| version 1.1, 2002/06/18 09:37:14 |
version 1.2, 2002/06/24 18:03:56 |
| |
| | |
| <!ELEMENT s | <!ELEMENT s |
| | |
| (#PCDATA| foreign | expan | foot.target|margin.target|arrow.to.target|pb|lb|emph|emph.end|gap)* > | (#PCDATA| foreign | figure | expan | foot.target|margin.target|arrow.to.target|pb|lb|emph|emph.end|gap)* > |
| | |
| | |
| <!ATTLIST s | <!ATTLIST s |
| |
| <info> | <info> |
| | |
| | |
| <author>Michael Varro</author> | <author>Varro, Michael</author> |
| <title>De Motu Tractatus</title> | <title>De Motu Tractatus</title> |
| <date></date> | <date>1584</date> |
| | |
| <place></place> | <place></place> |
| <editor></editor> | <editor></editor> |
| | |
| <publisher></publisher> | <publisher></publisher> |
| <translator></translator> | <translator></translator> |
| <lang></lang> | <lang>la</lang> |
| | |
| <chunk unit="page*">page</chunk> | <chunk unit="page*">page</chunk> |
| <locator>000000079.xml</locator> | <locator>000000079.xml</locator> |
| |
| | |
| <s>Vis verò naturalis, qua res qu&ecedil;libet ad <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uum <lb/>naturalem tendit, &longs;ubiectum &longs;uum, motu continuè <lb/>& ordinatim cre&longs;cente, mouet. Illius autem motus <lb/>cau&longs;a e&longs;t quòd faciliùs id moueatur, quod in motu <lb/>e&longs;t, quàm quod quie&longs;cit. Vis igitur eadem, <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> <lb/>quod iam in motu e&longs;t premens, illud magis moue­<lb/>bit, quàm &longs;i quie&longs;cat, & magis motum, magis etiam <lb/>mouebit: ita vt eadem vis motione maior fiat, quàm <lb/>per &longs;e &longs;it. Et hæc e&longs;t cau&longs;a cur ictus, quo magis ab al­<lb/>tero venit, eo vehementior &longs;it. Motus autem huius | <s>Vis verò naturalis, qua res qu&ecedil;libet ad <expan abbr="locũ">locum</expan> &longs;uum <lb/>naturalem tendit, &longs;ubiectum &longs;uum, motu continuè <lb/>& ordinatim cre&longs;cente, mouet. Illius autem motus <lb/>cau&longs;a e&longs;t quòd faciliùs id moueatur, quod in motu <lb/>e&longs;t, quàm quod quie&longs;cit. Vis igitur eadem, <expan abbr="&longs;ubiectũ">&longs;ubiectum</expan> <lb/>quod iam in motu e&longs;t premens, illud magis moue­<lb/>bit, quàm &longs;i quie&longs;cat, & magis motum, magis etiam <lb/>mouebit: ita vt eadem vis motione maior fiat, quàm <lb/>per &longs;e &longs;it. Et hæc e&longs;t cau&longs;a cur ictus, quo magis ab al­<lb/>tero venit, eo vehementior &longs;it. Motus autem huius |
| <pb pagenum="13"/>&longs;patia hanc celeritatis proportionem &longs;eruant, vt qu&ecedil;<lb/>e&longs;t ratio totius &longs;patij, per quod fit ille motus ad par­<lb/>tem ip&longs;ius (vtriu&longs;que initio inde &longs;umpto, vbi e&longs;t mo|| <lb/>tus initium) eadem &longs;it celeritatis ad celeritatem. <lb/> | <pb pagenum="13"/>&longs;patia hanc celeritatis proportionem &longs;eruant, vt qu&ecedil;<lb/>e&longs;t ratio totius &longs;patij, per quod fit ille motus ad par­<lb/>tem ip&longs;ius (vtriu&longs;que initio inde &longs;umpto, vbi e&longs;t mo|| <lb/>tus initium) eadem &longs;it celeritatis ad celeritatem. <lb/> |
