Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to stevi_weegc_01_nl_1586.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/Attic/stevi_weegc_01_nl_1586.xml between version 1.2 and 1.3

version 1.2, 2003/08/21 08:44:58 version 1.3, 2003/08/21 11:51:45
Line 119 
Line 119 
  
  
  
 <p type="main"><s> Tis te weten dat de Duytschen in die seer oude tijden vande welcke ter weerelt gheen opentlicke schriften gebleuen en sijn, gheweest hebben een treffelick seermachtich Gheslacht. </s><s>t'welck duer sulcke verderuende oirsaken als meer ander machtighe volcken weeruaren sijn, als oirloghe en dierghelijcke, voorderende uytroeying der wetten, breking van goe oirdens, verwoesting der steden, &amp;c, tot manier van wiltheyt gherocht is, doch niet so volcommen, of den ouden aert der grootmoedicheyt, rechtueerdicheyt, ende ghetrauheyt, daer Tacitus oock af betuycht <arrow.to.target n="marg11"/>, en bleef altijt in hemlien ghewortelt. </s><s>Dese haer woestheyt heeft gheduert tot ontrent de tijden van Iulius C&#230;sar, welcke daer naer tot beteren staet begon te keeren, soo dat sy eintlick weder ghecommen sijn ter regiering ouer t'eertrijcxdeel Europa, als kenlick is. </s><s>Maer want yemandt van haer voornomde eerste macht twyffelen mocht, ouermits <pb/>wy daer af, soo weynich als van veel ander volcken diens tijts, gheen opentlicke schriften en hebben, soo sullen wy die aldus beuestighen. </s></p> <p type="main"><s> Tis te weten dat de Duytschen in die seer oude tijden vande welcke ter weerelt gheen opentlicke schriften gebleuen en sijn, gheweest hebben een treffelick seermachtich Gheslacht. </s><s>t'welck duer sulcke verderuende oirsaken als meer ander machtighe volcken weeruaren sijn, als oirloghe en dierghelijcke, voorderende uytroeying der wetten, breking van goe oirdens, verwoesting der steden, &amp;c, tot manier van wiltheyt gherocht is, doch niet so volcommen, of den ouden aert der grootmoedicheyt, rechtueerdicheyt, ende ghetrauheyt, daer Tacitus oock af betuycht <arrow.to.target n="marg11"/>, en bleef altijt in hemlien ghewortelt. </s><s>Dese haer woestheyt heeft gheduert tot ontrent de tijden van Iulius C&#230;sar, welcke daer naer tot beteren staet begon te keeren, soo dat sy eintlick weder ghecommen sijn ter regiering ouer t'eertrijcxdeel Europa, als kenlick is. </s><s>Maer want yemandt van haer voornomde eerste macht twyffelen mocht, ouermits <!-- digifile p 8 -->
  <pb/>wy daer af, soo weynich als van veel ander volcken diens tijts, gheen opentlicke schriften en hebben, soo sullen wy die aldus beuestighen. </s></p>
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg11"/>Li. de Morib. Germanor. <margin.target id="marg11"/>Li. de Morib. Germanor.
 </s></p> </s></p>
 <pb/> <pb/>
 <pb/> <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <!-- wordlist starts here : include from html-->
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  <pb/>
  
  
 <p type="head"><s>...</s></p> <p type="head"><s>...</s></p>
Line 133 
Line 154 
 <p type="main"><s> [  (11 blz), met  (13 blz) ]</s></p> <p type="main"><s> [  (11 blz), met  (13 blz) ]</s></p>
  
