannus. </s> | <pb pagenum="10" xlink:href="001/01/020.jpg"/>in pannuleio, &longs;ub quod &longs;ubit &longs;ubtegmen, idque pectine feritur, ut tandem <lb/>ex filis tantum: uel ex filis & pilis fiat pannus. </s> |
| <s id="N10CEE">Linum uero uul&longs;um primo <lb/>pectitur hamis. </s> | <s id="N10CEE">Linum uero uul&longs;um primo <lb/>pectitur hamis. </s> |
| <s id="N10CF2">mox mergitur in aquas, rur&longs;usque &longs;iccatur: tum tu&longs;um &longs;ti­<lb/>pario malleo uel confractum carminatur, deinde extenuatur in fila, po&longs;t­<lb/>remo texitur tela. </s> | <s id="N10CF2">mox mergitur in aquas, rur&longs;usque &longs;iccatur: tum tu&longs;um &longs;ti­<lb/>pario malleo uel confractum carminatur, deinde extenuatur in fila, po&longs;t­<lb/>remo texitur tela. </s> |
| <s id="N10CF8">Sed artifex panni aut textor num aliquod habet in&longs;tru<lb/>mentum non ferreum? </s> | <s id="N10CF8">Sed artifex panni aut textor num aliquod habet in&longs;tru<lb/>mentum non ferreum? </s> |
| |
| <s id="N10D61">Abeo ad exempla: Bias Prienen&longs;is capta patria <lb/>nihil de rebus precio&longs;is exportauit ex urbe, ut uir qui habitus e&longs;t &longs;apiens, <lb/>ab ho&longs;tibus &longs;ibi periculum non metuerit, quanquam hoc de eo dici uere <lb/>non po&longs;sit, quod &longs;e coniecerit in fugam, non magna mihi res uidetur e&longs;&longs;e, <lb/>iacturam horum etiam bonorum facere, perdita domo, prædijs, patria <lb/>ip&longs;a, qua nihil charius. </s> | <s id="N10D61">Abeo ad exempla: Bias Prienen&longs;is capta patria <lb/>nihil de rebus precio&longs;is exportauit ex urbe, ut uir qui habitus e&longs;t &longs;apiens, <lb/>ab ho&longs;tibus &longs;ibi periculum non metuerit, quanquam hoc de eo dici uere <lb/>non po&longs;sit, quod &longs;e coniecerit in fugam, non magna mihi res uidetur e&longs;&longs;e, <lb/>iacturam horum etiam bonorum facere, perdita domo, prædijs, patria <lb/>ip&longs;a, qua nihil charius. </s> |
| <s id="N10D6D">Quin ego iudicarem Biantem i&longs;tius generis bona <lb/>contemp&longs;i&longs;se, ac pro nihilo puta&longs;&longs;e, &longs;i anteaquam patria capta e&longs;&longs;et, ea lar­<lb/>gitus e&longs;&longs;et cognatis & amicis, aut di&longs;tribui&longs;&longs;et in egenti&longs;simos homines: <lb/>nam idip&longs;um &longs;ine <expan abbr="cõtrouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> feci&longs;&longs;et &longs;ua &longs;ponte, hoc, quod tantopere mi­<lb/>ratur Græcia, ui <expan abbr="ho&longs;tiũ">ho&longs;tium</expan> coactus & fractus metu feci&longs;&longs;e uideri pote&longs;t. </s> | <s id="N10D6D">Quin ego iudicarem Biantem i&longs;tius generis bona <lb/>contemp&longs;i&longs;se, ac pro nihilo puta&longs;&longs;e, &longs;i anteaquam patria capta e&longs;&longs;et, ea lar­<lb/>gitus e&longs;&longs;et cognatis & amicis, aut di&longs;tribui&longs;&longs;et in egenti&longs;simos homines: <lb/>nam idip&longs;um &longs;ine <expan abbr="cõtrouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> feci&longs;&longs;et &longs;ua &longs;ponte, hoc, quod tantopere mi­<lb/>ratur Græcia, ui <expan abbr="ho&longs;tiũ">ho&longs;tium</expan> coactus & fractus metu feci&longs;&longs;e uideri pote&longs;t. </s> |
| <s id="N10D7F">So­<lb/>crates uero non &longs;preuit aurum, &longs;ed docendi precium noluit &longs;ibi per&longs;olui. </s> | <s id="N10D7F">So­<lb/>crates uero non &longs;preuit aurum, &longs;ed docendi precium noluit &longs;ibi per&longs;olui. </s> |
| <s id="N10D83"><lb/>At Ari&longs;tippus Cyrenen&longs;is &longs;i comporta&longs;&longs;et ip&longs;e atque &longs;erua&longs;&longs;et <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, quod <lb/>iu&longs;sit &longs;eruos de &longs;e abijcere, potui&longs;&longs;et emereres quæ <expan abbr="expetũtur">expetuntur</expan> ad u&longs;us ui­<lb/>tæ nece&longs;&longs;arias & propter ege&longs;tatem non habui&longs;&longs;et nece&longs;&longs;e adulari Diony­<lb/>&longs;ium Siciliæ tyrannum, nec unquam ex eo nominatus fui&longs;&longs;et regius canis. <pb xlink:href="001/01/021.jpg" pagenum="11"/>Quocirca Dama&longs;ippus Horatianus carpens <expan abbr="Staberũ">Staberum</expan> maximi æ&longs;timan­<lb/>tem diuitias inquit:</s></p><p id="N10D9E" type="main"> | <s id="N10D83"><lb/>At Ari&longs;tippus Cyrenen&longs;is &longs;i comporta&longs;&longs;et ip&longs;e atque &longs;erua&longs;&longs;et <expan abbr="aurũ">aurum</expan>, quod <lb/>iu&longs;sit &longs;eruos de &longs;e abijcere, potui&longs;&longs;et emereres quæ <expan abbr="expetũtur">expetuntur</expan> ad u&longs;us ui­<lb/>tæ nece&longs;&longs;arias & propter ege&longs;tatem non habui&longs;&longs;et nece&longs;&longs;e adulari Diony­<lb/>&longs;ium Siciliæ tyrannum, nec unquam ex eo nominatus fui&longs;&longs;et regius canis. <pb pagenum="11" xlink:href="001/01/021.jpg"/>Quocirca Dama&longs;ippus Horatianus carpens <expan abbr="Staberũ">Staberum</expan> maximi æ&longs;timan­<lb/>tem diuitias inquit:</s> |
| <s id="N10DA0">Quid &longs;imile i&longs;ti</s></p><p id="N10DA2" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10D9E" type="main"> |
| | <s id="N10DA0">Quid &longs;imile i&longs;ti</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10DA2" type="main"> |
| <s id="N10DA4">Græcus Ari&longs;tippus? </s> | <s id="N10DA4">Græcus Ari&longs;tippus? </s> |
| <s id="N10DA6">qui &longs;eruos proijcere aurum</s></p><p id="N10DA8" type="main"> | <s id="N10DA6">qui &longs;eruos proijcere aurum</s> |
| <s id="N10DAA">In media iu&longs;sit Libya, quia tardius irent</s></p><p id="N10DAC" type="main"> | </p> |
| <s id="N10DAE">Propter onus &longs;egnes, uter e&longs;t in&longs;anior horum?</s></p><p id="N10DB0" type="main"> | <p id="N10DA8" type="main"> |
| | <s id="N10DAA">In media iu&longs;sit Libya, quia tardius irent</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10DAC" type="main"> |
| | <s id="N10DAE">Propter onus &longs;egnes, uter e&longs;t in&longs;anior horum?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10DB0" type="main"> |
| <s id="N10DB2">In&longs;anit enim qui pluris facit diuitias, quàm uirtutes. </s> | <s id="N10DB2">In&longs;anit enim qui pluris facit diuitias, quàm uirtutes. </s> |
| <s id="N10DB4">In&longs;anit etiam qui <lb/>ea&longs;dem re&longs;puit, ac pro nihilo ducit, cum liceat ip&longs;is bene uti. </s> | <s id="N10DB4">In&longs;anit etiam qui <lb/>ea&longs;dem re&longs;puit, ac pro nihilo ducit, cum liceat ip&longs;is bene uti. </s> |
| <s id="N10DB8">Quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>idem Ari&longs;tippus aliàs aurum ab nauigio proiecit in mare, animo magno <lb/>& prudenti eam rem egit. </s> | <s id="N10DB8">Quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>idem Ari&longs;tippus aliàs aurum ab nauigio proiecit in mare, animo magno <lb/>& prudenti eam rem egit. </s> |
| |
| <s id="N10E49">an denique aliud &longs;imile? </s> | <s id="N10E49">an denique aliud &longs;imile? </s> |
| <s id="N10E4B">Vectus autem in equo <lb/>in&longs;igni, aut uiator bene ue&longs;titus cau&longs;a latroni fuerit, ut ab eo occideretur, <lb/>num igitur in equis non uehimur, &longs;ed pedibus iter facimus, quia prædo <lb/>cædem fecit ut raperet equum? </s> | <s id="N10E4B">Vectus autem in equo <lb/>in&longs;igni, aut uiator bene ue&longs;titus cau&longs;a latroni fuerit, ut ab eo occideretur, <lb/>num igitur in equis non uehimur, &longs;ed pedibus iter facimus, quia prædo <lb/>cædem fecit ut raperet equum? </s> |
| <s id="N10E53">aut num ue&longs;titi non prodimus? </s> | <s id="N10E53">aut num ue&longs;titi non prodimus? </s> |
| <s id="N10E55">&longs;ed nudi, <pb xlink:href="001/01/022.jpg" pagenum="12"/>quia gra&longs;&longs;ator ferro uitam uiatori eripuit, ut eum &longs;poliaret ue&longs;te? </s> | <s id="N10E55">&longs;ed nudi, <pb pagenum="12" xlink:href="001/01/022.jpg"/>quia gra&longs;&longs;ator ferro uitam uiatori eripuit, ut eum &longs;poliaret ue&longs;te? </s> |
| <s id="N10E5B">&longs;imilis <lb/>e&longs;t po&longs;&longs;e&longs;sio auri & argenti. </s> | <s id="N10E5B">&longs;imilis <lb/>e&longs;t po&longs;&longs;e&longs;sio auri & argenti. </s> |
| <s id="N10E5F">Quoniam uero his omnibus <expan abbr="hominũ">hominum</expan> uita be<lb/>ne carere non pote&longs;t, cauebimus à prædatoribus, & quia &longs;emper non po&longs;<lb/>&longs;umus ex eorum manibus effugere, e&longs;t <expan abbr="propriũ">proprium</expan> munus magi&longs;tratus, &longs;cele<lb/>ratos & nefarios homines ad tortorem & carnificem rapere. </s> | <s id="N10E5F">Quoniam uero his omnibus <expan abbr="hominũ">hominum</expan> uita be<lb/>ne carere non pote&longs;t, cauebimus à prædatoribus, & quia &longs;emper non po&longs;<lb/>&longs;umus ex eorum manibus effugere, e&longs;t <expan abbr="propriũ">proprium</expan> munus magi&longs;tratus, &longs;cele<lb/>ratos & nefarios homines ad tortorem & carnificem rapere. </s> |
| <s id="N10E6F">Belli etiam <lb/>cau&longs;a res fo&longs;siles non &longs;unt: ut enim cum unus aliquis Tyrannus magno a­<lb/>more <expan abbr="inflãmatus">inflammatus</expan> in mulierem egregia forma, facit bellum oppidanis, i&longs;ti­<lb/>u&longs;modi belli in effrenata tyranni libidine e&longs;t culpa, non in facie mulieris: <lb/>Ita cum alius cæcus cupiditate auri & argenti bellum infert diuitibus po­<lb/>pulis, metalla extra cau&longs;am ponere debemus, & omnem culpam in auari­<lb/>tiam transferre. </s> | <s id="N10E6F">Belli etiam <lb/>cau&longs;a res fo&longs;siles non &longs;unt: ut enim cum unus aliquis Tyrannus magno a­<lb/>more <expan abbr="inflãmatus">inflammatus</expan> in mulierem egregia forma, facit bellum oppidanis, i&longs;ti­<lb/>u&longs;modi belli in effrenata tyranni libidine e&longs;t culpa, non in facie mulieris: <lb/>Ita cum alius cæcus cupiditate auri & argenti bellum infert diuitibus po­<lb/>pulis, metalla extra cau&longs;am ponere debemus, & omnem culpam in auari­<lb/>tiam transferre. </s> |
| <s id="N10E81">Nam furentes impetus & turpes <expan abbr="actiões">actiones</expan>, quæiura <expan abbr="gentiũ">gentium</expan> <lb/>& ciuium <expan abbr="cõminuere">comminuere</expan> & uiolare &longs;olent, oriuntur ex no&longs;tris uitijs. </s> | <s id="N10E81">Nam furentes impetus & turpes <expan abbr="actiões">actiones</expan>, quæiura <expan abbr="gentiũ">gentium</expan> <lb/>& ciuium <expan abbr="cõminuere">comminuere</expan> & uiolare &longs;olent, oriuntur ex no&longs;tris uitijs. </s> |
| <s id="N10E90">Quare <lb/>non recte Tibullus in aurum contulit belli culpam, cum inquit:</s></p><p id="N10E94" type="main"> | <s id="N10E90">Quare <lb/>non recte Tibullus in aurum contulit belli culpam, cum inquit:</s> |
| <s id="N10E96">Diuitis hoc uitium e&longs;t auri, nec bella fuerunt <lb/>Faginus a&longs;tabat cum &longs;cyphus ante dapes.</s></p><p id="N10E9A" type="main"> | </p> |
| <s id="N10E9C">At Virgilius dicit homicidij culpam in auaritia re&longs;idere de Polyme­<lb/>&longs;tore loquens:</s></p><p id="N10EA0" type="main"> | <p id="N10E94" type="main"> |
| <s id="N10EA2">Fas omne abrumpit, Polydorum obtruncat, & auro</s></p><p id="N10EA4" type="main"> | <s id="N10E96">Diuitis hoc uitium e&longs;t auri, nec bella fuerunt <lb/>Faginus a&longs;tabat cum &longs;cyphus ante dapes.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10E9A" type="main"> |
| | <s id="N10E9C">At Virgilius dicit homicidij culpam in auaritia re&longs;idere de Polyme­<lb/>&longs;tore loquens:</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EA0" type="main"> |
| | <s id="N10EA2">Fas omne abrumpit, Polydorum obtruncat, & auro</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EA4" type="main"> |
| <s id="N10EA6">Vipotitur. </s> | <s id="N10EA6">Vipotitur. </s> |
| <s id="N10EA8">quid non mortalia pectora cogis</s></p><p id="N10EAA" type="main"> | <s id="N10EA8">quid non mortalia pectora cogis</s> |
| <s id="N10EAC">Auri &longs;acra fames?</s></p><p id="N10EAE" type="main"> | </p> |
| <s id="N10EB0">Et iterum recte, cum loquitur de Pigmaleone, qui Sicheum interfecit.</s></p><p id="N10EB2" type="main"> | <p id="N10EAA" type="main"> |
| <s id="N10EB4">atque auri cæcus amore,</s></p><p id="N10EB6" type="main"> | <s id="N10EAC">Auri &longs;acra fames?</s> |
| <s id="N10EB8">Clam ferro incautum &longs;uperat.</s></p><p id="N10EBA" type="main"> | </p> |
| | <p id="N10EAE" type="main"> |
| | <s id="N10EB0">Et iterum recte, cum loquitur de Pigmaleone, qui Sicheum interfecit.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EB2" type="main"> |
| | <s id="N10EB4">atque auri cæcus amore,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EB6" type="main"> |
| | <s id="N10EB8">Clam ferro incautum &longs;uperat.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EBA" type="main"> |
| <s id="N10EBC">Fames enim & cupiditas auri aliarumque rerum reddit homines cæcos. </s> | <s id="N10EBC">Fames enim & cupiditas auri aliarumque rerum reddit homines cæcos. </s> |
| <s id="N10EBE"><lb/>Atque impia i&longs;ta <expan abbr="pecuniarũ">pecuniarum</expan> cupiditas omnibus omni tempore & loco pro <lb/>bro fuit & crimini. </s> | <s id="N10EBE"><lb/>Atque impia i&longs;ta <expan abbr="pecuniarũ">pecuniarum</expan> cupiditas omnibus omni tempore & loco pro <lb/>bro fuit & crimini. </s> |
| <s id="N10EC7">Quin etiam auaritiæ tantum dediti, quod eius &longs;erui e&longs;­<lb/>&longs;ent, &longs;emper illiberales & &longs;ordidi &longs;unt habiti. </s> | <s id="N10EC7">Quin etiam auaritiæ tantum dediti, quod eius &longs;erui e&longs;­<lb/>&longs;ent, &longs;emper illiberales & &longs;ordidi &longs;unt habiti. </s> |
| <s id="N10ECB">Similiter auro & argento, <lb/>& gemmis expugnauerit aliquis pudicitiam mulierum, multorum fidem <lb/>labefactarit, emerit iudicia, innumera &longs;celera fecerit, iterum res fo&longs;siles in <lb/>culpa non &longs;unt, &longs;ed inflammatus atque ignitus furor <expan abbr="hominũ">hominum</expan>, uel <expan abbr="animorũ">animorum</expan> <lb/>cæca & impia cupiditas. </s> | <s id="N10ECB">Similiter auro & argento, <lb/>& gemmis expugnauerit aliquis pudicitiam mulierum, multorum fidem <lb/>labefactarit, emerit iudicia, innumera &longs;celera fecerit, iterum res fo&longs;siles in <lb/>culpa non &longs;unt, &longs;ed inflammatus atque ignitus furor <expan abbr="hominũ">hominum</expan>, uel <expan abbr="animorũ">animorum</expan> <lb/>cæca & impia cupiditas. </s> |
| <s id="N10EDC">Quan quam autem in aurum & <expan abbr="argentũ">argentum</expan> dicta, in <lb/>pecuniam poti&longs;simum dicantur, tamen quia nominatim eam carpunt Po­<lb/>etæ, ip&longs;orum conuicia infringenda &longs;unt: quod uno illo fieri pote&longs;t. </s> | <s id="N10EDC">Quan quam autem in aurum & <expan abbr="argentũ">argentum</expan> dicta, in <lb/>pecuniam poti&longs;simum dicantur, tamen quia nominatim eam carpunt Po­<lb/>etæ, ip&longs;orum conuicia infringenda &longs;unt: quod uno illo fieri pote&longs;t. </s> |
| <s id="N10EE6">His <lb/>pecunia e&longs;t bono, qui ea bene utuntur: dat damnum aut malum, qui ma­<lb/>le. </s> | <s id="N10EE6">His <lb/>pecunia e&longs;t bono, qui ea bene utuntur: dat damnum aut malum, qui ma­<lb/>le. </s> |
| <s id="N10EEC">Quamobrem recti&longs;sime Horatius:</s></p><p id="N10EEE" type="main"> | <s id="N10EEC">Quamobrem recti&longs;sime Horatius:</s> |
| <s id="N10EF0">Ne&longs;cis quid ualeat nummus, quem præbeat u&longs;um</s></p><p id="N10EF2" type="main"> | </p> |
| <s id="N10EF4">Panis ematur, olus, uini &longs;extarius.</s></p><p id="N10EF6" type="main"> | <p id="N10EEE" type="main"> |
| <s id="N10EF8">Atque etiam in alio loco.</s></p><p id="N10EFA" type="main"> | <s id="N10EF0">Ne&longs;cis quid ualeat nummus, quem præbeat u&longs;um</s> |
| <s id="N10EFC">Imperat aut &longs;eruit collecta pecunia cuique,</s></p><p id="N10EFE" type="main"> | </p> |
| <s id="N10F00">Tortum digna &longs;equi potius quàm ducere funem.</s></p><p id="N10F02" type="main"> | <p id="N10EF2" type="main"> |
| | <s id="N10EF4">Panis ematur, olus, uini &longs;extarius.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EF6" type="main"> |
| | <s id="N10EF8">Atque etiam in alio loco.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EFA" type="main"> |
| | <s id="N10EFC">Imperat aut &longs;eruit collecta pecunia cuique,</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10EFE" type="main"> |
| | <s id="N10F00">Tortum digna &longs;equi potius quàm ducere funem.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10F02" type="main"> |
| <s id="N10F04">At homines ingenio&longs;i & &longs;olertes cum <expan abbr="cõ&longs;idera&longs;&longs;ent">con&longs;idera&longs;&longs;ent</expan> rerum permutati­<lb/>onem, qua quondam homines rudes u&longs;i &longs;unt, & hodie immanes quæ­<lb/>dam & barbaræ nationes utuntur, qualis e&longs;&longs;et, id e&longs;t, quam difficilis factu <lb/>& laborio&longs;a, <expan abbr="reperierũt">reperierunt</expan> pecuniam. </s> | <s id="N10F04">At homines ingenio&longs;i & &longs;olertes cum <expan abbr="cõ&longs;idera&longs;&longs;ent">con&longs;idera&longs;&longs;ent</expan> rerum permutati­<lb/>onem, qua quondam homines rudes u&longs;i &longs;unt, & hodie immanes quæ­<lb/>dam & barbaræ nationes utuntur, qualis e&longs;&longs;et, id e&longs;t, quam difficilis factu <lb/>& laborio&longs;a, <expan abbr="reperierũt">reperierunt</expan> pecuniam. </s> |
| <s id="N10F14">Ea uero nihil utilius excogitari potuit. </s> | <s id="N10F14">Ea uero nihil utilius excogitari potuit. </s> |
| <s id="N10F16"><lb/>Siquidem parua auri argentique ma&longs;&longs;a, precium e&longs;t rei magnæ & grauis. <pb xlink:href="001/01/023.jpg" pagenum="13"/>Itaque pecunia fretæ gentes multum inter &longs;e di&longs;tantes longeque &longs;eiuncta facil­<lb/>lime faciunt mercaturas, quibus uita ciuilis uix carere pote&longs;t. </s> | <s id="N10F16"><lb/>Siquidem parua auri argentique ma&longs;&longs;a, precium e&longs;t rei magnæ & grauis. <pb pagenum="13" xlink:href="001/01/023.jpg"/>Itaque pecunia fretæ gentes multum inter &longs;e di&longs;tantes longeque &longs;eiuncta facil­<lb/>lime faciunt mercaturas, quibus uita ciuilis uix carere pote&longs;t. </s> |
| <s id="N10F1F">Deinde ma­<lb/>ledicta quæ dicuntur in ferrum, æs, plumbum, neip&longs;a quidem apud uiros <lb/>prudentes & graues locum habent. </s> | <s id="N10F1F">Deinde ma­<lb/>ledicta quæ dicuntur in ferrum, æs, plumbum, neip&longs;a quidem apud uiros <lb/>prudentes & graues locum habent. </s> |
| <s id="N10F25">Etenim ut illa metalla <expan abbr="tollãtur">tollantur</expan> de me­<lb/>dio, homines certè uehementius efferue&longs;centes iracundia, & effrenato furo <lb/>re incitati, pugnis, calcibus, unguibus, dentibus tanquam feræ certabunt. </s> | <s id="N10F25">Etenim ut illa metalla <expan abbr="tollãtur">tollantur</expan> de me­<lb/>dio, homines certè uehementius efferue&longs;centes iracundia, & effrenato furo <lb/>re incitati, pugnis, calcibus, unguibus, dentibus tanquam feræ certabunt. </s> |
| <s id="N10F2F"><lb/>Alij alijs fu&longs;tes <expan abbr="imping&etilde;t">impingent</expan>, alios lapidibus percutient, alios <expan abbr="pro&longs;tern&etilde;t">pro&longs;ternent</expan>, quin <lb/>etiam homo hominem non &longs;olum ferro interficit, &longs;ed necat ueneno, inedia, <lb/>&longs;iti: premit faucibus & &longs;trangulat, <expan abbr="uiuũ">uiuum</expan> defodit in terra: immergit in aquas <lb/>& &longs;uffocat, <expan abbr="cõburit">comburit</expan>, &longs;u&longs;pendit, ut faciat omne <expan abbr="elementũ">elementum</expan> particeps humanæ <lb/>necis. </s> | <s id="N10F2F"><lb/>Alij alijs fu&longs;tes <expan abbr="imping&etilde;t">impingent</expan>, alios lapidibus percutient, alios <expan abbr="pro&longs;tern&etilde;t">pro&longs;ternent</expan>, quin <lb/>etiam homo hominem non &longs;olum ferro interficit, &longs;ed necat ueneno, inedia, <lb/>&longs;iti: premit faucibus & &longs;trangulat, <expan abbr="uiuũ">uiuum</expan> defodit in terra: immergit in aquas <lb/>& &longs;uffocat, <expan abbr="cõburit">comburit</expan>, &longs;u&longs;pendit, ut faciat omne <expan abbr="elementũ">elementum</expan> particeps humanæ <lb/>necis. </s> |
| |
| <s id="N10FC5">Stoici uero <expan abbr="quorũ">quorum</expan> mos <lb/>e&longs;t ut &longs;ubtiliter & argute <expan abbr="di&longs;put&etilde;t">di&longs;putent</expan>, quamuis diuitias ex <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan> choro &longs;u&longs;tu<lb/>lerint, non tamen <expan abbr="numerarũt">numerarunt</expan> in malis, &longs;ed in eo genere quod appellatur in­<lb/>differens collocarunt. </s> | <s id="N10FC5">Stoici uero <expan abbr="quorũ">quorum</expan> mos <lb/>e&longs;t ut &longs;ubtiliter & argute <expan abbr="di&longs;put&etilde;t">di&longs;putent</expan>, quamuis diuitias ex <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan> choro &longs;u&longs;tu<lb/>lerint, non tamen <expan abbr="numerarũt">numerarunt</expan> in malis, &longs;ed in eo genere quod appellatur in­<lb/>differens collocarunt. </s> |
| <s id="N10FDD">Etenim ip&longs;is uirtus e&longs;t una, bonum, uitium tantum <lb/>modo malum, omne reliquum genus indifferens. </s> | <s id="N10FDD">Etenim ip&longs;is uirtus e&longs;t una, bonum, uitium tantum <lb/>modo malum, omne reliquum genus indifferens. </s> |
| <s id="N10FE1">Itaque ut ip&longs;i de hacre &longs;en <lb/>tiunt, nihil intere&longs;t bene ualeat qui&longs;piam, an grauiter ægrotet: nihil inter­<lb/>e&longs;t formo&longs;us &longs;it an deformis. </s> | <s id="N10FE1">Itaque ut ip&longs;i de hacre &longs;en <lb/>tiunt, nihil intere&longs;t bene ualeat qui&longs;piam, an grauiter ægrotet: nihil inter­<lb/>e&longs;t formo&longs;us &longs;it an deformis. </s> |
| <s id="N10FE7">Denique</s></p><p id="N10FEA" type="main"> | <s id="N10FE7">Denique</s> |
| <s id="N10FEC">Diues ne pri&longs;co natus ab Inacho</s></p><p id="N10FEE" type="main"> | </p> |
| <s id="N10FF0">Nil intere&longs;t, an pauper & infima</s></p><p id="N10FF2" type="main"> | <p id="N10FEA" type="main"> |
| <s id="N10FF4">De gente &longs;ub dio moreris.</s></p><p id="N10FF6" type="main"> | <s id="N10FEC">Diues ne pri&longs;co natus ab Inacho</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10FEE" type="main"> |
| | <s id="N10FF0">Nil intere&longs;t, an pauper & infima</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10FF2" type="main"> |
| | <s id="N10FF4">De gente &longs;ub dio moreris.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N10FF6" type="main"> |
| <s id="N10FF8">At ego quidem non uideo cau&longs;am cur ei quod naturaliter & per &longs;e <expan abbr="bonũ">bonum</expan> <lb/>e&longs;t, inter bona e&longs;&longs;e aliquid loci non debeat. </s> | <s id="N10FF8">At ego quidem non uideo cau&longs;am cur ei quod naturaliter & per &longs;e <expan abbr="bonũ">bonum</expan> <lb/>e&longs;t, inter bona e&longs;&longs;e aliquid loci non debeat. </s> |
| <s id="N10FFF">Res fo&longs;siles certè natura creat, <lb/>& humano generi præbent <expan abbr="multiplic&etilde;">multiplicem</expan> nece&longs;&longs;ariumque u&longs;um, ut <expan abbr="taceã">taceam</expan> de or­<lb/>natu, qui cum utilitate mirifice <expan abbr="cõgruit">congruit</expan>. </s> | <s id="N10FFF">Res fo&longs;siles certè natura creat, <lb/>& humano generi præbent <expan abbr="multiplic&etilde;">multiplicem</expan> nece&longs;&longs;ariumque u&longs;um, ut <expan abbr="taceã">taceam</expan> de or­<lb/>natu, qui cum utilitate mirifice <expan abbr="cõgruit">congruit</expan>. </s> |
| <s id="N11011">Igitur ip&longs;a deijci de &longs;uo &longs;tatu & gra<lb/>du quem tenent in bonis <expan abbr="æquũ">æquum</expan> non e&longs;t. </s> | <s id="N11011">Igitur ip&longs;a deijci de &longs;uo &longs;tatu & gra<lb/>du quem tenent in bonis <expan abbr="æquũ">æquum</expan> non e&longs;t. </s> |
| <s id="N11019">Nec uero &longs;i quis malè ip&longs;is e&longs;t u&longs;us, <pb xlink:href="001/01/024.jpg" pagenum="14"/>iccirco recte <expan abbr="dic&etilde;tur">dicentur</expan> mala. </s> | <s id="N11019">Nec uero &longs;i quis malè ip&longs;is e&longs;t u&longs;us, <pb pagenum="14" xlink:href="001/01/024.jpg"/>iccirco recte <expan abbr="dic&etilde;tur">dicentur</expan> mala. </s> |
| <s id="N11023">Quibus enim rebus bonis malè æque atque bene <lb/>uti non po&longs;&longs;umus? </s> | <s id="N11023">Quibus enim rebus bonis malè æque atque bene <lb/>uti non po&longs;&longs;umus? </s> |
| <s id="N11027">Liceat mihi exempla ponere ex utroque genere <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan>. </s> | <s id="N11027">Liceat mihi exempla ponere ex utroque genere <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan>. </s> |
| <s id="N1102D"><lb/>Vinum, potus longe optimus, &longs;i modice bibitur, prode&longs;t cococtioni cibo­<lb/>rum, ad &longs;anguinis ortumiuuat: promouet &longs;uccos in omnes corporis par­<lb/>tes: nutricationi bono e&longs;t, nec corpori &longs;olum, &longs;ed animo etiam utile. </s> | <s id="N1102D"><lb/>Vinum, potus longe optimus, &longs;i modice bibitur, prode&longs;t cococtioni cibo­<lb/>rum, ad &longs;anguinis ortumiuuat: promouet &longs;uccos in omnes corporis par­<lb/>tes: nutricationi bono e&longs;t, nec corpori &longs;olum, &longs;ed animo etiam utile. </s> |
| <s id="N11034">Nam <lb/>tenebras & <expan abbr="caligin&etilde;">caliginem</expan> mentis no&longs;træ di&longs;cutit: cura & &longs;ollicitudine nos libe­<lb/>rat: reddit fidentes rebus. </s> | <s id="N11034">Nam <lb/>tenebras & <expan abbr="caligin&etilde;">caliginem</expan> mentis no&longs;træ di&longs;cutit: cura & &longs;ollicitudine nos libe­<lb/>rat: reddit fidentes rebus. </s> |
| <s id="N1103E">Sin immodice bibitur, corpus lædit, & grauibus <lb/>morbis opprimit. </s> | <s id="N1103E">Sin immodice bibitur, corpus lædit, & grauibus <lb/>morbis opprimit. </s> |
| <s id="N11042">Vinolentus etiam nihil tacitum tenet: furit & bacchatur, <lb/>multaque &longs;celera nefaria &longs;acit & flagitia. </s> | <s id="N11042">Vinolentus etiam nihil tacitum tenet: furit & bacchatur, <lb/>multaque &longs;celera nefaria &longs;acit & flagitia. </s> |
| <s id="N11046">Qua dere Theognis perdoctè &longs;cri­<lb/>p&longs;it uer&longs;ibus, quos &longs;iclatine reddere po&longs;sumus:</s></p><p id="N1104A" type="main"> | <s id="N11046">Qua dere Theognis perdoctè &longs;cri­<lb/>p&longs;it uer&longs;ibus, quos &longs;iclatine reddere po&longs;sumus:</s> |
| <s id="N1104C">Vina nocere &longs;olent, auida &longs;i fauce trahantur, <lb/>Si modice biberis, uina iuuare &longs;olent.</s></p><p id="N11050" type="main"> | </p> |
| | <p id="N1104A" type="main"> |
| | <s id="N1104C">Vina nocere &longs;olent, auida &longs;i fauce trahantur, <lb/>Si modice biberis, uina iuuare &longs;olent.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N11050" type="main"> |
| <s id="N11052">Sed ne diutius morer in externis, uenio ad corporis & animi bona, inter <lb/>quæ mihi robur & forma atque ingenium occurrunt. </s> | <s id="N11052">Sed ne diutius morer in externis, uenio ad corporis & animi bona, inter <lb/>quæ mihi robur & forma atque ingenium occurrunt. </s> |
| <s id="N11056">Igitur &longs;i quis robore <lb/>fretus, multum laborat, ut &longs;e &longs;uo&longs;que hone&longs;te & laudate alat, eo bene utitur: <lb/>Sin ex cæde uiuit & latrocinatur, male. </s> | <s id="N11056">Igitur &longs;i quis robore <lb/>fretus, multum laborat, ut &longs;e &longs;uo&longs;que hone&longs;te & laudate alat, eo bene utitur: <lb/>Sin ex cæde uiuit & latrocinatur, male. </s> |
| <s id="N1105C">Similiter fœmina pulchritudine exi <lb/>mia &longs;i nupta uiro, ei uni placere &longs;tudet, forma utitur: &longs;in <expan abbr="petulãter">petulanter</expan> uiuit ru<lb/>itque in libidinem, ea, ut <expan abbr="cõuenit">conuenit</expan>, non utitur. </s> | <s id="N1105C">Similiter fœmina pulchritudine exi <lb/>mia &longs;i nupta uiro, ei uni placere &longs;tudet, forma utitur: &longs;in <expan abbr="petulãter">petulanter</expan> uiuit ru<lb/>itque in libidinem, ea, ut <expan abbr="cõuenit">conuenit</expan>, non utitur. </s> |
| |
| <s id="N1106E">Qui fingit, <expan abbr="m&etilde;­titur">men­<lb/>titur</expan>, capit, fraude & perfidia fallit, eius celeritate abutitur. </s> | <s id="N1106E">Qui fingit, <expan abbr="m&etilde;­titur">men­<lb/>titur</expan>, capit, fraude & perfidia fallit, eius celeritate abutitur. </s> |
| <s id="N11076">Vt autem is qui <lb/>uinum, robur, formam, <expan abbr="ingeniũ">ingenium</expan>, propter peiorem u&longs;um in <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan> numero <lb/>non habet, in <expan abbr="&longs;ummũ">&longs;ummum</expan> illum rerum opificem Deum iniurio&longs;us & contumeli<lb/>o&longs;us e&longs;t, ita qui res fo&longs;siles eximit ex <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan> cœtu, in <expan abbr="eũdem">eundem</expan> <expan abbr="iniuriã">iniuriam</expan> & <expan abbr="cõtumeliam">contu<lb/>meliam</expan> | <s id="N11076">Vt autem is qui <lb/>uinum, robur, formam, <expan abbr="ingeniũ">ingenium</expan>, propter peiorem u&longs;um in <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan> numero <lb/>non habet, in <expan abbr="&longs;ummũ">&longs;ummum</expan> illum rerum opificem Deum iniurio&longs;us & contumeli<lb/>o&longs;us e&longs;t, ita qui res fo&longs;siles eximit ex <expan abbr="bonorũ">bonorum</expan> cœtu, in <expan abbr="eũdem">eundem</expan> <expan abbr="iniuriã">iniuriam</expan> & <expan abbr="cõtumeliam">contu<lb/>meliam</expan> |
| iacit. </s> | iacit. </s> |
| <s id="N1109A">Recti&longs;sime igitur <expan abbr="quidã">quidam</expan> Græci poetæ <expan abbr="&longs;crip&longs;erũt">&longs;crip&longs;erunt</expan>, ut Pindarus.</s></p><p id="N110A4" type="main"> | <s id="N1109A">Recti&longs;sime igitur <expan abbr="quidã">quidam</expan> Græci poetæ <expan abbr="&longs;crip&longs;erũt">&longs;crip&longs;erunt</expan>, ut Pindarus.</s> |
| <s id="N110A6">Quæ uirtute pecunia <lb/>Exornata nitet, &longs;uppeditat uias</s></p><p id="N110AA" type="main"> | </p> |
| <s id="N110AC">Non unas bene agas, quibus <lb/>Quæ &longs;ors cunque ferens obtulerit tibi.</s></p><p id="N110B0" type="main"> | <p id="N110A4" type="main"> |
| <s id="N110B2">Vt Sappho.</s></p><p id="N110B4" type="main"> | <s id="N110A6">Quæ uirtute pecunia <lb/>Exornata nitet, &longs;uppeditat uias</s> |
| <s id="N110B6">Sine uirtutis amore ho&longs;pes iniquus</s></p><p id="N110B8" type="main"> | </p> |
| <s id="N110BA">Nocet aurum, at &longs;ociata hæc caput & &longs;umma bonorum.</s></p><p id="N110BC" type="main"> | <p id="N110AA" type="main"> |
| <s id="N110BE">Vt Callimachus.</s></p><p id="N110C0" type="main"> | <s id="N110AC">Non unas bene agas, quibus <lb/>Quæ &longs;ors cunque ferens obtulerit tibi.</s> |
| <s id="N110C2">Diuitiæ magnos &longs;ine nec uirtute: nec ip&longs;æ</s></p><p id="N110C4" type="main"> | </p> |
| <s id="N110C6">Virtutes faciunt magnos &longs;ine diuite cenfu.</s></p><p id="N110C8" type="main"> | <p id="N110B0" type="main"> |
| <s id="N110CA">Vt Antiphanes.</s></p><p id="N110CC" type="main"> | <s id="N110B2">Vt Sappho.</s> |
| <s id="N110CE">Nam per deos cur oportet quis dite&longs;cere?</s></p><p id="N110D0" type="main"> | </p> |
| <s id="N110D2">Pecuniæ cur optet habere plurimum?</s></p><p id="N110D4" type="main"> | <p id="N110B4" type="main"> |
| <s id="N110D6">Quàm po&longs;sit auxiliari ut amicis, gratiæ</s></p><p id="N110D8" type="main"> | <s id="N110B6">Sine uirtutis amore ho&longs;pes iniquus</s> |
| <s id="N110DA">Fructumque &longs;erere Diuarum &longs;uaui&longs;simæ.</s></p><p id="N110DC" type="main"> | </p> |
| | <p id="N110B8" type="main"> |
| | <s id="N110BA">Nocet aurum, at &longs;ociata hæc caput & &longs;umma bonorum.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110BC" type="main"> |
| | <s id="N110BE">Vt Callimachus.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110C0" type="main"> |
| | <s id="N110C2">Diuitiæ magnos &longs;ine nec uirtute: nec ip&longs;æ</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110C4" type="main"> |
| | <s id="N110C6">Virtutes faciunt magnos &longs;ine diuite cenfu.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110C8" type="main"> |
| | <s id="N110CA">Vt Antiphanes.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110CC" type="main"> |
| | <s id="N110CE">Nam per deos cur oportet quis dite&longs;cere?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110D0" type="main"> |
| | <s id="N110D2">Pecuniæ cur optet habere plurimum?</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110D4" type="main"> |
| | <s id="N110D6">Quàm po&longs;sit auxiliari ut amicis, gratiæ</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110D8" type="main"> |
| | <s id="N110DA">Fructumque &longs;erere Diuarum &longs;uaui&longs;simæ.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N110DC" type="main"> |
| <s id="N110DE">Argumentis & conuitijs aduer&longs;ariorum refutatis colligamus utilitates <lb/>metallicæ. </s> | <s id="N110DE">Argumentis & conuitijs aduer&longs;ariorum refutatis colligamus utilitates <lb/>metallicæ. </s> |
| <s id="N110E2">Primum autem ea utilis e&longs;t medicis. </s> | <s id="N110E2">Primum autem ea utilis e&longs;t medicis. </s> |
| <s id="N110E4">Etenim effundit copiam <lb/><expan abbr="medicamentorũ">medicamentorum</expan>, quibus uulnera & ulcera &longs;olent curari, pe&longs;tis etiam: ut cer<lb/>te &longs;i nulla alia e&longs;&longs;et cau&longs;a cur &longs;crutaremur <expan abbr="terrã">terram</expan>, tamen medicinæ gratia eam <lb/>fodere deberemus. </s> | <s id="N110E4">Etenim effundit copiam <lb/><expan abbr="medicamentorũ">medicamentorum</expan>, quibus uulnera & ulcera &longs;olent curari, pe&longs;tis etiam: ut cer<lb/>te &longs;i nulla alia e&longs;&longs;et cau&longs;a cur &longs;crutaremur <expan abbr="terrã">terram</expan>, tamen medicinæ gratia eam <lb/>fodere deberemus. </s> |
| <s id="N110F3">Deinde utilis e&longs;t pictoribus. </s> | <s id="N110F3">Deinde utilis e&longs;t pictoribus. </s> |
| <s id="N110F5">Siquidem eruit genera pi­<lb/>gmentorum, quibus cum ip&longs;is tectoria picta fuerint, humor allap&longs;us extrin <pb xlink:href="001/01/025.jpg" pagenum="15"/>&longs;ecus minus, quàm cæteris nocet. </s> | <s id="N110F5">Siquidem eruit genera pi­<lb/>gmentorum, quibus cum ip&longs;is tectoria picta fuerint, humor allap&longs;us extrin <pb pagenum="15" xlink:href="001/01/025.jpg"/>&longs;ecus minus, quàm cæteris nocet. </s> |
| <s id="N110FD">Tum utilis e&longs;t architectis. </s> | <s id="N110FD">Tum utilis e&longs;t architectis. </s> |
| <s id="N110FF">Etenim inue­<lb/>nit marmora ad firmitatem magnorum <expan abbr="ædiũ">ædium</expan> apta, & ad <expan abbr="ornatũ">ornatum</expan> decora. </s> | <s id="N110FF">Etenim inue­<lb/>nit marmora ad firmitatem magnorum <expan abbr="ædiũ">ædium</expan> apta, & ad <expan abbr="ornatũ">ornatum</expan> decora. </s> |
| <s id="N1110B">Vti <lb/>lis præterea e&longs;t ijs, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> animus ad immortalem gloriam nititur. </s> | <s id="N1110B">Vti <lb/>lis præterea e&longs;t ijs, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> animus ad immortalem gloriam nititur. </s> |
| |
| <s id="N1117B">Cuius enim artis quæ&longs;tus non e&longs;t impius, non odio&longs;us, non &longs;ordidus, <lb/>illam hone&longs;tam po&longs;&longs;umus exi&longs;timare. </s> | <s id="N1117B">Cuius enim artis quæ&longs;tus non e&longs;t impius, non odio&longs;us, non &longs;ordidus, <lb/>illam hone&longs;tam po&longs;&longs;umus exi&longs;timare. </s> |
| <s id="N1117F">Talem uero metallicæ <expan abbr="quæ&longs;tũ">quæ&longs;tum</expan> e&longs;&longs;e, <lb/>quod augeat rem bonis & hone&longs;tis rationibus iam o&longs;tendemus: iure igi­<lb/>tur inter hone&longs;tas numeratur artes. </s> | <s id="N1117F">Talem uero metallicæ <expan abbr="quæ&longs;tũ">quæ&longs;tum</expan> e&longs;&longs;e, <lb/>quod augeat rem bonis & hone&longs;tis rationibus iam o&longs;tendemus: iure igi­<lb/>tur inter hone&longs;tas numeratur artes. </s> |
| <s id="N11189">Primum autem quæ&longs;tus metallici, lice­<lb/>at mihi eam conferre cum cæteris rationibus, quibus magna pecunia quæ­<lb/>ritur, æquè pius e&longs;t atque agricolæ. </s> | <s id="N11189">Primum autem quæ&longs;tus metallici, lice­<lb/>at mihi eam conferre cum cæteris rationibus, quibus magna pecunia quæ­<lb/>ritur, æquè pius e&longs;t atque agricolæ. </s> |
| <s id="N1118F">Nam ut hic, cum in agris &longs;uis <expan abbr="&longs;ement&etilde;">&longs;ementem</expan> fa­<lb/>cit, quamuis ip&longs;i fructuo &longs;i&longs;simi &longs;int, nemini tamen facit <expan abbr="iniuriã">iniuriam</expan>: Ita ille cum <lb/>&longs;uum fodit <expan abbr="metallũ">metallum</expan>, etiam&longs;i magnos aceruos auri argenti'ue eruat, nulli ta­<lb/>men mortalium dat damnum. </s> | <s id="N1118F">Nam ut hic, cum in agris &longs;uis <expan abbr="&longs;ement&etilde;">&longs;ementem</expan> fa­<lb/>cit, quamuis ip&longs;i fructuo &longs;i&longs;simi &longs;int, nemini tamen facit <expan abbr="iniuriã">iniuriam</expan>: Ita ille cum <lb/>&longs;uum fodit <expan abbr="metallũ">metallum</expan>, etiam&longs;i magnos aceruos auri argenti'ue eruat, nulli ta­<lb/>men mortalium dat damnum. </s> |
| <s id="N111A3">Omninoque hæc duo genera rei familiaris au<lb/>gendæ in primis &longs;unt liberalia & ingenua. </s> | <s id="N111A3">Omninoque hæc duo genera rei familiaris au<lb/>gendæ in primis &longs;unt liberalia & ingenua. </s> |
| <s id="N111A7">At præda bellatoris plerumque<lb/>impia e&longs;t, quod militaris furor rapiat bona tam &longs;acra quàm prophana. </s> | <s id="N111A7">At præda bellatoris plerumque<lb/>impia e&longs;t, quod militaris furor rapiat bona tam &longs;acra quàm prophana. </s> |
| <s id="N111AB">Vt <lb/>uero <expan abbr="bellũ">bellum</expan> habeat &longs;u&longs;ceptum rex <expan abbr="omniũ">omnium</expan> iu&longs;ti&longs;simus cum crudelibus tyran­<lb/>nis, non po&longs;&longs;unt in eo homines improbi rem atque fortunas amittere, ut non <lb/>innocentem & mi&longs;eram plebem, &longs;enes dico, matronas, uirgines, pupillos &longs;e <lb/>cum in eandem calamitatem trahant. </s> | <s id="N111AB">Vt <lb/>uero <expan abbr="bellũ">bellum</expan> habeat &longs;u&longs;ceptum rex <expan abbr="omniũ">omnium</expan> iu&longs;ti&longs;simus cum crudelibus tyran­<lb/>nis, non po&longs;&longs;unt in eo homines improbi rem atque fortunas amittere, ut non <lb/>innocentem & mi&longs;eram plebem, &longs;enes dico, matronas, uirgines, pupillos &longs;e <lb/>cum in eandem calamitatem trahant. </s> |
| |
| <s id="N111C9">De quo tamen quidam contendentes aduer&longs;us nos, in&longs;ectan <lb/>tur & exagitant metallicos, eosque aut ip&longs;orum liberos dicunt in breui in <expan abbr="e­ge&longs;tat&etilde;">e­<lb/>ge&longs;tatem</expan> incidere, non aliam ob cau&longs;am quàm quod diuitias non bono mo­<lb/>do conge&longs;&longs;erint. </s> | <s id="N111C9">De quo tamen quidam contendentes aduer&longs;us nos, in&longs;ectan <lb/>tur & exagitant metallicos, eosque aut ip&longs;orum liberos dicunt in breui in <expan abbr="e­ge&longs;tat&etilde;">e­<lb/>ge&longs;tatem</expan> incidere, non aliam ob cau&longs;am quàm quod diuitias non bono mo­<lb/>do conge&longs;&longs;erint. </s> |
| <s id="N111D5">Nihil enim uerius e&longs;&longs;e illo, quod e&longs;t apud Næuium poe­<lb/>tam, male parta male dilabuntur. </s> | <s id="N111D5">Nihil enim uerius e&longs;&longs;e illo, quod e&longs;t apud Næuium poe­<lb/>tam, male parta male dilabuntur. </s> |
| <s id="N111D9">His autem improbis rationibus homi­<lb/>nes ex fodinis diuites fieri aiunt. </s> | <s id="N111D9">His autem improbis rationibus homi­<lb/>nes ex fodinis diuites fieri aiunt. </s> |
| <s id="N111DD">Vbi &longs;pes aliqua metalli <expan abbr="effodi&etilde;di">effodiendi</expan> o&longs;tendi­<lb/>tur, aut regulus magi&longs;tratúsue exturbat fodinæ dominos ex po&longs;&longs;e&longs;sione, <lb/>aut callidus & uer&longs;utus aliquis uicinus antiquis po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus infert litem, <lb/>ut eos aliqua fodinæ parte &longs;poliet: aut præfectus fodinæ ideo indicit domi <pb xlink:href="001/01/026.jpg" pagenum="16"/>nis &longs;ymbola grauiora, ut &longs;i ea dare uoluerint, uel non potuerint, omne ius <lb/>po&longs;&longs;e&longs;sionis amittant, ip&longs;e contrà quàm fas e&longs;t ami&longs;&longs;um u&longs;urpet. </s> | <s id="N111DD">Vbi &longs;pes aliqua metalli <expan abbr="effodi&etilde;di">effodiendi</expan> o&longs;tendi­<lb/>tur, aut regulus magi&longs;tratúsue exturbat fodinæ dominos ex po&longs;&longs;e&longs;sione, <lb/>aut callidus & uer&longs;utus aliquis uicinus antiquis po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus infert litem, <lb/>ut eos aliqua fodinæ parte &longs;poliet: aut præfectus fodinæ ideo indicit domi <pb pagenum="16" xlink:href="001/01/026.jpg"/>nis &longs;ymbola grauiora, ut &longs;i ea dare uoluerint, uel non potuerint, omne ius <lb/>po&longs;&longs;e&longs;sionis amittant, ip&longs;e contrà quàm fas e&longs;t ami&longs;&longs;um u&longs;urpet. </s> |
| <s id="N111EF">Aut deni­<lb/>que præ&longs;es fodinæ uenam, qua parte abundat metallo oblinit luto, uel <lb/>terris, &longs;axis, a&longs;&longs;ere, palo tegit, ut aliquot po&longs;t annis, cum domini fodinam <lb/><expan abbr="putãtes">putantes</expan> <expan abbr="exhau&longs;tã">exhau&longs;tam</expan>, de&longs;erent, ip&longs;e <expan abbr="metallũ">metallum</expan> relictum fodiat, & ad &longs;e rapiat. </s> | <s id="N111EF">Aut deni­<lb/>que præ&longs;es fodinæ uenam, qua parte abundat metallo oblinit luto, uel <lb/>terris, &longs;axis, a&longs;&longs;ere, palo tegit, ut aliquot po&longs;t annis, cum domini fodinam <lb/><expan abbr="putãtes">putantes</expan> <expan abbr="exhau&longs;tã">exhau&longs;tam</expan>, de&longs;erent, ip&longs;e <expan abbr="metallũ">metallum</expan> relictum fodiat, & ad &longs;e rapiat. </s> |
| <s id="N11201">Præ <lb/>terea colluuies <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan> ex fraude, fallacijs, <expan abbr="m&etilde;dacijs">mendacijs</expan> tota <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>. </s> | <s id="N11201">Præ <lb/>terea colluuies <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan> ex fraude, fallacijs, <expan abbr="m&etilde;dacijs">mendacijs</expan> tota <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>. </s> |
| <s id="N11211">Etenim <lb/>ut de multis alijs nihil dicatur, &longs;ed &longs;olum de his quæ ex uendito & empto <lb/>contra fidem fiunt, aut uenas effert fictis <expan abbr="cõmentitij&longs;que">commentitij&longs;que</expan> laudibus, ut fodina­<lb/>rum partes dimidio carius quàm æ&longs;timentur, po&longs;sit diuendere, aut contrà <lb/>aliquid detrahit de earum æ&longs;timatione, ut partes paruo precio mercari po&longs;<lb/>&longs;it. </s> | <s id="N11211">Etenim <lb/>ut de multis alijs nihil dicatur, &longs;ed &longs;olum de his quæ ex uendito & empto <lb/>contra fidem fiunt, aut uenas effert fictis <expan abbr="cõmentitij&longs;que">commentitij&longs;que</expan> laudibus, ut fodina­<lb/>rum partes dimidio carius quàm æ&longs;timentur, po&longs;sit diuendere, aut contrà <lb/>aliquid detrahit de earum æ&longs;timatione, ut partes paruo precio mercari po&longs;<lb/>&longs;it. </s> |
| <s id="N11221">Hæc crimina cum protulerint in <expan abbr="mediũ">medium</expan>, omnem bonam metallicæ exi­<lb/>&longs;timationem uiolatam putant. </s> | <s id="N11221">Hæc crimina cum protulerint in <expan abbr="mediũ">medium</expan>, omnem bonam metallicæ exi­<lb/>&longs;timationem uiolatam putant. </s> |
| <s id="N11229">Omnia autem bona &longs;iue bene &longs;iue male par <lb/>ta fuerint, aduer&longs;o aliquo ca&longs;u adflicta <expan abbr="dilabũtur">dilabuntur</expan>, aut pereunt & <expan abbr="di&longs;sipãtur">di&longs;sipantur</expan> <lb/>culpa & uitio po&longs;&longs;e&longs;&longs;oris, qui ea uel inertia & negligentia amittit & perdit <lb/>uel per luxuriam effundit atque obligurit: uel con&longs;umit largitionibus & ex­<lb/>haurit: uel ludendo profun dit & eijcit:</s></p><p id="N1123A" type="main"> | <s id="N11229">Omnia autem bona &longs;iue bene &longs;iue male par <lb/>ta fuerint, aduer&longs;o aliquo ca&longs;u adflicta <expan abbr="dilabũtur">dilabuntur</expan>, aut pereunt & <expan abbr="di&longs;sipãtur">di&longs;sipantur</expan> <lb/>culpa & uitio po&longs;&longs;e&longs;&longs;oris, qui ea uel inertia & negligentia amittit & perdit <lb/>uel per luxuriam effundit atque obligurit: uel con&longs;umit largitionibus & ex­<lb/>haurit: uel ludendo profun dit & eijcit:</s> |
| <s id="N1123C">uelut exhau&longs;ta rediuiuus pullulet arca</s></p><p id="N1123E" type="main"> | </p> |
| <s id="N11240">Nummus & è pleno &longs;emper tollatur aceruo.</s></p><p id="N11242" type="main"> | <p id="N1123A" type="main"> |
| | <s id="N1123C">uelut exhau&longs;ta rediuiuus pullulet arca</s> |
| | </p> |
| | <p id="N1123E" type="main"> |
| | <s id="N11240">Nummus & è pleno &longs;emper tollatur aceruo.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N11242" type="main"> |
| <s id="N11244">Nec igitur mirum &longs;i metallici non memores huius præcepti quod dedit <lb/>Agathocles rex, fortunam repentinam <expan abbr="reuer&etilde;ter">reuerenter</expan> e&longs;&longs;e habendam, ij&longs;dem de <lb/>cau&longs;is in <expan abbr="ege&longs;tat&etilde;">ege&longs;tatem</expan> <expan abbr="incidũt">incidunt</expan>. </s> | <s id="N11244">Nec igitur mirum &longs;i metallici non memores huius præcepti quod dedit <lb/>Agathocles rex, fortunam repentinam <expan abbr="reuer&etilde;ter">reuerenter</expan> e&longs;&longs;e habendam, ij&longs;dem de <lb/>cau&longs;is in <expan abbr="ege&longs;tat&etilde;">ege&longs;tatem</expan> <expan abbr="incidũt">incidunt</expan>. </s> |
| <s id="N11255">Præ&longs;ertim uero cum mediocribus diuitijs <expan abbr="cõten­ti">conten­<lb/>ti</expan> e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;unt: tum enim non raro quas <expan abbr="cõge&longs;&longs;erũt">conge&longs;&longs;erunt</expan> ex metallis, in alia <lb/>metalla <expan abbr="in&longs;umũt">in&longs;umunt</expan>. </s> | <s id="N11255">Præ&longs;ertim uero cum mediocribus diuitijs <expan abbr="cõten­ti">conten­<lb/>ti</expan> e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;unt: tum enim non raro quas <expan abbr="cõge&longs;&longs;erũt">conge&longs;&longs;erunt</expan> ex metallis, in alia <lb/>metalla <expan abbr="in&longs;umũt">in&longs;umunt</expan>. </s> |
| <s id="N11267">Verum non regulus aut magi&longs;tratus pellit dominos po&longs;<lb/>&longs;e&longs;sione, &longs;ed tyrannus, qui homines &longs;ubditos non bonis modo hone&longs;te par <lb/>tis, &longs;ed etiam uita crudeli&longs;sime priuat. </s> | <s id="N11267">Verum non regulus aut magi&longs;tratus pellit dominos po&longs;<lb/>&longs;e&longs;sione, &longs;ed tyrannus, qui homines &longs;ubditos non bonis modo hone&longs;te par <lb/>tis, &longs;ed etiam uita crudeli&longs;sime priuat. </s> |
| |
| <s id="N112D4">quid &longs;enatu &longs;anctius & integrius &longs;olet e&longs;&longs;e in repu­<lb/>blica? </s> | <s id="N112D4">quid &longs;enatu &longs;anctius & integrius &longs;olet e&longs;&longs;e in repu­<lb/>blica? </s> |
