| version 1.132, 2003/09/12 19:04:53 |
version 1.133, 2003/09/12 21:17:24 |
| |
| </s></p> | </s></p> |
| | |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>NV<emph.end/> mocht yemant segghen, ghy hebt dat voorstel wel bewesen in deelen die tsamen een heel pilaer maken eenvaerdigher swaerheyt, maer wie weet of dat also plaets sal houden in allen anderen verscheyden deelen van ongheschicter form, ende oneueswaerder stof, daerom sullen wy de ghemeenheydt des voorstels aldus bethoonen: Laet ons achten dat den balck KL der I ghestalt hier bouen, in haer plaets bliue, ende dat het stick EFDA neerghetrocken wordt, ende dat het blyue hanghende met een lini uyt sijn swaerheydts middelpunt an tpunt K, ende dat insghelijcx oock neerghetrocken sy het ander stick EFCB, ende dat het blijue hanghende by sijn swaerheydts middelpunt an <pb pagenum="13"/>tpunt L, ende dat EFCB niet en ghenake an EFDA, ende haer ghestalt sy dan soo dees form uytwyst. </s><s>Nu doen het lichaem in d'eerste ghestalt hinck ande hanthaef MN, alsdoen was EFDA euestaltwichtich met EFCB; Maer tghewicht EFDA in dees tweede ghestalt neerghetrocken synde, en brengt an KL gheen meerder noch minder swaerheyt dan in d'eerste ghestalt door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>begheerte. </s><s>Sghelijcx en brengt tghewicht EFCB der tweede ghestalt, an LK gheen meerder swaerheydt dan in d'eerste ghestalt, daerom de ghewichten der tweede ghestalt sijn an KL de selfde die sy in d'eerste waren, daerom oock de balck KL blijft noch inde selue eerste ghestalt, waer duer EFDA noch euestaltwichtich blijft met EFCB. </s><s>De sticken dan des pilaers blijuen soo wel euestaltwichtich verscheyden, als doen sy an malcanderen waren, ende de ermen oock inde selue reden. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>NV<emph.end/> mocht yemant segghen, ghy hebt dat voorstel wel bewesen in deelen die tsamen een heel pilaer maken eenvaerdigher swaerheyt, maer wie weet of dat also plaets sal houden in allen anderen verscheyden deelen van ongheschicter form, ende oneueswaerder stof, daerom sullen wy de ghemeenheydt des voorstels aldus bethoonen: Laet ons achten dat den balck KL der I ghestalt hier bouen, in haer plaets bliue, ende dat het stick EFDA neerghetrocken wordt, ende dat het blyue hanghende met een lini uyt sijn swaerheydts middelpunt an tpunt K, ende dat insghelijcx oock neerghetrocken sy het ander stick EFCB, ende dat het blijue hanghende by sijn swaerheydts middelpunt an <pb pagenum="13"/>tpunt L, ende dat EFCB niet en ghenake an EFDA, ende haer ghestalt sy dan soo dees form uytwyst. </s><s>Nu doen het lichaem in d'eerste ghestalt hinck ande hanthaef MN, alsdoen was EFDA euestaltwichtich met EFCB; Maer tghewicht EFDA in dees tweede ghestalt neerghetrocken synde, en brengt an KL gheen meerder noch minder swaerheyt dan in d'eerste ghestalt door de 3. begheerte. </s><s>Sghelijcx en brengt tghewicht EFCB der tweede ghestalt, an LK gheen meerder swaerheydt dan in d'eerste ghestalt, daerom de ghewichten der tweede ghestalt sijn an KL de selfde die sy in d'eerste waren, daerom oock de balck KL blijft noch inde selue eerste ghestalt, waer duer EFDA noch euestaltwichtich blijft met EFCB. </s><s>De sticken dan des pilaers blijuen soo wel euestaltwichtich verscheyden, als doen sy an malcanderen waren, ende de ermen oock inde selue reden. </s></p> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>DIT<emph.end/> so synde, laet ons de lichamen EFDA ende EFCB der tweede ghestalt ander formen gheuen, die also duwende (neemt dat de stof sy van was, cleye, ofte yet soodanich t'welck sulcx lijde) dat EFDA der tweede ghestalt, sy EFDA deser derde ghestalt, ende dat EFCB der tweede ghestalt, sy EFCB deser derde ghestalt; <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Ende is openbaer dat KL noch in haer selue ghestalt sal blyuen, ende de ermen ML, MK, inde selue reden, ende veruolgens EFDA noch euestaltwichtich met EFCB, want dees verandering der form (al de stof bliuende) en veroirsaect gheen verandering des ghewichts.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>DIT<emph.end/> so synde, laet ons de lichamen EFDA ende EFCB der tweede ghestalt ander formen gheuen, die also duwende (neemt dat de stof sy van was, cleye, ofte yet soodanich t'welck sulcx lijde) dat EFDA der tweede ghestalt, sy EFDA deser derde ghestalt, ende dat EFCB der tweede ghestalt, sy EFCB deser derde ghestalt; Ende is openbaer dat KL noch in haer selue ghestalt sal blyuen, ende de ermen ML, MK, inde selue reden, ende veruolgens EFDA noch euestaltwichtich met EFCB, want dees verandering der form (al de stof bliuende) en veroirsaect gheen verandering des ghewichts.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><arrow.to.target n="marg82"/></s></p> | <p type="main"><s><arrow.to.target n="marg82"/></s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>III. VOORBEELT<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>III. VOORBEELT<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>MEN<emph.end/> can tvoorgaende oock bethoonen, blyuende de twee swaerheden hanghende an eenen lichamelicken balck, in deser voughen: Laet den pilaer ABCD ghesneen sijn in twee deelen, met een plat door den as EF, ende den as des ondersten deels EC sy GH, ende EC sy doorsneen met een plat IK euewydich vanden grondt ED, sniende den as GH in L, ende het swaerheydts middelpunt van het deel IKDE sy M int middel van GL, ende van het deel IKCF sy N int middel van LH, ende des heels ABCD sy O in middel van EF, ende OP sy swaerheydts middellini des heels ABCD, ende MQ van IKDE, ende NR van IKCF. </s><s> Dit soo sijnde tis kennelick dat des heels pilaers rechter sijde, euewichtich is teghen haer slincker. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>MEN<emph.end/> can tvoorgaende oock bethoonen, blyuende de twee swaerheden hanghende an eenen lichamelicken balck, in deser voughen: Laet den pilaer ABCD ghesneen sijn in twee deelen, met een plat door den as EF, ende den as des ondersten deels EC sy GH, ende EC sy doorsneen met een plat IK euewydich vanden grondt ED, sniende den as GH in L, ende het swaerheydts middelpunt van het deel IKDE sy M int middel van GL, ende van het deel IKCF sy N int middel van LH, ende des heels ABCD sy O in middel van EF, ende OP sy swaerheydts middellini des heels ABCD, ende MQ van IKDE, ende NR van IKCF. </s><s> Dit soo sijnde tis kennelick dat des heels pilaers rechter sijde, euewichtich is teghen haer slincker. </s></p> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu het onderste deel EFCD neertrecken, also dat het blyue hanghende ande linien ML [MQ] ende NR, als hier neuens. </s><s>Ende is openbaer dat den lichamelicken balc ABFE noch in haer eerste ghestalt sal blyuen. </s><s>Laet ons nu achten dat het deel IKDE, ghesneen sy van IKCF, ende dat elck deel vallen mach daert wil, maer sy hanghen an haer swaerheyts <pb pagenum="15"/>middelpunten M, N, sy houden dan haer eerste ghegheuen ghestalt door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>bepaling, daerom ABFE blijft oock noch in sijn eerste ghedaente. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu het onderste deel EFCD neertrecken, also dat het blyue hanghende ande linien ML [MQ] ende NR, als hier neuens. </s><s>Ende is openbaer dat den lichamelicken balc ABFE noch in haer eerste ghestalt sal blyuen. </s><s>Laet ons nu achten dat het deel IKDE, ghesneen sy van IKCF, ende dat elck deel vallen mach daert wil, maer sy hanghen an haer swaerheyts <pb pagenum="15"/>middelpunten M, N, sy houden dan haer eerste ghegheuen ghestalt door de 4. bepaling, daerom ABFE blijft oock noch in sijn eerste ghedaente. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> Maer IKDE, sulcken reden te hebben tot IKCF, als den erm OR, tot den erm OQ, is vooren beprouft; Inder voughen dat tghene eerst betoocht was anden weegconstighen balck (dat is een lini) sulcx hebben wy hier verclaert an een lichamelicken. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s><arrow.to.target n="marg85"/> Wesende dan twee euestaltwichtighe swaerheden, de swaerste heeft sulcken reden tot de lichtste (van wat stof ofte form oock de lichamen sijn) als den langsten erm tot den cortsten, twelck wy bewysen moesten.</s></p> | <p type="main"><s> Maer IKDE, sulcken reden te hebben tot IKCF, als den erm OR, tot den erm OQ, is vooren beprouft; Inder voughen dat tghene eerst betoocht was anden weegconstighen balck (dat is een lini) sulcx hebben wy hier verclaert an een lichamelicken. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s><arrow.to.target n="marg85"/> Wesende dan twee euestaltwichtighe swaerheden, de swaerste heeft sulcken reden tot de lichtste (van wat stof ofte form oock de lichamen sijn) als den langsten erm tot den cortsten, twelck wy bewysen moesten.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>I. VOORBEELT<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>I. VOORBEELT<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet d'een swaerheyt A sijn weghende 3 , hanghende an C, d'ander B van 1 <emph.end/><emph.end/><emph.end/>hanghende an D; ende CD si balck. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet d'een swaerheyt A sijn weghende 3 , hanghende an C, d'ander B van 1 lb hanghende an D; ende CD si balck. </s></p> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/> Wy moeten haer hanthaef vinden. </s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal CD also deelen, dat haer meeste stick naest de swaerheydts middellini van de minste swaerheydt, sulcken reden hebbe tot het minste stick, ghelijck de meeste swaerheyt tot de minste, twelck sy in E, te weten dat ED sulcken reden hebbe tot EC, als 3 lb van A, tot 1 lb van B. </s><s> Ick seg dat de hanghende door E, als EF, d'hanthaef is.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/> Wy moeten haer hanthaef vinden. </s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal CD also deelen, dat haer meeste stick naest de swaerheydts middellini van de minste swaerheydt, sulcken reden hebbe tot het minste stick, ghelijck de meeste swaerheyt tot de minste, twelck sy in E, te weten dat ED sulcken reden hebbe tot EC, als 3 lb van A, tot 1 lb van B. </s><s> Ick seg dat de hanghende door E, als EF, d'hanthaef is.</s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>II. VOORBEELT<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>II. VOORBEELT<emph.end/>.</s></p> |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD wederom den pilaer sijn, ghedeelt als vooren, hanghende Y 6 lb an X, ende Z 24 lb an R, ende Æ 12 lb an Q. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten d'handthaef vinden. </s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>De swaerheydts middellini van ABCDYZ is SG door het 4 voorbeelt, ende van Æ is QB, ende SQ is balck: de selue salmen in tween deelen, also dat de sticken de reden hebben als 36 lb vanden pilaer met Y <pb pagenum="18"/>ende Z, tot 12 lb van Æ, te weten tcortste stick naer de swaerheydts middellini van tswaerste deel, twelck vallen sal in T, inder voughen dat TI de begheerde handthaef sal sijn. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD wederom den pilaer sijn, ghedeelt als vooren, hanghende Y 6 lb an X, ende Z 24 lb an R, ende Æ 12 lb an Q. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten d'handthaef vinden. </s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>De swaerheydts middellini van ABCDYZ is SG door het 4 voorbeelt, ende van Æ is QB, ende SQ is balck: de selue salmen in tween deelen, also dat de sticken de reden hebben als 36 lb vanden pilaer met Y <pb pagenum="18"/>ende Z, tot 12 lb van Æ, te weten tcortste stick naer de swaerheydts middellini van tswaerste deel, twelck vallen sal in T, inder voughen dat TI de begheerde handthaef sal sijn. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s>Ende soomen noch hinghe an P 24 lb, d'handthaef soude SG sijn, ende so voorts met allen anderen swaerheden diemen anden pilaer soude mueghen hanghen. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>De swaerste swaerheydt A int eerste voorbeelt, heeft sulcken reden tot de lichtste B, als den langsten erm ED, tot den cortsten EC, daerom EF door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>bepaling is d'hanthaef. </s><s>Sghelijcx sal oock tbewys sijn van al dander voorbeelden, twelck wy om de cortheydt achterlaten. </s></p> | <p type="main"><s>Ende soomen noch hinghe an P 24 lb, d'handthaef soude SG sijn, ende so voorts met allen anderen swaerheden diemen anden pilaer soude mueghen hanghen. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>De swaerste swaerheydt A int eerste voorbeelt, heeft sulcken reden tot de lichtste B, als den langsten erm ED, tot den cortsten EC, daerom EF door de 9. bepaling is d'hanthaef. </s><s>Sghelijcx sal oock tbewys sijn van al dander voorbeelden, twelck wy om de cortheydt achterlaten. </s></p> |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen bekende swaerheden, wy hebben haer handthaef gheuonden naer den eysch. </s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen bekende swaerheden, wy hebben haer handthaef gheuonden naer den eysch. </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>. </s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>SOOMEN<emph.end/> <arrow.to.target n="marg87"/></s><s> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>SOOMEN<emph.end/> <arrow.to.target n="marg87"/></s><s> |
