Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to fabri_dialo_01_la_1665.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

File: [CVSROOT] / texts / archimedes / xml / Attic / fabri_dialo_01_la_1665.xml  (download) - view tree
Revision 1.14, Thu Aug 15 09:16:29 2002 UTC (10 years, 9 months ago) by bcfuchs
Branch: MAIN
Changes since 1.13: +1 -1 lines
fixed a typo

<?xml version="1.0"?>
<!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" ><archimedes>      <info>
        <author>Fabri, Honor&eacute;</author>
        <title>Dialogi physici in quibus de motu terrae disputatur</title>
        <date>1665</date>
        <place>Lyon</place>
        <translator></translator>
        <lang>la</lang>
        <cvs_file>fabri_dialo_01_la_1665</cvs_file>
        <cvs_version></cvs_version>
        <locator>0000000025.xml</locator>
</info>      <text>          <front>          </front>          <body>            <chap>        <pb/><p type="main">

<s><emph type="center"/>DIALOGI <lb/>PHYSICI, <lb/>IN QVIBVS <lb/>De Motu Terr&aelig; Di&longs;putatur, <lb/>MARINI &AElig;STVS NOVA <lb/>cau&longs;a proponitur,<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Necnon aquarum &amp; Mercurij &longs;upra. </s>

<s>libellam ele vatio examinatur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/>AD EMINENTISSIMVM <lb/>CARDINALEM FACCHINETTVM.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>Auctore<emph.end type="italics"/> R. P. HONORATO FABRI. <emph type="italics"/>Societatis<emph.end type="italics"/> IF<gap/>.<emph.end type="center"/></s></p><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>LVGDVNI,<emph.end type="italics"/><lb/>Sumptibus CHRISTOPHORI FOVRMY, <lb/>in vico Mercatorio, &longs;ub &longs;igno Occa&longs;ionis.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>M. DC. LXV.<emph.end type="italics"/><lb/>VM PERMISSV SVPERIORVM.<emph.end type="center"/></s></p><pb/><p type="main">

<s><emph type="center"/>IRREGULAR <lb/>PAGINATION<emph.end type="center"/></s></p><pb/><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="center"/>LECTORI.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>REM i&longs;tam, provt ge&longs;ta e&longs;t fideli narratione tibi <lb/>expono, Candidi&longs;&longs;ime Lector, elap&longs;o proxime <gap/><lb/>nio ab Eminenti&longs;&longs;ime<emph.end type="italics"/> CARDINALI FACCHI&shy;<lb/>NFTTO, <emph type="italics"/>&longs;ub cujus au&longs;piciis, hoc ip&longs;um, quod <lb/>in manibus habes, opu&longs;culum in lucem prodire volui, pro <lb/>&longs;umma illa, qua pollet humanitate, ad prandium invitatus <lb/>&longs;um, vt deinde pomeridianis boris, cum eruditi&longs;&longs;imis homini&shy;<lb/>bus, de nonnullis experimentis Phy&longs;icis di&longs;&longs;ertationem in&longs;ti&shy;<lb/>tuerem, cui Eminenti&longs;&longs;imus pro eo, quo e&longs;t in rem literariam <lb/>affectu, intere&longs;&longs;et. </s>

<s>Aliquid fort&egrave; de me inaudiera<gap/>, &amp; vt <lb/>amici nunquam fer&egrave; de amico ni&longs;i hyperbolic&egrave;, illud, quod <lb/>in me &longs;entio, vel nullum, vel admodum tenue ingemum, <lb/>plus &aelig;quo efferre dignati &longs;uerant: parvi tamen, &amp; hora <lb/>condicta adfui, quamvis alioquin tenuitatis me&aelig; con&longs;cius, vt <lb/>morem Eminenti&longs;&longs;imo gererem; pr&aelig;&longs;ertim; c&ugrave;m opera pre&shy;<lb/>tium foret, Eminenti&longs;&longs;imum ab ea, quam per <gap/>micorum by&shy;<lb/>perbolem, de me conceperat, apinione dimovere; quod mihi <lb/>&longs;an&egrave; pro votis &longs;ucce&longs;&longs;i&longs;&longs;e facil&egrave; crediderim, vbi me Emi&shy;<lb/>nenti&longs;&longs;imus vix balbutientem audi vit. </s>

<s>Vt vt &longs;it, de va&shy;<lb/>riis &agrave; nobis actum e&longs;t; &longs;ed pr&aelig;&longs;ertim de motu Terr&aelig;, Maris <lb/>&aelig;&longs;tu Aquarum &amp; Mercurij in tubis erectis elevatione, alii&longs;&shy;<lb/>que huc pertinentibus. </s>

<s>Cum autem is, quem &longs;ub Augu&longs;tini no&shy;<lb/>mine in &longs;cenam induxi, &agrave; me po&longs;t aliquot men&longs;es, efflagita&longs;&longs;et,<emph.end type="italics"/><pb/><emph type="italics"/>vt ea, qu<gap/> nuda voce prolata &agrave; me acceperat, &longs;eripto tradi&shy;<lb/>ta ip&longs;i con&longs;ignarem, &longs;atius fore putavi, &longs;i publicam in lucem <lb/>Typis mandata prodirent; c&ugrave;m &longs;&aelig;p&egrave; accidat, vt ex amanuen&shy;<lb/>&longs;ium incuria, multi n&aelig; vi ac f&oelig;di errores in ex&longs;cripta irre&shy;<lb/>pant. </s>

<s>C&aelig;ter&ugrave;m more Platonico &amp; Tulliano Dialogi formam <lb/>adhibui, tum quia magis expedita e&longs;t, tum quia hoc fer&egrave; mo&shy;<lb/>do res ip&longs;aperact<gap/> fuit illam autem &longs;ententiam meam e&longs;&longs;e <lb/>facile intelliges, quam &longs;ub nomine Antimi vel doceo, vel <lb/>approb<gap/>. </s>

<s>Sih&aelig;c pauca tibi arri&longs;erint, dulci&longs;&longs;ime Lector, dabo <lb/>operam, vt alia qu&agrave;m plurima iis &longs;uccedant; admi&longs;cui pau&shy;<lb/>ca Geometrica, non data opera &longs;ed fer&egrave; coastus, vt &longs;altem <lb/>inde videas, quantum Geometria, non mod&ograve; vtilis, ver&ugrave;m <lb/>etiam nece&longs;&longs;aria &longs;it, ad res Phy&longs;icas pro dignitate pertractan&shy;<lb/>das. </s>

<s>Vale.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="1"/><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="center"/>DIALOGVS PRIMVS.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo argumenta pro ad&longs;truenda Copernici <lb/>hypothe&longs;i adducta, reijciuntur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s>ILLA dies aibo &longs;ignata lapillo, qua me immerentem <lb/>&longs;an&egrave;, lauto &longs;imul &amp; literatio convivio excepi&longs;ti, <lb/>CARDINALIS EMINENTISSIME, Nunquam mihi <lb/>venit in mentem, ni&longs;i &amp; &longs;ingularis humanitatis tu&aelig;, qua <lb/>tibi omnium animos arcti&longs;&longs;im&egrave; devinxi&longs;ti, &amp; docti&longs;&longs;imo&shy;<lb/>rum illorum hominum, qui congre&longs;&longs;ui no&longs;tro interfue&shy;<lb/>runt, jucundi&longs;&longs;ima recordatio &longs;uavi&longs;&longs;<gap/>no voluptatis &longs;en&shy;<lb/>&longs;u animum meum per&longs;undat: ita enim confabulando am&oelig;nus, promptus <lb/>arguendo, &longs;olvendo &longs;ubtilis, explicando elegans &amp; limpidus omnibus no&shy;<lb/>bis vi&longs;uses, vt conjuncta cloquenti&aelig; &longs;apientia, ad fundenda oracula, tua <lb/>voce, tuis <gap/>rbis vti videretur. </s>

<s>Vt autem petpetuum docti&longs;&longs;imi congre&longs;&longs;us <lb/>monumentum extet, cuius ego aliqua pars, licet exigua fui, literis illum &amp; <lb/>typis con&longs;ignatum ad po&longs;teritatem tran&longs;mittere con&longs;titui; vt &longs;altem in&shy;<lb/>telligant homines, Eminenti&longs;&longs;imum Principem non politicis mod&ograve; &amp; gra&shy;<lb/>vioribus &longs;tudiis, ver&ugrave;m etiam am&oelig;nioribus literis plurim&ugrave;m delectatum <lb/>fui&longs;&longs;e. </s>

<s>Sed in &longs;cenam per&longs;onatos Actores induco, quos in arena literaria <lb/>di&longs;ceptantes audire pri&ugrave;s volui&longs;ti: &longs;ingulos facil&egrave; agno&longs;ces, quamvis enim, <lb/>vt fieri &longs;olet, nomina tantul&ugrave;m mutata fuerint, cos tamen, in quos &longs;ingula <lb/>optim&egrave; quadrant, nullo negotio per&longs;picies Sed ad rem venio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimui.<emph.end type="italics"/> E&longs;t, quod mihi &longs;ummoper&egrave; gratuler, docti&longs;&longs;ime Augu&longs;tine, <lb/>quod jamdudum &agrave; me de&longs;ideratam, hodierna die, abund&egrave;, vt &longs;pero, tui <lb/>copiam mihi facturus &longs;is; mirum enim, quanto erudit&aelig; con&longs;uetudinis <lb/>&longs;tudio tenerime &longs;entiam, qu&aelig; grati&longs;&longs;imos, di&longs;cendi nova, &amp; a&longs;&longs;equendi <lb/>hactenus incomperta, igniculos in me accendit, &amp; quadam, vt &longs;ic loquar, <lb/>vellicatione. </s>

<s>ngenium &longs;timulat, ad <gap/>a nonnunquam expromenda, qu&aelig;lon&shy;<lb/>ga meditatione, &amp; repetita cogitationum huc illuc ver&longs;atione, vix vnquam <lb/>elici potui&longs;&longs;ent. </s>

<s>A te igitur illa audire percupio, qu&aelig; &amp; &longs;itim meam ex&shy;<lb/>tinguant, &amp; opinionem de te meam, quamvis alioquin maximam long&egrave; <lb/>&longs;uperent &amp; po&longs;t &longs;e relinquant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc ip&longs;um tibi &agrave; me dictum e&longs;&longs;e puta; huc venis, Antimo, <lb/>vt doceas, non ver&ograve; vt di&longs;cas; &amp; &longs;i fort&egrave; identidem &agrave; me aliquid oppo-<pb pagenum="2"/>nendum &longs;it, eo dumtaxat fine hoc &agrave; me fiet, ad vberiorem explicationis <lb/>lucem extorquendam. </s>

<s>Eminenti&longs;&longs;imus Princeps, eo animo te invitavit, <lb/>vt c&ugrave;m de te multa &agrave; nobis inaudii&longs;&longs;et, de rebus Philo&longs;ophicis di&longs;&longs;erentem <lb/>audiret; &amp; non modico huiu&longs;ce rei de&longs;iderio teneri &longs;e, nobis &longs;emel atque <lb/>iterum &longs;ignificavit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid tandem &agrave; me expromi queat, quod Eminenti&longs;&longs;imi auri&shy;<lb/>bus dignum &longs;it, profect&ograve; non liquet; quicquid enim, etiam cum aliquo <lb/>mentis ni&longs;u excogito, nugas inter &amp; qui&longs;quilias mihi &longs;emper huc v&longs;que <lb/>reponendum e&longs;&longs;e vi&longs;um e&longs;t, qua&longs;i ver&ograve; mea pluris faciam, qu&agrave;m me? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Dic, vt voles, illud &longs;altem con&longs;tat, quidquid vel ex tuis lu&shy;<lb/>cubrationibus, vel ex tuo di&longs;&longs;erentis oreaccepi, mihi &longs;ummoper&egrave; pla&shy;<lb/>cui&longs;&longs;e: vnum tamen e&longs;t, ne quid di&longs;&longs;imulem, quod in te aliqui de&longs;ide&shy;<lb/>ra&longs;&longs;ent, ne &longs;cilicet tanto advers&ugrave;s Copernicanam hypothe&longs;im odio flagra&shy;<lb/>res, in quo nonnullis paulul&ugrave;m excedere mihi vi&longs;us es; poteras haud du&shy;<lb/>bi&egrave; oppo&longs;itam &longs;equi, quam &amp; ego demi&longs;&longs;a fronte o&longs;culor, cum iis pr&aelig;&longs;er&shy;<lb/>tim, qui Eccle&longs;ia&longs;ticam vitam amplexi, Pontificiis &longs;tare debent decretis, <lb/>quibus in Galileum eiu&longs;dem &longs;ententi&aelig; egregium &amp; nunquam &longs;atis lauda&shy;<lb/>tum propugnatorem animadver&longs;um e&longs;t; &longs;ed non erat, quod tam alienum <lb/>animum o&longs;tentares. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vix me teneo, Augu&longs;tine, dum h&aelig;c &agrave; te audio, pr&aelig;ter omnem <lb/>expectationem meam: odium vocas contrarium &longs;en&longs;um, ab&longs;que vllo im&shy;<lb/>moderato affectu, in iis pr&aelig;&longs;ertim, in quibus opinari, cuique liberum <lb/>e&longs;t. </s>

<s>Nullo, crede mihi, odio, nullo contentionis &longs;tudio ducor; &longs;ed c&ugrave;m <lb/>qu&aelig;dam in hypothe&longs;i Copernicana di&longs;pliceant, qu&aelig; in oppo&longs;ita nullum <lb/>mihi negouum face&longs;&longs;unt, facere non potui, quia hanc illi anteponerem; <lb/>nunquam tamen inficias iturus, pr&aelig;clarum inventum e&longs;&longs;e; Copernicum <lb/>A&longs;tronomorum &longs;ui temporis principem jure cen&longs;eri, eumque Galileum <lb/>fui&longs;&longs;e, qui nulli, quod &longs;ciam, impar ingenio &aelig;&longs;timandus &longs;it, quique eo no&shy;<lb/>mine vel maximam gloriam &longs;ibi comparavit, quod argumenta, quibus <lb/>pr&aelig;fata hypothe&longs;is impugnabatur, ita diluerit, vt maximo inde plau&longs;u re&shy;<lb/>lato, ii&longs;dem illam poti&ugrave;s confirma&longs;&longs;e videatur, c&ugrave;m vero certum &longs;it, nec <lb/>ip&longs;e Galileus hoc inficietur, nullam demon&longs;trationem hucu&longs;que excogi&shy;<lb/>tatam fui&longs;&longs;e, qua hypothe&longs;is Copernicana probetur, ab antiqua illa, qu&aelig; <lb/>terram in mundi centro immobilem ad&longs;truit, di&longs;cedendum e&longs;&longs;e non puta&shy;<lb/>vi; pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m h&aelig;c novis argumentis, &longs;i non demon&longs;trari, plurim&ugrave;m <lb/>&longs;altem confirmari po&longs;&longs;it, quibus, vt liber&egrave; dicam, quod &longs;entio, mihi vald&egrave; <lb/>per&longs;ua&longs;um e&longs;t, hanc multis nominibus alteri e&longs;&longs;e anteponendam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Docti&longs;&longs;imis illis, tui cert&egrave; amantibus, &amp; quos &longs;ingulari etiam <lb/>cultu per&longs;equeris, haud modicum ri&longs;um moveres, <gap/>i h&aelig;c fort&egrave; &agrave; te audi&shy;<lb/>rent, nec vllum mihi dubium e&longs;t, quin per jocum, vel ironiam h&aelig;c &agrave; te <lb/>dici putarent, vtpote qui apprim&egrave; &longs;cias, Copernicanam hypothe&longs;im iis <lb/>rationum momentis in&longs;tructam e&longs;&longs;e, qu&aelig; vt demon&longs;trationem Geometri&shy;<lb/>cam minim&egrave; ad&aelig; quant, quod cert&egrave; vltr&ograve; damus, ita proxim&egrave; ad eam acce&shy;<lb/>dunt, atque ade&ograve; communi Doctorum omnium con&longs;en&longs;u long&egrave; ali&acirc; pro&shy;<lb/>babiliorem jure cen&longs;eri. </s></p><pb pagenum="3"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hebetiori, qu&aelig;&longs;o, ingenioigno&longs;ce, optime Augu&longs;tine, quod <lb/>energiam illam rationum, qu&aelig; pro Copernico militant, nondum a&longs;&longs;equi <lb/>potuit; nec mirum profect&ograve;, lippos enim oculos &longs;ubtilia fallunt, ac &longs;e&longs;e <lb/>iis &longs;ubducunt; quate vt &longs;um inprimis veritatis amans, me tibi plurim&ugrave;m <lb/>ob&longs;trinxeiis, &longs;i pr&aelig;fatas rationes ea mihi claritudine exponas, qu&acirc;, vt mi&shy;<lb/>rific&egrave; vales, ita &amp; mihi opus e&longs;&longs;e fateor, ad debiliores mentis oculos re&shy;<lb/>creandos. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non legi&longs;ti apud Galileum, ita limpid&egrave; ac per&longs;picu&egrave; explica&shy;<lb/>tas, vt nihil meo judicio, clarius aut liquidius legi po&longs;&longs;it? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Legi haud dubi&egrave;; Vt enim Authorem illum maximi facio, ita <lb/>nihil ab co in publicam lucem editum fuit, quod &longs;tatim avid&egrave; &longs;&aelig;p&egrave; ac &longs;&aelig;&shy;<lb/>pi&ugrave;s non legerim; hoc tamen tibi per&longs;uadeas, velim, pr&aelig;dictas rationes, <lb/>quamvis alioquin eleganti&longs;&longs;im&egrave; ab eo explicatas, illa vi &amp; nervo, vt dicis, <lb/>pollere mihi non videri, &longs;ingulas accurat&egrave; perpendi &amp; ponderavi, nec op&shy;<lb/>po&longs;it&aelig; &longs;ententi&aelig; &longs;tudium obfuit; nam crede mihi; vnius dumtaxat veri&shy;<lb/>tatis amore ducor, quam &longs;ive Copernicus porrigat, &longs;ive Ptolem&aelig;us, &longs;ive <lb/>Ari&longs;teteles, &longs;ive Democritus; illa &aelig;qu&egrave; grata &amp; chara mihi &longs;emper accidit. <lb/></s>

<s>Sed qu&aelig;&longs;o te, periculum faciamus, vt &longs;altem dum no&longs;trivenerint, hoc mo&shy;<lb/>dicum tempus cum &aelig;&longs;tu fallamus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Per me licer; &longs;ed cur&longs;im, iis tamen pr&aelig;termi&longs;&longs;is, qu&aelig; inter <lb/>Academieos quidem, non tamen inter Philo&longs;ophos locum obtinent, quas <lb/>poti&ugrave;s rationum vmbras, qu&agrave;m veras rationes appellare &longs;oleo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Optim&egrave; judicas, quid enim juvat, tantirem momenti levi&longs;&longs;imis <lb/>fulcire adminiculis: Nonnulla obiter indico. </s>

<s>Sol, inquiunt, tes inter cor&shy;<lb/>poreas nobili&longs;&longs;imus, in nobili&longs;&longs;imo loco, &longs;cilicet in mundi centro, collo&shy;<lb/>cari debuit; qua&longs;i ver&ograve; infimus locus &longs;upremo nobilior reputandus &longs;it, &amp; <lb/>tenebro&longs;us orcus radianti pr&aelig;ferendus Empyreo: &longs;ed pergunt, qui&longs;quis <lb/>alterius oper&acirc; indiget, ad illum accedere debet, neque hunc, &longs;ed illum <lb/>moveri par e&longs;t; c&ugrave;m igitur reliqua corpora benigno Solis influxu indi&shy;<lb/>geant, hunc cert&egrave; immotum con&longs;i&longs;tere, illa ver&ograve; circa perennem illum <lb/>benefic&aelig; natur&aelig; fontem ite oportuit. </s>

<s>Bell&egrave; profect&ograve;; Solem rerum crea&shy;<lb/>tarum Principem faciunt, qui tamen omnibus &longs;ervit, &amp; non mod&ograve; ani&shy;<lb/>mantibus, ver&ugrave;m etiam plantis dignitate cedit; &AElig;quum igitur e&longs;t, vt circa <lb/>terram eat, cuius gratia conditus e&longs;t, non ver&ograve; vt tellus eiu&longs;que incol&aelig; <lb/>circa Solem ite cogantur. </s>

<s>Denique ex culina ip&longs;a nova depromunt argu&shy;<lb/>menta; Videmus, inquiunt, veru ad immotum ignem in gyros verti, quod <lb/>cert&egrave; rationi con&longs;entaneum e&longs;&longs;e videtur; quidni ergo pariter terre&longs;tris <lb/>globus, qui calore Solis foveri &amp; recreari debet, circa Solem, non Sol cir&shy;<lb/>ca terram volvatur? </s>

<s>Hoc argumentum culinam olet, vnde profectum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed h&aelig;c omittamus, qu&aelig; no&longs;tri per jocum poti&ugrave;s, qu&agrave;m &longs;eri&ograve; <lb/>dixerunt; ad &longs;eria igitur &amp; gravia, qu&aelig; nobis non de&longs;unt, veniendum e&longs;t: <lb/>illud inprimis maximi ponde: is e&longs;&longs;e videtur, quod in hypothe&longs;i no&longs;tra <lb/>(&longs;ic eam di&longs;putan di gratia deinceps appellabo) per &longs;implici&longs;&longs;imum eum&shy;<lb/>que proprium motum omnia explicemus, ablegatis alienis motibus, <lb/>illoque pr&aelig;&longs;ertim, quem raptus vocant, primi &longs;cilicet mobilis, quo ab Ortu <pb pagenum="4"/>ad Occa&longs;um inferiores &longs;ph&aelig;r&aelig; tanta velocitate ferri dicuntur, vt &longs;tella <lb/>fixa &longs;ub &AElig;quatore, vnico temporis minuto leucarum miriadas conficiat, <lb/>quod cert&egrave; non fidem modo, ver&ugrave;m etiam cogitationem ip&longs;am &longs;uperat. <lb/></s>

<s>Hunc porr&ograve; motum ablegamus, &amp; &longs;implici ac diurna telluris globi circa <lb/>&longs;uum centrum turbinatione, &longs;eu revolutione pr&aelig;fatum motum &longs;up&shy;<lb/>plemus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ab hoc vltimo incipio; quia nonnulli multam vim in eo fa&shy;<lb/>ciunt; cum tamen me parum, aut nihil pro&longs;us afficiat; nempe diver&longs;as <lb/>motuum velocitates per comparationem quamdam optim&egrave; intelligimus; <lb/>Sit enim quodlibet terr&aelig; punctum in &aelig;quatore, &longs;uppo&longs;ita ve&longs;tra hypo&shy;<lb/>the&longs;i, illud, vt prob&egrave;no&longs;ti, in turbinatione pr&aelig;fati globi, pr&aelig;&longs;cindendo <lb/>a motu centri, ita movetur, a&longs;&longs;umpto &longs;cilicet, quodam medio motu, vt vo&shy;<lb/>cant, vt &longs;ingulis horis 900. circiter miliaria Italica conficiat, 15.ver&ograve; &longs;in&shy;<lb/>gulis minutis primis, vno denique &longs;ecundo minuto, 250. pa&longs;&longs;us geome&shy;<lb/>tricos, hoc e&longs;t 1250. pedes; vt autem comparationem in&longs;tituam, con&longs;ide&shy;<lb/>ro motum glandis plumbe&aelig; ex maiore catapulta explo&longs;&aelig;, qu&aelig; vno &longs;ecun&shy;<lb/>do minuto 1000. pedes circiter conficit; vnde vides punctum illud paul&ograve; <lb/>dumtaxat veloci&ugrave;s moveri. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Su&longs;tine tanti&longs;per; ne&longs;cio quid intelligas per illum medium <lb/>motum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Intelligo motum &aelig;quabilem, ita vt &longs;ingulis horis punctum <lb/>illud &aelig;quale &longs;patium decurrere cen&longs;eatur, c&ugrave;m tamen &longs;ecus ac&shy;<lb/>cidat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non capio, exi&longs;timo enim rem ita e&longs;i&egrave;, &amp; &aelig;qualibus tempo&shy;<lb/>ribus, &aelig;qualia &longs;patia decurri. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita &longs;an&egrave; nobis apparet, id tamen haud dubi&egrave; per errorem; <lb/>nempe punctum illud motu quodam mixto movetur, ex motibus orbis <lb/>&amp; centri, &longs;ic enim vocare &longs;oles; Vnde fit, vt pro diver&longs;o ad &longs;olem a&longs;pectu, <lb/>mod&ograve; tardi&ugrave;s, mod&ograve; veloci&ugrave;s moveatur; quia motus orbis ab hora &longs;exta <lb/>ve&longs;pertina ad &longs;extam oppo&longs;itam matutinam additur motui centri, ab hac <lb/>ver&ograve; ad illam detrahitur; ac proinde punctum illud in meridic collocatum <lb/>tardi&longs;&longs;im&egrave; in a&longs;pectu oppo&longs;ito, &longs;cilicet, medi&aelig;noctis, veloci&longs;&longs;im&egrave; movetur <lb/>quod vt ad rudiores calculos reducam, &longs;uppono, exempligratia, diametrum <lb/>magni orbis, quem Sol&longs;ecund&ugrave;m meam, &amp; terra &longs;ecund&ugrave;m ve&longs;tram hypo&shy;<lb/>the&longs;im decurrit, continere diametros terr&aelig; 2000. hoc po&longs;ito, motu centri, <lb/>vno &longs;ecundo minuto, decurruntur pedes circiter 6942. &amp; motu or<gap/>is pe&shy;<lb/>des 1250. addevnum alteri, venient pedes 8192.hoc e&longs;t &longs;patium, quod di&shy;<lb/>ctum punctum decurritin media nocte, tempore vnius &longs;ecundi minuti&shy;<lb/>detrahe ver&ograve;, erunt pedes 5692. hoc e&longs;t, &longs;patium, quod eodem tempore, <lb/>decurrit in meridie; Vides in&aelig;qualitatem. </s>

<s>Semoto igitur illo in&aelig;quali <lb/>motu, ex motibus orbis &amp; centri re&longs;ultante, &aelig;qualem tantummod&ograve; con&longs;i&shy;<lb/>dero motum orbis, quo punctum terre&longs;tris globiin &AElig;quatore, &longs;ingulis mi&shy;<lb/>nutis &longs;ecundis, pedes circiter 1250.decurrit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid tum? </s>

<s>Non video, quid tibi velis, ad infirmandum <lb/>illud argumentum, quod ab incredibili velocitate motus raptus, &longs;eu <pb pagenum="5"/>primi mobilis contra ve&longs;tram hypothe&longs;im ducitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Jam iam videbis. </s>

<s>Suppone terre&longs;tem globum in mundi centro, <lb/>co motu orbis torqueri, de quo &longs;upra; &longs;uppone radium &agrave; centro terr&aelig; <lb/>in &AElig;quatoris plano ductum indefinit&egrave;, vt aiunt, id e&longs;t, ad quamcumque <lb/>longitudinem productum, eatque per centra Lun&aelig;, Solis, lovis, Satur&shy;<lb/>ni, &amp; cuiu&longs;piam &longs;tell&aelig; fix&aelig;, ac &longs;imul totusradius, eo, quo dixi orbis mo&shy;<lb/>tu, moveatur circa immobile centrum; cert&egrave; po&longs;ito quod Luna di&longs;tet a <lb/>terra 50. &longs;emidiametris terre&longs;tris globi, velocitas motus Lun&aelig; ad veloci&shy;<lb/>tatem puncti &AElig;quatoris in quo dictus radius terr&aelig; &longs;uperficiem &longs;ecat e&longs;t <lb/>in ratione <gap/> &amp; ad velocitatem motus Solis, po&longs;ito quod Sol di&longs;tet &agrave; <lb/>centro terr&aelig; 2000. &longs;emidiametris e&longs;t in ratione <gap/> Solis ver&ograve; motus ad <lb/>Iovis motum, erit in rationne <gap/> &amp; ad motum Saturni in ratione <gap/> de&shy;<lb/>nique ad &longs;tell&aelig; fix&aelig; motum in ratione, &longs;tatue, vt voles, an fort&egrave; <gap/> ita <lb/>vt fixarum di&longs;tantia &agrave; mundi centro &longs;it dupla di&longs;tantia Saturnij, tibi non <lb/>&longs;ufficit? </s>

<s>Ponamus <gap/> ita vt &longs;it quintupla, aut majorem adhuc, &longs;i voles; <lb/>an ver&ograve; cogitationem omnem &longs;uperat, vnum motum e&longs;&longs;e ad alium in ra&shy;<lb/>tione quater decupla, imm&ograve; centupla &amp; millecupla? </s>

<s>Crede mihi, hi &longs;unt <lb/>effectus imaginationis in fraudem induct&aelig;; Vbi enim &longs;emel &longs;tatuitur vnus <lb/>motus, &amp; huius cum aliis comparatio, huiu&longs;modi terricula illic&ograve; eva&shy;<lb/>ne&longs;cunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem prob&egrave; intelligo; &amp; &longs;an&egrave; miror, nonnullos in hoc argu&shy;<lb/>mento tantam vim &amp; energiam agnovi&longs;&longs;e, vt pr&aelig; c&aelig;teris ad illam hypo&shy;<lb/>the&longs;im confirmandam adhibendum e&longs;&longs;e putarint: non erat etiam <lb/>quod aliqui antiqui &longs;y&longs;tematis a&longs;&longs;ertores, &amp; acerrimini propugnato&shy;<lb/>res ad divinam potentiam confugerent, lic&egrave;t illa in tanta motuum <lb/>velocitate mirific&egrave; &longs;plende&longs;cere nec non &longs;uas partes agere vi&shy;<lb/>deatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; mones, Augu&longs;tine, huc divina potentia accer&longs;enda <lb/>non e&longs;t, c&ugrave;m ex mera motus naturalis acceleratione, h&aelig;c eadem pe&longs;picua <lb/>e&longs;&longs;e con&longs;tet; &longs;ic enim v. </s>

<s>g. </s>

<s>motus glandis ex catapulta explo&longs;&aelig;, vt dictum <lb/>e&longs;t &longs;upra, quo &longs;cilicet vno &longs;ecundo minuto, glans pedes circiter 1000. <lb/>decurrit, &aelig;quabilis e&longs;&longs;e &longs;upponitur; iam ver&ograve; &longs;i eadem catapulta &longs;urs&ugrave;m <lb/>rect&agrave; explodatur, de 500.dumtaxat pedes motu retardato glans perveniet, <lb/>&amp; in de&longs;cen&longs;u eundem velocitatis gradum motu accelerato acquiret; <lb/>c&ugrave;m igitur qu&aelig;libet altirudo a&longs;&longs;umi queat ad libitum, cx qua corpus <lb/>grave de&longs;cendat motu accelerato, quilibet etiam velocitatis gradus ob&shy;<lb/>tineri pote&longs;t; quo dato tempore, datum quodlibet &longs;patium, motu &aelig;qua&shy;<lb/>bili decurratur, igitur pr&aelig;dicta motuum velocitas inter pr&aelig;cipua divi&shy;<lb/>n&aelig; potenti&aelig; miracula minim&egrave; reponenda e&longs;&longs;e videtur; quamquam, ne&shy;<lb/>que h&icirc;c dee&longs;t, vnde divinam potentiam homines laudent, c&ugrave;m id in &longs;a&shy;<lb/>cris literis nobis innuatur, laudet que P&longs;almi&longs;ta Dominum, ex pernici&longs;&longs;i&shy;<lb/>mo Solis motu, nec e&longs;t, quod Heterodoxi, qui &longs;acr&aelig; Scriptur&aelig; ita &longs;e ad&shy;<lb/>h&aelig;rere patant, a literali eiu&longs;dem &longs;en&longs;u, vnius Copernici gratia di&longs;cedant, <lb/>ea&longs;que laudes ex eo capite &longs;upremo c&oelig;lorum Conditori atque motori <lb/>Deo, gratis, vt aiunt, recu&longs;ent. </s></p><pb pagenum="6"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ben&egrave; e&longs;t, in hoc vterque convenimus, &longs;ec&ugrave;s fort&egrave; in alio <lb/>puncto, &agrave; me propo&longs;ito, quod &agrave; facilitate &amp; &longs;implicitate &longs;y&longs;thematis peti&shy;<lb/>tur; vno enim, vel altero terre&longs;tis globi motu no&longs;tra hypothe&longs;is con&longs;tat, <lb/>c&ugrave;m tamen ve&longs;tra motus ita multiplicet, etiam &longs;ibi invicem contrarios, vt <lb/>res illa, vel omnino impo&longs;&longs;ibilis, vel &longs;altem maxim&egrave; difficilis e&longs;&longs;e videa&shy;<lb/>tur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Primo &longs;an&egrave; a&longs;pectu, rem i&longs;tam min&ugrave;s &longs;edul&ograve; con&longs;ideranti, ita <lb/>e&longs;&longs;e videtur; &longs;i tamen peniti&ugrave;s illam in&longs;piciamus; primum errorem faci&shy;<lb/>l&egrave; ca&longs;tigabimus: &amp; ver&ograve; vt in vno Solis &longs;y&longs;temate periculum facia&shy;<lb/>mus, quotuplice motus opus e&longs;&longs;e putas ad &longs;alvanda omnia ph&aelig;no&shy;<lb/>mena? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;lin.<emph.end type="italics"/></s><s> Duo motus, ni fallor, omnia &longs;alvant, orbis &longs;cilicet &amp; centri, <lb/>terre&longs;tris globi, quie&longs;cente Sole in mundi centro. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Tibi omnino impo&longs;itum fuit, vel vt verius puto, tibi excidit, <lb/>Prim&ograve; enim, motu <expan abbr="c&etilde;tri">centri</expan> opus e&longs;t; annuo, &longs;cilicet in Ecliptica, iuxta &longs;eriem <lb/>&longs;ignorum, nec qui&longs;quam hoc negat: Secund&ograve;, motu orbis diurno, quo <lb/>terra ita rotatur, vt pars &longs;uperior globi tendat in ortum; h&icirc;c autem mo&shy;<lb/>tus fit circa axem mundi, vel plani &AElig;quatoris. </s>

<s>Terrius motus nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>rius e&longs;t, annuus &longs;cilicet, quo terra ita &longs;emel voluitur circa Axem Ecliptic&aelig;, <lb/>vt pars inferior, qn&aelig; Solem &longs;pectat, tend&aacute;t in ortum; hoc enim motu obti&shy;<lb/>netur, vt Axis &AElig;quatoris &longs;ibi ip&longs;i &longs;emper maneat parallelus; aliquis fort&egrave; <lb/>per incogitantiam quartum motum etiam adhiberet, quo &longs;cilicet Axis <lb/>&AElig;quatoris vtrimque de&longs;cribit circulos polares, circa polos Ecliptic&aelig;, &longs;ed <lb/>hic motus &agrave; tertio diver&longs;us non e&longs;t, vt con&longs;ideranti patebit, &amp; lic&egrave;t aliqui <lb/>etiam ex iis, qui terram mobilem ad&longs;truunt, hunc diver&longs;um motum &longs;ta&shy;<lb/>tuant, ego tamen, vt &longs;incer&egrave; tecum ago, diver&longs;um &agrave; motu orbis annuo mi&shy;<lb/>nim&egrave; &longs;tatuo. </s>

<s>Addo denique quartum motum Solis, circa proprium cen&shy;<lb/>trum, axemque immobilem, &amp; inclinatum ad planum Ecliptic&aelig;, &longs;ine quo <lb/>macularum motus 27. circiter dierum explicari nequit: hunc etiam ne&shy;<lb/>mo ve&longs;trum inficiatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cuncta h&aelig;c et&longs;i vltro damus, nihil tamen ob&longs;tat, quin adhuc <lb/>&longs;y&longs;tema no&longs;trum &longs;implicius e&longs;&longs;e dicamus, &amp; ex paucioribus motibus, <lb/>qu&agrave;m ve&longs;trum componi. </s>

<s>Ve&longs;trum enim, &longs;i rect&egrave; memini, in vno Solo 7. <lb/>vel 8. motus po&longs;tulat. </s>

<s>Primus e&longs;t motus raptus, &longs;eu primi Mobilis ab or&shy;<lb/>tu ad occa&longs;um, &longs;cilicet diurnus: &longs;ecundus, motus in Ecliptica annuus; <lb/>tertius, motus Solis circa proprium axem inclinatum, fer&egrave; men&longs;truus: <lb/>quartus motus eju&longs;dem circa axem erectum ad planum Ecliptic&aelig;, an&shy;<lb/>nuus: quintus motus priorisaxis inclinati, de&longs;cribentis vtrinque circellos <lb/>circa Solarem axem erectum ad planum Ecliptic&aelig;, item annuus: &longs;extus, <lb/>motus Apog&aelig;i Solis iuxta &longs;eriem &longs;ignorum: &longs;eptimus motus pr&aelig;ce&longs;&longs;io&shy;<lb/>nis &AElig;quinoctiorum; octavus motus obliquitatis Zodiaci, vt vocant: et&longs;i <lb/>fort&egrave; mutetur excentricitas, de quo nonnulli dubitarunt: nonus motus <lb/>adjiciendus e&longs;&longs;et; vides, quantam motuum farraginem &longs;y&longs;tema ve&longs;trum <lb/>po&longs;tulet: quorum aliqui, c&ugrave;m &longs;int oppo&longs;iti, vt annuus &amp; men&longs;truus &longs;olaris <lb/>globi, quantumvis circa diver&longs;os axes, nec aliunde in &longs;olarem &longs;ph&aelig;ram <pb pagenum="7"/>traducantur, &longs;ed vterque per &longs;e, vt aiunt, Soli competat, inde &longs;ort&egrave; <lb/>ture cuipiam impo&longs;&longs;ibiles videbuntur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus,<emph.end type="italics"/> Ita luditis &longs;impliciorum animos maioris &longs;implicitatis obtentu; <lb/>&amp; dubito, an &longs;eri&ograve;, an ver&ograve; per iocum h&aelig;c dicas; tu quoque imponere <lb/>mihi cogitabas; Apage igitur prefatam motuum farraginem; ego enim <lb/>vnum dumtaxat, cumque &longs;implici&longs;&longs;imum motum admitto in &longs;olari &longs;y&longs;te&shy;<lb/>mate, quod ne&longs;cio, an mirum tibi accidat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;lin.<emph.end type="italics"/></s><s> Mirum pror&longs;us, imm&ograve; fal&longs;um, neque id, opinor mihi vn&shy;<lb/>quam per&longs;uadebis; cum per&longs;picuum &longs;it (neque ve&longs;tri hoc negant) ad Sal&shy;<lb/>vanda cuncta ph&aelig;nomena, pr&aelig;dictos omnes motus, &longs;i fort&egrave; vltimum ex&shy;<lb/>cipias, quem non ita omnes a&longs;&longs;everanter ad&longs;truunt, nece&longs;&longs;arios e&longs;&longs;e. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne qu&aelig;&longs;o dubites, vbirem a me intellexetis, tibi fort&egrave; per&shy;<lb/>&longs;uaderi &longs;ines; ea quippe dicam qu&aelig;, ni fallor, luce meridiana clatiora &longs;int. <lb/></s>

<s>Sol vno Eodemque motu &longs;implici&longs;&longs;imo movetur ab ortu ad occa&longs;um, &longs;ub <lb/>Ecliptica <expan abbr="s&etilde;per">semper</expan> mobili, circa axem mundi cum duplici inclinatione, <expan abbr="&longs;urs&utilde;">&longs;ursum</expan>, <lb/>deor&longs;um, &longs;ini&longs;tro&longs;nm; &amp; rotatione, &longs;eu turbinatione, circa axem &aelig;qu&egrave; in&shy;<lb/>clinatum ad planum Ecliptic&aelig;, ac &longs;ibi &longs;emper parallelum. </s>

<s>En tibi mo&shy;<lb/>tum &longs;implicidimum, quo &longs;uppo&longs;ito, cuncta facile ac plan&egrave; explicantur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non intelligo; imm&ograve; h&aelig;c mihi ab&longs;urda &amp; repugnantia e&longs;&longs;e <lb/>videntur; nec capere po&longs;&longs;um, qu&icirc; fiat vt omnia facile &amp; plan&eacute; hoc mod&ograve; <lb/>expliceutur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Cuncta &longs;eor&longs;im explico, Cogita, &longs;i vis, Solem &agrave; puucto &AElig;qui&shy;<lb/>noctij verni ab ortu ad occa&longs;um ita ferri, vt po&longs;t 24. horarum motum, <lb/>orbem &longs;uum nondum ab&longs;olverit, &longs;uper&longs;itque vnus fer&egrave; gradus, paul&ograve; <lb/>min&ugrave;s; fing<gap/> tantula &longs;imul Solem inclinatione ire vers&ugrave;s Boream, &amp; <lb/>&longs;igna vtriu&longs;que loci in c&oelig;lo ve&longs;tigia, atque ita deinceps moveri Solem <lb/>puta, &longs;ignatis &longs;ingnlorum locorum ve&longs;tigiis; vbi ver&ograve; Sol ad Tropicum <lb/>Cancri pervenerit, &longs;uppone qua&longs;i repercu&longs;&longs;um vers&ugrave;s Au&longs;trum eodem <lb/>modo deflectere, mulciplicatis revolutionibus, donec ad Tropicum Ca&shy;<lb/>pricorni perveniat, a quo eodem modo vers&ugrave;s Boream deflectat donec <lb/>tandem ad &AElig;quatorem denu&ograve; redeat; per &longs;ignata ve&longs;tigia &longs;i ducas circu&shy;<lb/>lum,, erit Ecliptica, quam circa mundi Axem finges moveri, &amp; ab eius <lb/>polis circulos polares de&longs;cribi; ita autem &longs;ol attemperat reciprocam il&shy;<lb/>lam inclinationem, &longs;eu declinationem vers&ugrave;s Au&longs;trum &amp; Boream, vt <lb/>nunquam &agrave; pr&aelig;dicto Ecliptic&aelig; circulo di&longs;cedat, quod quomod&ograve; obtineat, <lb/>paul&ograve; po&longs;t dicam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed i&longs;ti &longs;unt duo motus, alter cuiu&longs;dam qua&longs;i librationis, al&shy;<lb/>ter circularis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnicus e&longs;t motus, augu&longs;tine, &longs;ed per modum &longs;pir&aelig;; quis enim <lb/>negat turbinem proiectum &longs;implici motu moveri, id e&longs;t, eodem impetu <lb/>ad talem lincam determinato; nempe hoc &longs;uppono cerrum, ex alibi firma&shy;<lb/>ta motuum doctrina, eundem impetum ad diver&longs;as lineas determinati po&longs;&shy;<lb/>&longs;e, &longs;ic pila reper cu&longs;&longs;a &longs;implici motu movetur, licet linea motus per quam <lb/>feretur, duplicem determinationem &longs;upponat &longs;cilicet &agrave; linea motus <lb/>directi, &amp; &agrave; plano reflectente; Non e&longs;t igitur dubium, quin pr&aelig;dictus <pb pagenum="8"/>Solis motus &longs;implici&longs;&longs;imus &longs;it. </s>