| <s id="N112D8">nonnulli tamen in peculatu deprehen&longs;i pœnas dederunt. </s> | <s id="N112D8">nonnulli tamen in peculatu deprehen&longs;i pœnas dederunt. </s> |
| <s id="N112DA">Num iccir<lb/>co hone&longs;ti&longs;simus ordo <expan abbr="bonã">bonam</expan> <expan abbr="famã">famam</expan> <expan abbr="exi&longs;timation&etilde;que">exi&longs;timationenque</expan> amittet? </s> | <s id="N112DA">Num iccir<lb/>co hone&longs;ti&longs;simus ordo <expan abbr="bonã">bonam</expan> <expan abbr="famã">famam</expan> <expan abbr="exi&longs;timation&etilde;que">exi&longs;timationenque</expan> amittet? </s> |
| <s id="N112E8">Sed certe præ­<pb xlink:href="001/01/027.jpg" pagenum="17"/>fectis fodinarum non licet &longs;ymbola dominis indicere &longs;ine &longs;citu permi&longs;&longs;uque<lb/>magi&longs;tri <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan> & duumuirûm <expan abbr="iuratorũ">iuratorum</expan>. </s> | <s id="N112E8">Sed certe præ­<pb pagenum="17" xlink:href="001/01/027.jpg"/>fectis fodinarum non licet &longs;ymbola dominis indicere &longs;ine &longs;citu permi&longs;&longs;uque<lb/>magi&longs;tri <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan> & duumuirûm <expan abbr="iuratorũ">iuratorum</expan>. </s> |
| <s id="N112F8">Quare eiu&longs;modi dolos ad­<lb/>hibere non po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="N112F8">Quare eiu&longs;modi dolos ad­<lb/>hibere non po&longs;&longs;unt. </s> |
| <s id="N112FC">Præ&longs;ides autem <expan abbr="fodinarũ">fodinarum</expan> &longs;i fraudis <expan abbr="cõuicti">conuicti</expan> fuerint, cæ­<lb/>duntur uirgis: &longs;in furti, <expan abbr="&longs;u&longs;pendũtur">&longs;u&longs;penduntur</expan>. </s> | <s id="N112FC">Præ&longs;ides autem <expan abbr="fodinarũ">fodinarum</expan> &longs;i fraudis <expan abbr="cõuicti">conuicti</expan> fuerint, cæ­<lb/>duntur uirgis: &longs;in furti, <expan abbr="&longs;u&longs;pendũtur">&longs;u&longs;penduntur</expan>. </s> |
| <s id="N1130C">Fraudolentos autem e&longs;&longs;e aliquos par <lb/>tium <expan abbr="u&etilde;ditores">uenditores</expan> & emptores clamant: <expan abbr="cõcedimus">concedimus</expan>. </s> | <s id="N1130C">Fraudolentos autem e&longs;&longs;e aliquos par <lb/>tium <expan abbr="u&etilde;ditores">uenditores</expan> & emptores clamant: <expan abbr="cõcedimus">concedimus</expan>. </s> |
| |
| <s id="N113EE">Profecto &longs;i metallica ob hanc <lb/>cau&longs;am pudenda & inhone&longs;ta ingenuo homini iudicatur, quod &longs;erui <expan abbr="quõ­dã">quon­<lb/>dam</expan> foderint metalla, nec agricultura erit &longs;atis hone&longs;ta, quod <expan abbr="mãcipia">mancipia</expan> agros <lb/>coluerint, & nunc apud Turcas colant: nec architectura, quod &longs;erui quidam <lb/>in ea artifices reperti &longs;int: neque medicina, quod non pauci medici fuerint &longs;er<lb/>ui, neque plures aliæ artes ingenuæ, quod manu capti eas exercuerint. </s> | <s id="N113EE">Profecto &longs;i metallica ob hanc <lb/>cau&longs;am pudenda & inhone&longs;ta ingenuo homini iudicatur, quod &longs;erui <expan abbr="quõ­dã">quon­<lb/>dam</expan> foderint metalla, nec agricultura erit &longs;atis hone&longs;ta, quod <expan abbr="mãcipia">mancipia</expan> agros <lb/>coluerint, & nunc apud Turcas colant: nec architectura, quod &longs;erui quidam <lb/>in ea artifices reperti &longs;int: neque medicina, quod non pauci medici fuerint &longs;er<lb/>ui, neque plures aliæ artes ingenuæ, quod manu capti eas exercuerint. </s> |
| <s id="N11402">At a­<lb/>gricultura, & architectura, & medicina, nihilo minus in numero <expan abbr="hone&longs;tarũ">hone&longs;tarum</expan> <lb/>artium habentur. </s> | <s id="N11402">At a­<lb/>gricultura, & architectura, & medicina, nihilo minus in numero <expan abbr="hone&longs;tarũ">hone&longs;tarum</expan> <lb/>artium habentur. </s> |
| <s id="N1140B">Nec igitur metallica ea cau&longs;a <expan abbr="ip&longs;arũ">ip&longs;arum</expan> à choro excludetur. </s> | <s id="N1140B">Nec igitur metallica ea cau&longs;a <expan abbr="ip&longs;arũ">ip&longs;arum</expan> à choro excludetur. </s> |
| <s id="N11411"><lb/>Concedamus præterea i&longs;tis quæ&longs;tum <expan abbr="mercenariorũ">mercenariorum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e &longs;or­<lb/>didum, nos certe non intelligimus fo&longs;&longs;ores modo cæterosque operarios, &longs;ed <pb xlink:href="001/01/028.jpg" pagenum="18"/>tum metallicæ peritos, tum eos qui impen&longs;am <expan abbr="faciũt">faciunt</expan> in metalla. </s> | <s id="N11411"><lb/>Concedamus præterea i&longs;tis quæ&longs;tum <expan abbr="mercenariorũ">mercenariorum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e &longs;or­<lb/>didum, nos certe non intelligimus fo&longs;&longs;ores modo cæterosque operarios, &longs;ed <pb pagenum="18" xlink:href="001/01/028.jpg"/>tum metallicæ peritos, tum eos qui impen&longs;am <expan abbr="faciũt">faciunt</expan> in metalla. </s> |
| <s id="N11422">Inter quos <lb/>numerari po&longs;&longs;unt reges, principes, re&longs;pub. </s> | <s id="N11422">Inter quos <lb/>numerari po&longs;&longs;unt reges, principes, re&longs;pub. </s> |
| <s id="N11426">& in his hone&longs;ti&longs;simus qui&longs;que<lb/>ciuis. </s> | <s id="N11426">& in his hone&longs;ti&longs;simus qui&longs;que<lb/>ciuis. </s> |
| <s id="N1142A">Tum denique intelligimus præfectos <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan>, qualis fuit Thucidi­<lb/>des nobilis ille <expan abbr="hi&longs;toriarũ">hi&longs;toriarum</expan> &longs;criptor, quem Athenien&longs;es præpo&longs;uerunt Tha<lb/>&longs;iorum metallis. </s> | <s id="N1142A">Tum denique intelligimus præfectos <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan>, qualis fuit Thucidi­<lb/>des nobilis ille <expan abbr="hi&longs;toriarũ">hi&longs;toriarum</expan> &longs;criptor, quem Athenien&longs;es præpo&longs;uerunt Tha<lb/>&longs;iorum metallis. </s> |
| |
| <s id="N114A4">urbanæ plebi præfe­<lb/>runt, &longs;ed etiam ru&longs;ticæ. </s> | <s id="N114A4">urbanæ plebi præfe­<lb/>runt, &longs;ed etiam ru&longs;ticæ. </s> |
| <s id="N114A8">Verum ut tandem huic di&longs;putationi finem faciam: <lb/>cum quæ&longs;tus maximi &longs;int fœneratoris, bellatoris, mercatoris, agricolæ, me <lb/>tallici: fœnus autem &longs;it odio&longs;um, præda crudeliter capta ex fortunis plebis, <lb/>non culpa calamito&longs;æ, impia, quæ&longs;tus metallicihone&longs;tate ac decore præ&longs;tet <lb/>mercatoris lucro: non minus &longs;it bonus quàm agricolæ, multo uberior. </s> | <s id="N114A8">Verum ut tandem huic di&longs;putationi finem faciam: <lb/>cum quæ&longs;tus maximi &longs;int fœneratoris, bellatoris, mercatoris, agricolæ, me <lb/>tallici: fœnus autem &longs;it odio&longs;um, præda crudeliter capta ex fortunis plebis, <lb/>non culpa calamito&longs;æ, impia, quæ&longs;tus metallicihone&longs;tate ac decore præ&longs;tet <lb/>mercatoris lucro: non minus &longs;it bonus quàm agricolæ, multo uberior. </s> |
| <s id="N114B2"><lb/>Quis non intelligit metallicam inprimis e&longs;&longs;e hone&longs;tam? </s> | <s id="N114B2"><lb/>Quis non intelligit metallicam inprimis e&longs;&longs;e hone&longs;tam? </s> |
| <s id="N114B5">Certe cum <lb/>una &longs;it ex decem maximis rebus optimisque, <expan abbr="pecuniã">pecuniam</expan> <expan abbr="magnã">magnam</expan> bono <lb/>modo inuenire, id homo &longs;tudio&longs;us & diligens rei familiaris <lb/>non alia ratione facilius quàm metallica pote&longs;t a&longs;&longs;equi.</s></p><p id="N114C4" type="main"> | <s id="N114B5">Certe cum <lb/>una &longs;it ex decem maximis rebus optimisque, <expan abbr="pecuniã">pecuniam</expan> <expan abbr="magnã">magnam</expan> bono <lb/>modo inuenire, id homo &longs;tudio&longs;us & diligens rei familiaris <lb/>non alia ratione facilius quàm metallica pote&longs;t a&longs;&longs;equi.</s> |
| <s id="N114C6">De re metallica Libri <lb/>primi finis.</s></p><pb xlink:href="001/01/029.jpg" pagenum="19"/> | </p> |
| | <p id="N114C4" type="main"> |
| | <s id="N114C6">De re metallica Libri <lb/>primi finis.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="19" xlink:href="001/01/029.jpg"/> |
| <p id="N114CD" type="head"> | <p id="N114CD" type="head"> |
| <s id="N114CF">GEORGII AGRICO­<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SECVNDVS.</s></p><p id="N114D5" type="main"> | <s id="N114CF">GEORGII AGRICO­<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SECVNDVS.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N114D5" type="main"> |
| <s id="N114D7">Qvalis e&longs;&longs;e debeat perfectus metallicus, & quæ <lb/>contra artem metallicam & metalla atque ip&longs;os me­<lb/>tallicos uidentur ualere, uel pro eis &longs;unt, primo li­<lb/>bro &longs;atis explicaui: nunc decreui metallicos ampli <lb/>us informare. </s> | <s id="N114D7">Qvalis e&longs;&longs;e debeat perfectus metallicus, & quæ <lb/>contra artem metallicam & metalla atque ip&longs;os me­<lb/>tallicos uidentur ualere, uel pro eis &longs;unt, primo li­<lb/>bro &longs;atis explicaui: nunc decreui metallicos ampli <lb/>us informare. </s> |
| <s id="N114E1">Qui inprimis nece&longs;&longs;e habent &longs;an­<lb/>ctè Deum colere, ac ea, quæ dicam, &longs;cire, & <expan abbr="operã">operam</expan> <lb/>dare ut quoque opus efficiatur rite atque diligenter. </s> | <s id="N114E1">Qui inprimis nece&longs;&longs;e habent &longs;an­<lb/>ctè Deum colere, ac ea, quæ dicam, &longs;cire, & <expan abbr="operã">operam</expan> <lb/>dare ut quoque opus efficiatur rite atque diligenter. </s> |
| <s id="N114EA"><lb/>Etenim diuina prouidentia <expan abbr="factũ">factum</expan> e&longs;t, ut his qui & <lb/>norunt ea quæ oportet facere, & curant ut perfici <lb/>po&longs;&longs;int, plerumque omnia &longs;ecunda accidant: inertibus <expan abbr="cõtra">contra</expan> & qui curam <lb/>in rebus ab&longs;oluendis non ponunt, aduer&longs;a. </s> | <s id="N114EA"><lb/>Etenim diuina prouidentia <expan abbr="factũ">factum</expan> e&longs;t, ut his qui & <lb/>norunt ea quæ oportet facere, & curant ut perfici <lb/>po&longs;&longs;int, plerumque omnia &longs;ecunda accidant: inertibus <expan abbr="cõtra">contra</expan> & qui curam <lb/>in rebus ab&longs;oluendis non ponunt, aduer&longs;a. </s> |
| |
| <s id="N11583">Sed cum inui&longs;erit <expan abbr="metallũ">metallum</expan> diligenter operarios lau<lb/>det, & <expan abbr="interdũ">interdum</expan> eis det munera, ut & ip&longs;i & alij alcriores ad <expan abbr="laborandũ">laborandum</expan> fiant: <lb/>contrà negligentes obiurget atque aliquos ex metallis amoueat, & in eorum <lb/>locum &longs;edulos &longs;ub&longs;tituat. </s> | <s id="N11583">Sed cum inui&longs;erit <expan abbr="metallũ">metallum</expan> diligenter operarios lau<lb/>det, & <expan abbr="interdũ">interdum</expan> eis det munera, ut & ip&longs;i & alij alcriores ad <expan abbr="laborandũ">laborandum</expan> fiant: <lb/>contrà negligentes obiurget atque aliquos ex metallis amoueat, & in eorum <lb/>locum &longs;edulos &longs;ub&longs;tituat. </s> |
| <s id="N11597"><expan abbr="Quinetiã">Quinetiam</expan> dominus &longs;æpenumero diesnoctesque<lb/>maneat in metallo. </s> | <s id="N11597"><expan abbr="Quinetiã">Quinetiam</expan> dominus &longs;æpenumero diesnoctesque<lb/>maneat in metallo. </s> |
| <s id="N1159E">Quæ non &longs;it man&longs;io de&longs;idio&longs;a & mollis. </s> | <s id="N1159E">Quæ non &longs;it man&longs;io de&longs;idio&longs;a & mollis. </s> |
| <s id="N115A0">Nam metallici <lb/>in re familiari augenda diligentis intere&longs;t, frequenter de&longs;cendere in <expan abbr="fodinã">fodinam</expan>, <lb/>& aliquid temporis conferre ad naturam <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> <expan abbr="fibrarũque">fibrarunque</expan> <expan abbr="cogno&longs;c&etilde;dam">cogno&longs;cendam</expan>, <pb xlink:href="001/01/030.jpg" pagenum="20"/>& tam intus quàm foris omnes laborandi rationes intueri atque <expan abbr="cõtemplari">contemplari</expan>. </s> | <s id="N115A0">Nam metallici <lb/>in re familiari augenda diligentis intere&longs;t, frequenter de&longs;cendere in <expan abbr="fodinã">fodinam</expan>, <lb/>& aliquid temporis conferre ad naturam <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> <expan abbr="fibrarũque">fibrarunque</expan> <expan abbr="cogno&longs;c&etilde;dam">cogno&longs;cendam</expan>, <pb pagenum="20" xlink:href="001/01/030.jpg"/>& tam intus quàm foris omnes laborandi rationes intueri atque <expan abbr="cõtemplari">contemplari</expan>. </s> |
| <s id="N115BC"><lb/>Necid &longs;olum agere debet, &longs;ed interdum aliquoslabores &longs;u&longs;cipere: non ut in <lb/>ijs &longs;e frangat, &longs;ed ut & &longs;iia diligentia mercenarios excitet, & eos doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>. </s> | <s id="N115BC"><lb/>Necid &longs;olum agere debet, &longs;ed interdum aliquoslabores &longs;u&longs;cipere: non ut in <lb/>ijs &longs;e frangat, &longs;ed ut & &longs;iia diligentia mercenarios excitet, & eos doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>. </s> |
| <s id="N115C5"><lb/>Etenim bene &longs;e habet metallum, in quo quid faciendum &longs;it non præ&longs;es mo <lb/>do, <expan abbr="uerũ">uerum</expan> dominus etiam docet. </s> | <s id="N115C5"><lb/>Etenim bene &longs;e habet metallum, in quo quid faciendum &longs;it non præ&longs;es mo <lb/>do, <expan abbr="uerũ">uerum</expan> dominus etiam docet. </s> |
| <s id="N115CE">Quocirca barbarus quidam, ut e&longs;t apud Xe <lb/>nophontem recte re&longs;pondit regi, oculus domini &longs;aginat equum, nam dili­<lb/>gentia domini omnibus in rebus ualet <expan abbr="plurimũ">plurimum</expan>. </s> | <s id="N115CE">Quocirca barbarus quidam, ut e&longs;t apud Xe <lb/>nophontem recte re&longs;pondit regi, oculus domini &longs;aginat equum, nam dili­<lb/>gentia domini omnibus in rebus ualet <expan abbr="plurimũ">plurimum</expan>. </s> |
| |
| <s id="N116A0">nullos habent &longs;eruos, quos tribubus elo­<lb/>care po&longs;&longs;ent. </s> | <s id="N116A0">nullos habent &longs;eruos, quos tribubus elo­<lb/>care po&longs;&longs;ent. </s> |
| <s id="N116A4">Quare hodie qui cum pote&longs;tate &longs;unt, nomine rerumpub. </s> | <s id="N116A4">Quare hodie qui cum pote&longs;tate &longs;unt, nomine rerumpub. </s> |
| <s id="N116A6">im­<lb/>pen&longs;as agunt in metalla, non aliter ac priuati homines. </s> | <s id="N116A6">im­<lb/>pen&longs;as agunt in metalla, non aliter ac priuati homines. </s> |
| <s id="N116AA">Nonnulli uero do­</s></p><pb xlink:href="001/01/031.jpg" pagenum="21"/> | <s id="N116AA">Nonnulli uero do­</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="21" xlink:href="001/01/031.jpg"/> |
| <p id="N116AF" type="main"> | <p id="N116AF" type="main"> |
| <s id="N116B1">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/032.jpg" pagenum="22"/> | <s id="N116B1">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="22" xlink:href="001/01/032.jpg"/> |
| <p id="N116B6" type="main"> | <p id="N116B6" type="main"> |
| <s id="N116B8">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/033.jpg" pagenum="23"/> | <s id="N116B8">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="23" xlink:href="001/01/033.jpg"/> |
| <p id="N116BD" type="main"> | <p id="N116BD" type="main"> |
| <s id="N116BF">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/034.jpg" pagenum="24"/> | <s id="N116BF">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="24" xlink:href="001/01/034.jpg"/> |
| <p id="N116C4" type="main"> | <p id="N116C4" type="main"> |
| <s id="N116C6">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/035.jpg" pagenum="25"/> | <s id="N116C6">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="25" xlink:href="001/01/035.jpg"/> |
| <p id="N116CB" type="main"> | <p id="N116CB" type="main"> |
| <s id="N116CD">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/036.jpg" pagenum="26"/> | <s id="N116CD">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="26" xlink:href="001/01/036.jpg"/> |
| <p id="N116D2" type="main"> | <p id="N116D2" type="main"> |
| <s id="N116D4">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/037.jpg" pagenum="27"/> | <s id="N116D4">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="27" xlink:href="001/01/037.jpg"/> |
| <p id="N116D9" type="main"> | <p id="N116D9" type="main"> |
| <s id="N116DB">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/038.jpg" pagenum="28"/> | <s id="N116DB">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="28" xlink:href="001/01/038.jpg"/> |
| <p id="N116E0" type="main"> | <p id="N116E0" type="main"> |
| <s id="N116E2">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/039.jpg" pagenum="29"/> | <s id="N116E2">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="29" xlink:href="001/01/039.jpg"/> |
| <p id="N116E7" type="main"> | <p id="N116E7" type="main"> |
| <s id="N116E9">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/040.jpg" pagenum="30"/> | <s id="N116E9">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="30" xlink:href="001/01/040.jpg"/> |
| <p id="N116EE" type="main"> | <p id="N116EE" type="main"> |
| <s id="N116F0">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/041.jpg" pagenum="31"/> | <s id="N116F0">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="31" xlink:href="001/01/041.jpg"/> |
| <p id="N116F5" type="main"> | <p id="N116F5" type="main"> |
| <s id="N116F7">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/042.jpg" pagenum="32"/> | <s id="N116F7">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="32" xlink:href="001/01/042.jpg"/> |
| <p id="N116FC" type="main"> | <p id="N116FC" type="main"> |
| <s id="N116FE">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/043.jpg" pagenum="33"/> | <s id="N116FE">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="33" xlink:href="001/01/043.jpg"/> |
| <p id="N11703" type="main"> | <p id="N11703" type="main"> |
| <s id="N11705">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/044.jpg" pagenum="34"/> | <s id="N11705">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="34" xlink:href="001/01/044.jpg"/> |
| <p id="N1170A" type="main"> | <p id="N1170A" type="main"> |
| <s id="N1170C">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/045.jpg" pagenum="35"/> | <s id="N1170C">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="35" xlink:href="001/01/045.jpg"/> |
| <p id="N11711" type="main"> | <p id="N11711" type="main"> |
| <s id="N11713">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/046.jpg" pagenum="36"/> | <s id="N11713">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="36" xlink:href="001/01/046.jpg"/> |
| <p id="N11718" type="main"> | <p id="N11718" type="main"> |
| <s id="N1171A">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/047.jpg" pagenum="37"/> | <s id="N1171A">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="37" xlink:href="001/01/047.jpg"/> |
| <p id="N1171F" type="main"> | <p id="N1171F" type="main"> |
| <s id="N11721">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/048.jpg" pagenum="38"/> | <s id="N11721">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="38" xlink:href="001/01/048.jpg"/> |
| <p id="N11726" type="main"> | <p id="N11726" type="main"> |
| <s id="N11728">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/049.jpg" pagenum="39"/> | <s id="N11728">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="39" xlink:href="001/01/049.jpg"/> |
| <p id="N1172D" type="main"> | <p id="N1172D" type="main"> |
| <s id="N1172F">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/050.jpg" pagenum="40"/> | <s id="N1172F">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="40" xlink:href="001/01/050.jpg"/> |
| <p id="N11734" type="main"> | <p id="N11734" type="main"> |
| <s id="N11736">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/051.jpg" pagenum="41"/> | <s id="N11736">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="41" xlink:href="001/01/051.jpg"/> |
| <p id="N1173B" type="main"> | <p id="N1173B" type="main"> |
| <s id="N1173D">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/052.jpg" pagenum="42"/> | <s id="N1173D">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="42" xlink:href="001/01/052.jpg"/> |
| <p id="N11742" type="main"> | <p id="N11742" type="main"> |
| <s id="N11744">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/053.jpg" pagenum="43"/> | <s id="N11744">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="43" xlink:href="001/01/053.jpg"/> |
| <p id="N11749" type="main"> | <p id="N11749" type="main"> |
| <s id="N1174B">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/054.jpg" pagenum="44"/> | <s id="N1174B">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="44" xlink:href="001/01/054.jpg"/> |
| <p id="N11750" type="main"> | <p id="N11750" type="main"> |
| <s id="N11752">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/055.jpg" pagenum="45"/> | <s id="N11752">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="45" xlink:href="001/01/055.jpg"/> |
| <p id="N11757" type="main"> | <p id="N11757" type="main"> |
| <s id="N11759">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/056.jpg" pagenum="46"/> | <s id="N11759">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="46" xlink:href="001/01/056.jpg"/> |
| <p id="N1175E" type="main"> | <p id="N1175E" type="main"> |
| <s id="N11760">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/057.jpg" pagenum="47"/> | <s id="N11760">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="47" xlink:href="001/01/057.jpg"/> |
| <p id="N11765" type="main"> | <p id="N11765" type="main"> |
| <s id="N11767">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/058.jpg" pagenum="48"/> | <s id="N11767">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="48" xlink:href="001/01/058.jpg"/> |
| <p id="N1176C" type="main"> | <p id="N1176C" type="main"> |
| <s id="N1176E">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/059.jpg" pagenum="49"/> | <s id="N1176E">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="49" xlink:href="001/01/059.jpg"/> |
| <p id="N11773" type="main"> | <p id="N11773" type="main"> |
| <s id="N11775">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/060.jpg" pagenum="50"/> | <s id="N11775">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="50" xlink:href="001/01/060.jpg"/> |
| <p id="N1177A" type="main"> | <p id="N1177A" type="main"> |
| <s id="N1177C">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/061.jpg" pagenum="51"/> | <s id="N1177C">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="51" xlink:href="001/01/061.jpg"/> |
| <p id="N11781" type="main"> | <p id="N11781" type="main"> |
| <s id="N11783">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/062.jpg" pagenum="52"/> | <s id="N11783">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="52" xlink:href="001/01/062.jpg"/> |
| <p id="N11788" type="main"> | <p id="N11788" type="main"> |
| <s id="N1178A">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/063.jpg" pagenum="53"/> | <s id="N1178A">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="53" xlink:href="001/01/063.jpg"/> |
| <p id="N1178F" type="main"> | <p id="N1178F" type="main"> |
| <s id="N11791">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/064.jpg" pagenum="54"/> | <s id="N11791">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="54" xlink:href="001/01/064.jpg"/> |
| <p id="N11796" type="main"> | <p id="N11796" type="main"> |
| <s id="N11798">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/065.jpg" pagenum="55"/> | <s id="N11798">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="55" xlink:href="001/01/065.jpg"/> |
| <p id="N1179D" type="main"> | <p id="N1179D" type="main"> |
| <s id="N1179F">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/066.jpg" pagenum="56"/> | <s id="N1179F">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="56" xlink:href="001/01/066.jpg"/> |
| <p id="N117A4" type="main"> | <p id="N117A4" type="main"> |
| <s id="N117A6">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/067.jpg" pagenum="57"/> | <s id="N117A6">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="57" xlink:href="001/01/067.jpg"/> |
| <p id="N117AB" type="main"> | <p id="N117AB" type="main"> |
| <s id="N117AD">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/068.jpg" pagenum="58"/> | <s id="N117AD">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="58" xlink:href="001/01/068.jpg"/> |
| <p id="N117B2" type="main"> | <p id="N117B2" type="main"> |
| <s id="N117B4">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/069.jpg" pagenum="59"/> | <s id="N117B4">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="59" xlink:href="001/01/069.jpg"/> |
| <p id="N117B9" type="main"> | <p id="N117B9" type="main"> |
| <s id="N117BB">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/070.jpg" pagenum="60"/> | <s id="N117BB">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="60" xlink:href="001/01/070.jpg"/> |
| <p id="N117C0" type="main"> | <p id="N117C0" type="main"> |
| <s id="N117C2">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/071.jpg" pagenum="61"/> | <s id="N117C2">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="61" xlink:href="001/01/071.jpg"/> |
| <p id="N117C7" type="main"> | <p id="N117C7" type="main"> |
| <s id="N117C9">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/072.jpg" pagenum="62"/> | <s id="N117C9">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="62" xlink:href="001/01/072.jpg"/> |
| <p id="N117CE" type="main"> | <p id="N117CE" type="main"> |
| <s id="N117D0">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/073.jpg" pagenum="63"/> | <s id="N117D0">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="63" xlink:href="001/01/073.jpg"/> |
| <p id="N117D5" type="main"> | <p id="N117D5" type="main"> |
| <s id="N117D7">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/074.jpg" pagenum="64"/> | <s id="N117D7">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="64" xlink:href="001/01/074.jpg"/> |
| <p id="N117DC" type="main"> | <p id="N117DC" type="main"> |
| <s id="N117DE">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/075.jpg" pagenum="65"/> | <s id="N117DE">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="65" xlink:href="001/01/075.jpg"/> |
| <p id="N117E3" type="main"> | <p id="N117E3" type="main"> |
| <s id="N117E5">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/076.jpg" pagenum="66"/> | <s id="N117E5">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="66" xlink:href="001/01/076.jpg"/> |
| <p id="N117EA" type="main"> | <p id="N117EA" type="main"> |
| <s id="N117EC">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/077.jpg" pagenum="67"/> | <s id="N117EC">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="67" xlink:href="001/01/077.jpg"/> |
| <p id="N117F1" type="main"> | <p id="N117F1" type="main"> |
| <s id="N117F3">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/078.jpg" pagenum="68"/> | <s id="N117F3">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="68" xlink:href="001/01/078.jpg"/> |
| <p id="N117F8" type="main"> | <p id="N117F8" type="main"> |
| <s id="N117FA">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/079.jpg" pagenum="69"/> | <s id="N117FA">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="69" xlink:href="001/01/079.jpg"/> |
| <p id="N117FF" type="main"> | <p id="N117FF" type="main"> |
| <s id="N11801">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/080.jpg" pagenum="70"/> | <s id="N11801">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="70" xlink:href="001/01/080.jpg"/> |
| <p id="N11806" type="main"> | <p id="N11806" type="main"> |
| <s id="N11808">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/081.jpg" pagenum="71"/> | <s id="N11808">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="71" xlink:href="001/01/081.jpg"/> |
| <p id="N1180D" type="main"> | <p id="N1180D" type="main"> |
| <s id="N1180F">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/082.jpg" pagenum="72"/> | <s id="N1180F">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="72" xlink:href="001/01/082.jpg"/> |
| <p id="N11814" type="main"> | <p id="N11814" type="main"> |
| <s id="N11816">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/083.jpg" pagenum="73"/> | <s id="N11816">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="73" xlink:href="001/01/083.jpg"/> |
| <p id="N1181B" type="main"> | <p id="N1181B" type="main"> |
| <s id="N1181D">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/084.jpg" pagenum="74"/> | <s id="N1181D">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="74" xlink:href="001/01/084.jpg"/> |
| <p id="N11822" type="main"> | <p id="N11822" type="main"> |
| <s id="N11824">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/085.jpg" pagenum="75"/> | <s id="N11824">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="75" xlink:href="001/01/085.jpg"/> |
| <p id="N11829" type="main"> | <p id="N11829" type="main"> |
| <s id="N1182B">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/086.jpg" pagenum="76"/> | <s id="N1182B">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="76" xlink:href="001/01/086.jpg"/> |
| <p id="N11830" type="main"> | <p id="N11830" type="main"> |
| <s id="N11832">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/087.jpg" pagenum="77"/> | <s id="N11832">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="77" xlink:href="001/01/087.jpg"/> |
| <p id="N11837" type="main"> | <p id="N11837" type="main"> |
| <s id="N11839">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/088.jpg" pagenum="78"/> | <s id="N11839">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="78" xlink:href="001/01/088.jpg"/> |
| <p id="N1183E" type="main"> | <p id="N1183E" type="main"> |
| <s id="N11840">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/089.jpg" pagenum="79"/> | <s id="N11840">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="79" xlink:href="001/01/089.jpg"/> |
| <p id="N11845" type="main"> | <p id="N11845" type="main"> |
| <s id="N11847">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/090.jpg" pagenum="80"/> | <s id="N11847">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="80" xlink:href="001/01/090.jpg"/> |
| <p id="N1184C" type="main"> | <p id="N1184C" type="main"> |
| <s id="N1184E">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/091.jpg" pagenum="81"/> | <s id="N1184E">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="81" xlink:href="001/01/091.jpg"/> |
| <p id="N11853" type="main"> | <p id="N11853" type="main"> |
| <s id="N11855">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/092.jpg" pagenum="82"/> | <s id="N11855">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="82" xlink:href="001/01/092.jpg"/> |
| <p id="N1185A" type="main"> | <p id="N1185A" type="main"> |
| <s id="N1185C">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/093.jpg" pagenum="83"/> | <s id="N1185C">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="83" xlink:href="001/01/093.jpg"/> |
| <p id="N11861" type="main"> | <p id="N11861" type="main"> |
| <s id="N11863">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/094.jpg" pagenum="84"/> | <s id="N11863">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="84" xlink:href="001/01/094.jpg"/> |
| <p id="N11868" type="main"> | <p id="N11868" type="main"> |
| <s id="N1186A">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/095.jpg" pagenum="85"/> | <s id="N1186A">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="85" xlink:href="001/01/095.jpg"/> |
| <p id="N1186F" type="main"> | <p id="N1186F" type="main"> |
| <s id="N11871">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/096.jpg" pagenum="86"/> | <s id="N11871">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="86" xlink:href="001/01/096.jpg"/> |
| <p id="N11876" type="main"> | <p id="N11876" type="main"> |
| <s id="N11878">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/097.jpg" pagenum="87"/> | <s id="N11878">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="87" xlink:href="001/01/097.jpg"/> |
| <p id="N1187D" type="main"> | <p id="N1187D" type="main"> |
| <s id="N1187F">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/098.jpg" pagenum="88"/> | <s id="N1187F">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="88" xlink:href="001/01/098.jpg"/> |
| <p id="N11884" type="main"> | <p id="N11884" type="main"> |
| <s id="N11886">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/099.jpg" pagenum="89"/> | <s id="N11886">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="89" xlink:href="001/01/099.jpg"/> |
| <p id="N1188B" type="main"> | <p id="N1188B" type="main"> |
| <s id="N1188D">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/100.jpg" pagenum="90"/> | <s id="N1188D">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="90" xlink:href="001/01/100.jpg"/> |
| <p id="N11892" type="main"> | <p id="N11892" type="main"> |
| <s id="N11894">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/101.jpg" pagenum="91"/> | <s id="N11894">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="91" xlink:href="001/01/101.jpg"/> |
| <p id="N11899" type="main"> | <p id="N11899" type="main"> |
| <s id="N1189B">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/102.jpg" pagenum="92"/> | <s id="N1189B">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="92" xlink:href="001/01/102.jpg"/> |
| <p id="N118A0" type="main"> | <p id="N118A0" type="main"> |
| <s id="N118A2">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/103.jpg" pagenum="93"/> | <s id="N118A2">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="93" xlink:href="001/01/103.jpg"/> |
| <p id="N118A7" type="main"> | <p id="N118A7" type="main"> |
| <s id="N118A9">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/104.jpg" pagenum="94"/> | <s id="N118A9">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="94" xlink:href="001/01/104.jpg"/> |
| <p id="N118AE" type="main"> | <p id="N118AE" type="main"> |
| <s id="N118B0">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/105.jpg" pagenum="95"/> | <s id="N118B0">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="95" xlink:href="001/01/105.jpg"/> |
| <p id="N118B5" type="main"> | <p id="N118B5" type="main"> |
| <s id="N118B7">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/106.jpg" pagenum="96"/> | <s id="N118B7">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="96" xlink:href="001/01/106.jpg"/> |
| <p id="N118BC" type="main"> | <p id="N118BC" type="main"> |
| <s id="N118BE">transcription missing frames 31-106</s></p><pb xlink:href="001/01/107.jpg" pagenum="97"/> | <s id="N118BE">transcription missing frames 31-106</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="97" xlink:href="001/01/107.jpg"/> |
| <p id="N118C3" type="main"> | <p id="N118C3" type="main"> |
| <s id="N118C5">P<emph type="italics"/>ertic æ line æ minorifpacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> A. <lb/>P<emph type="italics"/>ertic æ liue æ maiori &longs;pacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> B.</s></p><p id="N118D5" type="main"> | <s id="N118C5">P<emph type="italics"/>ertic æ line æ minorifpacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> A. <lb/>P<emph type="italics"/>ertic æ liue æ maiori &longs;pacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> B.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N118D5" type="main"> |
| <s id="N118D7">Tam <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> hi men&longs;ores quàm proximi prius funiculis canabinis utuntur: <lb/>mox eos alteris, ex philyris tiliæ factis, quod hi nihil, illi multum remittant, <lb/><expan abbr="metiũtur">metiuntur</expan>. </s> | <s id="N118D7">Tam <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> hi men&longs;ores quàm proximi prius funiculis canabinis utuntur: <lb/>mox eos alteris, ex philyris tiliæ factis, quod hi nihil, illi multum remittant, <lb/><expan abbr="metiũtur">metiuntur</expan>. </s> |
| <s id="N118E4">Atque hos in æquatam planiciem <expan abbr="extendũt">extendunt</expan>. </s> | <s id="N118E4">Atque hos in æquatam planiciem <expan abbr="extendũt">extendunt</expan>. </s> |
| <s id="N118EA">Primo quidem <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>per deuexam montis partem de&longs;cendentem obliquè. </s> | <s id="N118EA">Primo quidem <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>per deuexam montis partem de&longs;cendentem obliquè. </s> |
| <s id="N118F1">Deinde funiculum &longs;e <lb/>cundum, cui longitudo e&longs;t cuniculi, &longs;ub puteum agendi, rectà collocant, ut <lb/>altero capite primi funiculi caput inferius attingat: tum tertium <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>rectà. </s> | <s id="N118F1">Deinde funiculum &longs;e <lb/>cundum, cui longitudo e&longs;t cuniculi, &longs;ub puteum agendi, rectà collocant, ut <lb/>altero capite primi funiculi caput inferius attingat: tum tertium <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>rectà. </s> |
| <s id="N118FF">lo cant: & quidem &longs;ic ut &longs;uperior&longs;&longs;uo capite &longs;uperius primi funiculi ca <lb/>put contingat, inferiori <expan abbr="alterũ">alterum</expan> &longs;ecundi funiculi, fiatque triangulus. </s> | <s id="N118FF">lo cant: & quidem &longs;ic ut &longs;uperior&longs;&longs;uo capite &longs;uperius primi funiculi ca <lb/>put contingat, inferiori <expan abbr="alterũ">alterum</expan> &longs;ecundi funiculi, fiatque triangulus. </s> |
| <s id="N11907">Huius au­<lb/>tem tertij funiculi altitudinem ad in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> <lb/>ad perpendiculum re&longs;pondentem, exigunt: cuius funiculi longitudo putei <lb/>altitudinem demon&longs;trat.</s></p><p id="N11912" type="caption"> | <s id="N11907">Huius au­<lb/>tem tertij funiculi altitudinem ad in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem, <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> <lb/>ad perpendiculum re&longs;pondentem, exigunt: cuius funiculi longitudo putei <lb/>altitudinem demon&longs;trat.</s> |
| <s id="N11914">F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus &longs;iue alter funiculus<emph.end type="italics"/> A. <lb/>S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>riangulus<emph.end type="italics"/> D.</s></p><figure id="id.001.01.107.1.jpg" xlink:href="001/01/107/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/108.jpg" pagenum="98"/> | <p id="N11912" type="caption"> |
| | <s id="N11914">F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus &longs;iue alter funiculus<emph.end type="italics"/> A. <lb/>S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>riangulus<emph.end type="italics"/> D.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.107.1.jpg" xlink:href="001/01/107/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="98" xlink:href="001/01/108.jpg"/> |
| <p id="N1193D" type="main"> | <p id="N1193D" type="main"> |
| <s id="N1193F">Quidam uerò men&longs;ores, ut ratio altitudinis putei dimetiendæ certior &longs;it <lb/>quinque funiculis extentis utuntur: primo obliquè de&longs;cendente, duobus, &longs;e­<lb/>cundo &longs;cilicet & tertio, quibus e&longs;t cuniculi longitudo, duobus, quibus pu­<lb/>tei altitudo: quo &longs;anè modo con&longs;tituunt quadrangulum, in duos triangu­<lb/>los æquales diui&longs;um: qui magis ad ueritatem dirigit.</s></p><p id="N11949" type="caption"> | <s id="N1193F">Quidam uerò men&longs;ores, ut ratio altitudinis putei dimetiendæ certior &longs;it <lb/>quinque funiculis extentis utuntur: primo obliquè de&longs;cendente, duobus, &longs;e­<lb/>cundo &longs;cilicet & tertio, quibus e&longs;t cuniculi longitudo, duobus, quibus pu­<lb/>tei altitudo: quo &longs;anè modo con&longs;tituunt quadrangulum, in duos triangu­<lb/>los æquales diui&longs;um: qui magis ad ueritatem dirigit.</s> |
| <s id="N1194B">F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uintus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uadrangulus<emph.end type="italics"/> D.</s></p><figure id="id.001.01.108.1.jpg" xlink:href="001/01/108/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N11949" type="caption"> |
| | <s id="N1194B">F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uintus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uadrangulus<emph.end type="italics"/> D.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.108.1.jpg" xlink:href="001/01/108/1.jpg"/> |
| <p id="N1197D" type="main"> | <p id="N1197D" type="main"> |
| <s id="N1197F">Atque hæ rationes altitudinis putei & longitudinis cuniculi dimetiendæ <lb/>tunc ueræ &longs;unt, cum uena atque &longs;ic etiam puteus uel putei uno eodemque teno<lb/>re rectà uel obliquè u&longs;que ad <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan> de&longs;cendit: &longs;imiliter cùm cuniculus re­<lb/>ctà ad puteum pertingit: at cùm uterque modo in hanc, modo in illam <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <lb/>&longs;e flectit, &longs;i neutrius &longs;pacium fuerit perfo&longs;&longs;um, nemo omnium <expan abbr="mortaliũ">mortalium</expan> tam <lb/>acri e&longs;t ingenio, ut quantum de recto curriculo deflectant animo po&longs;sit cer<lb/>nere: &longs;in totum alterutrius, de alterius quidem longitudine, de alterius uerò <lb/>altitudine facilius po&longs;&longs;umus exi&longs;timare: itaque locus cuniculi, qui e&longs;t &longs;ub pu­<lb/>teo iam primum fodi cœpto, ex dimetiendo &longs;ic di&longs;citur. </s> | <s id="N1197F">Atque hæ rationes altitudinis putei & longitudinis cuniculi dimetiendæ <lb/>tunc ueræ &longs;unt, cum uena atque &longs;ic etiam puteus uel putei uno eodemque teno<lb/>re rectà uel obliquè u&longs;que ad <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan> de&longs;cendit: &longs;imiliter cùm cuniculus re­<lb/>ctà ad puteum pertingit: at cùm uterque modo in hanc, modo in illam <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <lb/>&longs;e flectit, &longs;i neutrius &longs;pacium fuerit perfo&longs;&longs;um, nemo omnium <expan abbr="mortaliũ">mortalium</expan> tam <lb/>acri e&longs;t ingenio, ut quantum de recto curriculo deflectant animo po&longs;sit cer<lb/>nere: &longs;in totum alterutrius, de alterius quidem longitudine, de alterius uerò <lb/>altitudine facilius po&longs;&longs;umus exi&longs;timare: itaque locus cuniculi, qui e&longs;t &longs;ub pu­<lb/>teo iam primum fodi cœpto, ex dimetiendo &longs;ic di&longs;citur. </s> |
| <s id="N1199C">Ad os cuniculi pri­<lb/>mò figitur tripus, itemque ad puteum, qui fodi cœpit, aut ad locum in quo fo <lb/>dietur puteus. </s> | <s id="N1199C">Ad os cuniculi pri­<lb/>mò figitur tripus, itemque ad puteum, qui fodi cœpit, aut ad locum in quo fo <lb/>dietur puteus. </s> |
| <s id="N119A2">Tripus autem fit ex tribus palis in terram infixis, & a&longs;&longs;erculo <lb/>quadrangulo, &longs;uper quem in&longs;trumentum, partes mundi indicans, &longs;tatuitur, <lb/>in palos impo&longs;ito & ad ip&longs;os affixo. </s> | <s id="N119A2">Tripus autem fit ex tribus palis in terram infixis, & a&longs;&longs;erculo <lb/>quadrangulo, &longs;uper quem in&longs;trumentum, partes mundi indicans, &longs;tatuitur, <lb/>in palos impo&longs;ito & ad ip&longs;os affixo. </s> |
| <s id="N119A8">Deinde ab inferiori tripode rectà in ter <lb/>ram demittitur funiculus pondere grauatus: iuxta quem <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> <expan abbr="iterũ">iterum</expan> pa­<pb xlink:href="001/01/109.jpg" pagenum="99"/>lus in terra defigitur: ad quem alter funiculus alligatus & affixus rectà duci­<lb/>tur in cuniculum u&longs;que ad eum finem, dum nullum fundamenti uel tecti ue­<lb/>næ angulum attingat: po&longs;tea à funiculo, ex inferiori tripode pendente, funi <lb/>culus tertius, item affixus rectà &longs;ur&longs;um uer&longs;us per decliuem montis partem <lb/>ducitur u&longs;que ad palum tripodis &longs;uperioris, atque ad eum alligatur et affigitur: <lb/>ut autem altitudinis dimen&longs;io certior &longs;it, unum & idem latus funiculi, ex in­<lb/>feriori tripode pendentis, contingat tertius i&longs;te funiculus, quod &longs;ecundus, <lb/>in cuniculum ductus, contingit: his omnibus ritè factis men&longs;or cùm iam fu­<lb/>niculus, rectà in cuniculum ductus, angulum &longs;iue fundamenti &longs;iue tecti ta­<lb/>cturus e&longs;t, in &longs;olum cuniculi collocat a&longs;&longs;erem, & &longs;uper eum &longs;tatuit <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, uel <lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan>, quod indicem habet, ei peculiare: id circulis ceratis differt ab <lb/>altero, cui item index, libro tertio à nobis de&longs;cripto. </s> | <s id="N119A8">Deinde ab inferiori tripode rectà in ter <lb/>ram demittitur funiculus pondere grauatus: iuxta quem <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> <expan abbr="iterũ">iterum</expan> pa­<pb pagenum="99" xlink:href="001/01/109.jpg"/>lus in terra defigitur: ad quem alter funiculus alligatus & affixus rectà duci­<lb/>tur in cuniculum u&longs;que ad eum finem, dum nullum fundamenti uel tecti ue­<lb/>næ angulum attingat: po&longs;tea à funiculo, ex inferiori tripode pendente, funi <lb/>culus tertius, item affixus rectà &longs;ur&longs;um uer&longs;us per decliuem montis partem <lb/>ducitur u&longs;que ad palum tripodis &longs;uperioris, atque ad eum alligatur et affigitur: <lb/>ut autem altitudinis dimen&longs;io certior &longs;it, unum & idem latus funiculi, ex in­<lb/>feriori tripode pendentis, contingat tertius i&longs;te funiculus, quod &longs;ecundus, <lb/>in cuniculum ductus, contingit: his omnibus ritè factis men&longs;or cùm iam fu­<lb/>niculus, rectà in cuniculum ductus, angulum &longs;iue fundamenti &longs;iue tecti ta­<lb/>cturus e&longs;t, in &longs;olum cuniculi collocat a&longs;&longs;erem, & &longs;uper eum &longs;tatuit <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, uel <lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan>, quod indicem habet, ei peculiare: id circulis ceratis differt ab <lb/>altero, cui item index, libro tertio à nobis de&longs;cripto. </s> |
| <s id="N119D4">Ad utrumque autem, tan<lb/>quam ad regulam & normam, decernit utrum funiculi extenti rectà <expan abbr="tendãt">tendant</expan> <lb/>ad extremam cuniculi partem, an modo rectà tendant, modo ad fundamen <lb/>tum uel tectum declinent: utrumque in&longs;trumentum in partes diui&longs;um e&longs;t: &longs;ed <lb/>quod habet indicem, quem regit magnes, in quatuor & uiginti: orbis uerò <lb/>in &longs;edecim. </s> | <s id="N119D4">Ad utrumque autem, tan<lb/>quam ad regulam & normam, decernit utrum funiculi extenti rectà <expan abbr="tendãt">tendant</expan> <lb/>ad extremam cuniculi partem, an modo rectà tendant, modo ad fundamen <lb/>tum uel tectum declinent: utrumque in&longs;trumentum in partes diui&longs;um e&longs;t: &longs;ed <lb/>quod habet indicem, quem regit magnes, in quatuor & uiginti: orbis uerò <lb/>in &longs;edecim. </s> |