| <margin.target id="marg87"/>tghewicht Y des 2 voorbeelts verswaerde van 1 lb, ende datmen an V hinghe 1 lb, inder voughen dat haer ghestalt dan waer als hier onder, Tis kennelick uyt het voorgaende dat XN noch handthaef blijft, ende alles an haer euestaltwichtich hangt. <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Tselue sal XN oock blijuen, soomen Z 1 lb hangt an T, ende dat Y doe 14 lb, ofte Z 1 lb an S, ende dat Y doe 15 lb, ofte Z 1 lb an R, ende dat Y doe 16 lb, ofte Z 1 lb an P, ende dat Y doe 17 lb, ende soo oirdentlick voort by aldien den pilaer langher waer; <emph.end/><emph.end/><emph.end/>te weten, verswarende Y altijt van 1 lb, voor elcke langde als XV, daermen Z voorder an verschuyft. Waer uyt de Ghedaenten { Qualitates. } des s bekent siin, als inde Weegdaet breeder daer af sal ghehandelt worden. | <margin.target id="marg87"/>tghewicht Y des 2 voorbeelts verswaerde van 1 lb, ende datmen an V hinghe 1 lb, inder voughen dat haer ghestalt dan waer als hier onder, Tis kennelick uyt het voorgaende dat XN noch handthaef blijft, ende alles an haer euestaltwichtich hangt. Tselue sal XN oock blijuen, soomen Z 1 lb hangt an T, ende dat Y doe 14 lb, ofte Z 1 lb an S, ende dat Y doe 15 lb, ofte Z 1 lb an R, ende dat Y doe 16 lb, ofte Z 1 lb an P, ende dat Y doe 17 lb, ende soo oirdentlick voort by aldien den pilaer langher waer; 1. te weten, verswarende Y altijt van 1 lb, voor elcke langde als XV, daermen Z voorder an verschuyft. Waer uyt de Ghedaenten { Qualitates. } des s bekent siin, als inde Weegdaet breeder daer af sal ghehandelt worden. |
| </s></p> | </s></p> |
| | |
| | |
| | |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>II. EYSCH. <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph.end/> <emph type="other"/>III. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>II. EYSCH. <emph.end/> <emph type="other"/>III. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen twee euestaltwichtighe swaerheden, d'een bekent dander onbekent, ende d'hanthaef: Die onbekende bekent te maken. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen twee euestaltwichtighe swaerheden, d'een bekent dander onbekent, ende d'hanthaef: Die onbekende bekent te maken. </s></p> |
| <pb pagenum="19"/> | <pb pagenum="19"/> |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet inde form des 2 voorbeelts van het 2 voorstel den pilaer ABCD voor d'een swaerheyt weghen 6 lb, ende dander onbekende swaerheyt sy tghewicht daer an hanghende Y, ende d'hanthaef sy XN. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten tghewicht van Y bekent maken. </s><s>[ Figuur ingevoegd ] <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Anghesien TI swaerheydts middellini is des pilaers, ende QB van Y, so sal TQ balck sijn, diens cortsten erm XQ, ende langsten XT; Daerom salmen ondersoucken wat reden den erm XQ, heeft tot XT, wort beuonden neem ick, als van 1 tot 2. </s><s>Ich seg dan, XQ 1, gheeft XT 2, wat den pilaer 6 lb ? comt voor Y 12 lb. </s><s>Der ghelijcke voorbeelden mochten wy hier stellen op dander formen des 2 voorstels, ten waer die door de voorgaende kennelick ghenouch sijn. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet B int eerste voorbeelt, soot mueghelick waer, swaerder sijn dan 1 lb, de swaerste swaerheydt dan en sal niet sulcken reden hebben tot de lichtste, als den langsten erm tot den cortsten; twelck teghen het I voorstel is; B dan en is niet swaerder dan 1 lb. </s><s>Sghelijcx salmen oock bethoonen dat sy niet lichter en is, sy weeght dan effen 1 lb, twelck wy bewysen moesten. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen twee euestaltwichtighe swaerheden, d'een bekent dander onbekent, ende d'hanthaef: Wy hebben die onbekende bekent ghemaect, naer den eysch. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet inde form des 2 voorbeelts van het 2 voorstel den pilaer ABCD voor d'een swaerheyt weghen 6 lb, ende dander onbekende swaerheyt sy tghewicht daer an hanghende Y, ende d'hanthaef sy XN. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten tghewicht van Y bekent maken. </s><s>[ Figuur ingevoegd ] <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Anghesien TI swaerheydts middellini is des pilaers, ende QB van Y, so sal TQ balck sijn, diens cortsten erm XQ, ende langsten XT; Daerom salmen ondersoucken wat reden den erm XQ, heeft tot XT, wort beuonden neem ick, als van 1 tot 2. </s><s>Ich seg dan, XQ 1, gheeft XT 2, wat den pilaer 6 lb ? comt voor Y 12 lb. </s><s>Der ghelijcke voorbeelden mochten wy hier stellen op dander formen des 2 voorstels, ten waer die door de voorgaende kennelick ghenouch sijn. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet B int eerste voorbeelt, soot mueghelick waer, swaerder sijn dan 1 lb, de swaerste swaerheydt dan en sal niet sulcken reden hebben tot de lichtste, als den langsten erm tot den cortsten; twelck teghen het I voorstel is; B dan en is niet swaerder dan 1 lb. </s><s>Sghelijcx salmen oock bethoonen dat sy niet lichter en is, sy weeght dan effen 1 lb, twelck wy bewysen moesten. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen twee euestaltwichtighe swaerheden, d'een bekent dander onbekent, ende d'hanthaef: Wy hebben die onbekende bekent ghemaect, naer den eysch. </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>III. EYSCH. <emph.end/><emph.end/><emph.end/> <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph type="other"/>IIII. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>III. EYSCH. <emph.end/><emph type="other"/>IIII. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen twee bekende euestaltwichtighe swaerheden met de langde van d'eenen erm: de langde des anderen erms te vinden. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen twee bekende euestaltwichtighe swaerheden met de langde van d'eenen erm: de langde des anderen erms te vinden. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet A ende B twee euestaltwichtighe swaerheden sijn, welcker A hanghende an C weeght 3 lb, ende B hanghende an D 1 lb, ende de langde des erms DE sy 6 voeten.</s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><pb pagenum="20"/><s>Wy moeten de langde des anderen erms vinden. </s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal segghen A 3 lb, gheeft B 1 lb, wat DE 6 voeten ? comt voor EC 2 voeten. </s><s>Ende der ghelijcke voorbeelden mochten wy stellen op de formen der voorbeelden des <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstels, ten waer die duer tvoorgaende kennelick ghenouch sijn. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet EC, soot mueghelick waer, langher sijn dan 2 voeten; den langsten erm sal dan minder reden hebben tot den corsten, dan de swaerste swaerheyt tot de lichtste, twelck teghen het eerste voorstel is, EC dan en is niet langher dan 2 voeten; Sghelijcx salmense oock bewysen niet corter te sijn, sy is dan effen van twee voeten, twelck wy bewysen moesten. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet A ende B twee euestaltwichtighe swaerheden sijn, welcker A hanghende an C weeght 3 lb, ende B hanghende an D 1 lb, ende de langde des erms DE sy 6 voeten.</s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><pb pagenum="20"/><s>Wy moeten de langde des anderen erms vinden. </s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal segghen A 3 lb, gheeft B 1 lb, wat DE 6 voeten ? comt voor EC 2 voeten. </s><s>Ende der ghelijcke voorbeelden mochten wy stellen op de formen der voorbeelden des 2. voorstels, ten waer die duer tvoorgaende kennelick ghenouch sijn. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet EC, soot mueghelick waer, langher sijn dan 2 voeten; den langsten erm sal dan minder reden hebben tot den corsten, dan de swaerste swaerheyt tot de lichtste, twelck teghen het eerste voorstel is, EC dan en is niet langher dan 2 voeten; Sghelijcx salmense oock bewysen niet corter te sijn, sy is dan effen van twee voeten, twelck wy bewysen moesten. </s></p> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen twee euestaltwichtighe swaerheden met de langde van d'eenen erm, wy hebben de langde des anderen erms gheuonden, naer den eysch.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen twee euestaltwichtighe swaerheden met de langde van d'eenen erm, wy hebben de langde des anderen erms gheuonden, naer den eysch.</s></p> |
| | |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s> Ende van het tweede punt I (van het tweede om dat 2 het ander der ghegeuen ghetalen is) salmen den pilaer ophangen byde swaerheyts, middellini IN; Daer naer salmen an tvijfde punt M een ghewicht hanghen als O, euen so swaer dat alles in euestaltwichticheyt sy, twelck soo wesende, ick seg dat tghewicht van O, in sulcken reden is tot tghewicht des pilaers, als 2 tot 3, ofte dat O euen is ande 2/3 des pilaers. </s></p> | <p type="main"><s> Ende van het tweede punt I (van het tweede om dat 2 het ander der ghegeuen ghetalen is) salmen den pilaer ophangen byde swaerheyts, middellini IN; Daer naer salmen an tvijfde punt M een ghewicht hanghen als O, euen so swaer dat alles in euestaltwichticheyt sy, twelck soo wesende, ick seg dat tghewicht van O, in sulcken reden is tot tghewicht des pilaers, als 2 tot 3, ofte dat O euen is ande 2/3 des pilaers. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>G is swaerheydts middelpunt <arrow.to.target n="marg90"/> des pilaers ABCD, ende MP swaerheyts middellini van O, daerom ghelijck den erm IG tot den erm IM, alsoo O tot den pilaer door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, maer IG heeft sulcken reden tot IM, als 2 tot 3, daerom O heeft sulcken reden tot den pilaer, als 2 tot 3, twelck wy bewysen moesten. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen een pilaer, wy hebben gheuonden een ghewicht in ghestelde reden tot des pilaers ghewicht, naer den eysch. </s><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>. </s><s>Wy souden oock mueghen voorbeelden stellen met Redenen van onmetelicke palen <arrow.to.target n="marg91"/>, maer sulcx is openbaer ghenouch door tvoorgaende, metgaders tghene wy vande onmetelicke grootheden elders ghescreuen hebben. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>G is swaerheydts middelpunt <arrow.to.target n="marg90"/> des pilaers ABCD, ende MP swaerheyts middellini van O, daerom ghelijck den erm IG tot den erm IM, alsoo O tot den pilaer door het 1. voorstel, maer IG heeft sulcken reden tot IM, als 2 tot 3, daerom O heeft sulcken reden tot den pilaer, als 2 tot 3, twelck wy bewysen moesten. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen een pilaer, wy hebben gheuonden een ghewicht in ghestelde reden tot des pilaers ghewicht, naer den eysch. </s><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>. </s><s>Wy souden oock mueghen voorbeelden stellen met Redenen van onmetelicke palen <arrow.to.target n="marg91"/>, maer sulcx is openbaer ghenouch door tvoorgaende, metgaders tghene wy vande onmetelicke grootheden elders ghescreuen hebben. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg90"/>Centrum grauitatis. | <margin.target id="marg90"/>Centrum grauitatis. |
| <margin.target id="marg91"/>Incommensurabilium terminorum. | <margin.target id="marg91"/>Incommensurabilium terminorum. |
| |
| | |
| | |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>III VERTOOCH<emph.end/>. <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph type="other"/>VII VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>III VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>VII VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> tvastpunt het swaerheydts middelpunt des hanghenden pilaers, hy houdt alle gestalt diemen hem gheeft. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> tvastpunt het swaerheydts middelpunt des hanghenden pilaers, hy houdt alle gestalt diemen hem gheeft. </s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat den pilaer ABCD alle ghestalt houdt diemen hem gheeft. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat den pilaer ABCD alle ghestalt houdt diemen hem gheeft. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons den ghegheuen pilaer (tpunt E vast blijuende) een ander ghestalt gheuen dan d'eerste, als in dees tweede form, <pb pagenum="23"/>ende laet FE voortghetrocken worden tot in L, sniende AB in M, ende en laet den pilaer soot mueghelick waer niet in die ghestalt blijuen, dan het stick MLDA, ofte MLCB neervallen; Maer dees twee deelen sijn ghelijck euegroot, ende daerom oock eueswaer, het eene dan van euewichtighe sal swaerder sijn dan t'ander, twelc ongheschickt is: <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Den pilaer dan blijft in die ghestalt, ende sghelijcx in allen anderen diemen hem soude mueghen gheuen. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan tvastpunt het swaerheydts middelpunt des pilaers, hy houdt alle ghestalt diemen hem gheeft, twelck wy bewysen moesten. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons den ghegheuen pilaer (tpunt E vast blijuende) een ander ghestalt gheuen dan d'eerste, als in dees tweede form, <pb pagenum="23"/>ende laet FE voortghetrocken worden tot in L, sniende AB in M, ende en laet den pilaer soot mueghelick waer niet in die ghestalt blijuen, dan het stick MLDA, ofte MLCB neervallen; Maer dees twee deelen sijn ghelijck euegroot, ende daerom oock eueswaer, het eene dan van euewichtighe sal swaerder sijn dan t'ander, twelc ongheschickt is: Den pilaer dan blijft in die ghestalt, ende sghelijcx in allen anderen diemen hem soude mueghen gheuen. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan tvastpunt het swaerheydts middelpunt des pilaers, hy houdt alle ghestalt diemen hem gheeft, twelck wy bewysen moesten. </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>IIII VERTOOCH<emph.end/>. <emph.end/><emph.end/><emph.end/> <emph type="other"/>VIII VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>IIII VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>VIII VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> den pilaer ghesneen door sijn swaerheyts middelpunt, met een plat euewydich vanden gront, ende wesende tvastpunt in dat plat beneden het swaerheydts middelpunt: Den pilaer (natuerlick verstaen) keert om tot dat sijn swaerheydts middelpunt is in sijn swaerheydts middellini. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> den pilaer ghesneen door sijn swaerheyts middelpunt, met een plat euewydich vanden gront, ende wesende tvastpunt in dat plat beneden het swaerheydts middelpunt: Den pilaer (natuerlick verstaen) keert om tot dat sijn swaerheydts middelpunt is in sijn swaerheydts middellini. </s></p> |