<s>Pati modo cogita Solem &longs;imul inclinari <lb/>ab Apogeo ad Perigeum, &amp; vici&longs;&longs;im, h&aelig;c &longs;ecunda determinatio, vel in&shy;<lb/>clinatio &longs;implici motui non obe&longs;t, vt patet: In hoc porr&ograve; motu, Ecliptica <lb/>etiam mo<gap/>ri fingitur circa Axem mundi, ac proinde Ecliptic&aelig; &longs;ectio in <lb/>Solari globo eadem &longs;emper e&longs;t; denique, finge, Solem circa &longs;uum cen&shy;<lb/>trum ita revolvi 27. circiter dierum &longs;patio, ab ortu in occa&longs;um, ratione il&shy;<lb/>lius hemi&longs;ph&aelig;rij, quod ad terram &longs;pectat, vt axis, circa quem voluitur, in&shy;<lb/>clinatus &longs;it ad Ecliptic&aelig; planum, &amp; &longs;ibi &longs;emper parallelus; quod &longs;an&egrave; &longs;im&shy;<lb/>plicitatem motus non de&longs;truit; &longs;ic enim &longs;&aelig;p&egrave; ac &longs;&aelig;pi&ugrave;s globos projicimus; <lb/>im&ograve; hic naturalis e&longs;t globorum motus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Duo &longs;unt motus, ni fallor, orbis, &longs;cilicet, &amp; centri &longs;implex <lb/>igitur motus non e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Igitur motus naturalis, quo corpus grave, v.g. </s>

<s>globus fertur <lb/>deor&longs;um non e&longs;t motus &longs;implex, &longs;ed mixtus, quod nemo dixerit, cum &longs;im&shy;<lb/>plici&longs;&longs;imus &longs;it, vtpote ab eodem principio, &longs;cilicet &agrave; gravitate: &longs;i enim de&shy;<lb/>mittas globum, prim&ograve; quidem per planum inclinatum, ex quo inde per li&shy;<lb/>berum a&euml;ra perpendiculariter de&longs;cendat, videbis illic&ograve; duos illos motus <lb/>quos dicis, centri &amp; orbis; qui tamen rever&agrave; duo motus non &longs;unt, &longs;ed vnus <lb/>ab vna eademque gravitate profectus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Nonnulli ex ve&longs;tris, vt &longs;alvent paralleli&longs;mum illius axis, cir&shy;<lb/>ca quem Sol revolvitur, adhibent alium motum revolutionis annuum cir&shy;<lb/>ca Solis axem, axi Ecliptic&aelig; parallelum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita pror&longs;us. </s>

<s>Sed e&longs;t motus fictus, eo fine, vt meli&ugrave;s res illa in&shy;<lb/>telligatur: vt enim terra circa axem axi Eliptic&aelig; parallelum revolui dici&shy;<lb/>tur annuo motu, in ve&longs;tra hypothe&longs;i ab occa&longs;u ad ortum, ratione hemi&shy;<lb/>&longs;ph&aelig;rijad Solem ver&longs;i, vt axem, circa quem fit motus diurnus, &longs;emper pa&shy;<lb/>rallelum &longs;ervet, ita pror&longs;us &longs;olaris globus revolui dicendus e&longs;t annuo mo&shy;<lb/>tu, ad pr&aelig;dictum ph&oelig;nomenum Axis paralleli &longs;alvandum; &longs;ed vtrimque <lb/>hic motus fictitius e&longs;t, c&ugrave;m &longs;implex turbinationis motus &longs;ufficiat, circa <lb/>Axem inclinatum ad planum Ecliptic&aelig;, &longs;emper &longs;ibi ip&longs;i parallelum. </s>

<s>Ana&shy;<lb/>logiam habes in acu magnetica, qu&aelig; cum pixide &longs;ua ita movetur, vt &longs;ine <lb/>novo motu, &longs;ibi parallela &longs;emper maneat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Igitur non tres, aut quatuor mot<gap/> in <expan abbr="n&otilde;&longs;tra">non&longs;tra</expan> hypothe&longs;i &longs;ta&shy;<lb/>tuendi &longs;unt, vt &longs;upra dicebas; cum vnus duntaxat, eo quo explicas modo <lb/>fufficiat: cur ergo quatuor nece&longs;&longs;arios e&longs;&longs;e fingis? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Iuxta morem ve&longs;trorum, &amp; aliorum locutus &longs;um, qui pr&aelig;dictos <lb/>motus di&longs;tingunt; fateor tamen, in ve&longs;tra hypothe&longs;i, duos motus &longs;uffice&shy;<lb/>re, alterum turbinationis in terre&longs;tri globo, &longs;ervato, vt dixi, paralleli&longs;mo <lb/>Axis; alterum &longs;implicis revolutionis in Sole, circa Axem pariter inclina&shy;<lb/>tum, vt dixi, ad planum Ecliptic&aelig;. </s>

<s>In no&longs;tra ver&ograve; vnus duntaxat motus <lb/>&longs;ufficit turbinationis, circa axem pariter inclinatum ad planum Ecliptic&aelig;, <lb/>&amp; &longs;ibi &longs;emper parallelum, cum gemina illa inclination ereciproca, in Bo&shy;<lb/>ream, &amp; Au&longs;trum, &amp; &longs;ur&longs;um atque deor&longs;um; &longs;ic turbo actus, orbes &longs;uos <lb/>ita de&longs;cribit, vt aliquando majores, aliquando minores &longs;int; quod cert&egrave;, <lb/>vt dixi, &longs;implicitati motus turbinationis non ob&longs;tat: Ex his autem, vt <pb pagenum="9"/>per&longs;picu&egrave; vides, no&longs;tra hypothe&longs;is &longs;implicior cen&longs;enda e&longs;t, ac proinde ex <lb/>hoc &longs;altem primo capite, ve&longs;tr&aelig; anteponenda. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Omittis duos alios motus, quos adhibent, &longs;cilicet obli&shy;<lb/>quitatis Zodiaci, pr&aelig;ce&longs;&longs;ionis &AElig;quinoctiorum, &amp; fort&egrave; mutationem <lb/>excentricitatis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vobis &aelig;qu&egrave; atque nobis pr&aelig;dicti motus explicandi e&longs;&longs;ent; &longs;ed <lb/>negotium neutri parti face&longs;&longs;unt, c&ugrave;m &longs;emper eadem maneat Zodiaci <lb/>obliquitas, &longs;emper eadem excentricitas; quod ver&ograve; &longs;pectat ad &AElig;quino&shy;<lb/>ctorium pr&aelig;ce&longs;&longs;ionem, tuillam explicare potes, adhibito tardi&longs;&longs;imo &longs;tel&shy;<lb/>larum motu, ortum vers&ugrave;s, ego ver&ograve;, &longs;i dicam, paul&ograve; tardi&ugrave;s &longs;tellas move&shy;<lb/>ri ab Ortu ad Occa&longs;um, qu&agrave;m <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> Mobile, ac proinde videri &longs;emper or&shy;<lb/>tum vers&ugrave;s recedere &agrave; punctis &AElig;quinoctiorum, id e&longs;t &agrave; &longs;ectionibus &AElig;qua&shy;<lb/>toris &amp; &AElig;cliptic&aelig;; neque in hoc alia re&longs;tat difficultas, atque ade&ograve;, tuum <lb/>illud primum argumentum &longs;olutum manet; iam propone alia, &longs;i qu&aelig; <lb/>habes. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Vt vt &longs;it, Negarinon pote&longs;t, quin no&longs;tra hypothe&longs;is ad <lb/>calculos A&longs;tronomicos magis accommodata &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimu.<emph.end type="italics"/> E&longs;to, demus hoc, quod tamen facil&egrave; &agrave; me negari po&longs;&longs;et; cum <lb/>vtrinque &longs;imiles fer&egrave; calculi adhibendi &longs;int, ad quem finem, non realibus <lb/>&amp; veris, &longs;ed fictitiis orbibus vtimur; omi&longs;&longs;o diurno Solis motu, fingimus <lb/>Solem moveri in Ecliptica motu annuo, item Apog&aelig;i motum, cum fictitio <lb/>circulo, &longs;eu circello ad calculos reducimus; &longs;ic calculis vtimur ad rationes <lb/>dati &amp; accepti firmandas; cuncta igitur h&aelig;c ad calculationem adhiben&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m res perinde &longs;e habeat. </s>

<s>atque &longs;i ita e&longs;&longs;et. </s>

<s>In quo, vt vides, nulla e&longs;t <lb/>difficultas. </s>

<s>Sed de hoc argumento plura infra, &longs;i hoc tibi gratum accidat: <lb/>iam ver&ograve; reliqua exprome, &longs;i qu&aelig; habes advers&ugrave;m nos. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augi&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Crede mihi, Antime, abund&egrave; &longs;uppetunt, illudque in <lb/>primis, quod in hac mea hypothe&longs;i planetarum pa&longs;&longs;iones ea facilitate ex&shy;<lb/>plicantur. </s>

<s>qu&aacute; ne&longs;cio an major ex cogitari po&longs;&longs;it; <gap/>uta &longs;tationes, retrogre&longs;&shy;<lb/>fiones, accelerationes &amp;c. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hic profect&ograve; Achilles ve&longs;ter e&longs;t; &longs;ed non invictus, meo iudi&shy;<lb/>cio; faveor explicari po&longs;&longs;e alicuius planet&aelig;, puta Saturni, retrogre&longs;&longs;ionem <lb/>v.g. (figuram tecum non adhibeo, qui res i&longs;tas facil&egrave; intelligis) &longs;i enim ter&shy;<lb/>ram colloces in eo Ecliptic&aelig; gradu, qui ab alio di&longs;tet, in quo e&longs;t Saturnus <lb/>vno quadrante integro circuli, Saturnus in eo loco, in quo e&longs;t, non videbi&shy;<lb/>tur &longs;ed in alio remotiore. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus<emph.end type="italics"/> Adhibe qu&aelig;&longs;o aliquid &longs;chematis, vt res i&longs;ta clari&ugrave;s &agrave; me <lb/>intelligatur. </s></p><pb pagenum="10"/><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Schemate opus e&longs;&longs;e non putarem, quia tamen ita iubes, tibi <lb/>morem geram. </s>

<s>Sit A. centrum vniver&longs;i, &longs;itque BCDE magnus Orbis, <lb/>vt vocant, in quo, primoloco, iuxta tuam hypothe&longs;im, terre&longs;trem globum <lb/>moveri&longs;uppono; &longs;it orbita Martis FRPS. </s>

<s>Terra moveatur ex C. per B. <lb/>in con&longs;equentia, vt vocant, id e&longs;t, iuxta&longs;eriem Signorum; Item Mars ex F <lb/>per R. &longs;upponatur Mars in F, &amp; terra in B; Supponamus lineam AF pro&shy;<lb/>ductam ad &longs;tellas, terminari ad principium Cancri, ac proinde AB. pro&shy;<lb/>ductam ad initium Libr&aelig;; ex puncto B, Mars videbitur per lineam BFL. <lb/></s>

<s>Igitur in eo Zodiaci puncto, quod, a principio Cancri vers&ugrave;s Occa&longs;um di&shy;<lb/>&longs;tat, toto angulo BFA, vel quod idem e&longs;t, FAM. </s>

<s>Item &longs;i &longs;tatuamus initio <lb/>Terram in D, Martem in S. erit Mars in Perig&aelig;o, &amp; in oppo&longs;itione; &longs;patio <lb/>vor&ograve; &longs;ex men&longs;ium, circiter, Mars ab S. pervenit ad F, &amp; Terra &agrave; D.ad IB; <lb/>tunc autem Mars e&longs;t in mediocli di&longs;tantia, &amp; videtur retrogredi &agrave; puncto <lb/>in, quo non videtur ex B, &longs;ed in quo e&longs;t, ad punctum L, vel K, in quo non e&longs;t, <lb/>&longs;ed in quo videtur ex B. </s></p><p type="main">

<s>In no&longs;tra comnunique hypothe&longs;i, h&aelig;c &aelig;qu&egrave; facil&egrave; explicantur, &longs;it enim <lb/>Terra in Centro A &longs;it BCDE orbita Solis, &longs;it FRPS, deferens centrum <lb/>Epicych Marris; &longs;it demum ONCM, Epicyclus Martis, cuius motus, cir-<pb pagenum="11"/>ca proptium centrum, &longs;it ab Oin N, id e&longs;t, in con&longs;equentia, &longs;ecund&ugrave;m <lb/>partem &longs;uperiotem, nec non eodem cum centro motu; Sitigitur centrum <lb/>Epicycli in S. planeta in D, id e&longs;t in Perig&aelig;o; <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> S feratur in P, erit Plane&shy;<lb/>ta in M; igitur ex A videtur in K; ergo videtur retrogredi: &longs;upponamus au&shy;<lb/>tem motum Martis e&longs;&longs;e duorum annorum; in ve&longs;tra hypothe&longs;i; Terra ex <lb/>D prefecta, redit in idem punctum D. decur&longs;o orbe, eo tempore, quo <lb/>Mars ex S. profectus pervenit in R; in S autem erat in Perig&aelig;o; in R ver&ograve; <lb/>e&longs;t in Apog&aelig;o; videtur denique Mars retrogradus, quando e&longs;t in S. &amp; <lb/>acceleratus quando e&longs;t in R. </s>

<s>Pari modo in no&longs;tra hypothe&longs;i, eodem tem&shy;<lb/>pore, centrum Epicycli ex S pervenit in R, &amp; planeta pervenit in I, &amp; vt <lb/>in D e&longs;t Perig&aelig;us, ita in T e&longs;t Apog&aelig;us, di&longs;tantiis verinque fer&egrave; &aelig;quali&shy;<lb/>bus. </s>

<s>Mars item in D. e&longs;t retrogradus, in I ver&ograve; acceleratus. </s>

<s>Vtr&ugrave;m ver&ograve; <lb/>h&aelig;c ob&longs;ervationibus con&longs;entiant, hoc loco minim&egrave; di&longs;puto; hoc tant&ugrave;m <lb/>demon&longs;tra&longs;&longs;e contentus, vtrimque fore &longs;imilia pa&longs;&longs;ionnm ph&aelig;nomena, <lb/>accelerationum; &longs;cilicet, &longs;tationum, repre&longs;&longs;ionum &amp;c. </s>

<s>Vter ver&ograve; explican&shy;<lb/>di modus magis aptus &longs;it, magi&longs;que natur&aelig; ip&longs;i congtuat, demon&longs;trandum <lb/>re&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nemini profect&ograve; dubium &longs;it, quin res tota planior in no&shy;<lb/>&longs;tra hypothe&longs;i cen&longs;eatur, in qua &longs;implex &amp; vnica Martis orbita &longs;tatui&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m tamen in tua, duos circulos ponas, deferentem &longs;cilicet, <lb/>&amp; Epicyclum; ac proinde duos etiam motus; in mea vnicum dumtaxat <lb/>agno&longs;cis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H<gap/>c qu&aelig; dicis, ad &longs;peciem vera &amp; per&longs;picua e&longs;&longs;e videntur; <lb/>c&ugrave;m tamen &longs;ecus &longs;it; nam in tua quoque hypothe&longs;i, gemin<gap/> orbes, &amp; <lb/>totidem motus ponendi &longs;unt; ni&longs;i enim terr&aelig; motum &longs;imul cum Martis <lb/>motu ad calculos reducas, nunquam pr&aelig;dicta ph&aelig;nomena invenies; vn&shy;<lb/>de motum pro motu, circulum pro circulo reddimus; Orbitam Martis <lb/>eandem vterque ponimus, &longs;cilicet FRPS, diver&longs;imode tamen illa vti&shy;<lb/>mur; tu enim vis ab ea deferri planetam, ego ver&ograve; centrum Epicycli. </s>

<s>Tu <lb/>magnum orbem accer&longs;is, in quo terram moveri decernis, ego Epicyclum <lb/>Martis, eiu&longs;dem omnino &longs;emidiametri in quo planeta movetur; vterque <lb/>igitur geminos orbes &amp; circulos ponimus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Magnus orbis etiama te ponendus e&longs;t, in quo Sol ip&longs;e mo&shy;<lb/>veatur; orbes igitur multiplicas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Magnus orbis ad pr&aelig;dictarum pa&longs;&longs;ionum ph&aelig;nomena, mihi <lb/>nece&longs;&longs;arius non e&longs;t; &longs;tatuta terra immobili in centro A, cum orbita Mar&shy;<lb/>i, &amp; Epicyclo, eo modo, quo dixi; nam etiam &longs;emoto magno illo orbe, <lb/>pr&aelig;dicta ph&aelig;nomena, regre&longs;&longs;ionum, accelerationum, &longs;tationum &amp;c. </s>

<s>nece&longs;&shy;<lb/>&longs;ari&ograve; con&longs;equentur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Pace tua dixerim, Antime; ni&longs;i enim magnum orbem &longs;ta&shy;<lb/>tuas, &amp; in eo Solem moveri, &longs;upponas, nunquam obtinebis, vt <lb/>Mars Perig&aelig;us, &longs;it &longs;emper oppo&longs;itus; Apog&aelig;us ver&ograve;, Soli &longs;emper coniun&shy;<lb/>ctus &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Equidem nunquam habemus Martem Soli coniunctum, vel <lb/>oppo&longs;itum, ni&longs;i Solem e&longs;&longs;e &longs;upponamus; nec etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i alicu-<pb pagenum="12"/>bi &longs;it; &longs;it in B etiam immobilis, &amp; Mars in D. hic erit Perig&aelig;us &amp; oppo&shy;<lb/>&longs;itus: moveatur autem tum centrum Epicicli S, tum ip&longs;e Epicyclus, eo <lb/>modo, quo diximus, quando centrum Epicycli erit in R, planeta erit in T; <lb/>igitur Apog&aelig;us &amp; coniunctus; atque ita deinceps emen&longs;is revolutioni&shy;<lb/>bus iuxta pr&aelig;&longs;criptum motum, Mars &longs;emper erit Perig&aelig;us in oppo&longs;itio&shy;<lb/>ne, Apog&aelig;us in coniunctiono; Iam &longs;umus ergo pares, &amp; vtrinque par <lb/>numerus e&longs;t circulorum &amp; motuum: vter ver&ograve; modus rationi &amp; natur&aelig; <lb/>magis con&longs;entaneus &longs;it, videndum re&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vtrique parti, &longs;uus videbitur in rem i&longs;tam magis quadrare; <lb/>quid enim pro tua cau&longs;a dici po&longs;&longs;it, non video, quod pro mea &aelig;qu&egrave; non <lb/>militet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Secus e&longs;&longs;e crediderim; nempe<gap/> ille modus veritati, rationi, &amp; <lb/>naturz magis con&longs;entaneus e&longs;t, qui nec &longs;en&longs;um, nec intellectum in erro&shy;<lb/>rem inducit, &longs;ed exhibet planetam in eo loco, in quo revera e&longs;t; is enim <lb/>poti&longs;&longs;im&ugrave;m oculorum finis, vt objectum, &amp; tale quale e&longs;t, &amp; in loco in <lb/>quo e&longs;t, exhibeant. </s>

<s>Atqui iuxta no&longs;trum modum, video ex A Martem in <lb/>M, per lineam rectam productam ad verum locum Ecliptic&aelig;, in quo e&longs;t, <lb/>c&ugrave;m tamen iuxta tuum, ex B, videam Martem in eodem loco Ecliptic&aelig;, in <lb/>quo tamen non e&longs;t, &longs;ed in alio, ad quem terminatur recta AF. </s>

<s>Igitur in <lb/>mea hypothe&longs;i, nec &longs;en&longs;us fallitur, nec intellectus; &amp; provt terum natura <lb/>po&longs;tulat, videtur Planeta in eo loco, in quo e&longs;t; in tua ver&ograve;, &amp; &longs;en&longs;us fal&shy;<lb/>litur, &amp; per &longs;en&longs;um intellectus; Lic<gap/>t hic deinde ex aliis notionibus &longs;en&shy;<lb/>&longs;um corrigat; &amp; contra rerum naturam &amp; rect&aelig; rationis ordinem, plane&shy;<lb/>ta &longs;emper in eoloco videtur, in quo non e&longs;t, &amp; nunquam in eo, in quo e&longs;t, <lb/>citra puncta oppo&longs;itionum &amp; conjunctionum. </s>

<s>Fateor vltr&ograve;, &longs;en&longs;us ali&shy;<lb/>quando falli, &amp; multis &longs;ubjici fallaciis; &longs;ed profect&ograve; id accidit, vt aiunt, per <lb/>accidens; nam per &longs;e &longs;en&longs;us non fallit, nec fallitur; &longs;ed meo iudicio, ab&shy;<lb/>&longs;urdum dictu e&longs;t, naturam oculis &longs;emper illudere volui&longs;&longs;e, quod tamen <lb/>ex tua hypothe&longs;i nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur; Video Solem moveri, ac Terram &longs;ta&shy;<lb/>re, turpiter erro, Sol enim quie&longs;cit, Terra movetur; terre&longs;trem globum in <lb/>centro Vniver&longs;i e&longs;&longs;e video, &amp; Solem in &aelig;therea regione extra medium; <lb/>&longs;ed oculi hallucinantur; nam Sol in centro e&longs;t, atque inter Sydera Tellus: <lb/>Video Martem in 20. gradu Geminorum, oculo minim&egrave; impedito, <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ex <lb/>centro ter<gap/>; fallor, erroque toto c&oelig;lo; c&ugrave;m Mars rever&acirc; &longs;it in principio <lb/>Cancri; &longs;ic nobis Natura gratis impo&longs;uit, &amp; in perpetuo errore ver&longs;ari <lb/>voluit, quis hoc credat? </s>