| <arrow.to.target n="fig1"></arrow.to.target><lb/>Exempli gratia, &longs;i vis aliqua per lineam ABC <lb/>mouerit, &longs;itque AB illius lineæ pars, quæ erit <lb/>ratio AC ad AB, eadem erit celeritatis motus <lb/>in puncto C ad <expan abbr="celeritat&etilde;">celeritatem</expan> motus in puncto B. <lb/>Cuiu&longs;modi proportio ob&longs;eruatur in paralle­<lb/>lis triangulum &longs;ecantibus. Vt enim &longs;e habet <lb/> | <figure id="fig1"></figure><lb/>Exempli gratia, &longs;i vis aliqua per lineam ABC <lb/>mouerit, &longs;itque AB illius lineæ pars, quæ erit <lb/>ratio AC ad AB, eadem erit celeritatis motus <lb/>in puncto C ad <expan abbr="celeritat&etilde;">celeritatem</expan> motus in puncto B. <lb/>Cuiu&longs;modi proportio ob&longs;eruatur in paralle­<lb/>lis triangulum &longs;ecantibus. Vt enim &longs;e habet <lb/> |
| <arrow.to.target n="fig2"></arrow.to.target><lb/>AC ad AB, &longs;ic CG ad BF, & vt AD ad <lb/>AC, &longs;ic DH ad CG. Itaque &longs;i in &longs;patia ali­<lb/>quot æqualia diuidatur totius motus &longs;pa|| <lb/>tium, finis &longs;ecundi duplo citiùs feretur, <lb/>quàm finis primi: finis verò tertijtriplo <lb/>citiùs quàm finis primi, & &longs;ic deinceps. <lb/>Hac autem ratione fit, vt &longs;patiorum illo­<lb/>rum initio maxima &longs;it celeritatis <expan abbr="differ&etilde;-tia">differen­<lb/>tia</expan>: progre&longs;&longs;u verò &longs;emper minuatur, ac tandem fer­<lb/>mè eadem &longs;it, vt fit in trianguli lateribus, quæ lon­<lb/>gi&longs;&longs;imè producta æquè di&longs;tare videntur. Eáque e&longs;t <lb/>ratio cur Solis & Lunæ radij, etiam&longs;i concurrant (in <lb/>ip&longs;orum &longs;cilicet corporibus, aut vltra res quas <expan abbr="illu-&longs;trãt">illu­<lb/>&longs;trant</expan>) paralleli <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <expan abbr="appareãt">appareant</expan>. <expan abbr="Ead&etilde;">Eadem</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> cau&longs;a e&longs;t cur <lb/>line&ecedil; omnes ad <expan abbr="perp&etilde;diculũ">perpendiculum</expan> in <expan abbr="terrã">terram</expan> cadentes, paral­<lb/>lelæ videantur, cùm <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> in centro terræ <expan abbr="cõcurrant">concurrant</expan>. </s> | <figure id="fig2"></figure><lb/>AC ad AB, &longs;ic CG ad BF, & vt AD ad <lb/>AC, &longs;ic DH ad CG. Itaque &longs;i in &longs;patia ali­<lb/>quot æqualia diuidatur totius motus &longs;pa|| <lb/>tium, finis &longs;ecundi duplo citiùs feretur, <lb/>quàm finis primi: finis verò tertijtriplo <lb/>citiùs quàm finis primi, & &longs;ic deinceps. <lb/>Hac autem ratione fit, vt &longs;patiorum illo­<lb/>rum initio maxima &longs;it celeritatis <expan abbr="differ&etilde;-tia">differen­<lb/>tia</expan>: progre&longs;&longs;u verò &longs;emper minuatur, ac tandem fer­<lb/>mè eadem &longs;it, vt fit in trianguli lateribus, quæ lon­<lb/>gi&longs;&longs;imè producta æquè di&longs;tare videntur. Eáque e&longs;t <lb/>ratio cur Solis & Lunæ radij, etiam&longs;i concurrant (in <lb/>ip&longs;orum &longs;cilicet corporibus, aut vltra res quas <expan abbr="illu-&longs;trãt">illu­<lb/>&longs;trant</expan>) paralleli <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> <expan abbr="appareãt">appareant</expan>. <expan abbr="Ead&etilde;">Eadem</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> cau&longs;a e&longs;t cur <lb/>line&ecedil; omnes ad <expan abbr="perp&etilde;diculũ">perpendiculum</expan> in <expan abbr="terrã">terram</expan> cadentes, paral­<lb/>lelæ videantur, cùm <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> in centro terræ <expan abbr="cõcurrant">concurrant</expan>. