| version 1.6, 2005/08/06 17:33:06 |
version 1.11, 2006/12/11 12:46:00 |
| |
| <?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?> | <?xml version="1.0" encoding="iso-8859-1"?> |
| <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd"> | <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" |
| <archimedes> | |
| | [ |
| | <!ENTITY shy "­"> <!-- SOFT HYPHEN --> |
| | ]> |
| | <archimedes xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" > |
| <info> | <info> |
| <author>Achillini, Alessandro</author> | <author>Achillini, Alessandro</author> |
| <title>Alexandri Achillini bononiensis De proportionibus motuum quaestio. </title> | <title>Alexandri Achillini bononiensis De proportionibus motuum quaestio. </title> |
| |
| </s><s id="id.0.1.01.07">Quarto ad obiecta respondebo. | </s><s id="id.0.1.01.07">Quarto ad obiecta respondebo. |
| </s><s id="id.0.1.01.08">Hic deus lumen infundat. | </s><s id="id.0.1.01.08">Hic deus lumen infundat. |
| </s></p></chap><chap><p><s id="id.0.2.01.01.Mg">Quid proportio. | </s></p></chap><chap><p><s id="id.0.2.01.01.Mg">Quid proportio. |
| | |
| </s><s id="id.0.2.01.02">Utrum proportio velocitatum in motibus sit aequalis proportioni proportionum moventium ad suas resistentias. | </s><s id="id.0.2.01.02">Utrum proportio velocitatum in motibus sit aequalis proportioni proportionum moventium ad suas resistentias. |
| </s><s id="id.0.2.01.03">Hic praemitto quod proportio est quantitatum eiusdem generis ad invicem certa habitudo quinto elementorum Euclidis diffinitione tertia. et in suppositionibus secundi Arithmetice Iordani. | </s><s id="id.0.2.01.03">Hic praemitto quod proportio est quantitatum eiusdem generis ad invicem certa habitudo quinto elementorum Euclidis diffinitione tertia. et in suppositionibus secundi Arithmetice Iordani. |
| </s></p><p><s id="id.0.2.02.01">Quod si in potentiis, ponderibus, aut sonis proportio reperitur: | </s></p><p><s id="id.0.2.02.01">Quod si in potentiis, ponderibus, aut sonis proportio reperitur: |
| |
| </s><s id="id.0.2.11.07.Mg">Octupla dupla quadruplae quare. | </s><s id="id.0.2.11.07.Mg">Octupla dupla quadruplae quare. |
| </s><s id="id.0.2.11.08">Corollarium 1 octupla est dupla quadruplae quia proportio denominationum earum proportionum est dupla, quia octupla ab 8 denominatur et quadrupla a quatuor. similiter nonupla est tripla triplae. quia denominator nonuplae est triplus ad denominatorem triplae scilicet 9 ad 3 hae regulae modernis fere omnibus quos legerim de proportione proportionum loquentibus contrariae sunt. ideo advertendae, ut Thomae Baduardino et consequenter Suiset Calculatori, Nicolao Orem et cetera. | </s><s id="id.0.2.11.08">Corollarium 1 octupla est dupla quadruplae quia proportio denominationum earum proportionum est dupla, quia octupla ab 8 denominatur et quadrupla a quatuor. similiter nonupla est tripla triplae. quia denominator nonuplae est triplus ad denominatorem triplae scilicet 9 ad 3 hae regulae modernis fere omnibus quos legerim de proportione proportionum loquentibus contrariae sunt. ideo advertendae, ut Thomae Baduardino et consequenter Suiset Calculatori, Nicolao Orem et cetera. |
| </s><s id="id.0.2.11.09">Conformes autem antiquis sunt, ut Aristoteli usque ad Aver. quod si adduxeris mathematicorum compositionem proportionum propter reductionem numeri denominantis in alium denominatorem quam duplicationem appellant sic quod duae quadruplaedecimamsextuplam reddant quia quater quatuor dant 16 et duae triplae dant nonuplam quia ter 3 dant 9. | </s><s id="id.0.2.11.09">Conformes autem antiquis sunt, ut Aristoteli usque ad Aver. quod si adduxeris mathematicorum compositionem proportionum propter reductionem numeri denominantis in alium denominatorem quam duplicationem appellant sic quod duae quadruplaedecimamsextuplam reddant quia quater quatuor dant 16 et duae triplae dant nonuplam quia ter 3 dant 9. |
| </s><s id="id.0.2.11.10.Mg">Productio proportionis unius ex altera non est compom neque duplicatio | </s><s id="id.0.2.11.10.Mg">Productio proportionis unius ex altera non est <expan abbr="compom">compositio</expan> neque duplicatio |
| </s><s id="id.0.2.11.11">Dicendum hanc reductionem proportionum esse productionem unius proportionis ex altera, non autem componem, neque duplicationem. | </s><s id="id.0.2.11.11">Dicendum hanc reductionem proportionum esse productionem unius proportionis ex altera, non autem <expan abbr="componem">compositionem</expan>, neque duplicationem. |
