texts/archimedes/xml/stevi_weegc_01_nl_1586.xml - Colored diff

Main History Search Repository tree

Return to stevi_weegc_01_nl_1586.xml CVS log

Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/Attic/stevi_weegc_01_nl_1586.xml between version 1.51 and 1.70

version 1.51, 2003/09/08 15:32:48

version 1.70, 2003/09/09 17:40:15

Line 1145

<s> <emph type="other"/>TBLIICT<emph.end/> uyt het voorgaende dat soomen begheerde te weten de reden van tghewicht rustende op I, tottet ghewicht rustende op H, datmen trecken soude de hanghende linien KL, MN, sniende den as EF in O, P, ende de reden van GO tot GP soude de begheerde sijn waer uyt oock openbaer is, dat des pilaers swaerheyt bekent wesende, soo is oock tghewicht bekent rustende op yder punt als H ende I.</s>

<s> <emph type="other"/>TOTHIERTOESIIN<emph.end/> </s>

<s> <emph type="other"/>TOT HIER TOE SIIN <lb/>DE GHEDAENTEN DER RECHT<lb/>WICHTEN VERCLAERT: INT <lb/>

volghende sullen de eyghenschappen der scheefwichten <lb/>bescreuen worden, wiens ghemeene grondt dit <lb/>volghende vertooch begrijpt.<emph.end/>

<s> <emph type="other"/>DEGHEDAENTENDERRECHT<emph.end/><lb/></s>

<s> <emph type="other"/>WICHTENVERCLAERT<emph.end/>: <emph type="other"/>INT<emph.end/> </s>

<s>

<margin.target id="marg122"/> sullen de eyghenschappen der scheefwichten bescreuen worden

</s>

<s> <emph type="other"/>TOTHIERTOESIIN<emph.end/> </s>

<s> <emph type="other"/>DEGHEDAENTENDERRECHT<emph.end/><lb/></s>

<s> <emph type="other"/>WICHTENVERCLAERT<emph.end/>: <emph type="other"/>INT<emph.end/> </s>

<s>

<margin.target id="marg123"/>volghende sullen de eyghenschappen der scheefwichten bescreuen worden, wiens ghemeene grondt dit volghende vertooch begrijpt.

</s>

<s><emph type="other"/>XI. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XIX. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>XI<emph.end/>. </s><s><emph type="other"/>VERTOOCH<emph.end/>. </s><s><emph type="other"/>XIX<emph.end/>. </s><s><emph type="other"/>VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> een driehouc wiens plat <arrow.to.target n="marg124"/> rechthouckich op den sichteinder <arrow.to.target n="marg125"/> is, met sijn grondt daer af euewidich, ende op elck der ander sijden een rollende cloot met malcanderen euewichtich: </s>

<s>

Line 1181

Line 1157

<margin.target id="marg125"/>Horizontem.

</s>

<s> Ghelijck des driehoucx rechter sijde tot de slincker, also t' des cloots op de slincker sijde, tottet staltwicht des cloots op de rechter sijde. </s>

<s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABC een driehouck wesen diens plat sy rechthouckich op den sichteinder, ende den grondt AC euewydich vanden sichteinder, ende op de sijde AB, die dobbel sy an BC, ligghe een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E, euewichtich ende euegroot met den cloot D. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de sijde AB 2, tot BCI, alsoo t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D. </s>

<s> T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de sijde AB 2, tot B<emph type="other"/>CI<emph.end/>, alsoo t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D. </s><s>T' <emph type="other"/>BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons maecken rondtom den driehouck ABC eenen crans van veerthien clooten, euegroot, euewichtich, ende euewijt van malcanderen, als E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, D, al ghesnoert an een lini, streckende door haer middelpunten <arrow.to.target n="marg126"/>, also dat sy op die middelpunten drayen mueghen; Datter oock twee clooten passen op de sijde BC, ende vier op BA, dat is ghelijck lini tot lini, also clooten tot clooten; laet oock an S, T, V, drie vastpunten staen, ouer welcke de lini ofte t'snoer der clooten slieren mach, also dat de twee deelen des snoers die bouen den driehouck staen, euewydich <arrow.to.target n="marg127"/> sijn vande sijden AB, BC; Inder voughen dat alsmen den crans an d'een ofte d'ander sijde neertrect, soo rollen de clooten op de linien AB, BC. </s>

<s> <emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons maecken rondtom den driehouck ABC eenen crans van veerthien clooten, euegroot, euewichtich, ende euewijt van malcanderen, als E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, D, al ghesnoert an een lini, streckende door haer middelpunten <arrow.to.target n="marg126"/>, also dat sy op die middelpunten drayen mueghen; Datter oock twee clooten passen op de sijde BC, ende vier op BA, dat is ghelijck lini tot lini, also clooten tot clooten; laet oock an S, T, V, drie vastpunten staen, ouer welcke de lini ofte t'snoer der clooten slieren mach, also dat de twee deelen des snoers die bouen den driehouck staen, euewydich <arrow.to.target n="marg127"/> sijn vande sijden AB, BC; Inder voughen dat alsmen den crans an d'een ofte d'ander sijde neertrect, soo rollen de clooten op de linien AB, BC. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Soo t'staltwicht der vier clooten D, R, Q, P, niet euen en waer met het staltwicht der twee clooten E, F, t'een of t'ander sal swaerder sijn, latet wesen (soot mueghelick waer) der vier D, R, Q. </s><s>P; Maer de vier clooten O, N, M, L, sijn euewichtich met de vier clooten G, H, I, K, de sijde dan der acht clooten D, R, Q, P, O, N, M, L, is swaerder na de ghestalt dan de sijde der ses clooten E, F, G, H, I, K: maer want het swaerste altijdt het lichtste ouerweeght, de acht clooten sullen neerwaert rollen, ende d'ander ses rijsen: </s><s> Latet soo wesen, ende D <pb pagenum="42"/>sy gheuallen daer nu O is, ende E, F, G, H, sullen sijn daer nu P, Q, R, D, ende I, K, daer nu E, F, sijn. </s><s>Maer dit soo wesende, den crans der clooten sal alsulcken ghestalt hebben als sy te vooren dede, ende sullen om de selue redenen de acht clooten ter slincker sijde wederom staltwichtigher sijn dan de ses clooten ter rechter, waer duer de acht clooten wederom neer sullen rollen, ende d'ander ses rijsen, welcke valling ter eender, ende rijsing ter ander, om dat de reden altijdt de selue is, altijdt ghedueren sal, ende de clooten sullen uyt haer seluen een maken, t'welck valsch is. </s><s> Het deel dan des crans D, R, Q, P, O, N, M, L, is euestaltwichtich met het deel E, F, G, H, I, K: Maer van sulke euewichtighe ghetrocken euewichtighe, de resten sijn euewichtich, laet ons dan van dat deel trecken de vier clooten O, N, M, L, ende van dit de vier clooten G, H, I, K, (welcke euen sijn ande voornoemde O, N, M, L,) de resten D, R, Q, P, ende E, F, sullen euestaltwichtich sijn, Maer wesende dese twee euestaltwichtich met die vier, E sal tweemael staltswaerder sijn als D. </s><s>Ghelijck dan de lini BA 2, tot de lini BCI, also t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D.</s>

<s>

<margin.target id="marg126"/>Centra.

<margin.target id="marg127"/>Parallela.