| | |
| |
| </s></p> | </s></p> |
| | |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>DES<emph.end/> Bewysredens <arrow.to.target n="marg97"/> tweede voorstel is daer uyt openbaer, dat het punt gheen grootheyt en is, ende veruolghens gheen grondt: wel is waer dat wy dickmael nemen door tghestelde een lichaem alsoo te rusten, maer metter daet en connen wy dat niet te weeg brenghen. </s><s>Inder voughen dat hoewel den as IK euewydich ghestelt is vanden sichteinder LM, soo sal nochtans den pilaer (tpunt G vast blyuende) omkeeren ouer die sijde daer hy eerst beghint. </s><s>Maer dat hy solang keeren sal tot dat sijn swaerheydts middelpunt inde swaerheydts middellini is, is door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel openbaer. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan den pilaer ghesneen, &c.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>DES<emph.end/> Bewysredens <arrow.to.target n="marg97"/> tweede voorstel is daer uyt openbaer, dat het punt gheen grootheyt en is, ende veruolghens gheen grondt: wel is waer dat wy dickmael nemen door tghestelde een lichaem alsoo te rusten, maer metter daet en connen wy dat niet te weeg brenghen. </s><s>Inder voughen dat hoewel den as IK euewydich ghestelt is vanden sichteinder LM, soo sal nochtans den pilaer (tpunt G vast blyuende) omkeeren ouer die sijde daer hy eerst beghint. </s><s>Maer dat hy solang keeren sal tot dat sijn swaerheydts middelpunt inde swaerheydts middellini is, is door het 6. voorstel openbaer. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan den pilaer ghesneen, &c.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg97"/>Syllogismi. | <margin.target id="marg97"/>Syllogismi. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| | |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>SOO<emph.end/> yemant thinhondt [t inhoudt] der voorgaende drie voorstellen door eenighe eruaring wilde sien, hy mocht nemen een reghel van houdt ofte ander stof eenvaerdigher dickte ende swaerheyt, als ABCD, teeckenende de punten E, F, G, H, inde middelen der linien AB, BC, CD, DA, treckende EG, ende HF, malcander sniende in I,maeckende daer naer een seer cleen gaetken en I, ende daer bouen een gaetken als K, ende onder I een gaetken als L. Ende stekende een naelde door tgatken K, die vrielick daerin drayen mach, d'eruaring sal bethoonen dat HF altijdt euewydich sal blijuen vanden sichteinder. Maer de naelde in I stekende, de reghel sal daerop alle ghestalt houden diemen haer gheeft. Ende de naelde in L ghesteken, alles sal omkeeren ouer <pb pagenum="25"/>die syde daert eerst beghint, tot dat I is in haer swaerheyts middellini, waer af d'oirsaeck inde voornoemde , 7, 8, voorstellen Wisconstlick <emph.end/><emph.end/><emph.end/>blijckt.<arrow.to.target n="marg101"/></s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>SOO<emph.end/> yemant thinhondt [t inhoudt] der voorgaende drie voorstellen door eenighe eruaring wilde sien, hy mocht nemen een reghel van houdt ofte ander stof eenvaerdigher dickte ende swaerheyt, als ABCD, teeckenende de punten E, F, G, H, inde middelen der linien AB, BC, CD, DA, treckende EG, ende HF, malcander sniende in I,maeckende daer naer een seer cleen gaetken en I, ende daer bouen een gaetken als K, ende onder I een gaetken als L. Ende stekende een naelde door tgatken K, die vrielick daerin drayen mach, d'eruaring sal bethoonen dat HF altijdt euewydich sal blijuen vanden sichteinder. Maer de naelde in I stekende, de reghel sal daerop alle ghestalt houden diemen haer gheeft. Ende de naelde in L ghesteken, alles sal omkeeren ouer <pb pagenum="25"/>die syde daert eerst beghint, tot dat I is in haer swaerheyts middellini, waer af d'oirsaeck inde voornoemde 6., 7., 8., voorstellen <arrow.to.target n="marg101"/>Wisconstlick blijckt.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg101"/>Mathematicè. | <margin.target id="marg101"/>Mathematicè. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| | |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>V. VERTOOCH<emph.end/>. <emph.end/><emph.end/><emph.end/> <emph type="other"/>IX. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>V. VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>IX. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>D'HANTHAEF<emph.end/> oneindelick voortghetrocken, deelt alle balcken tweer swaerheden in haer ermen. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>D'HANTHAEF<emph.end/> oneindelick voortghetrocken, deelt alle balcken tweer swaerheden in haer ermen. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB twee swaerheden sijn ende haer middellinien CD, EF, ende haer <emph.end/><emph.end/><emph.end/>CE, ende d'hanthaef GH, inder voughen dat CG is tot GE, als de swaerheydt B tot A, Laet IK noch een balck wesen, oneuewydich van CE, ende laet GH oneindelick voortghetrocken worden naer L, sniende den balck IK in M. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB twee swaerheden sijn ende haer middellinien CD, EF, ende haer balck CE, ende d'hanthaef GH, inder voughen dat CG is tot GE, als de swaerheydt B tot A, Laet IK noch een balck wesen, oneuewydich van CE, ende laet GH oneindelick voortghetrocken worden naer L, sniende den balck IK in M. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat IM ende MK, oock de ermen sijn der swaerheden AB; dat is ghelijck B tot A, alsoo MI tot MK. </s><s><emph type="other"/>TBEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ghetrocken worden CN, euewydich van IK, sniende HL in O. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck CG tot GE, also CO tot ON <arrow.to.target n="marg102"/>, Maer CO is euen an IM, ende ON an MK <arrow.to.target n="marg103"/>, daerom ghelijck CG tot GE, alsoo IM tot MK, maer ghelijck B tot A, also CG tot GE, door tghegheuen, daerom ghelijck B tot A, also MI tot MK, tselfde sal also bewesen worden van allen balcken tusschen CD ende EF, als PQ, doorsneen in R, ende allen anderen diemen soude mueghen trecken. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat IM ende MK, oock de ermen sijn der swaerheden AB; dat is ghelijck B tot A, alsoo MI tot MK. </s><s><emph type="other"/>TBEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ghetrocken worden CN, euewydich van IK, sniende HL in O. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck CG tot GE, also CO tot ON <arrow.to.target n="marg102"/>, Maer CO is euen an IM, ende ON an MK <arrow.to.target n="marg103"/>, daerom ghelijck CG tot GE, alsoo IM tot MK, maer ghelijck B tot A, also CG tot GE, door tghegheuen, daerom ghelijck B tot A, also MI tot MK, tselfde sal also bewesen worden van allen balcken tusschen CD ende EF, als PQ, doorsneen in R, ende allen anderen diemen soude mueghen trecken. </s></p> |
| | |
| |
| | |
| <pb pagenum="26"/> | <pb pagenum="26"/> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>5. EYSCH<emph.end/>. <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph type="other"/>I0. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>5. EYSCH<emph.end/>. <emph type="other"/>I0. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een vastpunt des bekenden pilaers, ende bekende euestaltwichtighe swaerheden an hem hanghende: Te vinden of den as euewydich sal blijuen vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg106"/> , oft alle ghestalt houden diemen hem gheeft, ofte omkeeren tot dat sijn swaerheydts middelpunt is in sijn swaerheyts middellini. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een vastpunt des bekenden pilaers, ende bekende euestaltwichtighe swaerheden an hem hanghende: Te vinden of den as euewydich sal blijuen vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg106"/> , oft alle ghestalt houden diemen hem gheeft, ofte omkeeren tot dat sijn swaerheydts middelpunt is in sijn swaerheyts middellini. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg106"/>Horizonte. | <margin.target id="marg106"/>Horizonte. |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 4 lb, ende ghesneen door sijn swaerheydts middelpunt E, met een plat FG euewydich vanden grondt AD, ende laet H vastpunt wesen beneden tmiddelpunt E int middel van EG; Ende anden pilaer twee ghewichten hanghen als I, K, elck weghende 4 lb, welcker middellinien vastpunten sijn D, C, ende laet LM den as, ende NO sichteinder wesen. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 4 lb, ende ghesneen door sijn swaerheydts middelpunt E, met een plat FG euewydich vanden grondt AD, ende laet H vastpunt wesen beneden tmiddelpunt E int middel van EG; Ende anden pilaer twee ghewichten hanghen als I, K, elck weghende 4 lb, welcker middellinien vastpunten sijn D, C, ende laet LM den as, ende NO sichteinder wesen. </s></p> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten vinden of den as LM euewydich sal connen blijuen vanden sichteinder NO; ofte alle gestalt houden diemen haer gheeft; Ofte ommekeeren tot dat haer swaerheydts middelpunt E is inde swaerheyts middellini door H, welcke verscheydenheden vallen connen naer de reden der swaerheyt des pilaers, tot de ghewichten dieder anhangen. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten vinden of den as LM euewydich sal connen blijuen vanden sichteinder NO; ofte alle gestalt houden diemen haer gheeft; Ofte ommekeeren tot dat haer swaerheydts middelpunt E is inde swaerheyts middellini door H, welcke verscheydenheden vallen connen naer de reden der swaerheyt des pilaers, tot de ghewichten dieder anhangen. </s></p> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal trecken door E de swaerheyts middellini PQ des pilaers, daer naer door <pb pagenum="27"/>G de swaerheyts middellini RS der ghewichten I, K, ende EG sal balck sijn, daer naer salmen sien door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel waer tvastpunt der hanthaef valt: want commet onder H, soo keert LM tot sy euewydich blijft vanden sichteinder NO; Maer commet in H, sy houdt alle ghestalt die men haer gheeft; Commet bouen H, alles keert om. </s><s> Maer den pilaer weeght 4 lb, ende I, K, elck 4 lb, tsamen 8 lb door tghegheuen, daerom ghedeelt EG in T, alsoo dat ET, sulcken reden heb tot TG, als 8 tot 4: Ick seg dat LM keeren sal (ouermits T onder H comt) tot sy euewydich is vanden sichteinder. </s><s>Laet nu den pilaer weghen 4 lb, ende I en K elck 2 lb, tsamen 4 lb, daerom ghedeelt EG in H (welcke H tmiddel van EG is door tghegheuen) alsoo dat EH sulcken reden heb tot HG, als 4 tot 4: ick seg dat LM (ouermits het in H viel) alle ghestalt sal houden diemen haer gheeft. </s><s>Laet nu den pilaer weghen 4 lb, ende I, K elck I lb, tsamen 2 lb, daerom ghedeelt EG inV, also dat EV sulcken reden hebbe tot VG, als 2 tot 4, Ick seg dat den pilaer met al de rest omkeeren sal (ouermitds V bouen H comt) tot dat H is in haer swaerheydts middellini. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ten eersten I en K elck 4 lb weghende, dat dan LM keert tot sy euewydich is vanden sichteinder, blijct aldus: De hanghende door T ghelijck TX, is swaerheyts middellini des heels, daerom die latende, ende hanghende tgheheel ande hanghende <arrow.to.target n="marg107"/> door H, als HY (welcke H ons ghegheuen vastpunt is) so sal de sijde naer BCK, swaerder sijn dan naer ADI, daerom oock sal de sijde BCK neerdalen, tot dat H inde swaerheydts middellini is des heels, ende dan sal LM euewydich sijn vanden sichteinder NO. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal trecken door E de swaerheyts middellini PQ des pilaers, daer naer door <pb pagenum="27"/>G de swaerheyts middellini RS der ghewichten I, K, ende EG sal balck sijn, daer naer salmen sien door het 2. voorstel waer tvastpunt der hanthaef valt: want commet onder H, soo keert LM tot sy euewydich blijft vanden sichteinder NO; Maer commet in H, sy houdt alle ghestalt die men haer gheeft; Commet bouen H, alles keert om. </s><s> Maer den pilaer weeght 4 lb, ende I, K, elck 4 lb, tsamen 8 lb door tghegheuen, daerom ghedeelt EG in T, alsoo dat ET, sulcken reden heb tot TG, als 8 tot 4: Ick seg dat LM keeren sal (ouermits T onder H comt) tot sy euewydich is vanden sichteinder. </s><s>Laet nu den pilaer weghen 4 lb, ende I en K elck 2 lb, tsamen 4 lb, daerom ghedeelt EG in H (welcke H tmiddel van EG is door tghegheuen) alsoo dat EH sulcken reden heb tot HG, als 4 tot 4: ick seg dat LM (ouermits het in H viel) alle ghestalt sal houden diemen haer gheeft. </s><s>Laet nu den pilaer weghen 4 lb, ende I, K elck I lb, tsamen 2 lb, daerom ghedeelt EG inV, also dat EV sulcken reden hebbe tot VG, als 2 tot 4, Ick seg dat den pilaer met al de rest omkeeren sal (ouermitds V bouen H comt) tot dat H is in haer swaerheydts middellini. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ten eersten I en K elck 4 lb weghende, dat dan LM keert tot sy euewydich is vanden sichteinder, blijct aldus: De hanghende door T ghelijck TX, is swaerheyts middellini des heels, daerom die latende, ende hanghende tgheheel ande hanghende <arrow.to.target n="marg107"/> door H, als HY (welcke H ons ghegheuen vastpunt is) so sal de sijde naer BCK, swaerder sijn dan naer ADI, daerom oock sal de sijde BCK neerdalen, tot dat H inde swaerheydts middellini is des heels, ende dan sal LM euewydich sijn vanden sichteinder NO. </s></p> |