 <p type="main"><s>... </s></p> <p type="main"><s>... </s></p>
  <pb/>
 <p type="main"><s> ... </s><s>dattet voormael een seer wys, gheleert, ende ouertreflick Gheslacht is gheweest, als vooren bethoont is, daertoe ghecommen sijnde met langher tijdt, duer veel eruaringhen. </s><s>Ende soo wy van dese voorghanghers weerdighe navolghers willen gheacht sijn, en sullen niet duer een beestelick ghetuych van ondancbaerheyt, so groote gauen ons naghelaten, duer onwetenheyt versmaen, noch, den lasteraers diese niet en kennen, sottelick gheloouen, noch verlatende den spieghel der talen, ons dickmael behaghen in haer leelick schrapsel van schuym der vuyllicheyt; maer sullen ter contrari die clouclick beschermen, niet met ydel woorden als d'hare sijn, noch na t'onuerstandt van hemlien die de goetheyt der Saken in haer talen beschreuen, onbescheydelick de goetheyt der talen meenen te wesen; maer ghelijck t'gout duer t'vier beproeft wort, alsoo salmen haer weerdicheyt duer de daet <arrow.to.target n="marg12"/> bethoonen:  Welcke sal die sijn? dese, neemt voor grondt <arrow.to.target n="marg13"/> t'ghene in al d'ander spraken tot noch toe der Naturen diepe verholentheden sijn, welcke sy niet ter deghe bedien en connen, als dat sy v (onder duysentich anderen daer het Duytsch vol af is) dit na segghen: <arrow.to.target n="marg14"/> <arrow.to.target n="marg15"/>; ende diet soo doen connen, belooftse vrielijck een koeck; Ia dat sy t'auent op sullen blijuen (voor kinderen dienen doch kinder prijsen <arrow.to.target n="marg16"/>) ende ick verseker v dat ghyder sonder schade sult afcommen, want het is blijckelijck ghenouch wat sy hier in vermueghen, te weten voor dese woorden langhe redenen te stellen, die t'onderscheyt der palen <arrow.to.target n="marg17"/>, ende de form der eueredenheyt <arrow.to.target n="marg18"/> oueral seer verduysteren. </s></p> <!-- digifile p 31 -->
  <p type="main"><s> ... </s><s>dattet voormael een seer wys, gheleert, ende ouertreflick Gheslacht is gheweest, als vooren bethoont is, daertoe ghecommen sijnde met langher tijdt, duer veel eruaringhen. </s><s>Ende soo wy van dese voorghanghers weerdighe navolghers willen gheacht sijn, en sullen niet duer een beestelick ghetuych van ondancbaerheyt, so groote gauen ons naghelaten, duer onwetenheyt versmaen, noch, den lasteraers diese niet en kennen, sottelick gheloouen, noch verlatende den spieghel der talen, ons dickmael behaghen in haer leelick schrapsel van schuym der vuyllicheyt; maer sullen ter contrari die clouclick beschermen, niet met ydel woorden als d'hare sijn, noch na t'onuerstandt van hemlien die de goetheyt der Saken in haer talen beschreuen, onbescheydelick de goetheyt der talen meenen te wesen; maer ghelijck t'gout duer t'vier beproeft wort, alsoo salmen haer weerdicheyt duer de daet <arrow.to.target n="marg12"/> bethoonen:  Welcke sal die sijn? dese, neemt voor grondt <arrow.to.target n="marg13"/> t'ghene in al d'ander spraken tot noch toe der Naturen diepe verholentheden sijn, welcke sy niet ter deghe bedien en connen, als dat sy v (onder duysentich anderen daer het Duytsch vol af is) dit na segghen: <arrow.to.target n="marg14"/> <arrow.to.target n="marg15"/>; ende diet soo doen connen, belooftse vrielijck een koeck; Ia dat sy t'auent op sullen blijuen (voor kinderen dienen doch kinder prijsen <arrow.to.target n="marg16"/>) ende ick verseker v dat ghyder sonder schade sult afcommen, want het is blijckelijck ghenouch wat sy hier in vermueghen, te weten voor dese woorden langhe redenen te stellen, die t'onderscheyt der palen <arrow.to.target n="marg17"/>, ende de form der eueredenheyt <arrow.to.target n="marg18"/> oueral seer <pb/>verduysteren. </s></p>
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg12"/>Effectum. <margin.target id="marg12"/>Effectum.
 <margin.target id="marg13"/>Subiecto. <margin.target id="marg13"/>Subiecto.
Line 181 
Line 203 
  
  
 <p type="main"><s> Dit is t'ghene wy vande weerdicheyt der Duytsche tael voorghenomen hadden te verclaren; Inde selue sullen wy de WEEGHCONST, die de wonderlicste der  is, eerst tot Constens form laten commen, als spraeck die der Natueren eyghenschappen grondelicxt beteeckenen can, ende als bequaemste wit, daer al d'ander die willen, tot yder ghemeentens grootste nut, na micken, ende haer bepalinghen <arrow.to.target n="marg24"/>, daer inde Consten veel an gheleghen is, na rechten mueghen. </s><s>Oock by aldien der Duytschen vliet daerin alsoo vermeerderde, ghelijct de reden wel eyscht, t'selue soude ons voornemen verstercken om met ander angheuanghen voort te varen: Doch soo de contrarie gheschiede, ick can my vernoughen in een eerlick voornemen mijn goede wille te verclaren, welcke in haer beroup tot yders dienst gheeyghent is.</s></p> <p type="main"><s> Dit is t'ghene wy vande weerdicheyt der Duytsche tael voorghenomen hadden te verclaren; Inde selue sullen wy de WEEGHCONST, die de wonderlicste der  is, eerst tot Constens form laten commen, als spraeck die der Natueren eyghenschappen grondelicxt beteeckenen can, ende als bequaemste wit, daer al d'ander die willen, tot yder ghemeentens grootste nut, na micken, ende haer bepalinghen <arrow.to.target n="marg24"/>, daer inde Consten veel an gheleghen is, na rechten mueghen. </s><s>Oock by aldien der Duytschen vliet daerin alsoo vermeerderde, ghelijct de reden wel eyscht, t'selue soude ons voornemen verstercken om met ander angheuanghen voort te varen: Doch soo de contrarie gheschiede, ick can my vernoughen in een eerlick voornemen mijn goede wille te verclaren, welcke in haer beroup tot yders dienst gheeyghent is.</s></p>
  <pb/>
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg24"/>Definitiones. <margin.target id="marg24"/>Definitiones.
 </s></p> </s></p>
Line 200 
Line 223 
  