</s>

<s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan een driehouck wiens plat, &c.</s>

<s><emph type="other"/>I. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ABC een driehouck sijn als vooren, wiens sijde AB dobbel sy an BC, ende laet op AB ligghen een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E euewichtich anden helft van D, ende an F sy een vastpunt daer ouer de lini DFE. </s><s>(te weten uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg128"/> des cloots D ouer F tot int middelpunt des cloots E) slieren mach, alsoo dat DF euewydich blijue van AB, ende FE van BC. </s><s>Dit also sijnde, anghesien de vier clooten P, Q, R, D, hier vooren, euestaltwichtich waren met de twee clooten E, F, so sal desen cloot D, euestaltwichtich sijn teghen de cloot E: want ghelijck die P, Q, R, D, tot E, F, also dese D tot E: Daerom ghelijck de lini AB, tot BC, alsoo den cloot D tot den cloot E.</s>

<s> T' <emph type="other"/>BEWYS<emph.end/>. </s><s>Soo t'staltwicht der vier clooten D, R, Q, P, niet euen en waer met het staltwicht der twee clooten E, F, t'een of t'ander sal swaerder sijn, latet wesen (soot mueghelick waer) der vier D, R, Q. </s><s>P; Maer de vier clooten O, N, M, L, sijn euewichtich met de vier clooten G, H, I, K, de sijde dan der acht clooten D, R, Q, P, O, N, M, L, is swaerder na de ghestalt dan de sijde der ses clooten E, F, G, H, I, K: maer want het swaerste altijdt het lichtste ouerweeght, de acht clooten sullen neerwaert rollen, ende d'ander ses rijsen: </s>

<s> Latet soo wesen, ende D <pb pagenum="42"/>sy gheuallen daer nu O is, ende E, F, G, H, sullen sijn daer nu P, Q, R, D, ende I, K, daer nu E, F, sijn. </s><s>Maer dit soo wesende, den crans der clooten sal alsulcken ghestalt hebben als sy te vooren dede, ende sullen om de selue redenen de acht clooten ter slincker sijde wederom staltwichtigher sijn dan de ses clooten ter rechter, waer duer de acht clooten wederom neer sullen rollen, ende d'ander ses rijsen, welcke valling ter eender, ende rijsing ter ander, om dat de reden altijdt de selue is, altijdt ghedueren sal, ende de clooten sullen uyt haer seluen een maken, t'welck valsch is. </s>

<s> Het deel dan des crans D, R, Q, P, O, N, M, L, is euestaltwichtich met het deel E, F, G, H, I, K: Maer van sulke euewichtighe ghetrocken euewichtighe, de resten sijn euewichtich, laet ons dan van dat deel trecken de vier clooten O, N, M, L, ende van dit de vier clooten G, H, I, K, (welcke euen sijn ande voornoemde O, N, M, L,) de resten D, R, Q, P, ende E, F, sullen euestaltwichtich sijn, Maer wesende dese twee euestaltwichtich met die vier, E sal tweemael staltswaerder sijn als D. </s><s>Ghelijck dan de lini BA 2, tot de lini B<emph type="other"/>CI<emph.end/>, also t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D.</s>

<s> T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan een driehouck wiens plat, &c.</s>

<s> <emph type="other"/>AETA<emph.end/>BC een driehouck sijn als vooren, wiens sijde AB dobbel sy an BC, ende laet op AB ligghen een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E euewichtich anden helft van D, ende an F sy een vastpunt daer ouer de lini DFE. </s><s>(te weten uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg128"/> des cloots D ouer F tot int middelpunt des cloots E) slieren mach, alsoo dat DF euewydich blijue van AB, ende FE van BC. </s><s>Dit also sijnde, anghesien de vier clooten P, Q, R, D, hier vooren, euestaltwichtich waren met de twee clooten E, F, so sal desen cloot D, euestaltwichtich sijn teghen de cloot E: want ghelijck die P, Q, R, D, tot E, F, also dese D tot E: Daerom ghelijck de lini AB, tot BC, alsoo den cloot D tot den cloot E.</s>

<s>

<margin.target id="marg128"/>Centro.

</s>

<s><emph type="other"/>II VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s>I. <emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu d'een sijde des driehouckx als BC (ande welcke AB dobbel is) rechthouckich stellen op AC als hier neuen; Ende den cloot D die dobbel is an E, sal noch met E euestaltwichtich sijn, want ghelijck AB tot BC, also den cloot D tot den cloot E. </s>

<s><emph type="other"/>III<emph.end/> <emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu inde plaets van t'punt F, stellen een caterol als hier neuen, also dat de scheefheflini van D naer F euewydich blijue van AB, ende inde plaets vanden cloot E sy eenich wicht van form soot valt, maer euewichtich anden cloot E: t'selue is noch euestaltwichtich met D, Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo noch den cloot D tottet ghewicht E. </s>

<s><emph type="other"/>III. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>NGHESIEN<emph.end/> den cloot des 3 veruolgs naect de lini AB, in t'punt G, als vastpunt, soo sal den as GH rechthouckich sijn op AB {}; Daerom laet ons weren den cloot, ende stellen in die plaets den pilaer D euewichtich met den cloot, alsoo dat den as GH (diens vastpunt G) rechthouckich sy op AB, ende de scheefheflini tusschen DF noch euewydich van AB, ende sniende de sijde des pilaers in I, Als hier neuens. </s><s> Ende is openbaer dat ghelijck AB tot BC, (dat is dobbel als vooren) also den pilaer D tottet t'ghewicht E. </s>

<s><emph type="other"/>IIIIVERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>ANGHESIEN<emph.end/> den cloot des 3 veruolgs naect de lini AB, in t'punt G, als vastpunt, soo sal den as GH rechthouckich sijn op AB {}; Daerom laet ons weren den cloot, ende stellen in die plaets den pilaer D euewichtich met den cloot, alsoo dat den as GH (diens vastpunt G) rechthouckich sy op AB, ende de scheefheflini tusschen DF noch euewydich van AB, ende sniende de sijde des pilaers in I, Als hier neuens. </s><s> Ende is openbaer dat ghelijck AB tot BC, (dat is dobbel als vooren) also den pilaer D tottet t'ghewicht E. </s>

<s>V. <emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>AET<emph.end/> ons trecken de hanghende lini uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg129"/> des pilaers D als DK, sniende de sijde des pilaers in L, t'welck soo sijnde, den driehouck LDI is ghelijck an den driehouck ABC, want de houcken ACB ende LID sijn recht, ende LD is euewydich van BC ende DI van AB: Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo <pb pagenum="44"/>LD tot DI; </s>

<s><emph type="other"/>V. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons trecken de hanghende lini uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg129"/> des pilaers D als DK, sniende de sijde des pilaers in L, t'welck soo sijnde, den driehouck LDI is ghelijck an den driehouck ABC, want de houcken ACB ende LID sijn recht, ende LD is euewydich van BC ende DI van AB: Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo <pb pagenum="44"/>LD tot DI; </s><s> Maer ghelijck AB tot BC, alsoo den Pilaer tot t'ghewicht E door het 4 veruolg, daerom ghelijck LD tot DI, also den pilaer tot E. </s><s>Laet ons nu ande lini KD voughen t rechthefwicht M met den pilaer euestaltwichtig, t'selue ghewicht M sal met den pilaer euewichtich sijn door het voorstel: Daerom ghelijck LD tot DI, also M tot E.</s>

<s>

<margin.target id="marg129"/>Centro.