| <s id="N119E3">Etenim primò in quatuor principales, quarum quæque rur&longs;us in <lb/>quatuor: utrique &longs;unt circuli cerati, uerum ei, quod habet indicem, &longs;eptem: al­<lb/>teri, tantum quinque. </s> | <s id="N119E3">Etenim primò in quatuor principales, quarum quæque rur&longs;us in <lb/>quatuor: utrique &longs;unt circuli cerati, uerum ei, quod habet indicem, &longs;eptem: al­<lb/>teri, tantum quinque. </s> |
| <s id="N119E9">Hos circulos ceratos men&longs;or &longs;iue hoc &longs;iue illo utatur in <lb/>&longs;trumento, pungit, ip&longs;is punctis ordine notans partes, in quas funiculi di­<lb/>uer&longs;is modis extenduntur. </s> | <s id="N119E9">Hos circulos ceratos men&longs;or &longs;iue hoc &longs;iue illo utatur in <lb/>&longs;trumento, pungit, ip&longs;is punctis ordine notans partes, in quas funiculi di­<lb/>uer&longs;is modis extenduntur. </s> |
| <s id="N119EF">Sed orbis præterea foramen habet ex eius exti­<lb/>ma parte circulari ad punctum u&longs;que pertinens: in quod cochleam ferream, <lb/>ad quam &longs;ecundum funiculum alligat, immittit & uer&longs;ando in a&longs;&longs;erem infi­<lb/>git: ut etiam orbis maneat immobilis. </s> | <s id="N119EF">Sed orbis præterea foramen habet ex eius exti­<lb/>ma parte circulari ad punctum u&longs;que pertinens: in quod cochleam ferream, <lb/>ad quam &longs;ecundum funiculum alligat, immittit & uer&longs;ando in a&longs;&longs;erem infi­<lb/>git: ut etiam orbis maneat immobilis. </s> |
| <s id="N119F7">Ne uerò funiculus &longs;ecundus & dein­<lb/>ceps alij extenti, de cochlea detrahantur, cauit ferro graui, in cuius foramine <lb/>cochleæ caput includit: at alterum <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>, cui index e&longs;t, quia caret fo­<lb/>ramine, tantummodo ad cochleam apponit.</s></p><p id="N11A03" type="caption"> | <s id="N119F7">Ne uerò funiculus &longs;ecundus & dein­<lb/>ceps alij extenti, de cochlea detrahantur, cauit ferro graui, in cuius foramine <lb/>cochleæ caput includit: at alterum <expan abbr="in&longs;trumentũ">in&longs;trumentum</expan>, cui index e&longs;t, quia caret fo­<lb/>ramine, tantummodo ad cochleam apponit.</s> |
| <s id="N11A05">I<emph type="italics"/>n&longs;trumenti, cui index est, &longs;eptem circuli cerati<emph.end type="italics"/><lb/>A B C D E F G,</s></p><pb xlink:href="001/01/110.jpg" pagenum="100"/> | </p> |
| | <p id="N11A03" type="caption"> |
| | <s id="N11A05">I<emph type="italics"/>n&longs;trumenti, cui index est, &longs;eptem circuli cerati<emph.end type="italics"/><lb/>A B C D E F G,</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="100" xlink:href="001/01/110.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.110.1.jpg" xlink:href="001/01/110/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.110.1.jpg" xlink:href="001/01/110/1.jpg"/> |
| <p id="N11A14" type="caption"> | <p id="N11A14" type="caption"> |
| <s id="N11A16">Hic in&longs;eratur pagina, picturam Orbis quinque circulorum <lb/>ceratorum continens.</s></p><p id="N11A1A" type="main"> | <s id="N11A16">Hic in&longs;eratur pagina, picturam Orbis quinque circulorum <lb/>ceratorum continens.</s> |
| <s id="N11A1C">Vt autem in&longs;trumentum in priorem uel po&longs;teriorem partem non incli­<lb/>net, atque ita nec men&longs;ura in maiorem quàm par &longs;it, longitudinem excre&longs;cat, <lb/>&longs;uper ip&longs;um libellam &longs;tatiuam collocat: cuius ligula, &longs;i in&longs;trumentum in neu<lb/>tram partem propenderit, nullos numeros, &longs;ed <expan abbr="eorũ">eorum</expan> <expan abbr="principiũ">principium</expan> demon&longs;trat.</s></p><figure id="id.001.01.110.2.jpg" xlink:href="001/01/110/2.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N11A1A" type="main"> |
| | <s id="N11A1C">Vt autem in&longs;trumentum in priorem uel po&longs;teriorem partem non incli­<lb/>net, atque ita nec men&longs;ura in maiorem quàm par &longs;it, longitudinem excre&longs;cat, <lb/>&longs;uper ip&longs;um libellam &longs;tatiuam collocat: cuius ligula, &longs;i in&longs;trumentum in neu<lb/>tram partem propenderit, nullos numeros, &longs;ed <expan abbr="eorũ">eorum</expan> <expan abbr="principiũ">principium</expan> demon&longs;trat.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.110.2.jpg" xlink:href="001/01/110/2.jpg"/> |
| <p id="N11A2E" type="caption"> | <p id="N11A2E" type="caption"> |
| <s id="N11A30">Ponatur fol. 100. <lb/>O<emph type="italics"/>rbis quinque circuli cerati<emph.end type="italics"/> A. B. C. <lb/>D. E. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem foramen<emph.end type="italics"/> F. <lb/>C<emph type="italics"/>ochlea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>errum perforatum<emph.end type="italics"/> H.<lb/><figure id="id.001.01.110.3.jpg" xlink:href="001/01/110/3.jpg"/></s></p><pb xlink:href="001/01/111.jpg" pagenum="101"/> | <s id="N11A30">Ponatur fol. 100. <lb/>O<emph type="italics"/>rbis quinque circuli cerati<emph.end type="italics"/> A. B. C. <lb/>D. E. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem foramen<emph.end type="italics"/> F. <lb/>C<emph type="italics"/>ochlea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>errum perforatum<emph.end type="italics"/> H.<lb/><figure id="id.001.01.110.3.jpg" xlink:href="001/01/110/3.jpg"/></s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="101" xlink:href="001/01/111.jpg"/> |
| <p id="N11A5B" type="caption"> | <p id="N11A5B" type="caption"> |
| <s id="N11A5D">L<emph type="italics"/>ibella &longs;tatiua<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>ibella & ligula<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure id="id.001.01.111.1.jpg" xlink:href="001/01/111/1.jpg"/> | <s id="N11A5D">L<emph type="italics"/>ibella &longs;tatiua<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>ibella & ligula<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| <pb xlink:href="001/01/112.jpg" pagenum="102"/> | </p> |
| | <figure id="id.001.01.111.1.jpg" xlink:href="001/01/111/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="102" xlink:href="001/01/112.jpg"/> |
| <p id="N11A78" type="main"> | <p id="N11A78" type="main"> |
| <s id="N11A7A">Sed cùm iam men&longs;or &longs;ingulis cuniculi angulis diligenter ob&longs;eruatis tan­<lb/>tam eius partem dimen&longs;us fuerit, quantam dimetiri debuit, &longs;ub dio in æqua <lb/>ta planicie rur&longs;us &longs;ingulis angulis non minori diligentia ob&longs;eruatis, eodem <lb/>modo dimetitur: atque primò ad quenque angulum, prout trianguli ratio & <lb/>ars hoc po&longs;tulant, rectum funiculum, tanquam lineam, adijcit. </s> | <s id="N11A7A">Sed cùm iam men&longs;or &longs;ingulis cuniculi angulis diligenter ob&longs;eruatis tan­<lb/>tam eius partem dimen&longs;us fuerit, quantam dimetiri debuit, &longs;ub dio in æqua <lb/>ta planicie rur&longs;us &longs;ingulis angulis non minori diligentia ob&longs;eruatis, eodem <lb/>modo dimetitur: atque primò ad quenque angulum, prout trianguli ratio & <lb/>ars hoc po&longs;tulant, rectum funiculum, tanquam lineam, adijcit. </s> |
| <s id="N11A84">Deinde funi <lb/>culum, per deuexam montis partem <expan abbr="a&longs;cend&etilde;tem">a&longs;cendentem</expan>, &longs;ic obliquè extendit ut in­<lb/>feriori capite prius huius recti funiculi caput attingat: tum tertium funicu­<lb/>lum &longs;imiliter rectà, & quidem &longs;ic ut &longs;uperiori &longs;uo capite &longs;uperius &longs;ecundi fu<lb/>niculi caput contingat, inferiori po&longs;terius primi funiculi. </s> | <s id="N11A84">Deinde funi <lb/>culum, per deuexam montis partem <expan abbr="a&longs;cend&etilde;tem">a&longs;cendentem</expan>, &longs;ic obliquè extendit ut in­<lb/>feriori capite prius huius recti funiculi caput attingat: tum tertium funicu­<lb/>lum &longs;imiliter rectà, & quidem &longs;ic ut &longs;uperiori &longs;uo capite &longs;uperius &longs;ecundi fu<lb/>niculi caput contingat, inferiori po&longs;terius primi funiculi. </s> |
| |
| <s id="N11AE0">Po&longs;tremò fu<lb/>niculis in æquata planicie extentis angulos, ut trianguli ratio hoc po&longs;tulat, <lb/>metitur: ac docet qua parte fundamenti, qua tecti &longs;axa <expan abbr="excind&etilde;da">excindenda</expan> &longs;int ut pu­<lb/>teus rectà de&longs;cendat. </s> | <s id="N11AE0">Po&longs;tremò fu<lb/>niculis in æquata planicie extentis angulos, ut trianguli ratio hoc po&longs;tulat, <lb/>metitur: ac docet qua parte fundamenti, qua tecti &longs;axa <expan abbr="excind&etilde;da">excindenda</expan> &longs;int ut pu­<lb/>teus rectà de&longs;cendat. </s> |
| <s id="N11AEC">Quod &longs;i men&longs;or fodinæ dominis o&longs;tendere debeat lo <lb/>cum fo&longs;&longs;æ latentis uel cuniculi, in quo puteus etiam &longs;ur&longs;us uer&longs;us <expan abbr="fodi&etilde;dus">fodiendus</expan> <lb/>&longs;it ut citius perforetur, ab inferiore fo&longs;&longs;a latente uel cuniculo dimetiendi ini <lb/>tium facit &longs;pacio ferè unius anguli ultra eum locum, ad quem putei fo&longs;&longs;a de­<lb/>pre&longs;&longs;a pertinget: ubi eam fo&longs;&longs;am latentem uel cuniculi partem u&longs;que ad prio­<lb/>rem puteum, qui ab ip&longs;a ad &longs;uperiorem pertinet, dimen&longs;us fuerit, eius quo­<lb/>que putei obliquitatem hemicyclio uel orbe ad funiculum applicato meti­<lb/>tur. </s> | <s id="N11AEC">Quod &longs;i men&longs;or fodinæ dominis o&longs;tendere debeat lo <lb/>cum fo&longs;&longs;æ latentis uel cuniculi, in quo puteus etiam &longs;ur&longs;us uer&longs;us <expan abbr="fodi&etilde;dus">fodiendus</expan> <lb/>&longs;it ut citius perforetur, ab inferiore fo&longs;&longs;a latente uel cuniculo dimetiendi ini <lb/>tium facit &longs;pacio ferè unius anguli ultra eum locum, ad quem putei fo&longs;&longs;a de­<lb/>pre&longs;&longs;a pertinget: ubi eam fo&longs;&longs;am latentem uel cuniculi partem u&longs;que ad prio­<lb/>rem puteum, qui ab ip&longs;a ad &longs;uperiorem pertinet, dimen&longs;us fuerit, eius quo­<lb/>que putei obliquitatem hemicyclio uel orbe ad funiculum applicato meti­<lb/>tur. </s> |
| <s id="N11AFF">Deinde &longs;imiliter &longs;uperiorem fo&longs;&longs;am <expan abbr="lat&etilde;tem">latentem</expan> & obliquitatem putei, qui <lb/>in ea foditur & &longs;ur&longs;um uer&longs;us perforandus &longs;it: tum iterum in æquata plani­<lb/>cie funiculis omnibus extentis, & quidem ultimo &longs;ic ut ad primum <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> | <s id="N11AFF">Deinde &longs;imiliter &longs;uperiorem fo&longs;&longs;am <expan abbr="lat&etilde;tem">latentem</expan> & obliquitatem putei, qui <lb/>in ea foditur & &longs;ur&longs;um uer&longs;us perforandus &longs;it: tum iterum in æquata plani­<lb/>cie funiculis omnibus extentis, & quidem ultimo &longs;ic ut ad primum <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> |
| <pb xlink:href="001/01/113.jpg" pagenum="103"/>pertingat, metitur: atque ex ea <expan abbr="dim&etilde;&longs;ione">dimen&longs;ione</expan> cogno&longs;cit quo loco fo&longs;&longs;æ <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan> uel <lb/>cuniculi &longs;ur&longs;um uer&longs;us <expan abbr="fodiendũ">fodiendum</expan> &longs;it, et quot uenæ <expan abbr="fodi&etilde;dæ">fodiendæ</expan> pa&longs;&longs;us re&longs;tent, ut <lb/>puteus perfodi po&longs;sit. </s> | <pb pagenum="103" xlink:href="001/01/113.jpg"/>pertingat, metitur: atque ex ea <expan abbr="dim&etilde;&longs;ione">dimen&longs;ione</expan> cogno&longs;cit quo loco fo&longs;&longs;æ <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan> uel <lb/>cuniculi &longs;ur&longs;um uer&longs;us <expan abbr="fodiendũ">fodiendum</expan> &longs;it, et quot uenæ <expan abbr="fodi&etilde;dæ">fodiendæ</expan> pa&longs;&longs;us re&longs;tent, ut <lb/>puteus perfodi po&longs;sit. </s> |
| <s id="N11B24">Dixi de priori <expan abbr="dimeti&etilde;di">dimetiendi</expan> ratione, nunc <expan abbr="dicã">dicam</expan> de altera. </s> | <s id="N11B24">Dixi de priori <expan abbr="dimeti&etilde;di">dimetiendi</expan> ratione, nunc <expan abbr="dicã">dicam</expan> de altera. </s> |
| <s id="N11B2E"><lb/>Cùm una uena propius ad <expan abbr="alterã">alteram</expan> accedit, & earum diuer&longs;i &longs;unt po&longs;&longs;e&longs;&longs;ores, <lb/>qui nuper uenerunt in <expan abbr="po&longs;&longs;e&longs;sion&etilde;">po&longs;&longs;e&longs;sionem</expan> &longs;iue <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan>, uel fo&longs;&longs;am <expan abbr="latent&etilde;">latentem</expan> agant, &longs;i <lb/>ue puteum fodiant, in ueterum dominorum quadratum nullo iure inua­<lb/>dunt, aut inuadere uidentur: quocirca hi plerumque ius &longs;uum repetunt, aut <lb/>per&longs;equuntur iudicio. </s> | <s id="N11B2E"><lb/>Cùm una uena propius ad <expan abbr="alterã">alteram</expan> accedit, & earum diuer&longs;i &longs;unt po&longs;&longs;e&longs;&longs;ores, <lb/>qui nuper uenerunt in <expan abbr="po&longs;&longs;e&longs;sion&etilde;">po&longs;&longs;e&longs;sionem</expan> &longs;iue <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan>, uel fo&longs;&longs;am <expan abbr="latent&etilde;">latentem</expan> agant, &longs;i <lb/>ue puteum fodiant, in ueterum dominorum quadratum nullo iure inua­<lb/>dunt, aut inuadere uidentur: quocirca hi plerumque ius &longs;uum repetunt, aut <lb/>per&longs;equuntur iudicio. </s> |
| <s id="N11B49">Sed men&longs;or uel ip&longs;e controuer&longs;iam inter dominos di <lb/>rimit, uel arte &longs;ua iudices in&longs;truit ad decernendum, ut alter ab alterius metal<lb/>lo manus ab&longs;tineat. </s> | <s id="N11B49">Sed men&longs;or uel ip&longs;e controuer&longs;iam inter dominos di <lb/>rimit, uel arte &longs;ua iudices in&longs;truit ad decernendum, ut alter ab alterius metal<lb/>lo manus ab&longs;tineat. </s> |
| |
| <s id="N11B82">Libram uerò men&longs;or, ut certi <lb/>us utrinque expendere po&longs;sit, ad medium funiculum appendit: atque ex ea re <lb/>cogno&longs;cit utrum alter cuniculus magis quàm alter, &longs;imiliter altera fo&longs;&longs;a la­<lb/>tens magis quàm altera a&longs;&longs;urrexerit. </s> | <s id="N11B82">Libram uerò men&longs;or, ut certi <lb/>us utrinque expendere po&longs;sit, ad medium funiculum appendit: atque ex ea re <lb/>cogno&longs;cit utrum alter cuniculus magis quàm alter, &longs;imiliter altera fo&longs;&longs;a la­<lb/>tens magis quàm altera a&longs;&longs;urrexerit. </s> |
| <s id="N11B8A">Deinde utrinque obliquitatem <expan abbr="puteorũ">puteorum</expan> <lb/>metitur, ut utrinque eorum rectitudinem habere po&longs;sit. </s> | <s id="N11B8A">Deinde utrinque obliquitatem <expan abbr="puteorũ">puteorum</expan> <lb/>metitur, ut utrinque eorum rectitudinem habere po&longs;sit. </s> |
| <s id="N11B91">Tum facile per&longs;picit <lb/>quot pa&longs;&longs;uum &longs;pacium perfodiendum re&longs;tet. </s> | <s id="N11B91">Tum facile per&longs;picit <lb/>quot pa&longs;&longs;uum &longs;pacium perfodiendum re&longs;tet. </s> |
| <s id="N11B95">Cuniculus autem qui&longs;que, ut di <lb/>xi, centum pa&longs;&longs;uum &longs;pacio altior uno pa&longs;&longs;u fieri debet.</s></p><pb xlink:href="001/01/114.jpg" pagenum="104"/> | <s id="N11B95">Cuniculus autem qui&longs;que, ut di <lb/>xi, centum pa&longs;&longs;uum &longs;pacio altior uno pa&longs;&longs;u fieri debet.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="104" xlink:href="001/01/114.jpg"/> |
| <p id="N11B9C" type="caption"> | <p id="N11B9C" type="caption"> |
| <s id="N11B9E">L<emph type="italics"/>ibræ pen&longs;ilis ligula<emph.end type="italics"/> A.</s></p><figure id="id.001.01.114.1.jpg" xlink:href="001/01/114/1.jpg"/> | <s id="N11B9E">L<emph type="italics"/>ibræ pen&longs;ilis ligula<emph.end type="italics"/> A.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.114.1.jpg" xlink:href="001/01/114/1.jpg"/> |
| <p id="N11BAA" type="main"> | <p id="N11BAA" type="main"> |
| <s id="N11BAC">At men&longs;ores Alpini cum cuniculos, in alti&longs;simos montes actos, metiri &longs;o<lb/><expan abbr="l&etilde;t">lent</expan>, utuntur <expan abbr="etiã">etiam</expan> perticis, pa&longs;&longs;um <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan> longis, &longs;ed quæ ex tribus partibus, <lb/>quibus &longs;unt cochleæ con&longs;tant, ut eas breuiores facere po&longs;sint: utuntur funi­<lb/>culo, ex philyris tiliæ facto, ad quem alligatæ &longs;unt &longs;chœdæ, numerum pa&longs;&longs;u <lb/>um indicantes: <expan abbr="utũtur">utuntur</expan> <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan>, cui index e&longs;t, ip&longs;is peculiari: circulis enim <pb xlink:href="001/01/115.jpg" pagenum="105"/>ceratis caret: uerum eorum loco in manibus habent chartam, in qua <expan abbr="&longs;cribũt">&longs;cribunt</expan> <lb/>quamque in&longs;trumenti, in po&longs;teriorem perticam impo&longs;iti partem, quam ligu­<lb/>la, & funiculus extentus, per eius tria foramina penetrans, demon&longs;trant, &<lb/>numeros pa&longs;&longs;uum notant: eadem ligula indicat utrum funiculus in <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> <lb/>uel po&longs;teriorem partem inclinet. </s> | <s id="N11BAC">At men&longs;ores Alpini cum cuniculos, in alti&longs;simos montes actos, metiri &longs;o<lb/><expan abbr="l&etilde;t">lent</expan>, utuntur <expan abbr="etiã">etiam</expan> perticis, pa&longs;&longs;um <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan> longis, &longs;ed quæ ex tribus partibus, <lb/>quibus &longs;unt cochleæ con&longs;tant, ut eas breuiores facere po&longs;sint: utuntur funi­<lb/>culo, ex philyris tiliæ facto, ad quem alligatæ &longs;unt &longs;chœdæ, numerum pa&longs;&longs;u <lb/>um indicantes: <expan abbr="utũtur">utuntur</expan> <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan>, cui index e&longs;t, ip&longs;is peculiari: circulis enim <pb pagenum="105" xlink:href="001/01/115.jpg"/>ceratis caret: uerum eorum loco in manibus habent chartam, in qua <expan abbr="&longs;cribũt">&longs;cribunt</expan> <lb/>quamque in&longs;trumenti, in po&longs;teriorem perticam impo&longs;iti partem, quam ligu­<lb/>la, & funiculus extentus, per eius tria foramina penetrans, demon&longs;trant, &<lb/>numeros pa&longs;&longs;uum notant: eadem ligula indicat utrum funiculus in <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> <lb/>uel po&longs;teriorem partem inclinet. </s> |
| <s id="N11BDA">Pen&longs;ilis autem, ut in libra, non e&longs;t, &longs;ed ad <lb/>in&longs;trumentum affixa, in eo qua&longs;i iacet: &longs;ed cuniculos iccirco metiuntur ut &longs;ci <lb/>re po&longs;sint quot pa&longs;sibus facti &longs;int altiores: quot pa&longs;&longs;us inferior à &longs;uperiori <lb/>di&longs;tet: quot pa&longs;&longs;uum interuallum, nondum perfo&longs;&longs;um, &longs;it inter fo&longs;&longs;ores, qui <lb/>aduer&longs;i cauant unam eandemque uenam uel <expan abbr="fibrã">fibram</expan> tran&longs;uer&longs;am, aut duas, qua­<lb/>rum altera in <expan abbr="alterã">alteram</expan> uergit.</s></p><p id="N11BEE" type="caption"> | <s id="N11BDA">Pen&longs;ilis autem, ut in libra, non e&longs;t, &longs;ed ad <lb/>in&longs;trumentum affixa, in eo qua&longs;i iacet: &longs;ed cuniculos iccirco metiuntur ut &longs;ci <lb/>re po&longs;sint quot pa&longs;sibus facti &longs;int altiores: quot pa&longs;&longs;us inferior à &longs;uperiori <lb/>di&longs;tet: quot pa&longs;&longs;uum interuallum, nondum perfo&longs;&longs;um, &longs;it inter fo&longs;&longs;ores, qui <lb/>aduer&longs;i cauant unam eandemque uenam uel <expan abbr="fibrã">fibram</expan> tran&longs;uer&longs;am, aut duas, qua­<lb/>rum altera in <expan abbr="alterã">alteram</expan> uergit.</s> |
| <s id="N11BF0">I<emph type="italics"/>n&longs;tru enti index<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>igulæ foramina<emph.end type="italics"/> C D E.</s></p><figure id="id.001.01.115.1.jpg" xlink:href="001/01/115/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N11BEE" type="caption"> |
| | <s id="N11BF0">I<emph type="italics"/>n&longs;tru enti index<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>igulæ foramina<emph.end type="italics"/> C D E.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.115.1.jpg" xlink:href="001/01/115/1.jpg"/> |
| <p id="N11C08" type="main"> | <p id="N11C08" type="main"> |
| <s id="N11C0A">Sed redeo ad no&longs;tras fodinas. </s> | <s id="N11C0A">Sed redeo ad no&longs;tras fodinas. </s> |
| <s id="N11C0C">Si men&longs;or intus in cuniculis, uel fo&longs;sis <expan abbr="lat&etilde;tibus">laten<lb/>tibus</expan> | <s id="N11C0C">Si men&longs;or intus in cuniculis, uel fo&longs;sis <expan abbr="lat&etilde;tibus">laten<lb/>tibus</expan> |
| uoluerit <expan abbr="arearũ">arearum</expan> terminos con&longs;tituere & pangere &longs;igno in <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> inci&longs;o, <pb xlink:href="001/01/116.jpg" pagenum="106"/><expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> magi&longs;ter <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan> &longs;upra <expan abbr="terrã">terram</expan> <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> finib. definiuit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> pri<lb/>mo <expan abbr="locũ">locum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;æ <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan>, qui e&longs;t &longs;ub &longs;tipite terminali, ex <expan abbr="dimeti&etilde;do">dimetiendo</expan>, <lb/>eo <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> &longs;uprà explicaui modo, di&longs;cit: ultra eum <expan abbr="locũ">locum</expan>, in cuius <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> exi&longs;timat <lb/>&longs;ignum e&longs;&longs;e <expan abbr="incidendũ">incidendum</expan>, <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> extendens. </s> | uoluerit <expan abbr="arearũ">arearum</expan> terminos con&longs;tituere & pangere &longs;igno in <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> inci&longs;o, <pb pagenum="106" xlink:href="001/01/116.jpg"/><expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> magi&longs;ter <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan> &longs;upra <expan abbr="terrã">terram</expan> <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> finib. definiuit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> pri<lb/>mo <expan abbr="locũ">locum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;æ <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan>, qui e&longs;t &longs;ub &longs;tipite terminali, ex <expan abbr="dimeti&etilde;do">dimetiendo</expan>, <lb/>eo <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> &longs;uprà explicaui modo, di&longs;cit: ultra eum <expan abbr="locũ">locum</expan>, in cuius <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> exi&longs;timat <lb/>&longs;ignum e&longs;&longs;e <expan abbr="incidendũ">incidendum</expan>, <expan abbr="funiculũ">funiculum</expan> extendens. </s> |
| <s id="N11C59">Deinde <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> funiculis in æqua<lb/>ta planitie extentis ab ea &longs;upremi parte, quæ &longs;tipitem <expan abbr="terminal&etilde;">terminalem</expan> de&longs;ignat, or<lb/>&longs;us <expan abbr="infimũ">infimum</expan> uer&longs;us rectà <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="&longs;extã">&longs;extam</expan> in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem ten­<lb/>dit <expan abbr="tran&longs;uer&longs;ariũ">tran&longs;uer&longs;arium</expan>: tum infimi funiculi parte, quæ e&longs;t ultra <expan abbr="eã">eam</expan>, ad <expan abbr="quã">quam</expan> tran&longs;uer<lb/>&longs;arius pertinet, ablata demon&longs;trat quo loco <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> terminale & <expan abbr="hæreditariũ">hæreditarium</expan> <lb/>&longs;it in <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;æ latentis <expan abbr="incidendũ">incidendum</expan>. </s> | <s id="N11C59">Deinde <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> funiculis in æqua<lb/>ta planitie extentis ab ea &longs;upremi parte, quæ &longs;tipitem <expan abbr="terminal&etilde;">terminalem</expan> de&longs;ignat, or<lb/>&longs;us <expan abbr="infimũ">infimum</expan> uer&longs;us rectà <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="&longs;extã">&longs;extam</expan> in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem ten­<lb/>dit <expan abbr="tran&longs;uer&longs;ariũ">tran&longs;uer&longs;arium</expan>: tum infimi funiculi parte, quæ e&longs;t ultra <expan abbr="eã">eam</expan>, ad <expan abbr="quã">quam</expan> tran&longs;uer<lb/>&longs;arius pertinet, ablata demon&longs;trat quo loco <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> terminale & <expan abbr="hæreditariũ">hæreditarium</expan> <lb/>&longs;it in <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;æ latentis <expan abbr="incidendũ">incidendum</expan>. </s> |
| <s id="N11C94">Inciditur <expan abbr="aũt">aunt</expan> id præ&longs;entibus <lb/><expan abbr="duũuiris">duunuiris</expan> iuratis, utriu&longs;que fodinæ præfecto et præ&longs;ide. </s> | <s id="N11C94">Inciditur <expan abbr="aũt">aunt</expan> id præ&longs;entibus <lb/><expan abbr="duũuiris">duunuiris</expan> iuratis, utriu&longs;que fodinæ præfecto et præ&longs;ide. </s> |
| <s id="N11C9F">Vt enim magi&longs;ter me <lb/><expan abbr="tallicorũ">tallicorum</expan> <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> præ&longs;entibus &longs;tipites terminales in <expan abbr="terrã">terram</expan> infigit, ita men&longs;or &longs;i­<lb/>gni cau&longs;&longs;a <expan abbr="plagã">plagam</expan> infligit &longs;axis, quæ ip&longs;a etiam iccirco terminalia <expan abbr="nominãtur">nominantur</expan>. </s> | <s id="N11C9F">Vt enim magi&longs;ter me <lb/><expan abbr="tallicorũ">tallicorum</expan> <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> præ&longs;entibus &longs;tipites terminales in <expan abbr="terrã">terram</expan> infigit, ita men&longs;or &longs;i­<lb/>gni cau&longs;&longs;a <expan abbr="plagã">plagam</expan> infligit &longs;axis, quæ ip&longs;a etiam iccirco terminalia <expan abbr="nominãtur">nominantur</expan>. </s> |
| |
| <s id="N11D3A">Si præterea acciderit ut &longs;i <lb/><expan abbr="gnũ">gnum</expan> <expan abbr="hæreditariũ">hæreditarium</expan> in angulo &longs;it <expan abbr="incidendũ">incidendum</expan>, men&longs;or ab eo or&longs;us pa&longs;&longs;um unum <lb/><expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> fodinam uer&longs;us metitur, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> po&longs;teriorem uer&longs;us: atque ex his efficit <lb/><expan abbr="trianguiũ">trianguium</expan>, eumque <expan abbr="mediũ">medium</expan> tran&longs;uer&longs;ario funiculo diuidens ad <expan abbr="illũ">illum</expan> <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> termi­<lb/>nale in &longs;axo incidit. </s> | <s id="N11D3A">Si præterea acciderit ut &longs;i <lb/><expan abbr="gnũ">gnum</expan> <expan abbr="hæreditariũ">hæreditarium</expan> in angulo &longs;it <expan abbr="incidendũ">incidendum</expan>, men&longs;or ab eo or&longs;us pa&longs;&longs;um unum <lb/><expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> fodinam uer&longs;us metitur, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> po&longs;teriorem uer&longs;us: atque ex his efficit <lb/><expan abbr="trianguiũ">trianguium</expan>, eumque <expan abbr="mediũ">medium</expan> tran&longs;uer&longs;ario funiculo diuidens ad <expan abbr="illũ">illum</expan> <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> termi­<lb/>nale in &longs;axo incidit. </s> |
| <s id="N11D63">Po&longs;tremò men&longs;or interdum rei in ueritatis lucem profe<lb/>rendæ gratia areæ terminum pangit in his locis, in quibus iam antè multa &longs;i <lb/>gna terminalia in &longs;axis &longs;unt inci&longs;a. </s> | <s id="N11D63">Po&longs;tremò men&longs;or interdum rei in ueritatis lucem profe<lb/>rendæ gratia areæ terminum pangit in his locis, in quibus iam antè multa &longs;i <lb/>gna terminalia in &longs;axis &longs;unt inci&longs;a. </s> |
| <s id="N11D69">Tunc uerò à &longs;tipite terminali, &longs;ub dio in <lb/>terram infixo, or&longs;us primò u&longs;que ad <expan abbr="proximã">proximam</expan> fodinam metitur: deinde dime­<lb/>titur <expan abbr="unũ">unum</expan> & <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="puteũ">puteum</expan>: tum &longs;tipitem terminalem in æquata planicie figit: <lb/>& ab eo <expan abbr="initiũ">initium</expan> faciens ij&longs;dem funiculis extentis &longs;imiliter metitur: atque iterum <lb/>&longs;tipitem, qui ip&longs;i eum dimetiendi finem &longs;ignificet, in <expan abbr="terrã">terram</expan> infigit: po&longs;tea &longs;ub <lb/>terra ab eo loco, in quo de&longs;itum e&longs;t, rur&longs;us incipit metiri tot puteos & fo&longs;&longs;as <lb/>latentes, quot memini&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> | <s id="N11D69">Tunc uerò à &longs;tipite terminali, &longs;ub dio in <lb/>terram infixo, or&longs;us primò u&longs;que ad <expan abbr="proximã">proximam</expan> fodinam metitur: deinde dime­<lb/>titur <expan abbr="unũ">unum</expan> & <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="puteũ">puteum</expan>: tum &longs;tipitem terminalem in æquata planicie figit: <lb/>& ab eo <expan abbr="initiũ">initium</expan> faciens ij&longs;dem funiculis extentis &longs;imiliter metitur: atque iterum <lb/>&longs;tipitem, qui ip&longs;i eum dimetiendi finem &longs;ignificet, in <expan abbr="terrã">terram</expan> infigit: po&longs;tea &longs;ub <lb/>terra ab eo loco, in quo de&longs;itum e&longs;t, rur&longs;us incipit metiri tot puteos & fo&longs;&longs;as <lb/>latentes, quot memini&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> |
| <s id="N11D8E">Mox redit in planiciem: & iterum à &longs;ecun­<lb/>do &longs;tipite or&longs;us metitur: atque id facit u&longs;que ad fo&longs;&longs;am latentem, in qua &longs;ignum <lb/>terminale in &longs;axo e&longs;t incidendum: ad extremum à &longs;tipite terminali, primum <lb/>in terra fixo, or&longs;us tran&longs;uer&longs;arium funiculum rectà tendit uer&longs;us ultimum, <lb/>qui infimæ fo&longs;&longs;æ latentis longitudinem demon&longs;trat: & qua parte eum attin<lb/>git, ea uerè iudicans &longs;ignum hæreditarium in &longs;axo incidit.</s></p><p id="N11D9A" type="main"> | <s id="N11D8E">Mox redit in planiciem: & iterum à &longs;ecun­<lb/>do &longs;tipite or&longs;us metitur: atque id facit u&longs;que ad fo&longs;&longs;am latentem, in qua &longs;ignum <lb/>terminale in &longs;axo e&longs;t incidendum: ad extremum à &longs;tipite terminali, primum <lb/>in terra fixo, or&longs;us tran&longs;uer&longs;arium funiculum rectà tendit uer&longs;us ultimum, <lb/>qui infimæ fo&longs;&longs;æ latentis longitudinem demon&longs;trat: & qua parte eum attin<lb/>git, ea uerè iudicans &longs;ignum hæreditarium in &longs;axo incidit.</s> |
| <s id="N11D9C">De re Metallica Libri V. FINIS.</s></p><pb xlink:href="001/01/117.jpg" pagenum="107"/> | </p> |
| | <p id="N11D9A" type="main"> |
| | <s id="N11D9C">De re Metallica Libri V. FINIS.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="107" xlink:href="001/01/117.jpg"/> |
| <p id="N11DA2" type="head"> | <p id="N11DA2" type="head"> |
| <s id="N11DA4">GEORGII AGRICO­<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SEXTVS.</s></p><p id="N11DAA" type="main"> | <s id="N11DA4">GEORGII AGRICO­<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SEXTVS.</s> |
| | </p> |
| | <p id="N11DAA" type="main"> |
| <s id="N11DAC">Dixi de uenarum fo&longs;sionibus, de <expan abbr="puteorũ">puteorum</expan> &longs;tructu­<lb/>ris, de <expan abbr="cuniculorũ">cuniculorum</expan>, <expan abbr="fo&longs;sarũ">fo&longs;sarum</expan> latentium, <expan abbr="cauernarũ">cauernarum</expan> &longs;ub <lb/>&longs;tructionibus, de arte men&longs;oris: nunc dicam primò <lb/>de ferramentis, quibus uenæ &longs;axaque <expan abbr="excindũtur">excinduntur</expan>: de <lb/>inde de ua&longs;is in quæ conijciuntur glebæ <expan abbr="terrarũ">terrarum</expan>, &longs;a<lb/>xorum, <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan>, aliarumque <expan abbr="rerũ">rerum</expan> <expan abbr="fo&longs;siliũ">fo&longs;silium</expan>, ut uel ex <lb/>trahi uel euehi uel efferri po&longs;sint: atque etiam de ua­<lb/>&longs;is aquarijs & canalibus: tum de diuer&longs;i generis ma <lb/>chinis: po&longs;tremò de malis <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan>, quæ omnia <lb/>dum <expan abbr="de&longs;crib&etilde;tur">de&longs;cribentur</expan> accuratius, <expan abbr="iterũ">iterum</expan> multæ laborandi rationes <expan abbr="explicabũtur">explicabuntur</expan>. </s> | <s id="N11DAC">Dixi de uenarum fo&longs;sionibus, de <expan abbr="puteorũ">puteorum</expan> &longs;tructu­<lb/>ris, de <expan abbr="cuniculorũ">cuniculorum</expan>, <expan abbr="fo&longs;sarũ">fo&longs;sarum</expan> latentium, <expan abbr="cauernarũ">cauernarum</expan> &longs;ub <lb/>&longs;tructionibus, de arte men&longs;oris: nunc dicam primò <lb/>de ferramentis, quibus uenæ &longs;axaque <expan abbr="excindũtur">excinduntur</expan>: de <lb/>inde de ua&longs;is in quæ conijciuntur glebæ <expan abbr="terrarũ">terrarum</expan>, &longs;a<lb/>xorum, <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan>, aliarumque <expan abbr="rerũ">rerum</expan> <expan abbr="fo&longs;siliũ">fo&longs;silium</expan>, ut uel ex <lb/>trahi uel euehi uel efferri po&longs;sint: atque etiam de ua­<lb/>&longs;is aquarijs & canalibus: tum de diuer&longs;i generis ma <lb/>chinis: po&longs;tremò de malis <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan>, quæ omnia <lb/>dum <expan abbr="de&longs;crib&etilde;tur">de&longs;cribentur</expan> accuratius, <expan abbr="iterũ">iterum</expan> multæ laborandi rationes <expan abbr="explicabũtur">explicabuntur</expan>. </s> |
| <s id="N11DF3"><lb/>Ferramenta <expan abbr="aũt">aunt</expan> &longs;unt ea, quæ proprio nomine inetallici &longs;ic appellant, cunei <lb/>præterea, laminæ, bracteæ, mallei, bacilla, conti, ligones, uerricula, batilla. </s> | <s id="N11DF3"><lb/>Ferramenta <expan abbr="aũt">aunt</expan> &longs;unt ea, quæ proprio nomine inetallici &longs;ic appellant, cunei <lb/>præterea, laminæ, bracteæ, mallei, bacilla, conti, ligones, uerricula, batilla. </s> |
| <s id="N11DFC"><lb/>Sed eorum, quæ proprio nomine <expan abbr="ferram&etilde;ta">ferramenta</expan> &longs;unt, quatuor exi&longs;tunt formæ, <lb/>quæ ferè non figura, &longs;ed longitudine uel cra&longs;situdine inter &longs;e differunt: ete­<lb/>nim <expan abbr="omniũ">omnium</expan> pars &longs;umma e&longs;t lata & <expan abbr="quadrãgula">quadrangula</expan>, ut malleo percuti po&longs;sit: ima <lb/>in <expan abbr="mucron&etilde;">mucronem</expan> de&longs;init, ut <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> & <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> duriciam acie diffindat: omnia quo <lb/>que præter <expan abbr="quartũ">quartum</expan> &longs;unt perforata. </s> | <s id="N11DFC"><lb/>Sed eorum, quæ proprio nomine <expan abbr="ferram&etilde;ta">ferramenta</expan> &longs;unt, quatuor exi&longs;tunt formæ, <lb/>quæ ferè non figura, &longs;ed longitudine uel cra&longs;situdine inter &longs;e differunt: ete­<lb/>nim <expan abbr="omniũ">omnium</expan> pars &longs;umma e&longs;t lata & <expan abbr="quadrãgula">quadrangula</expan>, ut malleo percuti po&longs;sit: ima <lb/>in <expan abbr="mucron&etilde;">mucronem</expan> de&longs;init, ut <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> & <expan abbr="uenarũ">uenarum</expan> duriciam acie diffindat: omnia quo <lb/>que præter <expan abbr="quartũ">quartum</expan> &longs;unt perforata. </s> |
| |
| <s id="N11E6D">Sed lamina alta & lata e&longs;t digitos &longs;ex: <lb/>&longs;umma parte cra&longs;&longs;a digitos duos, ima &longs;e&longs;quidigitum. </s> | <s id="N11E6D">Sed lamina alta & lata e&longs;t digitos &longs;ex: <lb/>&longs;umma parte cra&longs;&longs;a digitos duos, ima &longs;e&longs;quidigitum. </s> |
| <s id="N11E71">In bractea uerò e&longs;t ea­<lb/>dem, quæ in lamina altitudo & latitudo, &longs;ed admodum tenuis e&longs;t. </s> | <s id="N11E71">In bractea uerò e&longs;t ea­<lb/>dem, quæ in lamina altitudo & latitudo, &longs;ed admodum tenuis e&longs;t. </s> |
| <s id="N11E75">His omni <lb/>bus, ut proximo libro explicaui, utuntur cum uenas duri&longs;simas excindunt. </s> | <s id="N11E75">His omni <lb/>bus, ut proximo libro explicaui, utuntur cum uenas duri&longs;simas excindunt. </s> |
| <s id="N11E79"><lb/>Atque etiam cunei, laminæ, bracteæ modo maiores, modo minores &longs;olent <lb/>confici.</s></p><pb xlink:href="001/01/118.jpg" pagenum="108"/> | <s id="N11E79"><lb/>Atque etiam cunei, laminæ, bracteæ modo maiores, modo minores &longs;olent <lb/>confici.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="108" xlink:href="001/01/118.jpg"/> |
| <p id="N11E81" type="caption"> | <p id="N11E81" type="caption"> |
| <s id="N11E83">F<emph type="italics"/>erramentum primum<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartum.<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>uneus<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>amina<emph.end type="italics"/> F. B<emph type="italics"/>ractea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> H. M<emph type="italics"/>anubrium in primo ferra<lb/>mento inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> I.</s></p><figure id="id.001.01.118.1.jpg" xlink:href="001/01/118/1.jpg"/> | <s id="N11E83">F<emph type="italics"/>erramentum primum<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartum.<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>uneus<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>amina<emph.end type="italics"/> F. B<emph type="italics"/>ractea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> H. M<emph type="italics"/>anubrium in primo ferra<lb/>mento inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> I.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.118.1.jpg" xlink:href="001/01/118/1.jpg"/> |
| <p id="N11EC6" type="main"> | <p id="N11EC6" type="main"> |
| <s id="N11EC8">Mallei quoque duplices &longs;unt: minores, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> manubria fo&longs;&longs;ores una ma­<lb/>nu tenent: maiores, quorum utraque: in illis, quod ad magnitudinem et u&longs;um <lb/>pertinet triplex e&longs;t differentia: minimo, tanquam leui&longs;simo, percutiunt &longs;e­<lb/>cundum <expan abbr="ferramentũ">ferramentum</expan>: medio, primum: maximo, tertium: atque is latus & cra&longs;­<lb/>&longs;us e&longs;t digitos duos. </s> | <s id="N11EC8">Mallei quoque duplices &longs;unt: minores, <expan abbr="quorũ">quorum</expan> manubria fo&longs;&longs;ores una ma­<lb/>nu tenent: maiores, quorum utraque: in illis, quod ad magnitudinem et u&longs;um <lb/>pertinet triplex e&longs;t differentia: minimo, tanquam leui&longs;simo, percutiunt &longs;e­<lb/>cundum <expan abbr="ferramentũ">ferramentum</expan>: medio, primum: maximo, tertium: atque is latus & cra&longs;­<lb/>&longs;us e&longs;t digitos duos. </s> |
| <s id="N11EDA">In maioribus uerò bipartita e&longs;t uarietas: paruis <expan abbr="quartũ">quartum</expan> <lb/>ferramentum feriunt, magnis cuneos in fi&longs;&longs;uras impingunt: illi lati & cra&longs;si <lb/>&longs;unt tres digitos, hi quinque, & longi pedem. </s> | <s id="N11EDA">In maioribus uerò bipartita e&longs;t uarietas: paruis <expan abbr="quartũ">quartum</expan> <lb/>ferramentum feriunt, magnis cuneos in fi&longs;&longs;uras impingunt: illi lati & cra&longs;si <lb/>&longs;unt tres digitos, hi quinque, & longi pedem. </s> |
| <s id="N11EE3">Omnes autem media parte, in <lb/>qua e&longs;t foramen manubrij capax, extuberant: &longs;ed maioribus manubria &longs;unt <lb/>imbecilliora, ut operarij mallei pondere inclinatiore uehementius ferire <lb/>po&longs;sint.</s></p><p id="N11EEB" type="caption"> | <s id="N11EE3">Omnes autem media parte, in <lb/>qua e&longs;t foramen manubrij capax, extuberant: &longs;ed maioribus manubria &longs;unt <lb/>imbecilliora, ut operarij mallei pondere inclinatiore uehementius ferire <lb/>po&longs;sint.</s> |
| <s id="N11EED">M<emph type="italics"/>alleorum minorum<emph.end type="italics"/> M<emph type="italics"/>inimus<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>edius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>M<emph type="italics"/>aximus<emph.end type="italics"/> C. M<emph type="italics"/>alleorum maiorum<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aruus<emph.end type="italics"/> D. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus<emph.end type="italics"/> E. M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> F. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium in minimo malleo inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> G.</s></p><pb xlink:href="001/01/119.jpg" pagenum="109"/> | </p> |
| | <p id="N11EEB" type="caption"> |
| | <s id="N11EED">M<emph type="italics"/>alleorum minorum<emph.end type="italics"/> M<emph type="italics"/>inimus<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>edius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>M<emph type="italics"/>aximus<emph.end type="italics"/> C. M<emph type="italics"/>alleorum maiorum<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aruus<emph.end type="italics"/> D. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus<emph.end type="italics"/> E. M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> F. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium in minimo malleo inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="109" xlink:href="001/01/119.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.119.1.jpg" xlink:href="001/01/119/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.119.1.jpg" xlink:href="001/01/119/1.jpg"/> |
| <p id="N11F32" type="main"> | <p id="N11F32" type="main"> |
| <s id="N11F34">Bacillum ferreum item duplex e&longs;t: utrumque ima parte acutum, &longs;ed <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>teres, quo puteum, aqua plenum, cùm ad eum pertinet cuniculus, <expan abbr="perforãt">perforant</expan>: <lb/>alterum <expan abbr="latũ">latum</expan>, quo de cauernis in &longs;olum deijciunt &longs;axa ignis ui mollita, quæ <lb/>conto detrudi non po&longs;&longs;unt. </s> | <s id="N11F34">Bacillum ferreum item duplex e&longs;t: utrumque ima parte acutum, &longs;ed <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>teres, quo puteum, aqua plenum, cùm ad eum pertinet cuniculus, <expan abbr="perforãt">perforant</expan>: <lb/>alterum <expan abbr="latũ">latum</expan>, quo de cauernis in &longs;olum deijciunt &longs;axa ignis ui mollita, quæ <lb/>conto detrudi non po&longs;&longs;unt. </s> |
| <s id="N11F47">E&longs;t autem contus metallicorum, ut nautarum, <lb/>pertica oblonga in capite ferrum habens.</s></p><p id="N11F4B" type="caption"> | <s id="N11F47">E&longs;t autem contus metallicorum, ut nautarum, <lb/>pertica oblonga in capite ferrum habens.</s> |
| <s id="N11F4D">B<emph type="italics"/>acillum teres<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>acillum latum<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>ontus<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure id="id.001.01.119.2.jpg" xlink:href="001/01/119/2.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N11F4B" type="caption"> |
| | <s id="N11F4D">B<emph type="italics"/>acillum teres<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>acillum latum<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>ontus<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.119.2.jpg" xlink:href="001/01/119/2.jpg"/> |
| <p id="N11F65" type="main"> | <p id="N11F65" type="main"> |
| <s id="N11F67">Sed ligo metallicus differt à ru&longs;tico: nam hic ima parte latus etacutus e&longs;t: <pb xlink:href="001/01/120.jpg" pagenum="110"/>ille cu&longs;pidatus: eo cauatur uena non dura, qualis e&longs;&longs;e &longs;olet terrena. </s> | <s id="N11F67">Sed ligo metallicus differt à ru&longs;tico: nam hic ima parte latus etacutus e&longs;t: <pb pagenum="110" xlink:href="001/01/120.jpg"/>ille cu&longs;pidatus: eo cauatur uena non dura, qualis e&longs;&longs;e &longs;olet terrena. </s> |
| <s id="N11F6D">Similiter <lb/>rutrum & batillum nihil di&longs;tant à uulgaribus. </s> | <s id="N11F6D">Similiter <lb/>rutrum & batillum nihil di&longs;tant à uulgaribus. </s> |
| <s id="N11F71">Altero conuerrunt terras & <lb/>glareas, altera ea&longs;dem inijciunt in ua&longs;a.</s></p><p id="N11F75" type="caption"> | <s id="N11F71">Altero conuerrunt terras & <lb/>glareas, altera ea&longs;dem inijciunt in ua&longs;a.</s> |
| <s id="N11F77">L<emph type="italics"/>igo<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>utrum<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>atillum<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure id="id.001.01.120.1.jpg" xlink:href="001/01/120/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N11F75" type="caption"> |
| | <s id="N11F77">L<emph type="italics"/>igo<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>utrum<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>atillum<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.120.1.jpg" xlink:href="001/01/120/1.jpg"/> |
| <p id="N11F8F" type="main"> | <p id="N11F8F" type="main"> |
| <s id="N11F91">Terræ <expan abbr="aũt">aunt</expan> & &longs;axa & res metallicæ aliæque fo&longs;siles ligone cauatæ uel ferra­<lb/>mentis exci&longs;æ in ua&longs;is aut corbibus aut &longs;accis è puteis <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>: ci&longs;ijs uel <lb/>cap&longs;is <expan abbr="pat&etilde;tibus">patentibus</expan> <expan abbr="euehũtur">euehuntur</expan> è cuniculis: ex utri&longs;que alueis efferuntur. </s> | <s id="N11F91">Terræ <expan abbr="aũt">aunt</expan> & &longs;axa & res metallicæ aliæque fo&longs;siles ligone cauatæ uel ferra­<lb/>mentis exci&longs;æ in ua&longs;is aut corbibus aut &longs;accis è puteis <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>: ci&longs;ijs uel <lb/>cap&longs;is <expan abbr="pat&etilde;tibus">patentibus</expan> <expan abbr="euehũtur">euehuntur</expan> è cuniculis: ex utri&longs;que alueis efferuntur. </s> |
| <s id="N11FA7">Va&longs;a &longs;unt <lb/>duplicia: quæ non materia, <expan abbr="nõ">non</expan> figura differunt, &longs;ed magnitudine: minora fe­<lb/>rè <expan abbr="tantũ">tantum</expan> <expan abbr="capiũt">capiunt</expan>, quantum metreta: maiora <expan abbr="plerũque">plerunque</expan> &longs;extuplo &longs;unt capaciora: <lb/>neutris enim certa e&longs;t capacitas, &longs;ed &longs;æpius uaria. </s> | <s id="N11FA7">Va&longs;a &longs;unt <lb/>duplicia: quæ non materia, <expan abbr="nõ">non</expan> figura differunt, &longs;ed magnitudine: minora fe­<lb/>rè <expan abbr="tantũ">tantum</expan> <expan abbr="capiũt">capiunt</expan>, quantum metreta: maiora <expan abbr="plerũque">plerunque</expan> &longs;extuplo &longs;unt capaciora: <lb/>neutris enim certa e&longs;t capacitas, &longs;ed &longs;æpius uaria. </s> |
| |