| </s><s id="id.0.2.11.12">Hoc sentiebat Campanus, cum super diffinitione 10 quinti geo. Euclidis exposuit duplicata hoc est in semet multiplicata. et diffinitione 11 exponit triplicata hoc est in se postea in productum multiplicata. | </s><s id="id.0.2.11.12">Hoc sentiebat Campanus, cum super diffinitione 10 quinti geo. Euclidis exposuit duplicata hoc est in semet multiplicata. et diffinitione 11 exponit triplicata hoc est in se postea in productum multiplicata. |
| </s><s id="id.0.2.11.13">Quod autem haec productio non sit compositio, aut maioratio, probo. et suppono quod duplicare est maiorare. quia duplum est species multiplicis, et multiplex est species maioritatis, sed producere proportiones non semper est maius sed aliquando aequale invenire. et aliquando minus invenire. quia reducendo aequalitatem in aequalitatem invenitur aequale. quia unum reductum in unum dat 1 dicere autem quod aequalitas non est proportio, est principia mathematicorum negare scilicet diffionitionem proportionis et cetera. | </s><s id="id.0.2.11.13">Quod autem haec productio non sit compositio, aut maioratio, probo. et suppono quod duplicare est maiorare. quia duplum est species multiplicis, et multiplex est species maioritatis, sed producere proportiones non semper est maius sed aliquando aequale invenire. et aliquando minus invenire. quia reducendo aequalitatem in aequalitatem invenitur aequale. quia unum reductum in unum dat 1 dicere autem quod aequalitas non est proportio, est principia mathematicorum negare scilicet diffinitionem proportionis et cetera. |
| </s><s id="id.0.2.11.14">Minoritas autem in se reducta dat minus quam ipsa sit quia medium reductum in medium dat subquadruplum quod est minus quam medium. verum si duplam reduxeris in duplam, habebis praecise duplum ad illam. quia 2 reducta in 2 dant 4 sed maior quam dupla proportio in se reducta dat plusquam duplum illi. quadrupla enim per quadruplam multiplicata dat decimamsextuplam. quae est plusquam duae quadruplae. ut patet ex congregatione denominationum illarum proportionum. | </s><s id="id.0.2.11.14">Minoritas autem in se reducta dat minus quam ipsa sit quia medium reductum in medium dat subquadruplum quod est minus quam medium. verum si duplam reduxeris in duplam, habebis praecise duplum ad illam. quia 2 reducta in 2 dant 4 sed maior quam dupla proportio in se reducta dat plusquam duplum illi. quadrupla enim per quadruplam multiplicata dat decimamsextuplam. quae est plusquam duae quadruplae. ut patet ex congregatione denominationum illarum proportionum. |
| </s><s id="id.0.2.11.15">Secundo suppono principium Arithmaticae et geo. commune, omne totum est maius sua parte, de quantitativis toto et partibus intellige, patet ex 7 elementorum Euclidis. comunis animi conceptio est omnis pars est minor suo toto. | </s><s id="id.0.2.11.15">Secundo suppono principium Arithmaticae et geo. commune, omne totum est maius sua parte, de quantitativis toto et partibus intellige, patet ex 7 elementorum Euclidis. comunis animi conceptio est omnis pars est minor suo toto. |
| </s><s id="id.0.2.11.16">Sed huius oppositum concedunt recentiores mathematici concedentes quod omni aequalitate datur aequalitas dupla tripla et cetera et Campanus concedit. quia unam aequalitatem componunt ex alia et unam concedunt esse aequalem alteri, ergo concedunt totum esse aequali parti. | </s><s id="id.0.2.11.16">Sed huius oppositum concedunt recentiores mathematici concedentes quod omni aequalitate datur aequalitas dupla tripla et cetera et Campanus concedit. quia unam aequalitatem componunt ex alia et unam concedunt esse aequalem alteri, ergo concedunt totum esse aequali parti. |
| |
| </s><s id="id.0.4.54.03">Et similiter proportio motus ad motum. | </s><s id="id.0.4.54.03">Et similiter proportio motus ad motum. |
| </s><s id="id.0.4.54.04">Et infra dixit. | </s><s id="id.0.4.54.04">Et infra dixit. |
| </s><s id="id.0.4.54.05">Si qualitas medii in tenuitate et spissitudine aliis paribus est causa aequalitatis motus, ergo diversitas eius secundum magis et minus est causa diversitatis motus in velocitate et tarditate: intendo de velocitate, quae essentialiter sequitur diversitatem medii. | </s><s id="id.0.4.54.05">Si qualitas medii in tenuitate et spissitudine aliis paribus est causa aequalitatis motus, ergo diversitas eius secundum magis et minus est causa diversitatis motus in velocitate et tarditate: intendo de velocitate, quae essentialiter sequitur diversitatem medii. |