</s>

<s> Maer ghelijck AB tot BC, alsoo den Pilaer tot t'ghewicht E door het 4 veruolg, daerom ghelijck LD tot DI, also den pilaer tot E. </s><s>Laet ons nu ande lini KD voughen t rechthefwicht M met den pilaer euestaltwichtig, t'selue ghewicht M sal met den pilaer euewichtich sijn door het voorstel: Daerom ghelijck LD tot DI, also M tot E.</s>

<s><emph type="other"/>VI. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons trecken BN, sniende de voortghetrocken AC in N: Insghelijcx DO, sniende de voortghetrocken LI dat is de sijde des pilaers in O, ende also dat den houck IDO, euen sy anden houck CBN. </s><s>Laet ons oock voughen an DO t'scheefhefwicht P, dat den pilaer (de ghewichten M, E gheweert sijnde) in die standthaude. </s><s> Nu anghesien DL, des driehouckx DLI, lijckstandighe <arrow.to.target n="marg130"/> is met BA des driehouckx BAC, ende DI met BC, men besluyt daer uyt aldus: Ghelijck BA tot BC, also t'staltwicht van BA tottet staltwicht van BC (door het 2 vervolg) Ende oock ghelijck DL tot DI also t'staltwicht van DL tot t'staltwicht van DI, dat is alsoo M tot E. </s><s>Maer de lijckstandighe linien van dese ghelijcke driehoucken ABN, LDO, sijn BA met DL, ende BN met DO, Daerom segghen wy als vooren, Ghelijck BA tot BN, alsoo het staltwicht van BA tot het staltwicht van BN (door het I vervolgh) Ende oock ghelijck DL tot DO, also het staltwicht van DL tot het staltwicht van DO, dat is also M tot P. </s><s>Maer by aldien de lini BN, ghetrocken waer van B af ouer d'ander sijde van BC, so soude de lini DO, dan oock vallen van D ouer d'ander sijde van DI, dat is, daer DO nu valt onder DI, sy souder dan bouen vallen, ende t'voorgaende bewys soude oock dienen tot sulcke ghestalt, te weten, dat wy noch segghen souden, ghelijck BA tot BN, alsoo t'staltwicht van BA, tottet staltwicht van BN; Ende ghelijck DL tot DO, alsoo t'staltwicht van DL, tottet staltwicht van DO, dat is, also M tot P. </s><s>Inder voughen dat dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg131"/> niet alleen en bestaet inde voorbeelden, alwaer de heflini als DI rechthouckich is op den as, maer op allen houcken. </s>

Line 1254

Line 1208

<margin.target id="marg131"/>Proportio.

</s>

<s><emph type="other"/>T'VOORGAENDE<emph.end/> mach oock verstaen worden van een cloot ligghende op een lini AB als hier neuens, alwaer wy segghen als vooren, gelijck LD tot DO, alsoo M tot P (welverstaende dat CL <pb pagenum="45"/>rechthouckich ghetrocken is op AB, dat is euewydich met den as GH des cloots D) maer t'ghewicht M is euen an den cloot D, daerom segghen wy ghelijck LD tot DO, also t'ghewicht des cloots, tot P. </s><s>Maer want LD ende DO binnen t'lichaem des cloots niet bequamelick en connen beschreuen worden, so laet ons trecken de hangende CE, ende sullen dan hebben buyten t'lichaem een driehouck CEO, ghelijck anden driehouck LDO, welcker lijckstandighe <arrow.to.target n="marg132"/> sijden sijn LD met CE, ende DO met EO, daerom ghelijck LD tot DO, alsoo CE tot EO, ende veruolghens ghelijck CE tot EO, alsoo t'ghewicht des cloots, tot P. </s>

<s>' <emph type="other"/>VOORGAENDE<emph.end/> mach oock verstaen worden van een cloot ligghende op een lini AB als hier neuens, alwaer wy segghen als vooren, gelijck LD tot DO, alsoo M tot P (welverstaende </s>

<s> dat CL <pb pagenum="45"/>rechthouckich ghetrocken is op AB, dat is euewydich met den as GH des cloots D) maer t'ghewicht M is euen an den cloot D, daerom segghen wy ghelijck LD tot DO, also t'ghewicht des cloots, tot P. </s><s>Maer want LD ende DO binnen t'lichaem des cloots niet bequamelick en connen beschreuen worden, so laet ons trecken de hangende CE, ende sullen dan hebben buyten t'lichaem een driehouck CEO, ghelijck anden driehouck LDO, welcker lijckstandighe <arrow.to.target n="marg132"/> sijden sijn LD met CE, ende DO met EO, daerom ghelijck LD tot DO, alsoo CE tot EO, ende veruolghens ghelijck CE tot EO, alsoo t'ghewicht des cloots, tot P. </s>

<s>

<margin.target id="marg132"/>Homologa.

</s>

Line 1281

Line 1228

<s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> anghesien den driehouck ABN int veruolg, tot dese eueredenheyt <arrow.to.target n="marg135"/> niet en gheeft noch en neemt, laet ons hem weeren, ansiende G voor vastpunt des pilaers rustende op een pin als hier neuen, ende sullen noch segghen ghelijck LD tot DO, also M tot P. </s>

<s> <emph type="other"/>AER<emph.end/> anghesien den driehouck ABN int veruolg, tot dese eueredenheyt <arrow.to.target n="marg135"/> niet en gheeft noch en neemt, laet ons hem weeren, ansiende G voor vastpunt des pilaers rustende op een pin als hier neuen, ende sullen noch segghen ghelijck LD tot DO, also M tot P. </s>

<s>

<margin.target id="marg135"/>Proportionem

</s>

<s><emph type="other"/>VII. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>AER<emph.end/> op dat nu blijcke dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg136"/> niet alleen also te bestaen inde pilaren alwaer de rechtheflini als DL, comt uyt t'middelpunt des pilaers, ende diens vastpunt is des assens uyterste, als hier vooren G int 6 vervolg; Soo laet ABC een driehouck sijn, wiens sijde AB dobbel is an BC, ende BC sy hanghende <arrow.to.target n="marg137"/> op AC: Ende laet DE een pilaer sijn diens as FG rechthouckich op AB, ende sniende AB in t'punt H, ende I sy eenich ander punt inden seluen as; </s>

<s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> op dat nu blijcke dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg136"/> niet alleen also te bestaen inde pilaren alwaer de rechtheflini als DL, comt uyt t'middelpunt des pilaers, ende diens vastpunt is des assens uyterste, als hier vooren G int 6 vervolg; Soo laet ABC een driehouck sijn, wiens sijde AB dobbel is an BC, ende BC sy hanghende <arrow.to.target n="marg137"/> op AC: Ende laet DE een pilaer sijn diens as FG rechthouckich op AB, ende sniende AB in t'punt H, ende I sy eenich ander punt inden seluen as; </s>

<s>

<margin.target id="marg136"/>Proportionem.

<margin.target id="marg137"/>Perpendicularis.