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="14"/> | <pb pagenum="14"/> |
| <figure id="fig1"></figure> | |
| <figure id="fig2"></figure> | |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| | |
| <s>Hunc igitur motum vis naturalis efficit, modò <lb/>nulla quies intercedat. </s> | <s>Hunc igitur motum vis naturalis efficit, modò <lb/>nulla quies intercedat. </s> |
| |
| | |
| <s>Horum autem mediorum opera fit vt vires illis <lb/>applicatæ, quarum iidem &longs;unt nutus, contrariis mo­<lb/>tibus moueantur. Id <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> fit cùm in mediis illis inter <lb/><expan abbr="eorũ">eorum</expan> extrema interiacet quies vna vel plures. <expan abbr="Ex&etilde;pli">Exempli</expan> <lb/>gratia, &longs;i duo pondera funis extremitatibus alligata <lb/>&longs;int, & funis clauo fixo & immobili incumbat pro­<lb/>pter illam quietem inter <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> pondus <expan abbr="po&longs;itã">po&longs;itam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>poterit <expan abbr="alterũ">alterum</expan> deor&longs;um moueri, quin <expan abbr="alterũ">alterum</expan> &longs;ur&longs;um <lb/>moueatur. <expan abbr="Id&etilde;">Idem</expan> fiet in linea recta, &longs;i enim illius extre­<lb/>mitatibus pondera duo annexa &longs;int, & inter ea &longs;it in <lb/>illa <expan abbr="punctũ">punctum</expan> aliquod quie&longs;cens, dum alterum ex illis <lb/>ponderibus deor&longs;um feretur, alterum a&longs;cendet. <expan abbr="Pũ-ctum">Pun­<lb/>ctum</expan> autem illud quie&longs;cens in linea illa recta, Gr&ecedil;cis <lb/>hypomochlium dicitur, eò quòd vecti, quem <foreign lang="greek">mo/xlon</foreign><lb/>vocant, &longs;ubiiciatur. Huius autem hypomochlij, in <lb/>recta linea &longs;e vecte collocatio faciet, vt lineæ extre­<lb/>ma &longs;ecundum datam rationem moueantur. Si enim <lb/>recta linea in datam rationem diui&longs;a fuerit, hoc e&longs;t, <lb/>vt pars altera ad <expan abbr="alterã">alteram</expan> eam habeat <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, <expan abbr="quã">quam</expan> quis <lb/>voluerit. (Quod <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> quo modo fiat docet Euc.) & <lb/>in puncto diui&longs;ionis collocetur <expan abbr="hypomochliũ">hypomochlium</expan>, illius <lb/>lineæ extrema &longs;ecundum <expan abbr="illã">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> mouebuntur: <lb/>&longs;iue enim con&longs;ideretur <expan abbr="circulorũ">circulorum</expan>, quos illa extrema <lb/>de&longs;cribent, proportio &longs;iue &longs;patium quod illa in linea <lb/>perpendiculari notabunt vtroque modo illi motus, | <s>Horum autem mediorum opera fit vt vires illis <lb/>applicatæ, quarum iidem &longs;unt nutus, contrariis