| <p type="main"><s>Ten tweeden I, K, elck 2 lb weghende, dat dan LM alle ghestalt houdt, wordt aldus bethoont: Laet ons achten dat I ende K opgheschorst sijn, alsoo dat D tswaerheydts middelpunt sy van I, ende C van K, ende door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>begheerte sy en sullen anden pilaer gheen oirsaeck van verandering der swaerheydt wesen; Twelck soo sijnde, H is tswaerheyts middelpunt van soodanighen lichaem vergaert uyt den pilaer ende de twee ghewichten IK, ende door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>bepaling tsal daer op alle ghestalt houden diemen hem gheeft, tselfde sal also bewesen worden in alle ghestalten daermen LM in soude connen stellen. </s></p> | <p type="main"><s>Ten tweeden I, K, elck 2 lb weghende, dat dan LM alle ghestalt houdt, wordt aldus bethoont: Laet ons achten dat I ende K opgheschorst sijn, alsoo dat D tswaerheydts middelpunt sy van I, ende C van K, ende door de 3. begheerte sy en sullen anden pilaer gheen oirsaeck van verandering der swaerheydt wesen; Twelck soo sijnde, H is tswaerheyts middelpunt van soodanighen lichaem vergaert uyt den pilaer ende de twee ghewichten IK, ende door de 4 bepaling tsal daer op alle ghestalt houden diemen hem gheeft, tselfde sal also bewesen worden in alle ghestalten daermen LM in soude connen stellen. </s></p> |
| <p type="main"><s>Ten laetsten I, K, elck I lb weghende, dat dan alles omkeert, wort aldus bethoont: De hanghende door V ghelijck VZ, is swaerheyts middellini des heels, daerom die latende, ende hanghende tgheheel ande hanghende HY door H ghegheuen vastpunt, so sal de sijde naer ADI, swaerder sijn dan naer BCK, daerom oock sal de sijde ADI neerdalen, tot dat H inde swaerheyts middellini is des heels, ende ofmen schoon LM (alles op tvastpunt H draeyende) euewydich stelde vanden sichteinder NO, sy en can so niet blyuen door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, maer alles sal omkeeren, twelck wy bewysen moesten. </s></p> | <p type="main"><s>Ten laetsten I, K, elck I lb weghende, dat dan alles omkeert, wort aldus bethoont: De hanghende door V ghelijck VZ, is swaerheyts middellini des heels, daerom die latende, ende hanghende tgheheel ande hanghende HY door H ghegheuen vastpunt, so sal de sijde naer ADI, swaerder sijn dan naer BCK, daerom oock sal de sijde ADI neerdalen, tot dat H inde swaerheyts middellini is des heels, ende ofmen schoon LM (alles op tvastpunt H draeyende) euewydich stelde vanden sichteinder NO, sy en can so niet blyuen door het 8 voorstel, maer alles sal omkeeren, twelck wy bewysen moesten. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg107"/>Perpendicularem. | <margin.target id="marg107"/>Perpendicularem. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| | |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn, weghende I0 lb, diens swaerheydts middelpunt E, ende laet de ghewichten daer an hanghende wesen <emph type="other"/>FI<emph.end/> lb, diens vastpunt G, ende H 4 lb, wiens vastpunt I.</s><s> <emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten het vastpunt vinden daerop sy alle ghestalt houden diemen haer gheeft.</s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal <pb pagenum="29"/>trecken GI balck der ghewichten FH, daer naer salmen vinden haer ermen door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, dat is ghelijck FI lb, tot H 4 lb, also den erm KI, tot KG, daer naer salmen trecken EK balck des pilaers ter eender, ende der ghewichten FH ter ander sijden, de selue EK ghedeelt in L, also dat den erm EL sulcken reden hebbe tot LK, als 5 lb van FH, tot I0 lb des pilaers, L sal tbegheerde punt sijn op twelck sy alle ghestalt sullen houden diemen haer gheeft, waer af tbewys openbaer is door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn, weghende I0 lb, diens swaerheydts middelpunt E, ende laet de ghewichten daer an hanghende wesen <emph type="other"/>FI<emph.end/> lb, diens vastpunt G, ende H 4 lb, wiens vastpunt I.</s><s> <emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten het vastpunt vinden daerop sy alle ghestalt houden diemen haer gheeft.</s><s> <emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal <pb pagenum="29"/>trecken GI balck der ghewichten FH, daer naer salmen vinden haer ermen door het 2. voorstel, dat is ghelijck FI lb, tot H 4 lb, also den erm KI, tot KG, daer naer salmen trecken EK balck des pilaers ter eender, ende der ghewichten FH ter ander sijden, de selue EK ghedeelt in L, also dat den erm EL sulcken reden hebbe tot LK, als 5 lb van FH, tot I0 lb des pilaers, L sal tbegheerde punt sijn op twelck sy alle ghestalt sullen houden diemen haer gheeft, waer af tbewys openbaer is door het 7. voorstel.</s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>VII. EYSCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XII. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>VII. EYSCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XII. VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 6 lb, diens vastpunt E, ende handthaef EF, ende twee ghewichten G, H, elck 3 lb weghende, welcker vastpunten C, D; ende IK, sy as, euewydich vanden sichteinder LM, ende D sy tpunt voor de begheer­<pb pagenum="30"/>de plaets.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 6 lb, diens vastpunt E, ende handthaef EF, ende twee ghewichten G, H, elck 3 lb weghende, welcker vastpunten C, D; ende IK, sy as, euewydich vanden sichteinder LM, ende D sy tpunt voor de begheer­<pb pagenum="30"/>de plaets.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> Daer naer wort den as IK (alles draeyende op E) verheuen als inde tweede form. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten een ghewicht an D vinden, dat den as IK in die ghestalt houde. </s><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal vinden door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, tvastpunt daer op den as alle ghestalt houde diemen haer gheeft twelck N sy: Daer naer salmen trecken DN, ende de hanghende <arrow.to.target n="marg112"/> EO, sniende ND in O, daer naer salmen sien wat reden NO heeft tot OD, ick neme als van I tot 2, daerom hanghe ick an D een ghewicht P van 6 lb, te weten in sulcken reden tot den pilaer met de twee ghewichten G, I, al tsamen I2 lb, als van I tot 2; Ick seg P 6 lb, te wesen het begheerde ghewicht. </s></p> | <p type="main"><s> Daer naer wort den as IK (alles draeyende op E) verheuen als inde tweede form. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten een ghewicht an D vinden, dat den as IK in die ghestalt houde. </s><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal vinden door het 11. voorstel, tvastpunt daer op den as alle ghestalt houde diemen haer gheeft twelck N sy: Daer naer salmen trecken DN, ende de hanghende <arrow.to.target n="marg112"/> EO, sniende ND in O, daer naer salmen sien wat reden NO heeft tot OD, ick neme als van I tot 2, daerom hanghe ick an D een ghewicht P van 6 lb, te weten in sulcken reden tot den pilaer met de twee ghewichten G, I, al tsamen I2 lb, als van I tot 2; Ick seg P 6 lb, te wesen het begheerde ghewicht. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Tswaerste ghewicht I2 lb des erms ON, heeft sulcken reden tot het lichtste 6 lb des erms OD, ghelijck den langsten erm OD, tot den cortsten ON; Daerom hanghet al euestaltwichtich ande handthaef EF door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel. </s><s>Ende veruolghens den as IK blijft in haer ghegheuen ghestalt.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Tswaerste ghewicht I2 lb des erms ON, heeft sulcken reden tot het lichtste 6 lb des erms OD, ghelijck den langsten erm OD, tot den cortsten ON; Daerom hanghet al euestaltwichtich ande handthaef EF door het 1. voorstel. </s><s>Ende veruolghens den as IK blijft in haer ghegheuen ghestalt.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg112"/>Perpendicularem. | <margin.target id="marg112"/>Perpendicularem. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <pb pagenum="31"/><p type="head"><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>.</s></p> | <pb pagenum="31"/><p type="head"><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> Men sal vindendoor het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel tvastpunt daerop tghegheuen alle ghestalt houdt diemen hem gheeft, twelck Q sy, daer naer salmen trecken PQ, ende de hanghende <arrow.to.target n="marg114"/> ER, sniende PQ in R: siende daer naer wat reden RQ heeft tot RP, ick neem als van I tot 2, so hang ick an P een ghewicht van 4 1/2 lb, te weten in sulcken reden tot den pilaer met de twee ghewichten G, I, al tsamen 9 lb, als van I tot 2; Ick seg S 4 1/2 lb te wesen het begheerde ghewicht. </s></p> | <p type="main"><s> Men sal vindendoor het 11. voorstel tvastpunt daerop tghegheuen alle ghestalt houdt diemen hem gheeft, twelck Q sy, daer naer salmen trecken PQ, ende de hanghende <arrow.to.target n="marg114"/> ER, sniende PQ in R: siende daer naer wat reden RQ heeft tot RP, ick neem als van I tot 2, so hang ick an P een ghewicht van 4 1/2 lb, te weten in sulcken reden tot den pilaer met de twee ghewichten G, I, al tsamen 9 lb, als van I tot 2; Ick seg S 4 1/2 lb te wesen het begheerde ghewicht. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg114"/>Perpendicularem. | <margin.target id="marg114"/>Perpendicularem. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> Tswaerste ghewicht 9 lb des erms RQ, heeft sulcken reden tot het lichtste ghewicht 4 1/2 lb des erms RP, ghelijck den langsten erm RP, tot den cortsten RQ, daerom hanghet al euestaltwichtich ande handthaef EF door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, ende veruolghens den as LM blijft in haer ghegheuen ghestalt, twelck wy bewysen moesten.</s></p> | <p type="main"><s> Tswaerste ghewicht 9 lb des erms RQ, heeft sulcken reden tot het lichtste ghewicht 4 1/2 lb des erms RP, ghelijck den langsten erm RP, tot den cortsten RQ, daerom hanghet al euestaltwichtich ande handthaef EF door het 1. voorstel, ende veruolghens den as LM blijft in haer ghegheuen ghestalt, twelck wy bewysen moesten.</s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een pilaer, ende twee punten inden as, t'een vast t'ander int langste deel verroerlick: Te vinden een rechthefwicht an tverroerlick, dat den pilaer in sijn ghegheuen standt houde </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een pilaer, ende twee punten inden as, t'een vast t'ander int langste deel verroerlick: Te vinden een rechthefwicht an tverroerlick, dat den pilaer in sijn ghegheuen standt houde </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn, weghende 6 lb, <pb pagenum="34"/>ende die ghedeelt als int beghin des <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstels, ende vastpunt sy R, ende roerlick V, int langste deel des as RQ, want int cortste RP ist onmueghelick dat eenich rechthefwicht den as in haer ghegheuen stant houde. </s><s> <emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten een rechthefwicht an V vinden, dat den pilaer in die standt houde. </s><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal de lini QR voorttrecken tot in Y, also dat RY euen sy an RV: Daer naer salmen vinden tghewicht Z an Y, euestaltwichtich met den pilaer, tselue (ghedenckende dat R vastpunt is) sal van 4 lb wesen door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel; Ick seg daerom dat het begheerde rechthefwicht twelck Æ sy, van 4 lb sal wesen. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn, weghende 6 lb, <pb pagenum="34"/>ende die ghedeelt als int beghin des 1. voorstels, ende vastpunt sy R, ende roerlick V, int langste deel des as RQ, want int cortste RP ist onmueghelick dat eenich rechthefwicht den as in haer ghegheuen stant houde. </s><s> <emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten een rechthefwicht an V vinden, dat den pilaer in die standt houde. </s><s><emph type="other"/>TWERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal de lini QR voorttrecken tot in Y, also dat RY euen sy an RV: Daer naer salmen vinden tghewicht Z an Y, euestaltwichtich met den pilaer, tselue (ghedenckende dat R vastpunt is) sal van 4 lb wesen door het 3. voorstel; Ick seg daerom dat het begheerde rechthefwicht twelck Æ sy, van 4 lb sal wesen. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ouermidts den erm RV des rechthefwichts Æ, euen is anden erm RY des ghewichts Z, ende Æ euen an Z, soo is de ghewelt Æ euen an de ghewelt van Z door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel. </s><s>Maer de ghewelt van Z is (Æ gheweert sijnde) den pilaer in die standt te houden, de ghewelt dan van Æ (Z gheweert sijnde) is oock den pilaer in die standt te houden, twelck wy bewysen moesten. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen een pilaer, ende twee punten inden as, t'een vast, t'ander int langste deel verroerlick: Wy hebben gheuonden een rechthefwicht an tverroerlick, dat den pilaer in sijn ghegheuen standt houdt naer den eysch. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ouermidts den erm RV des rechthefwichts Æ, euen is anden erm RY des ghewichts Z, ende Æ euen an Z, soo is de ghewelt Æ euen an de ghewelt van Z door het 13. voorstel. </s><s>Maer de ghewelt van Z is (Æ gheweert sijnde) den pilaer in die standt te houden, de ghewelt dan van Æ (Z gheweert sijnde) is oock den pilaer in die standt te houden, twelck wy bewysen moesten. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan ghegheuen een pilaer, ende twee punten inden as, t'een vast, t'ander int langste deel verroerlick: Wy hebben gheuonden een rechthefwicht an tverroerlick, dat den pilaer in sijn ghegheuen standt houdt naer den eysch. </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>MERCKT<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>ANGHESIEN<emph.end/> den heelen pilaer door tghestelde 6 lb weeght, waer af Æ de 4 lb verheft, so volgt nootsaeckelick datter opt punt R, dat is op tsop des keghels Œ, 2 lb rusten. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>ANGHESIEN<emph.end/> den heelen pilaer door tghestelde 6 lb weeght, waer af Æ de 4 lb verheft, so volgt nootsaeckelick datter opt punt R, dat is op tsop des keghels Œ, 2 lb rusten. </s></p> |