| <s id="N11FCF">Maiorib. ut a&longs;&longs;eres &longs;unt cra&longs;siores & latio. </s> | <s id="N11FCF">Maiorib. ut a&longs;&longs;eres &longs;unt cra&longs;siores & latio. </s> |
| <s id="N11FD3">es, ita <expan abbr="etiã">etiam</expan> circuli utri&longs;que, <lb/>ut plus firmitatis & roboris habeant, octona bacilla ferrea &longs;unt, aliquantum <lb/>lata: quorum quaterna ex &longs;uperiori circulo deor&longs;um <expan abbr="procedũt">procedunt</expan>: quaterna eis <lb/>qua&longs;i obuia ex inferiori &longs;ur&longs;um: <expan abbr="utrorũque">utrorunque</expan> <expan abbr="fundũ">fundum</expan> tam interius quàm extrin&longs;e<lb/>cus duobus uel tribus bacillis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ferreis, & ex una inferioris circuli parte ad <lb/><expan abbr="alterã">alteram</expan> <expan abbr="pertin&etilde;tibus">pertinentibus</expan>, munitur. </s> | <s id="N11FD3">es, ita <expan abbr="etiã">etiam</expan> circuli utri&longs;que, <lb/>ut plus firmitatis & roboris habeant, octona bacilla ferrea &longs;unt, aliquantum <lb/>lata: quorum quaterna ex &longs;uperiori circulo deor&longs;um <expan abbr="procedũt">procedunt</expan>: quaterna eis <lb/>qua&longs;i obuia ex inferiori &longs;ur&longs;um: <expan abbr="utrorũque">utrorunque</expan> <expan abbr="fundũ">fundum</expan> tam interius quàm extrin&longs;e<lb/>cus duobus uel tribus bacillis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ferreis, & ex una inferioris circuli parte ad <lb/><expan abbr="alterã">alteram</expan> <expan abbr="pertin&etilde;tibus">pertinentibus</expan>, munitur. </s> |
| <s id="N11FF8">Sed <expan abbr="eorũ">eorum</expan> quæ extra &longs;unt, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> ad id affigitur <lb/>tran&longs;uer&longs;um: utraque <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> binas ferreas an&longs;as, quæ &longs;uperius extant atque emi <lb/>nent: utraque <expan abbr="&longs;emicirculũ">&longs;emicirculum</expan> ferreum, cuius inferior pars inclu&longs;a in an&longs;is recta e&longs;t <lb/>ut expeditius moueri po&longs;sit: utraque multo altiora quàm latiora &longs;unt, <expan abbr="utri&longs;que&longs;u&mtilde;a">utri&longs;que<lb/>&longs;umna</expan> pars e&longs;t latior ut res effo&longs;&longs;æ facilius in ea infundi & rur&longs;us ex eis effun<lb/>di po&longs;sint. </s> | <s id="N11FF8">Sed <expan abbr="eorũ">eorum</expan> quæ extra &longs;unt, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> ad id affigitur <lb/>tran&longs;uer&longs;um: utraque <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> binas ferreas an&longs;as, quæ &longs;uperius extant atque emi <lb/>nent: utraque <expan abbr="&longs;emicirculũ">&longs;emicirculum</expan> ferreum, cuius inferior pars inclu&longs;a in an&longs;is recta e&longs;t <lb/>ut expeditius moueri po&longs;sit: utraque multo altiora quàm latiora &longs;unt, <expan abbr="utri&longs;que&longs;u&mtilde;a">utri&longs;que<lb/>&longs;umna</expan> pars e&longs;t latior ut res effo&longs;&longs;æ facilius in ea infundi & rur&longs;us ex eis effun<lb/>di po&longs;sint. </s> |
| <s id="N12018">In minora fermè pueri, in maiora uiri terras è &longs;olo putei trahunt <lb/>rutro, reliquas res fo&longs;siles batillo in ea inijciunt, uel manibus ingerunt: ex <lb/>qua re inge&longs;tores &longs;unt nominati: mox &longs;emicirculo ferreo funis ductarij <expan abbr="un­cũ">un­<lb/>cum</expan> <expan abbr="implicãt">implicant</expan>: <expan abbr="tũ">tum</expan> machinis <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>: minora <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quod ip&longs;is leuius onus <pb xlink:href="001/01/121.jpg" pagenum="111"/>&longs;it <expan abbr="impo&longs;itũ">impo&longs;itum</expan>, ea quam uer&longs;ant homines: maiora, quod grauius, ea quam equi <lb/>circumagunt. </s> | <s id="N12018">In minora fermè pueri, in maiora uiri terras è &longs;olo putei trahunt <lb/>rutro, reliquas res fo&longs;siles batillo in ea inijciunt, uel manibus ingerunt: ex <lb/>qua re inge&longs;tores &longs;unt nominati: mox &longs;emicirculo ferreo funis ductarij <expan abbr="un­cũ">un­<lb/>cum</expan> <expan abbr="implicãt">implicant</expan>: <expan abbr="tũ">tum</expan> machinis <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>: minora <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quod ip&longs;is leuius onus <pb pagenum="111" xlink:href="001/01/121.jpg"/>&longs;it <expan abbr="impo&longs;itũ">impo&longs;itum</expan>, ea quam uer&longs;ant homines: maiora, quod grauius, ea quam equi <lb/>circumagunt. </s> |
| <s id="N1203D">Quidam uerò in ua&longs;orum locum <expan abbr="&longs;ub&longs;tituũt">&longs;ub&longs;tituunt</expan> corbes, quæ tan­<lb/>tundem capiant, aut, quod leuiores quàm ua&longs;a &longs;int, etiam plus. </s> | <s id="N1203D">Quidam uerò in ua&longs;orum locum <expan abbr="&longs;ub&longs;tituũt">&longs;ub&longs;tituunt</expan> corbes, quæ tan­<lb/>tundem capiant, aut, quod leuiores quàm ua&longs;a &longs;int, etiam plus. </s> |
| <s id="N12045">Quidam &longs;ac<lb/>cis, ex taurinis tergoribus factis, pro ua&longs;is utuntur: quorum &longs;emicirculos fer <lb/>reos unco <expan abbr="preh&etilde;dit">prehendit</expan> funis ductarius: eorum plerunque tres rebus effo&longs;sis ple­<lb/>ni &longs;imul extrahuntur, tres demittuntur, tres à pueris implentur: hi Snebergi <lb/>u&longs;itati &longs;unt, illæ Fribergi.</s></p><p id="N12053" type="caption"> | <s id="N12045">Quidam &longs;ac<lb/>cis, ex taurinis tergoribus factis, pro ua&longs;is utuntur: quorum &longs;emicirculos fer <lb/>reos unco <expan abbr="preh&etilde;dit">prehendit</expan> funis ductarius: eorum plerunque tres rebus effo&longs;sis ple­<lb/>ni &longs;imul extrahuntur, tres demittuntur, tres à pueris implentur: hi Snebergi <lb/>u&longs;itati &longs;unt, illæ Fribergi.</s> |
| <s id="N12055">V<emph type="italics"/>as minus<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>as maius<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>irculi ferrei<emph.end type="italics"/> D. B<emph type="italics"/>acilla ferrea<emph.end type="italics"/> E. B<emph type="italics"/>acilla ferrea fun­<lb/>di<emph.end type="italics"/> F. A<emph type="italics"/>n&longs;æ<emph.end type="italics"/> G. S<emph type="italics"/>emicirculus ferreus<emph.end type="italics"/> H. V<emph type="italics"/>ucus funis ductarij<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>orbis<emph.end type="italics"/> K. S<emph type="italics"/>acci<emph.end type="italics"/> L.</s></p><figure id="id.001.01.121.1.jpg" xlink:href="001/01/121/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/122.jpg" pagenum="112"/> | <p id="N12053" type="caption"> |
| | <s id="N12055">V<emph type="italics"/>as minus<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>as maius<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>irculi ferrei<emph.end type="italics"/> D. B<emph type="italics"/>acilla ferrea<emph.end type="italics"/> E. B<emph type="italics"/>acilla ferrea fun­<lb/>di<emph.end type="italics"/> F. A<emph type="italics"/>n&longs;æ<emph.end type="italics"/> G. S<emph type="italics"/>emicirculus ferreus<emph.end type="italics"/> H. V<emph type="italics"/>ucus funis ductarij<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>orbis<emph.end type="italics"/> K. S<emph type="italics"/>acci<emph.end type="italics"/> L.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.121.1.jpg" xlink:href="001/01/121/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="112" xlink:href="001/01/122.jpg"/> |
| <p id="N120A4" type="main"> | <p id="N120A4" type="main"> |
| <s id="N120A6">Quod <expan abbr="aũt">aunt</expan> nunc <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan> appellamus uehiculum e&longs;t unam habens rotam <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>duas, utid quod equi trahunt: ip&longs;um rebus fo&longs;silibus refertum ex cuniculis <lb/>uel ca&longs;is ab operario euehitur: &longs;ed hoc modo formatur. </s> | <s id="N120A6">Quod <expan abbr="aũt">aunt</expan> nunc <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan> appellamus uehiculum e&longs;t unam habens rotam <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>duas, utid quod equi trahunt: ip&longs;um rebus fo&longs;silibus refertum ex cuniculis <lb/>uel ca&longs;is ab operario euehitur: &longs;ed hoc modo formatur. </s> |
| <s id="N120B7">A&longs;&longs;eres duo longi <lb/>circiter quinque pedes, alti <expan abbr="unũ">unum</expan>, lati duos digitos eliguntur: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> partes pri­<lb/>mæ futuræ ad unius pedis <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan>, po&longs;tremæ ad duum <expan abbr="pedũ">pedum</expan> inferius <lb/><expan abbr="excindũtur">excinduntur</expan>, mediæ <expan abbr="reman&etilde;t">remanent</expan> integræ. </s> | <s id="N120B7">A&longs;&longs;eres duo longi <lb/>circiter quinque pedes, alti <expan abbr="unũ">unum</expan>, lati duos digitos eliguntur: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> partes pri­<lb/>mæ futuræ ad unius pedis <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan>, po&longs;tremæ ad duum <expan abbr="pedũ">pedum</expan> inferius <lb/><expan abbr="excindũtur">excinduntur</expan>, mediæ <expan abbr="reman&etilde;t">remanent</expan> integræ. </s> |
| <s id="N120D6">Deinde primæ excauantur, ut in <expan abbr="earũ">earum</expan> <lb/>foraminibus circularibus axiculi capita circumagi po&longs;sint. </s> | <s id="N120D6">Deinde primæ excauantur, ut in <expan abbr="earũ">earum</expan> <lb/>foraminibus circularibus axiculi capita circumagi po&longs;sint. </s> |
| <s id="N120DD">Mediæ uerò bis <lb/>perforantur & prope <expan abbr="imũ">imum</expan>, ut capitula <expan abbr="duarũ">duarum</expan> <expan abbr="trabecularũ">trabecularum</expan>, in quas imponun<lb/>tur a&longs;&longs;eres, recipiant: & in medio, ut capitula <expan abbr="duorũ">duorum</expan> a&longs;&longs;erum tran&longs;uer&longs;ario­<lb/>rum: atque claui, in his capitibus foras eminentibus infixi, totam firmant com<lb/>pagem. </s> | <s id="N120DD">Mediæ uerò bis <lb/>perforantur & prope <expan abbr="imũ">imum</expan>, ut capitula <expan abbr="duarũ">duarum</expan> <expan abbr="trabecularũ">trabecularum</expan>, in quas imponun<lb/>tur a&longs;&longs;eres, recipiant: & in medio, ut capitula <expan abbr="duorũ">duorum</expan> a&longs;&longs;erum tran&longs;uer&longs;ario­<lb/>rum: atque claui, in his capitibus foras eminentibus infixi, totam firmant com<lb/>pagem. </s> |
| <s id="N120F6">Ex po&longs;tremis a&longs;&longs;erum longorum partibus fiunt manubria: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <lb/>capitula inferius &longs;unt reflexa, ut firmius manibus teneri po&longs;sint. </s> | <s id="N120F6">Ex po&longs;tremis a&longs;&longs;erum longorum partibus fiunt manubria: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <lb/>capitula inferius &longs;unt reflexa, ut firmius manibus teneri po&longs;sint. </s> |
| <s id="N120FD">Sed rotula, <lb/>quia unica, neque modiolum habet, neque circum axiculum uer&longs;atur, <expan abbr="uerũ">uerum</expan> cum <lb/>ip&longs;o circumuertitur: à curuaturis enim, quas <foreign lang="el">a)/yidas</foreign> Græci uocant, duo ra­<lb/>dij tran&longs;uer&longs;arij, in eas inclu&longs;i, per medium axiculum penetrant in oppo&longs;itas <lb/>curuaturas. </s> | <s id="N120FD">Sed rotula, <lb/>quia unica, neque modiolum habet, neque circum axiculum uer&longs;atur, <expan abbr="uerũ">uerum</expan> cum <lb/>ip&longs;o circumuertitur: à curuaturis enim, quas <foreign lang="el">a)/yidas</foreign> Græci uocant, duo ra­<lb/>dij tran&longs;uer&longs;arij, in eas inclu&longs;i, per medium axiculum penetrant in oppo&longs;itas <lb/>curuaturas. </s> |
| <s id="N1210F">Axiculus <expan abbr="aũt">aunt</expan> quadrangulus e&longs;t, exceptis capitibus, quorum u­<lb/>trumque teres ut in foramine uolui po&longs;sit: hoc ci&longs;ium terris & &longs;axis <expan abbr="plenũ">plenum</expan> o­<lb/>perarius euehit, inane reuehit. </s> | <s id="N1210F">Axiculus <expan abbr="aũt">aunt</expan> quadrangulus e&longs;t, exceptis capitibus, quorum u­<lb/>trumque teres ut in foramine uolui po&longs;sit: hoc ci&longs;ium terris & &longs;axis <expan abbr="plenũ">plenum</expan> o­<lb/>perarius euehit, inane reuehit. </s> |
| <s id="N1211D">E&longs;t præterea metallicis <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan> hoc gran­<lb/>dius, quo hi, qui terram, cum lapillis nigris permi&longs;tam, lauant, riuis in eam <lb/>deductis, utuntur. </s> | <s id="N1211D">E&longs;t præterea metallicis <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan> hoc gran­<lb/>dius, quo hi, qui terram, cum lapillis nigris permi&longs;tam, lauant, riuis in eam <lb/>deductis, utuntur. </s> |
| <s id="N1212A">Eius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius altior e&longs;t, ut terra in­<lb/>ge&longs;ta non decidat.</s></p><p id="N12132" type="caption"> | <s id="N1212A">Eius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius altior e&longs;t, ut terra in­<lb/>ge&longs;ta non decidat.</s> |
| <s id="N12134">C<emph type="italics"/>i&longs;ium minus<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres eius longi<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres tran&longs;uer&longs;arij<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium grandius<emph.end type="italics"/> E. E<emph type="italics"/>ius prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius<emph.end type="italics"/> F.</s></p><figure id="id.001.01.122.1.jpg" xlink:href="001/01/122/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/123.jpg" pagenum="113"/> | <p id="N12132" type="caption"> |
| | <s id="N12134">C<emph type="italics"/>i&longs;ium minus<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres eius longi<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres tran&longs;uer&longs;arij<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium grandius<emph.end type="italics"/> E. E<emph type="italics"/>ius prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius<emph.end type="italics"/> F.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.122.1.jpg" xlink:href="001/01/122/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="113" xlink:href="001/01/123.jpg"/> |
| <p id="N12163" type="main"> | <p id="N12163" type="main"> |
| <s id="N12165">Cap&longs;a <expan abbr="aũt">aunt</expan> patens dimidio capacior e&longs;t quàm <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan>: longa ferè pedes qua­<lb/>tuor, lata & alta circiter pedes duos & dimidium: &longs;ed quia ei figura e&longs;t qua­<lb/>drangula, tribus laminis <expan abbr="quadrãgulis">quadrangulis</expan> uincitur ferreis: & præter eos undique<lb/>bacillis ferreis munitur: ad ip&longs;ius fundum duo axiculi ferrei &longs;unt affixi, <expan abbr="circũ">circum</expan> <lb/>quorum capitula utrinque orbiculi lignei uer&longs;antur: qui, ne ex axiculis immo <lb/>bilibus decidant, paruis clauis ferreis cauetur: ut magno illo obtu&longs;o ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/><expan abbr="fundũ">fundum</expan> affixo, ne à trita uia, hoc e&longs;t cauo trabium aberrent. </s> | <s id="N12165">Cap&longs;a <expan abbr="aũt">aunt</expan> patens dimidio capacior e&longs;t quàm <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan>: longa ferè pedes qua­<lb/>tuor, lata & alta circiter pedes duos & dimidium: &longs;ed quia ei figura e&longs;t qua­<lb/>drangula, tribus laminis <expan abbr="quadrãgulis">quadrangulis</expan> uincitur ferreis: & præter eos undique<lb/>bacillis ferreis munitur: ad ip&longs;ius fundum duo axiculi ferrei &longs;unt affixi, <expan abbr="circũ">circum</expan> <lb/>quorum capitula utrinque orbiculi lignei uer&longs;antur: qui, ne ex axiculis immo <lb/>bilibus decidant, paruis clauis ferreis cauetur: ut magno illo obtu&longs;o ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/><expan abbr="fundũ">fundum</expan> affixo, ne à trita uia, hoc e&longs;t cauo trabium aberrent. </s> |
| <s id="N12188">Eam cap&longs;am ue­<lb/>ctor ip&longs;ius partem po&longs;teriorem manibus tenens & protrudens euehit onu­<lb/>&longs;tam rebus fo&longs;silibus, uacuam reuchit. </s> | <s id="N12188">Eam cap&longs;am ue­<lb/>ctor ip&longs;ius partem po&longs;teriorem manibus tenens & protrudens euehit onu­<lb/>&longs;tam rebus fo&longs;silibus, uacuam reuchit. </s> |
| <s id="N1218E">Quoniam uerò cùm mouetur, <expan abbr="&longs;onũ">&longs;onum</expan> <lb/>efficit, qui nonnullis ui&longs;us canum latratui &longs;imilis, canem uocarunt. </s> | <s id="N1218E">Quoniam uerò cùm mouetur, <expan abbr="&longs;onũ">&longs;onum</expan> <lb/>efficit, qui nonnullis ui&longs;us canum latratui &longs;imilis, canem uocarunt. </s> |
| <s id="N12195">Hac ca­<lb/>p&longs;a utuntur &longs;i quando ex longi&longs;simis cuniculis onera euehunt, & quòd mo<lb/>ueatur facilius, & quòd grauius onus ip&longs;i po&longs;sit imponi.</s></p><p id="N1219B" type="caption"> | <s id="N12195">Hac ca­<lb/>p&longs;a utuntur &longs;i quando ex longi&longs;simis cuniculis onera euehunt, & quòd mo<lb/>ueatur facilius, & quòd grauius onus ip&longs;i po&longs;sit imponi.</s> |
| <s id="N1219D">C<emph type="italics"/>ap&longs;æ quadranguli ferrei<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius bacilla ferrea<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>xiculus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbiculi lignei<emph.end type="italics"/> D. P<emph type="italics"/>arui claui ferrei<emph.end type="italics"/> E. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus clauus ferreus obtu&longs;us<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>ap&longs;a eadem inuer&longs;a<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.123.1.jpg" xlink:href="001/01/123/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N1219B" type="caption"> |
| | <s id="N1219D">C<emph type="italics"/>ap&longs;æ quadranguli ferrei<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius bacilla ferrea<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>xiculus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbiculi lignei<emph.end type="italics"/> D. P<emph type="italics"/>arui claui ferrei<emph.end type="italics"/> E. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus clauus ferreus obtu&longs;us<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>ap&longs;a eadem inuer&longs;a<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.123.1.jpg" xlink:href="001/01/123/1.jpg"/> |
| <p id="N121D1" type="main"> | <p id="N121D1" type="main"> |
| <s id="N121D3">Sed alueos cauant ex &longs;ingulis arborum truncis: quorum minores longi <lb/>&longs;unt plerumque duos pedes, lati unum: hos metallo refertos, præ&longs;ertim cùm <lb/>multum non effoditur, è puteis & cuniculis uel humeris egerunt, uel funicu<lb/>lis, ex collis pendentibus, deuinctos efferunt. </s> | <s id="N121D3">Sed alueos cauant ex &longs;ingulis arborum truncis: quorum minores longi <lb/>&longs;unt plerumque duos pedes, lati unum: hos metallo refertos, præ&longs;ertim cùm <lb/>multum non effoditur, è puteis & cuniculis uel humeris egerunt, uel funicu<lb/>lis, ex collis pendentibus, deuinctos efferunt. </s> |
| <s id="N121DB">Veteres quicquid effo&longs;&longs;um e­<lb/>rat humeris ege&longs;si&longs;&longs;e Plinius autor e&longs;t. </s> | <s id="N121DB">Veteres quicquid effo&longs;&longs;um e­<lb/>rat humeris ege&longs;si&longs;&longs;e Plinius autor e&longs;t. </s> |
| <s id="N121DF">Verùm ea ratio <expan abbr="onerũ">onerum</expan> exportan do­<lb/>rum quia plures homines magnis laboribus defatigat, & multa pecunia in <lb/>operas erogatur, &longs;preta à no&longs;tris & repudiata. </s> | <s id="N121DF">Verùm ea ratio <expan abbr="onerũ">onerum</expan> exportan do­<lb/>rum quia plures homines magnis laboribus defatigat, & multa pecunia in <lb/>operas erogatur, &longs;preta à no&longs;tris & repudiata. </s> |
| <s id="N121E9">Maiorum autem <expan abbr="alueorũ">alueorum</expan> lon <lb/>gitudo e&longs;t ad tres pedes, latitudo palmipe dalis: in quibus terras metallicas <pb xlink:href="001/01/124.jpg" pagenum="114"/>experimenti poti&longs;simùm gratia lauant.</s></p><p id="N121F5" type="caption"> | <s id="N121E9">Maiorum autem <expan abbr="alueorũ">alueorum</expan> lon <lb/>gitudo e&longs;t ad tres pedes, latitudo palmipe dalis: in quibus terras metallicas <pb pagenum="114" xlink:href="001/01/124.jpg"/>experimenti poti&longs;simùm gratia lauant.</s> |
| <s id="N121F7">A<emph type="italics"/>lueus minor<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>uniculus<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>lueus maior<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure id="id.001.01.124.1.jpg" xlink:href="001/01/124/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N121F5" type="caption"> |
| | <s id="N121F7">A<emph type="italics"/>lueus minor<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>uniculus<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>lueus maior<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.124.1.jpg" xlink:href="001/01/124/1.jpg"/> |
| <p id="N1220F" type="main"> | <p id="N1220F" type="main"> |
| <s id="N12211">At aquaria ua&longs;a differunt u&longs;u, quem habent, & materia, ex qua forman­<lb/>tur. </s> | <s id="N12211">At aquaria ua&longs;a differunt u&longs;u, quem habent, & materia, ex qua forman­<lb/>tur. </s> |
| <s id="N12215">Nam <expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> aqua è puteis hau&longs;ta infunditur in alia, ut &longs;itulis: quæ­<lb/>dam aquarum plena machinis extrahuntur, ut moduli et bulgæ. </s> | <s id="N12215">Nam <expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> aqua è puteis hau&longs;ta infunditur in alia, ut &longs;itulis: quæ­<lb/>dam aquarum plena machinis extrahuntur, ut moduli et bulgæ. </s> |
| <s id="N1221D">Alia &longs;unt li <lb/>gnea, &longs;icuti &longs;itulæ & moduli: alia &longs;cortea, ueluti bulgæ. </s> | <s id="N1221D">Alia &longs;unt li <lb/>gnea, &longs;icuti &longs;itulæ & moduli: alia &longs;cortea, ueluti bulgæ. </s> |
| <s id="N12221">Moduli <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua­<lb/>rij æque ac ua&longs;a, in quæ res aridæ ingeruntur, duplices &longs;unt, minores & ma­<lb/>iores: &longs;ed hi moduli di&longs;tant à ua&longs;is &longs;umma parte, quam <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> angu&longs;tiorem: <lb/>& quidem iccirco ne, cùm ex puteis, maximè multum deuexis, trahuntur & <lb/>illiduntur a&longs;&longs;eribus, aquæ effundantur. </s> | <s id="N12221">Moduli <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua­<lb/>rij æque ac ua&longs;a, in quæ res aridæ ingeruntur, duplices &longs;unt, minores & ma­<lb/>iores: &longs;ed hi moduli di&longs;tant à ua&longs;is &longs;umma parte, quam <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> angu&longs;tiorem: <lb/>& quidem iccirco ne, cùm ex puteis, maximè multum deuexis, trahuntur & <lb/>illiduntur a&longs;&longs;eribus, aquæ effundantur. </s> |
| <s id="N12233">In hos modulos aquas &longs;itulis infun­<lb/>dunt, quæ &longs;unt lignea ua&longs;cula, non ut moduli in &longs;ummo angu&longs;ta, neque uin­<lb/>cta circulis ferreis, &longs;ed colurnis, quod neutrum nece&longs;sitas flagitet: atque<lb/>hic etiam moduli minores extrahuntur ea machina, quam <lb/>uer&longs;ant homines: maiores ea quam equi <lb/>circumagunt.</s></p><pb xlink:href="001/01/125.jpg" pagenum="115"/> | <s id="N12233">In hos modulos aquas &longs;itulis infun­<lb/>dunt, quæ &longs;unt lignea ua&longs;cula, non ut moduli in &longs;ummo angu&longs;ta, neque uin­<lb/>cta circulis ferreis, &longs;ed colurnis, quod neutrum nece&longs;sitas flagitet: atque<lb/>hic etiam moduli minores extrahuntur ea machina, quam <lb/>uer&longs;ant homines: maiores ea quam equi <lb/>circumagunt.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="115" xlink:href="001/01/125.jpg"/> |
| <p id="N12242" type="caption"> | <p id="N12242" type="caption"> |
| <s id="N12244">M<emph type="italics"/>odulus minor<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>odulus maior<emph.end type="italics"/> B. S<emph type="italics"/>itula<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure id="id.001.01.125.1.jpg" xlink:href="001/01/125/1.jpg"/> | <s id="N12244">M<emph type="italics"/>odulus minor<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>odulus maior<emph.end type="italics"/> B. S<emph type="italics"/>itula<emph.end type="italics"/> C.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.125.1.jpg" xlink:href="001/01/125/1.jpg"/> |
| <p id="N1225C" type="main"> | <p id="N1225C" type="main"> |
| <s id="N1225E">Sed bulgas no&longs;tri nominant maximos illos utres aquarios, qui con&longs;tant <lb/>ex taurinis tergoribus duobus, uel duobus & dimidio: ex his bulgis tritis <lb/>& u&longs;itatis primò excidunt pili, atque glabræ & candidæ fiunt. </s> | <s id="N1225E">Sed bulgas no&longs;tri nominant maximos illos utres aquarios, qui con&longs;tant <lb/>ex taurinis tergoribus duobus, uel duobus & dimidio: ex his bulgis tritis <lb/>& u&longs;itatis primò excidunt pili, atque glabræ & candidæ fiunt. </s> |
| <s id="N12264">Po&longs;t id tempo<lb/>ris rumpuntur. </s> | <s id="N12264">Po&longs;t id tempo<lb/>ris rumpuntur. </s> |
| <s id="N12268">Quod &longs;i parum, in partem <expan abbr="ruptã">ruptam</expan> bacilli teretis & &longs;triati par­<lb/>ticula immittitur, ac in ip&longs;ius &longs;trias bulga rupta undique illigata &longs;uitur: &longs;in <lb/>multum, eam re&longs;arciunt particula tergoris taurini. </s> | <s id="N12268">Quod &longs;i parum, in partem <expan abbr="ruptã">ruptam</expan> bacilli teretis & &longs;triati par­<lb/>ticula immittitur, ac in ip&longs;ius &longs;trias bulga rupta undique illigata &longs;uitur: &longs;in <lb/>multum, eam re&longs;arciunt particula tergoris taurini. </s> |
| <s id="N12272">Bulgæ autem unco cate­<lb/>næ ductariæ implicatæ & demi&longs;&longs;æ mer&longs;antur in aquis, & quàm primum <lb/>eas hau&longs;erint machina maxima extrahuntur: duplices uerò &longs;unt: al­<lb/>teræ per &longs;e hauriunt aquas: in alteras batillo ligneo agi­<lb/>tatæ quodammodo infunduntur.</s></p><p id="N1227C" type="caption"> | <s id="N12272">Bulgæ autem unco cate­<lb/>næ ductariæ implicatæ & demi&longs;&longs;æ mer&longs;antur in aquis, & quàm primum <lb/>eas hau&longs;erint machina maxima extrahuntur: duplices uerò &longs;unt: al­<lb/>teræ per &longs;e hauriunt aquas: in alteras batillo ligneo agi­<lb/>tatæ quodammodo infunduntur.</s> |
| <s id="N1227E">B<emph type="italics"/>ulga per &longs;e hauriens aquas<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>ulga in quam <lb/>aquæ pala agitatæ infunduntur<emph.end type="italics"/> B.</s></p><pb xlink:href="001/01/126.jpg" pagenum="116"/> | </p> |
| | <p id="N1227C" type="caption"> |
| | <s id="N1227E">B<emph type="italics"/>ulga per &longs;e hauriens aquas<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>ulga in quam <lb/>aquæ pala agitatæ infunduntur<emph.end type="italics"/> B.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="116" xlink:href="001/01/126.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.126.1.jpg" xlink:href="001/01/126/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.126.1.jpg" xlink:href="001/01/126/1.jpg"/> |
| <p id="N12294" type="main"> | <p id="N12294" type="main"> |
| <s id="N12296">Aquas autem, ex puteis extractas, excipiunt canales, uel infundibula, per <lb/>quæ tran&longs;mittuntur in canales: &longs;imiliter aquæ è lateribus cuniculorum efflu<lb/>entes in canales deriuantur. </s> | <s id="N12296">Aquas autem, ex puteis extractas, excipiunt canales, uel infundibula, per <lb/>quæ tran&longs;mittuntur in canales: &longs;imiliter aquæ è lateribus cuniculorum efflu<lb/>entes in canales deriuantur. </s> |
| <s id="N1229C">Hi <expan abbr="cõ&longs;tant">con&longs;tant</expan> ex binis trabibus excauatis, & arctè <lb/>coniunctis ut aquas profluentes po&longs;sint continere: ex ore cuniculi u&longs;que ad <lb/>extremam eius partem pertinent a&longs;&longs;eribus contecti, ne terra uel <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> in eos <lb/>incidens <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> cur&longs;um impediat. </s> | <s id="N1229C">Hi <expan abbr="cõ&longs;tant">con&longs;tant</expan> ex binis trabibus excauatis, & arctè <lb/>coniunctis ut aquas profluentes po&longs;sint continere: ex ore cuniculi u&longs;que ad <lb/>extremam eius partem pertinent a&longs;&longs;eribus contecti, ne terra uel <expan abbr="&longs;axũ">&longs;axum</expan> in eos <lb/>incidens <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> cur&longs;um impediat. </s> |
| <s id="N122B0">Quòd &longs;i multus limus paulatim in ip&longs;is <lb/>&longs;ub&longs;ederit a&longs;&longs;eribus &longs;ublatis purgantur, ne, quod etiam tunc eis accidit, ob­<lb/>&longs;truantur & obturentur. </s> | <s id="N122B0">Quòd &longs;i multus limus paulatim in ip&longs;is <lb/>&longs;ub&longs;ederit a&longs;&longs;eribus &longs;ublatis purgantur, ne, quod etiam tunc eis accidit, ob­<lb/>&longs;truantur & obturentur. </s> |
| <s id="N122B6">Quos autem canales metallici extra terram infun­<lb/>dibulis quæ &longs;unt ad ca&longs;as puteorum, &longs;ubijciunt, eos plerunque cauant <lb/>ex &longs;ingulis arboribus. </s> | <s id="N122B6">Quos autem canales metallici extra terram infun­<lb/>dibulis quæ &longs;unt ad ca&longs;as puteorum, &longs;ubijciunt, eos plerunque cauant <lb/>ex &longs;ingulis arboribus. </s> |
| <s id="N122BC">Infundibula uerò ferè conficiuntur <lb/>ex quatuor a&longs;&longs;eribus &longs;ic inferius exci&longs;is & con<lb/>iunctis, ut &longs;umma infundibulorum <lb/>pars fiat latior, angu­<lb/>&longs;tiorima.</s></p><p id="N122C6" type="caption"> | <s id="N122BC">Infundibula uerò ferè conficiuntur <lb/>ex quatuor a&longs;&longs;eribus &longs;ic inferius exci&longs;is & con<lb/>iunctis, ut &longs;umma infundibulorum <lb/>pars fiat latior, angu­<lb/>&longs;tiorima.</s> |
| <s id="N122C8">C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> A. I<emph type="italics"/>nfundibulum<emph.end type="italics"/> B.</s></p><pb xlink:href="001/01/127.jpg" pagenum="117"/> | </p> |
| | <p id="N122C6" type="caption"> |
| | <s id="N122C8">C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> A. I<emph type="italics"/>nfundibulum<emph.end type="italics"/> B.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="117" xlink:href="001/01/127.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.127.1.jpg" xlink:href="001/01/127/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.127.1.jpg" xlink:href="001/01/127/1.jpg"/> |
| <p id="N122DC" type="main"> | <p id="N122DC" type="main"> |
| <s id="N122DE">Quæ &longs;int ferramenta <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan>, quæ ua&longs;a &longs;atis o&longs;tendi: nunc machinas <lb/><expan abbr="exponã">exponam</expan>, hæ triplices &longs;unt, tractoriæ &longs;cilicet, &longs;piritales, &longs;can&longs;oriæ. </s> | <s id="N122DE">Quæ &longs;int ferramenta <expan abbr="metallicorũ">metallicorum</expan>, quæ ua&longs;a &longs;atis o&longs;tendi: nunc machinas <lb/><expan abbr="exponã">exponam</expan>, hæ triplices &longs;unt, tractoriæ &longs;cilicet, &longs;piritales, &longs;can&longs;oriæ. </s> |
| |
| <s id="N12328">&longs;ed <expan abbr="earũ">earum</expan>, quibus onera &longs;icca ex puteis <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>, formæ quinque <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> <lb/>&longs;unt u&longs;itatæ, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> prima &longs;ic <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan>. </s> | <s id="N12328">&longs;ed <expan abbr="earũ">earum</expan>, quibus onera &longs;icca ex puteis <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>, formæ quinque <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> <lb/>&longs;unt u&longs;itatæ, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> prima &longs;ic <expan abbr="cõficitur">conficitur</expan>. </s> |
| <s id="N1233F">Tigna duo, quàm puteus paulo lon­<lb/>giora, collocantur: <expan abbr="alterũ">alterum</expan> in fronte putei, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> in tergo. </s> | <s id="N1233F">Tigna duo, quàm puteus paulo lon­<lb/>giora, collocantur: <expan abbr="alterũ">alterum</expan> in fronte putei, <expan abbr="alterũ">alterum</expan> in tergo. </s> |
| <s id="N1234B">Eorum partes ex­<lb/>tremæ habent foramina, in quæ pali, ad imum cuneatiores, immi&longs;si altius in <lb/>terram adiguntur ut maneant immobilia. </s> | <s id="N1234B">Eorum partes ex­<lb/>tremæ habent foramina, in quæ pali, ad imum cuneatiores, immi&longs;si altius in <lb/>terram adiguntur ut maneant immobilia. </s> |
| <s id="N12351">Habent præterea formas, in qui­<lb/>bus inclu&longs;a &longs;unt capita duorum tignorum <expan abbr="trã&longs;uer&longs;ariorum">tran&longs;uer&longs;ariorum</expan>: quorum unum <lb/>dextrum putei latus occupat: alterum tantum abe&longs;t à &longs;ini&longs;tro, ut inter ip&longs;a <lb/>locus &longs;it aptus ad &longs;calas affingendas: in horum tignorum tran&longs;ucr&longs;ariorum <lb/>formis, quæ in media eorum &longs;unt parte, &longs;tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si infiguntur <lb/>& configuntur clauis ferreis: in quorum &longs;tipitum uel a&longs;&longs;erum caua cra&longs;sis la <lb/>minis ferrata conijciuntur &longs;uculæ capita: utrumque autem caput, ex &longs;tipitis <lb/>aut a&longs;&longs;eris cauo foras <expan abbr="emin&etilde;s">eminens</expan>, e&longs;t inclu&longs;um in forma alterius capitis ligni lon <lb/>gi <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>, lati <expan abbr="palmũ">palmum</expan>, cra&longs;si tres digitos: &longs;ed <expan abbr="utrũque">utrunque</expan> eius caput <expan abbr="latũ">latum</expan> e&longs;t di­<lb/>gitos <expan abbr="&longs;ept&etilde;">&longs;eptem</expan>: in <expan abbr="alterũ">alterum</expan> uerò inclu&longs;us e&longs;t uectis, teres item longus <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>. <pb xlink:href="001/01/128.jpg" pagenum="118"/>circa uerò &longs;uculam funis ductarius inuoluitur, & eius media pars ad ip&longs;am <lb/>religatur: at utraque eiu&longs;dem an&longs;a habet <expan abbr="uncũ">uncum</expan> ferreum, qui ua&longs;is &longs;emicirculo <lb/>implicatur: itaque uectibus coacta &longs;ucula dum uoluitur &longs;emper alterum uas <lb/>onere plenum ex puteo extrahitur in eundem demittitur uacuum. </s> | <s id="N12351">Habent præterea formas, in qui­<lb/>bus inclu&longs;a &longs;unt capita duorum tignorum <expan abbr="trã&longs;uer&longs;ariorum">tran&longs;uer&longs;ariorum</expan>: quorum unum <lb/>dextrum putei latus occupat: alterum tantum abe&longs;t à &longs;ini&longs;tro, ut inter ip&longs;a <lb/>locus &longs;it aptus ad &longs;calas affingendas: in horum tignorum tran&longs;ucr&longs;ariorum <lb/>formis, quæ in media eorum &longs;unt parte, &longs;tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si infiguntur <lb/>& configuntur clauis ferreis: in quorum &longs;tipitum uel a&longs;&longs;erum caua cra&longs;sis la <lb/>minis ferrata conijciuntur &longs;uculæ capita: utrumque autem caput, ex &longs;tipitis <lb/>aut a&longs;&longs;eris cauo foras <expan abbr="emin&etilde;s">eminens</expan>, e&longs;t inclu&longs;um in forma alterius capitis ligni lon <lb/>gi <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>, lati <expan abbr="palmũ">palmum</expan>, cra&longs;si tres digitos: &longs;ed <expan abbr="utrũque">utrunque</expan> eius caput <expan abbr="latũ">latum</expan> e&longs;t di­<lb/>gitos <expan abbr="&longs;ept&etilde;">&longs;eptem</expan>: in <expan abbr="alterũ">alterum</expan> uerò inclu&longs;us e&longs;t uectis, teres item longus <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>. <pb pagenum="118" xlink:href="001/01/128.jpg"/>circa uerò &longs;uculam funis ductarius inuoluitur, & eius media pars ad ip&longs;am <lb/>religatur: at utraque eiu&longs;dem an&longs;a habet <expan abbr="uncũ">uncum</expan> ferreum, qui ua&longs;is &longs;emicirculo <lb/>implicatur: itaque uectibus coacta &longs;ucula dum uoluitur &longs;emper alterum uas <lb/>onere plenum ex puteo extrahitur in eundem demittitur uacuum. </s> |
| <s id="N12397">Cogunt <lb/>autem &longs;uculam uiri duo robu&longs;ti, uterque prope &longs;e <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan> habens, in quod, cùm <lb/>uas ei propius fuerit extractum, exoneret. </s> | <s id="N12397">Cogunt <lb/>autem &longs;uculam uiri duo robu&longs;ti, uterque prope &longs;e <expan abbr="ci&longs;iũ">ci&longs;ium</expan> habens, in quod, cùm <lb/>uas ei propius fuerit extractum, exoneret. </s> |
| <s id="N123A1">Duo uerò ua&longs;a plerunque <expan abbr="impl&etilde;t">implent</expan> <lb/>ci&longs;ium. </s> | <s id="N123A1">Duo uerò ua&longs;a plerunque <expan abbr="impl&etilde;t">implent</expan> <lb/>ci&longs;ium. </s> |
| <s id="N123A8">Quare ubi quatuor extracta fuerint uterque &longs;uum ci&longs;ium ex ca&longs;a eue­<lb/>hit et euertit: ita fit, ut &longs;i putei fodiantur profundi, collis a&longs;&longs;urgat circa machi<lb/>næ ca&longs;am. </s> | <s id="N123A8">Quare ubi quatuor extracta fuerint uterque &longs;uum ci&longs;ium ex ca&longs;a eue­<lb/>hit et euertit: ita fit, ut &longs;i putei fodiantur profundi, collis a&longs;&longs;urgat circa machi<lb/>næ ca&longs;am. </s> |
| <s id="N123AE">Quod &longs;i uena <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> fœcunda non fuerit, terras &longs;axaque di&longs;cri­<lb/>mine remoto profundunt: &longs;i fœcunda, &longs;eor&longs;im exonerata &longs;eruant, tundunt, <lb/>lauant. </s> | <s id="N123AE">Quod &longs;i uena <expan abbr="metallorũ">metallorum</expan> fœcunda non fuerit, terras &longs;axaque di&longs;cri­<lb/>mine remoto profundunt: &longs;i fœcunda, &longs;eor&longs;im exonerata &longs;eruant, tundunt, <lb/>lauant. </s> |
| <s id="N123B8">At cùm ua&longs;a aquaria extrahunt, ea euertentes aquam per infundibu­<lb/>la tran&longs;mittunt in canalem, per quem effluit.</s></p><p id="N123BC" type="caption"> | <s id="N123B8">At cùm ua&longs;a aquaria extrahunt, ea euertentes aquam per infundibu­<lb/>la tran&longs;mittunt in canalem, per quem effluit.</s> |
| <s id="N123BE">T<emph type="italics"/>ignum in fronte putei collocatum<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>ignum in tergo putei collocatum<emph.end type="italics"/> B. <lb/>P<emph type="italics"/>ali cuneati<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si<emph.end type="italics"/> E. <lb/>L<emph type="italics"/>amina ferrea<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> G. E<emph type="italics"/>ius capita<emph.end type="italics"/> H. L<emph type="italics"/>ignum<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> K. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> L. E<emph type="italics"/>ius uncus<emph.end type="italics"/> M. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> N. E<emph type="italics"/>ius &longs;emicirculus<emph.end type="italics"/> O.</s></p><figure id="id.001.01.128.1.jpg" xlink:href="001/01/128/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N123BC" type="caption"> |
| | <s id="N123BE">T<emph type="italics"/>ignum in fronte putei collocatum<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>ignum in tergo putei collocatum<emph.end type="italics"/> B. <lb/>P<emph type="italics"/>ali cuneati<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si<emph.end type="italics"/> E. <lb/>L<emph type="italics"/>amina ferrea<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> G. E<emph type="italics"/>ius capita<emph.end type="italics"/> H. L<emph type="italics"/>ignum<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> K. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> L. E<emph type="italics"/>ius uncus<emph.end type="italics"/> M. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> N. E<emph type="italics"/>ius &longs;emicirculus<emph.end type="italics"/> O.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.128.1.jpg" xlink:href="001/01/128/1.jpg"/> |
| <p id="N1241E" type="main"> | <p id="N1241E" type="main"> |
| <s id="N12420">Altera machina, qua metallici, cùm putei &longs;unt altiores, utuntur, à prima <lb/>differt rota, quam præter uectes habet: eam, &longs;i pondus altè non extrahitur, <lb/>unus uectiarius uer&longs;at, rota in alterius locum &longs;uccedente: &longs;in altius, tres, rota <lb/>in quarti locum &longs;ub&longs;tituta. </s> | <s id="N12420">Altera machina, qua metallici, cùm putei &longs;unt altiores, utuntur, à prima <lb/>differt rota, quam præter uectes habet: eam, &longs;i pondus altè non extrahitur, <lb/>unus uectiarius uer&longs;at, rota in alterius locum &longs;uccedente: &longs;in altius, tres, rota <lb/>in quarti locum &longs;ub&longs;tituta. </s> |
| <s id="N12428">Etenim &longs;ucula &longs;emel mota rotæ uolubilitate iu­<pb xlink:href="001/01/129.jpg" pagenum="119"/>uatur, ut multo facilius circumagi po&longs;sit: ad quam rotam aliquot interdum <lb/>ma&longs;&longs;ulæ plumbeæ appenduntur, uel in a&longs;&longs;erculis, ad eam affixis, includun­<lb/>tur, ut cùm uer&longs;atur pondere depre&longs;&longs;a ad motum propen&longs;ior fiat. </s> | <s id="N12428">Etenim &longs;ucula &longs;emel mota rotæ uolubilitate iu­<pb pagenum="119" xlink:href="001/01/129.jpg"/>uatur, ut multo facilius circumagi po&longs;sit: ad quam rotam aliquot interdum <lb/>ma&longs;&longs;ulæ plumbeæ appenduntur, uel in a&longs;&longs;erculis, ad eam affixis, includun­<lb/>tur, ut cùm uer&longs;atur pondere depre&longs;&longs;a ad motum propen&longs;ior fiat. </s> |
| <s id="N12432">Quidam <lb/>eadem de cau&longs;a duo uel tria uel quatuor bacilla ferrea includunt in &longs;ucula, <lb/>eorumque capita ma&longs;&longs;ulis plumbeis aggrauant: &longs;ed i&longs;ta rota differt à rota cur <lb/>rus, & ea, quam fluminis impetus uer&longs;at. </s> | <s id="N12432">Quidam <lb/>eadem de cau&longs;a duo uel tria uel quatuor bacilla ferrea includunt in &longs;ucula, <lb/>eorumque capita ma&longs;&longs;ulis plumbeis aggrauant: &longs;ed i&longs;ta rota differt à rota cur <lb/>rus, & ea, quam fluminis impetus uer&longs;at. </s> |
| <s id="N1243A">Etenim caret pinnis, quæ rotæ, <lb/>quam uertit flumen, &longs;unt: caret modiolo, qui e&longs;t currus rotæ. </s> | <s id="N1243A">Etenim caret pinnis, quæ rotæ, <lb/>quam uertit flumen, &longs;unt: caret modiolo, qui e&longs;t currus rotæ. </s> |
| <s id="N1243E">Eius autem lo <lb/>co habet &longs;uculam cra&longs;&longs;am: in cuius formis inferiorum radiorum capita &longs;unt <lb/>inclu&longs;a, ut &longs;uperiora in curuaturarum formis: cùm tres uectiarij hanc machi<lb/>nam torquent in orbem, tunc ad alterum &longs;uculæ caput quatuor uectes re­<lb/>cti &longs;unt, in eo inclu&longs;i: ad alterum unicus ille in metallis u&longs;itatus, qui è duo­<lb/>bus membris con&longs;tat: quorum teres, quod <expan abbr="&longs;tratũ">&longs;tratum</expan> eminet, manibus prehen­<lb/>ditur: quadrangulum, quod rectà a&longs;&longs;urgit, duas habet formas, in inferiore <lb/>membrum teres includitur, in &longs;uperiore &longs;uculæ caput. </s> | <s id="N1243E">Eius autem lo <lb/>co habet &longs;uculam cra&longs;&longs;am: in cuius formis inferiorum radiorum capita &longs;unt <lb/>inclu&longs;a, ut &longs;uperiora in curuaturarum formis: cùm tres uectiarij hanc machi<lb/>nam torquent in orbem, tunc ad alterum &longs;uculæ caput quatuor uectes re­<lb/>cti &longs;unt, in eo inclu&longs;i: ad alterum unicus ille in metallis u&longs;itatus, qui è duo­<lb/>bus membris con&longs;tat: quorum teres, quod <expan abbr="&longs;tratũ">&longs;tratum</expan> eminet, manibus prehen­<lb/>ditur: quadrangulum, quod rectà a&longs;&longs;urgit, duas habet formas, in inferiore <lb/>membrum teres includitur, in &longs;uperiore &longs;uculæ caput. </s> |
| <s id="N12452">Hunc uectem unus <lb/>circumagit, illos duo: quorum alter eos trahit, alter trudit. </s> | <s id="N12452">Hunc uectem unus <lb/>circumagit, illos duo: quorum alter eos trahit, alter trudit. </s> |
| <s id="N12456">Omnes uerò ue­<lb/>ctiarios, quamcunque <expan abbr="machinã">machinam</expan> uer&longs;ant, uiros e&longs;&longs;e robu&longs;tos nece&longs;&longs;e e&longs;t, ut tam <lb/>magnum laborem &longs;u&longs;tinere po&longs;sint.</s></p><p id="N12460" type="caption"> | <s id="N12456">Omnes uerò ue­<lb/>ctiarios, quamcunque <expan abbr="machinã">machinam</expan> uer&longs;ant, uiros e&longs;&longs;e robu&longs;tos nece&longs;&longs;e e&longs;t, ut tam <lb/>magnum laborem &longs;u&longs;tinere po&longs;sint.</s> |
| <s id="N12462">S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. V<emph type="italics"/>ectis u&longs;itatus<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>otæ radij<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem curuaturæ<emph.end type="italics"/> E.</s></p><figure id="id.001.01.129.1.jpg" xlink:href="001/01/129/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/130.jpg" pagenum="120"/> | <p id="N12460" type="caption"> |
| | <s id="N12462">S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. V<emph type="italics"/>ectis u&longs;itatus<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>otæ radij<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem curuaturæ<emph.end type="italics"/> E.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.129.1.jpg" xlink:href="001/01/129/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="120" xlink:href="001/01/130.jpg"/> |
| <p id="N1248B" type="main"> | <p id="N1248B" type="main"> |
| <s id="N1248D">Tertia machina minus fatigat operarios, cùm onera maiora &longs;ubleuet. </s> | <s id="N1248D">Tertia machina minus fatigat operarios, cùm onera maiora &longs;ubleuet. </s> |
| <s id="N1248F">Et­<lb/>&longs;i uerò tardius, ut omnes aliæ machinæ, quibus tympana &longs;unt, tamen altius: <lb/>nempe ad pedes centum & octoginta: quæ &longs;ic &longs;e habet axis &longs;tatuti codaces <lb/>ferrei uer&longs;antur in duobus catillis ferreis: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> inferior e&longs;t inclu&longs;us in trun<lb/>co in terra locato, &longs;uperior in trabe: axis ille inferiore parte habet orbem, ex <lb/>cra&longs;sis a&longs;&longs;eribus coagmentatis & compactis factum: &longs;uperiore tympanum <lb/>dentatum: id axis &longs;trati tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, circumagit: circa <lb/>hunc axem, cuius codaces uer&longs;antur item in ferreis tignorum catillis, ducta­<lb/>rius funus e&longs;t inuolutus: operarij duo manibus quidem, ne cadant, prehen­<lb/>dentes & tenentes perticam, ad duo tigna &longs;tatuta affixam, pedibus uerò ta­<lb/>bellas retrò trudentes machinam circumagunt: quoties autem uas unum, re <lb/>bus effo&longs;sis plenum, extraxerunt & &longs;ubuerterunt, toties contrariè <expan abbr="machinã">machinam</expan> <lb/>uer&longs;antes alterum extrahunt.</s></p><p id="N124B0" type="caption"> | <s id="N1248F">Et­<lb/>&longs;i uerò tardius, ut omnes aliæ machinæ, quibus tympana &longs;unt, tamen altius: <lb/>nempe ad pedes centum & octoginta: quæ &longs;ic &longs;e habet axis &longs;tatuti codaces <lb/>ferrei uer&longs;antur in duobus catillis ferreis: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> inferior e&longs;t inclu&longs;us in trun<lb/>co in terra locato, &longs;uperior in trabe: axis ille inferiore parte habet orbem, ex <lb/>cra&longs;sis a&longs;&longs;eribus coagmentatis & compactis factum: &longs;uperiore tympanum <lb/>dentatum: id axis &longs;trati tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, circumagit: circa <lb/>hunc axem, cuius codaces uer&longs;antur item in ferreis tignorum catillis, ducta­<lb/>rius funus e&longs;t inuolutus: operarij duo manibus quidem, ne cadant, prehen­<lb/>dentes & tenentes perticam, ad duo tigna &longs;tatuta affixam, pedibus uerò ta­<lb/>bellas retrò trudentes machinam circumagunt: quoties autem uas unum, re <lb/>bus effo&longs;sis plenum, extraxerunt & &longs;ubuerterunt, toties contrariè <expan abbr="machinã">machinam</expan> <lb/>uer&longs;antes alterum extrahunt.</s> |