mo­<lb/>tibus moueantur. Id <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> fit cùm in mediis illis inter <lb/><expan abbr="eorũ">eorum</expan> extrema interiacet quies vna vel plures. <expan abbr="Ex&etilde;pli">Exempli</expan> <lb/>gratia, &longs;i duo pondera funis extremitatibus alligata <lb/>&longs;int, & funis clauo fixo & immobili incumbat pro­<lb/>pter illam quietem inter <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> pondus <expan abbr="po&longs;itã">po&longs;itam</expan> <expan abbr="nõ">non</expan> <lb/>poterit <expan abbr="alterũ">alterum</expan> deor&longs;um moueri, quin <expan abbr="alterũ">alterum</expan> &longs;ur&longs;um <lb/>moueatur. <expan abbr="Id&etilde;">Idem</expan> fiet in linea recta, &longs;i enim illius extre­<lb/>mitatibus pondera duo annexa &longs;int, & inter ea &longs;it in <lb/>illa <expan abbr="punctũ">punctum</expan> aliquod quie&longs;cens, dum alterum ex illis <lb/>ponderibus deor&longs;um feretur, alterum a&longs;cendet. <expan abbr="Pũ-ctum">Pun­<lb/>ctum</expan> autem illud quie&longs;cens in linea illa recta, Gr&ecedil;cis <lb/>hypomochlium dicitur, eò quòd vecti, quem <foreign lang="greek">mo/xlon</foreign><lb/>vocant, &longs;ubiiciatur. Huius autem hypomochlij, in <lb/>recta linea &longs;e vecte collocatio faciet, vt lineæ extre­<lb/>ma &longs;ecundum datam rationem moueantur. Si enim <lb/>recta linea in datam rationem diui&longs;a fuerit, hoc e&longs;t, <lb/>vt pars altera ad <expan abbr="alterã">alteram</expan> eam habeat <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>, <expan abbr="quã">quam</expan> quis <lb/>voluerit. (Quod <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> quo modo fiat docet Euc.) & <lb/>in puncto diui&longs;ionis collocetur <expan abbr="hypomochliũ">hypomochlium</expan>, illius <lb/>lineæ extrema &longs;ecundum <expan abbr="illã">illam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> mouebuntur: <lb/>&longs;iue enim con&longs;ideretur <expan abbr="circulorũ">circulorum</expan>, quos illa extrema <lb/>de&longs;cribent, proportio &longs;iue &longs;patium quod illa in linea <lb/>perpendiculari notabunt vtroque modo illi motus, |
| <pb pagenum="27"/><expan abbr="partiũ">partium</expan> <expan abbr="illarũ">illarum</expan> <expan abbr="proportion&etilde;">proportionem</expan> <expan abbr="&longs;eruabũt">&longs;eruabunt</expan>. Sit <expan abbr="ex&etilde;pli">exempli</expan> gratia <lb/>linea AB, quæ in puncto C in datam rationem &longs;ecta <lb/>&longs;it, puta vt pars AC quadrupla &longs;it ad partem CB, mo­<lb/>ueatúrque circa centrum C, punctum A de&longs;cribet cir|| <lb/>culum <expan abbr="quadruplũ">quadruplum</expan> ad illum quem B <lb/>de&longs;cribet. E&longs;t enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ratio in cir­<lb/>culo diametri ad <expan abbr="diametrũ">diametrum</expan>, quæ e&longs;t <lb/>circunferentiæ ad <expan abbr="circunferentiã">circunferentiam</expan> (vt <lb/>alibi demon&longs;trauimus.) Hac igitur <lb/>ratione A puncti motus quadruplus <lb/> | <pb pagenum="27"/><expan abbr="partiũ">partium</expan> <expan abbr="illarũ">illarum</expan> <expan abbr="proportion&etilde;">proportionem</expan> <expan