| </s><s id="id.0.4.54.06">Unde Averrrois tertio caeli, commento 27 proportio spatii ad spatium, est sicut proportio potentiae rei motae, ad potentiam rei motae, scilicet vi potentiae impedientis motorem: per impedire intellige resistere. | </s><s id="id.0.4.54.06">Unde Averrois tertio caeli, commento 27 proportio spatii ad spatium, est sicut proportio potentiae rei motae, ad potentiam rei motae, scilicet vi potentiae impedientis motorem: per impedire intellige resistere. |
| </s><s id="id.0.4.54.07">Idem commento 72. | </s><s id="id.0.4.54.07">Idem commento 72. |
| </s><s id="id.0.4.54.08">Item regula est Philosophi, septimo physicorum, textu commenti 35. | </s><s id="id.0.4.54.08">Item regula est Philosophi, septimo physicorum, textu commenti 35. |
| </s><s id="id.0.4.54.09">Si aliqua potentia movet aliquod resistens, illa moveret medietatem resistentiae in eodem tempore per spatium duplum praecise. | </s><s id="id.0.4.54.09">Si aliqua potentia movet aliquod resistens, illa moveret medietatem resistentiae in eodem tempore per spatium duplum praecise. |
| |
| </s><s id="id.0.4.59.06">Prima. | </s><s id="id.0.4.59.06">Prima. |
| </s><s id="id.0.4.59.07">Si aliqua potentia movet aliquod mobile aliqua velocitate in aliquo tempore, medietas potentiae movebit idem mobile in duplo tardius, quia per medietatem potentiae per te intelligitur illa pars motoris, quae habet supra totam resistentiam medietatem proportionis totius tuo modo proportionem dimidiando. | </s><s id="id.0.4.59.07">Si aliqua potentia movet aliquod mobile aliqua velocitate in aliquo tempore, medietas potentiae movebit idem mobile in duplo tardius, quia per medietatem potentiae per te intelligitur illa pars motoris, quae habet supra totam resistentiam medietatem proportionis totius tuo modo proportionem dimidiando. |
| </s><s id="id.0.4.59.08">Secunda. | </s><s id="id.0.4.59.08">Secunda. |
| </s><s id="id.0.4.59.09">Si aliqua potentia movet aliquod mobile per aliquod medium in aliquo tempore: illa potentia movebit duplum ad illud per illud medium in duplo maiori tempore, quia per resisteniam duplam intelligitur illa resistentia, ad quam potentia habet in duplo minorem proportionem. | </s><s id="id.0.4.59.09">Si aliqua potentia movet aliquod mobile per aliquod medium in aliquo tempore: illa potentia movebit duplum ad illud per illud medium in duplo maiori tempore, quia per resistentiam duplam intelligitur illa resistentia, ad quam potentia habet in duplo minorem proportionem. |
| </s><s id="id.0.4.59.10">Tertio oportet concedere, quod non si aliqua potentia movet aliquod mobile, aliqua velocitate, in aliquo tempore, per aliquod spatium, potentia duplicata movebit idem mobile per aequale spatium in duplo minori tempore: consequens est contra Philosophum, quarto physicorum, textu commenti 74 et septimo physicorum, textu commenti 35 et 36 patet consequentia, utendo modo loquendi responsionis, intelligendo potentia duplicatam, potentiam in duplo maiorem proportionem habentem: duplicando proportiones more expositorum, quia plus quam in duplo velocius moveret potentia illo modo duplicata: ut ex experientia coniici potest. | </s><s id="id.0.4.59.10">Tertio oportet concedere, quod non si aliqua potentia movet aliquod mobile, aliqua velocitate, in aliquo tempore, per aliquod spatium, potentia duplicata movebit idem mobile per aequale spatium in duplo minori tempore: consequens est contra Philosophum, quarto physicorum, textu commenti 74 et septimo physicorum, textu commenti 35 et 36 patet consequentia, utendo modo loquendi responsionis, intelligendo potentia duplicatam, potentiam in duplo maiorem proportionem habentem: duplicando proportiones more expositorum, quia plus quam in duplo velocius moveret potentia illo modo duplicata: ut ex experientia coniici potest. |
| </s><s id="id.0.4.59.11">Cum igitur istarum trium regularum opposita concedat Philosophus, septimo physicorum, non erit menti Aristotelis consonus ille modus loquendi. | </s><s id="id.0.4.59.11">Cum igitur istarum trium regularum opposita concedat Philosophus, septimo physicorum, non erit menti Aristotelis consonus ille modus loquendi. |
| </s></p><p><s id="id.0.4.60.01.Mg">Proportio velocitatum motuum non sequitur proportionem excessuum potentia ... per resistentias. | </s></p><p><s id="id.0.4.60.01.Mg">Proportio velocitatum motuum non sequitur proportionem excessuum potentia ... per resistentias. |