Line 1327

Line 1269

<s> Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende t'verroerlick punt F, ende t'scheefhefwicht dat hem in die ghestalt houdt sy G, diens scheefheflini FH, ende FI sy rechtheflini, diens rechthefwicht K. </s><s>Laet LM oock een pilaer sijn, euen ende ghelijck an den pilaer AB, wiens as sy NO, ende vastpunt E, ende verroerlick punt P, also dat EN euen sy an ED, ende EF an EP, ende t'scheefhefwicht Q sy euen an G, ende sijn scheefheflini sy PR, euewydich <arrow.to.target n="marg140"/> van FH, ende trechthefwicht S sy euen an K, ende sijn rechtheflini sy PT. </s><s>Dit soo sijnde laet ons vergaren de twee pilaren AB ende LM, ansiende AM voor een heel pilaer, wiens swaerheyts middelpunt <arrow.to.target n="marg141"/> ende vastpunt sal E sijn door t'ghestelde. </s><s>Laet ons nu weeren de ghewichten K, G, S, Q, ende den pilaer AM sal op E alle ghestalt houden diemen hem gheeft door het voorstel, hy sal dan soo blijuen, ende den pilaer AB sal alsoo euewichtich blijuen teghen den pilaer LM. </s><s>Laet ons nu de ghewichten <emph type="other"/>QG<emph.end/> weder andoen, hanghende euewichtighe van ghelijcke ghestalt, an euewichtighe, ende door het voorstel, Q sal anden pilaer AM euen sulcken macht doen als G: Ende veruolghens Q doet sulcken macht an huer pilaer LM, als G an huer pilaer AB; maer de macht van G is AB in die ghestalt te houden door het 6 vervolg, de macht dan van Q is oock LM in die ghestalt te houden. </s><s>Insghelijcx soo is oock de macht van K, den pilaer AB in die ghestalt te houden, daerom oock is de macht van S den pilaer LM in die ghestalt te houden; Nu ghelijck IF tot FH, also K tot G door het 8 veruolg, Maer TP. </s><s>is euen an IF, ende PR an FH, ende S an K, ende Q an G, ghelijck dan TP tot PR, alsoo S tot Q. </s><s> Dese eueredenheydt dan, als wy gheseyt hebben, is so wel inde voorbeelden alwaer t'roerende punt P leegher is dan t'vastpunt E, ende alwaer de scheefheflini PR afwyct vande sijde des vastpunts E, als daert hoogher is, ende daer de scheefheflini helde naer t'vastpunt. </s>

<s> Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende t'verroerlick punt F, ende t'scheefhefwicht dat hem in die ghestalt houdt sy G, diens scheefheflini FH, ende FI sy rechtheflini, diens rechthefwicht K. </s><s>Laet LM oock een pilaer sijn, euen ende ghelijck an den pilaer AB, wiens as sy NO, ende vastpunt E, ende verroerlick punt P, also dat EN euen sy an ED, ende EF an EP, ende t'scheefhefwicht Q sy euen an G, ende sijn scheefheflini sy PR, euewydich <arrow.to.target n="marg140"/> van FH, ende trechthefwicht S sy euen an K, ende sijn rechtheflini sy PT. </s><s>Dit soo sijnde laet ons vergaren de twee pilaren AB ende LM, ansiende AM voor een heel pilaer, wiens swaerheyts middelpunt <arrow.to.target n="marg141"/> ende vastpunt sal E sijn door t'ghestelde. </s><s>Laet ons nu weeren de ghewichten K, G, S, Q, ende den pilaer AM sal op E alle ghestalt houden diemen hem gheeft door het voorstel, hy sal dan soo blijuen, ende den pilaer AB sal alsoo euewichtich blijuen teghen den pilaer LM. </s><s>Laet ons nu de ghewichten QG weder andoen, hanghende euewichtighe van ghelijcke ghestalt, an euewichtighe, ende door het voorstel, Q sal anden pilaer AM euen sulcken macht doen als G: Ende veruolghens Q doet sulcken macht an huer pilaer LM, als G an huer pilaer AB; maer de macht van G is AB in die ghestalt te houden door het 6 vervolg, de macht dan van Q is oock LM in die ghestalt te houden. </s><s>Insghelijcx soo is oock de macht van K, den pilaer AB in die ghestalt te houden, daerom oock is de macht van S den pilaer LM in die ghestalt te houden; Nu ghelijck IF tot FH, also K tot G door het 8 veruolg, Maer TP. </s><s>is euen an IF, ende PR an FH, ende S an K, ende Q an G, ghelijck dan TP tot PR, alsoo S tot Q. </s><s> Dese eueredenheydt dan, als wy gheseyt hebben, is so wel inde voorbeelden alwaer t'roerende punt P leegher is dan t'vastpunt E, ende alwaer de scheefheflini PR afwyct vande sijde des vastpunts E, als daert hoogher is, ende daer de scheefheflini helde naer t'vastpunt. </s>

<s>

<margin.target id="marg140"/>Parallela.

<margin.target id="marg141"/>Centrum grauitatis.

Line 1338

Line 1280

<s>X. <emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>X. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons stellen een form ghelijck an die des 9 veruolghs, alleen daer in verschillende dat dese FH wyct ouer d'ander sijde van FI, ende dat den houck HFC, euen sy anden houck RPO, waer duer G anden pilaer AM euen soo grooten ghewelt doet als Q, ende om de redenen des 9 veruolgs (die wy om cortheyt ouerslaen) G doet euen sulcken ghewelt anden pilaer AB, als Q anden pilaer LM; Nu ghelijck TP tot PR, alsoo S tot Q door het 9 vervolgh, maer IF is euen an TP, ende FH an PR, ende K an S, ende G an Q, daerom ghelijck IF tot FH, also K tot G.</s>

<s><emph type="other"/>XI. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>XI VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons stellen een form ghelijck an die des I0 veruolgs, alleen daer in verschillende dat dese PR wyckt ouer d'ander sijde van PT, ende dat PR euewydich sy met FH, waer duer Q anden pilaer AM, euen soo grooten ghewelt doet als G, ende om de redenen des 9 veruolghs, Q doet euen sulcken gheweldt anden pilaer LM, als G anden pilaer AB; Nu ghelijck IF tot FH, also K tot G door het 6 veruolgh: Maer TP is euen an IF, ende PR an FH, ende S an K, ende Q an G, daerom ghelijck TP tot PR, also S tot Q. </s><s>Ende inder seluer voughen salmen vanden anderen ghestalten door haer contrarien altijt dese eueredenheyt bewysen. </s>

Line 1350

Line 1292

<s><emph type="other"/>XII. VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> dat dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg142"/> oock bestaet inde ghestalt daer den as euewydich is vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg143"/>, wort aldus bethoont: Laet AB een pilaer sijn, diens as CD euewydich <arrow.to.target n="marg144"/> sy vande sichteinder, ende t'vastpunt daer in E, ende t'roerlick punt F, ende G t'scheefhefwicht dat den pilaer in die ghestalt houdt, wiens scheefheflini FH, ende I trechthefwicht dat den pilaer oock in die ghestalt houdt, wiens rechtheflini FK; T'welck soo sijnde, Laet KF tot FH een ander reden hebben (soot mueghelick waer) dan I tot G, By voorbeelt KF sy tot FH, als I tot 2, maer I tot G, als 3 tot 7. </s><s>Dit so ghenomen, laet ons den pilaer der eerste form neerduwen, ofte der tweeder form oplichten, tot dat KF sulcken reden hebbe tot FH, als 3 tot 7, ende alsdan sal G oock euestaltwichtich sijn teghen den pilaer door de voorgaende vervolghen; Inder voughen dat den pilaer hoogher ende leegher verheuen, sal teghen G euestaltwichtich blijuen, t'welck openbaer onmueghelick is, als oock wisconstlick <arrow.to.target n="marg145"/> sal blijcken door t'volghende voorstel. </s><s>KF dan en heeft tot FH gheen ander reden dan I tot G.</s>

<s>

<margin.target id="marg142"/>Proportio.