 <p type="main"><s> E Beghinselen der Weeghconst, welcke van swaerheyt sijn duer  t'ghedacht van natuerlicke stof gheweert, sullen in twee boucken begrepen worden. </s><s>Des eersten boucx eerste deel sal van 14 * bepalinghen wesen: T'ander van 28 * voorstellen, van de ghedaenten der ghewichten, die tweederhande sijn, als Rechtwichten, ende Scheefwichten. </s><s>Der Rechtwichten sijn twee * afcomsten, te weten Rechtdaelwichten, ende Rechthefwichten, beschreuen inde achtien eerste voorstellen. </s><s>Der Scheefwichten sijn oock twee afcomsten, als Scheefdaelwichten, ende Scheefhefwichten, verclaert inde rest der voorstellen.</s></p> <p type="main"><s> E Beghinselen der Weeghconst, welcke van swaerheyt sijn duer  t'ghedacht van natuerlicke stof gheweert, sullen in twee boucken begrepen worden. </s><s>Des eersten boucx eerste deel sal van 14 * bepalinghen wesen: T'ander van 28 * voorstellen, van de ghedaenten der ghewichten, die tweederhande sijn, als Rechtwichten, ende Scheefwichten. </s><s>Der Rechtwichten sijn twee * afcomsten, te weten Rechtdaelwichten, ende Rechthefwichten, beschreuen inde achtien eerste voorstellen. </s><s>Der Scheefwichten sijn oock twee afcomsten, als Scheefdaelwichten, ende Scheefhefwichten, verclaert inde rest der voorstellen.</s></p>
  
  <!-- include the following as a  figure -->
 <p type="main"><s><arrow.to.target n="marg26"/></s></p> <p type="main"><s><arrow.to.target n="marg26"/></s></p>
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg26"/>Definitionib.Propositio&shy;<lb/>nibus. Species. <margin.target id="marg26"/>Definitionib.Propositio&shy;<lb/>nibus. Species.
Line 334 
Line 358 
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg42"/>. <margin.target id="marg42"/>.
 </s></p> </s></p>
  <pb/>
  
  
  
  <p type="head"><s>HET EERSTE BOVCK <lb/>VANDE BEGHINSELEN <lb/>DER WEEGCONST, <lb/> Beschreuen door Simon Steuin. </s></p>
  
 <p type="head"><s> |  | Begin () | </s></p> <p type="head"><s>TEERSTE DEEL <lb/>
  vande Bepalinghen. </s></p>
 <p type="head"><s> |  | Bepalinghen | </s></p> 
  
 <p type="main"><s> Weegconst , ,  ,  ,  , , , , , ; , ; </s></p> 
  
 <p type="main"><s> </s></p> 
  
 <p type="head"><s>H E T E E R S T E B O V C K</s></p> 
  
 <p type="head"><s>V A N D E B E G H I N S E L E N</s></p> 
  
 <p type="head"><s>D E R W E E G C O N S T,</s></p> 
  
  
  
 <p type="head"><s>T E E R S T E D E E L</s></p> 
  
 <p type="main"><s> vande Bepalinghen. </s></p> 
  
 <p type="main"><s> I. </s><s>B E P A L I N G. </s><s><arrow.to.target n="marg43"/> </s></p> <p type="head"><s> I. BEPALING. </s><s><arrow.to.target n="marg43"/> </s></p>
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg43"/>Definitio. <margin.target id="marg43"/>Definitio.
 </s></p> </s></p>
Line 387 
Line 396 
  
 <p type="head"><s>V E R C L A R I N G.</s></p> <p type="head"><s>V E R C L A R I N G.</s></p>
  
 <p type="main"><s> D E swaerheydt ofte lichticheydt die wy ghemeenelick segghen een lichaem te hebben, en is niet sijn eyghen wesentlicke ghedaente, maer veroirsaect uyt sijn ghemeenschap met een ander (wiens breeder verclaring wy  gheschict hebben) want veel Stoffen <arrow.to.target n="marg46"/> die swaer sijn inde locht, worden licht beuonden int water, ende de lichte inde locht, sijn elders swaer; </s></p> <p type="main"><s> D E swaerheydt ofte lichticheydt die wy ghemeenelick segghen een lichaem te hebben, en is niet sijn eyghen wesentlicke ghedaente, maer veroirsaect uyt sijn ghemeenschap met een ander (wiens breeder verclaring wy  gheschict hebben) want veel Stoffen <arrow.to.target n="marg46"/> die swaer sijn inde locht, worden licht beuonden int water, ende de lichte inde locht, sijn el<pb/>ders swaer; </s></p>
 <p type="margin"><s> <p type="margin"><s>
 <margin.target id="marg46"/>Materia. <margin.target id="marg46"/>Materia.
 </s></p> </s></p>

Legend:
Removed from v.1.2 
changed lines
 Added in v.1.3