<s>Quis homini cordato per&longs;uadeat? </s>

<s>pr&aelig;&longs;ertim vbi <lb/>nulla nece&longs;&longs;itas vrget, nulla ratio po&longs;tulat, nulla cogunt ph&aelig;nomena. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Illa facilitas Apog&aelig;i ac Perig&aelig;i, qu&aelig; in no&longs;tra hypothe&longs;i <lb/>mitabilis e&longs;t, negari profect&ograve; nequit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Qu&aelig; major facilitas excogitari pote&longs;t, qu&agrave;m illa, qua res Apo&shy;<lb/>g&aelig;i ac Perig&aelig;i per Epicyclum explicatur? </s>

<s>Quis &longs;tatim non capiat, Mar&shy;<lb/>tem in O e&longs;&longs;e Apog&aelig;um, in C ver&ograve; Perig&aelig;um<gap/> Quis non videt, eodem <lb/>modo terram ab E, per EBC, accedere ad Martem F, quo Mars ab O <lb/>per ONC, accedit ad terram A, &longs;cilicet ab O in N, &amp; ab E in B, iuxta <lb/>rationem &longs;inuum ver&longs;orum, ab N ver&ograve; in C, &amp; &agrave; B in C, iuxta rationem &longs;i-<pb pagenum="13"/>nuum rectorum arcuum decur&longs;orum: In his, crede mihi, nulla e&longs;t diffi&shy;<lb/>cultas, &longs;ed par vtrinque facilitas; no&longs;ter tamen modus natur&aelig;, veritati, <lb/>&amp; rationi congruit, ve&longs;ter errori &amp; fallaciis patrocinatur. </s>

<s>Hic autem ac&shy;<lb/>curatas revolutionum men&longs;uras non definio, &longs;ed illud duntaxat intendo <lb/>&aelig;qu&egrave; facil&egrave; in no&longs;tra hypothe&longs;i, atque in tua, explicari illa omnia, qu&aelig; ad <lb/>Planetarum pa&longs;&longs;iones &longs;pectant, licet no&longs;tra hypothe&longs;is natur&aelig; ac rationi <lb/>magis congruat. </s>

<s>Sed ne in hoc quidem pares e&longs;&longs;e videamur, per te mihi <lb/>liceat, qu&aelig;ro, rem i&longs;tam paul&ograve; minuti&ugrave;s enucleare. </s>

<s>Suppone, Martem, <lb/>cum eo velocitatis gradu, quo veloci&ugrave;s Sole movetur, moveri ab ortu in <lb/>occa&longs;um, haud dubi&egrave; Solem po&longs;t &longs;e relinquit, &amp; po&longs;t aliquot revolutio&shy;<lb/>nes, mod&ograve; e&longs;t in Quadraturis, mod&ograve; in oppo&longs;itione, mod&ograve; in Coniunctio&shy;<lb/>ne; &longs;it enim v.g. </s>

<s>Sol in C, Mars in F, &amp; vterque vers&ugrave;s occa&longs;um eat, &longs;ci&shy;<lb/>licet Sol &agrave; C, vers&ugrave;s D, Mars ab F, vers&ugrave;s S; haud dubi&egrave; Mars Solem &agrave; <lb/>tergo relinquit vers&ugrave;s ortum, atque ade&ograve; po&longs;t aliquot revolutiones Mars <lb/>erit in F; &amp; Solem a&longs;picict in B, tum in F; po&longs;tea in D, ac demum <lb/>eum a&longs;&longs;equetur in C, redibitque Conjunctio; Vides, vtrumque moveri <lb/>&longs;implici&longs;&longs;imo motu; Cogita duos equos in duobus circulis currentes, <lb/>quorum alter veloci&ugrave;s &longs;uum orbem ab&longs;oluit; Hinc Mars &longs;emper a&longs;&longs;equi&shy;<lb/>tur partem ortivam di&longs;ci Solaris; hinc &longs;emper ve&longs;pertinus occidit He&shy;<lb/>liac&egrave;, id e&longs;t, immergitur in radios Solis, ac proinde de&longs;init videri; Matuti&shy;<lb/>nus ver&ograve; Heliac&egrave; oritur; ide&longs;t, emergit ex radiis &longs;olaribus, Sole po&longs;t &longs;e <lb/>relicto vers&ugrave;s ortum; ac proinde incipit videri. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Optim&egrave; &longs;an&egrave; intelligo, quomod&ograve; ex diver&longs;o velocitatis gra&shy;<lb/>du, &longs;uppo&longs;ito etiam motu &longs;implici&longs;&longs;imo, vtriu&longs;que Planet&aelig; diver&longs;i a&longs;pe&shy;<lb/>ctus &longs;equantur, &amp; &longs;uppleatur vtriu&longs;que motus ortum vers&ugrave;s, motu illo <lb/>diurno; &longs;ed qu&aelig;&longs;o te, quomod&ograve; Apog&aelig;um &amp; Petig&aelig;um explicabis? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per&longs;picu&egrave; omnin&ograve;; &longs;uppo&longs;ito enim illo velocitatis gradu, <lb/>quem Mars motu recto acqui&longs;ivit, eo temporis <gap/>mmento, quo c&oelig;pit agi <lb/>in orbem, &longs;imul vna cum Sole, retinuit tantulam inclinationem primus <lb/>ille impetus deor&longs;um, ab Apog&aelig;o, &longs;cilicet, in quo tune erat, cum volui <lb/>c&oelig;pit, eamque ad in&longs;tar motus accelerati, v&longs;que ad mediocrem di&longs;tan&shy;<lb/>tiam, &amp; ab hac v&longs;que ad Perig&aelig;um ad in&longs;tar motus retardati; atque ita <lb/>deinceps: Ita porr&ograve; h&aelig;c inclinatio, qua Planeta deor&longs;um &longs;ur&longs;umque vi&shy;<lb/>bratur, eo modo, quo dixi, attemperata e&longs;t, vt men&longs;ura illius periodi, qua <lb/>&longs;cilicet Planeta ab Apog&aelig;oad Apag&aelig;um redit, &longs;it fer&egrave; &aelig;qualis, priori pe&shy;<lb/>riodo, qu&aelig; &longs;cilicet intercedit, ab vna Conjunctione ad aliam Conjunctio&shy;<lb/>nem, ac proinde, po&longs;ito quod, Mars initio, cum prim&ugrave;m c&oelig;pit moveri mo&shy;<lb/>tu circulari, e&longs;&longs;et in Apog&aelig;o &amp; in conjunctione, nece&longs;&longs;ati&ograve; &longs;equitur oppo&shy;<lb/>&longs;itionem fieri, c&ugrave;m e&longs;t in Perig&aelig;o, ac &longs;imul deinde ad Coniunctionem &amp; <lb/>Apog&aelig;um redire. </s>

<s>Cur autem pr&aelig;dict&aelig; inclinationis &longs;it talis men&longs;ura, vel <lb/>periodus, facil&egrave; dictu e&longs;t; po&longs;ito &longs;cilicet, quod Natur&aelig; Auctor ita di&longs;po&shy;<lb/>nere voluerit; nempe negari non pote&longs;t, quin res&longs;ecus e&longs;&longs;e potuerit, ac <lb/>diver&longs;us motuum &amp; revolutionum modus; &longs;ed &longs;tatuto &longs;emel hoc ordi&shy;<lb/>ne, finis Planet&aelig; fuit, ita volvi, &amp; ad Solem componere &longs;e&longs;e; proportio&shy;<lb/>nata igitur fuit ad hunc finem pr&aelig;dicta inclinatio, im&ograve; &amp; talis medio-<pb pagenum="14"/>cris di&longs;tantia, &longs;uppo&longs;ito tali velocitatis gradu acqui&longs;ito, &longs;ive &agrave; Motore <lb/>extrin&longs;eco, &longs;ive per motum acceleratum pr&aelig;vium. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c &longs;an&egrave; in rem i&longs;tam optim&egrave; quadrarent, &longs;i Mars Perig&aelig;us <lb/>&longs;emper e&longs;&longs;et oppo&longs;itus, &amp; Apog&aelig;us &longs;emper coniunctus, quod tamen cum <lb/>veritate <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&longs;entit; Nam &longs;&aelig;p&egrave; extra oppo&longs;itionem e&longs;t Perig&aelig;us &amp; Apo&shy;<lb/>g&aelig;us extra coniunctionem; quod cert&egrave; in hactua hypothe&longs;i ab&longs;urdi&longs;&longs;imum <lb/>e&longs;&longs;et; &longs;upponamus enim Martis Apog&aelig;um in O, Perig&aelig;um in E, &amp; con&shy;<lb/>iunctionem citi&ugrave;s fieri, qu&agrave;m Mars perveniat ad Apog&aelig;um; haud dubi&egrave; <lb/>coniunctio non fiet in O, &longs;ed vers&ugrave;s ortum, id e&longs;t, vers&ugrave;s R. </s>

<s>Igitur po&longs;t <lb/>alteram revolutionem punctum coniunctionis promovebitur vltra, vers&ugrave;s <lb/>ortum, atque ita deinceps; igitur po&longs;t multas revolutiones, eveniet tan&shy;<lb/>dem, vt coniunctio fiat in Perig&aelig;o, &amp; Mars in Solem fort&egrave; impingat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nodus i&longs;te nullo negotio &longs;olvitur; &longs;i enim Sol &longs;emper e&longs;&longs;et in <lb/>mediocri di&longs;tantia, haud dubi&egrave; coniunctio &longs;emper fieret in Apog&aelig;o, &amp; <lb/>oppo&longs;itio in Perig&aelig;o; &longs;i autem Sol&longs;emper e&longs;&longs;et in Perig&aelig;o, oppo&longs;itio fie&shy;<lb/>ret vltra Perig&aelig;um, citr&agrave; ver&ograve; &longs;i Sol &longs;emper e&longs;&longs;et in Apog&aelig;o; nempe Sol <lb/>circa &longs;uum Apog&aelig;um ver&longs;ans, maiores orbes decurrit, igitur tardi&ugrave;s <lb/>ab&longs;olvit; Quid mirum igitur, &longs;i Mars citi&ugrave;s illum a&longs;&longs;equatur? </s>

<s>c&ugrave;m ta&shy;<lb/>men Sol Perig&aelig;us paul&ograve; minores circulos de&longs;cribat, citi&ugrave;s igitur illos ab&shy;<lb/>&longs;oluit, Mais igitur tardi&ugrave;s illum a&longs;&longs;equitur: At c&ugrave;m Sol &longs;emper recurrat <lb/>ab Apog&aelig;o ad Perig&aelig;um per mediocrem di&longs;tantiam, &amp; vici&longs;&longs;im, iu&longs;ta fit <lb/>compen&longs;atio breviorum &amp; maiorum orbium, &amp; pro diver&longs;a coniuga&shy;<lb/>tione vtriu&longs;que Apog&aelig;i &amp; Perig&aelig;i, e&longs;t enim diver&longs;a vtrinque revolutio&shy;<lb/>num periodus mod&ograve; pr&aelig;it Coniunctio Apog&aelig;um, mod&ograve; &longs;ub&longs;equitur, <lb/>v. </s>

<s>g. </s>

<s>&longs;i Sol circa Apog&aelig;um ver&longs;etur cum tardi&ugrave;s orbes &longs;uos, vtpote ma&shy;<lb/>iores decurrat, citi&ugrave;s illum Mars a&longs;&longs;equitur; ac proinde coniunctio pr&aelig;it <lb/>Apog&aelig;um; &longs;i ver&ograve; circa Perig&aelig;um, citi&ugrave;s &longs;uos orbes conficit, ac pro&shy;<lb/>inde tardi&ugrave;s illum Mars a&longs;&longs;equitur, ac proinde &longs;equitur po&longs;t Apog&aelig;um <lb/>coniunctio. </s>

<s>H&aelig;c ni&longs;i facilia &longs;int &amp; ex &longs;implici&longs;&longs;imis principiis deducta, <lb/>quid &longs;implex &longs;it &amp; facile, nequit intelligi. </s>

<s>Suppono hoc loco Solem in <lb/>Apog&aelig;o po&longs;itum, maiorem orbem de&longs;cribere, &longs;cilicet diurnum, mi&shy;<lb/>nimum ver&ograve; in Perig&aelig;o, lic&egrave;t &longs;ecus aliquando accidat, de quo infra; <lb/>Sed ad rem hanc &longs;ufficit, Solem aliquando maiores, aliquando mino&shy;<lb/>nores, ali&agrave;s mediocres orbes per annum decurrere; exempli autem gra&shy;<lb/>tia, &longs;uppono, maiores e&longs;&longs;e in Apog&aelig;o, minores in Perig&aelig;o, medio&shy;<lb/>cres in mediocri di&longs;tantia. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Negari non pote&longs;t, quin h&aelig;c &longs;int facillima; at vnum &longs;cire <lb/>averem, cur Mars aliquando matutinus bis emergat, &amp; &longs;emel occul&shy;<lb/>tetur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnus Keplerus, &longs;altem quod &longs;ciam, hoc a&longs;&longs;erit, cui tamen <lb/>parum fidei habendum e&longs;&longs;e puto; Vt vt &longs;it, hoc etiam facil&egrave; explicari <lb/>pote&longs;t; nam &longs;i Coniunctio pr&aelig;cedat Apog&aelig;um, c&ugrave;m Mars &longs;uos orbes <lb/>citi&ugrave;s ab&longs;oluat, qu&agrave;m Sol &longs;uos, Solem po&longs;t &longs;erelinquit vers&ugrave;s ortum, at&shy;<lb/>que ade&ograve; emergit; quia ver&ograve; paul&ograve; po&longs;t proxim&egrave; acceditad Apog&aelig;um, &amp; <lb/>Sol ad Perig&aelig;um, Mars tardi&ugrave;s, Sol citi&ugrave;s &longs;uum orbem decurrit, hinc <pb pagenum="15"/>Sol Martem a&longs;&longs;equitur; hinc Martem occultari nece&longs;&longs;e e&longs;t; quia ver&ograve; <lb/>po&longs;t aliquod tempus, Sol &agrave; Perig&aelig;o, &amp; Mars ab Apog&aelig;o recedunt, Mars <lb/>citi&ugrave;s &longs;uos orbes decurrit; hinc Solem po&longs;t &longs;e relinquit; hinc demum <lb/>emergit. </s>

<s>Si hoc ph&aelig;nomenum verum e&longs;t, vix puto aliam illius cau&longs;am <lb/>a&longs;&longs;ignari po&longs;&longs;e; &longs;ed vt iam indicavi, Kepleri dictis parum fidei haben&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e putarem; pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d fieri potuit, vt cra&longs;&longs;iores vapores <lb/>Martem circa horizontem ortivum oculis &longs;ubduxerint per aliquot dies, <lb/>quibus deinde di&longs;cu&longs;&longs;is, &longs;e&longs;e iterum Planeta videndum pr&aelig;buerit, ac <lb/>proinde non fuerit vera immer&longs;io, vel emer&longs;io; Vt vt &longs;it, nec enim de <lb/>hoc laboramus, &longs;i ph&aelig;nomenum verum e&longs;t, in no&longs;tra etiam hypothe&longs;i <lb/>&longs;ua cau&longs;a &amp; ratione non caret, &amp; vix &longs;cio, quonam pacto in ve&longs;tra ex&shy;<lb/>plicari po&longs;&longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnia explicas, <emph type="italics"/>Antime,<emph.end type="italics"/> nec etiam dubito, quin <lb/>ablegato etiam ve&longs;tro Epicyclo, retardationem, accelerationem, retro <lb/>gradationem, &longs;tationem Martis explices; &longs;upponamus enim, Marter <lb/>motu &longs;emper &aelig;quabili &longs;uos agere orbes, cum maiorem circulum de&longs;<gap/>r <lb/>bat in Apog&aelig;o, &amp; minorem in Perig&aelig;o, hunc citi&ugrave;s, tar li&ugrave;s illum per <lb/>ficit; Supponamus autem, vers&ugrave;s Apog&aelig;um &longs;uum orbem decurrere tar&shy;<lb/>di&ugrave;s, qu&agrave;m &longs;tellas, citi&ugrave;s ver&ograve; ver&longs;us Perig&aelig;um; haud dubi&egrave; vers&ugrave;s Apo&shy;<lb/>g&aelig;um, long&egrave; retro &agrave; &longs;tellis relinquitur vers&ugrave;s ortum, vnde progredi vi <lb/>detur in con&longs;equentia &longs;ignorum, idque maiore intervallo, qu&ograve; propi&ugrave;s <lb/>ad Apog&aelig;um accedit; minore ver&ograve;, quo longi&ugrave;s ab eo recedit; at ver&ograve; <lb/>vers&ugrave;s Perig&aelig;um &longs;tellas ver&longs;us ortum po&longs;t &longs;e relinquit; igitur vers&ugrave;s oc&shy;<lb/>ca&longs;um progredi videtur, id e&longs;t, &agrave; &longs;tella recedere, quod retrogredi vocant; <lb/>vbi demum &longs;uum orbem &aelig;qu&egrave; cit&ograve; conficit atque &longs;tella, &longs;tare dicitur: H&aelig;c <lb/>&longs;atis bene intelligo, etiam, ex principiis Phy&longs;icis, qu&aelig; per optica tan&shy;<lb/>t&ugrave;m in no&longs;tra hypothe&longs;i, explicantur; nonnulla tamen &agrave; te &longs;cire de&longs;ide&shy;<lb/>ro, v. </s>

<s>g. </s>

<s>vtr&ugrave;m Mars in mediocri di&longs;tantia citi&ugrave;s &longs;uum orbem decurrat, <lb/>qu&agrave;m &longs;tell&aelig;, an ver&ograve; tardi&ugrave;s; deinde, cur Mars &longs;it retrogradus b<gap/>euioti <lb/>tempore, &amp; longiore directus; cur ab Apog&aelig;o ad Quadraturam plus <lb/>temporis ponat, qu&agrave;m ab i&longs;ta ad Perig&aelig;um. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Mars haud dubi&egrave; in mediocri di&longs;tantia tardi&ugrave;s &longs;uum orbem <lb/>qu&agrave;m &longs;tell&aelig;, &amp; non procul &agrave; Perig&aelig;o &aelig;qu&egrave; cit&ograve; illum decurrit; vnde <lb/>non mirum e&longs;t, &longs;i cum ab vna coniunctione ad aliam dies circiter 780. &longs;eu <lb/>revolutiones &longs;pirales intercurrant, &longs;it directus in 705. retrogradus in 73. <lb/>in 2. demum &longs;tationarius. </s>

<s>Si autem in mediocri di&longs;tantia &longs;uum orbem <lb/>&aelig;qu&egrave; cir&ograve; ac &longs;tella conficeret, &aelig;que diu e&longs;&longs;et retrogradus, ac di. </s>

<s>ectus; <lb/>ac proinde nunquam ad oppo&longs;itionem pervenire po&longs;&longs;et, &amp; in Perig&aelig;o <lb/>e&longs;&longs;et etiam Soh coniunctus, vt Venus; vnde parum omnino regreditur, <lb/>&longs;i ob&longs;ervationes con&longs;ulamus, quibus haud dubi&egrave; &longs;tandum e&longs;t, non ver&ograve; <lb/>fictitio Sy&longs;temati. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sy&longs;tema ex ob&longs;eruationibus &longs;tatuitur, ac proinde his &longs;tan&shy;<lb/>tibus, &longs;y&longs;tema etiam &longs;tare nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vis liber&egrave; dicam, quod &longs;entio; cum ex multis ob&longs;ervationi&shy;<lb/>bu: &longs;y&longs;tema &longs;tatuatur, co &longs;emel &longs;tatuto, reliquas ad illud vt plurim&ugrave;m <pb pagenum="16"/>accommodant v.g. </s>

<s>ad explicandas huiumodi pa&longs;&longs;iones planetarum, puta <lb/>Martis, nonnulli cum Ptolem&aelig;o Epicyclum po&longs;uerunt, alij cum Tycone <lb/>circulum cuius centrum in Sole &longs;emper fixum e&longs;&longs;et; alij cum Copernico <lb/>orbem excentricum circa Solem immobilem in centro mundi; his autem <lb/>&longs;tatutis, ac definitis circulorum diametris; periodis, &longs;itu, &amp;c. </s>

<s>omnes ob&shy;<lb/>&longs;ervationes ad pr&aelig;dicta &longs;y&longs;temata, vt dixi, accommodant, lic&egrave;t vt pluri&shy;<lb/>mum, aliqu&aelig; parum congruant. </s>

<s>Hinc non mirum, &longs;i fort&egrave; &longs;upponant, Mar&shy;<lb/>tem pluribus gradibus retrogredi, quam reip&longs;a retrogrediatur. </s>