<margin.target id="marg143"/>Horizonte.

<margin.target id="marg144"/>Parallela.

</s>

<s> Dit so ghenomen, laet ons den pilaer der eerste form neerduwen, ofte der tweeder form oplichten, tot dat KF sulcken reden hebbe tot FH, als 3 tot 7, ende alsdan sal G oock euestaltwichtich sijn teghen den pilaer door de voorgaende vervolghen; Inder voughen dat den pilaer hoogher ende leegher verheuen, sal teghen G euestaltwichtich blijuen, t'welck openbaer onmueghelick is, als oock wisconstlick <arrow.to.target n="marg145"/> sal blijcken door t'volghende voorstel. </s><s>KF dan en heeft tot FH gheen ander reden dan I tot G.</s>

<s>

<margin.target id="marg145"/>Mathematicè.

</s>

<s> <emph type="other"/>UYT<emph.end/> dese voorgaende bescrijuen wy een vertooch soodanich.</s>

<s><emph type="other"/>XII. VERTOOCH. XX. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>XII. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XX. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> inden as des pilaers een vastpunt, ende een roerlick, daer an hy door een rechthefwicht ende scheefhefwicht in seker standt ghehouden wort: Ghelijck rechtheflini tot scheefheflini, also rechthefwicht tot scheefhefwicht. </s>

<s><emph type="other"/>XII. VERTOOCH. XX. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn diens as CD, ende t'vast<pb pagenum="51"/>punt E, ende roerlick punt F, daeran den pilaer door t'rechthefwicht G in die ghestalt ghehouden wort, daer an oock den pilaer door t'scheefhefwicht H (welverstaende G gheweert sijnde) in die ghestalt ghehouden wort, ende de rechtheflini snie de sijde des pilaers in I, maer de scheefheflini snie de selue sijde in K: Ick seg dat ghelijck de rechtheflini IF, tot de scheefheflini FK, alsoo trechthefwicht G, tot het scheefhefwicht H, waer af t'bewys uyt de voorgaende openbaer is.</s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn diens as CD, ende t'vast<pb pagenum="51"/>punt E, ende roerlick punt F, daeran den pilaer door t'rechthefwicht G in die ghestalt ghehouden wort, daer an oock den pilaer door t'scheefhefwicht H (welverstaende G gheweert sijnde) in die ghestalt ghehouden wort, ende de rechtheflini snie de sijde des pilaers in I, maer de scheefheflini snie de selue sijde in K: Ick seg dat ghelijck de rechtheflini IF, tot de scheefheflini FK, alsoo trechthefwicht G, tot het scheefhefwicht H, waer af t'bewys uyt de voorgaende openbaer is.</s>

<s> T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan inden as des pilaers een vastpunt, &c. </s><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>. </s><s>Soo eenighe der linien als IF, FK, de sijde des pilaers niet en sneen, men sal die sijde voorder trecken tot dat sy ghesneen wort, als inde voorgaende laetste form. </s>

<s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan inden as des pilaers een vastpunt, &c. </s>

<s><emph type="other"/>XIII. VERTOOCH. XXI. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>. </s><s>Soo eenighe der linien als IF, FK, de sijde des pilaers niet en sneen, men sal die sijde voorder trecken tot dat sy ghesneen wort, als inde voorgaende laetste form. </s>

<s><emph type="other"/>XIII. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XXI. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> inden as des pilaers een vastpunt, ende een roerlick, daer an hy door een rechtdaelwicht ende scheefdaelwicht in seker standt gehouden wort: Ghelijck rechtdaellini tot scheefdaellini, also rechtdaelwicht tot scheefdaelwicht. </s>

<s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende roerlick punt F, daer an den pilaer door trechtdaelwicht G in die ghestalt ghehouden wort, daer an oock den pilaer door t'scheefdaelwicht H (welverstaende G gheweert sijnde) in die ghestalt ghehouden wordt, ende de rechtdaellini snie de sijde des pilaers in I, maer de scheefdaellini snie de selue sijde in K. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tot het scheefdaelwicht H. </s><s><emph type="other"/>TBEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons teeckenen t'punt L, alsoo dat EL euen sy an EF, ende voughen an t'punt L t'rechthefwicht M, dat den pilaer in die ghestalt can houden, diens rechtheflini LN: Insghelijcx t'scheefhefwicht O, dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, wiens scheefheflini LP euewydich sy met FK. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck NL tot LP, also M tot O, duer het voorstel maer de macht van G is anden pilaer euen met de macht van M, ende de macht van H met die van O duer het voorstel, ende IF is euen an LN, ende FK, an LP; Daerom ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tottet scheefdaelwicht H, Sghelijcx sal oock t'bewys sijn van alle d'ander ghestalten als inde formen hier na volghende.</s>

<s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende roerlick punt F, daer an den pilaer door trechtdaelwicht G in die ghestalt ghehouden wort, daer an oock den pilaer door t'scheefdaelwicht H (welverstaende G gheweert sijnde) in die ghestalt ghehouden wordt, ende de rechtdaellini snie de sijde des pilaers in I, maer de scheefdaellini snie de selue sijde in K. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tot het scheefdaelwicht H. </s><s><emph type="other"/>TBEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons teeckenen t'punt L, alsoo dat EL euen sy an EF, ende voughen an t'punt L t'rechthefwicht M, dat den pilaer in die ghestalt can houden, diens rechtheflini LN: Insghelijcx t'scheefhefwicht O, dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, wiens scheefheflini LP euewydich sy met FK. </s>

<s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck NL tot LP, also M tot O, duer het voorstel maer de macht van G is anden pilaer euen met de macht van M, ende de macht van H met die van O duer het voorstel, ende IF is euen an LN, ende FK, an LP; Daerom ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tottet scheefdaelwicht H, Sghelijcx sal oock t'bewys sijn van alle d'ander ghestalten als inde formen hier na volghende.</s>

<s> T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan inden as des pilaers een vastpunt ende een roerlick, &c.</s>

<s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan inden as des pilaers een vastpunt ende een roerlick, &c.</s>