| <pb pagenum="35"/> | <pb pagenum="35"/> |
| <p type="main"><s> <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph type="other"/>OFTE<emph.end/> soomen an R een rechthefwicht <emph.end/><emph.end/><emph.end/>vougde, inde plaets des keghels Œ, als hier neuen, dat <emph.end/><emph.end/><emph.end/>sal weghen 2 lb. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>OFTE<emph.end/> soomen an R een rechthefwicht 4 vougde, inde plaets des keghels OE, als hier neuen, dat <emph.end/><emph.end/><emph.end/>sal weghen 2 lb. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>OFTE<emph.end/> soomen an V een keghel Φ vougde, inde plaets des rechthefwichts Æ, als hier neuen, dat op den keghel Œ rusten sal 2 lb, ende op den keghel Φ 4 lb. </s> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>OFTE<emph.end/> soomen an V een keghel Φ vougde, inde plaets des rechthefwichts Æ, als hier neuen, dat op den keghel Œ rusten sal 2 lb, ende op den keghel Φ 4 lb. </s> |
| </p> | </p> |
| |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet rechthefwicht Æ den pilaer oock in die ghegheuen ghestalt houdt. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet rechthefwicht Æ den pilaer oock in die ghegheuen ghestalt houdt. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons weeren Æ ende anhanghen Z 4 lb, ende door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel den pilaer sal in die ghestalt bliuen: Maer Æ doet by V soo grooten ghewelt anden pilaer als Z by Y door het I3 voorstel, daerom gheweert Z, ende Æ anghehanghen, soo sal Æ den pilaer oock in die ghestalt houden. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan twee punten inden as des pilaers t'een vast tander verroerlick, trechthefwicht an tverroerlick, dat den pilaer in een ghestalt houdt, sal hem in alle ghestalten houden, twelck wy bewysen moesten.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons weeren Æ ende anhanghen Z 4 lb, ende door het 10. voorstel den pilaer sal in die ghestalt bliuen: Maer Æ doet by V soo grooten ghewelt anden pilaer als Z by Y door het I3 voorstel, daerom gheweert Z, ende Æ anghehanghen, soo sal Æ den pilaer oock in die ghestalt houden. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Wesende dan twee punten inden as des pilaers t'een vast tander verroerlick, trechthefwicht an tverroerlick, dat den pilaer in een ghestalt houdt, sal hem in alle ghestalten houden, twelck wy bewysen moesten.</s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>IX VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XVII VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>IX VERTOOCH<emph.end/>. <emph type="other"/>XVII VOORSTEL<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>. </s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>SOO<emph.end/> de twee punten daer den pilaer op rust, waren inde hanghende <arrow.to.target n="marg121"/> linien door R en V, de selue ghewichten die hier vooren op elck rustende punt waren, soudender nu oock op sijn. </s><s>Laet by boorbeelt door de punten R, V, hanghende linien ghetrocken worden, ende punten inde selue ghestelt als Y , Ghenomen nu dat Y ende <emph.end/><emph.end/><emph.end/>de punten sijn daer den pilaer op rust, tis kennelick dat op Y rusten sal 2 lb, ende op <emph.end/><emph.end/><emph.end/>4 lb, waer uyt alsulcken vertooch openbaer is.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>SOO<emph.end/> de twee punten daer den pilaer op rust, waren inde hanghende <arrow.to.target n="marg121"/> linien door R en V, de selue ghewichten die hier vooren op elck rustende punt waren, soudender nu oock op sijn. </s><s>Laet by boorbeelt door de punten R, V, hanghende linien ghetrocken worden, ende punten inde selue ghestelt als Y <emph.end/><emph.end/><emph.end/>, Ghenomen nu dat Y ende <emph.end/><emph.end/><emph.end/>de punten sijn daer den pilaer op rust, tis kennelick dat op Y rusten sal 2 lb, ende op <emph.end/><emph.end/><emph.end/>4 lb, waer uyt alsulcken vertooch openbaer is.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg121"/>Perpendicularibus. | <margin.target id="marg121"/>Perpendicularibus. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>RVSTENDE<emph.end/> een pilaer op eenighe twee punten, ghelijck het asstick tusschen tswaerheyts middelpunt ende de hanghende door t'slinckerpunt, tottet asstick tusschen t'swaerheydts middelpunt ende de hanghende door trechterpunt, also tghewicht des pilaers rustende op trechterpunt, tottet ghewicht rustende op t'slinckerpunt. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>RVSTENDE<emph.end/> een pilaer op eenighe twee punten, ghelijck het asstick tusschen tswaerheyts middelpunt ende de hanghende door t'slinckerpunt, tottet asstick tusschen t'swaerheydts middelpunt ende de hanghende door trechterpunt, also tghewicht des pilaers rustende op trechterpunt, tottet ghewicht rustende op t'slinckerpunt. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer wesen, diens as EF, ende swaerheydts middelpunt G, ende de twee punten daer d'een pilaer op rust HI, waer duer ghetrocken sijn de hanghende linien KL, MN, sniende den as in O, P; <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Ick seg dat ghelijck GO tot GP, alsoo de swaerheydt rustende op tpunt I, tot de swaerheydt rustende op H, waer af tbewys openbaer is door tvervolgh des voorgaenden I7 voorstels, </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer wesen, diens as EF, ende swaerheydts middelpunt G, ende de twee punten daer d'een pilaer op rust HI, waer duer ghetrocken sijn de hanghende linien KL, MN, sniende den as in O, P; Ick seg dat ghelijck GO tot GP, alsoo de swaerheydt rustende op tpunt I, tot de swaerheydt rustende op H, waer af tbewys openbaer is door tvervolgh des voorgaenden I7. voorstels, </s></p> |
| <pb pagenum="40"/> | <pb pagenum="40"/> |
| <p type="main"><s> nochtans om alhier wat breder vande nootsakelicheyt te segghen, so laet ons achten al of H ter plaets van O waer, twelck soo ghenomen tghewicht alsdan op H rustende, heeft sulcken reden tottet ghewicht op P rustende, ghelijck GP, tot GO, duer het I7 voorstel; Laet ons voort nemen dattet tpunt H vast blijuende, den pilaer in haer ghegheuen ghestalt neerghetrocken worde, soo verre als van H tot O, ende duer de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>begheerte, de swaerheydt an H rustende blijft de selue. </s><s>Sghelijcx salmen bethoonen de swaerheyt dieder op P rust, oock te rusten op I, daerom ghelijck GO tot GP, also de swaerheyt rustende op I, tot de swaerheyt rustende op H. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Rustende dan een pilaer op eenighe twee punten, &c. </s></p> | <p type="main"><s> nochtans om alhier wat breder vande nootsakelicheyt te segghen, so laet ons achten al of H ter plaets van O waer, twelck soo ghenomen tghewicht alsdan op H rustende, heeft sulcken reden tottet ghewicht op P rustende, ghelijck GP, tot GO, duer het I7. voorstel; Laet ons voort nemen dattet tpunt H vast blijuende, den pilaer in haer ghegheuen ghestalt neerghetrocken worde, soo verre als van H tot O, ende duer de 3. begheerte, de swaerheydt an H rustende blijft de selue. </s><s>Sghelijcx salmen bethoonen de swaerheyt dieder op P rust, oock te rusten op I, daerom ghelijck GO tot GP, also de swaerheyt rustende op I, tot de swaerheyt rustende op H. </s><s><emph type="other"/>TBESLVYT<emph.end/>. </s><s>Rustende dan een pilaer op eenighe twee punten, &c. </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>. </s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>VERVOLGH<emph.end/>. </s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABC een driehouck wesen diens plat sy rechthouckich op den sichteinder, ende den grondt AC euewydich vanden sichteinder, ende op de sijde AB, die dobbel sy an BC, ligghe een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E, euewichtich ende euegroot met den cloot D. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de sijde AB 2, tot BCI, alsoo t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TGHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABC een driehouck wesen diens plat sy rechthouckich op den sichteinder, ende den grondt AC euewydich vanden sichteinder, ende op de sijde AB, die dobbel sy an BC, ligghe een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E, euewichtich ende euegroot met den cloot D. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de sijde AB 2, tot BCI, alsoo t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons maecken rondtom den driehouck ABC eenen crans van veerthien clooten, euegroot, euewichtich, ende euewijt van malcanderen, als E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, D, al ghesnoert an een lini, streckende door haer middelpunten <arrow.to.target n="marg126"/>, also dat sy op die middelpunten drayen mueghen; <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Datter oock twee clooten passen op de sijde BC, ende vier op BA, dat is ghelijck lini tot lini, also clooten tot clooten; laet oock an S, T, V, drie vastpunten staen, ouer welcke de lini ofte t'snoer der clooten slieren mach, also dat de twee deelen des snoers die bouen den driehouck staen, euewydich <arrow.to.target n="marg127"/> sijn vande sijden AB, BC; Inder voughen dat alsmen den crans an d'een ofte d'ander sijde neertrect, soo rollen de clooten op de linien AB, BC. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Soo t'staltwicht der vier clooten D, R, Q, P, niet euen en waer met het staltwicht der twee clooten E, F, t'een of t'ander sal swaerder sijn, latet wesen (soot mueghelick waer) der vier D, R, Q. </s><s>P; Maer de vier clooten O, N, M, L, sijn euewichtich met de vier clooten G, H, I, K, de sijde dan der acht clooten D, R, Q, P, O, N, M, L, is swaerder na de ghestalt dan de sijde der ses clooten E, F, G, H, I, K: maer want het swaerste altijdt het lichtste ouerweeght, de acht clooten sullen neerwaert rollen, ende d'ander ses rijsen: </s><s> Latet soo wesen, ende D <pb pagenum="42"/>sy gheuallen daer nu O is, ende E, F, G, H, sullen sijn daer nu P, Q, R, D, ende I, K, daer nu E, F, sijn. </s><s>Maer dit soo wesende, den crans der clooten sal alsulcken ghestalt hebben als sy te vooren dede, ende sullen om de selue redenen de acht clooten ter slincker sijde wederom staltwichtigher sijn dan de ses clooten ter rechter, waer duer de acht clooten wederom neer sullen rollen, ende d'ander ses rijsen, welcke valling ter eender, ende rijsing ter ander, om dat de reden altijdt de selue is, altijdt ghedueren sal, ende de clooten sullen uyt haer seluen een <emph.end/><emph.end/><emph.end/>maken, t'welck valsch is. </s><s> Het deel dan des crans D, R, Q, P, O, N, M, L, is euestaltwichtich met het deel E, F, G, H, I, K: Maer van sulke euewichtighe ghetrocken euewichtighe, de resten sijn euewichtich, laet ons dan van dat deel trecken de vier clooten O, N, M, L, ende van dit de vier clooten G, H, I, K, (welcke euen sijn ande voornoemde O, N, M, L,) de resten D, R, Q, P, ende E, F, sullen euestaltwichtich sijn, Maer wesende dese twee euestaltwichtich met die vier, E sal tweemael staltswaerder sijn als D. </s><s>Ghelijck dan de lini BA 2, tot de lini BCI, also t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons maecken rondtom den driehouck ABC eenen crans van veerthien clooten, euegroot, euewichtich, ende euewijt van malcanderen, als E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, D, al ghesnoert an een lini, streckende door haer middelpunten <arrow.to.target n="marg126"/>, also dat sy op die middelpunten drayen mueghen; Datter oock twee clooten passen op de sijde BC, ende vier op BA, dat is ghelijck lini tot lini, also clooten tot clooten; laet oock an S, T, V, drie vastpunten staen, ouer welcke de lini ofte t'snoer der clooten slieren mach, also dat de twee deelen des snoers die bouen den driehouck staen, euewydich <arrow.to.target n="marg127"/> sijn vande sijden AB, BC; Inder voughen dat alsmen den crans an d'een ofte d'ander sijde neertrect, soo rollen de clooten op de linien AB, BC. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Soo t'staltwicht der vier clooten D, R, Q, P, niet euen en waer met het staltwicht der twee clooten E, F, t'een of t'ander sal swaerder sijn, latet wesen (soot mueghelick waer) der vier D, R, Q. </s><s>P; Maer de vier clooten O, N, M, L, sijn euewichtich met de vier clooten G, H, I, K, de sijde dan der acht clooten D, R, Q, P, O, N, M, L, is swaerder na de ghestalt dan de sijde der ses clooten E, F, G, H, I, K: maer want het swaerste altijdt het lichtste ouerweeght, de acht clooten sullen neerwaert rollen, ende d'ander ses rijsen: </s><s> Latet soo wesen, ende D <pb pagenum="42"/>sy gheuallen daer nu O is, ende E, F, G, H, sullen sijn daer nu P, Q, R, D, ende I, K, daer nu E, F, sijn. </s><s>Maer dit soo wesende, den crans der clooten sal alsulcken ghestalt hebben als sy te vooren dede, ende sullen om de selue redenen de acht clooten ter slincker sijde wederom staltwichtigher sijn dan de ses clooten ter rechter, waer duer de acht clooten wederom neer sullen rollen, ende d'ander ses rijsen, welcke valling ter eender, ende rijsing ter ander, om dat de reden altijdt de selue is, altijdt ghedueren sal, ende de clooten sullen uyt haer seluen een eeuwich roersel maken, t'welck valsch is. </s><s> Het deel dan des crans D, R, Q, P, O, N, M, L, is euestaltwichtich met het deel E, F, G, H, I, K: Maer van sulke euewichtighe ghetrocken euewichtighe, de resten sijn euewichtich, laet ons dan van dat deel trecken de vier clooten O, N, M, L, ende van dit de vier clooten G, H, I, K, (welcke euen sijn ande voornoemde O, N, M, L,) de resten D, R, Q, P, ende E, F, sullen euestaltwichtich sijn, Maer wesende dese twee euestaltwichtich met die vier, E sal tweemael staltswaerder sijn als D. </s><s>Ghelijck dan de lini BA 2, tot de lini BCI, also t'staltwicht des cloots E, tottet staltwicht des cloots D.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg126"/>Centra. | <margin.target id="marg126"/>Centra. |