<s>Sed iam ad <lb/>alia tua po&longs;tulata gradum fac<gap/></s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Su&longs;tine parumper, vnum exciderat, quod jam in mentem <lb/>venit; dixi&longs;ti enim paul&ograve; ante, ni fallor, Solem in Perig&aelig;o &longs;uum orbem <lb/>citi&ugrave;s, in Apog&aelig;o tardi&ugrave;s conficere; dies igitur no&longs;tri &longs;unt in&aelig;quales. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Novum profect&ograve; dictu non e&longs;t; nempe in antiqua etiam hypo&shy;<lb/>the&longs;i Ptolemaica, ex duplici capite illa dierum in&aelig;qualitas petitur; prim&ograve; <lb/>ex eo quod Sol in Apog&aelig;o excentrici in con&longs;equentia vers&ugrave;s ortum videa&shy;<lb/>tur tardi&ugrave;s promoveri, contra ver&ograve; veloci&ugrave;s in Perig&aelig;o; igitur in Apog&aelig;o <lb/>citi&ugrave;s orbem &longs;uum ab&longs;olvit, diurnum &longs;cilicet, ab ortu ad occa&longs;um, tardi&ugrave;s <lb/>ver&ograve; in Perig&aelig;o: Igitur circa Sol&longs;titium &aelig;&longs;tivum, ex hoc capite &longs;unt bre&shy;<lb/>viores, &amp; circa brumale, longiores. </s>

<s>Secund&ograve; ex a&longs;cen&longs;ione recta &amp; obli&shy;<lb/>qua Ecliptic&aelig;, nempe &aelig;quali tempore major arcus a&longs;cendit obliqu&aelig;, qu&agrave;m <lb/>rect&aelig;; Igitur Sol in Sol&longs;titiis in quibus e&longs;t a&longs;cen&longs;io recta, tardi&ugrave;s, in &AElig;qui&shy;<lb/>noctiis, in quibus e&longs;t obliqua veloci&ugrave;s orbem diurnum ab&longs;olvit. </s>

<s>Sed his <lb/>rejectis, ex alio capite, pr&aelig;dictam in&aelig;qualitatem etiam duci po&longs;&longs;e dicimus; <lb/>&longs;cilicet ex in&aelig;qualibus circulis, &longs;eu &longs;piris &agrave; Sole decur&longs;is, cum eodem &longs;ci&shy;<lb/>licet velocitatis gradu; vnde rever&agrave; fit, vt Apog&aelig;us majorem, &amp; tardi&ugrave;s, <lb/>Perig&aelig;us ver&ograve; breviorem &amp; citi&ugrave;s orbem decurrat; Vellem, vt fideli fune&shy;<lb/>pendulo in&aelig;qualitatem illam probares, numerato &longs;cilicet vibrationum nu&shy;<lb/>mero, idque &longs;ub initium Iulij &amp; Ianuarij: Tunc enim e&longs;t aliqua, etiam for&shy;<lb/>t&egrave; &longs;en&longs;ibilis circulorum in &aelig;qualitas, igitur &amp; dierum; &amp; plures vibratio&shy;<lb/>nes numerantur intra &longs;patium &longs;emihor&aelig; &longs;ub initium Iulij, Sole in Apog&aelig;o <lb/>exi&longs;tente, qu&agrave;m &longs;ub initium Ianuatij, quo tempore Sol in Perig&aelig;o ver&shy;<lb/>&longs;atur; &amp; his vibrationibus, crede mihi, aliquam differentiam invenires, <lb/>minimam cert&egrave;, at, ni&longs;i&longs;allor, &longs;en&longs;ibilem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si h&aelig;c cum veritate con&longs;entiant, nullus dubitat, quin A&longs;tro&shy;<lb/>nomos plurim&ugrave;m tibi ob&longs;trinxeris, &longs;ed antequam meis po&longs;tulatis facias <lb/>&longs;atis, &longs;i tibi grave non e&longs;&longs;et, vellem, vt rude &longs;altem tui &longs;y&longs;tematis Solaris <lb/>&longs;chema mihi exhiberes. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Prolixior rever&agrave; e&longs;&longs;em, &longs;i rem hanc, vt par e&longs;t, explicandam <lb/>&longs;u&longs;ciperem; &longs;ed quandoquidem rudiorem dumtaxat delineationem fla&shy;<lb/>gitas, e&ograve; libenti&ugrave;s tibi morem geram. <pb pagenum="17"/><figure id="fig1"></figure><lb/>Sit igitur contrum mundi A, Axis <lb/>mundi BC, diameter &AElig;quatoris KF, <lb/>diameter Tropici Cancri ID, Capri&shy;<lb/>corni LH, Apog&aelig;um D, Perig&aelig;um L, <lb/>mediocris di&longs;tantia AQ, qu&aelig; di&longs;po&shy;<lb/>&longs;itio fort&egrave; fuit anno mundi 5400. Sit <lb/>angulus obliquitatis Zodiaci DAF, <lb/>item HAF, &longs;upponamus Solem in <lb/>Apog&aelig;o cum tali velocitatis gradu, <lb/>quo circa Axem mundi &aelig;quabili mo&shy;<lb/>tu &longs;uum orbem diurnum decurrit ab <lb/>Ortu ad Occa&longs;um, cum duplici in&shy;<lb/>clinatione, altera &longs;cilicet vers&ugrave;s <lb/>centrum A, ad in&longs;tar motus accelerati, <lb/>v&longs;que ad mediocrem di&longs;tantiam, &amp; <lb/>retardati ab hac ad Perig&aelig;um, atque <lb/>ita deinceps; altera ver&ograve; vers&ugrave;s E, ad <lb/>in&longs;tar pariter motus accelerati v&longs;que <lb/>ad &AElig;quatorem, &amp; retardati ab &AElig;qua&shy;<lb/>tore ad Tropicum, atqueita deinceps; <lb/>c&ugrave;m autem circuli &longs;int, vt diametri, <lb/>vel &longs;emidiametri, erunt orbes decur&shy;<lb/>&longs;i, &longs;i tamen decurruntur orbes, vt B <lb/>D, AQ, CH; &amp; c&ugrave;m AQ, &longs;it haud <lb/>dubi&egrave; major, qu&agrave;m BD, maximus <lb/>circulus decurritur circa &AElig;quatorem <lb/>quod cert&egrave; in hac hypothe&longs;i &longs;ingulare non e&longs;t, c&ugrave;m etiam in Ptolemaica, <lb/>&amp; Tyconica locum habeat Dixi, caut&egrave;, &longs;i tamen decurrantur orbes, quia <lb/>orbes non decurruntur, &longs;ed &longs;pir&aelig;, qu&aelig; ita componuntur, per majorem aut <lb/>minorem di&longs;tractionem, vt &longs;ingul&aelig; &aelig;quales fer&egrave; &longs;ingulis evadant, dico <lb/>fer&egrave;, quia non nego, aliquam ine&longs;&longs;e in&aelig;qualitatem, vt &longs;upra dictum e&longs;t. <lb/></s>

<s>Finge igitur, &longs;epo&longs;ito motu circulari, Solem duplici inclinatione, eo modo, <lb/>quo &longs;upr&agrave; dictum e&longs;t, in&longs;tructum, ite, ac redire, tum vers&ugrave;s centrum mun&shy;<lb/>di A, tum &agrave; D ad E per arcum DE, &amp; vtraque &longs;uo gaudeat acce&longs;&longs;u &amp; <lb/>rece&longs;&longs;u; hoc quidem motum retardatum, illo ver&ograve; acceleratum imitante, <lb/>&longs;itque men&longs;ura acce&longs;&longs;us prim&aelig; inclinationis FQ, vel EV, &amp; rece&longs;&longs;us VH; <lb/>Secund&aelig; ver&ograve;, acce&longs;&longs;us DF, &amp; rece&longs;&longs;us FE, atque ita vici&longs;&longs;im; finge igi&shy;<lb/>tur, inquam, Solem ita moveri, &longs;epo&longs;ito motu circulari diurno; ibit haud <lb/>dubi&egrave; per lineam curvam DQH. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quis amabo &longs;ciat, lineam illam curvam e&longs;&longs;e? </s>

<s>quid &longs;i dixe&shy;<lb/>rim e&longs;&longs;e rectam in latere cylindri, vel coni? </s>

<s>Deinde &longs;i curva e&longs;t, quis de&shy;<lb/>finiat, qu&aelig; &amp; qualis &longs;it? </s>

<s>vide, qu&agrave;m ab&longs;tru&longs;a &amp; ob&longs;cura nobis obtru&shy;<lb/>das. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Recta e&longs;&longs;e non pote&longs;t in latere cylindri: &longs;it enim DE recta, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t; erit AE &aelig;qualis, AD; igitur Perig&aelig;um &aelig;qu&egrave; di&longs;tabit a <pb pagenum="18"/>Ap&ograve;g&aelig;um, quod repugnat; nec etiam in latere coni. </s>

<s>Sit enim DH re&shy;<lb/>cta; &longs;itque exempli gratia HE <gap/> fer&egrave; totius AE; haud dubi&egrave; AX e&longs;t <lb/>brevior AH vt con&longs;tat ex Trigonometria; accedit enim propi&ugrave;s ad per&shy;<lb/>pendicularem; omitto calculos, quia res e&longs;t per&longs;picua, etiam tyronibus <lb/>Geometris; dixi <gap/> exempli gratia, c&ugrave;m re ip&longs;a minor &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Qu&aelig;&longs;o te, Antime, tibi per&longs;picuum e&longs;t, aliis fort&egrave; non <lb/>item, memini aliquando &agrave; magno Geometra, tibi haud ignoto, audii&longs;&longs;e, <lb/>cum de te, tua que hypothe&longs;i&longs;ermo incidi&longs;&longs;et, DH, e&longs;&longs;e latus coni. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio, quem intelligas, hoc etiam mihi prim&ugrave;m, ne quid tibi di&longs;&shy;<lb/>&longs;imulem in mentem venerat, &amp; maxim&egrave; in votis hoc erat; &longs;i enim DH &longs;it <lb/>latus coni, volvaturque BDEC, circa Axem BC, <expan abbr="genit&utilde;">genitum</expan> erit fru&longs;tum ma&shy;<lb/>jus coni, quod &longs;i &longs;ecetur per Axem DL, erit &longs;ectio elliptica &longs;imul, &amp; <lb/>ecliptica, vnde Kepleri &amp; aliorum ellip&longs;is ex Phy&longs;icis principiis demon&shy;<lb/>&longs;trata maneret; &longs;ed, vt iam dixi, DH non e&longs;t linea recta; &longs;i enim, &longs;i <lb/>fieri pote&longs;t, ducatur recta DGE; igitur AX e&longs;t minor AH, quod re&shy;<lb/>pugnat, vt dixi; c&ugrave;m enim angulus DAF &longs;it gradus 23.30. min. </s>

<s>erit. </s>

<s>DG <lb/>illius &longs;inus rectus; igitur AG &longs;inus complementi; iam ver&ograve; in hoc libel&shy;<lb/>lo tabularum &longs;inuum, invenio, vt vides, GA e&longs;&longs;e &aelig;qualem &longs;inuirecto <lb/>anguli grad 66.30 minut. </s>

<s>qui e&longs;t ad <expan abbr="&longs;in&utilde;">&longs;inum</expan> totum, vt 91706.ad 100000.Igi&shy;<lb/>tur GF erit vt 8794.Igitur fere <gap/> totius AD. </s>

<s>Sed HE &longs;upponitur <gap/> Igi&shy;<lb/>tur AH e&longs;t maior AG, &amp; potiori iure maior AX, qu&aelig; minor e&longs;t AG: <lb/>quanquam, vt dixi, fort&egrave; E e&longs;t minor <gap/> AE. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Angu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Satis e&longs;t; igno&longs;ce, h&aelig;c Geometrica pene mihi exciderunt; <lb/>&longs;ed &longs;i linea DQH curva e&longs;t, vix &longs;ciri pote&longs;t, qu&aelig;nam &amp; qualis <lb/>&longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc etiam &longs;ciri pote&longs;t; e&longs;t enim linea qu&aelig;dam motus mix&shy;<lb/>ti, &agrave; magno Archimede iam olim inuenta; fac enim radium DA volui in <lb/>hoc plano circa A, motu quidem accelerato, donec perveniat ad AF, <lb/>retardato ver&ograve; donec veniat ad AE, &amp; &longs;imul vna punctum D ire vers&ugrave;s A <lb/>in radio AD mobili, motu quidem accelerato, donec decurrerit &longs;egmen&shy;<lb/>tum radij &aelig;quale VE, retardato ver&ograve;, tantundem; dictum punctum D <lb/>ibit per curvam DQH mod&ograve; acce&longs;&longs;us &amp; rece&longs;&longs;us vtriu&longs;qne motus &longs;int <lb/>&aelig;qu&egrave; diuturni; vnde vides curvam DQH e&longs;&longs;e veram &longs;piralem Archi&shy;<lb/>medis; ac proinde Sectio per axem DL, in &longs;olido genito &agrave; plano BDQ <lb/>HC circa axem BC revoluto, qu&aelig; munere Ecliptic&aelig; defungitur, non <lb/>e&longs;t vera ellip&longs;is, cuius tractatio ad pr&aelig;&longs;entem qu&aelig;&longs;tionem non pertinet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam vtcumque tuam Soiarem hypothe&longs;im concipio, vis <lb/>enim Solem &longs;implici motu &aelig;quabili diu<gap/>no ferriab Ortu ad Occa&longs;um, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>gemina inclinatione, eo modo, quo dixi&longs;ti; &amp; cum vno fer&egrave; gradu &longs;in&shy;<lb/>gulis diebus &agrave; &longs;tellis retroagatur, videtur &longs;emper inh&aelig;rere pr&aelig;dict&aelig; cl&shy;<lb/>liptic&aelig; mobili circa eundem Mundi Axem; ita tamen vt &longs;patio 24. hora&shy;<lb/>rum quodlibet illius punctum &longs;uum integrum orbem decurrat, itemque <lb/>in ea moveri ab Occa&longs;u ad Ortum, ita vt &longs;patio vnius anni totam decur&shy;<lb/>rat; &longs;ed hic motus non e&longs;t realis, vt vocant, &longs;ed tant&ugrave;m apparens, ita&shy;<lb/>que h&aelig;c &longs;atis bene int<gap/>igo; &longs;ed non levis difficultas mihi e&longs;&longs;e videtur, <pb pagenum="19"/>tum in explicando Apog&aelig;i motu, tum in excogitanda aliqua ratione Ano&shy;<lb/>mali&aelig; Solis; Sol enim, vt nemo ne&longs;cit, ftatuto Apog&aelig;o in D, plures dies <lb/>ponit &agrave; Tropico Cancri ad &AElig;quatorem, qu&agrave;m ab &AElig;quatore ad Tropicum <lb/>Capricorni. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnin&ograve;: Hinc vides, ni fallor, duo triangula ABD, <lb/>ACH e&longs;&longs;e proportionalia, quia &aelig;quiangula; ac proinde, vt AD ad AH, <lb/>ita BA ad AC; igitur AC e&longs;t minor AB; igitur breviore tempore de&shy;<lb/>curritur: &longs;epo&longs;ito enim motu circulari, cum prima inclinatione, &longs;it mo&shy;<lb/>tus acceleratus &agrave; B ad A, &amp; retardatus ab A vers&ugrave;s C, &longs;i &longs;patia &longs;int, vt <lb/>line&aelig; BA, AC, &longs;itque inter BA, AC media proportionalis BY, erunt <lb/>tempora vt YB, AB; &longs;unt enim &longs;patia in duplicata ratione tempo&shy;<lb/>rum. </s>

<s>Hoc autem ex duplici analogia facil&egrave; intelligitur; Prima e&longs;t; <lb/><figure id="fig2"></figure><lb/>Sit corda ten&longs;a BC, tendatur vltr&agrave; in BAC, affixo <lb/>gemino clavo in FG, redit in BC motu accelerato; hic <lb/>e&longs;t acce&longs;&longs;us; per rece&longs;&longs;um ver&ograve; pervenit in FEG; ita vt <lb/>DE &longs;it ad DA, vt DF ad DB; tempus autem acce&longs;&longs;us <lb/>e&longs;t ad tempus rece&longs;&longs;us, vt AD ad DE. </s>

<s>Alia ver&ograve; &longs;it <lb/>h&aelig;c; &longs;it BI funependulum in perpendiculo, pendens ex <lb/>B, &longs;itque affixus clavus in F, ita prima &longs;emivibratio fiat per <lb/>arcum AI, altera ver&ograve; per IE, &longs;it inter AD, DE, media <lb/>proportionalis AO, tempus vibrationis AI erit ad tem&shy;<lb/>pus vibrationis IE, vt AD ad AO; &longs;unt enim tempora in <lb/>&longs;ubduplicata ratione &longs;patiorum, vt con&longs;tat ex doctrina mo. <lb/></s>

<s>tuum. </s>

<s>Vtraque analogia facil&egrave; applicatur. </s>

<s>Quod ver&ograve; &longs;pe&shy;<lb/>ctat ad rationem motus accelerati, vt ad calculos reduca&shy;<lb/>tur, fort&egrave; po&longs;&longs;et accipi quadrans circuli BZ, qui repr&aelig;&longs;en&shy;<lb/>tet tempus acce&longs;&longs;us divi&longs;um in quotcunque partes &aelig;qua&shy;<lb/>les. </s>

<s>v. </s>

<s>g. </s>

<s>accipiatur (<emph type="italics"/>in Figura priore<emph.end type="italics"/>) BN, arcus 30. <lb/>graduum demittatur NM perpendicularis, acce&longs;&longs;us pro&shy;<lb/>motus e&longs;t illo tempore &longs;egmento BM, vel vt ad Phy&longs;icas <lb/>cau&longs;as propi&ugrave;s accedatur, acciperet aliquis &longs;emiparabo&shy;<lb/>lam ABZ, cuius Axis &longs;it BA, applicata qu&aelig;libet, &longs;eu <lb/>&longs;emiba&longs;is AZ, h&aelig;c &longs;i dividatur in quotcumque partes <lb/>&aelig;quales, puta in 90. repr&aelig;&longs;entat tempus acce&longs;&longs;us, v.g. </s>

<s>ab initio acce&longs;&longs;us <lb/>&longs;it tempus AO 45.graduum; ducatur ON parallela Axi AB, tum appli&shy;<lb/>cata NM, applicat&aelig; AZ parallela, BM erit men&longs;ura &longs;patij decur&longs;i in <lb/>acce&longs;&longs;u, nec fort&egrave; vna progre&longs;&longs;io mult&ugrave;m differt ab alia, vt patet ex <lb/>calculatione; vix enim a&longs;&longs;umptis quotcunque partibus temporis, diffe&shy;<lb/>rentia &longs;patiorum acce&longs;&longs;us vnum gradum integrum ad&aelig;quat; &longs;ed profect&ograve;, <lb/>vt A&longs;tronomic&egrave; vtramque probo, ita neutram phy&longs;ic<gap/> admitto; germa&shy;<lb/>nam dabimus &longs;uo loco &amp; Phy&longs;icam. </s>

<s>H&aelig;c enim obiter quatenus ad rem <lb/>no&longs;tram facit, h&icirc;c tant&ugrave;m indico; &longs;ed alibi ju&longs;tum c&uacute;mque integrum tra&shy;<lb/>ctatum edemus </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Acce&longs;&longs;us ab Apog&aelig;o ad Perig&aelig;um, &amp; vici&longs;&longs;im, eodem <lb/>modo ad calculos reducitur, a&longs;lumpta &longs;emiparabola &longs;ub Axe EV; item-<pb pagenum="20"/>que rece&longs;&longs;us &longs;ub Axe HV, applicata qualibet ba&longs;i, qu&aelig; in partes qua&longs;&shy;<lb/>cunque divi&longs;a repr&aelig;&longs;entat tempus, tum acce&longs;&longs;us, tum rece&longs;&longs;us. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Optim&egrave;; vnum tamen ob&longs;erva, in acce&longs;&longs;u ita dividi tempus, <lb/>quod repr&aelig;&longs;entatur per lineam AZ, vt incipiat ab A &amp; terminetur in Z; <lb/>in rece&longs;&longs;u ver&ograve; incipiat &agrave; Z, &amp; de&longs;inat in A: idem dico de acce&longs;&longs;u &amp; re&shy;<lb/>ce&longs;&longs;u Apog&aelig;i. </s>

<s>Iam ver&ograve; ad id, quod de motu Apog&aelig;i qu&aelig;&longs;iveras re&longs;pon&shy;<lb/>deo, periodum inclinationis, &longs;eu motus Apog&aelig;i, &aelig;qualem non e&longs;&longs;e perio&shy;<lb/>do alterius inclinationis; ita vt, Sol citi&ugrave;s redeat ad Tropicum Cancri, <lb/>vnde di&longs;ce&longs;&longs;erat, ab&longs;oluto totius Ecliptic&aelig; motu, qu&agrave;m ad Apog&aelig;um, <lb/>quod tant&ugrave;m attingit paulo p&ograve;&longs;t: igitur interea Sol tantul&ugrave;m promove&shy;<lb/>tur in Ecliptica, hinc Apog&aelig;um videtur moveri &longs;ecund&ugrave;m &longs;eriem Signo&shy;<lb/>rum, &longs;ed ade&ograve; lent&egrave;, vt vix &longs;ingulis annis 1. minutum conficiat; &amp; hic <lb/>motus e&longs;t tant&ugrave;m apparens. </s>