| <s id="N124B2">A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>rabs<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is constat<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> H. P<emph type="italics"/>ertica<emph.end type="italics"/> I. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> K. O<emph type="italics"/>rbis tabellæ<emph.end type="italics"/> L.</s></p><figure id="id.001.01.130.1.jpg" xlink:href="001/01/130/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N124B0" type="caption"> |
| | <s id="N124B2">A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>rabs<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is constat<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> H. P<emph type="italics"/>ertica<emph.end type="italics"/> I. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> K. O<emph type="italics"/>rbis tabellæ<emph.end type="italics"/> L.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.130.1.jpg" xlink:href="001/01/130/1.jpg"/> |
| <p id="N124FE" type="main"> | <p id="N124FE" type="main"> |
| <s id="N12500">Quarta machina &longs;ubleuat onera &longs;e&longs;cuplo maiora quàm duæ machinæ <lb/>primò explicatæ: quæ ita fit. </s> | <s id="N12500">Quarta machina &longs;ubleuat onera &longs;e&longs;cuplo maiora quàm duæ machinæ <lb/>primò explicatæ: quæ ita fit. </s> |
| <s id="N12504">Tigna ad &longs;edecim, longa pedes quadraginta, <pb xlink:href="001/01/131.jpg" pagenum="121"/>cra&longs;&longs;a & lata pedem, fibulis in &longs;ummo coniuncta, in imo diuaricata erigun­<lb/>tur: eorum &longs;ingulorum inferiora capita in &longs;ingulorum <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> in &longs;olo &longs;tra­<lb/>torum formis <expan abbr="includũtur">includuntur</expan>: tigna, quæ humi iacent, longa &longs;unt pedes quinque, <lb/>lata &longs;e&longs;quipedem, cra&longs;&longs;a pedem. </s> | <s id="N12504">Tigna ad &longs;edecim, longa pedes quadraginta, <pb pagenum="121" xlink:href="001/01/131.jpg"/>cra&longs;&longs;a & lata pedem, fibulis in &longs;ummo coniuncta, in imo diuaricata erigun­<lb/>tur: eorum &longs;ingulorum inferiora capita in &longs;ingulorum <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> in &longs;olo &longs;tra­<lb/>torum formis <expan abbr="includũtur">includuntur</expan>: tigna, quæ humi iacent, longa &longs;unt pedes quinque, <lb/>lata &longs;e&longs;quipedem, cra&longs;&longs;a pedem. </s> |
| <s id="N12518">Quodque autem tignum erectum cum tigno <lb/>humi &longs;trato connectitur tertio quodam tigno obliquè de&longs;cendente: cuius <lb/>caput &longs;uperius includitur in forma tigni erecti: inferius in forma tigni humi <lb/>iacentis. </s> | <s id="N12518">Quodque autem tignum erectum cum tigno <lb/>humi &longs;trato connectitur tertio quodam tigno obliquè de&longs;cendente: cuius <lb/>caput &longs;uperius includitur in forma tigni erecti: inferius in forma tigni humi <lb/>iacentis. </s> |
| <s id="N12520">Eiu&longs;modi uerò tignum longum e&longs;t pedes quatuor, cra&longs;&longs;um & <expan abbr="latũ">latum</expan> <lb/>pedem: quomodo fit area rotunda, cuius linea dimetiens habet ad quinqua <lb/>ginta pedes: in eius areæ medio crater altus ad decem pedes foditur, & fi&longs;tu<lb/>ca &longs;pi&longs;&longs;atur, aut, ut &longs;atis habeat firmitatis, contiguis tigillis, per quæ <expan abbr="penetrãt">penetrant</expan> <lb/>pali, &longs;tabilitur: eorum enim coniunctione terra crateris continetur ut deci­<lb/>dere non po&longs;sit. </s> | <s id="N12520">Eiu&longs;modi uerò tignum longum e&longs;t pedes quatuor, cra&longs;&longs;um & <expan abbr="latũ">latum</expan> <lb/>pedem: quomodo fit area rotunda, cuius linea dimetiens habet ad quinqua <lb/>ginta pedes: in eius areæ medio crater altus ad decem pedes foditur, & fi&longs;tu<lb/>ca &longs;pi&longs;&longs;atur, aut, ut &longs;atis habeat firmitatis, contiguis tigillis, per quæ <expan abbr="penetrãt">penetrant</expan> <lb/>pali, &longs;tabilitur: eorum enim coniunctione terra crateris continetur ut deci­<lb/>dere non po&longs;sit. </s> |
| <s id="N12532">In imo crateris <expan abbr="tignũ">tignum</expan> &longs;ternitur longum pedes tres uel qua­<lb/>tuor, cra&longs;&longs;um & latum &longs;e&longs;quipedem: id, ut immobile maneat, in tigillis conti <lb/>guis e&longs;t inclu&longs;um. </s> | <s id="N12532">In imo crateris <expan abbr="tignũ">tignum</expan> &longs;ternitur longum pedes tres uel qua­<lb/>tuor, cra&longs;&longs;um & latum &longs;e&longs;quipedem: id, ut immobile maneat, in tigillis conti <lb/>guis e&longs;t inclu&longs;um. </s> |
| |
| <s id="N12588">Ex <lb/>curuaturis infimæ rotæ ad curuaturas mediæ undique <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan> fu&longs;i: &longs;imiliter <lb/>ex curuaturis mediæ ad curuaturas &longs;upremæ: quibus fu&longs;is duo ductarij fu­<lb/>nes inuoluuntur: alter inter infimam rotam & mediam, alter inter <expan abbr="mediã">mediam</expan> & <lb/>&longs;upremam. </s> | <s id="N12588">Ex <lb/>curuaturis infimæ rotæ ad curuaturas mediæ undique <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan> fu&longs;i: &longs;imiliter <lb/>ex curuaturis mediæ ad curuaturas &longs;upremæ: quibus fu&longs;is duo ductarij fu­<lb/>nes inuoluuntur: alter inter infimam rotam & mediam, alter inter <expan abbr="mediã">mediam</expan> & <lb/>&longs;upremam. </s> |
| <s id="N1259A">Hoc ædificium, in metæ figuram, excepta ea parte quandrangu<lb/>la quæ &longs;pectat ad puteum formatum, totum &longs;candulis contegitur. </s> | <s id="N1259A">Hoc ædificium, in metæ figuram, excepta ea parte quandrangu<lb/>la quæ &longs;pectat ad puteum formatum, totum &longs;candulis contegitur. </s> |
| <s id="N1259E">Tum du­<lb/>plicis ordinis &longs;unt tigna tran&longs;uer&longs;aria utrinque &longs;tatutis inclu&longs;a: utraque longa <lb/>&longs;unt pedes decem & octo: &longs;ed &longs;tatuta cra&longs;&longs;a & lata pedem, tran&longs;uer&longs;aria tres <lb/>palmos. </s> | <s id="N1259E">Tum du­<lb/>plicis ordinis &longs;unt tigna tran&longs;uer&longs;aria utrinque &longs;tatutis inclu&longs;a: utraque longa <lb/>&longs;unt pedes decem & octo: &longs;ed &longs;tatuta cra&longs;&longs;a & lata pedem, tran&longs;uer&longs;aria tres <lb/>palmos. </s> |
| <s id="N125A6">Statuta numero &longs;unt &longs;edecim, tran&longs;uer&longs;aria octo, &longs;uper quæ collo­<lb/>cantur duæ trabes latæ pedem, cra&longs;&longs;æ tres palmos, excauatæ ad &longs;emipedis <lb/>latitudinem, ad quinque digitorum altitudinem: & altera quidem locatur &longs;u­<pb xlink:href="001/01/132.jpg" pagenum="122"/>per &longs;uperiora tigna tran&longs;uer&longs;aria, altera &longs;uper inferiora: utraque tam longa <lb/>e&longs;t, ut ferè ex machinæ tympano u&longs;que ad puteum pertineat. </s> | <s id="N125A6">Statuta numero &longs;unt &longs;edecim, tran&longs;uer&longs;aria octo, &longs;uper quæ collo­<lb/>cantur duæ trabes latæ pedem, cra&longs;&longs;æ tres palmos, excauatæ ad &longs;emipedis <lb/>latitudinem, ad quinque digitorum altitudinem: & altera quidem locatur &longs;u­<pb pagenum="122" xlink:href="001/01/132.jpg"/>per &longs;uperiora tigna tran&longs;uer&longs;aria, altera &longs;uper inferiora: utraque tam longa <lb/>e&longs;t, ut ferè ex machinæ tympano u&longs;que ad puteum pertineat. </s> |
| <s id="N125B2">Vtrique propei­<lb/>dem tympanum axiculus ligneus e&longs;t teres & cra&longs;&longs;us digitos &longs;ex, cuius capi­<lb/>tula, lamellis ferrata, uer&longs;antur in armillis ferreis: utrique &longs;unt orbiculi lignei, <lb/>qui unà cum axiculis &longs;uis ferreis uoluuntur in earundem trabium foramini­<lb/>bus: atque hi orbiculi <expan abbr="circũcirca">circuncirca</expan> &longs;unt excauati, ut funis ductarius ex ip&longs;is exci­<lb/>dere non po&longs;sit: itaque uterque funis per &longs;uum axiculum &longs;uo&longs;que orbiculos ex­<lb/>ten&longs;us uer&longs;atur: utriu&longs;que uncus ferreus ua&longs;is &longs;emicirculo inijcitur: utrique præ <lb/>terea capiti alterius inferioris tigni duplicati, quod e&longs;t in axe inclu&longs;um, e&longs;t ti<lb/>gillum longum pedes quatuor: id qua&longs;i ex duplicato pendet: cui inferius ti<lb/>gnum curtum e&longs;t inclu&longs;um, in quo auriga &longs;edet: quodque ferreum habet cla­<lb/>uum, qui recipit catenam, atque ea rur&longs;us &longs;tateram. </s> | <s id="N125B2">Vtrique propei­<lb/>dem tympanum axiculus ligneus e&longs;t teres & cra&longs;&longs;us digitos &longs;ex, cuius capi­<lb/>tula, lamellis ferrata, uer&longs;antur in armillis ferreis: utrique &longs;unt orbiculi lignei, <lb/>qui unà cum axiculis &longs;uis ferreis uoluuntur in earundem trabium foramini­<lb/>bus: atque hi orbiculi <expan abbr="circũcirca">circuncirca</expan> &longs;unt excauati, ut funis ductarius ex ip&longs;is exci­<lb/>dere non po&longs;sit: itaque uterque funis per &longs;uum axiculum &longs;uo&longs;que orbiculos ex­<lb/>ten&longs;us uer&longs;atur: utriu&longs;que uncus ferreus ua&longs;is &longs;emicirculo inijcitur: utrique præ <lb/>terea capiti alterius inferioris tigni duplicati, quod e&longs;t in axe inclu&longs;um, e&longs;t ti<lb/>gillum longum pedes quatuor: id qua&longs;i ex duplicato pendet: cui inferius ti<lb/>gnum curtum e&longs;t inclu&longs;um, in quo auriga &longs;edet: quodque ferreum habet cla­<lb/>uum, qui recipit catenam, atque ea rur&longs;us &longs;tateram. </s> |
| <s id="N125CC">Quo modo fieri pote&longs;t ut <lb/>duo equi hanc machinam modo hac, modo illac trahant: ui ci&longs;simque uas alte <lb/>rum onere plenum ex puteo extrahatur, alterum uacuum in eundem demit <lb/>tatur. </s> | <s id="N125CC">Quo modo fieri pote&longs;t ut <lb/>duo equi hanc machinam modo hac, modo illac trahant: ui ci&longs;simque uas alte <lb/>rum onere plenum ex puteo extrahatur, alterum uacuum in eundem demit <lb/>tatur. </s> |
| <s id="N125D4">Si uerò puteus fuerit profundus, quatuor equi machinam circuma­<lb/>gunt. </s> | <s id="N125D4">Si uerò puteus fuerit profundus, quatuor equi machinam circuma­<lb/>gunt. </s> |
| <s id="N125D8">Va&longs;i autem extracto, &longs;iue &longs;iccæ &longs;iue humidæ res effundendæ fue<lb/>rint, operarius harpagonem inijcit, ip&longs;umque &longs;ubuertit: <lb/>is ex catena, cui tres uel quatuor annuli &longs;unt, <lb/>ad trabem affixa, dependet.</s></p><p id="N125E0" type="caption"> | <s id="N125D8">Va&longs;i autem extracto, &longs;iue &longs;iccæ &longs;iue humidæ res effundendæ fue<lb/>rint, operarius harpagonem inijcit, ip&longs;umque &longs;ubuertit: <lb/>is ex catena, cui tres uel quatuor annuli &longs;unt, <lb/>ad trabem affixa, dependet.</s> |
| <s id="N125E2">T<emph type="italics"/>igna erecta<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>igna humi &longs;trata<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna oblique de­<lb/>&longs;cendentia<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>rea<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ignum in imo crateris &longs;tra­<lb/>tum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria duplicata<emph.end type="italics"/> G. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> H. D<emph type="italics"/>uctarij funes<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> K. T<emph type="italics"/>igillum ex <lb/>duplicato pendens<emph.end type="italics"/> L. T<emph type="italics"/>ignum curtum<emph.end type="italics"/> M. <lb/>C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> N. S<emph type="italics"/>tatera<emph.end type="italics"/> O. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> P.</s></p><pb xlink:href="001/01/133.jpg" pagenum="123"/> | </p> |
| | <p id="N125E0" type="caption"> |
| | <s id="N125E2">T<emph type="italics"/>igna erecta<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>igna humi &longs;trata<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna oblique de­<lb/>&longs;cendentia<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>rea<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ignum in imo crateris &longs;tra­<lb/>tum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria duplicata<emph.end type="italics"/> G. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> H. D<emph type="italics"/>uctarij funes<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> K. T<emph type="italics"/>igillum ex <lb/>duplicato pendens<emph.end type="italics"/> L. T<emph type="italics"/>ignum curtum<emph.end type="italics"/> M. <lb/>C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> N. S<emph type="italics"/>tatera<emph.end type="italics"/> O. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> P.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="123" xlink:href="001/01/133.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.133.1.jpg" xlink:href="001/01/133/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.133.1.jpg" xlink:href="001/01/133/1.jpg"/> |
| <p id="N1264F" type="main"> | <p id="N1264F" type="main"> |
| <s id="N12651">Quinta &longs;imilis e&longs;t partim machinæ maximæ, partim tertiæ, quæ ab equis <lb/>uer&longs;ata pilis aquas haurit: quarum utranque paulò pò&longs;t exponam. </s> | <s id="N12651">Quinta &longs;imilis e&longs;t partim machinæ maximæ, partim tertiæ, quæ ab equis <lb/>uer&longs;ata pilis aquas haurit: quarum utranque paulò pò&longs;t exponam. </s> |
| <s id="N12655">Etenim &longs;i­<pb xlink:href="001/01/134.jpg" pagenum="124"/>cuti tertia & ab equis uer&longs;atur, & duos habet axes: &longs;tatutum &longs;cilicet, circum <lb/>quem, in terræ cauernam penetrantem, &longs;imiliter inferius e&longs;t tympanum den <lb/>tatum: atque &longs;tratum, circum quem tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat. </s> | <s id="N12655">Etenim &longs;i­<pb pagenum="124" xlink:href="001/01/134.jpg"/>cuti tertia & ab equis uer&longs;atur, & duos habet axes: &longs;tatutum &longs;cilicet, circum <lb/>quem, in terræ cauernam penetrantem, &longs;imiliter inferius e&longs;t tympanum den <lb/>tatum: atque &longs;tratum, circum quem tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat. </s> |
| <s id="N1265F">Vt ue­<lb/>rò machina maxima duo habet tympana circum axem &longs;tratum, pror&longs;us illi­<lb/>us tympanis &longs;imilia, &longs;ed minora, quod ua&longs;a ex puteo <expan abbr="duc&etilde;tos">ducentos</expan> & quadragin­<lb/>ta tantummodo pedes alto trahere po&longs;sit: quorum alterum ex orbibus, ad <lb/>quos affixa &longs;unt tigna compo&longs;itum e&longs;t: alterum, quod exi&longs;tit prope tympa­<lb/>num quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altum e&longs;t undique circum axem pedes duos, cra&longs;­<lb/>&longs;um unum: huic harpago impingitur: qui ip&longs;um <expan abbr="retin&etilde;s">retinens</expan> machinam, cùm res <lb/>id po&longs;tulauerit, &longs;i&longs;tit. </s> | <s id="N1265F">Vt ue­<lb/>rò machina maxima duo habet tympana circum axem &longs;tratum, pror&longs;us illi­<lb/>us tympanis &longs;imilia, &longs;ed minora, quod ua&longs;a ex puteo <expan abbr="duc&etilde;tos">ducentos</expan> & quadragin­<lb/>ta tantummodo pedes alto trahere po&longs;sit: quorum alterum ex orbibus, ad <lb/>quos affixa &longs;unt tigna compo&longs;itum e&longs;t: alterum, quod exi&longs;tit prope tympa­<lb/>num quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altum e&longs;t undique circum axem pedes duos, cra&longs;­<lb/>&longs;um unum: huic harpago impingitur: qui ip&longs;um <expan abbr="retin&etilde;s">retinens</expan> machinam, cùm res <lb/>id po&longs;tulauerit, &longs;i&longs;tit. </s> |
| <s id="N12679">Toties uerò po&longs;tulat, quoties uel &longs;acci è corio <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> <lb/>fragmentis aut terris pleni, extracti euertuntur, uel aquæ ex ua&longs;is, item extra <lb/>ctis effunduntur: nam hæc machina non onera modo &longs;icca leuat, &longs;ed etiam <lb/>humida, perinde ac aliæ quatuor machinæ iam nunc à me de&longs;criptæ: quine <lb/>tiam hac in puteum demittuntur tigna, ad eius catenam ductariam alligata. </s> | <s id="N12679">Toties uerò po&longs;tulat, quoties uel &longs;acci è corio <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> <lb/>fragmentis aut terris pleni, extracti euertuntur, uel aquæ ex ua&longs;is, item extra <lb/>ctis effunduntur: nam hæc machina non onera modo &longs;icca leuat, &longs;ed etiam <lb/>humida, perinde ac aliæ quatuor machinæ iam nunc à me de&longs;criptæ: quine <lb/>tiam hac in puteum demittuntur tigna, ad eius catenam ductariam alligata. </s> |
| <s id="N12686"><lb/>Sed harpago cra&longs;&longs;us pedem, longus &longs;emipedem extat è tigno, catena appen<lb/>&longs;o ex altero capite tigni, quod uer&longs;atur circum axiculum ferreum, quem <expan abbr="cõ­tinent">con­<lb/>tinent</expan> chelæ tigni &longs;tatuti. </s> | <s id="N12686"><lb/>Sed harpago cra&longs;&longs;us pedem, longus &longs;emipedem extat è tigno, catena appen<lb/>&longs;o ex altero capite tigni, quod uer&longs;atur circum axiculum ferreum, quem <expan abbr="cõ­tinent">con­<lb/>tinent</expan> chelæ tigni &longs;tatuti. </s> |
| |
| <s id="N126AF">Supra tympanum e&longs;t tabulatum, ne id aqua de&longs;tillans madefaciat. </s> | <s id="N126AF">Supra tympanum e&longs;t tabulatum, ne id aqua de&longs;tillans madefaciat. </s> |
| <s id="N126B1"><lb/>Nam &longs;i madefactum fuerit, harpago machinam minus retinebit. </s> | <s id="N126B1"><lb/>Nam &longs;i madefactum fuerit, harpago machinam minus retinebit. </s> |
| <s id="N126B4">Iuxta uerò <lb/>alterum tympanum e&longs;t palus, ex quo dependet catena, in cuius annulo po­<lb/>&longs;tremo inclu&longs;us e&longs;t alter harpago, hoc e&longs;t uncinatum ferrum, <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes <lb/>tres. </s> | <s id="N126B4">Iuxta uerò <lb/>alterum tympanum e&longs;t palus, ex quo dependet catena, in cuius annulo po­<lb/>&longs;tremo inclu&longs;us e&longs;t alter harpago, hoc e&longs;t uncinatum ferrum, <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes <lb/>tres. </s> |
| <s id="N126C0">Is annulo, ad fundum tam ua&longs;is quàm &longs;acci affixo, iniectus illud retinet <lb/>ut aqua effundi po&longs;sit, hunc ut &longs;axorum fragmenta euerti.</s></p><p id="N126C4" type="caption"> | <s id="N126C0">Is annulo, ad fundum tam ua&longs;is quàm &longs;acci affixo, iniectus illud retinet <lb/>ut aqua effundi po&longs;sit, hunc ut &longs;axorum fragmenta euerti.</s> |
| <s id="N126C6">T<emph type="italics"/>ympanum dentatum, quod est ad axem &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> B. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum prope id ip&longs;um<emph.end type="italics"/> D. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex orbibus con&longs;tat<emph.end type="italics"/> E. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> F. <lb/>T<emph type="italics"/>ignum mobile<emph.end type="italics"/> G. T<emph type="italics"/>ignum breue<emph.end type="italics"/> H. A<emph type="italics"/>lter harpago<emph.end type="italics"/> I.</s></p><pb xlink:href="001/01/135.jpg" pagenum="125"/> | </p> |
| | <p id="N126C4" type="caption"> |
| | <s id="N126C6">T<emph type="italics"/>ympanum dentatum, quod est ad axem &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> B. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum prope id ip&longs;um<emph.end type="italics"/> D. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex orbibus con&longs;tat<emph.end type="italics"/> E. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> F. <lb/>T<emph type="italics"/>ignum mobile<emph.end type="italics"/> G. T<emph type="italics"/>ignum breue<emph.end type="italics"/> H. A<emph type="italics"/>lter harpago<emph.end type="italics"/> I.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="125" xlink:href="001/01/135.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.135.1.jpg" xlink:href="001/01/135/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.135.1.jpg" xlink:href="001/01/135/1.jpg"/> |
| <p id="N1270B" type="main"> | <p id="N1270B" type="main"> |
| <s id="N1270D">Venas autem illis quinque machinis è puteis extractas uel è cuniculis eue­<lb/>ctas metallici de montibus aut deuehunt, aut detrahunt aut deijciunt. </s> | <s id="N1270D">Venas autem illis quinque machinis è puteis extractas uel è cuniculis eue­<lb/>ctas metallici de montibus aut deuehunt, aut detrahunt aut deijciunt. </s> |
| <s id="N12711">No­<pb xlink:href="001/01/136.jpg" pagenum="126"/>&longs;trates ip&longs;as in cap&longs;am, trahæ, quam equus trahit, <expan abbr="impo&longs;itã">impo&longs;itam</expan>, conijcientes hye<lb/>me de montibus, qui non admodum alti &longs;unt, deuehunt. </s> | <s id="N12711">No­<pb pagenum="126" xlink:href="001/01/136.jpg"/>&longs;trates ip&longs;as in cap&longs;am, trahæ, quam equus trahit, <expan abbr="impo&longs;itã">impo&longs;itam</expan>, conijcientes hye<lb/>me de montibus, qui non admodum alti &longs;unt, deuehunt. </s> |
| <s id="N1271D">Carni uerò ij&longs;dem <lb/>temporibus hybernis eas in &longs;accos, è corio factos, ingerunt: quorum duos <lb/>uel tres imponunt paruæ trahæ, quæ priore parte altior e&longs;t, po&longs;teriore hu­<lb/>milior: quibus &longs;accis animo&longs;us uector non &longs;ine uitæ periculo in&longs;idens <expan abbr="trahã">traham</expan> <lb/>de monte in uallem decurrentem bacillo, quod gerit in manu, regit. </s> | <s id="N1271D">Carni uerò ij&longs;dem <lb/>temporibus hybernis eas in &longs;accos, è corio factos, ingerunt: quorum duos <lb/>uel tres imponunt paruæ trahæ, quæ priore parte altior e&longs;t, po&longs;teriore hu­<lb/>milior: quibus &longs;accis animo&longs;us uector non &longs;ine uitæ periculo in&longs;idens <expan abbr="trahã">traham</expan> <lb/>de monte in uallem decurrentem bacillo, quod gerit in manu, regit. </s> |
| <s id="N1272A">Eam e­<lb/>nim uel nimis celeriter decurrentem oppo&longs;ito &longs;i&longs;tit: uel aliò, quàm quo de­<lb/>bet, <expan abbr="deflect&etilde;tem">deflectentem</expan> eodem in uiam reducit. </s> | <s id="N1272A">Eam e­<lb/>nim uel nimis celeriter decurrentem oppo&longs;ito &longs;i&longs;tit: uel aliò, quàm quo de­<lb/>bet, <expan abbr="deflect&etilde;tem">deflectentem</expan> eodem in uiam reducit. </s> |
| <s id="N12734">At Norici quidam hyeme ea&longs;dem <lb/>in &longs;accos, è &longs;eto&longs;is pellibus &longs;uillis <expan abbr="cõfectos">confectos</expan>, colligunt, & de alti&longs;simis monti­<lb/>bus, quos equi, muli, a&longs;ini <expan abbr="nequeũt">nequeunt</expan> &longs;candere, detrahunt. </s> | <s id="N12734">At Norici quidam hyeme ea&longs;dem <lb/>in &longs;accos, è &longs;eto&longs;is pellibus &longs;uillis <expan abbr="cõfectos">confectos</expan>, colligunt, & de alti&longs;simis monti­<lb/>bus, quos equi, muli, a&longs;ini <expan abbr="nequeũt">nequeunt</expan> &longs;candere, detrahunt. </s> |
| <s id="N12742">Eorum uerò &longs;accos <lb/>uacuos robu&longs;ti canes clitellarij, his rebus a&longs;&longs;uefacti, ferunt in montes: uena­<lb/>rum plenos & loris con&longs;trictos atque ad funem alligatos homo, eum in bra­<lb/>chium uel pectus <expan abbr="inuolu&etilde;s">inuoluens</expan>, per niues detrahit u&longs;que ad eum locum, in quem <lb/>equi, muli, a&longs;ini clitellarij a&longs;cendere po&longs;&longs;unt: ubi uenæ, è &longs;accis &longs;uillis erectæ, <lb/>inijciuntur in alios &longs;accos, è lineo panno bilice uel trilice factos: qui iumen­<lb/>torum clitellis impo&longs;iti deferuntur in officinas, in quibus uenæ uel lauan­<lb/>tur uei excoquuntur.</s></p><p id="N12756" type="caption"> | <s id="N12742">Eorum uerò &longs;accos <lb/>uacuos robu&longs;ti canes clitellarij, his rebus a&longs;&longs;uefacti, ferunt in montes: uena­<lb/>rum plenos & loris con&longs;trictos atque ad funem alligatos homo, eum in bra­<lb/>chium uel pectus <expan abbr="inuolu&etilde;s">inuoluens</expan>, per niues detrahit u&longs;que ad eum locum, in quem <lb/>equi, muli, a&longs;ini clitellarij a&longs;cendere po&longs;&longs;unt: ubi uenæ, è &longs;accis &longs;uillis erectæ, <lb/>inijciuntur in alios &longs;accos, è lineo panno bilice uel trilice factos: qui iumen­<lb/>torum clitellis impo&longs;iti deferuntur in officinas, in quibus uenæ uel lauan­<lb/>tur uei excoquuntur.</s> |
| <s id="N12758">T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;ita est cap&longs;a<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;iti &longs;unt &longs;acci<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>acillum<emph.end type="italics"/> C. <lb/>C<emph type="italics"/>anes clitellarij<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>acci &longs;uilli ad funem alligati<emph.end type="italics"/> E.</s></p><figure id="id.001.01.136.1.jpg" xlink:href="001/01/136/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/137.jpg" pagenum="127"/> | <p id="N12756" type="caption"> |
| | <s id="N12758">T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;ita est cap&longs;a<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;iti &longs;unt &longs;acci<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>acillum<emph.end type="italics"/> C. <lb/>C<emph type="italics"/>anes clitellarij<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>acci &longs;uilli ad funem alligati<emph.end type="italics"/> E.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.136.1.jpg" xlink:href="001/01/136/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="127" xlink:href="001/01/137.jpg"/> |
| <p id="N12781" type="main"> | <p id="N12781" type="main"> |
| <s id="N12783">Si uerò equi, muli, a&longs;ini, clitellarij montes &longs;candere po&longs;&longs;unt, eorum clitel­<lb/>lis primò &longs;acci linei uenis repleti <expan abbr="imponũtur">imponuntur</expan>: quos angu&longs;tis montium uijs, <lb/>quæ nec plau&longs;tra nec trahas recipiunt, in ualles, rupibus altis & difficilibus <lb/>aditu &longs;ubiectas deferunt. </s> | <s id="N12783">Si uerò equi, muli, a&longs;ini, clitellarij montes &longs;candere po&longs;&longs;unt, eorum clitel­<lb/>lis primò &longs;acci linei uenis repleti <expan abbr="imponũtur">imponuntur</expan>: quos angu&longs;tis montium uijs, <lb/>quæ nec plau&longs;tra nec trahas recipiunt, in ualles, rupibus altis & difficilibus <lb/>aditu &longs;ubiectas deferunt. </s> |
| <s id="N1278F">At in rupibus, in quas iumenta &longs;candere non po&longs;­<lb/>&longs;unt, decliues collocantur longæ cap&longs;æ patentes ex a&longs;&longs;eribus factæ, & tabel<lb/>lis tran&longs;uer&longs;is, ne concidant, di&longs;tinctæ. </s> | <s id="N1278F">At in rupibus, in quas iumenta &longs;candere non po&longs;­<lb/>&longs;unt, decliues collocantur longæ cap&longs;æ patentes ex a&longs;&longs;eribus factæ, & tabel<lb/>lis tran&longs;uer&longs;is, ne concidant, di&longs;tinctæ. </s> |
| |
| <s id="N127B5">Nam eos tantummodo repagula coercent. </s> | <s id="N127B5">Nam eos tantummodo repagula coercent. </s> |
| <s id="N127B7">Aurigæ uerò uenarum <lb/>plau&longs;tra triginta uel &longs;exaginta de dominis conducunt deuehenda: quorum <lb/>&longs;ingulorum numerum præ&longs;es officinæ in bacillo &longs;ignat. </s> | <s id="N127B7">Aurigæ uerò uenarum <lb/>plau&longs;tra triginta uel &longs;exaginta de dominis conducunt deuehenda: quorum <lb/>&longs;ingulorum numerum præ&longs;es officinæ in bacillo &longs;ignat. </s> |
| <s id="N127BD">Sed quædam ue­<lb/>næ, poti&longs;simum <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> plumbi candidi, è fodinis extractæ in octo partes uel <lb/>nouem, &longs;i domini fodinæ dominis cuniculi dant nonas, di&longs;tribui &longs;olent: id <lb/>rarius fit modulis, &longs;æpius cap&longs;is: quæ ex tignis contiguis, & qua ad cauum <lb/>conuertuntur planis, &longs;unt confectæ. </s> | <s id="N127BD">Sed quædam ue­<lb/>næ, poti&longs;simum <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> plumbi candidi, è fodinis extractæ in octo partes uel <lb/>nouem, &longs;i domini fodinæ dominis cuniculi dant nonas, di&longs;tribui &longs;olent: id <lb/>rarius fit modulis, &longs;æpius cap&longs;is: quæ ex tignis contiguis, & qua ad cauum <lb/>conuertuntur planis, &longs;unt confectæ. </s> |
| <s id="N127CB">Dominus uerò qui&longs;que eam par­<lb/>tem, qnæ ei &longs;ortitò obtigit, auehendam, lauandam, <lb/>excoquendam curat.</s></p><p id="N127D1" type="caption"> | <s id="N127CB">Dominus uerò qui&longs;que eam par­<lb/>tem, qnæ ei &longs;ortitò obtigit, auehendam, lauandam, <lb/>excoquendam curat.</s> |
| <s id="N127D3">E<emph type="italics"/>qui clitellarij<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>ap&longs;a longa in rupe decliuis locata<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tabellæ<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>i&longs;ium cui unica est rota<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium birotum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>T<emph type="italics"/>runci arborum<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>lau&longs;trum<emph.end type="italics"/> G. V<emph type="italics"/>ena de plau&longs;tro ex­<lb/>cutitur<emph.end type="italics"/> H. R<emph type="italics"/>epagula<emph.end type="italics"/> I. P<emph type="italics"/>ræ&longs;es officinæ plau&longs;trorum nu­<lb/>merum in bacillo &longs;ignans<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>ap&longs;æ in quas uenæ di&longs;tri­<lb/>buendæ inijciuntur<emph.end type="italics"/> L.</s></p><pb xlink:href="001/01/138.jpg" pagenum="128"/> | </p> |
| | <p id="N127D1" type="caption"> |
| | <s id="N127D3">E<emph type="italics"/>qui clitellarij<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>ap&longs;a longa in rupe decliuis locata<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tabellæ<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>i&longs;ium cui unica est rota<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium birotum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>T<emph type="italics"/>runci arborum<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>lau&longs;trum<emph.end type="italics"/> G. V<emph type="italics"/>ena de plau&longs;tro ex­<lb/>cutitur<emph.end type="italics"/> H. R<emph type="italics"/>epagula<emph.end type="italics"/> I. P<emph type="italics"/>ræ&longs;es officinæ plau&longs;trorum nu­<lb/>merum in bacillo &longs;ignans<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>ap&longs;æ in quas uenæ di&longs;tri­<lb/>buendæ inijciuntur<emph.end type="italics"/> L.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="128" xlink:href="001/01/138.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.138.1.jpg" xlink:href="001/01/138/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.138.1.jpg" xlink:href="001/01/138/1.jpg"/> |
| <p id="N12828" type="main"> | <p id="N12828" type="main"> |
| <s id="N1282A">In ua&longs;a, quæ quinque hæ machinæ <expan abbr="trahũt">trahunt</expan>, pueri uel uiri terras & <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> fra<lb/><expan abbr="gm&etilde;ta">gmenta</expan> batillis inijciunt, uel manibus <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ij&longs;dem ingerunt: unde inge&longs;tores <lb/>&longs;unt nominati: eædem uerò machinæ non &longs;icca modo, ut dixi, leuant onera, <pb xlink:href="001/01/139.jpg" pagenum="129"/>&longs;ed etiam humida &longs;iue aquas. </s> | <s id="N1282A">In ua&longs;a, quæ quinque hæ machinæ <expan abbr="trahũt">trahunt</expan>, pueri uel uiri terras & <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> fra<lb/><expan abbr="gm&etilde;ta">gmenta</expan> batillis inijciunt, uel manibus <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ij&longs;dem ingerunt: unde inge&longs;tores <lb/>&longs;unt nominati: eædem uerò machinæ non &longs;icca modo, ut dixi, leuant onera, <pb pagenum="129" xlink:href="001/01/139.jpg"/>&longs;ed etiam humida &longs;iue aquas. </s> |
| <s id="N12843">Verùm priu&longs;quam exponam uaria & diuer&longs;a <lb/>genera machinarum, quibus metallici aquas &longs;olum exantlare &longs;olent, dicam <lb/>quo modo res graues, quod genus &longs;unt axes, catenæ ferreæ, fi&longs;tulæ, ligna <lb/>grandia in puteos rectos & profundos <expan abbr="demitt&etilde;dæ">demittendæ</expan> &longs;unt. </s> | <s id="N12843">Verùm priu&longs;quam exponam uaria & diuer&longs;a <lb/>genera machinarum, quibus metallici aquas &longs;olum exantlare &longs;olent, dicam <lb/>quo modo res graues, quod genus &longs;unt axes, catenæ ferreæ, fi&longs;tulæ, ligna <lb/>grandia in puteos rectos & profundos <expan abbr="demitt&etilde;dæ">demittendæ</expan> &longs;unt. </s> |
| <s id="N1284F">Machina erigitur, <lb/>cuius &longs;ucula, utrinque quatuor uectes rectos habens, in tignis &longs;tatutis includi <lb/>tur, et circa eam ductarius inuoluitur funis, eiu&longs;que caput alterum ad eandem <lb/>affigitur, alterum alligatur ad res illas graues: quæ rectà &longs;en&longs;im operarijs re­<lb/>nitentibus demittuntur: atque, &longs;i in aliqua putei parte &longs;ub&longs;titerint, paululùm <lb/>retrahuntur. </s> | <s id="N1284F">Machina erigitur, <lb/>cuius &longs;ucula, utrinque quatuor uectes rectos habens, in tignis &longs;tatutis includi <lb/>tur, et circa eam ductarius inuoluitur funis, eiu&longs;que caput alterum ad eandem <lb/>affigitur, alterum alligatur ad res illas graues: quæ rectà &longs;en&longs;im operarijs re­<lb/>nitentibus demittuntur: atque, &longs;i in aliqua putei parte &longs;ub&longs;titerint, paululùm <lb/>retrahuntur. </s> |
| <s id="N1285B">Cùm uerò eædem &longs;unt graui&longs;simæ, tunc <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> hanc machi­<lb/>nam altera ei pror&longs;us a&longs;similis erigitur, ut & oneri robore pares &longs;int, & idi­<lb/>p&longs;um &longs;en&longs;im demitti po&longs;sit: quinetiam interdum ij&longs;dem de cau&longs;is trochlea <lb/>funiculis ad trabem religatur: per cuius orbiculos ductarius funis traductus <lb/>de&longs;cendit & a&longs;cendit.</s></p><p id="N12869" type="caption"> | <s id="N1285B">Cùm uerò eædem &longs;unt graui&longs;simæ, tunc <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> hanc machi­<lb/>nam altera ei pror&longs;us a&longs;similis erigitur, ut & oneri robore pares &longs;int, & idi­<lb/>p&longs;um &longs;en&longs;im demitti po&longs;sit: quinetiam interdum ij&longs;dem de cau&longs;is trochlea <lb/>funiculis ad trabem religatur: per cuius orbiculos ductarius funis traductus <lb/>de&longs;cendit & a&longs;cendit.</s> |
| <s id="N1286B">S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> C. F<emph type="italics"/>unis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>rochlea<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>igna demittenda<emph.end type="italics"/> F.</s></p><figure id="id.001.01.139.1.jpg" xlink:href="001/01/139/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N12869" type="caption"> |
| | <s id="N1286B">S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> C. F<emph type="italics"/>unis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>rochlea<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>igna demittenda<emph.end type="italics"/> F.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.139.1.jpg" xlink:href="001/01/139/1.jpg"/> |
| <p id="N12895" type="main"> | <p id="N12895" type="main"> |
| <s id="N12897">Aquæ autem ex puteis aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>, aut hauriuntur. </s> | <s id="N12897">Aquæ autem ex puteis aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan>, aut hauriuntur. </s> |
| <s id="N1289D"><expan abbr="Extrahũtur">Extrahuntur</expan> uerò <lb/>in ua&longs;a uel utres aquarios infu&longs;æ: hos <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> trahit machina, cuius rota <lb/>duplices habet pinnas: illa quinque machinæ <expan abbr="iã">iam</expan> explicatæ: quanque quarta in <lb/><expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> locis <expan abbr="etiã">etiam</expan> utres mediocres trahit: at <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis, <lb/>quib. </s> | <s id="N1289D"><expan abbr="Extrahũtur">Extrahuntur</expan> uerò <lb/>in ua&longs;a uel utres aquarios infu&longs;æ: hos <expan abbr="poti&longs;simũ">poti&longs;simum</expan> trahit machina, cuius rota <lb/>duplices habet pinnas: illa quinque machinæ <expan abbr="iã">iam</expan> explicatæ: quanque quarta in <lb/><expan abbr="quibu&longs;dã">quibu&longs;dam</expan> locis <expan abbr="etiã">etiam</expan> utres mediocres trahit: at <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis, <lb/>quib. </s> |
| <s id="N128BD">foramina &longs;unt, uel pilis. </s> | <s id="N128BD">foramina &longs;unt, uel pilis. </s> |
| <s id="N128BF">Cùm <expan abbr="aũt">aunt</expan> paucæ &longs;unt, aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in ua&longs;is: <pb xlink:href="001/01/140.jpg" pagenum="130"/>aut <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis: cùm multæ, uel <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in utribus, uel <lb/><expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> pilis. </s> | <s id="N128BF">Cùm <expan abbr="aũt">aunt</expan> paucæ &longs;unt, aut <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in ua&longs;is: <pb pagenum="130" xlink:href="001/01/140.jpg"/>aut <expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis: cùm multæ, uel <expan abbr="extrahũtur">extrahuntur</expan> in utribus, uel <lb/><expan abbr="hauriũtur">hauriuntur</expan> pilis. </s> |
| <s id="N128DA">Sed primò machinas &longs;itulis aquas exantlantes in <expan abbr="mediũ">medium</expan> pro <lb/><expan abbr="ferã">feram</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> tres &longs;unt &longs;pecies: prima &longs;ic &longs;e habet. </s> | <s id="N128DA">Sed primò machinas &longs;itulis aquas exantlantes in <expan abbr="mediũ">medium</expan> pro <lb/><expan abbr="ferã">feram</expan>, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> tres &longs;unt &longs;pecies: prima &longs;ic &longs;e habet. </s> |
| <s id="N128E9"><expan abbr="Loculamentũ">Loculamentum</expan> <expan abbr="quadrangulũ">quadrangulum</expan> <lb/><expan abbr="totũ">totum</expan> con&longs;tat ex cancellis ferreis, <expan abbr="altũ">altum</expan> pedes duos et <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>: <expan abbr="longũ">longum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pedes <lb/>duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, ac in&longs;uper &longs;extantem & <expan abbr="quartã">quartam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: <expan abbr="latũ">latum</expan> quadran­<lb/>tem & <expan abbr="&longs;emũciã">&longs;emunciam</expan>: in quo &longs;unt tres axiculi ferrei &longs;trati, qui in catillis uel latis cir<lb/>culis ferreis acie temperatis uer&longs;antur: atque quatuor ferrea tympana: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <lb/>duo ex fu&longs;is con&longs;tant, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> &longs;unt dentata. </s> | <s id="N128E9"><expan abbr="Loculamentũ">Loculamentum</expan> <expan abbr="quadrangulũ">quadrangulum</expan> <lb/><expan abbr="totũ">totum</expan> con&longs;tat ex cancellis ferreis, <expan abbr="altũ">altum</expan> pedes duos et <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>: <expan abbr="longũ">longum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pedes <lb/>duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, ac in&longs;uper &longs;extantem & <expan abbr="quartã">quartam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: <expan abbr="latũ">latum</expan> quadran­<lb/>tem & <expan abbr="&longs;emũciã">&longs;emunciam</expan>: in quo &longs;unt tres axiculi ferrei &longs;trati, qui in catillis uel latis cir<lb/>culis ferreis acie temperatis uer&longs;antur: atque quatuor ferrea tympana: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <lb/>duo ex fu&longs;is con&longs;tant, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> &longs;unt dentata. </s> |
| <s id="N12927"><expan abbr="Circũ">Circum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> <expan abbr="infimũ">infimum</expan> extra locula <lb/>mentum e&longs;t rotula lignea, ut propen&longs;ior ad <expan abbr="motũ">motum</expan> fiat: intra <expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> mi <lb/>nus prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex octo fu&longs;is, <expan abbr="&longs;extant&etilde;">&longs;extantem</expan> & <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan> lon­<lb/>gis, con&longs;tat: <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> è loculamento <expan abbr="nõ">non</expan> eminentem, ac iccirco tan<lb/><expan abbr="tũmodo">tummodo</expan> <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, <expan abbr="unciã">unciam</expan>, atque <expan abbr="tertiã">tertiam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, e&longs;t alte <lb/>ra parte minus <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>, quod habet octo & quadraginta dentes: <lb/>altera maius prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex duodecim fu&longs;is, <expan abbr="quadrant&etilde;">quadrantem</expan> <lb/>longis, con&longs;tat. </s> | <s id="N12927"><expan abbr="Circũ">Circum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> <expan abbr="infimũ">infimum</expan> extra locula <lb/>mentum e&longs;t rotula lignea, ut propen&longs;ior ad <expan abbr="motũ">motum</expan> fiat: intra <expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> mi <lb/>nus prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex octo fu&longs;is, <expan abbr="&longs;extant&etilde;">&longs;extantem</expan> & <expan abbr="&longs;emunciã">&longs;emunciam</expan> lon­<lb/>gis, con&longs;tat: <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> è loculamento <expan abbr="nõ">non</expan> eminentem, ac iccirco tan<lb/><expan abbr="tũmodo">tummodo</expan> <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes duos & <expan abbr="dimidiũ">dimidium</expan>, <expan abbr="unciã">unciam</expan>, atque <expan abbr="tertiã">tertiam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, e&longs;t alte <lb/>ra parte minus <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>, quod habet octo & quadraginta dentes: <lb/>altera maius prioris generis <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, quod ex duodecim fu&longs;is, <expan abbr="quadrant&etilde;">quadrantem</expan> <lb/>longis, con&longs;tat. </s> |
| |
| <s id="N12A2A">Nam cùm recti fuerint, &longs;itulæ operculis nece&longs;&longs;e non <lb/>habent. </s> | <s id="N12A2A">Nam cùm recti fuerint, &longs;itulæ operculis nece&longs;&longs;e non <lb/>habent. </s> |
| <s id="N12A2E">Itaque uectiarius infimi axiculi caput in uectis forma includens eum <lb/>&longs;imul cum tympano uer&longs;at: cuius fu&longs;i <expan abbr="cõuertunt">conuertunt</expan> alterius axiculi tympanum <lb/><expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>. </s> | <s id="N12A2E">Itaque uectiarius infimi axiculi caput in uectis forma includens eum <lb/>&longs;imul cum tympano uer&longs;at: cuius fu&longs;i <expan abbr="cõuertunt">conuertunt</expan> alterius axiculi tympanum <lb/><expan abbr="dentatũ">dentatum</expan>. </s> |
| <s id="N12A3B"><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> uerò una cum ip&longs;o circumagunt id, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, <lb/>hi rur&longs;us &longs;upremi axiculi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan> uer&longs;ant atque alterum, cui fibulæ <lb/>&longs;unt infixæ: quomodo catena &longs;imul cum uacuis &longs;itulis demittitur iuxta ue­<lb/>næ <expan abbr="fundamentũ">fundamentum</expan> per <expan abbr="annulũ">annulum</expan> <expan abbr="paululũ">paululum</expan> <expan abbr="cõpre&longs;&longs;um">compre&longs;&longs;um</expan> in <expan abbr="lacunã">lacunam</expan> u&longs;que ad <expan abbr="imũ">imum</expan> libra­<lb/>mentum: cuius tympani axiculus ferreus utrinque in cra&longs;si ferri catillo uer&longs;a­<lb/>tur: in quo tympano catena inuoluta &longs;itulis aquas haurit: quas plenas iuxta <lb/>uenæ <expan abbr="tectũ">tectum</expan> extracta peruehit &longs;uper axiculi &longs;upremi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, ac &longs;emper tres <lb/>&longs;imul inuer&longs;as <expan abbr="aquã">aquam</expan> effundere cogit in <expan abbr="labrũ">labrum</expan> ex quo effluit in cuniculi cana­<lb/>lem. </s> | <s id="N12A3B"><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> uerò una cum ip&longs;o circumagunt id, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, <lb/>hi rur&longs;us &longs;upremi axiculi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> <expan abbr="dentatũ">dentatum</expan> uer&longs;ant atque alterum, cui fibulæ <lb/>&longs;unt infixæ: quomodo catena &longs;imul cum uacuis &longs;itulis demittitur iuxta ue­<lb/>næ <expan abbr="fundamentũ">fundamentum</expan> per <expan abbr="annulũ">annulum</expan> <expan abbr="paululũ">paululum</expan> <expan abbr="cõpre&longs;&longs;um">compre&longs;&longs;um</expan> in <expan abbr="lacunã">lacunam</expan> u&longs;que ad <expan abbr="imũ">imum</expan> libra­<lb/>mentum: cuius tympani axiculus ferreus utrinque in cra&longs;si ferri catillo uer&longs;a­<lb/>tur: in quo tympano catena inuoluta &longs;itulis aquas haurit: quas plenas iuxta <lb/>uenæ <expan abbr="tectũ">tectum</expan> extracta peruehit &longs;uper axiculi &longs;upremi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, ac &longs;emper tres <lb/>&longs;imul inuer&longs;as <expan abbr="aquã">aquam</expan> effundere cogit in <expan abbr="labrũ">labrum</expan> ex quo effluit in cuniculi cana­<lb/>lem. </s> |
| <s id="N12A7D">Veruntamen talis machina minus e&longs;t utilis, quòd, cùm &longs;ine magno im­<lb/>pendio con&longs;trui non po&longs;sit, paucas aquas efferat: & quidem tardius, ut eti­<lb/>am cæteræ machinæ quibus plura &longs;unt tympana.</s></p><pb xlink:href="001/01/141.jpg" pagenum="131"/> | <s id="N12A7D">Veruntamen talis machina minus e&longs;t utilis, quòd, cùm &longs;ine magno im­<lb/>pendio con&longs;trui non po&longs;sit, paucas aquas efferat: & quidem tardius, ut eti­<lb/>am cæteræ machinæ quibus plura &longs;unt tympana.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="131" xlink:href="001/01/141.jpg"/> |