abbr="&longs;eruabũt">&longs;eruabunt</expan>. Sit <expan abbr="ex&etilde;pli">exempli</expan> gratia <lb/>linea AB, quæ in puncto C in datam rationem &longs;ecta <lb/>&longs;it, puta vt pars AC quadrupla &longs;it ad partem CB, mo­<lb/>ueatúrque circa centrum C, punctum A de&longs;cribet cir|| <lb/>culum <expan abbr="quadruplũ">quadruplum</expan> ad illum quem B <lb/>de&longs;cribet. E&longs;t enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ratio in cir­<lb/>culo diametri ad <expan abbr="diametrũ">diametrum</expan>, quæ e&longs;t <lb/>circunferentiæ ad <expan abbr="circunferentiã">circunferentiam</expan> (vt <lb/>alibi demon&longs;trauimus.) Hac igitur <lb/>ratione A puncti motus quadruplus <lb/> |
| <arrow.to.target n="fig3"></arrow.to.target><lb/>erit ad puncti B <expan abbr="motũ">motum</expan>. Si verò ponamus AD <expan abbr="perpen-dicular&etilde;">perpen­<lb/>dicularem</expan> e&longs;&longs;e, & linea AB illi primùm <expan abbr="coincid&etilde;s">coincidens</expan> circa <lb/>punctum C, moueatur donec A ad D perueniat: tum <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> momento B perueniet ad E: motum igitur erit <lb/>A in linea <expan abbr="perp&etilde;diculari">perpendiculari</expan> tota circuli maioris diame­<lb/>tro, quæ e&longs;t AD:B verò in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> linea, minoris <expan abbr="tãtùm">tantùm</expan> <lb/>circuli diametro <expan abbr="motũ">motum</expan> erit, qu&ecedil; e&longs;t BE. Atqui diame|| <lb/>ter AD quadrupla e&longs;t ad BE, quia ex hypothe&longs;i <expan abbr="&longs;emi-diametrorũ">&longs;emi­<lb/>diametrorum</expan> <expan abbr="illorũ">illorum</expan> <expan abbr="circulorũ">circulorum</expan> proportio e&longs;t, vt 4 ad 1. <lb/>Motus igitur <expan abbr="pũcti">puncti</expan> in linea A <expan abbr="perp&etilde;diculari">perpendiculari</expan> ad <expan abbr="motũ">motum</expan> <lb/><expan abbr="pũcti">puncti</expan> B quadruplus erit: <expan abbr="Id&etilde;">Idem</expan> dicetur &longs;i in data aliqua <lb/>alia ratione &longs;ecta &longs;it linea AB. <expan abbr="Demõ&longs;tratũ">Demon&longs;tratum</expan> igitur e&longs;t <lb/>quomodo fieri po&longs;&longs;it vt rectæ line&ecedil; extrema <expan abbr="&longs;ecũdũ">&longs;ecundum</expan> <lb/><expan abbr="datã">datam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> moueantur. Si igitur illis extremis duæ <lb/>vires applicentur, <expan abbr="mouebũtur">mouebuntur</expan> <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ip&longs;o motu: ergo <lb/>&longs;ecundum datam vel propo&longs;itam rationem. Quod <lb/>a&longs;&longs;umptum erat. </s> | <figure id="fig3"></figure><lb/>erit ad puncti B <expan abbr="motũ">motum</expan>. Si verò ponamus AD <expan abbr="perpen-dicular&etilde;">perpen­<lb/>dicularem</expan> e&longs;&longs;e, & linea AB illi primùm <expan abbr="coincid&etilde;s">coincidens</expan> circa <lb/>punctum C, moueatur donec A ad D perueniat: tum <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> momento B perueniet ad E: motum igitur erit <lb/>A in linea <expan abbr="perp&etilde;diculari">perpendiculari</expan> tota circuli maioris diame­<lb/>tro, quæ e&longs;t AD:B verò in <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> linea, minoris <expan abbr="tãtùm">tantùm</expan> <lb/>circuli diametro <expan abbr="motũ">motum</expan> erit, qu&ecedil; e&longs;t BE. Atqui diame|| <lb/>ter AD quadrupla e&longs;t ad BE, quia ex hypothe&longs;i <expan abbr="&longs;emi-diametrorũ">&longs;emi­<lb/>diametrorum</expan> <expan abbr="illorũ">illorum</expan> <expan abbr="circulorũ">circulorum</expan> proportio e&longs;t, vt 4 ad 1. <lb/>Motus igitur <expan abbr="pũcti">puncti</expan> in linea A <expan abbr="perp&etilde;diculari">perpendiculari</expan> ad <expan abbr="motũ">motum</expan> <lb/><expan abbr="pũcti">puncti</expan> B quadruplus erit: <expan abbr="Id&etilde;">Idem</expan> dicetur &longs;i in data aliqua <lb/>alia ratione &longs;ecta &longs;it linea AB. <expan abbr="Demõ&longs;tratũ">Demon&longs;tratum</expan> igitur e&longs;t <lb/>quomodo fieri po&longs;&longs;it vt rectæ line&ecedil; extrema <expan abbr="&longs;ecũdũ">&longs;ecundum</expan> <lb/><expan abbr="datã">datam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> moueantur. Si igitur illis extremis duæ <lb/>vires applicentur, <expan abbr="mouebũtur">mouebuntur</expan> <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ip&longs;o motu: ergo <lb/>&longs;ecundum datam vel propo&longs;itam rationem. Quod <lb/>a&longs;&longs;umptum erat. </s> |
| </p> | </p> |
| <pb pagenum="28"/> | <pb pagenum="28"/> |
| <figure id="fig3"></figure> | |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| | |
| <s>Quod autem in vecte demon&longs;tratum e&longs;t, illud e­<lb/>tiam in reliquis mediis demon&longs;trandum erit, et&longs;i <lb/>lemmati &longs;atisfactum e&longs;t, dum in vno exemplo id <lb/>probatum e&longs;t. Ante igitur &longs;ecundum lemma de­<lb/>mon&longs;trabimus. </s> | <s>Quod autem in vecte demon&longs;tratum e&longs;t, illud e­<lb/>tiam in reliquis mediis demon&longs;trandum erit, et&longs;i <lb/>lemmati &longs;atisfactum e&longs;t, dum in vno exemplo id <lb/>probatum e&longs;t. Ante igitur &longs;ecundum lemma de­<lb/>mon&longs;trabimus. </s> |
| |
| | |
| <s>Sed & alia ratione eo vti po&longs;&longs;umus, ip&longs;um &longs;cilicet <lb/>triangulum mouendo, qui tunc cuneus dicitur. Vt <lb/>autem eo hac ratione vtamur, vires ita di&longs;ponere o­<lb/>portet, vt altera illarum vni ex lateribus angulum <lb/>rectum con&longs;tituentibus incumbat, altera verò lateri <lb/>ip&longs;um &longs;ubtendenti. Illa enim tantùm mouebitur, <lb/>quantum latus cui altera incumbit. Sit exempli gra­ | <s>Sed & alia ratione eo vti po&longs;&longs;umus, ip&longs;um &longs;cilicet <lb/>triangulum mouendo, qui tunc cuneus dicitur. Vt <lb/>autem eo hac ratione vtamur, vires ita di&longs;ponere o­<lb/>portet, vt altera illarum vni ex lateribus angulum <lb/>rectum con&longs;tituentibus incumbat, altera verò lateri <lb/>ip&longs;um &longs;ubtendenti. Illa enim tantùm mouebitur, <lb/>quantum latus cui altera incumbit. Sit exempli gra­ |
| <pb pagenum="38"/> | <pb pagenum="38"/> |