| <margin.target id="marg127"/>Parallela. | <margin.target id="marg127"/>Parallela. |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>I. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>I. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ABC een driehouck sijn als vooren, wiens sijde AB dobbel sy an BC, ende laet op AB ligghen een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E euewichtich anden helft van D, ende an F sy een vastpunt daer ouer de lini DFE. </s><s>(te weten uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg128"/> des cloots D ouer F tot int middelpunt des cloots E) slieren mach, alsoo dat DF euewydich blijue van AB, ende FE van BC. </s><s>Dit also sijnde, anghesien de vier clooten P, Q, R, D, hier vooren, euestaltwichtich waren met de twee clooten E, F, so sal desen cloot D, euestaltwichtich sijn teghen de cloot E: want ghelijck die P, Q, R, D, tot E, F, also dese D tot E: <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Daerom ghelijck de lini AB, tot BC, alsoo den cloot D tot den cloot E.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ABC een driehouck sijn als vooren, wiens sijde AB dobbel sy an BC, ende laet op AB ligghen een cloot D, ende op de sijde BC een cloot E euewichtich anden helft van D, ende an F sy een vastpunt daer ouer de lini DFE. </s><s>(te weten uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg128"/> des cloots D ouer F tot int middelpunt des cloots E) slieren mach, alsoo dat DF euewydich blijue van AB, ende FE van BC. </s><s>Dit also sijnde, anghesien de vier clooten P, Q, R, D, hier vooren, euestaltwichtich waren met de twee clooten E, F, so sal desen cloot D, euestaltwichtich sijn teghen de cloot E: want ghelijck die P, Q, R, D, tot E, F, also dese D tot E: Daerom ghelijck de lini AB, tot BC, alsoo den cloot D tot den cloot E.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg128"/>Centro. | <margin.target id="marg128"/>Centro. |
| </s></p> | </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>II VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>II VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu d'een sijde des driehouckx als BC (ande welcke AB dobbel is) rechthouckich stellen op AC als hier neuen; <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Ende den cloot D die dobbel is an E, sal noch met E euestaltwichtich sijn, want ghelijck AB tot BC, also den cloot D tot den cloot E. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu d'een sijde des driehouckx als BC (ande welcke AB dobbel is) rechthouckich stellen op AC als hier neuen; Ende den cloot D die dobbel is an E, sal noch met E euestaltwichtich sijn, want ghelijck AB tot BC, also den cloot D tot den cloot E. </s></p> |
| <pb pagenum="43"/> | <pb pagenum="43"/> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>III. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>III. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu inde plaets van t'punt F, stellen een caterol als hier neuen, also dat de scheefheflini van D naer F euewydich blijue van AB, ende inde plaets vanden cloot E sy eenich wicht van form soot valt, maer euewichtich anden cloot E: t'selue is noch euestaltwichtich met D, <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo noch den cloot D tottet ghewicht E. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu inde plaets van t'punt F, stellen een caterol als hier neuen, also dat de scheefheflini van D naer F euewydich blijue van AB, ende inde plaets vanden cloot E sy eenich wicht van form soot valt, maer euewichtich anden cloot E: t'selue is noch euestaltwichtich met D, Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo noch den cloot D tottet ghewicht E. </s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>IIII VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>IIII VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>V. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>V. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons trecken de hanghende lini uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg129"/> des pilaers D als DK, sniende de sijde des pilaers in L, <emph.end/><emph.end/><emph.end/>t'welck soo sijnde, den driehouck LDI is ghelijck an den driehouck ABC, want de houcken ACB ende LID sijn recht, ende LD is euewydich van BC ende DI van AB: <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo <pb pagenum="44"/>LD tot DI; </s><s> Maer ghelijck AB tot BC, alsoo den Pilaer tot t'ghewicht E door het 4 veruolg, <emph.end/><emph.end/><emph.end/>daerom ghelijck LD tot DI, also den pilaer tot E. </s><s>Laet ons nu ande lini KD voughen t rechthefwicht M met den pilaer euestaltwichtig, t'selue ghewicht M sal met den pilaer euewichtich sijn door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel: Daerom ghelijck LD tot DI, also M tot E.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons trecken de hanghende lini uyt het middelpunt <arrow.to.target n="marg129"/> des pilaers D als DK, sniende de sijde des pilaers in L, t'welck soo sijnde, den driehouck LDI is ghelijck an den driehouck ABC, want de houcken ACB ende LID sijn recht, ende LD is euewydich van BC ende DI van AB: Daerom ghelijck AB tot BC, alsoo <pb pagenum="44"/>LD tot DI; </s><s> Maer ghelijck AB tot BC, alsoo den Pilaer tot t'ghewicht E door het 4. veruolg, daerom ghelijck LD tot DI, also den pilaer tot E. </s><s>Laet ons nu ande lini KD voughen t rechthefwicht M met den pilaer euestaltwichtig, t'selue ghewicht M sal met den pilaer euewichtich sijn door het 14. voorstel: Daerom ghelijck LD tot DI, also M tot E.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg129"/>Centro. | <margin.target id="marg129"/>Centro. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu tot meerder claerheydt dit alleen stellen sonder d'ander linien als hier neuen, alwaer wy segghen ghelijck CE tot EO, also t'ghewicht des cloots D, tot P. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu tot meerder claerheydt dit alleen stellen sonder d'ander linien als hier neuen, alwaer wy segghen ghelijck CE tot EO, also t'ghewicht des cloots D, tot P. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>ENDE<emph.end/> dit niet alleen van clooten maer van ander lichamen slierende, ofte rollende, op punten ofte linien als hier onder <emph.end/><emph.end/><emph.end/> (daerwy eyghentlicker af handelen sullen inde ) alwaer wy noch segghen ghelijck CE tot EO, also t'ghewicht des lichaems D tottet ghewicht P. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>ENDE<emph.end/> dit niet alleen van clooten maer van ander lichamen slierende, ofte rollende, op punten ofte linien als hier onder (daerwy eyghentlicker af handelen sullen inde ) alwaer wy noch segghen ghelijck CE tot EO, also t'ghewicht des lichaems D tottet ghewicht P. </s></p> |
| <pb pagenum="46"/> | <pb pagenum="46"/> |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WAER<emph.end/> uyt oock blijckt, dat wesende de lini AB euewydich vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg133"/> als hier neuens, dat CE ende CO dan in een selfde lini sullen vallen, waer duer tusschen E en O gheen langde en sal sijn, <emph.end/><emph.end/><emph.end/>ende veruolghens CE en sal tot EO gheen reden hebben, daermen by verstaen sal dat een swaerheydt inde plaets van P hoe cleen sy mocht wesen, en sal niet euestaltwichtich connen sijn teghen t'lichaem D, maer salt (wisconstelick <arrow.to.target n="marg134"/> verstaende) voorttrecken hoe swaer het sy: <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Waer uyt volght, dat alle swaerheden voortghetrocken langs den sichteinder, als schepen int water, waghens langs t'platte landt, &c. </s><s>en behouuen gheen <emph.end/><emph.end/><emph.end/>tot haer verroersel, meer dan de omstaende verhindernissen en veroirsaecken, als Water, Locht, Naecsel der assen, teghen de bussen, naecsel der rayers teghen de straet, ende dierghelijcke. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WAER<emph.end/> uyt oock blijckt, dat wesende de lini AB euewydich vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg133"/> als hier neuens, dat CE ende CO dan in een selfde lini sullen vallen, waer duer tusschen E en O gheen langde en sal sijn, ende veruolghens CE en sal tot EO gheen reden hebben, daermen by verstaen sal dat een swaerheydt inde plaets van P hoe cleen sy mocht wesen, en sal niet euestaltwichtich connen sijn teghen t'lichaem D, maer salt (wisconstelick <arrow.to.target n="marg134"/> verstaende) voorttrecken hoe swaer het sy: Waer uyt volght, dat alle swaerheden voortghetrocken langs den sichteinder, als schepen int water, waghens langs t'platte landt, &c. </s><s>en behouuen gheen <emph.end/><emph.end/><emph.end/>tot haer verroersel, meer dan de omstaende verhindernissen en veroirsaecken, als Water, Locht, Naecsel der assen, teghen de bussen, naecsel der rayers teghen de straet, ende dierghelijcke. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg133"/>Horizonte. | <margin.target id="marg133"/>Horizonte. |
| <margin.target id="marg134"/>Mathematicè. | <margin.target id="marg134"/>Mathematicè. |
| |
| | |
| | |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> anghesien den driehouck ABN int <emph.end/><emph.end/><emph.end/>veruolg, tot dese eueredenheyt <arrow.to.target n="marg135"/> niet en gheeft noch en neemt, laet ons hem weeren, ansiende G voor vastpunt des pilaers rustende op een pin als hier neuen, ende sullen noch segghen ghelijck LD tot DO, also M tot P. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> anghesien den driehouck ABN int 6. veruolg, tot dese eueredenheyt <arrow.to.target n="marg135"/> niet en gheeft noch en neemt, laet ons hem weeren, ansiende G voor vastpunt des pilaers rustende op een pin als hier neuen, ende sullen noch segghen ghelijck LD tot DO, also M tot P. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg135"/>Proportionem | <margin.target id="marg135"/>Proportionem |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>VII. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>VII. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> op dat nu blijcke dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg136"/> niet alleen also te bestaen inde pilaren alwaer de rechtheflini als DL, comt uyt t'middelpunt des pilaers, ende diens vastpunt is des assens uyterste, als hier vooren G int 6 vervolg; Soo laet ABC een driehouck sijn, wiens sijde AB dobbel is an BC, ende BC sy hanghende <arrow.to.target n="marg137"/> op AC: Ende laet DE een pilaer sijn diens as FG rechthouckich op AB, ende sniende AB in t'punt H, ende I sy eenich ander punt inden seluen as; </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> op dat nu blijcke dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg136"/> niet alleen also te bestaen inde pilaren alwaer de rechtheflini als DL, comt uyt t'middelpunt des pilaers, ende diens vastpunt is des assens uyterste, als hier vooren G int 6. vervolg; Soo laet ABC een driehouck sijn, wiens sijde AB dobbel is an BC, ende BC sy hanghende <arrow.to.target n="marg137"/> op AC: Ende laet DE een pilaer sijn diens as FG rechthouckich op AB, ende sniende AB in t'punt H, ende I sy eenich ander punt inden seluen as; </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg136"/>Proportionem. | <margin.target id="marg136"/>Proportionem. |
| <margin.target id="marg137"/>Perpendicularis. | <margin.target id="marg137"/>Perpendicularis. |
| |
| | |
| | |
| <pb pagenum="47"/> | <pb pagenum="47"/> |
| <p type="main"><s> Laet oock KL een ander pilaer sijn, euen ende ghelijck anden pilaer DE, wiens as MN, ende O een punt des as naeckende BC, ende van ghelijcke ghestalt in sijn pilaer, als H inden pilaer DE; Laet oock P een ander punt sijn van sulcker ghestalt inden pilaer KL, als I inden pilaer DE; Ende laet Q een vastpunt sijn daer ouer de lini IQP slieren mach, alsoo dat de lini IQ euewydich <arrow.to.target n="marg138"/> sy van AB, ende QP euewydich van BC. </s><s> Ende om de redenen die int <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel vande I4 clooten verclaert sijn (t'welck wy hier duer soodanighe veel slierende pilaren oock souden connen bewysen, maer want sulcx uyt t'voorgaende kennelick is, wy slaent ouer) het staltwicht des pilaers KL, sal dobbel sijn an t'staltwicht des pilaers DE.</s></p> | <p type="main"><s> Laet oock KL een ander pilaer sijn, euen ende ghelijck anden pilaer DE, wiens as MN, ende O een punt des as naeckende BC, ende van ghelijcke ghestalt in sijn pilaer, als H inden pilaer DE; Laet oock P een ander punt sijn van sulcker ghestalt inden pilaer KL, als I inden pilaer DE; Ende laet Q een vastpunt sijn daer ouer de lini IQP slieren mach, alsoo dat de lini IQ euewydich <arrow.to.target n="marg138"/> sy van AB, ende QP euewydich van BC. </s><s> Ende om de redenen die int 19. voorstel vande I4 clooten verclaert sijn (t'welck wy hier duer soodanighe veel slierende pilaren oock souden connen bewysen, maer want sulcx uyt t'voorgaende kennelick is, wy slaent ouer) het staltwicht des pilaers KL, sal dobbel sijn an t'staltwicht des pilaers DE.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg138"/>Parallela. | <margin.target id="marg138"/>Parallela. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>VIII. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>VIII. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu an I des 7 veruolgs voughen trechthefwicht R euestaltwichtich met den pilaer, diens rechtheflini sy IS, sniende de sijde des pilaers in T, ende IQ snie de sijde des pilaers in V, <emph.end/><emph.end/><emph.end/>ende laet an de lini PQ hanghen een ghewicht X, inde plaets vanden pilaer KL, t'welck euen sy anden helft van t'staltwicht des selfden pilaers KL, Laet ons oock weeren den driehouck ABC, ende den pilaer DE doen rusten op t'punt H als hier neuen. </s><s> Ende om de redenen als vooren, ghelijck TI tot IV, alsoo R tot X. </s><s>Ende dit niet alleen als IV rechthouckich is op den as FG, maer cromhouckich soot valt, waeraf men besondet bethooch soude mueghen doen, maer tis openbaer ghenouch door het 6 veruolgh.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons nu an I des 7 veruolgs voughen trechthefwicht R euestaltwichtich met den pilaer, diens rechtheflini sy IS, sniende de sijde des pilaers in T, ende IQ snie de sijde des pilaers in V, ende laet an de lini PQ hanghen een ghewicht X, inde plaets vanden pilaer KL, t'welck euen sy anden helft van t'staltwicht des selfden pilaers KL, Laet ons oock weeren den driehouck ABC, ende den pilaer DE doen rusten op t'punt H als hier neuen. </s><s> Ende om de redenen als vooren, ghelijck TI tot IV, alsoo R tot X. </s><s>Ende dit niet alleen als IV rechthouckich is op den as FG, maer cromhouckich soot valt, waeraf men besondet bethooch soude mueghen doen, maer tis openbaer ghenouch door het 6 veruolgh.</s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>IX. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>IX. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| | |