<s>H&aelig;c dixi ad reducendum ad calculos Ano&shy;<lb/>mali&aelig; motum; nam reip&longs;a AD habet minorem proportionem ad AH. <lb/>&longs;eu BD ad CH, qu&agrave;m tempus, quo Sol Apog&aelig;us in Cancro decurrit <lb/>arcum E cliptic&aelig; &aelig;&longs;tivum, &agrave; principio &longs;cilicet Cancri ad Libram, ad tem&shy;<lb/>pus quo arcum autumnalem de&longs;cribit, &longs;unt enim &longs;pir&aelig; paul&ograve; laxiores in <lb/>hoc arcu; ac proinde pauciores; igitur pauciores dies; quod ide&ograve; fit, vt <lb/>vna &longs;pira diurna Solis &longs;it fer&egrave; &aelig;qualis alteri diurn&aelig;; &longs;ic enim &longs;upplet natu&shy;<lb/>ra &aelig;qualitatem motuum; quod &longs;an&egrave; multis aliis exemplis comprobare <lb/>po&longs;&longs;em, &longs;i fort&egrave; ita iuberes. </s>

<s>Ex his reliqua, ni fallor, qu&aelig; ad Solare <lb/>no&longs;trum &longs;y&longs;tema pertinent, facil&egrave; intelliges. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t: quare ad prima illa po&longs;tulata de Marte redeo; vnum, <lb/>ni fallor, &longs;upererat, cur &longs;cilicet Mars &agrave; coniunctione, vel Apog&aelig;o <lb/>ad Quadraturam, plus temporis ponat, qu&agrave;m &agrave; Quadratura, &longs;cilicet re&longs;&shy;<lb/>pectu Solis, ad Oppo&longs;itionem, vel Perig&aelig;um. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Miror &agrave; te, qui ade&ograve; per&longs;picax es, non videri; c&ugrave;m enim <lb/>Mars ab Apog&aelig;o &amp; Coniunctione ad mediocrem di&longs;tantiam orbes &longs;uos <lb/>tardi&ugrave;s conficiat; haud dubi&egrave; minoribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin&shy;<lb/>quit, qu&agrave;m dum &agrave; mediocri di&longs;tantia tendit ad Perig&aelig;um; quia orbes <lb/>&longs;uos citi&ugrave;s decurrit; igitur maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relinquit; <lb/>igitur cum &aelig;qualibus temporibus, ab Apog&aelig;o ad mediocrem di&longs;tantiam, <lb/>&amp; ab hac ad Perig&aelig;um perveniat, &amp; cum eo tempore, quo ab Apog&aelig;o <lb/>pervenit ad mediocrem di&longs;tantiam, minore arcu Solem po&longs;t &longs;e relinquat, <lb/>maiore ver&ograve; &aelig;quali tempore, quo &agrave; mediocri di&longs;tantia pervenit ad Pe&shy;<lb/>rig&aelig;um; inde &longs;equitur, vt arcus hinc inde &longs;int &aelig;quales, provt rever&agrave; <lb/>&aelig;quales apparent, &agrave; Coniunctione ad Quadraturam, &amp; ab hac ad Oppo&longs;i&shy;<lb/>tionem, a&longs;&longs;umenda e&longs;&longs;e in&aelig;qualia temporum intervalla, maius &longs;cilicer <lb/>ab Apog&aelig;o ad Quadraturam, minus ver&ograve; ab hac ad Perig&aelig;um. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c ade&ograve; facilia Sunt, vt nimia facilitas non nihil de pre&shy;<lb/>tio detrahere videatur; iam ver&ograve; mihi facil&egrave; per&longs;uadeo, reliqua omnia, <lb/>qu&aelig; ad alias pa&longs;&longs; ones &longs;uperiorum Planetarum pertinent, pari facilitate ex <lb/>iactis &agrave; te principiis explic<gap/> po&longs;&longs;e. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t pror&longs;us; nam res eodem modo explicatur in Iove &amp; <lb/>Saturno; ni&longs;i quod c&ugrave;m lupiter maioribus intervallis Solem po&longs;t &longs;e relin-<pb pagenum="21"/>quat, qu&agrave;m Mars, illum citi&ugrave;s &agrave; tergo a&longs;&longs;equatur; ac proinde &agrave; Coniun&shy;<lb/>ctione ad Oppo&longs;itionem minus temporis excurrat; atque ade&ograve;, c&ugrave;m il&shy;<lb/>lud tempotis intervallum, &aelig;qu&egrave; dividatur &agrave; mediocris di&longs;tanti&aelig; momen&shy;<lb/>to, ad eundem finem obtin endum, Iovis &longs;cilicet Apog&aelig;i, in Coniunctio&shy;<lb/>ne, &amp; Perig&aelig;i in Oppo&longs;i<gap/>; brevior e&longs;t <expan abbr="acce&longs;&longs;u&utilde;">acce&longs;&longs;uum</expan> &amp; <expan abbr="rece&longs;&longs;u&utilde;">rece&longs;&longs;uum</expan> periodus in <lb/>Iove qu&agrave;m in Marte; vnde frequenti&ugrave;s recurrunt Coniunctiones in Iove, <lb/><expan abbr="qu&amacr;">quam</expan> in Marte; cur ver&ograve; Iupiter matutinus emergat, ve&longs;pertinus ver&ograve; immer&shy;<lb/>gatur, cur plus temporis ponat &agrave; Coniunctione ad Quadraturam, qu&agrave;m <lb/>ab hac ad Perig&aelig;um; cur aliquando retrogredi, &amp; &longs;tare aliquando vi&shy;<lb/>deatur, eodem modo in Iove explicamus, quo iam in Marte explicuimus; <lb/>item cur Iupiter citi&ugrave;s in con&longs;equentia moveri videatur circa Apog&aelig;um; <lb/>hic porro Planeta dies ponit in &longs;ua revolutione integra, nimirum &agrave; Con&shy;<lb/>iunctione ad Coniunctionem 399. ita vt diebus 283. directo motu feratur, <lb/>&longs;cilicet apparenter; diebus 118. retrogrado; 4. ver&ograve; &longs;it &longs;tationarius. </s>

<s>In <lb/>Saturno cuncta h&aelig;c locum habent; ni&longs;i quod maioribus adhuc intervallis <lb/>Solem po&longs;t &longs;e relinquit versus Ortum; ac proinde pariodus revolutionis <lb/>&agrave; Coniunctione ad Coniunctionem brevior e&longs;t, illa autem e&longs;t dierum 378. <lb/>ita vt &longs;it directus diebus 244. retrogradus 136. &longs;tationarius fere 8. H&aelig;c <lb/>omnia ex ii&longs;dem no&longs;tris principiis nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Inaudij non nihil de motu Apog&aelig;i; trium &longs;uperiorum Plane&shy;<lb/>tarum; ne&longs;cio, vtr&ugrave;m in tua hypothe&longs;i rect&egrave; illud explicare po&longs;&longs;is. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Recti&longs;&longs;<gap/> Nam&longs;upponamus, Apog&aelig;um Marris coniuncti <lb/>e&longs;&longs;e in primo Arietis gradn; c&ugrave;m illius revolntio ab Apog&aelig;o ad Apog&aelig;um, <lb/>duret die bus 780. Sol bis redit ad idem punctum diebus fere 731. quibus <lb/>detractis ex 780. re&longs;tant adhuc 49. ac proinde po&longs;t 49. fer&egrave; dies, Mars tan&shy;<lb/>t&ugrave;m a&longs;&longs;equitur Solem, quibus per totidem fer&egrave; gradus Ecliptic&aelig; Sol pro&shy;<lb/>gredi videtur; Igitur Apog&aelig;um Martis tunc erit circa gradus 19. Tauri. <lb/></s>

<s>Igitur &longs;ingulis annis &amp; diebus 25. Apog&aelig;um Martis 25. circiter gradi&shy;<lb/>bus in con&longs;equentia moveri videtur. </s>

<s>In Iove autem, cum illius revolutio <lb/>fiat diebus 399. detractis 365. &longs;uper&longs;unt adhuc 34. quibus Sol totidem <lb/>decurrere videtur; Igitur Apog&aelig;um Iovis po&longs;ito quod prior Coniunctio <lb/>fuerit in primo gradu Arietis, erit in 4. gradu Tauri. </s>

<s>Igitur &longs;ingulis annis <lb/>&amp; diebus 34. Apog&aelig;um Iovis moveri videtur in con&longs;equentia 34. grad. <lb/></s>

<s>In Satu<gap/>no denique, c&ugrave;m eius revolutiofiat diebus 378. ex his &longs;i detrahas <lb/>365. &longs;uper&longs;unt 13. Igitur, ne idem repetam, &longs;ingulis annis, diebus 13. <lb/>Apog&aelig;um Saturni moveri videtur in con&longs;equentia gradibus 13. circiter <lb/>Sunr autem huiu&longs;modi motus apparentes tant&ugrave;m, in mea hypothe&longs;i, vt <lb/>tute&longs;cis, qui ramen ex illo reali &longs;implici&longs;&longs;imo nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur, <lb/>nec alio Apog&aelig;o excentrici opus e&longs;&longs;e crediderim. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Dubito, an po&longs;&longs;is alia explicare in tua hypothe&longs;i, qu&aelig; no&shy;<lb/>&longs;tr&aelig; tantum hominum plau&longs;um conciliarunt, v. </s>

<s>g. </s>

<s>quod Saturnus <lb/>directus Iovi &amp; Marti conjungi non po&longs;&longs;it, ni&longs;i hi &longs;int directi; nec Marti <lb/>retrogrado, alij duo, ni&longs;i &longs;int retrogradi, lic&egrave;t Saturno retrogrado alij <lb/>duo conjungi po&longs;&longs;int, lic&egrave;t directi &longs;int, &amp; Iovi retrogrado Mars dire&shy;<lb/>ctus. </s></p><pb pagenum="22"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c &longs;unt ve&longs;tr&aelig; hypothe&longs;eos miracula; &longs;ed h&aelig;c in no&longs;tra hy&shy;<lb/>pothe&longs;i facil&egrave; explicantur. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit enim Saturnus in I, Mars in M, Sol in C, c&ugrave;m &longs;ingulis diebus, &longs;eu d&igrave;ur&shy;<lb/>nis revolutionibus Mars relinquatur &agrave; Stellis Ortum vers&ugrave;s 3 &ograve;. </s>

<s>circiter, <lb/>dum &longs;cilicet directus e&longs;t, &amp; Saturnus. </s>

<s>2. Sit arcus FM, grad. </s>

<s>22. 15. minutis <lb/>circiter; po&longs;t 45. dies Mars erit in F, Saturnus ver&ograve; di&longs;tabit &agrave; puncto I, <lb/>Ortum vers&ugrave;s grad. </s>

<s>3. igitur &longs;eptimo po&longs;t die, Mars Saturno conjungetur, <lb/>directus directo; item Iupiter Marti; crat autem Saturnus in Apog&aelig;o, <lb/>vt con&longs;tat, conjunctus &longs;cilicet Soli. </s>

<s>Supponamus autem Martem oppo&shy;<lb/>&longs;itum in R, Solem in D, Saturnum in I, c&ugrave;m Saturnus &agrave; &longs;tatione haud pro&shy;<lb/>cul ab&longs;it, e&longs;t enim juxta Quadraturam, tanto intervallo Mars regredi ne&shy;<lb/>quit vers&ugrave;s F, vt Saturno directo jungatur; quia &longs;tatim Saturnus &longs;tario&shy;<lb/>nem at<gap/>ingit, &amp; paucis po&longs;t dicbus, fit retrogradus: eadem ratio facit <lb/>pro Iove, vt &longs;cilicet nunquam Saturno directo, retrogradus jungatur. <lb/></s>

<s>Sed vt h&aelig;c paul&ograve; accurati&ugrave;s di&longs;cutiamus; c&ugrave;m Saturni &amp; Solis conjun-<pb pagenum="23"/>ctiones &longs;&aelig;pi&ugrave;s recur<gap/>ant, quia &longs;cilicet &longs;ingulis annis, Saturnus minoris <lb/>arcus intervallo, &agrave; Stellis vers&ugrave;s Ortum relinquitur, ac proinde revolu&shy;<lb/>tionis Conjunctionum periodus brevior e&longs;t; igitur citi&ugrave;s ab Apog&aelig;o ad <lb/>Perig&aelig;um de&longs;cendit, imo inter di&longs;tantias Saturni Apog&aelig;i &amp; Perig&aelig;i &agrave; <lb/>contro mundi, long&egrave; minor e&longs;t proportio in&aelig;qualitatis, qu&agrave;m inter di&shy;<lb/>&longs;tantias Martis Apog&aelig;i &amp; Perig&aelig;i, ab eodem mundi centro; etiam a&longs;&longs;um&shy;<lb/>ptis Axibus acce&longs;&longs;uum &amp; rece&longs;&longs;uum &aelig;qualibus, v. </s>

<s>g. </s>

<s>&longs;it di&longs;tantia Saturni <lb/>Apog&aelig;i 100. Perig&aelig;i 90. Martis vero Apog&aelig;i 50. Perig&aelig;i 40. vtrinque <lb/>a&longs;&longs;umitur idem Axis, id e&longs;t, eadem differentia di&longs;tantiarum, &longs;cilicet 10. <lb/>e&longs;t autem major ratio 50. ad 40. &longs;cilicet 1/4 quam ad 90. &longs;cilicet <gap/> &longs;ed ita <lb/>&longs;e habent motus, vt di&longs;tanti&aelig;; igitur vt Saturnus in Apog&aelig;o tantul&ugrave;m <lb/>vers&ugrave;s Ortum excurrit, ita &amp; in Perig&aelig;o vers&ugrave;s Occa&longs;um; H&icirc;c enim Stel&shy;<lb/>lam po&longs;t &longs;e relinquit; illic ver&ograve; &agrave; Stella retro relinquitur; igitur modicum <lb/>arcum in &longs;ingulis revolutionibus, tum directo, tum retrogrado motu <lb/>decurrit: Mars ver&ograve; long&egrave; majorem. </s>

<s>Sit ergo Mars directus in M, Sa&shy;<lb/>turnus in I, c&ugrave;m Mars long&egrave; majorem arcum directus decurrat, qu&agrave;m <lb/>Saturnus, conjungitur tandem Saturno vers&ugrave;s Ortum, ita vt prim&ugrave;m pars <lb/>ortiva Martis cum occidua Saturni co&euml;ant: Sit ver&ograve; Saturnus retrogra&shy;<lb/>dus in I, &longs;itque Mars in N etiam retrogradus, c&ugrave;m hic etiam long&egrave; ma&shy;<lb/>jorem arcum decurrat retrogrado motu, jungetur Saturno vers&ugrave;s Occa&shy;<lb/>&longs;um, pars &longs;cilicet Occidua Martis, cum Ortiva Saturni: Si vero Mars &longs;it <lb/>directus in M, exi&longs;tente Sole inter CB, alter vers&ugrave;s alterum fertur, <lb/>jungent&uacute;rque inter FM, quo loco Mars directus e&longs;&longs;e pote&longs;t, &amp; Sacurnus <lb/>retrogradus, nempe Martis &longs;tatio e&longs;t infr&agrave; trigonum a&longs; pectum, Saturni <lb/>ver&ograve; paul&ograve; infr&agrave; quadratum; hinc motus Saturni retrogradus diuturniot <lb/>e&longs;t, lic&egrave;t in minore arcu fiat; quid mirum igitur, &longs;i in eodem loco con&shy;<lb/>juncti e&longs;&longs;e po&longs;&longs;int Mars &amp; Saturnus; lic&egrave;t hic &longs;it retrogradus, ille directus; <lb/>eadem ratio probat Saturno retrogrado etiam Iovem directum jungi po&longs;&longs;e; <lb/>&amp; Iovi retrogrado Martem directum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nunquam profect&ograve; mihi per&longs;ua&longs;i&longs;&longs;em ex principiis Phy&longs;icis, <lb/>h&aelig;c tam facil&egrave; demon&longs;trari potui&longs;&longs;e; tota res e&ograve; reducitur, Satu. </s>

<s>num eo <lb/>velocitatis gradu moveri, vt panl&ograve; infr&agrave; mediocrem di&longs;tantiam, &aelig;qu&egrave; <lb/>cit&ograve; &longs;uum circulum diurnum decurrat, ac Stell&aelig; &longs;uum. </s>

<s>Iupiter ver&ograve; <lb/>adhuc infr&agrave;, qua&longs;i in trigono; Mars dem&ugrave;m infr&agrave; trigonum; idem aut<gap/>m <lb/>futuris &longs;&aelig;culis futurum e&longs;t; c&ugrave;m eundem velocitatis gradum hi Planet&aelig; <lb/>&longs;ervaturi &longs;int, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upr&agrave;; ex hoc enim <lb/>illa, de quibus hucu&longs;que di&longs;&longs;eruimus, nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur; nam <lb/>Saturnus altior motum retrogradum diuturoiorem habet; lic&egrave;t in mino&shy;<lb/>re arcu, qu&agrave;m Iupiter &amp; Mars, directus ver&ograve; breviorem, Idem dicitur <lb/>de Iove re&longs;pectu Martis; hinc revolutio &longs;eu temporis periodus Saturni, <lb/>illa &longs;cilicet, qu&aelig; inter duas Conjunctiones intercipitur, brevior e&longs;t, <lb/>qu&agrave;m Iovis, &amp; huius eriam, qu&agrave;m Martis brevior; hinc frequentiores <lb/>recurrunt &longs;tationes in Saturno, qu&agrave;m in Iove, &amp; in hoc, qu&agrave;in in Mar&shy;<lb/>te; hinc Saturnus minorem arcum Eclyptic&aelig; decurrit, tum directo, tum <lb/>retrogrado motu; quia &longs;cilicet parum differt illius circulus diurnus confe-<pb pagenum="24"/>ctus in Perig&aelig;o, &agrave; circulo decur&longs;o in Apog&aelig;o; E&longs;t enim minor propor&shy;<lb/>tio vnius ad alium; hinc per plures dies &longs;tare videtur; quia lic&egrave;t reip&longs;a <lb/>non &longs;tet, tam parum tamen promovetur &amp; recedit &agrave; Stella, seu vers&ugrave;s <lb/>Ortum, &longs;eu vers&ugrave;s Occa&longs;um, vt eandem &agrave; Stella di&longs;tantiam &longs;ervare vi&shy;<lb/>deatur; Cuncta h&aelig;c ita per&longs;picua &longs;unt, vt negari profect&ograve; non po&longs;&longs;int, quaie <lb/>do vltr&ograve; in hac tua hypothe&longs;i, huiu&longs;modi pa&longs;&longs;iones Planetarum &aelig;qu&egrave; facil&egrave; <lb/>explicari atque in mea. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Im&ograve; long&egrave; facili&ugrave;s &amp; cum multiplici pr&aelig;: ogativa: Nam p<gap/>i&shy;<lb/>m&ograve; &longs;implici&longs;&longs;imum motum adhibeo; realem &longs;cilicet &amp; &aelig;quabilem, circa <lb/>mundi Centrum; tu ver&ograve; duos, &amp; fort&egrave; plures, e&oacute;&longs;que minim&egrave; &aelig;quabi&shy;<lb/>les; vtrumque in Excentrico circa centra ad libitum excogitata &amp; ficta. <lb/></s>

<s>Secundo, nunquam vides Planetam extr&agrave; Perig&aelig;um &amp; Apog&aelig;um, in eo <lb/>vero loco in quo e&longs;t, ac proinde perpetu&aelig; fallaci&aelig; &longs;ubjaces; ego in eo <lb/>loco, in quo rever&agrave; e&longs;t, Planetam video. </s>

<s>Terti&ograve;, tu &longs;en&longs;um decipi <lb/>a&longs;&longs;eris, quamvis rect&egrave; applicatum; ego vt &amp; in aliis minim&egrave; falli repo&shy;<lb/>no, nec qui&longs;quam hoc jure ad&longs;truat, ni&longs;i aliqua ratione fretus. </s>

<s>Quart&ograve;; <lb/>denique hab<gap/>o in mea cau&longs;as Phy&longs;icas, e&aacute;&longs;que tritas &amp; vulgares in doctri&shy;<lb/>na motuum, i&longs;torum omnium effectuum, Apog&aelig;i &longs;cilicet, Perig&aelig;i, accelera&shy;<lb/>tionis, retardationis, &amp;c. </s>

<s>Tu ver&ograve; meras fallacias, &amp; oculorum illu&longs;iones <lb/>e&longs;&longs;e contendis. </s>

<s>Igitur non &aelig;qu&egrave; facil&egrave; in tua hypothe&longs;i, ac in mea, res i&longs;ta ex&shy;<lb/>plicatur, &longs;ed in mea long&egrave; facili&ugrave;s, plani&ugrave;s, &amp;, vt &longs;ic loquar, connaturali&ugrave;s. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vt vt &longs;it, quoad h&aelig;c, antequam ad alia, qu&aelig; fort&egrave; magis vrgent, <lb/>accedam, ex te &longs;cire vellem, quonam modo latitudinem Planetarum in tua <lb/>hypothe&longs;i explices; quod e&ograve; libenti&ugrave;s audiam, qu&ograve; mirabilior mihi videtur <lb/>ille modus, quo in hypothe&longs;i no&longs;tra explicatur; in qua &longs;uppo&longs;ita orbit&aelig; ex&shy;<lb/>centric&aelig; Planet&aelig; inclinatione ad planum Eclyptic&aelig;, latitudinis variatio per <lb/>diver&longs;um terr&aelig; mobilis <expan abbr="&longs;it&utilde;">&longs;itum</expan> optim&egrave; explicatur; nemp&egrave; arcus, qui maximam <lb/>latitudinem metitur, in limitibus &longs;ub majore vel minore angulo apparet, <lb/>quo remotior, vel propior oculus &longs;tatuetur; quod vt in &longs;chemate explicem, <lb/><figure id="fig3"></figure><lb/>Sit centrum mundi A, planum ecli&shy;<lb/>ptic&aelig; EGKH, excentricus FGI <lb/>H, cuius centrum e&longs;t in D; nodi G <lb/>H, arcus inclinationis excentrici F <lb/>E, IK, Tellnris orbita BLCM. <lb/></s>