| <p id="N12A86" type="caption"> | <p id="N12A86" type="caption"> |
| <s id="N12A88">L<emph type="italics"/>oculamentum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xiculus infimus<emph.end type="italics"/> B. R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is <lb/>con&longs;tat minus<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>xiculus alter<emph.end type="italics"/> E. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum minus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>quod ex fu&longs;is constat maius<emph.end type="italics"/> G. A<emph type="italics"/>xiculus &longs;upremus<emph.end type="italics"/> H. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum maius<emph.end type="italics"/> I. <lb/>C<emph type="italics"/>atillus<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>irculus latus<emph.end type="italics"/> L. R<emph type="italics"/>eceptaculum<emph.end type="italics"/> M. T<emph type="italics"/>runcus quernus<emph.end type="italics"/> N. V<emph type="italics"/>ncus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> O. O<emph type="italics"/>rbiculus<emph.end type="italics"/> P. T<emph type="italics"/>ympanum &longs;uperius<emph.end type="italics"/> Q. F<emph type="italics"/>ibulæ<emph.end type="italics"/> R. C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> S. <lb/>A<emph type="italics"/>nnuli<emph.end type="italics"/> T. S<emph type="italics"/>itulæ<emph.end type="italics"/> V. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> X. L<emph type="italics"/>ibramentum &longs;iut tympanum inferius<emph.end type="italics"/> Y.</s></p><figure id="id.001.01.141.1.jpg" xlink:href="001/01/141/1.jpg"/> | <s id="N12A88">L<emph type="italics"/>oculamentum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xiculus infimus<emph.end type="italics"/> B. R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is <lb/>con&longs;tat minus<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>xiculus alter<emph.end type="italics"/> E. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum minus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>quod ex fu&longs;is constat maius<emph.end type="italics"/> G. A<emph type="italics"/>xiculus &longs;upremus<emph.end type="italics"/> H. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum maius<emph.end type="italics"/> I. <lb/>C<emph type="italics"/>atillus<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>irculus latus<emph.end type="italics"/> L. R<emph type="italics"/>eceptaculum<emph.end type="italics"/> M. T<emph type="italics"/>runcus quernus<emph.end type="italics"/> N. V<emph type="italics"/>ncus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> O. O<emph type="italics"/>rbiculus<emph.end type="italics"/> P. T<emph type="italics"/>ympanum &longs;uperius<emph.end type="italics"/> Q. F<emph type="italics"/>ibulæ<emph.end type="italics"/> R. C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> S. <lb/>A<emph type="italics"/>nnuli<emph.end type="italics"/> T. S<emph type="italics"/>itulæ<emph.end type="italics"/> V. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> X. L<emph type="italics"/>ibramentum &longs;iut tympanum inferius<emph.end type="italics"/> Y.</s> |
| <pb xlink:href="001/01/142.jpg" pagenum="132"/> | </p> |
| | <figure id="id.001.01.141.1.jpg" xlink:href="001/01/141/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="132" xlink:href="001/01/142.jpg"/> |
| <p id="N12B22" type="main"> | <p id="N12B22" type="main"> |
| <s id="N12B24">Altera i&longs;tius generis machina, paucis uerbis à Vitruuio de&longs;cripta, congi <lb/>ales &longs;itulas citius effert. </s> | <s id="N12B24">Altera i&longs;tius generis machina, paucis uerbis à Vitruuio de&longs;cripta, congi <lb/>ales &longs;itulas citius effert. </s> |
| <s id="N12B28">Atque propterea ad aquas ex puteis, in quos multæ <lb/>continenter influunt, hauriendas utilior e&longs;t quàm prima: ea ferreo locula­<lb/>mento tympani&longs;que carens habet circum axem ligneum rotam, quæ à calcan <lb/>tibus uer&longs;atur. </s> | <s id="N12B28">Atque propterea ad aquas ex puteis, in quos multæ <lb/>continenter influunt, hauriendas utilior e&longs;t quàm prima: ea ferreo locula­<lb/>mento tympani&longs;que carens habet circum axem ligneum rotam, quæ à calcan <lb/>tibus uer&longs;atur. </s> |
| <s id="N12B30">Axis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diu, quòd careat tympano, durare non pote&longs;t: cæ­<lb/>teris primæ &longs;imilis e&longs;t, ni&longs;i quod duplicem habeat catenam ab illa diuer&longs;am. </s> | <s id="N12B30">Axis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diu, quòd careat tympano, durare non pote&longs;t: cæ­<lb/>teris primæ &longs;imilis e&longs;t, ni&longs;i quod duplicem habeat catenam ab illa diuer&longs;am. </s> |
| <s id="N12B38"><lb/>Fibulas autem in huius machinæ axem, ut in aliarum <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> infigere de­<lb/>bet, quos alij &longs;implices, alij ter curuatas <expan abbr="efficiũt">efficiunt</expan>, &longs;ed utri&longs;que quatuor cu&longs;pides</s></p><p id="N12B45" type="caption"> | <s id="N12B38"><lb/>Fibulas autem in huius machinæ axem, ut in aliarum <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> infigere de­<lb/>bet, quos alij &longs;implices, alij ter curuatas <expan abbr="efficiũt">efficiunt</expan>, &longs;ed utri&longs;que quatuor cu&longs;pides</s> |
| <s id="N12B47">R<emph type="italics"/>ota quæ a calcantibus uer&longs;atur<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>atena duplex<emph.end type="italics"/> C. <lb/>A<emph type="italics"/>nnulus duplicis catenæ<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>itulæ<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>ibula &longs;implex<emph.end type="italics"/> F. <lb/>F<emph type="italics"/>ibula ter curuata<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.142.1.jpg" xlink:href="001/01/142/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N12B45" type="caption"> |
| | <s id="N12B47">R<emph type="italics"/>ota quæ a calcantibus uer&longs;atur<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>atena duplex<emph.end type="italics"/> C. <lb/>A<emph type="italics"/>nnulus duplicis catenæ<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>itulæ<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>ibula &longs;implex<emph.end type="italics"/> F. <lb/>F<emph type="italics"/>ibula ter curuata<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.142.1.jpg" xlink:href="001/01/142/1.jpg"/> |
| <p id="N12B7B" type="main"> | <p id="N12B7B" type="main"> |
| <s id="N12B7D">Tertia, quæ longè præ&longs;tat duabus iam expo&longs;itis, fabricatur cùm riuus ad <lb/>fodinam deduci pote&longs;t: cuius impetus pinnas <expan abbr="percuti&etilde;s">percutiens</expan> circumagit rotam, <lb/>quam habet loco rotæ à calcantibus uer&longs;atæ: quod ad axem attinet, &longs;imilis <lb/>e&longs;t <expan abbr="&longs;ecũdæ">&longs;ecundæ</expan>: quod ad tympanum, quod e&longs;t <expan abbr="circũ">circum</expan> axem, catenam, <expan abbr="libramentũ">libramentum</expan> <lb/>primæ. </s> | <s id="N12B7D">Tertia, quæ longè præ&longs;tat duabus iam expo&longs;itis, fabricatur cùm riuus ad <lb/>fodinam deduci pote&longs;t: cuius impetus pinnas <expan abbr="percuti&etilde;s">percutiens</expan> circumagit rotam, <lb/>quam habet loco rotæ à calcantibus uer&longs;atæ: quod ad axem attinet, &longs;imilis <lb/>e&longs;t <expan abbr="&longs;ecũdæ">&longs;ecundæ</expan>: quod ad tympanum, quod e&longs;t <expan abbr="circũ">circum</expan> axem, catenam, <expan abbr="libramentũ">libramentum</expan> <lb/>primæ. </s> |
| <s id="N12B96">Situlas uerò habet multò capaciores quàm etiam &longs;ecunda. </s> | <s id="N12B96">Situlas uerò habet multò capaciores quàm etiam &longs;ecunda. </s> |
| <s id="N12B98">Sed quia <lb/>&longs;itulæ citò frangi &longs;olent, metallici rarò his machinis utuntur: maluntque pau­<lb/>cas aquas quinque primis machinis extrahere uel &longs;iphonibus exantlare, mul<lb/>tas uel pilis per fi&longs;tulas haurire uel in utribus item extrahere.</s></p><pb xlink:href="001/01/143.jpg" pagenum="133"/> | <s id="N12B98">Sed quia <lb/>&longs;itulæ citò frangi &longs;olent, metallici rarò his machinis utuntur: maluntque pau­<lb/>cas aquas quinque primis machinis extrahere uel &longs;iphonibus exantlare, mul<lb/>tas uel pilis per fi&longs;tulas haurire uel in utribus item extrahere.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="133" xlink:href="001/01/143.jpg"/> |
| <p id="N12BA3" type="caption"> | <p id="N12BA3" type="caption"> |
| <s id="N12BA5">R<emph type="italics"/>ota cuius pinnas impetus riui percurrit<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>ius tympanum <lb/>in quod fibulæ &longs;unt infixæ<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>nnulus<emph.end type="italics"/> E. <lb/>S<emph type="italics"/>itulæ<emph.end type="italics"/> F. L<emph type="italics"/>ibramentum<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.143.1.jpg" xlink:href="001/01/143/1.jpg"/> | <s id="N12BA5">R<emph type="italics"/>ota cuius pinnas impetus riui percurrit<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>ius tympanum <lb/>in quod fibulæ &longs;unt infixæ<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>nnulus<emph.end type="italics"/> E. <lb/>S<emph type="italics"/>itulæ<emph.end type="italics"/> F. L<emph type="italics"/>ibramentum<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.143.1.jpg" xlink:href="001/01/143/1.jpg"/> |
| <p id="N12BD9" type="main"> | <p id="N12BD9" type="main"> |
| <s id="N12BDB">Verùm de primo machinarum genere &longs;atis: nunc alterum, hoc e&longs;t &longs;ipho­<lb/>nes aquam &longs;piritu tractam orbiculis haurientes exponam: quorum &longs;eptem <lb/>&longs;unt formæ: quæ licet &longs;tructura inter &longs;e differant, tamen <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> utilitatis fru­<lb/>ctum metallicis præbent: <expan abbr="quãquam">quanquam</expan> alia alia maiorem. </s> | <s id="N12BDB">Verùm de primo machinarum genere &longs;atis: nunc alterum, hoc e&longs;t &longs;ipho­<lb/>nes aquam &longs;piritu tractam orbiculis haurientes exponam: quorum &longs;eptem <lb/>&longs;unt formæ: quæ licet &longs;tructura inter &longs;e differant, tamen <expan abbr="eund&etilde;">eundem</expan> utilitatis fru­<lb/>ctum metallicis præbent: <expan abbr="quãquam">quanquam</expan> alia alia maiorem. </s> |
| <s id="N12BEB">Primus &longs;ypho &longs;ic fit. </s> | <s id="N12BEB">Primus &longs;ypho &longs;ic fit. </s> |
| <s id="N12BED"><lb/>Super lacunam &longs;tatuitur contignatio: ad quam fi&longs;tula una uel duæ, quarum <lb/>altera in altera inclu&longs;a e&longs;t, in lacunæ fundum immi&longs;&longs;æ fibulis ferreis cu&longs;pida <lb/>tis & utrinque directò deor&longs;um uer&longs;us actis affiguntur, ut immotæ mancant: <lb/>inferioris autem fi&longs;tulæ inferior pars inclu&longs;a e&longs;t in trunco, alto ad duos pe­<lb/>des: is fi&longs;tulæ in&longs;tar perforatus &longs;tat in fundo lacunæ: &longs;ed inferius eius fora­<lb/>men ligno tereti occluditur: idem truncus circum circa habet foramina, per <lb/>quæ aqua in ip&longs;um manat. </s> | <s id="N12BED"><lb/>Super lacunam &longs;tatuitur contignatio: ad quam fi&longs;tula una uel duæ, quarum <lb/>altera in altera inclu&longs;a e&longs;t, in lacunæ fundum immi&longs;&longs;æ fibulis ferreis cu&longs;pida <lb/>tis & utrinque directò deor&longs;um uer&longs;us actis affiguntur, ut immotæ mancant: <lb/>inferioris autem fi&longs;tulæ inferior pars inclu&longs;a e&longs;t in trunco, alto ad duos pe­<lb/>des: is fi&longs;tulæ in&longs;tar perforatus &longs;tat in fundo lacunæ: &longs;ed inferius eius fora­<lb/>men ligno tereti occluditur: idem truncus circum circa habet foramina, per <lb/>quæ aqua in ip&longs;um manat. </s> |
| <s id="N12BFC">In &longs;uperiore uerò eius parte excauata, &longs;i una fi&longs;tu<lb/>la fuerit, pyxis ferrea, uel ærea, uel orichalcea, palmum alta, &longs;ed fundo <expan abbr="car&etilde;s">carens</expan>, <lb/>includitur: quam foricula rotunda tam arctè claudit, ut aqua &longs;ur&longs;um &longs;piritu <lb/>ducta relabi non po&longs;sit: &longs;in duæ fi&longs;tulæ fuerint, qua coniunguntur pyxis in <lb/>inferiore in cluditur, &longs;uperioris apertura uel &longs;iphunculus ad cuniculi canales <lb/>pertingit. </s> | <s id="N12BFC">In &longs;uperiore uerò eius parte excauata, &longs;i una fi&longs;tu<lb/>la fuerit, pyxis ferrea, uel ærea, uel orichalcea, palmum alta, &longs;ed fundo <expan abbr="car&etilde;s">carens</expan>, <lb/>includitur: quam foricula rotunda tam arctè claudit, ut aqua &longs;ur&longs;um &longs;piritu <lb/>ducta relabi non po&longs;sit: &longs;in duæ fi&longs;tulæ fuerint, qua coniunguntur pyxis in <lb/>inferiore in cluditur, &longs;uperioris apertura uel &longs;iphunculus ad cuniculi canales <lb/>pertingit. </s> |
| <s id="N12C0C">Itaque operarius impiger ad labores, in contignationis tabulato <pb xlink:href="001/01/144.jpg" pagenum="134"/>&longs;tans, pilum in fi&longs;tulam demi&longs;&longs;um intrudit ac retrahit: ad eius pili &longs;ummum <lb/>e&longs;t uectis: imum e&longs;t calceo indutum: &longs;ic uocatur corium turbinis ferè figura: <lb/>nam i&longs;to modo &longs;utum e&longs;t, ut inferiore parte, qua ad pilum, in ip&longs;o inclu&longs;um, <lb/>affigitur, angu&longs;tum &longs;it: &longs;uperiore, qua haurit aquam, pateat. </s> | <s id="N12C0C">Itaque operarius impiger ad labores, in contignationis tabulato <pb pagenum="134" xlink:href="001/01/144.jpg"/>&longs;tans, pilum in fi&longs;tulam demi&longs;&longs;um intrudit ac retrahit: ad eius pili &longs;ummum <lb/>e&longs;t uectis: imum e&longs;t calceo indutum: &longs;ic uocatur corium turbinis ferè figura: <lb/>nam i&longs;to modo &longs;utum e&longs;t, ut inferiore parte, qua ad pilum, in ip&longs;o inclu&longs;um, <lb/>affigitur, angu&longs;tum &longs;it: &longs;uperiore, qua haurit aquam, pateat. </s> |
| <s id="N12C18">Vel orbiculus <lb/>ferreus, digitum cra&longs;&longs;us, aut ligneus, &longs;ex digitos cra&longs;&longs;us, uterque longè calceo <lb/>præ&longs;tans, ad imum pili, quod per eam penetrat, clauo ferreo traiecto affixus <lb/>e&longs;t, aut in eadem, in cochleæ figuram formata, inclu&longs;us: qui orblculus &longs;uperi <lb/>us circumcirca corio tectus quinque aut &longs;ex foramina habet uel rotunda uel <lb/>longiu&longs;cula, quæ uniuer&longs;a &longs;tellæ &longs;peciem exprimere uidentur. </s> | <s id="N12C18">Vel orbiculus <lb/>ferreus, digitum cra&longs;&longs;us, aut ligneus, &longs;ex digitos cra&longs;&longs;us, uterque longè calceo <lb/>præ&longs;tans, ad imum pili, quod per eam penetrat, clauo ferreo traiecto affixus <lb/>e&longs;t, aut in eadem, in cochleæ figuram formata, inclu&longs;us: qui orblculus &longs;uperi <lb/>us circumcirca corio tectus quinque aut &longs;ex foramina habet uel rotunda uel <lb/>longiu&longs;cula, quæ uniuer&longs;a &longs;tellæ &longs;peciem exprimere uidentur. </s> |
| <s id="N12C24">Habet etiam <lb/>eandem, quam fi&longs;tulæ foramen, latitudinem, ut tantummodo in eam demit <lb/>ti & rur&longs;us attolli po&longs;sit. </s> | <s id="N12C24">Habet etiam <lb/>eandem, quam fi&longs;tulæ foramen, latitudinem, ut tantummodo in eam demit <lb/>ti & rur&longs;us attolli po&longs;sit. </s> |
| <s id="N12C2A">Cùm autem operarius pilum &longs;ur&longs;um uer&longs;us trahit, <lb/>aquam orbiculi foraminibus, cuius corium <expan abbr="tũc">tunc</expan> deprimit, hau&longs;tam, ducit ad <lb/>aperturam uel &longs;iphunculum per quem effluit: foricula uerò pyxidis aperi­<lb/>tur, ut aqua, quæ in truncum influxit, &longs;piritu ducta denuo a&longs;cendat in fi&longs;tu­<lb/>lam: cùm idem operarius pilum intrudit, foricula clauditur, ut orbiculus ite <lb/>rum aquam haurire po&longs;sit.</s></p><p id="N12C3A" type="caption"> | <s id="N12C2A">Cùm autem operarius pilum &longs;ur&longs;um uer&longs;us trahit, <lb/>aquam orbiculi foraminibus, cuius corium <expan abbr="tũc">tunc</expan> deprimit, hau&longs;tam, ducit ad <lb/>aperturam uel &longs;iphunculum per quem effluit: foricula uerò pyxidis aperi­<lb/>tur, ut aqua, quæ in truncum influxit, &longs;piritu ducta denuo a&longs;cendat in fi&longs;tu­<lb/>lam: cùm idem operarius pilum intrudit, foricula clauditur, ut orbiculus ite <lb/>rum aquam haurire po&longs;sit.</s> |
| <s id="N12C3C">L<emph type="italics"/>acuna<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>i&longs;tulæ<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>ontignatio<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> D. <lb/>F<emph type="italics"/>oramina trunci<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>oricula<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>iphunculus<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>ilum<emph.end type="italics"/> H. <lb/>E<emph type="italics"/>ius uectis<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>alceus<emph.end type="italics"/> K. O<emph type="italics"/>rbiculus habens foramina <lb/>rotunda<emph.end type="italics"/> L. O<emph type="italics"/>rbiculus habens foramina longiu&longs;cula<emph.end type="italics"/> M. <lb/>C<emph type="italics"/>orium<emph.end type="italics"/> N. H<emph type="italics"/>ic terebrat &longs;tipites & ex eis fi&longs;tulas facit<emph.end type="italics"/> O. <lb/>T<emph type="italics"/>erebra, cui cochlea est<emph.end type="italics"/> P. T<emph type="italics"/>erebra latior<emph.end type="italics"/> Q.</s></p><pb xlink:href="001/01/145.jpg" pagenum="135"/> | </p> |
| | <p id="N12C3A" type="caption"> |
| | <s id="N12C3C">L<emph type="italics"/>acuna<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>i&longs;tulæ<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>ontignatio<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> D. <lb/>F<emph type="italics"/>oramina trunci<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>oricula<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>iphunculus<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>ilum<emph.end type="italics"/> H. <lb/>E<emph type="italics"/>ius uectis<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>alceus<emph.end type="italics"/> K. O<emph type="italics"/>rbiculus habens foramina <lb/>rotunda<emph.end type="italics"/> L. O<emph type="italics"/>rbiculus habens foramina longiu&longs;cula<emph.end type="italics"/> M. <lb/>C<emph type="italics"/>orium<emph.end type="italics"/> N. H<emph type="italics"/>ic terebrat &longs;tipites & ex eis fi&longs;tulas facit<emph.end type="italics"/> O. <lb/>T<emph type="italics"/>erebra, cui cochlea est<emph.end type="italics"/> P. T<emph type="italics"/>erebra latior<emph.end type="italics"/> Q.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="135" xlink:href="001/01/145.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.145.1.jpg" xlink:href="001/01/145/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.145.1.jpg" xlink:href="001/01/145/1.jpg"/> |
| <p id="N12CB0" type="main"> | <p id="N12CB0" type="main"> |
| <s id="N12CB2">Alterius &longs;iphonis pilum facilius <expan abbr="cõmotum">commotum</expan> directo, deor&longs;um fertur, & &longs;ur<lb/>&longs;um refertur: qui &longs;ic fit. </s> | <s id="N12CB2">Alterius &longs;iphonis pilum facilius <expan abbr="cõmotum">commotum</expan> directo, deor&longs;um fertur, & &longs;ur<lb/>&longs;um refertur: qui &longs;ic fit. </s> |
| <s id="N12CBA">Tigna duo &longs;uper lacunam <expan abbr="collocãtur">collocantur</expan>: alterum prope <pb xlink:href="001/01/146.jpg" pagenum="136"/>dextrum eius latus, alterum propè &longs;ini&longs;trum. </s> | <s id="N12CBA">Tigna duo &longs;uper lacunam <expan abbr="collocãtur">collocantur</expan>: alterum prope <pb pagenum="136" xlink:href="001/01/146.jpg"/>dextrum eius latus, alterum propè &longs;ini&longs;trum. </s> |
| <s id="N12CC4">Ad hoc fi&longs;tulæ fibulis ferreis <lb/>affiguntur: ad illud uel &longs;tipes chelas habens perforatas, uel tignum &longs;uperius <lb/>excauatum, ut pro chelis &longs;it. </s> | <s id="N12CC4">Ad hoc fi&longs;tulæ fibulis ferreis <lb/>affiguntur: ad illud uel &longs;tipes chelas habens perforatas, uel tignum &longs;uperius <lb/>excauatum, ut pro chelis &longs;it. </s> |
| <s id="N12CCA">Axiculus autem ferreus per tigni cuiu&longs;dam &longs;ta­<lb/>tuti latius & rotundum foramen, quod in eius medio e&longs;t, penetrans in chela <lb/>rum foraminibus &longs;ic includitur, ut ip&longs;e quidem maneat immobilis, tignum <lb/>uerò circa eum uer&longs;etur intra chelas: in cuius tigni altero capite &longs;uperius pi­<lb/>li caput e&longs;t inclu&longs;um, ferreoque clauo transfixum: in altero uectis item &longs;uperi­<lb/>us caput. </s> | <s id="N12CCA">Axiculus autem ferreus per tigni cuiu&longs;dam &longs;ta­<lb/>tuti latius & rotundum foramen, quod in eius medio e&longs;t, penetrans in chela <lb/>rum foraminibus &longs;ic includitur, ut ip&longs;e quidem maneat immobilis, tignum <lb/>uerò circa eum uer&longs;etur intra chelas: in cuius tigni altero capite &longs;uperius pi­<lb/>li caput e&longs;t inclu&longs;um, ferreoque clauo transfixum: in altero uectis item &longs;uperi­<lb/>us caput. </s> |
| <s id="N12CD6">Inferiori uerò manubrium e&longs;t ut eò firmius manibus teneri po&longs;&longs;it. </s> | <s id="N12CD6">Inferiori uerò manubrium e&longs;t ut eò firmius manibus teneri po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="N12CD8"><lb/>Itaque cùm operarius uectem &longs;ur&longs;um trudit, pilum in fi&longs;tulam impellit: cùm <lb/>retrahit uectem, ex fi&longs;tula pilum extrahit: atque ita pilum iterum aquam, orbi <lb/>cuii foraminibus hau&longs;tam, ducit ad &longs;iphunculum, per quem effluit in cana­<lb/>lem. </s> | <s id="N12CD8"><lb/>Itaque cùm operarius uectem &longs;ur&longs;um trudit, pilum in fi&longs;tulam impellit: cùm <lb/>retrahit uectem, ex fi&longs;tula pilum extrahit: atque ita pilum iterum aquam, orbi <lb/>cuii foraminibus hau&longs;tam, ducit ad &longs;iphunculum, per quem effluit in cana­<lb/>lem. </s> |
| <s id="N12CE1">Hic autem &longs;ipho, ut etiam &longs;equens, quod ad pilum, orbiculum, <expan abbr="truncũ">truncum</expan>, <lb/>pyxidem, foriculam pertinet, eodem modo, quo primus, &longs;e habet.</s></p><p id="N12CE9" type="caption"> | <s id="N12CE1">Hic autem &longs;ipho, ut etiam &longs;equens, quod ad pilum, orbiculum, <expan abbr="truncũ">truncum</expan>, <lb/>pyxidem, foriculam pertinet, eodem modo, quo primus, &longs;e habet.</s> |
| <s id="N12CEB">T<emph type="italics"/>ignum &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xiculus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ignum quod circa axiculum <lb/>uer&longs;atur<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>ilum<emph.end type="italics"/> D. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>nnulus, quo duæ fi&longs;tulæ <lb/>coniungi &longs;olent<emph.end type="italics"/> F.</s></p><figure id="id.001.01.146.1.jpg" xlink:href="001/01/146/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N12CE9" type="caption"> |
| | <s id="N12CEB">T<emph type="italics"/>ignum &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xiculus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ignum quod circa axiculum <lb/>uer&longs;atur<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>ilum<emph.end type="italics"/> D. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>nnulus, quo duæ fi&longs;tulæ <lb/>coniungi &longs;olent<emph.end type="italics"/> F.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.146.1.jpg" xlink:href="001/01/146/1.jpg"/> |
| <p id="N12D19" type="main"> | <p id="N12D19" type="main"> |
| <s id="N12D1B">Tertius &longs;ipho iam dicti <expan abbr="nõnihil">nonnihil</expan> di&longs;&longs;imilis e&longs;t. </s> | <s id="N12D1B">Tertius &longs;ipho iam dicti <expan abbr="nõnihil">nonnihil</expan> di&longs;&longs;imilis e&longs;t. </s> |
| <s id="N12D21">Loco enim &longs;tipitis duo &longs;ta­<lb/>tuuntur tigna circa &longs;ummum perforata: in quibus foraminibus axis capita <pb xlink:href="001/01/147.jpg" pagenum="137"/>uertuntur. </s> | <s id="N12D21">Loco enim &longs;tipitis duo &longs;ta­<lb/>tuuntur tigna circa &longs;ummum perforata: in quibus foraminibus axis capita <pb pagenum="137" xlink:href="001/01/147.jpg"/>uertuntur. </s> |
| <s id="N12D29">In medio eius axis duo tigilla &longs;unt inclu&longs;a: in quorum alterius ca­<lb/>pite infixum e&longs;t pilum: ad alterius uerò caput affixum e&longs;t tignum graue, &longs;ed <lb/>curtum, ut protru&longs;um inter duo illa tigna &longs;tatuta moueri, atque qua&longs;i ire & re <lb/>dire po&longs;&longs;it. </s> | <s id="N12D29">In medio eius axis duo tigilla &longs;unt inclu&longs;a: in quorum alterius ca­<lb/>pite infixum e&longs;t pilum: ad alterius uerò caput affixum e&longs;t tignum graue, &longs;ed <lb/>curtum, ut protru&longs;um inter duo illa tigna &longs;tatuta moueri, atque qua&longs;i ire & re <lb/>dire po&longs;&longs;it. </s> |
| <s id="N12D31">Id tignum cùm protrudit operarius, pilum ex fi&longs;tula extrahitur: <lb/>cum &longs;ua ui redit, intruditur: quo modo aquam, quam fi&longs;tula concipit, pilum <lb/>orbiculi foraminibus hau&longs;tam exprimit per &longs;iphunculum in canalem. </s> | <s id="N12D31">Id tignum cùm protrudit operarius, pilum ex fi&longs;tula extrahitur: <lb/>cum &longs;ua ui redit, intruditur: quo modo aquam, quam fi&longs;tula concipit, pilum <lb/>orbiculi foraminibus hau&longs;tam exprimit per &longs;iphunculum in canalem. </s> |
| <s id="N12D37">Sunt <lb/>qui uectem in locum tigni curti &longs;upponunt: uerùm hic &longs;ipho, ut etiam pro­<lb/>ximus &longs;uperior, minus quàm cæteri, in metallis e&longs;t u&longs;itatus.</s></p><p id="N12D3D" type="caption"> | <s id="N12D37">Sunt <lb/>qui uectem in locum tigni curti &longs;upponunt: uerùm hic &longs;ipho, ut etiam pro­<lb/>ximus &longs;uperior, minus quàm cæteri, in metallis e&longs;t u&longs;itatus.</s> |
| <s id="N12D3F">T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igilla<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>ilum<emph.end type="italics"/> D. <lb/>T<emph type="italics"/>ignum curtum<emph.end type="italics"/> E. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> F. H<emph type="italics"/>ic deducit aquam e <lb/>canali effluentem, ne in fo&longs;&longs;as actas influat<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.147.1.jpg" xlink:href="001/01/147/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N12D3D" type="caption"> |
| | <s id="N12D3F">T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igilla<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>ilum<emph.end type="italics"/> D. <lb/>T<emph type="italics"/>ignum curtum<emph.end type="italics"/> E. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> F. H<emph type="italics"/>ic deducit aquam e <lb/>canali effluentem, ne in fo&longs;&longs;as actas influat<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.147.1.jpg" xlink:href="001/01/147/1.jpg"/> |
| <p id="N12D73" type="main"> | <p id="N12D73" type="main"> |
| <s id="N12D75">Quarta &longs;iphonum &longs;pecies &longs;implex non e&longs;t, &longs;ed duplex: ea &longs;ic &longs;e habet. </s> | <s id="N12D75">Quarta &longs;iphonum &longs;pecies &longs;implex non e&longs;t, &longs;ed duplex: ea &longs;ic &longs;e habet. </s> |
| <s id="N12D77">Se­<lb/>xangulus truncus faginus, longus pedes quinque, latus duos & dimidium, <lb/>cra&longs;&longs;us &longs;e&longs;quipedem in duas partes &longs;ecatur: quæ &longs;ecundum, ferreum axicu­<lb/>lum, in eis collocandum di&longs;tribuuntur, & tam altè & latè excauantur, ut in <lb/>ip&longs;is uer&longs;ari po&longs;sit: cuius axiculi pars, quæ in <expan abbr="trũco">trunco</expan> includitur, tota teres e&longs;t, <pb xlink:href="001/01/148.jpg" pagenum="138"/>eiu&longs;que extrema, quæ pro codace e&longs;t, recta exi&longs;tit. </s> | <s id="N12D77">Se­<lb/>xangulus truncus faginus, longus pedes quinque, latus duos & dimidium, <lb/>cra&longs;&longs;us &longs;e&longs;quipedem in duas partes &longs;ecatur: quæ &longs;ecundum, ferreum axicu­<lb/>lum, in eis collocandum di&longs;tribuuntur, & tam altè & latè excauantur, ut in <lb/>ip&longs;is uer&longs;ari po&longs;sit: cuius axiculi pars, quæ in <expan abbr="trũco">trunco</expan> includitur, tota teres e&longs;t, <pb pagenum="138" xlink:href="001/01/148.jpg"/>eiu&longs;que extrema, quæ pro codace e&longs;t, recta exi&longs;tit. </s> |
| <s id="N12D8C">Deinde altitudine pedis re <lb/>&longs;idet, rur&longs;usque recta procedit: qua pilum teres ex eo dependet. </s> | <s id="N12D8C">Deinde altitudine pedis re <lb/>&longs;idet, rur&longs;usque recta procedit: qua pilum teres ex eo dependet. </s> |
| <s id="N12D90">Po&longs;tea tam a&longs;<lb/>&longs;urgit altè quàin re&longs;edit, iterumque paululùm rectà procedit. </s> | <s id="N12D90">Po&longs;tea tam a&longs;<lb/>&longs;urgit altè quàin re&longs;edit, iterumque paululùm rectà procedit. </s> |
| <s id="N12D94">Deinde altitudi<lb/>nepedis a&longs;&longs;urgens rur&longs;us rectà procedit: qua <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="pilũ">pilum</expan> teres ex eo &longs;u&longs;pen­<lb/>&longs;um e&longs;t. </s> | <s id="N12D94">Deinde altitudi<lb/>nepedis a&longs;&longs;urgens rur&longs;us rectà procedit: qua <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <expan abbr="pilũ">pilum</expan> teres ex eo &longs;u&longs;pen­<lb/>&longs;um e&longs;t. </s> |
| |
| <s id="N12DD5">Tum &longs;uperior trunci pars &longs;u­<lb/>per inferiorem ex omni parte congruenter aptata imponitur: & qua <expan abbr="cõiun­guntur">coniun­<lb/>guntur</expan> latis & cra&longs;sis laminis ferreis cinguntur, paruis cuneis latis item fer­<lb/>reis adactis coercentur, fibulis uinciuntur: in ea &longs;uperiore trunci parte fi&longs;tu­<lb/>la includitur: quam altera excipit, eamque rur&longs;us tertia, atque deinceps alia ali­<lb/>am u&longs;que dum &longs;uprema ad cuniculi canalem pertingat. </s> | <s id="N12DD5">Tum &longs;uperior trunci pars &longs;u­<lb/>per inferiorem ex omni parte congruenter aptata imponitur: & qua <expan abbr="cõiun­guntur">coniun­<lb/>guntur</expan> latis & cra&longs;sis laminis ferreis cinguntur, paruis cuneis latis item fer­<lb/>reis adactis coercentur, fibulis uinciuntur: in ea &longs;uperiore trunci parte fi&longs;tu­<lb/>la includitur: quam altera excipit, eamque rur&longs;us tertia, atque deinceps alia ali­<lb/>am u&longs;que dum &longs;uprema ad cuniculi canalem pertingat. </s> |
| <s id="N12DE5">Itaque cùm uectiarius <lb/>axiculum uer&longs;at, pila uici&longs;sim laminis hauriunt aquas. </s> | <s id="N12DE5">Itaque cùm uectiarius <lb/>axiculum uer&longs;at, pila uici&longs;sim laminis hauriunt aquas. </s> |
| <s id="N12DE9">Quod quia celeriter <lb/>fit, & duarum <expan abbr="fi&longs;tularũ">fi&longs;tularum</expan>, &longs;upra quas truncus e&longs;t &longs;tatutus, foramina duplo ma <lb/>iora &longs;unt quàm foramen &longs;upra <expan abbr="truncũ">truncum</expan> &longs;tatutæ, nec altè pila hauriunt aquas, <lb/>inferiorum impetus continenter &longs;uperiores a&longs;cendere & ex &longs;upremæ fi&longs;tu­<lb/>læ apertura in cuniculi canalem effluere cogit. </s> | <s id="N12DE9">Quod quia celeriter <lb/>fit, & duarum <expan abbr="fi&longs;tularũ">fi&longs;tularum</expan>, &longs;upra quas truncus e&longs;t &longs;tatutus, foramina duplo ma <lb/>iora &longs;unt quàm foramen &longs;upra <expan abbr="truncũ">truncum</expan> &longs;tatutæ, nec altè pila hauriunt aquas, <lb/>inferiorum impetus continenter &longs;uperiores a&longs;cendere & ex &longs;upremæ fi&longs;tu­<lb/>læ apertura in cuniculi canalem effluere cogit. </s> |
| <s id="N12DFB"><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> uerò truncus ligne­<lb/>us rimis fathi&longs;cere &longs;olet: &longs;atius e&longs;t eum ex plumbo, uel ære uel orichalco con<lb/>flato conficere.</s></p><p id="N12E04" type="caption"> | <s id="N12DFB"><expan abbr="Quoniã">Quoniam</expan> uerò truncus ligne­<lb/>us rimis fathi&longs;cere &longs;olet: &longs;atius e&longs;t eum ex plumbo, uel ære uel orichalco con<lb/>flato conficere.</s> |
| <s id="N12E06">T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>runci pars inferior<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem pars &longs;uperior<emph.end type="italics"/> C. <lb/>F<emph type="italics"/>ibulæ<emph.end type="italics"/> D. F<emph type="italics"/>ictulæ &longs;ub trunco<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>i&longs;tula &longs;uper truncum &longs;ta­<lb/>tuta<emph.end type="italics"/> F. A<emph type="italics"/>xiculus ferreus<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>ila<emph.end type="italics"/> H. E<emph type="italics"/>orum laminæ or­<lb/>biculi figura<emph.end type="italics"/> L. C<emph type="italics"/>oria<emph.end type="italics"/> K. F<emph type="italics"/>oramina axis<emph.end type="italics"/> L. <lb/>B<emph type="italics"/>acilla quorum capita ma&longs;&longs;ulis plumbeis &longs;unt aggrauata<emph.end type="italics"/> M. <lb/>V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> N.</s></p><pb xlink:href="001/01/149.jpg" pagenum="139"/> | </p> |
| | <p id="N12E04" type="caption"> |
| | <s id="N12E06">T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>runci pars inferior<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem pars &longs;uperior<emph.end type="italics"/> C. <lb/>F<emph type="italics"/>ibulæ<emph.end type="italics"/> D. F<emph type="italics"/>ictulæ &longs;ub trunco<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>i&longs;tula &longs;uper truncum &longs;ta­<lb/>tuta<emph.end type="italics"/> F. A<emph type="italics"/>xiculus ferreus<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>ila<emph.end type="italics"/> H. E<emph type="italics"/>orum laminæ or­<lb/>biculi figura<emph.end type="italics"/> L. C<emph type="italics"/>oria<emph.end type="italics"/> K. F<emph type="italics"/>oramina axis<emph.end type="italics"/> L. <lb/>B<emph type="italics"/>acilla quorum capita ma&longs;&longs;ulis plumbeis &longs;unt aggrauata<emph.end type="italics"/> M. <lb/>V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> N.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="139" xlink:href="001/01/149.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.149.1.jpg" xlink:href="001/01/149/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.149.1.jpg" xlink:href="001/01/149/1.jpg"/> |
| <pb xlink:href="001/01/150.jpg" pagenum="140"/> | <pb pagenum="140" xlink:href="001/01/150.jpg"/> |
| <p id="N12E6A" type="main"> | <p id="N12E6A" type="main"> |
| <s id="N12E6C">Quarta &longs;iphonum &longs;pecies minus &longs;implex e&longs;t: nam con&longs;tat ex duobus uel <lb/>tribus &longs;iphonibus: quorum pila attollit machina, quam uer&longs;ant homines: <lb/>etenim cuique pilo e&longs;t dens, quem &longs;uculæ bini dentes uici&longs;&longs;im tollunt. </s> | <s id="N12E6C">Quarta &longs;iphonum &longs;pecies minus &longs;implex e&longs;t: nam con&longs;tat ex duobus uel <lb/>tribus &longs;iphonibus: quorum pila attollit machina, quam uer&longs;ant homines: <lb/>etenim cuique pilo e&longs;t dens, quem &longs;uculæ bini dentes uici&longs;&longs;im tollunt. </s> |
| <s id="N12E72">Eam <lb/>duo uiri robu&longs;ti, uel quatuor, cogunt. </s> | <s id="N12E72">Eam <lb/>duo uiri robu&longs;ti, uel quatuor, cogunt. </s> |
| |
| <s id="N12E9A">Si foramina fi&longs;tularum magna &longs;unt duo tantum modo &longs;iphones <lb/>fiunt: &longs;i paruæ, tres: ut utroque modo machina oneri par e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s> | <s id="N12E9A">Si foramina fi&longs;tularum magna &longs;unt duo tantum modo &longs;iphones <lb/>fiunt: &longs;i paruæ, tres: ut utroque modo machina oneri par e&longs;&longs;e po&longs;sit. </s> |
| <s id="N12E9E">Idem de <lb/>cæteris machinis earumque fi&longs;tulis &longs;entiendum e&longs;t. </s> | <s id="N12E9E">Idem de <lb/>cæteris machinis earumque fi&longs;tulis &longs;entiendum e&longs;t. </s> |
| <s id="N12EA2">Quoniam uerò hi &longs;ipho­<lb/>nes ex duabus fi&longs;tulis con&longs;tant, pyxis ferrea, ut <expan abbr="etiã">etiam</expan> prius dixi, cui e&longs;t foricu­<lb/>la ferrea, non includitur in trunco, &longs;ed in q&longs;tula inferiore: & quidem ea par <lb/>te, qua ad &longs;uperiorem adnectitur: atque ita pili pars teres &longs;uperioris tantum­<lb/>modo fi&longs;tulæ longitudinem habet. </s> | <s id="N12EA2">Quoniam uerò hi &longs;ipho­<lb/>nes ex duabus fi&longs;tulis con&longs;tant, pyxis ferrea, ut <expan abbr="etiã">etiam</expan> prius dixi, cui e&longs;t foricu­<lb/>la ferrea, non includitur in trunco, &longs;ed in q&longs;tula inferiore: & quidem ea par <lb/>te, qua ad &longs;uperiorem adnectitur: atque ita pili pars teres &longs;uperioris tantum­<lb/>modo fi&longs;tulæ longitudinem habet. </s> |
| <s id="N12EB0">Sed hanc rem mox planius explicabo.</s></p><p id="N12EB2" type="caption"> | <s id="N12EB0">Sed hanc rem mox planius explicabo.</s> |
| <s id="N12EB4">P<emph type="italics"/>ili dens<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>uculæ dentes<emph.end type="italics"/> B. P<emph type="italics"/>ili pars &longs;uperior quadran/ <lb/>gula<emph.end type="italics"/> C. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem pars inferior teres<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer­<lb/>&longs;aria<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>iftulæ<emph.end type="italics"/> F. E<emph type="italics"/>ius apertura<emph.end type="italics"/> G. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> H.</s></p><pb xlink:href="001/01/151.jpg" pagenum="141"/> | </p> |
| | <p id="N12EB2" type="caption"> |
| | <s id="N12EB4">P<emph type="italics"/>ili dens<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>uculæ dentes<emph.end type="italics"/> B. P<emph type="italics"/>ili pars &longs;uperior quadran/ <lb/>gula<emph.end type="italics"/> C. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem pars inferior teres<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer­<lb/>&longs;aria<emph.end type="italics"/> E. F<emph type="italics"/>iftulæ<emph.end type="italics"/> F. E<emph type="italics"/>ius apertura<emph.end type="italics"/> G. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> H.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="141" xlink:href="001/01/151.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.151.1.jpg" xlink:href="001/01/151/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.151.1.jpg" xlink:href="001/01/151/1.jpg"/> |
| <p id="N12EF1" type="main"> | <p id="N12EF1" type="main"> |
| <s id="N12EF3">Sexta &longs;iphonum forma pror&longs;us eadem e&longs;&longs;et quæ quinta, ni&longs;i pro &longs;ucula <lb/>axem haberet, eamque non homines uer&longs;arent, &longs;ed rota, quam <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> impe­<lb/>tus, eius pinnas percutiens circumagit: qui quia longè &longs;uperat uires huma­<lb/>nas hæc machina aquas ex puteo amplius <expan abbr="centũ">centum</expan> pedes alto orbiculis per fi­<pb xlink:href="001/01/152.jpg" pagenum="142"/>&longs;tulas haurit. </s> | <s id="N12EF3">Sexta &longs;iphonum forma pror&longs;us eadem e&longs;&longs;et quæ quinta, ni&longs;i pro &longs;ucula <lb/>axem haberet, eamque non homines uer&longs;arent, &longs;ed rota, quam <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> impe­<lb/>tus, eius pinnas percutiens circumagit: qui quia longè &longs;uperat uires huma­<lb/>nas hæc machina aquas ex puteo amplius <expan abbr="centũ">centum</expan> pedes alto orbiculis per fi­<pb pagenum="142" xlink:href="001/01/152.jpg"/>&longs;tulas haurit. </s> |
| <s id="N12F07">Infima <expan abbr="aũt">aunt</expan> non modo huius &longs;iphonis, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> infimæ fi­<lb/>&longs;tulæ pars, ne re&longs;egmina <expan abbr="lignorũ">lignorum</expan>, uel aliud <expan abbr="quiddã">quiddam</expan>, in &longs;e trahens &longs;orbeat, ple <lb/>runque includi &longs;olet in corbe cra&longs;sis uiminibus contexta, & in lacuna po&longs;ita.</s></p><p id="N12F20" type="caption"> | <s id="N12F07">Infima <expan abbr="aũt">aunt</expan> non modo huius &longs;iphonis, &longs;ed <expan abbr="etiã">etiam</expan> <expan abbr="aliorũ">aliorum</expan> infimæ fi­<lb/>&longs;tulæ pars, ne re&longs;egmina <expan abbr="lignorũ">lignorum</expan>, uel aliud <expan abbr="quiddã">quiddam</expan>, in &longs;e trahens &longs;orbeat, ple <lb/>runque includi &longs;olet in corbe cra&longs;sis uiminibus contexta, & in lacuna po&longs;ita.</s> |
| <s id="N12F22">R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>runcus cui in&longs;ictit in fima fi&longs;tula<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>orbis circundans truncum<emph.end type="italics"/> D.</s></p><figure id="id.001.01.152.1.jpg" xlink:href="001/01/152/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/153.jpg" pagenum="143"/> | <p id="N12F20" type="caption"> |
| | <s id="N12F22">R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>runcus cui in&longs;ictit in fima fi&longs;tula<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>orbis circundans truncum<emph.end type="italics"/> D.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.152.1.jpg" xlink:href="001/01/152/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="143" xlink:href="001/01/153.jpg"/> |
| <p id="N12F43" type="main"> | <p id="N12F43" type="main"> |
| <s id="N12F45">Septima &longs;iphonum &longs;pecies ab hinc annis decem inuenta cùm <expan abbr="omniũ">omnium</expan> ma <lb/>ximè artificio&longs;a & durabilis & utilis &longs;it, &longs;ine magno impendio confici po­<lb/>te&longs;t, ea con&longs;tat ex pluribus &longs;iphonibus: qui &longs;imul, ut proximi, in puteum <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>de&longs;cendunt, &longs;ed alter alteri quodammodo &longs;ubijcitur: etenim &longs;i tres fuerint, <lb/>ut e&longs;&longs;e &longs;olent, ultimus exorbet aquas putei, & eas in <expan abbr="primũ">primum</expan> <expan abbr="lacu&longs;culũ">lacu&longs;culum</expan> effun­<lb/>dit: &longs;ecundus ex eo rur&longs;us exhau&longs;tas in &longs;ecundum transfundit: tertius in cu­<lb/>niculi canalem: pila horum &longs;iphonum omnium rota pedes quindecim alta <lb/>attollit pariter pariterque deijcit: quam eius pinnæ, ab impetu riui, in <expan abbr="mont&etilde;">montem</expan> <lb/>deducti, percu&longs;&longs;æ, cogunt uer&longs;ari: rotæ radij in axe, longo pedes &longs;ex, cra&longs;&longs;o <lb/>pedem, inclu&longs;i &longs;unt: cuius utrunque caput circulo ferreo cingitur: &longs;ed in <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>quidem infixus e&longs;t codax, in alterum uerò <expan abbr="ferrũ">ferrum</expan>, ut codacis po&longs;terior pars, <lb/>cra&longs;&longs;um digitum & tam latum quàm ip&longs;um caput e&longs;t: quod tamen teres & <lb/>circiter digitos tres cra&longs;&longs;um primò longitudine pedis recta extat, quatenus <lb/>obtinet locum codacis: mox curuatum & qua&longs;i lunatis obliquatum corni­<lb/>bus altitudine pedis a&longs;&longs;urgit: deinde rur&longs;us pedem recta eminet: quo modo <lb/>fit ut hæc pars recta, cùm in orbem uoluitur, uici&longs;sim fiat pedem altior & hu<lb/>milior quàm illa. </s> | <s id="N12F45">Septima &longs;iphonum &longs;pecies ab hinc annis decem inuenta cùm <expan abbr="omniũ">omnium</expan> ma <lb/>ximè artificio&longs;a & durabilis & utilis &longs;it, &longs;ine magno impendio confici po­<lb/>te&longs;t, ea con&longs;tat ex pluribus &longs;iphonibus: qui &longs;imul, ut proximi, in puteum <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>de&longs;cendunt, &longs;ed alter alteri quodammodo &longs;ubijcitur: etenim &longs;i tres fuerint, <lb/>ut e&longs;&longs;e &longs;olent, ultimus exorbet aquas putei, & eas in <expan abbr="primũ">primum</expan> <expan abbr="lacu&longs;culũ">lacu&longs;culum</expan> effun­<lb/>dit: &longs;ecundus ex eo rur&longs;us exhau&longs;tas in &longs;ecundum transfundit: tertius in cu­<lb/>niculi canalem: pila horum &longs;iphonum omnium rota pedes quindecim alta <lb/>attollit pariter pariterque deijcit: quam eius pinnæ, ab impetu riui, in <expan abbr="mont&etilde;">montem</expan> <lb/>deducti, percu&longs;&longs;æ, cogunt uer&longs;ari: rotæ radij in axe, longo pedes &longs;ex, cra&longs;&longs;o <lb/>pedem, inclu&longs;i &longs;unt: cuius utrunque caput circulo ferreo cingitur: &longs;ed in <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>quidem infixus e&longs;t codax, in alterum uerò <expan abbr="ferrũ">ferrum</expan>, ut codacis po&longs;terior pars, <lb/>cra&longs;&longs;um digitum & tam latum quàm ip&longs;um caput e&longs;t: quod tamen teres & <lb/>circiter digitos tres cra&longs;&longs;um primò longitudine pedis recta extat, quatenus <lb/>obtinet locum codacis: mox curuatum & qua&longs;i lunatis obliquatum corni­<lb/>bus altitudine pedis a&longs;&longs;urgit: deinde rur&longs;us pedem recta eminet: quo modo <lb/>fit ut hæc pars recta, cùm in orbem uoluitur, uici&longs;sim fiat pedem altior & hu<lb/>milior quàm illa. </s> |
| <s id="N12F7F">Ex hac po&longs;teriore ferri teretis parte pendet primum pilum <lb/>latum: ip&longs;a enim in &longs;uperius i&longs;tius pili caput <expan abbr="perforatũ">perforatum</expan>, ut clauus ferreus pri­<lb/>marum chelarum in inferius infigitur. </s> | <s id="N12F7F">Ex hac po&longs;teriore ferri teretis parte pendet primum pilum <lb/>latum: ip&longs;a enim in &longs;uperius i&longs;tius pili caput <expan abbr="perforatũ">perforatum</expan>, ut clauus ferreus pri­<lb/>marum chelarum in inferius infigitur. </s> |
| |
| <s id="N12FE3">At fi&longs;tulæ coniunguntur duobus circulis ferreis, palmum latis, alte­<lb/>ro interius, altero extrin&longs;ecus. </s> | <s id="N12FE3">At fi&longs;tulæ coniunguntur duobus circulis ferreis, palmum latis, alte­<lb/>ro interius, altero extrin&longs;ecus. </s> |
| <s id="N12FE7">Sed interiore utrinque acuto ut in utramque fi­<lb/>&longs;tulam penetrare & eas <expan abbr="cõtinere">continere</expan> po&longs;sit. </s> | <s id="N12FE7">Sed interiore utrinque acuto ut in utramque fi­<lb/>&longs;tulam penetrare & eas <expan abbr="cõtinere">continere</expan> po&longs;sit. </s> |
| <s id="N12FEF">Quanque nunc fi&longs;tulæ carentinterio <lb/>re circulo: &longs;ed habent commi&longs;&longs;uras, quibus <expan abbr="iungũtur">iunguntur</expan>. </s> | <s id="N12FEF">Quanque nunc fi&longs;tulæ carentinterio <lb/>re circulo: &longs;ed habent commi&longs;&longs;uras, quibus <expan abbr="iungũtur">iunguntur</expan>. </s> |