| | |
| <p type="main"><s> Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende t'verroerlick punt F, ende t'scheefhefwicht dat hem in die ghestalt houdt sy G, diens scheefheflini FH, ende FI sy rechtheflini, diens rechthefwicht K. </s><s>Laet LM oock een pilaer sijn, euen ende ghelijck an den pilaer AB, wiens as sy NO, ende vastpunt E, ende verroerlick punt P, also dat EN euen sy an ED, ende EF an EP, ende t'scheefhefwicht Q sy euen an G, ende sijn scheefheflini sy PR, euewydich <arrow.to.target n="marg140"/> van FH, ende trechthefwicht S sy euen an K, ende sijn rechtheflini sy PT. </s><s>Dit soo sijnde laet ons vergaren de twee pilaren AB ende LM, ansiende AM voor een heel pilaer, wiens swaerheyts middelpunt <arrow.to.target n="marg141"/> ende vastpunt sal E sijn door t'ghestelde. </s><s>Laet ons nu weeren de ghewichten K, G, S, Q, ende den pilaer AM sal op E alle ghestalt houden diemen hem gheeft door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, hy sal dan soo blijuen, ende den pilaer AB sal alsoo euewichtich blijuen teghen den pilaer LM. </s><s>Laet ons nu de ghewichten QG weder andoen, hanghende euewichtighe van ghelijcke ghestalt, an euewichtighe, ende door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, Q sal anden pilaer AM euen sulcken macht doen als G: Ende veruolghens Q doet sulcken macht an huer pilaer LM, als G an huer pilaer AB; maer de macht van G is AB in die ghestalt te houden door het 6 vervolg, de macht dan van Q is oock LM in die ghestalt te houden. </s><s>Insghelijcx soo is oock de macht van K, den pilaer AB in die ghestalt te houden, daerom oock is de macht van S den pilaer LM in die ghestalt te houden; Nu ghelijck IF tot FH, also K tot G door het 8 veruolg, Maer TP. </s><s>is euen an IF, ende PR an FH, ende S an K, ende Q an G, ghelijck dan TP tot PR, alsoo S tot Q. </s><s> Dese eueredenheydt dan, als wy gheseyt hebben, is so wel inde voorbeelden alwaer t'roerende punt P leegher is dan t'vastpunt E, ende alwaer de scheefheflini PR afwyct vande sijde des vastpunts E, als daert hoogher is, ende daer de scheefheflini helde naer t'vastpunt. </s></p> | <p type="main"><s> Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende t'verroerlick punt F, ende t'scheefhefwicht dat hem in die ghestalt houdt sy G, diens scheefheflini FH, ende FI sy rechtheflini, diens rechthefwicht K. </s><s>Laet LM oock een pilaer sijn, euen ende ghelijck an den pilaer AB, wiens as sy NO, ende vastpunt E, ende verroerlick punt P, also dat EN euen sy an ED, ende EF an EP, ende t'scheefhefwicht Q sy euen an G, ende sijn scheefheflini sy PR, euewydich <arrow.to.target n="marg140"/> van FH, ende trechthefwicht S sy euen an K, ende sijn rechtheflini sy PT. </s><s>Dit soo sijnde laet ons vergaren de twee pilaren AB ende LM, ansiende AM voor een heel pilaer, wiens swaerheyts middelpunt <arrow.to.target n="marg141"/> ende vastpunt sal E sijn door t'ghestelde. </s><s>Laet ons nu weeren de ghewichten K, G, S, Q, ende den pilaer AM sal op E alle ghestalt houden diemen hem gheeft door het 7. voorstel, hy sal dan soo blijuen, ende den pilaer AB sal alsoo euewichtich blijuen teghen den pilaer LM. </s><s>Laet ons nu de ghewichten QG weder andoen, hanghende euewichtighe van ghelijcke ghestalt, an euewichtighe, ende door het 13. voorstel, Q sal anden pilaer AM euen sulcken macht doen als G: Ende veruolghens Q doet sulcken macht an huer pilaer LM, als G an huer pilaer AB; maer de macht van G is AB in die ghestalt te houden door het 6 vervolg, de macht dan van Q is oock LM in die ghestalt te houden. </s><s>Insghelijcx soo is oock de macht van K, den pilaer AB in die ghestalt te houden, daerom oock is de macht van S den pilaer LM in die ghestalt te houden; Nu ghelijck IF tot FH, also K tot G door het 8 veruolg, Maer TP. </s><s>is euen an IF, ende PR an FH, ende S an K, ende Q an G, ghelijck dan TP tot PR, alsoo S tot Q. </s><s> Dese eueredenheydt dan, als wy gheseyt hebben, is so wel inde voorbeelden alwaer t'roerende punt P leegher is dan t'vastpunt E, ende alwaer de scheefheflini PR afwyct vande sijde des vastpunts E, als daert hoogher is, ende daer de scheefheflini helde naer t'vastpunt. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg140"/>Parallela. | <margin.target id="marg140"/>Parallela. |
| <margin.target id="marg141"/>Centrum grauitatis. | <margin.target id="marg141"/>Centrum grauitatis. |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>X. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>X. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons stellen een form ghelijck an die des 9 veruolghs, alleen daer in verschillende dat dese FH wyct ouer d'ander sijde van FI, ende dat den houck HFC, euen sy anden houck RPO, waer duer G anden pilaer AM euen soo grooten ghewelt doet als Q, ende om de redenen des 9 veruolgs (die wy om cortheyt ouerslaen) G doet euen sulcken ghewelt anden pilaer AB, als Q anden pilaer LM; <emph.end/><emph.end/><emph.end/>Nu ghelijck TP tot PR, alsoo S tot Q door het 9 vervolgh, maer IF is euen an TP, ende FH an PR, ende K an S, ende G an Q, daerom ghelijck IF tot FH, also K tot G.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET<emph.end/> ons stellen een form ghelijck an die des 9 veruolghs, alleen daer in verschillende dat dese FH wyct ouer d'ander sijde van FI, ende dat den houck HFC, euen sy anden houck RPO, waer duer G anden pilaer AM euen soo grooten ghewelt doet als Q, ende om de redenen des 9 veruolgs (die wy om cortheyt ouerslaen) G doet euen sulcken ghewelt anden pilaer AB, als Q anden pilaer LM; Nu ghelijck TP tot PR, alsoo S tot Q door het 9 vervolgh, maer IF is euen an TP, ende FH an PR, ende K an S, ende G an Q, daerom ghelijck IF tot FH, also K tot G.</s></p> |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>XI VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>XI VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>XII. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>XII. VERVOLGH<emph.end/>.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> dat dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg142"/> oock bestaet inde ghestalt daer den as euewydich is vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg143"/>, wort aldus bethoont: Laet AB een pilaer sijn, diens as CD euewydich <arrow.to.target n="marg144"/> sy vande sichteinder, ende t'vastpunt daer in E, ende t'roerlick punt F, ende G t'scheefhefwicht dat den pilaer in die ghestalt houdt, wiens scheefheflini FH, ende I trechthefwicht dat den pilaer oock in die ghestalt houdt, wiens rechtheflini FK; T'welck soo sijnde, Laet KF tot FH een ander reden hebben (soot mueghelick waer) dan I tot G, By voorbeelt KF sy tot FH, als I tot 2, maer I tot G, als 3 tot 7. </s><s>Dit so ghenomen, laet ons den pilaer der eerste form neerduwen, ofte der tweeder form oplichten, tot dat KF sulcken reden hebbe tot FH, als 3 tot 7, ende alsdan sal G oock euestaltwichtich sijn teghen den pilaer door de voorgaende vervolghen; Inder voughen dat den pilaer hoogher ende leegher verheuen, sal teghen G euestaltwichtich blijuen, t'welck openbaer onmueghelick is, als oock wisconstlick <arrow.to.target n="marg145"/> sal blijcken door t'volghende <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel. </s><s>KF dan en heeft tot FH gheen ander reden dan I tot G.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>MAER<emph.end/> dat dese eueredenheydt <arrow.to.target n="marg142"/> oock bestaet inde ghestalt daer den as euewydich is vanden sichteinder <arrow.to.target n="marg143"/>, wort aldus bethoont: Laet AB een pilaer sijn, diens as CD euewydich <arrow.to.target n="marg144"/> sy vande sichteinder, ende t'vastpunt daer in E, ende t'roerlick punt F, ende G t'scheefhefwicht dat den pilaer in die ghestalt houdt, wiens scheefheflini FH, ende I trechthefwicht dat den pilaer oock in die ghestalt houdt, wiens rechtheflini FK; T'welck soo sijnde, Laet KF tot FH een ander reden hebben (soot mueghelick waer) dan I tot G, By voorbeelt KF sy tot FH, als I tot 2, maer I tot G, als 3 tot 7. </s><s>Dit so ghenomen, laet ons den pilaer der eerste form neerduwen, ofte der tweeder form oplichten, tot dat KF sulcken reden hebbe tot FH, als 3 tot 7, ende alsdan sal G oock euestaltwichtich sijn teghen den pilaer door de voorgaende vervolghen; Inder voughen dat den pilaer hoogher ende leegher verheuen, sal teghen G euestaltwichtich blijuen, t'welck openbaer onmueghelick is, als oock wisconstlick <arrow.to.target n="marg145"/> sal blijcken door t'volghende 22 voorstel. </s><s>KF dan en heeft tot FH gheen ander reden dan I tot G.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg142"/>Proportio. | <margin.target id="marg142"/>Proportio. |
| <margin.target id="marg143"/>Horizonte. | <margin.target id="marg143"/>Horizonte. |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende roerlick punt F, daer an den pilaer door trechtdaelwicht G in die ghestalt ghehouden wort, daer an oock den pilaer door t'scheefdaelwicht H (welverstaende G gheweert sijnde) in die ghestalt ghehouden wordt, ende de rechtdaellini snie de sijde des pilaers in I, maer de scheefdaellini snie de selue sijde in K. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tot het scheefdaelwicht H. </s><s><emph type="other"/>TBEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons teeckenen t'punt L, alsoo dat EL euen sy an EF, ende voughen an t'punt L t'rechthefwicht M, dat den pilaer in die ghestalt can houden, diens rechtheflini LN: Insghelijcx t'scheefhefwicht O, dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, wiens scheefheflini LP euewydich sy met FK. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn, diens as CD, ende vastpunt E, ende roerlick punt F, daer an den pilaer door trechtdaelwicht G in die ghestalt ghehouden wort, daer an oock den pilaer door t'scheefdaelwicht H (welverstaende G gheweert sijnde) in die ghestalt ghehouden wordt, ende de rechtdaellini snie de sijde des pilaers in I, maer de scheefdaellini snie de selue sijde in K. </s><s><emph type="other"/>TBEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tot het scheefdaelwicht H. </s><s><emph type="other"/>TBEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons teeckenen t'punt L, alsoo dat EL euen sy an EF, ende voughen an t'punt L t'rechthefwicht M, dat den pilaer in die ghestalt can houden, diens rechtheflini LN: Insghelijcx t'scheefhefwicht O, dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, wiens scheefheflini LP euewydich sy met FK. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck NL tot LP, also M tot O, duer het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel maer de macht van G is anden pilaer euen met de macht van M, ende de macht van H met die van O duer het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, ende IF is euen an LN, ende FK, an LP; Daerom ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tottet scheefdaelwicht H, Sghelijcx sal oock t'bewys sijn van alle d'ander ghestalten als inde formen hier na volghende.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck NL tot LP, also M tot O, duer het 20. voorstel maer de macht van G is anden pilaer euen met de macht van M, ende de macht van H met die van O duer het 13. voorstel, ende IF is euen an LN, ende FK, an LP; Daerom ghelijck de rechtdaellini IF tot de scheefdaellini FK, alsoo t'rechtdaelwicht G tottet scheefdaelwicht H, Sghelijcx sal oock t'bewys sijn van alle d'ander ghestalten als inde formen hier na volghende.</s></p> |
| <pb pagenum="53"/> | <pb pagenum="53"/> |
| <figure/> | <figure/> |
| | |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een bekenden pilaer, met een vastpunt inden as, ende een roerlick punt, an t'welck eenich onbekent treckwicht den pilaer in ghegheuen ghestalt houdt: Dat treckwicht bekent te maken. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>WESENDE<emph.end/> ghegheuen een bekenden pilaer, met een vastpunt inden as, ende een roerlick punt, an t'welck eenich onbekent treckwicht den pilaer in ghegheuen ghestalt houdt: Dat treckwicht bekent te maken. </s></p> |