<s><emph type="other"/>IX. EYSCH. XXII. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>IX. EYSCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XXII. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een bekenden pilaer, met een vastpunt inden as, ende een roerlick punt, an t'welck eenich onbekent treckwicht den pilaer in ghegheuen ghestalt houdt: Dat treckwicht bekent te maken. </s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 6 lb, ende ghedeelt als int voorstel, ende t'vastpunt sy X, ende het roerende punt S, an t'welck gheuoecht sy een onbekent scheefhefwicht Y, met den pilaer euestaltwichtich, ende sijn scheefheflini snie de sijde des pilaers AB in &OElig;. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten dat onbekende scheefhefwicht Y bekent maken. </s><s>T' <emph type="other"/>WERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal sien wat rechthefwicht an S den pilaer in die ghestalt soude houden, wort beuonden door voorstel, van 4 lb, daer naer salmen ondersoucken wat reden eenighe hanghende lini <arrow.to.target n="marg146"/> als ZÆ, heeft tot Z&OElig;, ick neme als van 2 tot I, daer uyt seg ick 2 gheeft I, wat t'rechthefwicht van 4 lb ? comt voor Y 2 lb, t'welck ick seg sijn waer ghewicht te sijne. </s><s>T' <emph type="other"/>BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons trecken de hanghende door S welcke sy AS. </s><s>T' <emph type="other"/>BEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck AS tot S&OElig;, also t'rechthefwicht tottet scheefhefwicht Y door het 20 voorstel, maer den driehouck &OElig;ZB, is ghelijck anden driehouck &OElig;SA, welcker lijckstandighe linien <arrow.to.target n="marg147"/> sijn &OElig;Z met &OElig;S, ende ZÆ met SA: Daerom ghelijck AS tot S&OElig;, alsoo ÆZ tot Z&OElig;, ende vervolghens ghelijck ÆZ 2, tot Z&OElig; I, also t'rechthefwicht 4 lb tot Y, daerom Y weghende 2 lb is bekent ghemaect, t'welck wy bewysen moesten. </s><s>Ende sghelijcx sal den voortganck sijn in allen anderen voorbeelden. </s><s>T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen een bekenden pilaer met een vastpunt inden as, &c. </s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 6 lb, ende ghedeelt als int voorstel, ende t'vastpunt sy X, ende het roerende punt S, an t'welck gheuoecht sy een onbekent scheefhefwicht Y, met den pilaer euestaltwichtich, ende sijn scheefheflini snie de sijde des pilaers AB in &OElig;. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten dat onbekende scheefhefwicht Y bekent maken. </s>

<s><emph type="other"/>T'WERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal sien wat rechthefwicht an S den pilaer in die ghestalt soude houden, wort beuonden door voorstel, van 4 lb, daer naer salmen ondersoucken wat reden eenighe hanghende lini <arrow.to.target n="marg146"/> als ZÆ, heeft tot Z&OElig;, ick neme als van 2 tot I, daer uyt seg ick 2 gheeft I, wat t'rechthefwicht van 4 lb ? comt voor Y 2 lb, t'welck ick seg sijn waer ghewicht te sijne. </s><s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons trecken de hanghende door S welcke sy AS. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck AS tot S&OElig;, also t'rechthefwicht tottet scheefhefwicht Y door het 20 voorstel, maer den driehouck &OElig;ZB, is ghelijck anden driehouck &OElig;SA, welcker lijckstandighe linien <arrow.to.target n="marg147"/> sijn &OElig;Z met &OElig;S, ende ZÆ met SA: Daerom ghelijck AS tot S&OElig;, alsoo ÆZ tot Z&OElig;, ende vervolghens ghelijck ÆZ 2, tot Z&OElig; I, also t'rechthefwicht 4 lb tot Y, daerom Y weghende 2 lb is bekent ghemaect, t'welck wy bewysen moesten. </s><s>Ende sghelijcx sal den voortganck sijn in allen anderen voorbeelden. </s>

<s>

<margin.target id="marg146"/>Perpendicularis.

<margin.target id="marg147"/>Homologa.

</s>

<s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen een bekenden pilaer met een vastpunt inden as, &c. </s>

<s><emph type="other"/>I. MERCK<emph.end/>. </s>

<s> <emph type="other"/>WY<emph.end/> souden inde wercking hebben mueghen segghen, AS 2, gheeft S&OElig; I, wat t'rechthefwicht 4 lb ? comt voor Y 2 lb, maer op dat sy lijckformigher soude siin an t'ghene inde daet gheschiet (want men can binnen int lichaem qualick de linien AS, S&OElig; trecken) wy hebben de hanghende lini ZÆ int voorbeelt uytwendich ghenomen.

<s><emph type="other"/>IMERCK<emph.end/> . </s>

<s>

<margin.target id="marg148"/>souden inde wercking hebben mueghen segghen, AS 2, gheeft S&OElig; I, wat t'rechthefwicht 4 lb ? comt voor Y 2 lb, maer op dat sy lijckformigher soude siin an t'ghene inde daet gheschiet (want men can binnen int lichaem qualick de linien AS, S&OElig; trecken) wy hebben de hanghende lini ZÆ int voorbeelt uytwendich ghenomen.

</s>

<s><emph type="other"/>II. MERCK<emph.end/>. </s>

openbaer door de <arrow.to.target n="marg149"/>verkeerde ende oueranderde Eueredenheydt, hoe dat elck van d'ander onbekende <arrow.to.target n="marg150"/>palen als Rechthefwycht, Rechtheflini, Scheefheflini, Pilaer, door drie bekende palen altijdt bekent sullen worden, welcker bescriuing wy om de cortheyt achterlaten.</s>

<s><emph type="other"/>IIMERCK<emph.end/> . </s>

<s> <emph type="other"/>TIS<emph.end/> <arrow.to.target n="marg149"/> {Inuersam & alternam proportionem.}<arrow.to.target n="marg150"/> {Terminorum} <arrow.to.target n="marg151"/></s>

<s>

<margin.target id="marg149"/>openbaer door de verkeerde ende oueranderde Eueredenheydt

<margin.target id="marg149"/>Inuersam & alternam proportionem.

<margin.target id="marg150"/>, hoe dat elck van d'ander onbekende palen

<margin.target id="marg150"/>Terminorum

<margin.target id="marg151"/> als Rechthefwycht, Rechtheflini, Scheefheflini, Pilaer, door drie bekende palen altijdt bekent sullen worden, welcker bescriuing wy om de cortheyt achterlaten.

</s>

<s><emph type="other"/>XIIII. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XXIII. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>EVEN<emph.end/> ghewichten der trecklinien van een selfde punt des as, ende op verscheyden sijden met den as euen houcken makende; doen anden pilaer euen ghewelden. </s>

<s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat I anden pilaer euen sulcken ghewelt doet als G, te weten dat I (G gheweert sijnde) den pilaer oock in die ghestalt sal houden. </s>

<s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet an t'punt F gheuoucht worden t'rechthefwicht L dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, ende sijn rechtheflini sy FM. </s>

<s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Want de linien FH, FK, sijn tusschen de euewydighe <arrow.to.target n="marg152"/> HK, CD, ende dat den houck HFC, euen is (door t'ghegheuen) an den houck KFD, so sijn FH ende FK euen. </s><s>waer uyt volght dat ghelijck MF tot FH, alsoo MF tot FK, Maer ghelijck MF tot FH, alsoo L tot G, daerom oock ghelijck MF tot FK, also L tot G; maer I is euen an G door t'ghestelde, ghelijck dan MF tot FK, alsoo L tot I. </s><s>T'welck so sijnde, I houdt den pilaer in die ghestalt door het voorstel. </s><s>Sghelijcx sal oock t'bewijs sijn in alle anderen voorbeelden. </s>