| <s id="N12FF7">Etenim &longs;uperioris in­<lb/>ferius caput <expan abbr="cõtinet">continet</expan>, inferioris caput &longs;uperius: utrunque enim ad altitudinem <pb xlink:href="001/01/154.jpg" pagenum="144"/>&longs;eptem digitorum exci&longs;um e&longs;t: <expan abbr="uerũ">uerum</expan> illud interius, hoc extrin&longs;ecus, ut <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>in <expan abbr="alterũ">alterum</expan> inire po&longs;sit, cùm <expan abbr="pilũ">pilum</expan> incidit in <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> <expan abbr="fi&longs;tulã">fi&longs;tulam</expan>, foricula illa clauditur: <lb/>cùm extrahitur, aperitur: ut aquæ pateat foramen. </s> | <s id="N12FF7">Etenim &longs;uperioris in­<lb/>ferius caput <expan abbr="cõtinet">continet</expan>, inferioris caput &longs;uperius: utrunque enim ad altitudinem <pb pagenum="144" xlink:href="001/01/154.jpg"/>&longs;eptem digitorum exci&longs;um e&longs;t: <expan abbr="uerũ">uerum</expan> illud interius, hoc extrin&longs;ecus, ut <expan abbr="alterũ">alterum</expan> <lb/>in <expan abbr="alterũ">alterum</expan> inire po&longs;sit, cùm <expan abbr="pilũ">pilum</expan> incidit in <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> <expan abbr="fi&longs;tulã">fi&longs;tulam</expan>, foricula illa clauditur: <lb/>cùm extrahitur, aperitur: ut aquæ pateat foramen. </s> |
| <s id="N1301D">Vnu&longs;qui&longs;que autem i&longs;tiu&longs;­<lb/>modi &longs;iphonum con&longs;tat ex duabus fi&longs;tulis: quarum utraque longa e&longs;t pedes <lb/>duodecim: utriu&longs;que foramen <expan abbr="latũ">latum</expan> e&longs;t digitos &longs;eptem. </s> | <s id="N1301D">Vnu&longs;qui&longs;que autem i&longs;tiu&longs;­<lb/>modi &longs;iphonum con&longs;tat ex duabus fi&longs;tulis: quarum utraque longa e&longs;t pedes <lb/>duodecim: utriu&longs;que foramen <expan abbr="latũ">latum</expan> e&longs;t digitos &longs;eptem. </s> |
| <s id="N13027">Inferior in putei lacuna <lb/>uel in lacu&longs;culo collocatur, eiusque foramen inferius ob&longs;truitur ligno tereti: <lb/>&longs;upra quod fi&longs;tulæ circumcirca &longs;ex &longs;unt foramina, per quæ aqua in eam in­<lb/>fluit. </s> | <s id="N13027">Inferior in putei lacuna <lb/>uel in lacu&longs;culo collocatur, eiusque foramen inferius ob&longs;truitur ligno tereti: <lb/>&longs;upra quod fi&longs;tulæ circumcirca &longs;ex &longs;unt foramina, per quæ aqua in eam in­<lb/>fluit. </s> |
| <s id="N1302F">At &longs;uperioris fi&longs;tulæ pars &longs;uperior aperturam habet altam pedem, <expan abbr="latã">latam</expan> <lb/>palmum, per quam aqua effluit in lacu&longs;culum uel in canalem: qui&longs;que lacu&longs;cu<lb/>lus longus e&longs;t pedes duos, latus & altus unum. </s> | <s id="N1302F">At &longs;uperioris fi&longs;tulæ pars &longs;uperior aperturam habet altam pedem, <expan abbr="latã">latam</expan> <lb/>palmum, per quam aqua effluit in lacu&longs;culum uel in canalem: qui&longs;que lacu&longs;cu<lb/>lus longus e&longs;t pedes duos, latus & altus unum. </s> |
| |
| <s id="N1305C">Atque i&longs;ta ratione uno eodemque tempo­<lb/>re aqua in lacu&longs;culos infunditur & ex ei&longs;dem exhauritur: ex lacuna uerò pu <lb/>tei &longs;olum exhauritur, in canalem cuniculi tantum infunditur. </s> | <s id="N1305C">Atque i&longs;ta ratione uno eodemque tempo­<lb/>re aqua in lacu&longs;culos infunditur & ex ei&longs;dem exhauritur: ex lacuna uerò pu <lb/>tei &longs;olum exhauritur, in canalem cuniculi tantum infunditur. </s> |
| <s id="N13062"><expan abbr="Quinetiã">Quinetiam</expan> cir­<lb/>cum axem longiorem duæ rotæ fieri po&longs;&longs;unt &longs;i riuus tantam aquarum copi <lb/>am &longs;uppeditauerit, quanta eas uer&longs;are po&longs;sit: atque ex utriu&longs;que ferri teretis par <lb/>te po&longs;teriore unum uel duo pila lata appendi po&longs;&longs;unt: quorum quodque tri­<lb/>um &longs;yphonum pila <expan abbr="cõmoueat">commoueat</expan>. </s> | <s id="N13062"><expan abbr="Quinetiã">Quinetiam</expan> cir­<lb/>cum axem longiorem duæ rotæ fieri po&longs;&longs;unt &longs;i riuus tantam aquarum copi <lb/>am &longs;uppeditauerit, quanta eas uer&longs;are po&longs;sit: atque ex utriu&longs;que ferri teretis par <lb/>te po&longs;teriore unum uel duo pila lata appendi po&longs;&longs;unt: quorum quodque tri­<lb/>um &longs;yphonum pila <expan abbr="cõmoueat">commoueat</expan>. </s> |
| <s id="N13073">Po&longs;tremò nece&longs;&longs;e e&longs;t puteos, è quibus aquæ <lb/>fi&longs;tulis hauriuntur, e&longs;&longs;e rectos. </s> | <s id="N13073">Po&longs;tremò nece&longs;&longs;e e&longs;t puteos, è quibus aquæ <lb/>fi&longs;tulis hauriuntur, e&longs;&longs;e rectos. </s> |
| <s id="N13077">Nam omnes &longs;iphones, ut etiam aliæ machi­<lb/>næ tractoriæ, quibus fi&longs;tulæ &longs;unt, aquas minus altè hauriunt, &longs;i fi&longs;tulæ obli­<lb/>què in obliquis puteis locantur, quàm &longs;i rectà in rectis &longs;tatuantur.</s></p><p id="N1307D" type="caption"> | <s id="N13077">Nam omnes &longs;iphones, ut etiam aliæ machi­<lb/>næ tractoriæ, quibus fi&longs;tulæ &longs;unt, aquas minus altè hauriunt, &longs;i fi&longs;tulæ obli­<lb/>què in obliquis puteis locantur, quàm &longs;i rectà in rectis &longs;tatuantur.</s> |
| <s id="N1307F">P<emph type="italics"/>uteus<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ltimus &longs;ipho<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>acu&longs;culus primus<emph.end type="italics"/> C. S<emph type="italics"/>ecundus &longs;ipho<emph.end type="italics"/> D. <lb/>L<emph type="italics"/>acu&longs;culus &longs;ecundus<emph.end type="italics"/> E. T<emph type="italics"/>ertius &longs;ipho<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> G. F<emph type="italics"/>errum in axe <lb/>inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> H. P<emph type="italics"/>rimum pilum latum<emph.end type="italics"/> I. S<emph type="italics"/>ecundum pilum latum<emph.end type="italics"/> K. <lb/>T<emph type="italics"/>ertium pilum latum<emph.end type="italics"/> L. P<emph type="italics"/>rimum pilum teres<emph.end type="italics"/> M. S<emph type="italics"/>ecundum pilum <lb/>teres<emph.end type="italics"/> N. T<emph type="italics"/>ertium pilum teres<emph.end type="italics"/> O. A<emph type="italics"/>xiculi<emph.end type="italics"/> P. C<emph type="italics"/>helæ<emph.end type="italics"/> Q.</s></p><pb xlink:href="001/01/155.jpg" pagenum="145"/> | </p> |
| | <p id="N1307D" type="caption"> |
| | <s id="N1307F">P<emph type="italics"/>uteus<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ltimus &longs;ipho<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>acu&longs;culus primus<emph.end type="italics"/> C. S<emph type="italics"/>ecundus &longs;ipho<emph.end type="italics"/> D. <lb/>L<emph type="italics"/>acu&longs;culus &longs;ecundus<emph.end type="italics"/> E. T<emph type="italics"/>ertius &longs;ipho<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> G. F<emph type="italics"/>errum in axe <lb/>inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> H. P<emph type="italics"/>rimum pilum latum<emph.end type="italics"/> I. S<emph type="italics"/>ecundum pilum latum<emph.end type="italics"/> K. <lb/>T<emph type="italics"/>ertium pilum latum<emph.end type="italics"/> L. P<emph type="italics"/>rimum pilum teres<emph.end type="italics"/> M. S<emph type="italics"/>ecundum pilum <lb/>teres<emph.end type="italics"/> N. T<emph type="italics"/>ertium pilum teres<emph.end type="italics"/> O. A<emph type="italics"/>xiculi<emph.end type="italics"/> P. C<emph type="italics"/>helæ<emph.end type="italics"/> Q.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="145" xlink:href="001/01/155.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.155.1.jpg" xlink:href="001/01/155/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.155.1.jpg" xlink:href="001/01/155/1.jpg"/> |
| <p id="N130F1" type="main"> | <p id="N130F1" type="main"> |
| <s id="N130F3">Verùm &longs;i riuus tantam aquarum copiam, quanta machinam proximè <lb/><expan abbr="explicatã">explicatam</expan> uer&longs;are pote&longs;t, non &longs;uppeditat, quod uel natura loci fit, uel æ&longs;tiuo <pb xlink:href="001/01/156.jpg" pagenum="146"/>tempore, quo diuturnæ &longs;iccitates fuerint, accidit, machina con&longs;truitur, cui <lb/>tam humilis & leuis &longs;it rota, ut eam tantuli riui aqua circumagere po&longs;sit: ea­<lb/>dem in canalem decidens ab eo delabitur in inferioris machinæ rotam <expan abbr="altã">altam</expan> <lb/>et grauem, quæ &longs;iphonibus è profundo puteo aquas haurit. </s> | <s id="N130F3">Verùm &longs;i riuus tantam aquarum copiam, quanta machinam proximè <lb/><expan abbr="explicatã">explicatam</expan> uer&longs;are pote&longs;t, non &longs;uppeditat, quod uel natura loci fit, uel æ&longs;tiuo <pb pagenum="146" xlink:href="001/01/156.jpg"/>tempore, quo diuturnæ &longs;iccitates fuerint, accidit, machina con&longs;truitur, cui <lb/>tam humilis & leuis &longs;it rota, ut eam tantuli riui aqua circumagere po&longs;sit: ea­<lb/>dem in canalem decidens ab eo delabitur in inferioris machinæ rotam <expan abbr="altã">altam</expan> <lb/>et grauem, quæ &longs;iphonibus è profundo puteo aquas haurit. </s> |
| <s id="N13107">Quia uerò tam <lb/>exigui riui aqua alteram rotam &longs;ola uer&longs;are nequit, eius axis initio uectibus <lb/>à duobus operarijs circumagitur, &longs;ed quamprimum aquas &longs;iphonibus hau<lb/>&longs;tas in lacum effuderit,, eas &longs;uperior machina &longs;uo &longs;iphone haurit, & in alte­<lb/>rum canalem effundit, ex quo etiam influunt inferioris machinæ rotam, ei­<lb/>usque pinnas percutiunt. </s> | <s id="N13107">Quia uerò tam <lb/>exigui riui aqua alteram rotam &longs;ola uer&longs;are nequit, eius axis initio uectibus <lb/>à duobus operarijs circumagitur, &longs;ed quamprimum aquas &longs;iphonibus hau<lb/>&longs;tas in lacum effuderit,, eas &longs;uperior machina &longs;uo &longs;iphone haurit, & in alte­<lb/>rum canalem effundit, ex quo etiam influunt inferioris machinæ rotam, ei­<lb/>usque pinnas percutiunt. </s> |
| <s id="N13113">Tam autem hæ aquæ quàm riui canalibus i&longs;tis de­<lb/>cliuibus in altiorem illam & <expan abbr="grauior&etilde;">grauiorem</expan> inferioris machinæ, quæ duobus uel <lb/>tribus &longs;iphonibus aquas ex profundiore putei parte haurit, <expan abbr="rotã">rotam</expan> deductæ, <lb/>eam po&longs;&longs;unt conuertere.</s></p><p id="N13123" type="caption"> | <s id="N13113">Tam autem hæ aquæ quàm riui canalibus i&longs;tis de­<lb/>cliuibus in altiorem illam & <expan abbr="grauior&etilde;">grauiorem</expan> inferioris machinæ, quæ duobus uel <lb/>tribus &longs;iphonibus aquas ex profundiore putei parte haurit, <expan abbr="rotã">rotam</expan> deductæ, <lb/>eam po&longs;&longs;unt conuertere.</s> |
| <s id="N13125">M<emph type="italics"/>achinæ &longs;uperioris rota<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius &longs;ipho<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem canalis<emph.end type="italics"/> C. <lb/>M<emph type="italics"/>achinæ inferioris rota<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>ius &longs;iphones<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>lter canalis<emph.end type="italics"/> F.</s></p><figure id="id.001.01.156.1.jpg" xlink:href="001/01/156/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N13123" type="caption"> |
| | <s id="N13125">M<emph type="italics"/>achinæ &longs;uperioris rota<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius &longs;ipho<emph.end type="italics"/> B. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem canalis<emph.end type="italics"/> C. <lb/>M<emph type="italics"/>achinæ inferioris rota<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>ius &longs;iphones<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>lter canalis<emph.end type="italics"/> F.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.156.1.jpg" xlink:href="001/01/156/1.jpg"/> |
| <p id="N13151" type="main"> | <p id="N13151" type="main"> |
| <s id="N13153">Si uerò riuus tantam aquarum copiam &longs;uppeditat, quanta &longs;tatim <expan abbr="rotã">rotam</expan> al­<lb/>tam & grauem uer&longs;are pote&longs;t, tum ad alterum axis caput fit tympanum den <lb/>tatum, id uer&longs;atum circumagit alterius axis tympanum, quod ex fu&longs;is con­<lb/>&longs;tat, ei &longs;ubiectum: ad utrumque <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> axis inferioris caput fit ferrum teres, & <lb/>qua&longs;i lunatis obliquatum cornibus, in i&longs;tiu&longs;modi machinis u&longs;itatum. </s> | <s id="N13153">Si uerò riuus tantam aquarum copiam &longs;uppeditat, quanta &longs;tatim <expan abbr="rotã">rotam</expan> al­<lb/>tam & grauem uer&longs;are pote&longs;t, tum ad alterum axis caput fit tympanum den <lb/>tatum, id uer&longs;atum circumagit alterius axis tympanum, quod ex fu&longs;is con­<lb/>&longs;tat, ei &longs;ubiectum: ad utrumque <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> axis inferioris caput fit ferrum teres, & <lb/>qua&longs;i lunatis obliquatum cornibus, in i&longs;tiu&longs;modi machinis u&longs;itatum. </s> |
| <s id="N13167">Hæc <lb/>autem quod utrinque &longs;iphonum ordines habeat permultas aquas haurit.</s></p><pb xlink:href="001/01/157.jpg" pagenum="147"/> | <s id="N13167">Hæc <lb/>autem quod utrinque &longs;iphonum ordines habeat permultas aquas haurit.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="147" xlink:href="001/01/157.jpg"/> |
| <p id="N1316E" type="caption"> | <p id="N1316E" type="caption"> |
| <s id="N13170">A<emph type="italics"/>xis &longs;uperior<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota cuius pinnas riui impetus percutit<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympauum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>lter axis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is conctat<emph.end type="italics"/> E. <lb/>F<emph type="italics"/>errum teres & curuatum<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>iphonum ordines<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.157.1.jpg" xlink:href="001/01/157/1.jpg"/> | <s id="N13170">A<emph type="italics"/>xis &longs;uperior<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota cuius pinnas riui impetus percutit<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympauum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>lter axis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is conctat<emph.end type="italics"/> E. <lb/>F<emph type="italics"/>errum teres & curuatum<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>iphonum ordines<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| <pb xlink:href="001/01/158.jpg" pagenum="148"/> | </p> |
| | <figure id="id.001.01.157.1.jpg" xlink:href="001/01/157/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="148" xlink:href="001/01/158.jpg"/> |
| <p id="N131A7" type="main"> | <p id="N131A7" type="main"> |
| <s id="N131A9">At machinarum, quæ pilis aquas <expan abbr="hauriũt">hauriunt</expan>, item &longs;ex &longs;unt formæ nobis no­<lb/>tæ: quarum prima &longs;ic &longs;e habet. </s> | <s id="N131A9">At machinarum, quæ pilis aquas <expan abbr="hauriũt">hauriunt</expan>, item &longs;ex &longs;unt formæ nobis no­<lb/>tæ: quarum prima &longs;ic &longs;e habet. </s> |
| <s id="N131B3">Sub &longs;ummo terræ corio uel cuniculo foditur <lb/>cauerna, ac undique robu&longs;tis tignis & a&longs;&longs;eribus &longs;ub&longs;truitur, ne ruinis uel ho­<lb/>mines opprimantur uel machina frangatur. </s> | <s id="N131B3">Sub &longs;ummo terræ corio uel cuniculo foditur <lb/>cauerna, ac undique robu&longs;tis tignis & a&longs;&longs;eribus &longs;ub&longs;truitur, ne ruinis uel ho­<lb/>mines opprimantur uel machina frangatur. </s> |
| |
| <s id="N13215">Si autem <lb/>hæc machina &longs;ub &longs;ummo terræ corio fuerit collocata, riuus, qui eius <expan abbr="circũ­agit">circun­<lb/>agit</expan> rotam, per &longs;ubdiales canales deducitur: &longs;i &longs;ub cuniculo, per &longs;ubterrane­<lb/>os. </s> | <s id="N13215">Si autem <lb/>hæc machina &longs;ub &longs;ummo terræ corio fuerit collocata, riuus, qui eius <expan abbr="circũ­agit">circun­<lb/>agit</expan> rotam, per &longs;ubdiales canales deducitur: &longs;i &longs;ub cuniculo, per &longs;ubterrane­<lb/>os. </s> |
| <s id="N13221">Itaque rotæ pinnæ, ab impetu fluminis percu&longs;&longs;æ, <expan abbr="progredi&etilde;tes">progredientes</expan> uer&longs;ant ro <lb/>tam: atque unà cum ea tympanum: quo modo catena ductaria extracta pilis <lb/>per fi&longs;tulas exprimit aquas. </s> | <s id="N13221">Itaque rotæ pinnæ, ab impetu fluminis percu&longs;&longs;æ, <expan abbr="progredi&etilde;tes">progredientes</expan> uer&longs;ant ro <lb/>tam: atque unà cum ea tympanum: quo modo catena ductaria extracta pilis <lb/>per fi&longs;tulas exprimit aquas. </s> |
| <s id="N1322B">Huius machinæ rota &longs;i alta fuerit pedes quatu­<lb/>or & uiginti ex puteo, alto pedes <expan abbr="duc&etilde;tos">ducentos</expan> & decem, extrahit aquas: &longs;i pedes <lb/>triginta, ex puteo alto pedes ducentos & quadraginta. </s> | <s id="N1322B">Huius machinæ rota &longs;i alta fuerit pedes quatu­<lb/>or & uiginti ex puteo, alto pedes <expan abbr="duc&etilde;tos">ducentos</expan> & decem, extrahit aquas: &longs;i pedes <lb/>triginta, ex puteo alto pedes ducentos & quadraginta. </s> |
| <s id="N13235">Sed huic opus e&longs;t ri <lb/>uo cui maior uis aquarum &longs;it.</s></p><p id="N13239" type="caption"> | <s id="N13235">Sed huic opus e&longs;t ri <lb/>uo cui maior uis aquarum &longs;it.</s> |
| <s id="N1323B">R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>odaces<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>rmillæ<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>A<emph type="italics"/>n&longs;æ ferreæ<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> G. T<emph type="italics"/>igne<emph.end type="italics"/> H. <lb/>P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> I. F<emph type="italics"/>i&longs;tulæ<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>anales riui<emph.end type="italics"/> L.</s></p><pb xlink:href="001/01/159.jpg" pagenum="149"/> | </p> |
| | <p id="N13239" type="caption"> |
| | <s id="N1323B">R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>odaces<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>rmillæ<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>A<emph type="italics"/>n&longs;æ ferreæ<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> G. T<emph type="italics"/>igne<emph.end type="italics"/> H. <lb/>P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> I. F<emph type="italics"/>i&longs;tulæ<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>anales riui<emph.end type="italics"/> L.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="149" xlink:href="001/01/159.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.159.1.jpg" xlink:href="001/01/159/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.159.1.jpg" xlink:href="001/01/159/1.jpg"/> |
| <p id="N1328A" type="main"> | <p id="N1328A" type="main"> |
| <s id="N1328C">Altera machina duo habet tympana, duos fi&longs;tularum ordines, duas cate <lb/>nas ductarias, quæ pilis aquas exprimunt. </s> | <s id="N1328C">Altera machina duo habet tympana, duos fi&longs;tularum ordines, duas cate <lb/>nas ductarias, quæ pilis aquas exprimunt. </s> |
| <s id="N13290">Cætera proximis pror&longs;us &longs;unt &longs;i­<pb xlink:href="001/01/160.jpg" pagenum="150"/>milia. </s> | <s id="N13290">Cætera proximis pror&longs;us &longs;unt &longs;i­<pb pagenum="150" xlink:href="001/01/160.jpg"/>milia. </s> |
| <s id="N13296">Hæc machina <expan abbr="tũ">tum</expan> con&longs;trui &longs;olet, cùm nimis multæ aquæ in <expan abbr="lacunã">lacunam</expan> con<lb/><expan abbr="fluxerũt">fluxerunt</expan>: atque has duas machinas uis <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> uer&longs;at, omninoque aquæ <expan abbr="trahũt">trahunt</expan> <lb/>aquas. </s> | <s id="N13296">Hæc machina <expan abbr="tũ">tum</expan> con&longs;trui &longs;olet, cùm nimis multæ aquæ in <expan abbr="lacunã">lacunam</expan> con<lb/><expan abbr="fluxerũt">fluxerunt</expan>: atque has duas machinas uis <expan abbr="aquarũ">aquarum</expan> uer&longs;at, omninoque aquæ <expan abbr="trahũt">trahunt</expan> <lb/>aquas. </s> |
| <s id="N132AE">Hoc uerò e&longs;tindicium accretionis et diminutionis aquarum, quas in <lb/>&longs;e continet lacuna &longs;ubterranea, &longs;iue eas aquas hæc altera machina pilis hau­<lb/>&longs;tas per fi&longs;tulas efferat, &longs;iue prima, &longs;iue tertia, aliaúe. </s> | <s id="N132AE">Hoc uerò e&longs;tindicium accretionis et diminutionis aquarum, quas in <lb/>&longs;e continet lacuna &longs;ubterranea, &longs;iue eas aquas hæc altera machina pilis hau­<lb/>&longs;tas per fi&longs;tulas efferat, &longs;iue prima, &longs;iue tertia, aliaúe. </s> |
| <s id="N132B6">Etrabis, quæ e&longs;t &longs;upra <lb/>puteum tam altum quàm profunda e&longs;t lacuna, altera parte lapis, a&longs;&longs;er altera, <lb/>uterque uno fune appen&longs;us. </s> | <s id="N132B6">Etrabis, quæ e&longs;t &longs;upra <lb/>puteum tam altum quàm profunda e&longs;t lacuna, altera parte lapis, a&longs;&longs;er altera, <lb/>uterque uno fune appen&longs;us. </s> |
| <s id="N132BC">Sed hic tamen ferreo filo, quod pendet ab altero <lb/>eius capite demittitur: & quidem lapis u&longs;que ad oris putei latus, a&longs;&longs;er uerò re­<lb/>ctà per puteum in lacunam, cuius aquis innatat. </s> | <s id="N132BC">Sed hic tamen ferreo filo, quod pendet ab altero <lb/>eius capite demittitur: & quidem lapis u&longs;que ad oris putei latus, a&longs;&longs;er uerò re­<lb/>ctà per puteum in lacunam, cuius aquis innatat. </s> |
| <s id="N132C2">Is a&longs;&longs;er tam grauis e&longs;t, ut <expan abbr="filũ">filum</expan> <lb/>ferreum, quod ip&longs;ius fibulam ferream hamulo prehendit, unà cum fune de­<lb/>or&longs;um, lapidem &longs;ur&longs;um trahere po&longs;sit: itaque quo magis aqua decre&longs;cit, eo ma <lb/>gis a&longs;&longs;er deor&longs;um fertur, lapis &longs;ur&longs;um: quo uerò magis accre&longs;cit, eò magis <expan abbr="cõtrà">con<lb/>trà</expan> a&longs;&longs;er &longs;ur&longs;um fertur, lapis deor&longs;um. </s> | <s id="N132C2">Is a&longs;&longs;er tam grauis e&longs;t, ut <expan abbr="filũ">filum</expan> <lb/>ferreum, quod ip&longs;ius fibulam ferream hamulo prehendit, unà cum fune de­<lb/>or&longs;um, lapidem &longs;ur&longs;um trahere po&longs;sit: itaque quo magis aqua decre&longs;cit, eo ma <lb/>gis a&longs;&longs;er deor&longs;um fertur, lapis &longs;ur&longs;um: quo uerò magis accre&longs;cit, eò magis <expan abbr="cõtrà">con<lb/>trà</expan> a&longs;&longs;er &longs;ur&longs;um fertur, lapis deor&longs;um. </s> |
| <s id="N132D2">Hic cùm ferè trabem contingit, quia &longs;i <lb/>gnum dat aquas ex lacuna pilis per fi&longs;tulas e&longs;&longs;e exhau&longs;tas, machinæ præfe­<lb/>ctus riui canales occludit, rotamque &longs;i&longs;tit: cùm ferme terram, quæ e&longs;t ad oris <lb/>putei latus, attingit, quia &longs;ignificat lacunam e&longs;&longs;e aquis, quæ in eam rur&longs;us <expan abbr="cõfluxerunt">con<lb/>fluxerunt</expan> | <s id="N132D2">Hic cùm ferè trabem contingit, quia &longs;i <lb/>gnum dat aquas ex lacuna pilis per fi&longs;tulas e&longs;&longs;e exhau&longs;tas, machinæ præfe­<lb/>ctus riui canales occludit, rotamque &longs;i&longs;tit: cùm ferme terram, quæ e&longs;t ad oris <lb/>putei latus, attingit, quia &longs;ignificat lacunam e&longs;&longs;e aquis, quæ in eam rur&longs;us <expan abbr="cõfluxerunt">con<lb/>fluxerunt</expan> |
| , repletam (aquæ enim attollunt a&longs;&longs;erem, atque ita lapis & funem & <lb/>filum ferreum retrahit) idem præfectus canales recludit: quare aquæ riui ite <lb/>rum percutientes rotæ pinnas uer&longs;ant machinam. </s> | , repletam (aquæ enim attollunt a&longs;&longs;erem, atque ita lapis & funem & <lb/>filum ferreum retrahit) idem præfectus canales recludit: quare aquæ riui ite <lb/>rum percutientes rotæ pinnas uer&longs;ant machinam. </s> |
| <s id="N132E3">Quoniam uerò operarij <lb/>plerunque anniuer&longs;arijs diebus fe&longs;tis non laborant, & profe&longs;tis non &longs;emper <lb/>prope machinam, atque ea, &longs;i res hoc po&longs;tulat, continenter trahit aquas, tinti­<lb/>nabuli &longs;onus a&longs;siduè auditus declarat machinam hanc æquè ac primam in­<lb/>tegram & nulla re <expan abbr="impeditã">impeditam</expan> uer&longs;ari: id ex axiculo ligneo, quem <expan abbr="cõtinent">continent</expan> tra<lb/>bes, quæ &longs;unt &longs;upra <expan abbr="puteũ">puteum</expan>, funiculo appen&longs;um e&longs;t. </s> | <s id="N132E3">Quoniam uerò operarij <lb/>plerunque anniuer&longs;arijs diebus fe&longs;tis non laborant, & profe&longs;tis non &longs;emper <lb/>prope machinam, atque ea, &longs;i res hoc po&longs;tulat, continenter trahit aquas, tinti­<lb/>nabuli &longs;onus a&longs;siduè auditus declarat machinam hanc æquè ac primam in­<lb/>tegram & nulla re <expan abbr="impeditã">impeditam</expan> uer&longs;ari: id ex axiculo ligneo, quem <expan abbr="cõtinent">continent</expan> tra<lb/>bes, quæ &longs;unt &longs;upra <expan abbr="puteũ">puteum</expan>, funiculo appen&longs;um e&longs;t. </s> |
| <s id="N132FB">Alter uerò funiculus lon <lb/>gus, cuius &longs;uperius caput ad axiculum religatum e&longs;t, demittitur in puteum: <lb/>inferiori eius capiti alligatum e&longs;t lignum: quod quoties axis manus percu­<lb/>tiunt, toties tintinabulum <expan abbr="cõmotum">commotum</expan> &longs;onitum reddit. </s> | <s id="N132FB">Alter uerò funiculus lon <lb/>gus, cuius &longs;uperius caput ad axiculum religatum e&longs;t, demittitur in puteum: <lb/>inferiori eius capiti alligatum e&longs;t lignum: quod quoties axis manus percu­<lb/>tiunt, toties tintinabulum <expan abbr="cõmotum">commotum</expan> &longs;onitum reddit. </s> |
| <s id="N13307">Tertia <expan abbr="aũt">aunt</expan> i&longs;tius ge­<lb/>neris machina tunc utuntur metallici, cùm nullus riuus, qui uer&longs;et rotam, de <lb/>duci pote&longs;t: cuius hæc e&longs;t fabrica. </s> | <s id="N13307">Tertia <expan abbr="aũt">aunt</expan> i&longs;tius ge­<lb/>neris machina tunc utuntur metallici, cùm nullus riuus, qui uer&longs;et rotam, de <lb/>duci pote&longs;t: cuius hæc e&longs;t fabrica. </s> |
| |
| <s id="N1333A">Per foramen, quod e&longs;t in me­<lb/>dia area, de&longs;cendit axis quadrangulus &longs;tatutus, longus pedes quinque & qua <lb/>draginta, cra&longs;&longs;us & latus &longs;e&longs;quipedem: cuius codax inferior uoluitur in catil<lb/>lo tigni humi in cauerna &longs;trati, &longs;uperior in catillo tigni, quod in &longs;ummo &longs;ub <lb/>fibula in formis duorum tignorum erectorum e&longs;t inclu&longs;um. </s> | <s id="N1333A">Per foramen, quod e&longs;t in me­<lb/>dia area, de&longs;cendit axis quadrangulus &longs;tatutus, longus pedes quinque & qua <lb/>draginta, cra&longs;&longs;us & latus &longs;e&longs;quipedem: cuius codax inferior uoluitur in catil<lb/>lo tigni humi in cauerna &longs;trati, &longs;uperior in catillo tigni, quod in &longs;ummo &longs;ub <lb/>fibula in formis duorum tignorum erectorum e&longs;t inclu&longs;um. </s> |
| <s id="N13344">Catillus inferi­<lb/>or di&longs;tat ab altero cauernæ latere, item ab eiu&longs;dem fronte & à tergo pedes <lb/>XVII. axi ad pedem &longs;upra inferius caput e&longs;t rota dentata: cuius linea dimeti­<lb/>ens habet pedes XXII.</s> | <s id="N13344">Catillus inferi­<lb/>or di&longs;tat ab altero cauernæ latere, item ab eiu&longs;dem fronte & à tergo pedes <lb/>XVII. axi ad pedem &longs;upra inferius caput e&longs;t rota dentata: cuius linea dimeti­<lb/>ens habet pedes XXII.</s> |
| <s id="N1334D">Ea rota con&longs;tat ex quatuor radijs & octo curuaturis. </s> | <s id="N1334D">Ea rota con&longs;tat ex quatuor radijs & octo curuaturis. </s> |
| <s id="N1334F"><lb/>Radij &longs;unt longi pedes XV. cra&longs;si & lati dodrantem: quorum alterum caput <pb xlink:href="001/01/161.jpg" pagenum="151"/>inclu&longs;um e&longs;t in axe, alterum in formis duorum curuaturarum, qua parte <expan abbr="cõ­iunguntur">con­<lb/>iunguntur</expan>. </s> | <s id="N1334F"><lb/>Radij &longs;unt longi pedes XV. cra&longs;si & lati dodrantem: quorum alterum caput <pb pagenum="151" xlink:href="001/01/161.jpg"/>inclu&longs;um e&longs;t in axe, alterum in formis duorum curuaturarum, qua parte <expan abbr="cõ­iunguntur">con­<lb/>iunguntur</expan>. </s> |
| <s id="N1335C">Hæ curuaturæ cra&longs;&longs;æ &longs;unt dodrantem, latæ pedem: ex quibus <lb/>&longs;ur&longs;um uer&longs;us eminent & extant dentes recti, alti dodrantem, lati <expan abbr="&longs;emiped&etilde;">&longs;emipedem</expan>, <lb/>cra&longs;&longs;i digitos &longs;ex: qui uer&longs;ant tympanum alterius axis &longs;trati, id con&longs;tat ex du<lb/>odecim fu&longs;is, longis pedes tres, latis & cra&longs;&longs;is digitos &longs;ex: quod <expan abbr="circumactũ">circumactum</expan> <lb/>uoluit axem, circum quem e&longs;t tympanum, habens fibulas ferreas quater cur <lb/>uatas: in quibus annuli catenæ ductariæ, quæ pilis per fi&longs;tulas haurit <expan abbr="aquã">aquam</expan>, <lb/>inhærent. </s> | <s id="N1335C">Hæ curuaturæ cra&longs;&longs;æ &longs;unt dodrantem, latæ pedem: ex quibus <lb/>&longs;ur&longs;um uer&longs;us eminent & extant dentes recti, alti dodrantem, lati <expan abbr="&longs;emiped&etilde;">&longs;emipedem</expan>, <lb/>cra&longs;&longs;i digitos &longs;ex: qui uer&longs;ant tympanum alterius axis &longs;trati, id con&longs;tat ex du<lb/>odecim fu&longs;is, longis pedes tres, latis & cra&longs;&longs;is digitos &longs;ex: quod <expan abbr="circumactũ">circumactum</expan> <lb/>uoluit axem, circum quem e&longs;t tympanum, habens fibulas ferreas quater cur <lb/>uatas: in quibus annuli catenæ ductariæ, quæ pilis per fi&longs;tulas haurit <expan abbr="aquã">aquam</expan>, <lb/>inhærent. </s> |
| <s id="N13375">Huius axis &longs;trati codaces ferrei in armillis, quæ in medio trabium <lb/>&longs;unt inclu&longs;æ, uer&longs;antur. </s> | <s id="N13375">Huius axis &longs;trati codaces ferrei in armillis, quæ in medio trabium <lb/>&longs;unt inclu&longs;æ, uer&longs;antur. </s> |
| <s id="N13379">Supra loculamentum rotæ in axis &longs;tatuti formis ca­<lb/>pita duorum <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> obliquè a&longs;cendentium inclu&longs;a fibulantur. </s> | <s id="N13379">Supra loculamentum rotæ in axis &longs;tatuti formis ca­<lb/>pita duorum <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> obliquè a&longs;cendentium inclu&longs;a fibulantur. </s> |
| |
| <s id="N13395">Hanc machinam, quæ extrahit aquas ex puteo, alto pedes ducentos <lb/>& quadraginta, duo & triginta equi circumagunt: atque eorum octo quatu­<lb/>or horis: deinde hi quie&longs;cunt duodecim horis, & totidem in eorum locum <lb/>&longs;uccedunt. </s> | <s id="N13395">Hanc machinam, quæ extrahit aquas ex puteo, alto pedes ducentos <lb/>& quadraginta, duo & triginta equi circumagunt: atque eorum octo quatu­<lb/>or horis: deinde hi quie&longs;cunt duodecim horis, & totidem in eorum locum <lb/>&longs;uccedunt. </s> |
| <s id="N1339D">Talis autem machina ad radices Meliboci montis & in uicin is <lb/>locis e&longs;t u&longs;itata. </s> | <s id="N1339D">Talis autem machina ad radices Meliboci montis & in uicin is <lb/>locis e&longs;t u&longs;itata. </s> |
| <s id="N133A1">Quin, &longs;i res hoc po&longs;tulat, plures eiu&longs;modi machinæ unius <lb/>uenæ fodiendæ gratia, &longs;ed alia alio in loco profundiore &longs;olent con&longs;trui: ut <lb/>in Carpato monte Schemnicij tres: quarum infima ex infima lacuna trahit <lb/>aquas ad primos canales, per quos in &longs;ecundam lacunam influunt: media ex <lb/>&longs;ecunda lacuna ad &longs;ecundos canales, è quibus in tertiam lacunam defluunt: <lb/>&longs;uprema ex terra ad cuniculi canales, per quos effluunt. </s> | <s id="N133A1">Quin, &longs;i res hoc po&longs;tulat, plures eiu&longs;modi machinæ unius <lb/>uenæ fodiendæ gratia, &longs;ed alia alio in loco profundiore &longs;olent con&longs;trui: ut <lb/>in Carpato monte Schemnicij tres: quarum infima ex infima lacuna trahit <lb/>aquas ad primos canales, per quos in &longs;ecundam lacunam influunt: media ex <lb/>&longs;ecunda lacuna ad &longs;ecundos canales, è quibus in tertiam lacunam defluunt: <lb/>&longs;uprema ex terra ad cuniculi canales, per quos effluunt. </s> |
| <s id="N133AD">Eiu&longs;modi tres ma­<lb/>chinas circumagunt equi &longs;ex & nonaginta: qui per puteum decliuem & co­<lb/>chleæ in&longs;tar contortum gradibus de&longs;cendunt ad machinas: quarum infima <lb/>in loco profundo e&longs;t collocata: qui di&longs;tat à &longs;ubdiali terræ corio ad pedes &longs;ex <lb/>centos & &longs;exaginta.</s></p><p id="N133B7" type="caption"> | <s id="N133AD">Eiu&longs;modi tres ma­<lb/>chinas circumagunt equi &longs;ex & nonaginta: qui per puteum decliuem & co­<lb/>chleæ in&longs;tar contortum gradibus de&longs;cendunt ad machinas: quarum infima <lb/>in loco profundo e&longs;t collocata: qui di&longs;tat à &longs;ubdiali terræ corio ad pedes &longs;ex <lb/>centos & &longs;exaginta.</s> |
| <s id="N133B9">A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota dentata<emph.end type="italics"/> B. D<emph type="italics"/>entes<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/><lb/>D. T<emph type="italics"/>ympanum, quod con&longs;tat ex fu&longs;is<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>lterum tympa­<lb/>num<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> H.</s></p><pb xlink:href="001/01/162.jpg" pagenum="152"/> | </p> |
| | <p id="N133B7" type="caption"> |
| | <s id="N133B9">A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota dentata<emph.end type="italics"/> B. D<emph type="italics"/>entes<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/><lb/>D. T<emph type="italics"/>ympanum, quod con&longs;tat ex fu&longs;is<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>lterum tympa­<lb/>num<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> H.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="152" xlink:href="001/01/162.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.162.1.jpg" xlink:href="001/01/162/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.162.1.jpg" xlink:href="001/01/162/1.jpg"/> |
| <p id="N133F5" type="main"> | <p id="N133F5" type="main"> |
| <s id="N133F7">Ex eodem genere e&longs;t quarta machinæ &longs;pecies, quæ ita fit. </s> | <s id="N133F7">Ex eodem genere e&longs;t quarta machinæ &longs;pecies, quæ ita fit. </s> |
| <s id="N133F9">Duo tigna &longs;ta­<lb/>tuuntur, in quorum foraminib. </s> | <s id="N133F9">Duo tigna &longs;ta­<lb/>tuuntur, in quorum foraminib. </s> |
| <s id="N133FD">&longs;uculæ capita uoluuntur: eam duo uel qua­<pb xlink:href="001/01/163.jpg" pagenum="153"/>tuor robu&longs;ti uiri circumagunt: unus enim uel duo trahunt uectes, unus uel <lb/>duo eo&longs;dem trudunt, atque ita illos iuuant. </s> | <s id="N133FD">&longs;uculæ capita uoluuntur: eam duo uel qua­<pb pagenum="153" xlink:href="001/01/163.jpg"/>tuor robu&longs;ti uiri circumagunt: unus enim uel duo trahunt uectes, unus uel <lb/>duo eo&longs;dem trudunt, atque ita illos iuuant. </s> |
| <s id="N13407">Vici&longs;&longs;im <expan abbr="aũt">aunt</expan> alij duo uel quatuor <lb/>in eorum <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uccedunt. </s> | <s id="N13407">Vici&longs;&longs;im <expan abbr="aũt">aunt</expan> alij duo uel quatuor <lb/>in eorum <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uccedunt. </s> |
| <s id="N13413">Sucula i&longs;tius machinæ, non aliter ac&longs;tratus <expan abbr="aliarũ">aliarum</expan> <lb/><expan abbr="machinarũ">machinarum</expan> axis, habet <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, in cuius item fibulis ferreis annuli catenæ <lb/>ductariæ inhærentes aquas pilis per fi&longs;tulas hauriunt, altitudine <expan abbr="pedũ">pedum</expan> octo <lb/>& quadraginta. </s> | <s id="N13413">Sucula i&longs;tius machinæ, non aliter ac&longs;tratus <expan abbr="aliarũ">aliarum</expan> <lb/><expan abbr="machinarũ">machinarum</expan> axis, habet <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, in cuius item fibulis ferreis annuli catenæ <lb/>ductariæ inhærentes aquas pilis per fi&longs;tulas hauriunt, altitudine <expan abbr="pedũ">pedum</expan> octo <lb/>& quadraginta. </s> |
| <s id="N13429">Altius enim eas extrahere <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;unt humanæ uires, quòd <lb/>labor ille maximus non homines modo, &longs;ed etiam equos defatiget. </s> | <s id="N13429">Altius enim eas extrahere <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;unt humanæ uires, quòd <lb/>labor ille maximus non homines modo, &longs;ed etiam equos defatiget. </s> |
| <s id="N13431">Nam &longs;o<lb/>la aqua rotam, cui e&longs;t eiu&longs;modi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, continenter pote&longs;t impellere: plu­<lb/>res etiam i&longs;tius generis machinæ, ut proximæ, unius uenæ <expan abbr="fodi&etilde;dæ">fodiendæ</expan> gratia, <lb/>&longs;ed alia alio in loco profundiore &longs;olent con&longs;trui.</s></p><p id="N13443" type="caption"> | <s id="N13431">Nam &longs;o<lb/>la aqua rotam, cui e&longs;t eiu&longs;modi <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, continenter pote&longs;t impellere: plu­<lb/>res etiam i&longs;tius generis machinæ, ut proximæ, unius uenæ <expan abbr="fodi&etilde;dæ">fodiendæ</expan> gratia, <lb/>&longs;ed alia alio in loco profundiore &longs;olent con&longs;trui.</s> |
| <s id="N13445">S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> D. F<emph type="italics"/>ibulæ<emph.end type="italics"/> E.</s></p><figure id="id.001.01.163.1.jpg" xlink:href="001/01/163/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N13443" type="caption"> |
| | <s id="N13445">S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> D. F<emph type="italics"/>ibulæ<emph.end type="italics"/> E.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.163.1.jpg" xlink:href="001/01/163/1.jpg"/> |
| <p id="N13469" type="main"> | <p id="N13469" type="main"> |
| <s id="N1346B">Quinta machina partim tertiæ &longs;imilis e&longs;t, partim quartæ. </s> | <s id="N1346B">Quinta machina partim tertiæ &longs;imilis e&longs;t, partim quartæ. </s> |
| <s id="N1346D">Nam à uiris ro­<lb/>bu&longs;tis ut hæc circumagitur: ut illa duos habet axes, quanque utrunque <expan abbr="&longs;tratũ">&longs;tratum</expan>, <lb/>& tria tympana utriu&longs;que axis codaces &longs;ic in <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> armillis inclu&longs;i &longs;unt, ut <lb/>exilirene <expan abbr="queãt">queant</expan>. </s> | <s id="N1346D">Nam à uiris ro­<lb/>bu&longs;tis ut hæc circumagitur: ut illa duos habet axes, quanque utrunque <expan abbr="&longs;tratũ">&longs;tratum</expan>, <lb/>& tria tympana utriu&longs;que axis codaces &longs;ic in <expan abbr="tignorũ">tignorum</expan> armillis inclu&longs;i &longs;unt, ut <lb/>exilirene <expan abbr="queãt">queant</expan>. </s> |
| <s id="N13481">Inferiori <expan abbr="aũt">aunt</expan> axi altera parte &longs;unt uectes, altera <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> den <lb/>tatum: &longs;uperiori altera tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altera id, in quo fi­<lb/>bulæ ferreæ &longs;unt infixæ: quibus annuli catenæ ductariæ &longs;imiliter inhæren­<lb/>tes aquas pilis per fi&longs;tulas eadem altitudine hauriunt. </s> | <s id="N13481">Inferiori <expan abbr="aũt">aunt</expan> axi altera parte &longs;unt uectes, altera <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> den <lb/>tatum: &longs;uperiori altera tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altera id, in quo fi­<lb/>bulæ ferreæ &longs;unt infixæ: quibus annuli catenæ ductariæ &longs;imiliter inhæren­<lb/>tes aquas pilis per fi&longs;tulas eadem altitudine hauriunt. </s> |
| <s id="N13491">Hanc machinam uo­<lb/>lubilem duo uirorum paria uici&longs;&longs;im uer&longs;ant: alterum &longs;tans laborat, alterum <pb xlink:href="001/01/164.jpg" pagenum="154"/>feriatum &longs;edet: dum munus uoluendi exercent, unus uectes trahit, alter tru­<lb/>dit, tympana ad machinam facilius circumagendam adiuuant.</s></p><p id="N1349B" type="caption"> | <s id="N13491">Hanc machinam uo­<lb/>lubilem duo uirorum paria uici&longs;&longs;im uer&longs;ant: alterum &longs;tans laborat, alterum <pb pagenum="154" xlink:href="001/01/164.jpg"/>feriatum &longs;edet: dum munus uoluendi exercent, unus uectes trahit, alter tru­<lb/>dit, tympana ad machinam facilius circumagendam adiuuant.</s> |
| <s id="N1349D">A<emph type="italics"/>xes<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>ex fu&longs;is con&longs;tans<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum in quo infixæ &longs;unt fibulæ ferreæ<emph.end type="italics"/> E.</s></p><figure id="id.001.01.164.1.jpg" xlink:href="001/01/164/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N1349B" type="caption"> |
| | <s id="N1349D">A<emph type="italics"/>xes<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>ex fu&longs;is con&longs;tans<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum in quo infixæ &longs;unt fibulæ ferreæ<emph.end type="italics"/> E.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.164.1.jpg" xlink:href="001/01/164/1.jpg"/> |
| <p id="N134C3" type="main"> | <p id="N134C3" type="main"> |
| <s id="N134C5">Sextæ machinæ item duo &longs;unt axes: inferior altera parte habet <expan abbr="rotã">rotam</expan>, quæ <lb/>à duobus calcantibus uer&longs;atur, altam pedes tres & uiginti, latam quatuor, <lb/>ut alter iuxta alterum &longs;tare po&longs;&longs;it: altera tympanum dentatum. </s> | <s id="N134C5">Sextæ machinæ item duo &longs;unt axes: inferior altera parte habet <expan abbr="rotã">rotam</expan>, quæ <lb/>à duobus calcantibus uer&longs;atur, altam pedes tres & uiginti, latam quatuor, <lb/>ut alter iuxta alterum &longs;tare po&longs;&longs;it: altera tympanum dentatum. </s> |
| <s id="N134CF">Inferiori ue­<lb/>rò &longs;unt duo tympana & una rota: alterum tympanum ex fu&longs;is con&longs;tat, in al­<lb/>tero infixæ &longs;unt fibulæ ferreæ. </s> | <s id="N134CF">Inferiori ue­<lb/>rò &longs;unt duo tympana & una rota: alterum tympanum ex fu&longs;is con&longs;tat, in al­<lb/>tero infixæ &longs;unt fibulæ ferreæ. </s> |
| <s id="N134D5">Rota &longs;imilis e&longs;t ei, quam habet &longs;ecunda ma­<lb/>china, quæ terras & <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> fragmenta poti&longs;simùm ex puteis extrahit. </s> | <s id="N134D5">Rota &longs;imilis e&longs;t ei, quam habet &longs;ecunda ma­<lb/>china, quæ terras & <expan abbr="&longs;axorũ">&longs;axorum</expan> fragmenta poti&longs;simùm ex puteis extrahit. </s> |
| <s id="N134DD">Cal­<lb/>cantes autem ne cadant manibus prehendunt perticas, ad rotæ latera interi <lb/>us affixas: quam cùm uer&longs;ant tympanum dentatum &longs;imul circumactum im­<lb/>pellit alterum, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, quo modo rur&longs;us annuli catenæ ducta <lb/>riæ tertij tympani fibulis inhærentes aquas pilis per fi&longs;tulas hauriunt altitu<lb/>dine pedum &longs;ex & &longs;exaginta.</s></p><p id="N134E9" type="caption"> | <s id="N134DD">Cal­<lb/>cantes autem ne cadant manibus prehendunt perticas, ad rotæ latera interi <lb/>us affixas: quam cùm uer&longs;ant tympanum dentatum &longs;imul circumactum im­<lb/>pellit alterum, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, quo modo rur&longs;us annuli catenæ ducta <lb/>riæ tertij tympani fibulis inhærentes aquas pilis per fi&longs;tulas hauriunt altitu<lb/>dine pedum &longs;ex & &longs;exaginta.</s> |
| <s id="N134EB">A<emph type="italics"/>xes<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota quæ calcatur<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum<emph.end type="italics"/> C. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum exfu&longs;is con&longs;tans<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum, in quo infixæ <lb/>&longs;unt fibulæ ferreæ<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>ltera rota<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> G.</s></p><pb xlink:href="001/01/165.jpg" pagenum="155"/> | </p> |
| | <p id="N134E9" type="caption"> |
| | <s id="N134EB">A<emph type="italics"/>xes<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>ota quæ calcatur<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum<emph.end type="italics"/> C. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum exfu&longs;is con&longs;tans<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum, in quo infixæ <lb/>&longs;unt fibulæ ferreæ<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>ltera rota<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>ilæ<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="155" xlink:href="001/01/165.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.165.1.jpg" xlink:href="001/01/165/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.165.1.jpg" xlink:href="001/01/165/1.jpg"/> |
| <p id="N13522" type="main"> | <p id="N13522" type="main"> |
| <s id="N13524">Sed machina, <expan abbr="omniũ">omnium</expan> quæ aquas trahunt maxima, &longs;ic con&longs;truitur. </s> | <s id="N13524">Sed machina, <expan abbr="omniũ">omnium</expan> quæ aquas trahunt maxima, &longs;ic con&longs;truitur. </s> |
| <s id="N1352A">Primò <lb/>ca&longs;tellum in cauerna &longs;ub&longs;tructa collocatur, <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes XVIII. <expan abbr="latũ">latum</expan> & <expan abbr="altũ">altum</expan><pb xlink:href="001/01/166.jpg" pagenum="156"/>pedes XII. in <expan abbr="&qring;d">quod</expan> riuus per &longs;ubdiales canales aut <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan> deducitur. </s> | <s id="N1352A">Primò <lb/>ca&longs;tellum in cauerna &longs;ub&longs;tructa collocatur, <expan abbr="longũ">longum</expan> pedes XVIII. <expan abbr="latũ">latum</expan> & <expan abbr="altũ">altum</expan><pb pagenum="156" xlink:href="001/01/166.jpg"/>pedes XII. in <expan abbr="&qring;d">quod</expan> riuus per &longs;ubdiales canales aut <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan> deducitur. </s> |
| <s id="N13541">Ca&longs;tel­<lb/>lo &longs;untduo o&longs;tia et <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> fores, habentes &longs;uperiori parte uectes, quib. </s> | <s id="N13541">Ca&longs;tel­<lb/>lo &longs;untduo o&longs;tia et <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> fores, habentes &longs;uperiori parte uectes, quib. </s> |
| <s id="N13549">leuari <lb/>in antis excauatis et rur&longs;us demitti po&longs;&longs;unt, ut illo modo o&longs;tia <expan abbr="re&longs;erãtur">re&longs;erantur</expan>, hoc <lb/>claudantur. </s> | <s id="N13549">leuari <lb/>in antis excauatis et rur&longs;us demitti po&longs;&longs;unt, ut illo modo o&longs;tia <expan abbr="re&longs;erãtur">re&longs;erantur</expan>, hoc <lb/>claudantur. </s> |
| <s id="N13553">Sub o&longs;tijs &longs;unt duo canales, ex a&longs;&longs;erib. </s> | <s id="N13553">Sub o&longs;tijs &longs;unt duo canales, ex a&longs;&longs;erib. </s> |