<s>Sit Terra in B, Planeta in limite Bo&shy;<lb/>reali F; apparebit pr&aelig;dictus atcus <lb/>&longs;ub angulo FBE, po&longs;ita ver&ograve; Terra <lb/>in C, apparebit &longs;ub angulo FCE, <lb/>qui priore minor e&longs;t; Si ver&ograve; &longs;tatua&shy;<lb/>tur in limite Au&longs;trali, I &amp; Terra &longs;it <lb/>in C, videbitur arcus IK &longs;ub an&shy;<lb/>gulo ICK, &amp; ex B &longs;ub angulo <lb/>IBK, &longs;ed ex Optica, per&longs;pi&shy;<lb/>cuum e&longs;t, angulum ICK majorem <lb/>e&longs;&longs;e angulo FBE, quia CI minor <pb pagenum="25"/>e&longs;t BF; hinc ph&aelig;nomena illa, &longs;en poti&ugrave;s generalia pronuntiata clari&longs;&longs;im&egrave; <lb/>explicantur, &longs;cilicet Planet&aelig; oppo&longs;iti in eodem limite majorem e&longs;&longs;e Lati&shy;<lb/>tudinem, qu&agrave;m conjuncti; item Planet&aelig; oppo&longs;iti in limite Au&longs;trino, La&shy;<lb/>titudinem majorem e&longs;&longs;e qu&agrave;m in Boreali; vides, qu&agrave;m clar&egrave; &amp; per&longs;picu&egrave; <lb/>in mea hypothe&longs;i h&aelig;c explicentur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fateor, h&aelig;c non &longs;ine plau&longs;u ab hominibus excepta fui&longs;&longs;e; &longs;ed <lb/>re peniti&ugrave;s con&longs;iderata, &longs;umm&aelig; difficultates etiamnum re&longs;tant, quibus <lb/>&longs;uperandis tu&aelig; hypothe&longs;eos a&longs;&longs;ertores fru&longs;tr&agrave; omnin&ograve; de&longs;ud&acirc;runt, imm&ograve; <lb/>nequideminter &longs;e conveniunt, &longs;i rect&egrave; inemini, in definienda huiu&longs;mo&shy;<lb/>di Planetarum latitudine, excentricorum inclinatione, Nodorum, &amp; <lb/>Apog&aelig;i motu, limitum libratione; atque ade&ograve; vltro fatentur, adhuc opus <lb/>e&longs;&longs;e novis Ob&longs;ervationibus, ad rem hanc meli&ugrave;s &longs;tatuendam. </s>

<s>In mea <lb/>hypothe&longs;ires &longs;atis expedit&egrave; explicatur, per &longs;ecundam illam inclinationem <lb/>&agrave; Tropicis ad &AElig;quatorem, &amp; vici&longs;&longs;im, juxt&agrave; rationem motus accelerati <lb/>&amp; retardati; c&ugrave;m autem Mars mod&ograve; citi&ugrave;s, mod&ograve; tardi&ugrave;s orbem &longs;uum <lb/>decutrat, qu&agrave;m Stell&aelig; &longs;uum, &longs;emper ver&ograve; citi&ugrave;s qu&agrave;m Sol, ni&longs;i fort&egrave; <lb/>Mars &longs;it in Apog&aelig;o, &amp; Sol in Perig&aelig;o, &amp; c&ugrave;m motus &longs;ecund&aelig; inclina&shy;<lb/>tionis tardi&ugrave;s fiat in Marte qu&agrave;m in Sole; c&ugrave;m dem&ugrave;m Mars ab &AElig;qua&shy;<lb/>tore declinare po&longs;&longs;it vers&ugrave;s Boream &amp; Au&longs;trum, gradib. </s>

<s>circiter 25. ex <lb/>his &longs;equitur, latitudo Martis, eaque varia, c&ugrave;m aliquando relinquat <lb/>Eclipticam vers&ugrave;s Boream, vbi di&longs;cedit &agrave; Nodo, in Signis de&longs;cendenti&shy;<lb/>bus, in a&longs;c<gap/>nden<gap/>bus ver&ograve;, vers&ugrave;s Au&longs;trum; variatur eriam Latitudo ex <lb/>varia di&longs;tantia Martis. </s>

<s>C&aelig;ter&ugrave;m vnum ob&longs;erves velim, optime Augu&shy;<lb/>&longs;tine, nullum mortalium hacten&ugrave;s ad iu&longs;tos calculos minorum Planeta&shy;<lb/>rum, imm&ograve; nec fort&egrave; Lun&aelig; latitudinem reduxi&longs;&longs;e; pr&aelig;&longs;ertim Martis, vt <lb/>vel ip&longs;e Keplerus vltr&ograve; fatetur, qui vult, h&aelig;c latere in pandectis <lb/>&aelig;ternitatis; hinc tot excentrici, epicycli, circelli, deviationes, incli&shy;<lb/>nationes, reflexiones, librationes, centra diver&longs;a, excentricitates; ne&shy;<lb/>que adhuc Martem A&longs;tronomi tot tamque variis &amp; multiplicatis retibus <lb/>comprehendere potuerunt; vtor igitur, ad calculos, qualibet hypothe&longs;i, <lb/>vt A&longs;trologus; vt Philo&longs;ophus eam dumtaxat admitto, qu&aelig; cum princi&shy;<lb/>piis Phy&longs;icis con&longs;entit; calculi ver&ograve; difficultas ex eo provenit, quod &longs;int <lb/>fer&egrave; innumer&aelig; com&ograve;inationes Apog&aelig;orum Solis &amp; Martis; <expan abbr="Nodor&utilde;">Nodorum</expan> item, <lb/>qui vers&ugrave;s Ortum in con&longs;equentia promoveri videntur; nemp&egrave; ex diver&shy;<lb/>&longs;o Nodorum &amp; Apog&aelig;or<gap/>m loco ac &longs;itu, diver&longs;a Latitudinis mutatio ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur. </s>

<s>H&aelig;c in Saturno &amp; Iove etiam locum habent; atque <lb/>ade&ograve;, ni fallor, ex dictis habes, in mea hypothe&longs;i, trium &longs;uperiorum <lb/>Planetatum pa&longs;&longs;iones haud difficulter explicari, idque per principia Phy&shy;<lb/>&longs;ica, qu&aelig; ex doctrina moruum &longs;upponimus: quare &longs;i me audis, ac tibi <lb/>putas &agrave; me factum e&longs;&longs;e &longs;atis, exprome alia argumenta, &longs;i qu&aelig; &longs;uppetunt <lb/>pro tua hypothe&longs;i. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Veneris &amp; Mercurij Conjunctiones in Copernicana hypo&shy;<lb/>the&longs;i, ea clarimdine explicantur, qua ne&longs;cio, an major excogitari po&longs;&longs;it, <lb/>it&eacute;mque Apog&aelig;a &amp; Perig&aelig;a, tum etiam alioium Planetarum &longs;uperiorum, <lb/>&longs;ed jam pr&aelig;video, quid pro tua hypothe&longs;i de hoc atgumento dicturus &longs;is. </s></p><pb pagenum="26"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Apog&aelig;a &amp; Perig&aelig;a facillim&egrave; in mea hypothe&longs;i explicantur per <lb/>&longs;implicem motum &aelig;quabilem realiter, vt aiunt, in&aelig;qualem ver&ograve; appa&shy;<lb/>renter, prima illa inclinatione, de qua &longs;upr&agrave;, in&longs;tructum; Apog&aelig;um au&shy;<lb/>tem e&longs;t &longs;emper circa Conjunctionem, &amp; Perig&aelig;um circa Oppo&longs;itionem; <lb/>quia ii di&longs;tanti&aelig; fines &longs;upponuntur, i&longs;que velocitatis gradus impre&longs;&longs;us vel <lb/>acqui&longs;itus, quibus &longs;uppo&longs;itis, &aelig;qualia &longs;int tempora acce&longs;&longs;us atque re&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us, &amp; &longs;emirevolutionis Conjunctionum &amp; Oppo&longs;itionum; Sed h&aelig;c <lb/>abund&egrave; &longs;upr&agrave; explicata &longs;unt; quare ad Venerem &amp; Mercurium iam venio; <lb/>quorum motus in mea hypothe&longs;i &aelig;qu&egrave; facil&egrave; explicantur. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit enim centrum mundi B, <lb/>orbita Solis ADCE, Apo&shy;<lb/>g&aelig;um Veneris S, Perig&aelig;um I, <lb/>mediocris di&longs;tantia D: &longs;uppo&shy;<lb/>namus Venerem eo gradu ve&shy;<lb/>locitatis moveri, qui minor <lb/>&longs;it illo, quo Sol movetur, ita <lb/>vt inter di&longs;tantias BS, BN, <lb/>tardi&ugrave;s qu&agrave;m Sol &longs;uum orbem <lb/>decurrat, citi&ugrave;s ver&ograve; inter <lb/>di&longs;tantias BN, BI. </s>

<s>Itaque <lb/>&longs;it Venus in Apog&aelig;o S, mo&shy;<lb/>vetur Occa&longs;um vers&ugrave;s &longs;impli&shy;<lb/>ci&longs;&longs;imo motu, &longs;im&uacute;lque ac&shy;<lb/>cedit ad mediocrem <expan abbr="di&longs;t&atilde;tiam">di&longs;tantiam</expan> <lb/>BD, relinquitur autem &agrave; Sole <lb/>vers&ugrave;s Ortum, a&longs;&longs;umpt&ograve;que <lb/>&longs;egmento acce&longs;&longs;us SO, Ve&shy;<lb/>nus erit in P, digre&longs;&longs;a &longs;cilicet <lb/>&agrave; Sole angulo DBP; addito <lb/>ver&ograve; &longs;egmento acce&longs;&longs;us OD, erit Venus in mediocri di&longs;tantia, digre&longs;&longs;a <lb/>&agrave; Sole arcu DL; a&longs;&longs;umpto porr&ograve; &longs;egmento rece&longs;&longs;us DN, erit in M ter&shy;<lb/>mino maxim&aelig; digre&longs;&longs;ionis, quam metitur angulus DBM grad. </s>

<s>circiter 47. <lb/>in M erit &longs;tationaria re&longs;pectu Solis, c&ugrave;m nec ab eo vltr&agrave; digredi, nec ad <lb/>illum accedere videatur; Dum ver&ograve; ab&longs;olvit aliud &longs;egmentum rece&longs;&longs;us <lb/>NI, redire ad Solem videtur, quia &longs;uos orbes citi&ugrave;s decurrit vtpote mi&shy;<lb/>nores, donec tandem ad Perig&aelig;um I perveniat; MI accedit proxim&egrave; ad <lb/>lineam rectam; idem &longs;tatuatur pro acce&longs;&longs;u ab I, ad D, &amp; rece&longs;&longs;u &agrave; D ad <lb/>S, eritque figura integra cuius &longs;emifiguram tant&ugrave;m h&icirc;c habes. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cur amabo cum Tyconicis Epicyclum FHKG non a&longs;&longs;umis, <lb/>in quo eadem &longs;alvabis ph&aelig;nomena, non ver&ograve; figuram irregularem &amp; in&shy;<lb/>cognitam? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Multa ob&longs;tant, quo min&ugrave;s Epicyclum adhibeam. </s>

<s>Prim&ograve;, <lb/>Licet Venus plus temporis ponat ab Apog&aelig;o ad maximam digre&longs;&longs;ionem, <lb/>qu&agrave;m ab hac ad Perig&aelig;um, non tamen iuxt&agrave; proportionem acceptam in <lb/>Epicyclo: Sit enim arcus DV 45. grad. </s>

<s>ducatur BV, tum perpendicularis <pb pagenum="27"/>DR, h&aelig;c erit &longs;emidiameter Epicycli, quanquam a&longs;&longs;umpto angulo maxi&shy;<lb/>m&aelig; digre&longs;&longs;ionis grad. </s>

<s>47. &longs;emidiameter Epicycli erit paulo maior qu&agrave;m <lb/>DR; &longs;ed &longs;it vt DR; haud dubi&egrave; arcus FHR e&longs;t triplus arcus RK. Igitue. <lb/></s>

<s>tempus po&longs;itum ab Apog&aelig;o ad maximam digre&longs;&longs;ionem triplum e&longs;t illius, <lb/>quod ponitur &agrave; maxima digre&longs;&longs;ione ad Perig&aelig;um, &longs;ed rever&agrave; triplum non <lb/>e&longs;t, &longs;ed in minore proportione. </s>

<s>Secund&ograve; BF e&longs;t ad BK fer&egrave; vt 12. ad 2. <lb/>Igitur c&ugrave;m circuli &longs;int vt diametri, circulus quem Venus decurtit in Apo&shy;<lb/>g&aelig;o F, e&longs;&longs;et dodecuplus illius, quem conficit in Perig&aelig;o K; immo &amp; in <lb/>maiore proportione, cum angulus maxim&aelig; digre&longs;&longs;ionis &longs;it maior angulo <lb/>grad.45. nempe ad gradus 48. imm&ograve; &amp; 49. nonnunquam accedit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c eadem ratio contra te militat, na<gap/> &longs;uppo&longs;ita tua hy&shy;<lb/>pothe&longs;i, BS erit &longs;altem dupla BI, igitur circulus, quem Venus decurrit <lb/>&longs;ub radio BS, e&longs;t duplus illius, quem decurrit &longs;ub radio BI, hunc igitur <lb/>&longs;uppo&longs;ito motu &longs;emper &aelig;quabili, vt dicis, &longs;ub duplo etiam tempore Ve&shy;<lb/>nus decurrit, quod tamen Ph&aelig;nomenis non con&longs;entit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Mentem meam omnino a&longs;&longs;ecutus es, &amp; rect&egrave; contra me con&shy;<lb/>cluderes, &longs;i radium BS duplum radij BI ponere cogerer; &longs;ed vt tute &longs;cis, <lb/>in exemplis non requiritur veritas; re igitur ip&longs;a provt diver&longs;a ratio motus <lb/>po&longs;tularit, Apog&aelig;um &amp; Perig&aelig;um ad D propi&ugrave;s &longs;tatuam: ex his autem <lb/>vides, qu&agrave;m facil&egrave; omnia explicentur, prim&ograve; po&longs;t Conjunctionem Apo&shy;<lb/>g&aelig;am, Venus vers&ugrave;s ortum &agrave; Sole digreditur, quia tardi&ugrave;s Sole movetur <lb/>vers&ugrave;s occa&longs;um. </s>

<s>Secund&ograve; Venus vbi ad mediocrem di&longs;tantiam pervenit, <lb/>puta in L, adhuc vltra digreditur, quia tardi&ugrave;s Sole movetur. </s>

<s>Terti&ograve; nun&shy;<lb/>quam opponitur Soli; quia antequam perveniat ad <expan abbr="Quadratur&atilde;">Quadraturam</expan> cum Sole, <lb/>citi&ugrave;s qu&agrave;m Sol orbem &longs;uum decurrit; igitur &agrave; Sole vltra non digreditur. <lb/></s>

<s>Quart&ograve; plus temporis ponit ab Apog&aelig;o S, ad maximam digre&longs;&longs;ionem M, <lb/>qu&agrave;m ab hac ad Perig&aelig;um; quia tempus acce&longs;&longs;us SL, &aelig;quale e&longs;t tempori <lb/>rece&longs;&longs;us LMI, &longs;ed MI citi&ugrave;s decurritur qu&agrave;m LMI; e&longs;t enim pars mi&shy;<lb/>nor toto. </s>

<s>Secund&ograve; vers&ugrave;s Apog&aelig;um promoveri videtur in con&longs;equentia; <lb/>vers&ugrave;s Perig&aelig;um in an<gap/>cedentia; quia vers&ugrave;s Apog&aelig;um tardi&ugrave;s, vers&ugrave;s <lb/>Perig&aelig;um citi&ugrave;s orbem &longs;uum ab&longs;olvit, ab ortu &longs;cilicetad occa&longs;um. </s>

<s>Sext&ograve; <lb/>Emer&longs;io Veneris po&longs;t Conjunctionem Apog&aelig;am, e&longs;t ve&longs;pertina; quia Ve&shy;<lb/>nus &agrave; Sole vers&ugrave;s ortum digreditur, po&longs;t Conjunctionem Perig&aelig;am, e&longs;t <lb/>matutina; quia Venus Solem po&longs;t &longs;e relinquit ver&longs;us ortum: ergo in illa <lb/>apparet ve&longs;pere, in hac ver&ograve; mane; &longs;ed paul&ograve; ante Apog&aelig;um fit immer&longs;io <lb/>matutina; quia cum Venus tunc &longs;pectet Solem vers&ugrave;s ortum, mane appa&shy;<lb/>ret, &amp; c&ugrave;m Sol eam a&longs;&longs;equatur, mane immergitur; at paulo po&longs;t ante Pe&shy;<lb/>rig&aelig;um, fit immer&longs;io ve&longs;pertina; quia c&ugrave;m Venus tunc Solem &longs;pectet <lb/>ver&longs;us occa&longs;um, ve&longs;pere apparet, &amp; c&ugrave;m Solem a&longs;&longs;equatur, ve&longs;pere im&shy;<lb/>mergitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed quid de hac linea SPL, aliquis &longs;ort&egrave; putaret e&longs;&longs;e para&shy;<lb/>bolam; hoc enim aliquando &longs;altem amicis innuere vi&longs;us es. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Multa haud dubi&egrave; con&longs;ideranda &longs;unt, vt rit&egrave; de&longs;iniatur, qu&aelig; <lb/>&amp; qualis &longs;it h&aelig;c linea: in modico arcu orbis va&longs;ti&longs;&longs;imi, qui ad in&longs;tar line&aelig; <lb/>rect&aelig; a&longs;&longs;umi pote&longs;t, pro parabola, phy&longs;ic&egrave; loquendo, accipi pote&longs;t, &amp; <pb pagenum="28"/>hoc ip&longs;um e&longs;t, quod iam ali&agrave;s innui c&ugrave;m de Saturno confabularer; nem&shy;<lb/>pe ex duplici motu recto, altero &longs;cilicet naturaliter accelerato, altero <lb/>&aelig;quab&iuml;li, h&aelig;c linea parabolica na&longs;citur, vt multi demon&longs;trarunt. </s>

<s>Dixi <lb/>phy&longs;ic&egrave; loquendo, quia neque arcus circuli e&longs;t linea recta, neque line&aelig; <lb/>duct&aelig; ad idem centrum &longs;unt parallel&aelig;, neque fort&egrave; motus apparens in <lb/>illo arcu e&longs;t &aelig;quabilis. </s>

<s>Atver&ograve; in Venere, in qua long&egrave; maior arcus a&longs;&longs;u&shy;<lb/>mitur, vt DL, c&ugrave;m hic a&longs;&longs;umi non po&longs;&longs;it, vt linea recta, qu&aelig; &longs;it ba&longs;is &longs;emi&shy;<lb/>parabol&aelig;, linea SPL non e&longs;t, etiam phy&longs;ic&egrave; loquendo, parabolica. </s>

<s>Vt <lb/>autem nonnihil, obiter &longs;altem, indicem, &longs;it BN radius illius circuli, quem <lb/>Venus &aelig;quali tempore cum Sole decurrit, &longs;it vt BS ad SN, ita circulus <lb/>&longs;ub radio BC ad arcum SX; &longs;it SO &longs;egmentum acce&longs;&longs;us ducto ex B <lb/>arcu OP, ducetur linea per punctum P: pari modo alia puncta habebun&shy;<lb/>tur; cogita punctum S moveri per SD motu accelerato, &amp; &longs;imul cum axe <lb/>BS vers&ugrave;s X, circa centrum B, initio, veloci&ugrave;s: &longs;ub finem, tardi&ugrave;s; de&longs;cri&shy;<lb/>bet curvam SPL, qu&aelig; e&longs;t &longs;pecies qu&aelig;dam &longs;piralis, &longs;eu fort&egrave; nova qu&aelig;&shy;<lb/>dam &longs;pecies parabol&aelig;, in qua, arcus paralleli in locum applicatarum <lb/>&longs;ub&longs;tituuntur; ita vt v.g. </s>

<s>quadratum OP ad quadratum DL, &longs;it vt SO, <lb/>ad SD, &amp; vt tantulum Geometrizemus, c&ugrave;m h&aelig;c figura &longs;it homogenea <lb/>&longs;emiparabol&aelig;, &longs;unt enim arcus vt applicat&aelig;, &longs;i ducatur arcus LD in <gap/> SD, <lb/>habebitur area dict&aelig; figur&aelig;: &longs;i autem idem arcus DL ducatur in <gap/> DB, <lb/>habebitur &longs;ector BLD. </s>

<s>Igitur figura SLD e&longs;t ad dictum &longs;ectorem, vt <lb/><gap/> SD ad <gap/> DB. </s>

<s>Sit etiam vt BD ad BS, ita BS ad tertiam BF, erit &longs;ector <lb/>BLD ad &longs;ectorem BHS, vt BD ad BF; &longs;unt enim &longs;ectores &longs;imiles in <lb/>duplicata; igitur &longs;ector BLD ad reliquum trapezium LHSD vt BD <lb/>ad DF, vel vt <gap/> BD ad <gap/> DF. </s>