| <pb pagenum="54"/> | <pb pagenum="54"/> |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 6 lb, ende ghedeelt als int <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, ende t'vastpunt sy X, ende het roerende punt S, an t'welck gheuoecht sy een onbekent scheefhefwicht Y, met den pilaer euestaltwichtich, ende sijn scheefheflini snie de sijde des pilaers AB in Œ. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten dat onbekende scheefhefwicht Y bekent maken. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ABCD een pilaer sijn weghende 6 lb, ende ghedeelt als int 1. voorstel, ende t'vastpunt sy X, ende het roerende punt S, an t'welck gheuoecht sy een onbekent scheefhefwicht Y, met den pilaer euestaltwichtich, ende sijn scheefheflini snie de sijde des pilaers AB in Œ. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten dat onbekende scheefhefwicht Y bekent maken. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>T'WERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal sien wat rechthefwicht an S den pilaer in die ghestalt soude houden, wort beuonden door <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel, van 4 lb, daer naer salmen ondersoucken wat reden eenighe hanghende lini <arrow.to.target n="marg146"/> als ZÆ, heeft tot ZŒ, ick neme als van 2 tot I, daer uyt seg ick 2 gheeft I, wat t'rechthefwicht van 4 lb ? comt voor Y 2 lb, t'welck ick seg sijn waer ghewicht te sijne. </s><s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons trecken de hanghende door S welcke sy AS. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck AS tot SŒ, also t'rechthefwicht tottet scheefhefwicht Y door het 20 voorstel, maer den driehouck ŒZB, is ghelijck anden driehouck ŒSA, welcker lijckstandighe linien <arrow.to.target n="marg147"/> sijn ŒZ met ŒS, ende ZÆ met SA: Daerom ghelijck AS tot SŒ, alsoo ÆZ tot ZŒ, ende vervolghens ghelijck ÆZ 2, tot ZŒ I, also t'rechthefwicht 4 lb tot Y, daerom Y weghende 2 lb is bekent ghemaect, t'welck wy bewysen moesten. </s><s>Ende sghelijcx sal den voortganck sijn in allen anderen voorbeelden. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>T'WERCK<emph.end/>. </s><s>Men sal sien wat rechthefwicht an S den pilaer in die ghestalt soude houden, wort beuonden door 14. voorstel, van 4 lb, daer naer salmen ondersoucken wat reden eenighe hanghende lini <arrow.to.target n="marg146"/> als ZÆ, heeft tot ZŒ, ick neme als van 2 tot I, daer uyt seg ick 2 gheeft I, wat t'rechthefwicht van 4 lb ? comt voor Y 2 lb, t'welck ick seg sijn waer ghewicht te sijne. </s><s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet ons trecken de hanghende door S welcke sy AS. </s><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Ghelijck AS tot SŒ, also t'rechthefwicht tottet scheefhefwicht Y door het 20 voorstel, maer den driehouck ŒZB, is ghelijck anden driehouck ŒSA, welcker lijckstandighe linien <arrow.to.target n="marg147"/> sijn ŒZ met ŒS, ende ZÆ met SA: Daerom ghelijck AS tot SŒ, alsoo ÆZ tot ZŒ, ende vervolghens ghelijck ÆZ 2, tot ZŒ I, also t'rechthefwicht 4 lb tot Y, daerom Y weghende 2 lb is bekent ghemaect, t'welck wy bewysen moesten. </s><s>Ende sghelijcx sal den voortganck sijn in allen anderen voorbeelden. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg146"/>Perpendicularis. | <margin.target id="marg146"/>Perpendicularis. |
| <margin.target id="marg147"/>Homologa. | <margin.target id="marg147"/>Homologa. |
| |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet an t'punt F gheuoucht worden t'rechthefwicht L dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, ende sijn rechtheflini sy FM. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>T'BEREYTSEL<emph.end/>. </s><s>Laet an t'punt F gheuoucht worden t'rechthefwicht L dat den pilaer oock in die ghestalt can houden, ende sijn rechtheflini sy FM. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Want de linien FH, FK, sijn tusschen de euewydighe <arrow.to.target n="marg152"/> HK, CD, ende dat den houck HFC, euen is (door t'ghegheuen) an den houck KFD, so sijn FH ende FK euen. </s><s>waer uyt volght dat ghelijck MF tot FH, alsoo MF tot FK, Maer ghelijck MF tot FH, alsoo L tot G, daerom oock ghelijck MF tot FK, also L tot G; maer I is euen an G door t'ghestelde, ghelijck dan MF tot FK, alsoo L tot I. </s><s>T'welck so sijnde, I houdt den pilaer in die ghestalt door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel. </s><s>Sghelijcx sal oock t'bewijs sijn in alle anderen voorbeelden. </s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Want de linien FH, FK, sijn tusschen de euewydighe <arrow.to.target n="marg152"/> HK, CD, ende dat den houck HFC, euen is (door t'ghegheuen) an den houck KFD, so sijn FH ende FK euen. </s><s>waer uyt volght dat ghelijck MF tot FH, alsoo MF tot FK, Maer ghelijck MF tot FH, alsoo L tot G, daerom oock ghelijck MF tot FK, also L tot G; maer I is euen an G door t'ghestelde, ghelijck dan MF tot FK, alsoo L tot I. </s><s>T'welck so sijnde, I houdt den pilaer in die ghestalt door het 20 voorstel. </s><s>Sghelijcx sal oock t'bewijs sijn in alle anderen voorbeelden. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg152"/>Parallelas. | <margin.target id="marg152"/>Parallelas. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="head"><s><emph type="other"/>II. VOORBEELT<emph.end/>. </s></p> | <p type="head"><s><emph type="other"/>II. VOORBEELT<emph.end/>. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn hanghende ande oneuewydighe linien CD, EF, welcke voortghetrocken sijn tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet punt I, inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons DG ende FH ansien voor stylen ofte stiue linien daer den pilaer op rust, welcke door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>begheerte niet en breken noch en buyghen; der seluer ghewelt is euen ande ghewelt der linien CD, EF, want ghelijck dese den pilaer in sijn ghegheuen standt houden alsoo oock die. </s><s>Ende wat punten wy inde linien DG, FH voor uytersten nemen, den pilaer <pb pagenum="58"/>houdt daer op sijn ghegheuen standt. </s><s> Laet ons nemen I, ghemeen uyterste punt van d'een en d'ander lini; den pilaer dan houdt daer op (Wisconstlick <arrow.to.target n="marg159"/> verstaende) sijn ghegheuen standt, maer rustende den pilaer op t'punt I, soo is de hanghende door I des pilaers swaerheydts middellini, inde welcke I is.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn hanghende ande oneuewydighe linien CD, EF, welcke voortghetrocken sijn tot G, H, sniende malcanderen in I. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dattet punt I, inde swaerheyts middellini is des pilaers AB. </s><s><emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons DG ende FH ansien voor stylen ofte stiue linien daer den pilaer op rust, welcke door de 2. begheerte niet en breken noch en buyghen; der seluer ghewelt is euen ande ghewelt der linien CD, EF, want ghelijck dese den pilaer in sijn ghegheuen standt houden alsoo oock die. </s><s>Ende wat punten wy inde linien DG, FH voor uytersten nemen, den pilaer <pb pagenum="58"/>houdt daer op sijn ghegheuen standt. </s><s> Laet ons nemen I, ghemeen uyterste punt van d'een en d'ander lini; den pilaer dan houdt daer op (Wisconstlick <arrow.to.target n="marg159"/> verstaende) sijn ghegheuen standt, maer rustende den pilaer op t'punt I, soo is de hanghende door I des pilaers swaerheydts middellini, inde welcke I is.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg159"/>Mathematicè. | <margin.target id="marg159"/>Mathematicè. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>HANGHENDE<emph.end/> een pilaer euestaltwichtich teghen twee scheefhefwichten: Ghelijck scheefheflini tot rechtheflini, alsoo elck scheefhefwicht tot sijn rechthefwicht. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>HANGHENDE<emph.end/> een pilaer euestaltwichtich teghen twee scheefhefwichten: Ghelijck scheefheflini tot rechtheflini, alsoo elck scheefhefwicht tot sijn rechthefwicht. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn wiens as CD, ende twee punten daer in E, F, welcker scheefhefwichten die hem in die standt houden sijn G, H, ende rechthefwichten I, K, ende scheefheflinien EL, FM, ende rechtheflinien EN, FO. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck LE tot EN, alsoo G tot I, ende ghelijck MF tot FO, alsoo H tot K. </s><s> <emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons F ansien voor vastpunt, ende E voor t'roerlick, daerom (door het <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstel) ghelijck LE <pb pagenum="61"/>tot EN, alsoo G tot I. </s><s>Laet ons ten tweeden E ansien voor vastpunt, ende F voor t'roerlick; Daerom (door t'voornoemde 20 voorstel) ghelijck MF tot FO, alsoo H tot K. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet AB een pilaer sijn wiens as CD, ende twee punten daer in E, F, welcker scheefhefwichten die hem in die standt houden sijn G, H, ende rechthefwichten I, K, ende scheefheflinien EL, FM, ende rechtheflinien EN, FO. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat ghelijck LE tot EN, alsoo G tot I, ende ghelijck MF tot FO, alsoo H tot K. </s><s> <emph type="other"/>T'BEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons F ansien voor vastpunt, ende E voor t'roerlick, daerom (door het 20. voorstel) ghelijck LE <pb pagenum="61"/>tot EN, alsoo G tot I. </s><s>Laet ons ten tweeden E ansien voor vastpunt, ende F voor t'roerlick; Daerom (door t'voornoemde 20 voorstel) ghelijck MF tot FO, alsoo H tot K. </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Hanghende dan een pilaer euestaltwichtich teghen twee scheefhefwichten: Ghelijc scheefheflini tot rechtheflini, alsoo elck scheefhefwicht tot sijn rechthefwicht, t'welck wy bewysen moesten.</s></p> | <p type="main"><s><emph type="other"/>T'BESLVYT<emph.end/>. </s><s>Hanghende dan een pilaer euestaltwichtich teghen twee scheefhefwichten: Ghelijc scheefheflini tot rechtheflini, alsoo elck scheefhefwicht tot sijn rechthefwicht, t'welck wy bewysen moesten.</s></p> |
| | |
| |
| <margin.target id="marg162"/>Proportiones. | <margin.target id="marg162"/>Proportiones. |
| </s></p> | </s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ons t'voorbeelt nemen der eueredenheydt des <emph.end/><emph.end/><emph.end/>voorstels aldus: Het sy een pilaer AB, diens as CD, ende swaerheyts middelpunt E, ende vastpunt daer in F, ende roerlick punt G, an t'welc gheuoucht sy een scheefhefwicht H, dat den pilaer in die ghestalt houde, diens scheefheflini GI. </s><s>Daer naer trechthefwicht K, dat den pilaer oock in die ghestalt houde, diens rechtheflini GL, alwaer wy segghen, ghelijck IG tot GL, also H tot K. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat dese eueredenheydt niet alleenlick also en bestaet in t'lichaem AB een pilaer sijnde, maer van sulcke form alst valt.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>T'GHEGHEVEN<emph.end/>. </s><s>Laet ons t'voorbeelt nemen der eueredenheydt des 20. voorstels aldus: Het sy een pilaer AB, diens as CD, ende swaerheyts middelpunt E, ende vastpunt daer in F, ende roerlick punt G, an t'welc gheuoucht sy een scheefhefwicht H, dat den pilaer in die ghestalt houde, diens scheefheflini GI. </s><s>Daer naer trechthefwicht K, dat den pilaer oock in die ghestalt houde, diens rechtheflini GL, alwaer wy segghen, ghelijck IG tot GL, also H tot K. </s><s><emph type="other"/>T'BEGHEERDE<emph.end/>. </s><s>Wy moeten bewysen dat dese eueredenheydt niet alleenlick also en bestaet in t'lichaem AB een pilaer sijnde, maer van sulcke form alst valt.</s></p> |
| | |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons den pilaer AB (blijuende de linien FG ende IL op haer plaetsen) neertrecken, alsoo dat hy bliue hanghende an sijn swaerheyts middelpunt <arrow.to.target n="marg163"/> E, wiens ghestalt dan sy als hier neuens. </s><s>Ende door de <emph.end/><emph.end/><emph.end/>begheerte den pilaer en veroirsaect op de punten F, G, gheen ander swaerheydt dan d'eerste; ende alles blijft noch euestaltwichtich, ende ghelijck IG tot GL, alsoo noch H tot K.</s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>TBEWYS<emph.end/>. </s><s>Laet ons den pilaer AB (blijuende de linien FG ende IL op haer plaetsen) neertrecken, alsoo dat hy bliue hanghende an sijn swaerheyts middelpunt <arrow.to.target n="marg163"/> E, wiens ghestalt dan sy als hier neuens. </s><s>Ende door de 3. begheerte den pilaer en veroirsaect op de punten F, G, gheen ander swaerheydt dan d'eerste; ende alles blijft noch euestaltwichtich, ende ghelijck IG tot GL, alsoo noch H tot K.</s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg163"/>Centrum grauitatis. | <margin.target id="marg163"/>Centrum grauitatis. |
| </s></p> | </s></p> |
| |
| | |
| | |
| <pb pagenum="63"/> | <pb pagenum="63"/> |
| <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET <emph.end/><emph.end/><emph.end/><emph.end/>nu de form des pilaers (al de stoff bliuende) verandert worden in eenighe ander ongheschickte form, als AB hier neuens, diens swaerheydts middelpunt E sy, ende een rechte lini daer duer CD (welcke vinding des swaerheyts middelpunts ende rechter linien inde <emph.end/><emph.end/><emph.end/>verclaert sal worden, werckelick, niet Wisconstelick <arrow.to.target n="marg164"/>) ende alles blijft noch euestaltwichtich, ende ghelijck IG tot GL, also noch H tot K. </s></p> | <p type="main"><s> <emph type="other"/>LAET <emph.end/>nu de form des pilaers (al de stoff bliuende) verandert worden in eenighe ander ongheschickte form, als AB hier neuens, diens swaerheydts middelpunt E sy, ende een rechte lini daer duer CD (welcke vinding des swaerheyts middelpunts ende rechter linien inde Weeghdaet verclaert sal worden, werckelick, niet Wisconstelick <arrow.to.target n="marg164"/>) ende alles blijft noch euestaltwichtich, ende ghelijck IG tot GL, also noch H tot K. </s></p> |
| <p type="margin"><s> | <p type="margin"><s> |
| <margin.target id="marg164"/>Mechanicè non Mathematicè. | <margin.target id="marg164"/>Mechanicè non Mathematicè. |
| </s></p> | </s></p> |