| <arrow.to.target n="fig4"></arrow.to.target><lb/>tia triangulus ABC, cuius angulus B <lb/>rectus &longs;it, latus verò illum &longs;ubtendens <lb/>&longs;it AC, incumbátque vis D lateri AB, <lb/>vis verò E lateri AC, &longs;itque vis D nutus <lb/>linea BC, vis verò E nutus &longs;it linea AB, erigatúrque à <lb/>puncto C linea CF <expan abbr="perp&etilde;dicularis">perpendicularis</expan> ad BC æqualis AB, <lb/>à qua vis E <expan abbr="nõ">non</expan> di&longs;cedat. Si triangulum illud in plano <lb/>fixo moueatur, donec AB perueniat ad CF, mota e­<lb/>rit vis D nutu &longs;uo tantùm, quanta e&longs;t linea BC, vis ve­<lb/>rò E tantum, quanta e&longs;t linea AB. Cùm autem po&longs;&longs;it <lb/>in infinitum augeri & minui, laterum illorum pro­<lb/>portio, po&longs;&longs;unt etiam duorum illorum <expan abbr="extremorũ">extremorum</expan> <lb/>motus in data ratione con&longs;titui. Quanta enim erit <lb/>BC ad AB, tantus erit motus vis D ad motum vis E: <lb/>ergo & in hoc medio primum lemma no&longs;trum de­<lb/>mon&longs;tratum e&longs;t. </s> | <figure id="fig4"></figure><lb/>tia triangulus ABC, cuius angulus B <lb/>rectus &longs;it, latus verò illum &longs;ubtendens <lb/>&longs;it AC, incumbátque vis D lateri AB, <lb/>vis verò E lateri AC, &longs;itque vis D nutus <lb/>linea BC, vis verò E nutus &longs;it linea AB, erigatúrque à <lb/>puncto C linea CF <expan abbr="perp&etilde;dicularis">perpendicularis</expan> ad BC æqualis AB, <lb/>à qua vis E <expan abbr="nõ">non</expan> di&longs;cedat. Si triangulum illud in plano <lb/>fixo moueatur, donec AB perueniat ad CF, mota e­<lb/>rit vis D nutu &longs;uo tantùm, quanta e&longs;t linea BC, vis ve­<lb/>rò E tantum, quanta e&longs;t linea AB. Cùm autem po&longs;&longs;it <lb/>in infinitum augeri & minui, laterum illorum pro­<lb/>portio, po&longs;&longs;unt etiam duorum illorum <expan abbr="extremorũ">extremorum</expan> <lb/>motus in data ratione con&longs;titui. Quanta enim erit <lb/>BC ad AB, tantus erit motus vis D ad motum vis E: <lb/>ergo & in hoc medio primum lemma no&longs;trum de­<lb/>mon&longs;tratum e&longs;t. </s> |
| </p> | </p> |
| <figure id="fig4"></figure> | |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| | |
| <s>In hoc autem medij genere hoc diuer&longs;um ab <lb/>aliis mediis accidit, quòd non tam facilè vtrin­<lb/>que motus eo cietur, ac in illis, in quibus &longs;i virium <lb/>proportio momento vel &longs;uperet, vel minor &longs;it pro­<lb/>portione motus <expan abbr="extremorũ">extremorum</expan> medij, tum motus hinc <lb/>vel inde cietur. Atqui in hoc propter &longs;uperficie­<lb/>rum contactum, quarum pori vel a&longs;peritates &longs;e­<lb/>&longs;e mutuò &longs;ubingrediuntur, & ita inuicem adhæ­<lb/>rent, fit vt ægriùs cieatur motus, faciliùs ve- | <s>In hoc autem medij genere hoc diuer&longs;um ab <lb/>aliis mediis accidit, quòd non tam facilè vtrin­<lb/>que motus eo cietur, ac in illis, in quibus &longs;i virium <lb/>proportio momento vel &longs;uperet, vel minor &longs;it pro­<lb/>portione motus <expan abbr="extremorũ">extremorum</expan> medij, tum motus hinc <lb/>vel inde cietur. Atqui in hoc propter &longs;uperficie­<lb/>rum contactum, quarum pori vel a&longs;peritates &longs;e­<lb/>&longs;e mutuò &longs;ubingrediuntur, & ita inuicem adhæ­<lb/>rent, fit vt ægriùs cieatur motus, faciliùs ve- |