<s><emph type="other"/>XIIII<emph.end/>. <emph type="other"/>VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XXIII<emph.end/>. <emph type="other"/>VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>TGHE<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn diens as CD, ende vastpunt daer in E, en t'roerlick punt F, an t'welck een scheefhefwicht G sy, dat den pilaer in die ghestalt houde, ende diens scheefheflini FH. </s><s>Laet oock an t'selue punt F gheuoucht wesen een scheefhefwicht I, ouer d'ander sijde, ende met G euewichtich, ende diens scheefheflini FK, den houck KFD euen make anden houck HFC. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat I anden pilaer euen sulcken ghewelt doet als G, te weten dat I (G gheweert sijnde) den pilaer oock in die ghestalt sal houden. </s><s>T' <emph type="other"/>BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet an t'punt F gheuoucht worden t'rechthefwicht L dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, ende sijn rechtheflini sy FM. </s><s>T' <emph type="other"/>BEWYS<emph.end/>. </s><s>Want de linien FH, FK, sijn tusschen de euewydighe <arrow.to.target n="marg152"/> HK, CD, ende dat den houck HFC, euen is (door t'ghegheuen) an den houck KFD, so sijn FH ende FK euen. </s><s>waer uyt volght dat ghelijck MF tot FH, alsoo MF tot FK, Maer ghelijck MF tot FH, alsoo L tot G, daerom oock ghelijck MF tot FK, also L tot G; maer I is euen an G door t'ghestelde, ghelijck dan MF tot FK, alsoo L tot I. </s><s>T'welck so sijnde, I houdt den pilaer in die ghestalt door het voorstel. </s><s>Sghelijcx sal oock t'bewijs sijn in alle anderen voorbeelden. </s><s>T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Euen ghewichten dan der trecklinien van een selfde punt des as, ende op verscheyden sijden met den as euen houcken makende; doen anden pilaer euen ghewelden, t'welck wy bewysen moesten.</s>

<s>

<margin.target id="marg152"/>Parallelas.

</s>

<s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Euen ghewichten dan der trecklinien van een selfde punt des as, ende op verscheyden sijden met den as euen houcken makende; doen anden pilaer euen ghewelden, t'welck wy bewysen moesten.</s>

<s><emph type="other"/>XV. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XXIIII. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>XV. VERTOOCH. XXIIII. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>ALS<emph.end/> des ghewichts trecklini rechthouckich op den as is; Soo doedet anden pilaer ghegeuener ghestalt de grootste ghewelt. </s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn diens as CD, ende vastpunt E, ende roerlick punt F, waer an gheuoucht is t'scheefhefwicht G, dat den pilaer in die ghestalt houdt, ende also dat sijn scheefheflini HF rechthouckich op den as CD is; Laet oock an F gheuoucht worden t'scheefhefwicht I, euen an G, ende sijn scheefheflini sy KF. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat G meerder ghewelt doet anden pilaer, dan I, oock gheen meerder ghewelt daer an doen en can. </s><s>T' <emph type="other"/>BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons an F voughen t'rechthefwicht L dat den pilaer in die ghestalt houden can, diens rechtheflini FM. </s><s>T' <emph type="other"/>BEWYS<emph.end/>. </s><s> <emph type="other"/>DES<emph.end/> s <arrow.to.target n="marg153"/> tweede voorstel wort aldus bethoont, T'ghewicht G (t'welck den pilaer in die ghestalt houdt) heeft sulcken reden tot L, als HF tot FM, maer I is euen an G, ende KF is meerder dan FH <arrow.to.target n="marg154"/>, daerom I heeft minder reden tot L, dan KF tot FM, waer duer soo wy bouen gheseyt hebben, t'ghewicht I is te licht om den pilaer in die ghestalt te houden; maer G cander hem in houden, G dan doet anden pilaer meerder ghewelt dan I. </s><s>Maer dat G daer an gheen meerder doen en can, is daer uyt openbaer, dat van F op de sijde des pilaers gheen corter lini en can ghetrocken worden dan FH, anghesien sy daer op rechthouckich is. </s><s>T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Als dan des ghewichts trecklini rechthouckich op den as is, soo doedet an den pilaer ghegheuener ghestalt de grootste ghewelt, t'welck wy bewysen moesten. </s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn diens as CD, ende vastpunt E, ende roerlick punt F, waer an gheuoucht is t'scheefhefwicht G, dat den pilaer in die ghestalt houdt, ende also dat sijn scheefheflini HF rechthouckich op den as CD is; Laet oock an F gheuoucht worden t'scheefhefwicht I, euen an G, ende sijn scheefheflini sy KF. </s>

<s>

<margin.target id="marg153"/>Syllogismi.

<margin.target id="marg154"/>

</s>

<s>

<margin.target id="marg155"/>Alle hefwicht dat minder reden heeft tot L, dan siin heflini tot FM, is te licht om den pilaer in die ghestalt te houden, duer het 20 voorstel:

<margin.target id="marg156"/>I is hefwicht dat minder reden heeft tot L, dan siin heflini KF tot FM:

<margin.target id="marg157"/>T'hefwicht I dan is te licht om den pilaer in die ghestalt te houden.

</s>

<s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat G meerder ghewelt doet anden pilaer, dan I, oock gheen meerder ghewelt daer an doen en can. </s>

<s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons an F voughen t'rechthefwicht L dat den pilaer in die ghestalt houden can, diens rechtheflini FM. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s>

<s> A. </s><s>Alle hefwicht dat minder reden heeft tot L, dan siin heflini tot FM, is te licht om den pilaer in die ghestalt te houden, duer het 20 voorstel:</s>

<s>I. </s><s>I is hefwicht dat minder reden heeft tot L, dan siin heflini KF tot FM:</s>

<s>I. </s><s>T'hefwicht I dan is te licht om den pilaer in die ghestalt te houden.</s>

<s> <emph type="other"/>DES<emph.end/> <arrow.to.target n="marg153"/>bewyfredens tweede voorstel wort aldus bethoont, T'ghewicht G (t'welck den pilaer in die ghestalt houdt) heeft sulcken reden tot L, als HF tot FM, maer I is euen an G, ende KF is meerder dan FH <arrow.to.target n="marg154"/>, daerom I heeft minder reden tot L, dan KF tot FM, waer duer soo wy bouen gheseyt hebben, t'ghewicht I is te licht om den pilaer in die ghestalt te houden; maer G cander hem in houden, G dan doet anden pilaer meerder ghewelt dan I. </s><s>Maer dat G daer an gheen meerder doen en can, is daer uyt openbaer, dat van F op de sijde des pilaers gheen corter lini en can ghetrocken worden dan FH, anghesien sy daer op rechthouckich is. </s>

<s>

<margin.target id="marg153"/>Syllogismi.

<margin.target id="marg154"/>47.v.i.b. E.