| |
| <s id="N135E2">Itaque &longs;i bulga iam ferè fuerit extracta, cuius rei &longs;ignum dat annu<lb/>lus quidam catenæ ductariæ, qui in altera tabulati parte con&longs;i&longs;tit: <expan abbr="alterũ">alterum</expan> har<lb/>pagonem, hoc e&longs;t grande ferrum uncinatum uni catenæ ductariæ annulo <lb/>implicat, & partem catenæ &longs;ub&longs;equentem omnem u&longs;que eò ad tabulatum tra<lb/>hit, dum bulga ab altero effundatur. </s> | <s id="N135E2">Itaque &longs;i bulga iam ferè fuerit extracta, cuius rei &longs;ignum dat annu<lb/>lus quidam catenæ ductariæ, qui in altera tabulati parte con&longs;i&longs;tit: <expan abbr="alterũ">alterum</expan> har<lb/>pagonem, hoc e&longs;t grande ferrum uncinatum uni catenæ ductariæ annulo <lb/>implicat, & partem catenæ &longs;ub&longs;equentem omnem u&longs;que eò ad tabulatum tra<lb/>hit, dum bulga ab altero effundatur. </s> |
| <s id="N135F0">Et quidem iccirco ut catenæ ductariæ <lb/>pars cum altera bulga uacua demi&longs;&longs;a &longs;uo pondere <expan abbr="reliquã">reliquam</expan> eiu&longs;dem catenæ <lb/>partem de axe non detrahat, totaque in puteum <expan abbr="nõ">non</expan> incidat. </s> | <s id="N135F0">Et quidem iccirco ut catenæ ductariæ <lb/>pars cum altera bulga uacua demi&longs;&longs;a &longs;uo pondere <expan abbr="reliquã">reliquam</expan> eiu&longs;dem catenæ <lb/>partem de axe non detrahat, totaque in puteum <expan abbr="nõ">non</expan> incidat. </s> |
| <s id="N135FE">Sed eiu&longs;dem labo <lb/>ris &longs;ocius cernens bulgam aquis plenam ferme e&longs;&longs;e extractam, inclamat ma­<lb/>chinæ rectorem, eumque iubet o&longs;tium ca&longs;telli claudere, ut &longs;pacium effunden <lb/>di habere po&longs;sit. </s> | <s id="N135FE">Sed eiu&longs;dem labo <lb/>ris &longs;ocius cernens bulgam aquis plenam ferme e&longs;&longs;e extractam, inclamat ma­<lb/>chinæ rectorem, eumque iubet o&longs;tium ca&longs;telli claudere, ut &longs;pacium effunden <lb/>di habere po&longs;sit. </s> |
| <s id="N13606">Bulga effu&longs;a rector machinæ alterum ca&longs;telli <expan abbr="o&longs;tiũ">o&longs;tium</expan> primò <pb xlink:href="001/01/167.jpg" pagenum="157"/>aliquantum recludit, ut ea catenæ ductariæ pars cum bulga inani rur&longs;us in <lb/>puteum demittatur: deinde totum re&longs;erat. </s> | <s id="N13606">Bulga effu&longs;a rector machinæ alterum ca&longs;telli <expan abbr="o&longs;tiũ">o&longs;tium</expan> primò <pb pagenum="157" xlink:href="001/01/167.jpg"/>aliquantum recludit, ut ea catenæ ductariæ pars cum bulga inani rur&longs;us in <lb/>puteum demittatur: deinde totum re&longs;erat. </s> |
| <s id="N13612">Itaque cùm iam pars catenæ ad ta<lb/>bulatum tracta rur&longs;um circumuoluta, tympano etiam ip&longs;a demi&longs;&longs;a fuerit in <lb/>puteum, extrahit uncum alterius harpagonis grandem, qui eum annulo ca­<lb/>tenæ implicauit. </s> | <s id="N13612">Itaque cùm iam pars catenæ ad ta<lb/>bulatum tracta rur&longs;um circumuoluta, tympano etiam ip&longs;a demi&longs;&longs;a fuerit in <lb/>puteum, extrahit uncum alterius harpagonis grandem, qui eum annulo ca­<lb/>tenæ implicauit. </s> |
| <s id="N1361A">At quintus iuxta lacunam in fo&longs;&longs;a quadam latente <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>: <lb/>ne, &longs;i contingat ut annnlo dirupto pars catenæ aut aliud quiddam decidat, <lb/>lædatur: is batillo ligneo & bulgam regit et aquas in eam ingerit, &longs;i &longs;ua &longs;pon<lb/>teip&longs;as non hau&longs;erit. </s> | <s id="N1361A">At quintus iuxta lacunam in fo&longs;&longs;a quadam latente <expan abbr="cõ&longs;i&longs;tit">con&longs;i&longs;tit</expan>: <lb/>ne, &longs;i contingat ut annnlo dirupto pars catenæ aut aliud quiddam decidat, <lb/>lædatur: is batillo ligneo & bulgam regit et aquas in eam ingerit, &longs;i &longs;ua &longs;pon<lb/>teip&longs;as non hau&longs;erit. </s> |
| <s id="N13626">Quoniam uerò nuncin &longs;upremam cuiu&longs;que bulgæ par <lb/>tem in&longs;uunt circulum ferreum ut &longs;emper pateat, & in lacunam immi&longs;&longs;a per <lb/>&longs;e ip&longs;a hauriat aquas, non opus e&longs;t ullo bulgarum gubernatore. </s> | <s id="N13626">Quoniam uerò nuncin &longs;upremam cuiu&longs;que bulgæ par <lb/>tem in&longs;uunt circulum ferreum ut &longs;emper pateat, & in lacunam immi&longs;&longs;a per <lb/>&longs;e ip&longs;a hauriat aquas, non opus e&longs;t ullo bulgarum gubernatore. </s> |
| <s id="N1362C">Præterea <lb/>quia his temporibus eorum, qui in tabulato con&longs;i&longs;tunt, alter bulgam effun­<lb/>dit, alter uectibus demi&longs;sis o&longs;tia ca&longs;telli occludit, aut &longs;ur&longs;um tractis re&longs;erat: <lb/>idem <expan abbr="uncũ">uncum</expan> alterius harpagonis grandem annulo catenæ &longs;olet inijcere: quo­<lb/>modo tres tantum in hac machina <expan abbr="reg&etilde;da">regenda</expan> operas dant. </s> | <s id="N1362C">Præterea <lb/>quia his temporibus eorum, qui in tabulato con&longs;i&longs;tunt, alter bulgam effun­<lb/>dit, alter uectibus demi&longs;sis o&longs;tia ca&longs;telli occludit, aut &longs;ur&longs;um tractis re&longs;erat: <lb/>idem <expan abbr="uncũ">uncum</expan> alterius harpagonis grandem annulo catenæ &longs;olet inijcere: quo­<lb/>modo tres tantum in hac machina <expan abbr="reg&etilde;da">regenda</expan> operas dant. </s> |
| <s id="N1363E">Quinetiam quia in­<lb/>terdum is, qui effundit bulgam, priorem harpagonei. </s> | <s id="N1363E">Quinetiam quia in­<lb/>terdum is, qui effundit bulgam, priorem harpagonei. </s> |
| <s id="N13642"><expan abbr="&longs;ubleuatũ">&longs;ubleuatum</expan> alteri tym<lb/>pano imprimens rotam &longs;i&longs;tit, duo omnem laborem &longs;ibi &longs;umunt.</s></p><p id="N13649" type="caption"> | <s id="N13642"><expan abbr="&longs;ubleuatũ">&longs;ubleuatum</expan> alteri tym<lb/>pano imprimens rotam &longs;i&longs;tit, duo omnem laborem &longs;ibi &longs;umunt.</s> |
| <s id="N1364B">C<emph type="italics"/>astellum<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> B. V<emph type="italics"/>ectes<emph.end type="italics"/> C D. C<emph type="italics"/>anales &longs;ub <lb/>o&longs;tijs<emph.end type="italics"/> E F. P<emph type="italics"/>innæ duplices<emph.end type="italics"/> G H. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> I. T<emph type="italics"/>ympa­<lb/>num maius<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> L. B<emph type="italics"/>ulga<emph.end type="italics"/> M. L<emph type="italics"/>ocus <lb/>lamentum pen&longs;ile<emph.end type="italics"/> N. R<emph type="italics"/>ector machinæ<emph.end type="italics"/> O. <lb/>V<emph type="italics"/>iri effundentes bulgas<emph.end type="italics"/> P Q.</s></p><pb xlink:href="001/01/168.jpg" pagenum="158"/> | </p> |
| | <p id="N13649" type="caption"> |
| | <s id="N1364B">C<emph type="italics"/>astellum<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> B. V<emph type="italics"/>ectes<emph.end type="italics"/> C D. C<emph type="italics"/>anales &longs;ub <lb/>o&longs;tijs<emph.end type="italics"/> E F. P<emph type="italics"/>innæ duplices<emph.end type="italics"/> G H. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> I. T<emph type="italics"/>ympa­<lb/>num maius<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>atena ductaria<emph.end type="italics"/> L. B<emph type="italics"/>ulga<emph.end type="italics"/> M. L<emph type="italics"/>ocus <lb/>lamentum pen&longs;ile<emph.end type="italics"/> N. R<emph type="italics"/>ector machinæ<emph.end type="italics"/> O. <lb/>V<emph type="italics"/>iri effundentes bulgas<emph.end type="italics"/> P Q.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="158" xlink:href="001/01/168.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.168.1.jpg" xlink:href="001/01/168/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.168.1.jpg" xlink:href="001/01/168/1.jpg"/> |
| <p id="N136A6" type="main"> | <p id="N136A6" type="main"> |
| <s id="N136A8">Sed de machinis tractorijs &longs;atis: <expan abbr="nũc">nunc</expan> <expan abbr="dicã">dicam</expan> de &longs;piritalib.</s> | <s id="N136A8">Sed de machinis tractorijs &longs;atis: <expan abbr="nũc">nunc</expan> <expan abbr="dicã">dicam</expan> de &longs;piritalib.</s> |
| <s id="N136B2">Cùm puteus fuerit <lb/>ualde <expan abbr="profũdus">profundus</expan> ad <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> nullus cuniculus, nullaúe fo&longs;&longs;a <expan abbr="lat&etilde;s">latens</expan> ex altero puteo <lb/>pertinet: aut cuniculus <expan abbr="admodũ">admodum</expan> longus ad <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> nullus puteus pertingit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> <lb/>aer, quòd extenuari <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;it, fo&longs;&longs;orib. </s> | <s id="N136B2">Cùm puteus fuerit <lb/>ualde <expan abbr="profũdus">profundus</expan> ad <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> nullus cuniculus, nullaúe fo&longs;&longs;a <expan abbr="lat&etilde;s">latens</expan> ex altero puteo <lb/>pertinet: aut cuniculus <expan abbr="admodũ">admodum</expan> longus ad <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> nullus puteus pertingit, <expan abbr="tũc">tunc</expan> <lb/>aer, quòd extenuari <expan abbr="nõ">non</expan> po&longs;&longs;it, fo&longs;&longs;orib. </s> |
| <s id="N136D5">cra&longs;&longs;us offunditur, atque difficulter &longs;pi <pb xlink:href="001/01/169.jpg" pagenum="159"/>rant. </s> | <s id="N136D5">cra&longs;&longs;us offunditur, atque difficulter &longs;pi <pb pagenum="159" xlink:href="001/01/169.jpg"/>rant. </s> |
| <s id="N136DB"><expan abbr="Interdũ">Interdum</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;uffocantur: ardentes quoque lucernæ extinguuntur. </s> | <s id="N136DB"><expan abbr="Interdũ">Interdum</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;uffocantur: ardentes quoque lucernæ extinguuntur. </s> |
| <s id="N136E3">Itaque <lb/>opus e&longs;t machinis, quas etiam Græci <foreign lang="el">p_neumatika\s</foreign>, Latini &longs;piritales <expan abbr="appella­r&etilde;t">appella­<lb/>rent</expan>: et&longs;i <expan abbr="uoc&etilde;">uocem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="mittũt">mittunt</expan>: nam ip&longs;æ <expan abbr="efficiũt">efficiunt</expan> ut fo&longs;&longs;ores ex facili &longs;pirare & opus <lb/><expan abbr="in&longs;titutũ">in&longs;titutum</expan> perficere po&longs;sint. </s> | <s id="N136E3">Itaque <lb/>opus e&longs;t machinis, quas etiam Græci <foreign lang="el">p_neumatika\s</foreign>, Latini &longs;piritales <expan abbr="appella­r&etilde;t">appella­<lb/>rent</expan>: et&longs;i <expan abbr="uoc&etilde;">uocem</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <expan abbr="mittũt">mittunt</expan>: nam ip&longs;æ <expan abbr="efficiũt">efficiunt</expan> ut fo&longs;&longs;ores ex facili &longs;pirare & opus <lb/><expan abbr="in&longs;titutũ">in&longs;titutum</expan> perficere po&longs;sint. </s> |
| <s id="N13704"><expan abbr="Earũ">Earum</expan> tria &longs;unt genera. </s> | <s id="N13704"><expan abbr="Earũ">Earum</expan> tria &longs;unt genera. </s> |
| |
| <s id="N13790">Ad hoc & ad illud <expan abbr="alterũ">alterum</expan>, quod <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;uper <lb/><expan abbr="mediũ">medium</expan> <expan abbr="puteũ">puteum</expan> <expan abbr="collocatũ">collocatum</expan> e&longs;t, affiguntur a&longs;&longs;eres &longs;ic alternè coagmentati, ut &longs;em<lb/>per antecedentis <expan abbr="modicã">modicam</expan> <expan abbr="cõmi&longs;&longs;uram">commi&longs;&longs;uram</expan> &longs;equens obtineat: quo &longs;anè modo fi­<lb/>unt quatuor anguli et <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> intermedia caua, quæ uentos undique flantes <expan abbr="cõcipiunt">con<lb/>cipiunt</expan>. </s> | <s id="N13790">Ad hoc & ad illud <expan abbr="alterũ">alterum</expan>, quod <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;uper <lb/><expan abbr="mediũ">medium</expan> <expan abbr="puteũ">puteum</expan> <expan abbr="collocatũ">collocatum</expan> e&longs;t, affiguntur a&longs;&longs;eres &longs;ic alternè coagmentati, ut &longs;em<lb/>per antecedentis <expan abbr="modicã">modicam</expan> <expan abbr="cõmi&longs;&longs;uram">commi&longs;&longs;uram</expan> &longs;equens obtineat: quo &longs;anè modo fi­<lb/>unt quatuor anguli et <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> intermedia caua, quæ uentos undique flantes <expan abbr="cõcipiunt">con<lb/>cipiunt</expan>. </s> |
| <s id="N137BB">Vtuerò ad &longs;uperiora &longs;ublati <expan abbr="nõ">non</expan> eluctentur, &longs;ed retrò ferantur, a&longs;&longs;e­<lb/>res operculo, in orbis <expan abbr="figurã">figuram</expan> formato, &longs;uperius tecti &longs;unt, inferius <expan abbr="pat&etilde;t">patent</expan>: qua <lb/>re uentis nece&longs;sitate <expan abbr="quadã">quadam</expan> putei quatuor i&longs;tis foraminib. </s> | <s id="N137BB">Vtuerò ad &longs;uperiora &longs;ublati <expan abbr="nõ">non</expan> eluctentur, &longs;ed retrò ferantur, a&longs;&longs;e­<lb/>res operculo, in orbis <expan abbr="figurã">figuram</expan> formato, &longs;uperius tecti &longs;unt, inferius <expan abbr="pat&etilde;t">patent</expan>: qua <lb/>re uentis nece&longs;sitate <expan abbr="quadã">quadam</expan> putei quatuor i&longs;tis foraminib. </s> |
| <s id="N137D1">in&longs;pirantur. </s> | <s id="N137D1">in&longs;pirantur. </s> |
| <s id="N137D3">Atta­<lb/>men id genus <expan abbr="machinã">machinam</expan> operculo tegere nece&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t in his locis, in quibus <lb/>&longs;ic locari pote&longs;t, ut uentus per &longs;upremam eius partem flatum in&longs;piret.</s></p><p id="N137E1" type="caption"> | <s id="N137D3">Atta­<lb/>men id genus <expan abbr="machinã">machinam</expan> operculo tegere nece&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> e&longs;t in his locis, in quibus <lb/>&longs;ic locari pote&longs;t, ut uentus per &longs;upremam eius partem flatum in&longs;piret.</s> |
| <s id="N137E3">T<emph type="italics"/>igna &longs;trata<emph.end type="italics"/> A. P<emph type="italics"/>ali cuneati<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>aua<emph.end type="italics"/> E. <lb/>V<emph type="italics"/>enti<emph.end type="italics"/> F. O<emph type="italics"/>perculum<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>uteus<emph.end type="italics"/> H. M<emph type="italics"/>achina carens operculo<emph.end type="italics"/> I.</s></p><figure id="id.001.01.169.1.jpg" xlink:href="001/01/169/1.jpg"/> | </p> |
| <pb xlink:href="001/01/170.jpg" pagenum="160"/> | <p id="N137E1" type="caption"> |
| | <s id="N137E3">T<emph type="italics"/>igna &longs;trata<emph.end type="italics"/> A. P<emph type="italics"/>ali cuneati<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>aua<emph.end type="italics"/> E. <lb/>V<emph type="italics"/>enti<emph.end type="italics"/> F. O<emph type="italics"/>perculum<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>uteus<emph.end type="italics"/> H. M<emph type="italics"/>achina carens operculo<emph.end type="italics"/> I.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.169.1.jpg" xlink:href="001/01/169/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="160" xlink:href="001/01/170.jpg"/> |
| <p id="N13824" type="main"> | <p id="N13824" type="main"> |
| <s id="N13826">Secunda huius generis machina uenti flatus in puteum canali longo in­<lb/>ducit. </s> | <s id="N13826">Secunda huius generis machina uenti flatus in puteum canali longo in­<lb/>ducit. </s> |
| <s id="N1382A">Is ex quatuor a&longs;&longs;eribus toties coniunctis & coagmentatis, quoties al­<lb/>titudo putei hoc po&longs;tulat, in quadranguli <expan abbr="figurã">figuram</expan> formatur: eiusque <expan abbr="cõmi&longs;&longs;u­ræ">commi&longs;&longs;u­<lb/>ræ</expan> terra pingui & glutino&longs;a aquis madefacta <expan abbr="oblinũtur">oblinuntur</expan>: eiu&longs;dem canalis os <lb/>ex puteo uel extat, & quidem altitudine trium quatuorúe pedum: uel non <lb/>extat: &longs;i extat, &longs;peciem infundibuli quadranguli præ &longs;e ferens latius & paten <lb/>tius quàm ip&longs;e canalis e&longs;t, ut eò facilius flatum concipere po&longs;&longs;it: &longs;i non extat, <lb/>latius canali non e&longs;t, &longs;ed ad id è regione uenti &longs;pirantis a&longs;&longs;eres affiguntur, <lb/>qui flatum excipientes in ip&longs;um ingerunt.</s></p><p id="N13846" type="caption"> | <s id="N1382A">Is ex quatuor a&longs;&longs;eribus toties coniunctis & coagmentatis, quoties al­<lb/>titudo putei hoc po&longs;tulat, in quadranguli <expan abbr="figurã">figuram</expan> formatur: eiusque <expan abbr="cõmi&longs;&longs;u­ræ">commi&longs;&longs;u­<lb/>ræ</expan> terra pingui & glutino&longs;a aquis madefacta <expan abbr="oblinũtur">oblinuntur</expan>: eiu&longs;dem canalis os <lb/>ex puteo uel extat, & quidem altitudine trium quatuorúe pedum: uel non <lb/>extat: &longs;i extat, &longs;peciem infundibuli quadranguli præ &longs;e ferens latius & paten <lb/>tius quàm ip&longs;e canalis e&longs;t, ut eò facilius flatum concipere po&longs;&longs;it: &longs;i non extat, <lb/>latius canali non e&longs;t, &longs;ed ad id è regione uenti &longs;pirantis a&longs;&longs;eres affiguntur, <lb/>qui flatum excipientes in ip&longs;um ingerunt.</s> |
| <s id="N13848">O<emph type="italics"/>s canalis extans<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres ad canalis os, quod non extat affixi<emph.end type="italics"/> B.</s></p><figure id="id.001.01.170.1.jpg" xlink:href="001/01/170/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N13846" type="caption"> |
| | <s id="N13848">O<emph type="italics"/>s canalis extans<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres ad canalis os, quod non extat affixi<emph.end type="italics"/> B.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.170.1.jpg" xlink:href="001/01/170/1.jpg"/> |
| <p id="N13859" type="main"> | <p id="N13859" type="main"> |
| <s id="N1385B">Tertia ex fi&longs;tula uel fi&longs;tulis & ua&longs;e con&longs;tat: etenim &longs;uper <expan abbr="&longs;upremã">&longs;upremam</expan> <expan abbr="fi&longs;tulã">fi&longs;tulam</expan> <lb/>&longs;tatuitur uas <expan abbr="ligneũ">ligneum</expan> ligneis circulis <expan abbr="cinctũ">cinctum</expan>, <expan abbr="altũ">altum</expan> pedes quatuor, <expan abbr="latũ">latum</expan> tres: cu­<lb/>ius os <expan abbr="quadrangulũ">quadrangulum</expan>, quod &longs;emper patet, uenti <expan abbr="flatũ">flatum</expan> concipit, & eum uel una <lb/>fi&longs;tula in canalem <expan abbr="longũ">longum</expan>, uel plurib. </s> | <s id="N1385B">Tertia ex fi&longs;tula uel fi&longs;tulis & ua&longs;e con&longs;tat: etenim &longs;uper <expan abbr="&longs;upremã">&longs;upremam</expan> <expan abbr="fi&longs;tulã">fi&longs;tulam</expan> <lb/>&longs;tatuitur uas <expan abbr="ligneũ">ligneum</expan> ligneis circulis <expan abbr="cinctũ">cinctum</expan>, <expan abbr="altũ">altum</expan> pedes quatuor, <expan abbr="latũ">latum</expan> tres: cu­<lb/>ius os <expan abbr="quadrangulũ">quadrangulum</expan>, quod &longs;emper patet, uenti <expan abbr="flatũ">flatum</expan> concipit, & eum uel una <lb/>fi&longs;tula in canalem <expan abbr="longũ">longum</expan>, uel plurib. </s> |
| <s id="N13885">in <expan abbr="puteũ">puteum</expan> deducit. </s> | <s id="N13885">in <expan abbr="puteũ">puteum</expan> deducit. </s> |
| <s id="N1388B">Suprema fi&longs;tulæ pars <lb/>inclu&longs;a e&longs;t in orbe tam cra&longs;&longs;o, quàm ua&longs;is <expan abbr="fundũ">fundum</expan> e&longs;t: paulò minus lato, ut uas <lb/>circum ip&longs;um uer&longs;ari po&longs;sit. </s> | <s id="N1388B">Suprema fi&longs;tulæ pars <lb/>inclu&longs;a e&longs;t in orbe tam cra&longs;&longs;o, quàm ua&longs;is <expan abbr="fundũ">fundum</expan> e&longs;t: paulò minus lato, ut uas <lb/>circum ip&longs;um uer&longs;ari po&longs;sit. </s> |
| <s id="N13895">Ex orbe <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> fi&longs;tula extans in cluditur in rotun<lb/>do foramine, quod e&longs;t in medio ua&longs;is fundo: qua parte ad <expan abbr="fi&longs;tulã">fi&longs;tulam</expan> affixus e&longs;t <lb/>axiculus &longs;tatutus, qui per uas ferè <expan abbr="mediũ">medium</expan> <expan abbr="penetrãs">penetrans</expan> fertur in operculi, fundo <lb/>&longs;imillimi, foramen, inque eo includitur, <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> <expan abbr="immobil&etilde;">immobilem</expan> & fi&longs;tulæ <lb/><expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> uas mobile facillimè uer&longs;atur à leni aura <expan abbr="&longs;pirãte">&longs;pirante</expan>, <expan abbr="nedũ">nedum</expan> à uento, qui eius <lb/><expan abbr="alã">alam</expan> gubernat: ea ex tenuibus tabellis con&longs;tans ad <expan abbr="&longs;upremã">&longs;upremam</expan> ua&longs;is partem affi­<lb/>xa e&longs;t: & quidem è regione &longs;piritalis oris: quod e&longs;&longs;e quadrangulum & &longs;em­<pb xlink:href="001/01/171.jpg" pagenum="161"/>per patere dixi. </s> | <s id="N13895">Ex orbe <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> fi&longs;tula extans in cluditur in rotun<lb/>do foramine, quod e&longs;t in medio ua&longs;is fundo: qua parte ad <expan abbr="fi&longs;tulã">fi&longs;tulam</expan> affixus e&longs;t <lb/>axiculus &longs;tatutus, qui per uas ferè <expan abbr="mediũ">medium</expan> <expan abbr="penetrãs">penetrans</expan> fertur in operculi, fundo <lb/>&longs;imillimi, foramen, inque eo includitur, <expan abbr="circũ">circum</expan> <expan abbr="&quetilde;">quem</expan> <expan abbr="axiculũ">axiculum</expan> <expan abbr="immobil&etilde;">immobilem</expan> & fi&longs;tulæ <lb/><expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> uas mobile facillimè uer&longs;atur à leni aura <expan abbr="&longs;pirãte">&longs;pirante</expan>, <expan abbr="nedũ">nedum</expan> à uento, qui eius <lb/><expan abbr="alã">alam</expan> gubernat: ea ex tenuibus tabellis con&longs;tans ad <expan abbr="&longs;upremã">&longs;upremam</expan> ua&longs;is partem affi­<lb/>xa e&longs;t: & quidem è regione &longs;piritalis oris: quod e&longs;&longs;e quadrangulum & &longs;em­<pb pagenum="161" xlink:href="001/01/171.jpg"/>per patere dixi. </s> |
| <s id="N138D5">Etenim uentus, ex <expan abbr="quacũque">quacunque</expan> mundi parte &longs;pirauerit, <expan abbr="alã">alam</expan> pro­<lb/>pul&longs;am rectà uer&longs;us partem ei aduer&longs;am extendit: quo modo uas os &longs;pirita­<lb/>le in ip&longs;um uentum obuertit: quod eius flatum concipit, eumque fi&longs;tula in ca­<lb/>nalem longum, uel fi&longs;tulis in puteum deducit.</s></p><p id="N138E5" type="caption"> | <s id="N138D5">Etenim uentus, ex <expan abbr="quacũque">quacunque</expan> mundi parte &longs;pirauerit, <expan abbr="alã">alam</expan> pro­<lb/>pul&longs;am rectà uer&longs;us partem ei aduer&longs;am extendit: quo modo uas os &longs;pirita­<lb/>le in ip&longs;um uentum obuertit: quod eius flatum concipit, eumque fi&longs;tula in ca­<lb/>nalem longum, uel fi&longs;tulis in puteum deducit.</s> |
| <s id="N138E7">V<emph type="italics"/>as ligneum<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>irculi<emph.end type="italics"/> B. O<emph type="italics"/>s&longs;piritale<emph.end type="italics"/> C. F<emph type="italics"/>i&longs;tula<emph.end type="italics"/> D. O<emph type="italics"/>rbis<emph.end type="italics"/> E. <lb/>A<emph type="italics"/>xiculus<emph.end type="italics"/> F. F<emph type="italics"/>oramen quod e&longs;t in fundo ua&longs;is<emph.end type="italics"/> G. A<emph type="italics"/>la<emph.end type="italics"/> H.</s></p><figure id="id.001.01.171.1.jpg" xlink:href="001/01/171/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N138E5" type="caption"> |
| | <s id="N138E7">V<emph type="italics"/>as ligneum<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>irculi<emph.end type="italics"/> B. O<emph type="italics"/>s&longs;piritale<emph.end type="italics"/> C. F<emph type="italics"/>i&longs;tula<emph.end type="italics"/> D. O<emph type="italics"/>rbis<emph.end type="italics"/> E. <lb/>A<emph type="italics"/>xiculus<emph.end type="italics"/> F. F<emph type="italics"/>oramen quod e&longs;t in fundo ua&longs;is<emph.end type="italics"/> G. A<emph type="italics"/>la<emph.end type="italics"/> H.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.171.1.jpg" xlink:href="001/01/171/1.jpg"/> |
| <p id="N13923" type="main"> | <p id="N13923" type="main"> |
| <s id="N13925">Alterum machinarum &longs;piritalium genus ex flabellis con&longs;tat, itemque uari­<lb/>um & multiplex e&longs;t: nam flabella uel in &longs;ucula includuntur, uel in axe. </s> | <s id="N13925">Alterum machinarum &longs;piritalium genus ex flabellis con&longs;tat, itemque uari­<lb/>um & multiplex e&longs;t: nam flabella uel in &longs;ucula includuntur, uel in axe. </s> |
| <s id="N13929">Si in <lb/>&longs;ucula, ea aut cauum tympanum, ex duabus rotis & pluribus tabulis inter &longs;e <lb/>coagmentatis compo&longs;itum, in &longs;e continet, aut quadrangulum loculamen­<lb/>tum. </s> | <s id="N13929">Si in <lb/>&longs;ucula, ea aut cauum tympanum, ex duabus rotis & pluribus tabulis inter &longs;e <lb/>coagmentatis compo&longs;itum, in &longs;e continet, aut quadrangulum loculamen­<lb/>tum. </s> |
| <s id="N13931">Sed <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> immobile, atque à lateribus clau&longs;um ibidem rotunda tan­<lb/>tummodo habet foramina: & <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> tanta, ut &longs;ucula in eis uer&longs;ari po&longs;sit: &longs;ed <lb/>habet præterea duo &longs;piritalia foramina quadrangula: quorum &longs;uperius con<lb/>cipit auram: inferius canalis longus excipit, quo eadem in puteum induci­<lb/>tur. </s> | <s id="N13931">Sed <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> immobile, atque à lateribus clau&longs;um ibidem rotunda tan­<lb/>tummodo habet foramina: & <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> tanta, ut &longs;ucula in eis uer&longs;ari po&longs;sit: &longs;ed <lb/>habet præterea duo &longs;piritalia foramina quadrangula: quorum &longs;uperius con<lb/>cipit auram: inferius canalis longus excipit, quo eadem in puteum induci­<lb/>tur. </s> |
| <s id="N13943">Suculæ autem capita utrinque ex tympano eminentia chelæ &longs;tipitum, uel <lb/>tignorum caua cra&longs;&longs;is laminis ferrata &longs;u&longs;tinent: quorum alterum habet ue­<lb/>ctem, in altero quatuor infixæ &longs;unt perticæ, quibus capita cra&longs;&longs;a & grauia <lb/>&longs;unt, ut eorum pondere &longs;ucula cùm circumagitur depre&longs;&longs;a ad motum proni <lb/>or fiat: itaque cùm operarius uecte uer&longs;at <expan abbr="&longs;uculã">&longs;uculam</expan>, flabella, quæ qualia &longs;int pau­<lb/>lò po&longs;t dicam, foramine &longs;piritali auram <expan abbr="hauri&etilde;tes">haurientes</expan> in alterum foramen, quod <lb/>excipit canalis longus, impellunt: quæ per eum penetrat in puteum.</s></p><pb xlink:href="001/01/172.jpg" pagenum="162"/> | <s id="N13943">Suculæ autem capita utrinque ex tympano eminentia chelæ &longs;tipitum, uel <lb/>tignorum caua cra&longs;&longs;is laminis ferrata &longs;u&longs;tinent: quorum alterum habet ue­<lb/>ctem, in altero quatuor infixæ &longs;unt perticæ, quibus capita cra&longs;&longs;a & grauia <lb/>&longs;unt, ut eorum pondere &longs;ucula cùm circumagitur depre&longs;&longs;a ad motum proni <lb/>or fiat: itaque cùm operarius uecte uer&longs;at <expan abbr="&longs;uculã">&longs;uculam</expan>, flabella, quæ qualia &longs;int pau­<lb/>lò po&longs;t dicam, foramine &longs;piritali auram <expan abbr="hauri&etilde;tes">haurientes</expan> in alterum foramen, quod <lb/>excipit canalis longus, impellunt: quæ per eum penetrat in puteum.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="162" xlink:href="001/01/172.jpg"/> |
| <p id="N1395C" type="caption"> | <p id="N1395C" type="caption"> |
| <s id="N1395E">T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> A. L<emph type="italics"/>oculamentum<emph.end type="italics"/> B. F<emph type="italics"/>oramen &longs;piritale<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>lterum foramen<emph.end type="italics"/> D. <lb/>C<emph type="italics"/>analis longus<emph.end type="italics"/> E. S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> F. E<emph type="italics"/>ius uectis<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>erticæ<emph.end type="italics"/> H.</s></p><figure id="id.001.01.172.1.jpg" xlink:href="001/01/172/1.jpg"/> | <s id="N1395E">T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> A. L<emph type="italics"/>oculamentum<emph.end type="italics"/> B. F<emph type="italics"/>oramen &longs;piritale<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>lterum foramen<emph.end type="italics"/> D. <lb/>C<emph type="italics"/>analis longus<emph.end type="italics"/> E. S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> F. E<emph type="italics"/>ius uectis<emph.end type="italics"/> G. P<emph type="italics"/>erticæ<emph.end type="italics"/> H.</s> |
| <pb xlink:href="001/01/173.jpg" pagenum="163"/> | </p> |
| | <figure id="id.001.01.172.1.jpg" xlink:href="001/01/172/1.jpg"/> |
| | <pb pagenum="163" xlink:href="001/01/173.jpg"/> |
| <p id="N13999" type="main"> | <p id="N13999" type="main"> |
| <s id="N1399B">Loculamento pror&longs;us eadem quæ tympano &longs;unt: &longs;ed alterum altero lon <lb/>gè præ&longs;tat. </s> | <s id="N1399B">Loculamento pror&longs;us eadem quæ tympano &longs;unt: &longs;ed alterum altero lon <lb/>gè præ&longs;tat. </s> |
| <s id="N1399F">Etenim flabella <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> &longs;ic occupare po&longs;&longs;unt, ut ip&longs;um undique<lb/>ferè attingant, omnemque auram conceptam in canalem longum impellant: <lb/><expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> propter angulos &longs;ic occupare non po&longs;&longs;unt: in quos quòd au­<lb/>ra partim recedat, ip&longs;um tam utile quàm tympanum e&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t. </s> | <s id="N1399F">Etenim flabella <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> &longs;ic occupare po&longs;&longs;unt, ut ip&longs;um undique<lb/>ferè attingant, omnemque auram conceptam in canalem longum impellant: <lb/><expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> propter angulos &longs;ic occupare non po&longs;&longs;unt: in quos quòd au­<lb/>ra partim recedat, ip&longs;um tam utile quàm tympanum e&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> pote&longs;t. </s> |
| <s id="N139B2">Verùm <lb/>loculamentum non humi modo locatur, &longs;ed etiam &longs;uper tigna, &longs;icuti mola, <lb/>quam uer&longs;ant uenti, &longs;tatuitur, habetque eius &longs;ucula loco uectis etiam extra i­<lb/>p&longs;um quatuor alas molæ alis &longs;imiles. </s> | <s id="N139B2">Verùm <lb/>loculamentum non humi modo locatur, &longs;ed etiam &longs;uper tigna, &longs;icuti mola, <lb/>quam uer&longs;ant uenti, &longs;tatuitur, habetque eius &longs;ucula loco uectis etiam extra i­<lb/>p&longs;um quatuor alas molæ alis &longs;imiles. </s> |
| <s id="N139BA">Hæ impetu uentorum percu&longs;&longs;æ &longs;ucu­<lb/>lam circumagunt: quo modo eius flabella, quæ intra <expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> &longs;unt, uen <lb/>tum, foramine &longs;piritali hau&longs;tum, per canalem <expan abbr="longũ">longum</expan> puteo in&longs;pirant. </s> | <s id="N139BA">Hæ impetu uentorum percu&longs;&longs;æ &longs;ucu­<lb/>lam circumagunt: quo modo eius flabella, quæ intra <expan abbr="loculamentũ">loculamentum</expan> &longs;unt, uen <lb/>tum, foramine &longs;piritali hau&longs;tum, per canalem <expan abbr="longũ">longum</expan> puteo in&longs;pirant. </s> |
| <s id="N139C8">Quan <lb/>quam <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> huic machinæ nullo opus e&longs;t uectiario, cui merces per&longs;oluatur, <lb/>tamen quia cùm cælum &longs;ilet à uentis, ut &longs;æpè &longs;ilet, <expan abbr="nõ">non</expan> uer&longs;atur, minus quàm <lb/>cæteræ e&longs;t ad uentulum puteo faciendum accommodata.</s></p><p id="N139D8" type="caption"> | <s id="N139C8">Quan <lb/>quam <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> huic machinæ nullo opus e&longs;t uectiario, cui merces per&longs;oluatur, <lb/>tamen quia cùm cælum &longs;ilet à uentis, ut &longs;æpè &longs;ilet, <expan abbr="nõ">non</expan> uer&longs;atur, minus quàm <lb/>cæteræ e&longs;t ad uentulum puteo faciendum accommodata.</s> |
| <s id="N139DA">L<emph type="italics"/>oculamentum humi locatum<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius foramen &longs;piritale<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>iu&longs;dem &longs;ucula habens flabella<emph.end type="italics"/> C. V<emph type="italics"/>ectis &longs;uculæ<emph.end type="italics"/> D. <lb/>E<emph type="italics"/>iu&longs;dem perticæ<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>oculamentum &longs;upra tigna &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> F. <lb/>A<emph type="italics"/>læ quas &longs;ucula habet extra loculamentum<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.173.1.jpg" xlink:href="001/01/173/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N139D8" type="caption"> |
| | <s id="N139DA">L<emph type="italics"/>oculamentum humi locatum<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius foramen &longs;piritale<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>iu&longs;dem &longs;ucula habens flabella<emph.end type="italics"/> C. V<emph type="italics"/>ectis &longs;uculæ<emph.end type="italics"/> D. <lb/>E<emph type="italics"/>iu&longs;dem perticæ<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>oculamentum &longs;upra tigna &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> F. <lb/>A<emph type="italics"/>læ quas &longs;ucula habet extra loculamentum<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.173.1.jpg" xlink:href="001/01/173/1.jpg"/> |
| <p id="N13A10" type="main"> | <p id="N13A10" type="main"> |
| <s id="N13A12">Si uerò flabella includuntur in axe, ea plerunque <expan abbr="cauũ">cauum</expan> <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, item im­<lb/>mobile capit: cui axi ex altera parte e&longs;t tympanum, quod ex fu&longs;is con&longs;tat: id <pb xlink:href="001/01/174.jpg" pagenum="164"/>inferioris axis tympanum dentatum circumagit, ip&longs;um à rota, cuius pinnas <lb/>aquarum impetus percutit, uer&longs;atum: &longs;i locus aquarum copiam &longs;uppeditat, <lb/>hanc machinam fabricari utili&longs;simum e&longs;t, & quòd nullo egeat uectiario, cui <lb/>merces danda &longs;it, & auram perpetuam puteo per longum canalem in&longs;piret.</s></p><p id="N13A27" type="caption"> | <s id="N13A12">Si uerò flabella includuntur in axe, ea plerunque <expan abbr="cauũ">cauum</expan> <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan>, item im­<lb/>mobile capit: cui axi ex altera parte e&longs;t tympanum, quod ex fu&longs;is con&longs;tat: id <pb pagenum="164" xlink:href="001/01/174.jpg"/>inferioris axis tympanum dentatum circumagit, ip&longs;um à rota, cuius pinnas <lb/>aquarum impetus percutit, uer&longs;atum: &longs;i locus aquarum copiam &longs;uppeditat, <lb/>hanc machinam fabricari utili&longs;simum e&longs;t, & quòd nullo egeat uectiario, cui <lb/>merces danda &longs;it, & auram perpetuam puteo per longum canalem in&longs;piret.</s> |
| <s id="N13A29">T<emph type="italics"/>ympanum cauum<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius foramen &longs;piritale<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>xis cuiflabella <lb/>&longs;unt<emph.end type="italics"/> C. E<emph type="italics"/>ius tympanum quod exfu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>xis in­<lb/>ferior<emph.end type="italics"/> E. E<emph type="italics"/>ius tympanum dentatum<emph.end type="italics"/> F. R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure id="id.001.01.174.1.jpg" xlink:href="001/01/174/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N13A27" type="caption"> |
| | <s id="N13A29">T<emph type="italics"/>ympanum cauum<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius foramen &longs;piritale<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>xis cuiflabella <lb/>&longs;unt<emph.end type="italics"/> C. E<emph type="italics"/>ius tympanum quod exfu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>xis in­<lb/>ferior<emph.end type="italics"/> E. E<emph type="italics"/>ius tympanum dentatum<emph.end type="italics"/> F. R<emph type="italics"/>ota<emph.end type="italics"/> G.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.174.1.jpg" xlink:href="001/01/174/1.jpg"/> |
| <p id="N13A5D" type="main"> | <p id="N13A5D" type="main"> |
| <s id="N13A5F">Flabellorum uerò, quæ in formis &longs;uculæ uel axis inclu&longs;a <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> & lo­<lb/>culamentum in &longs;e continent, tria &longs;unt genera: unum fit ex tenuibus tabulis, <lb/>altis & latis prout altitudo & latitudo tympani uel loculamenti po&longs;tulat: al<lb/>terum ex tabulis æquè latis, &longs;ed humilibus, ad quas tenuia & longa populi <lb/>uel alterius arboris lentæ re&longs;egmina &longs;unt affixa: tertium ex tabulis proxi­<lb/>mis &longs;imilibus, ad quas alæ <expan abbr="an&longs;erũ">an&longs;erum</expan> duplicatæ uel triplicatæ &longs;unt affixæ. </s> | <s id="N13A5F">Flabellorum uerò, quæ in formis &longs;uculæ uel axis inclu&longs;a <expan abbr="tympanũ">tympanum</expan> & lo­<lb/>culamentum in &longs;e continent, tria &longs;unt genera: unum fit ex tenuibus tabulis, <lb/>altis & latis prout altitudo & latitudo tympani uel loculamenti po&longs;tulat: al<lb/>terum ex tabulis æquè latis, &longs;ed humilibus, ad quas tenuia & longa populi <lb/>uel alterius arboris lentæ re&longs;egmina &longs;unt affixa: tertium ex tabulis proxi­<lb/>mis &longs;imilibus, ad quas alæ <expan abbr="an&longs;erũ">an&longs;erum</expan> duplicatæ uel triplicatæ &longs;unt affixæ. </s> |
| <s id="N13A73">Hoc <lb/>minus u&longs;itatum e&longs;t quàm &longs;ecundum: quod rur&longs;us minus quàm primum. </s> | <s id="N13A73">Hoc <lb/>minus u&longs;itatum e&longs;t quàm &longs;ecundum: quod rur&longs;us minus quàm primum. </s> |
| <s id="N13A77">In <lb/><expan abbr="cludũtur">cluduntur</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> flabellorum tabulæ in quadrangulis &longs;uculæ uel axis partibus.</s></p><p id="N13A81" type="caption"> | <s id="N13A77">In <lb/><expan abbr="cludũtur">cluduntur</expan> <expan abbr="aũt">aunt</expan> flabellorum tabulæ in quadrangulis &longs;uculæ uel axis partibus.</s> |
| <s id="N13A83">P<emph type="italics"/>rimum flabellorum genus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>S<emph type="italics"/>uculæ pars quadrangula<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem rotunda<emph.end type="italics"/> E. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> F.</s></p><pb xlink:href="001/01/175.jpg" pagenum="165"/> | </p> |
| | <p id="N13A81" type="caption"> |
| | <s id="N13A83">P<emph type="italics"/>rimum flabellorum genus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>S<emph type="italics"/>uculæ pars quadrangula<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem rotunda<emph.end type="italics"/> E. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> F.</s> |
| | </p> |
| | <pb pagenum="165" xlink:href="001/01/175.jpg"/> |
| <figure id="id.001.01.175.1.jpg" xlink:href="001/01/175/1.jpg"/> | <figure id="id.001.01.175.1.jpg" xlink:href="001/01/175/1.jpg"/> |
| <p id="N13AB6" type="main"> | <p id="N13AB6" type="main"> |
| <s id="N13AB8">Tertium machinarum &longs;piritalium genus, non minus quàm &longs;ecundum ua <lb/>rium & multiplex, con&longs;tat ex follibus: quorum non flatu &longs;olum putei & cu<lb/>niculi canalibus longis uel fi&longs;tulis in&longs;pirantur, &longs;ed etiam hau&longs;tu à grauibus <lb/>& pe&longs;tilentibus halitibus purgantur. </s> | <s id="N13AB8">Tertium machinarum &longs;piritalium genus, non minus quàm &longs;ecundum ua <lb/>rium & multiplex, con&longs;tat ex follibus: quorum non flatu &longs;olum putei & cu<lb/>niculi canalibus longis uel fi&longs;tulis in&longs;pirantur, &longs;ed etiam hau&longs;tu à grauibus <lb/>& pe&longs;tilentibus halitibus purgantur. </s> |
| |
| <s id="N13AC8">Si homo, &longs;uper canalem longum, ex puteo eminentem, &longs;ic ponitur & <lb/>ad tigna affigitur inferius follis magni tabulatum, ut, cùm flatum per cana­<lb/>lem in&longs;pirare debet, eius naris in ip&longs;o includatur: cùm graues uel pe&longs;tilentes <lb/>halitus haurire, canalis os follis foramen &longs;piritale undique <expan abbr="compreh&etilde;dat">comprehendat</expan>: &longs;ed <lb/>cum &longs;uperiore follis tabulato uectis copulatus, per medij axiculi formam, in <lb/>qua &longs;ic inclu&longs;us e&longs;t ut ea parte immobilis maneat, penetrans de&longs;cendit. </s> | <s id="N13AC8">Si homo, &longs;uper canalem longum, ex puteo eminentem, &longs;ic ponitur & <lb/>ad tigna affigitur inferius follis magni tabulatum, ut, cùm flatum per cana­<lb/>lem in&longs;pirare debet, eius naris in ip&longs;o includatur: cùm graues uel pe&longs;tilentes <lb/>halitus haurire, canalis os follis foramen &longs;piritale undique <expan abbr="compreh&etilde;dat">comprehendat</expan>: &longs;ed <lb/>cum &longs;uperiore follis tabulato uectis copulatus, per medij axiculi formam, in <lb/>qua &longs;ic inclu&longs;us e&longs;t ut ea parte immobilis maneat, penetrans de&longs;cendit. </s> |
| <s id="N13AD8">Axi­<lb/>culi autem codaces ferrei in foraminibus tignorum &longs;tatutorum uer&longs;antur. </s> | <s id="N13AD8">Axi­<lb/>culi autem codaces ferrei in foraminibus tignorum &longs;tatutorum uer&longs;antur. </s> |
| <s id="N13ADC"><lb/>Itaque cùm operarius uectem deprimit, &longs;uperius follis tabulatum attollitur, &longs;i <lb/>mul & fores &longs;piritalis foraminis &longs;piritu rapti aperiuntur: quomodo follis, &longs;i <lb/>naris eius in canali inclu&longs;a fuerit, aerem liberum in &longs;e allicit, &longs;in canalis os fo­<lb/>ramen eius &longs;piritale comprehenderit, graues uel pe&longs;tilentes halitus ex pu­<lb/>teo, centum & uiginti etiam pedes alto, trahit & canali haurit. </s> | <s id="N13ADC"><lb/>Itaque cùm operarius uectem deprimit, &longs;uperius follis tabulatum attollitur, &longs;i <lb/>mul & fores &longs;piritalis foraminis &longs;piritu rapti aperiuntur: quomodo follis, &longs;i <lb/>naris eius in canali inclu&longs;a fuerit, aerem liberum in &longs;e allicit, &longs;in canalis os fo­<lb/>ramen eius &longs;piritale comprehenderit, graues uel pe&longs;tilentes halitus ex pu­<lb/>teo, centum & uiginti etiam pedes alto, trahit & canali haurit. </s> |
| <s id="N13AE7">Cùm uerò la­<lb/>pis in &longs;uperius tabulatum impo&longs;itus, id deprimit fores &longs;piritalis forami­<lb/>nis clauduntur, & follis priore modo aerem &longs;alubrem per narem canali <pb xlink:href="001/01/176.jpg" pagenum="166"/>in&longs;pirat: altero graues uel pe&longs;tilentes halitus conceptos per eandem narem <lb/>expirat. </s> | <s id="N13AE7">Cùm uerò la­<lb/>pis in &longs;uperius tabulatum impo&longs;itus, id deprimit fores &longs;piritalis forami­<lb/>nis clauduntur, & follis priore modo aerem &longs;alubrem per narem canali <pb pagenum="166" xlink:href="001/01/176.jpg"/>in&longs;pirat: altero graues uel pe&longs;tilentes halitus conceptos per eandem narem <lb/>expirat. </s> |
| <s id="N13AF3">Quoniam uerò tunc aura &longs;alubris maiore putei parte intrat, fo&longs;&longs;o­<lb/>res, quòd ea fruantur, laborem &longs;u&longs;tinere po&longs;&longs;unt: nam putei minor <expan abbr="quædã">quædam</expan> <lb/>pars, quæ in æ&longs;tuarij loco e&longs;t, ab altera maiore tabulis continentibus, & ex <lb/>&longs;ummo putei ad imum u&longs;que pertinentibus, di&longs;tinguenda e&longs;t: per quam cana <lb/>lis longus, &longs;ed angu&longs;tus, ferè ad imas putei fauces de&longs;cendit.</s></p><p id="N13B02" type="caption"> | <s id="N13AF3">Quoniam uerò tunc aura &longs;alubris maiore putei parte intrat, fo&longs;&longs;o­<lb/>res, quòd ea fruantur, laborem &longs;u&longs;tinere po&longs;&longs;unt: nam putei minor <expan abbr="quædã">quædam</expan> <lb/>pars, quæ in æ&longs;tuarij loco e&longs;t, ab altera maiore tabulis continentibus, & ex <lb/>&longs;ummo putei ad imum u&longs;que pertinentibus, di&longs;tinguenda e&longs;t: per quam cana <lb/>lis longus, &longs;ed angu&longs;tus, ferè ad imas putei fauces de&longs;cendit.</s> |
| <s id="N13B04">P<emph type="italics"/>utei pars minor<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>analis quadrangulus<emph.end type="italics"/> B. <lb/>F<emph type="italics"/>ollis<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>utei pars maior<emph.end type="italics"/> D.</s></p><figure id="id.001.01.176.1.jpg" xlink:href="001/01/176/1.jpg"/> | </p> |
| | <p id="N13B02" type="caption"> |
| | <s id="N13B04">P<emph type="italics"/>utei pars minor<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>analis quadrangulus<emph.end type="italics"/> B. <lb/>F<emph type="italics"/>ollis<emph.end type="italics"/> C. P<emph type="italics"/>utei pars maior<emph.end type="italics"/> D.</s> |
| | </p> |
| | <figure id="id.001.01.176.1.jpg" xlink:href="001/01/176/1.jpg"/> |
| <p id="N13B24" type="main"> | <p id="N13B24" type="main"> |
| <s id="N13B26">Vbi uerò nullus puteus in eam altitudinem fuerit depre&longs;&longs;us, ut cunicu­<lb/>lum, longius in montem actum, attingat, fabricetur talis machina, quam <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>operarius trahat: iuxta cuniculi canales, per quos aqua effluit, fi&longs;tulæ ligneæ <lb/>collocentur arctius connexæ, ut flatum continere po&longs;sint. </s> | <s id="N13B26">Vbi uerò nullus puteus in eam altitudinem fuerit depre&longs;&longs;us, ut cunicu­<lb/>lum, longius in montem actum, attingat, fabricetur talis machina, quam <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>operarius trahat: iuxta cuniculi canales, per quos aqua effluit, fi&longs;tulæ ligneæ <lb/>collocentur arctius connexæ, ut flatum continere po&longs;sint. </s> |
| <s id="N13B31">Hæ ab ore cuni­<lb/>culi u&longs;que ad ultimam eius partem pertineant: ad quos os exi&longs;tat follis &longs;ic col<lb/>locatus, ut flatum conceptum per narem fi&longs;tulis, uel canali longo, in&longs;pirare <lb/>po&longs;sit. </s> | <s id="N13B31">Hæ ab ore cuni­<lb/>culi u&longs;que ad ultimam eius partem pertineant: ad quos os exi&longs;tat follis &longs;ic col<lb/>locatus, ut flatum conceptum per narem fi&longs;tulis, uel canali longo, in&longs;pirare <lb/>po&longs;sit. </s> |
| <s id="N13B3A">Quia enim alius flatus alium &longs;emper impellit, in <expan abbr="cuniculũ">cuniculum</expan> penetrans <lb/>aeris mutationes facit: quare fo&longs;&longs;ores in&longs;tituta perficere po&longs;&longs;unt.</s></p><p id="N13B42" type="caption"> | <s id="N13B3A">Quia enim alius flatus alium &longs;emper impell |