</s>

<s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Als dan des ghewichts trecklini rechthouckich op den as is, soo doedet an den pilaer ghegheuener ghestalt de grootste ghewelt, t'welck wy bewysen moesten. </s>

<s><emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>HET<emph.end/> blijft dat hoe de houcken der trecklinien vande ghewichten, op den as den rechthouck naerder sijn, hoe de ghewichten meerder ghewelt doen; Ende ter contrarie hoe sy vanden rechthouck meer verschillen, hoe de ghewichten minder ghewelt doen. </s>

<s><emph type="other"/>XVI. VERTOOCH. XXV. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s><emph type="other"/>XVI. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XXV. VOORSTEL<emph.end/>.</s>

<s> <emph type="other"/>TWEE<emph.end/> oneuewydighe linien daer een pilaer an hangt beyde oneindelick voortghetrocken, snien malcanderen inde swaerheydts middellini des pilaers. </s>

<s>I <emph type="other"/>VOORBEELT<emph.end/>. </s>

<s><emph type="other"/>I. VOORBEELT<emph.end/>. </s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn hanghende ande twee oneuewydighe linien CD, EF, welcke voortghetrocken sijn tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet punt I inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Den houck FEC, ofte IEC, ofte HEC, is al een selfden houck, also oock is DCE, ofte ICE, ofte GCE, daerom wat punten wy inde linien HE, ende CG voor uytersten nemen, den pilaer <pb pagenum="58"/>houdt daer an sijn ghegheuen standt. </s><s>Laet ons nemen I, ghemeen uyterste punt van d'een ende d'ander lini, den pilaer dan houdt daer an sijn ghegeuen standt. </s><s>Maer hanghende den pilaer an t'punt I, so is de hanghende <arrow.to.target n="marg158"/> door I des pilaers swaerheydts middellini inde welcke I is.</s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn hanghende ande twee oneuewydighe linien CD, EF, welcke voortghetrocken sijn tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet punt I inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Den houck FEC, ofte IEC, ofte HEC, is al een selfden houck, also oock is DCE, ofte ICE, ofte GCE, daerom wat punten wy inde linien HE, ende CG voor uytersten nemen, den pilaer houdt daer an sijn ghegheuen standt. </s><s>Laet ons nemen I, ghemeen uyterste punt van d'een ende d'ander lini, den pilaer dan houdt daer an sijn ghegeuen standt. </s><s>Maer hanghende den pilaer an t'punt I, so is de hanghende <arrow.to.target n="marg158"/> door I des pilaers swaerheydts middellini inde welcke I is.</s>

<s>

<margin.target id="marg158"/>Perpendicularis.

</s>

<s><emph type="other"/>II. VOORBEELT<emph.end/>. </s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn hanghende ande oneuewydighe linien CD, EF, welcke voortghetrocken sijn tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet punt I, inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons DG ende FH ansien voor stylen ofte stiue linien daer den pilaer op rust, welcke door de begheerte niet en breken noch en buyghen; der seluer ghewelt is euen ande ghewelt der linien CD, EF, want ghelijck dese den pilaer in sijn ghegheuen standt houden alsoo oock die. </s><s>Ende wat punten wy inde linien DG, FH voor uytersten nemen, den pilaer <pb pagenum="58"/>houdt daer op sijn ghegheuen standt. </s><s> Laet ons nemen I, ghemeen uyterste punt van d'een en d'ander lini; den pilaer dan houdt daer op (Wisconstlick <arrow.to.target n="marg159"/> verstaende) sijn ghegheuen standt, maer rustende den pilaer op t'punt I, soo is de hanghende door I des pilaers swaerheydts middellini, inde welcke I is.</s>

<s><emph type="other"/>IIVOORBEELT<emph.end/>. </s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn hanghende ande oneuewydighe linien CD, EF, welcke voortghetrocken sijn tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet punt I, inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons DG ende FH ansien voor stylen ofte stiue linien daer den pilaer op rust, welcke door de begheerte niet en breken noch en buyghen; </s>

<s> der seluer ghewelt is euen ande ghewelt der linien CD, EF, want ghelijck dese den pilaer in sijn ghegheuen standt houden alsoo oock die. </s><s>Ende wat punten wy inde linien DG, FH voor uytersten nemen, den pilaer houdt daer op sijn ghegheuen standt. </s><s> Laet ons nemen I, ghemeen uyterste punt van d'een en d'ander lini; den pilaer dan houdt daer op (Wisconstlick <arrow.to.target n="marg159"/> verstaende) sijn ghegheuen standt, maer rustende den pilaer op t'punt I, soo is de hanghende door I des pilaers swaerheydts middellini, inde welcke I is.</s>

<s>

<margin.target id="marg159"/>Mathematicè.

</s>

<s><emph type="other"/>III. VOORBEELT<emph.end/>.</s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn welcke in die standt ghehouden wort door de scheefdaellini CD, ende scheefheflini EF, de selue sijn voortghetrocken tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat I inde swaerheydts mid<pb pagenum="59"/>dellini is des pilaers AB. </s><s>T' <emph type="other"/>BEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons GC ansien voor styl, ofte stijue lini ende nemen dat de macht die an D int neertrecken was, nu neerstekende sy in yder punt tusschen C en G daermen haer stelt, ende den pilaer AB, sal alsoo op allen punten diemen tusschen C, G ende E, H voor uytersten neemt, sijn ghegheuen standt houden. </s><s>Laet ons nemen I ghemeen uyterste van d'een en d'ander lini, den pilaer dan houdt daer an sijn ghegheuen standt; maer hanghende den pilaer an t'punt I, de hanghende door I is des pilaers swaerheyts middellini, inde welcke I is. </s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn welcke in die standt ghehouden wort door de scheefdaellini CD, ende scheefheflini EF, de selue sijn voortghetrocken tot G, H, sniende malcanderen in I. </s>

<s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat I inde swaerheydts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons GC ansien voor styl, ofte stijue lini ende nemen dat de macht die an D int neertrecken was, nu neerstekende sy in yder punt tusschen C en G daermen haer stelt, ende den pilaer AB, sal alsoo op allen punten diemen tusschen C, G ende E, H voor uytersten neemt, sijn ghegheuen standt houden. </s><s>Laet ons nemen I ghemeen uyterste van d'een en d'ander lini, den pilaer dan houdt daer an sijn ghegheuen standt; maer hanghende den pilaer an t'punt I, de hanghende door I is des pilaers swaerheyts middellini, inde welcke I is. </s>

<s><emph type="other"/>IIII. VOORBEELT<emph.end/>.</s>

<s> T' <emph type="other"/>GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn, welcke in die standt ghehouden wort door de scheefdaellini CD, ende de scheefheflini EF, de selue sijn voortghetrocken tot <emph type="other"/>GH<emph.end/>, sniende malcanderen in I. </s><s>T' <emph type="other"/>BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat I inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s>

<s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn, welcke in die standt ghehouden wort door de scheefdaellini CD, ende de scheefheflini EF, de selue sijn voortghetrocken tot <emph type="other"/>GH<emph.end/>, sniende malcanderen in I. </s>

<s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat I inde swaerheyts mid<pb pagenum="59"/>dellini is des pilaers AB. </s>

<s> T' <emph type="other"/>BEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons HE ansien voor stijl, ofte stiue lini, ende nemen dat de macht die an E int opheffen was, nu opstekende sy in yder punt tusschen E en H, daermen haer stelt, ende den pilaer AB sal also op allen punten diemen tusschen <emph type="other"/>CG<emph.end/> ende <emph type="other"/>EH<emph.end/> voor uytersten neemt, sijn ghegheuen standt houden. </s><s>Laet ons nu nemen I ghemeen uyterste punt van d'een en dander lini, den pilaer dan houdt daer op sijn ghegheuen standt, maer rustende den pilaer op t'punt I, soo is de hanghende door I des pilaers swaerheydts middellini, inde welcke I is. </s><s>T' <emph type="other"/>BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Twee oneuewydighe linien dan, daer een pilaer an hangt beyde oneyndelick voortghetrocken, snien malcanderen inde swaerheydts middellini des pilaers, t'welck wy bewysen moesten.</s>

Legend:

Removed from v.1.51
changed lines
	Added in v.1.70