<s>Igitur LSD ad dictum trapezium vt <gap/> SD <lb/>ad <gap/> FD; igitur LSD ad reliquum triangulum SHL vt <gap/> DS ad <gap/> DF <lb/>min&ugrave;s <gap/> SD. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c mihi non parum arrident; &longs;ed omitte qu&aelig;&longs;o h&aelig;c Geo&shy;<lb/>metrica, alioquin vix ab iis te ab&longs;trahere potero; prob&egrave; igitur intelligo, <lb/>quomodo in hac tua hypothe&longs;i, omnia quorum huc v&longs;que memini&longs;ti Ve&shy;<lb/>neris Ph&aelig;nomena explicentur; nonnulla tamen &longs;uper&longs;unt, qu&aelig; fort&egrave; plus <lb/>negotij face&longs;&longs;unt v.g. </s>

<s>cur maxima Veneris declinatio mod&ograve; maior &longs;it, <lb/>mod&ograve; minor, cur Venus aliquando matutina, &longs;imul &amp; ve&longs;pertina eodem <lb/>die videatur; cur eiu&longs;dem latitudo Borealis &longs;it maior qu&agrave;m Au&longs;tralis, alia&shy;<lb/>que huju&longs;modi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Parum negotij cuncta h&aelig;c mihi face&longs;&longs;unt, &longs;ecus fort&egrave; vobis <lb/>ac proinde tot epicyclos, excentricos, circellos, librationes arcus, Ellipi <lb/>&longs;es, Epicyclorum Epicyclos multiplicatis; quibus etiam admi&longs;&longs;is, vix &longs;i&shy;<lb/>nem vobis propo&longs;itum obtin etis; itaque illa omnia cum meo &longs;implici&longs;&longs;imo <lb/>motu facillim&egrave; explico: vbi enim Venus pervenit ad M, id e&longs;t, ad illum <lb/>circulum ineundum quem &aelig;quali cum Sole tempore decurrit, dum hic <lb/>e&longs;t in mediocri di&longs;tantia D; &longs;i Sol &longs;it in Apog&aelig;o, cum in con&longs;equentia, <lb/>id e&longs;t vers&ugrave;s Ortum Sol plus promoveri videatur, quia maiorem circu&shy;<lb/>lum de&longs;cribit, igitur tardi&ugrave;s, haud dubi&egrave; Venus &agrave; Sole min&ugrave;s digredi <lb/>videtur ad qu&agrave;m Sol propi&ugrave;s accedit, igitur in hoc ca&longs;u, maxima digre&longs;-<pb pagenum="29"/>&longs;io Veneris minor erit; &longs;ecus accidet, &longs;i tunc Sol degat in Perig&aelig;o, quia <lb/>&longs;cilicet breviorem circulum, ac proinde citi&ugrave;s decurrit. </s>

<s>lgitur vers&ugrave;s Oc&shy;<lb/>ca&longs;um longi&ugrave;s &agrave; Venere amovetur, hinc maior huius digre&longs;&longs;io, qu&aelig; dein&shy;<lb/>de pro diver&longs;o loco Solis diver&longs;a erit. </s>

<s>Minima igitur inter maximas fiet <lb/>Sole exi&longs;tente in Apog&aelig;o; exempli gratia; maxima ver&ograve; Sole exi&longs;tente <lb/>in Perig&aelig;o, media denique, Sole mediocrem di&longs;tantiam tenente, vari&aelig; <lb/>deinde pro variis locis, in quibus Sol ab Apog&aelig;o vel Perig&aelig;o pl&ugrave;s, vel <lb/>min&ugrave;s di&longs;tat. </s>

<s>Quod ver&ograve; &longs;pectat ad alterum po&longs;tulatum, &aelig;qu&egrave; facil<gap/> ex&shy;<lb/>plico; c&ugrave;m enim latitudo Borealis veneris maior &longs;it qu&agrave;m au&longs;tralis, &longs;up&shy;<lb/>ponamus Venerem non procul &agrave; Perig&aelig;o cum latitudine Boreali 9. grad. <lb/></s>

<s>Sole v. </s>

<s>g. </s>

<s>exi&longs;tente iuxta Tropicum Capricorni, arcus diurnus Veneris, <lb/>long&egrave; maior e&longs;t, arcu diurno Solis, vt patet ex vulgaribus tabulis; quid <lb/>mirum; igitur, &longs;i &amp; ante Solem oriatur, &amp; po&longs;t illum occidat; ac pro&shy;<lb/>inde mane &amp; &longs;ero &longs;e&longs;e videndam pr&aelig;beat? </s>

<s>neque hic re&longs;tat vlla difficultas, <lb/>ni&longs;i fort&egrave; cur latitudo Borealis Veneris &longs;it maior au&longs;trali, cum tamen Mer&shy;<lb/>curij latitudo Au&longs;tralis Boreali maior &longs;it; partim &agrave; Sole ratio petenda e&longs;t, <lb/>cuius &longs;cilicet Apog&aelig;um mod&ograve; e&longs;t in &longs;ignis Borealibus, modo in Au&longs;tra&shy;<lb/>libus, partim &agrave; diver&longs;is Coniunctionum &amp; maximarum digre&longs;&longs;ionum lo&shy;<lb/>cis, ex quibus diver&longs;&aelig; latitudinis ratio &longs;equitur; v. </s>

<s>g. </s>

<s>&longs;upponamus ma&shy;<lb/>ximam digre&longs;&longs;ionem ve&longs;pertinam in. </s>

<s>1. gradu Acietis ab&longs;que vlla latitu&shy;<lb/>dine, erit Sol v.g. </s>

<s>in grad. </s>

<s>15. Pi&longs;cium, c&ugrave;m autem hinc Venus cendat <lb/>vers&ugrave;s Perig&aelig;um, &amp; &longs;uos orbes citi&ugrave;s Sole perficiat, haud dubi&egrave; &longs;tatim <lb/>relinquit Eclipticam ver&longs;us Ortum &amp; Au&longs;trum; vnde &longs;equitur latitudo <lb/>Borealis &amp; tardi&longs;&longs;imus motus in con&longs;equentia, donec tandem fiat re&shy;<lb/>trograda, &amp; paul&ograve; po&longs;t Coniungatur Soli Perig&aelig;a, nec non tamdiu du&shy;<lb/>ret retrogradatio po&longs;t Coniunctionem, quamdiu duravit ante Coniun&shy;<lb/>ctionem, cre&longs;cente &longs;emper latitudine Boreali; donec ad maximam di&shy;<lb/>gre&longs;&longs;ionem matutinam perveniat, mod&ograve; &longs;it in &longs;ignis a&longs;cedentibus, id e&longs;t <lb/>&agrave; principio Capricorni ad principium Cancri. </s>

<s>Si autem &longs;upponamus ibi&shy;<lb/>dem Planetam, &longs;cilicet in 1. grad. </s>

<s>Arietis ab&longs;que latitudine, in digre&longs;&shy;<lb/>&longs;ione maxima matutina, Sol erit v. </s>

<s>g. </s>

<s>in gr. </s>

<s>15. Geminorum, vt patet, <lb/>&amp; c&ugrave;m Venus hinc tendat ver&longs;us Apog&aelig;um, Orbes &longs;uos tardi&ugrave;s Sole <lb/>decurrere incipit; Igitur relinquit Eclipticam vers&ugrave;s Occa&longs;um &amp; Bo&shy;<lb/>ream vnde &longs;equitur latitudo Au&longs;tralis, qu&aelig; continuo cre&longs;cit vers&ugrave;s Can&shy;<lb/>crum: h&aelig;c forteregula generalis &longs;tatui po&longs;&longs;et, Venetis latitudo Borea&shy;<lb/>lis, quamdiu movetur tardi&ugrave;s Sole, id e&longs;t &agrave; maxima digre&longs;&longs;ione matutina <lb/>v&longs;que ad maximam ve&longs;pertinam, in Signis a&longs;cendentibus, decre&longs;cit, in de&longs;&shy;<lb/>cendentibus cre&longs;cit; contra ver&ograve; Au&longs;tralis in a&longs;cendentibus crc&longs;cit, &amp; <lb/>decre&longs;cit in de&longs;centibus; quamdiu ver&ograve; movetur citi&ugrave;s Sole, latitudo bo&shy;<lb/>realis in a&longs;cendentibus cre&longs;cit, in de&longs;cendentibus decre&longs;cit, in his demum <lb/>Au&longs;tralis cre&longs;cit &amp; decre&longs;cit in illis; c&ugrave;m autem &longs;int fer&egrave; innumer&aelig; con&shy;<lb/>iugationes, Signorum a&longs;cendentium &amp; de&longs;cendentium, coniunctionum, <lb/>digre&longs;&longs;ionum, itemque Apog&aelig;i &amp; Perig&aelig;i; Veneris &amp; Solis; quid mi&shy;<lb/>rum, &longs;i tanta varietas in Ph&aelig;nomenis deprehen&longs;a A&longs;tronomos e&ograve;adegerit, <lb/>vt fateantur vltro, certum Sy&longs;tema Veneris, in quo omnia Ph&aelig;nomena <pb pagenum="30"/>explicentur nondum &longs;tatui po&longs;&longs;e, ri&longs;i plures &amp; magis accurat&aelig; Ob&longs;erva&shy;<lb/>tiones fiant. </s>

<s>Porr&ograve; cum Venus proxim&egrave; ad terram accedat, &amp; circa hor<gap/><lb/>zontem vt plurimum Ob&longs;ervetur, non e&longs;t dubium, quin refractio eius La&shy;<lb/>titudinem non parum mutet, ac proinde valde difficile &longs;it, certam regu&shy;<lb/>lam ex Ob&longs;ervationibus, qu&aelig; tot fallaciis oculorum &longs;ubjiciuntur &longs;tatuere; <lb/>&longs;ed ne &longs;im prolixior, &amp; &longs;aitem extra chorum, h&aelig;c omitto, c&ugrave;m manife&longs;t&egrave; <lb/>con&longs;tet, in qualibet hypothe&longs;i; h&aelig;c valde difficil&egrave; explicari; in ea tamen, <lb/>quam indicavi long&egrave; facili&ugrave;s. </s>

<s>De Mercurio nihil dico, quia eadem pro <lb/>illo faciunt, qu&aelig; de Venere diximus, ni&longs;i qu&ograve;d &longs;uas revolutiones citi&ugrave;s <lb/>ab&longs;olvit, minu&longs;que digreditur &agrave; Sole, qu&agrave;m Venus; ac proinde illius Ob&shy;<lb/>&longs;ervationes long&egrave; difficiliores. </s>

<s>De diver&longs;is pha&longs;ibus horum Planetarum <lb/>nihil etiam dico; quia non dubitas; opinor, quin facillim&egrave; citra ve&longs;tram <lb/>hypothe&longs;im explicentur: quare his peractis, vide qu&aelig;&longs;o, vtr&ugrave;m alia pro <lb/>tua hypothe&longs;i &longs;uppetant argumenta. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Omi&longs;&longs;is A&longs;tronomis, qu&aelig; haud dubi&egrave; &longs;atis feliciter &longs;olvi&longs;ti, <lb/>alia duo &longs;unt, qu&aelig; magnum no&longs;tr&aelig; hypothe&longs;i plau&longs;um pepererunt, pri&shy;<lb/>m&ugrave;m petitur &agrave; maris &aelig;&longs;tu, alterum &agrave; Magnete: quod ad primum &longs;pectat, <lb/>&longs;upponimus, Terram moveri motu quodam mixto ex motu orbis &amp; cen&shy;<lb/>tri, qua&longs;i ad in&longs;tar rot&aelig; in plano, vt iam &longs;upra in&longs;inua&longs;ti, ac proinde par&shy;<lb/>tes illius in&aelig;quali motu ferri, alias tardi&ugrave;s, alias veloci&ugrave;s. </s>

<s>Suppono pr&aelig;&shy;<lb/>tere&agrave; aquam in va&longs;e, &longs;eu cymba vectam, vbi cymba motum remittit, ex&shy;<lb/>currere vers&ugrave;s illam partem, in quam cymba tendit; in oppo&longs;itam ver&ograve;, <lb/>vbi cymba motum accelerat, cogita qu&aelig;&longs;o aquam Occani, qua&longs;i in va&longs;ti&longs;&shy;<lb/>&longs;ima concha, &agrave; Clobo Terr&aelig; delatam &amp; circumactam, &longs;ed dict<gap/>otu <lb/>in&aelig;quali, haud dubi&egrave; vbi motus acceleratur, aqua vers&ugrave;; Occa&longs;um ex&shy;<lb/>currit, vbi remittitur, vers&ugrave;s Ortum: En tibi germanam cau&longs;am &aelig;&longs;tus <lb/>marini, qu&aelig; cert&egrave;, vt cum no&longs;tra hypothe&longs;i optim&egrave; con&longs;entit, ita in aliis <lb/>explicari non pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Negare non po&longs;&longs;um, quin hoc fuerit ingenio&longs;um inventum, <lb/>fictum tamen &amp; commentitium. </s>

<s>Primo enim ita &aelig;&longs;tus diurnus &longs;uas pe&shy;<lb/>riodos metitur, vtad motum Lun&aelig; dumtaxat, diurnum &longs;cilicet, non <lb/>Solis aut Terr&aelig; &longs;e&longs;e componat; nam &longs;ummi &aelig;&longs;tus, vel &longs;umm&aelig; aquarum <lb/>clevationis terminus e&longs;t Luna meridiana, tum in hoc, tum in oppo&longs;ito <lb/>hemi&longs;ph&aelig;rio; principium ver&ograve; e&longs;t eadem Luna, Quadrante circuli di&shy;<lb/>&longs;tans &agrave; Meridiano: lgitur Luna exi&longs;tente in Meridiano, &aelig;&longs;tus cre&longs;cere <lb/>de&longs;init, decre&longs;cere incipit, remota vero Quadrante circuli &agrave; Meridiano, <lb/>hinc inde &aelig;&longs;tus decre&longs;cere de&longs;init, &amp; cre&longs;cere incipit: rem ita fieri per <lb/>&longs;e con&longs;tanti&longs;&longs;imum e&longs;t, habeturque ex indubitatis Ob&longs;ervationibus; lic&egrave;t <lb/>autem per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt crementum decremento in&aelig;quale &longs;it; <lb/>hoc tamen non ob&longs;tat, quin po&longs;tero di<gap/>ementum in<gap/>ipiat eadem hora <lb/>Lunari, ac proinde 48. minutis tardi&ugrave;s, qu&agrave;m pridie. </s>

<s>Quid autem ad <lb/>h&aelig;c, Augu&longs;tine mi, Terr&aelig; motus conferat, nemo capiat; c&ugrave;m enim ea&shy;<lb/>dem motus in&aelig;qualitas, cadem &longs;emper hora, eidem &AElig;quatoris terre&longs;tris <lb/>globi puncto in&longs;it, idem &longs;emper effectus ex eadem in&aelig;qualitate, ca&shy;<lb/>dem hora &longs;equi deberet: igitur cadem hora &longs;emper e&longs;&longs;et &longs;ummum cre-<pb pagenum="31"/>mentum &aelig;&longs;tus, eadem, &longs;ummum decrementum; quod tamen omnibus <lb/>Ob&longs;ervationibus repugnat: &longs;i enim hac ip&longs;a die, Luna in Merid<gap/>e &longs;ci&shy;<lb/>licet exi&longs;tente, &longs;it &longs;ummum crementum &aelig;&longs;tus hora meridiana, vt &longs;it in no&shy;<lb/>vilunio, cra&longs;tina die, idem &longs;ummum crementum erit minutis 48. circiter <lb/>po&longs;t Meridiem; &amp; tertio po&longs;t die hora, 1. 36. minutis po&longs;t Meridiem, at&shy;<lb/>que ita deinceps; idem de Plenilunio dicendum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita fort&egrave; di&longs;poni po&longs;&longs;unt pr&aelig;dicti duo motus, orbis &longs;cilic<gap/><lb/>&amp; centri, vt motus mixtus inde re&longs;ultans tales in &aelig;&longs;tu mutationes pro&shy;<lb/>ducat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nullo&longs;an&eacute; modo id&longs;ieri po&longs;&longs;e, omni a&longs;&longs;everatione affirmo; quod <lb/>vt clari&ugrave;s exponam. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit A Centrum mundi, DBLC orbita terr&aelig;, vel magnus orbis, D cen&shy;<lb/>trum terr&aelig;, quam paul&ograve; majorem de&longs;cribo, ne parvitas orbis confu&longs;io&shy;<lb/>nem patiat; dum centrum D movetur vers&ugrave;s B, ita volvitur circulus cir&shy;<lb/>ca D, vt Evers&ugrave;s I, &amp; F, vers&ugrave;s Htendat. </s>

<s>Vnde re&longs;ulrat ex vtroque mo&shy;<lb/>tu &aelig;quabili motus mixtus omnino in&aelig;qualis; nempe ab H in I, per E; <lb/>additur motus orbis, motuicentri; id e&longs;t &longs;patio decur&longs;o &longs;olo motu cen&shy;<lb/>tri, &longs;patium &aelig;quale diametro IH; ab I ver&ograve; in H per F, idem &longs;patium <lb/>det<gap/>ahitur &longs;patio decur&longs;o mot<gap/> centri, hinc ab H in E, accierationis cre&shy;<lb/>menta, &longs;upr&agrave; motum centri, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum arcuum <lb/>decur&longs;orum; ab E in I, in ratione &longs;inuum rectorum; decrementa paritcr <lb/>ab I in F, &longs;unt in ratione &longs;inuum ver&longs;orum; ab F ver&ograve; in H, in ratione <pb pagenum="32"/>&longs;inuum rectorum: Vnde in E e&longs;t maxima acceleratio; in F maxima retar&shy;<lb/>datio, in I &amp; H merus motus centri con&longs;ideratur: itaque ab H in I per E, <lb/>aqua Oceani juxta ea, qu&aelig; dicis, vers&ugrave;s Occa&longs;um excurrere deberer; ab <lb/>I ver&ograve; in H per F, vers&ugrave;s Ortum; Igitur in E &longs;emper e&longs;&longs;et maximus excur&shy;<lb/>&longs;ionis motus vers&ugrave;s Occa&longs;um; in F vers&ugrave;s Ortum; in I &amp; H quies; quan&shy;<lb/>tum h&aelig;c Ob&longs;ervationibus repugnent, omnibus rerum i&longs;tarum peritis cogi&shy;<lb/>tandum relinquo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid &longs;i aliquis diceret, Nautis in hoc fidem habendam non <lb/>e&longs;&longs;e, qui forte ad libitum pr&aelig;dictas ad Lunam habitudines marino &aelig;&longs;tui <lb/>affinxerunt? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Cuique &longs;u&aelig; artis periro credendum e&longs;&longs;e, optima ratio po&longs;tu&shy;<lb/>lat, pr&aelig;&longs;ertim &longs;i periti omnes illius artis aliquid a&longs;&longs;erant, quod alioquin <lb/>nihil illorum intere&longs;t. </s>

<s>C&ugrave;m igitur Naucleri omnes periti, &amp; principes illi <lb/>autores, qui de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, omni a&longs;&longs;everatione affirment, <lb/>rem ita e&longs;&longs;e, nemo prudens fidem iis detrectet; accedit, quod illi om&shy;<lb/>nes, qui in litore Oceani Gallici, Britannici, Anglici, Belgici habitant <lb/>(neque te ad Antipodas vel Garamantas amando) omnimodam huiu&longs;ce <lb/>rei te&longs;tificationem facere po&longs;&longs;unt, c&ugrave;m illam pr&aelig; oculis habeant; omitto <lb/>alia innumera argumenta, quibus hoc ve&longs;trum commentum re&longs;utatur; <lb/>quia &longs;upervacaneum puto, actum iam agere, illud tamen non omitto, <lb/>quod pr&aelig; c&aelig;teris vrgere videtur; &longs;uppono enim cum iis omnibus, qui <lb/>vel delib&acirc;runt hanc materiam, maximam e&longs;&longs;e vim &aelig;&longs;tus in Plenilunio, <lb/>magnam etiam in Novilunio, in Quadraturis perexiguam; Quid porro ad <lb/>h&aelig;c terr&aelig; motus? </s>

<s>Nihil pror&longs;us. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In Novilunio Luna prop<gap/>s ad Solem accedit, &amp; minores <lb/>arcus decurrit, contraver&ograve; in Plenilunio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid in de? </s>

<s>An fort&egrave; Luna &longs;uos motus in Terram derivat? </s>

<s>Mi&shy;<lb/>nim&egrave; ver&ograve;, alioquin maior &aelig;&longs;tus e&longs;&longs;etin Quadraturis, qu&agrave;m in Novilunio, <lb/>quod cert&egrave; cum veritate minim&egrave; con&longs;entit: deinde Terra ip&longs;a in Novilu&shy;<lb/>nio tardi&ugrave;s moveretur, quod nemo vnquam &longs;omniavit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Saltem negari non pote&longs;t, quin terr&aelig; aut Solis motus ali&shy;<lb/>quid conferat ad mutationem illam &aelig;&longs;tuum, quam omnes hucu&longs;que cir&shy;<lb/>ca &AElig;quinoctia Ob&longs;ervarunt; nihil enim ad h&aelig;c Luna. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed quid qu&aelig;&longs;o ad h&aelig;c terr&aelig; motus? </s>

<s>equidem in diurno ter&shy;<lb/>r&aelig; motu, illa revolutio annua Globi, ad retinendum Axis Paralleli&longs;mum, <lb/>aliquid facit, quod tamen &longs;ub &longs;en&longs;um non cadit: nempe motui orbis <lb/>opponi videtur: &longs;ed rever&agrave; hoc nihil e&longs;t, nec quidquam ad hanc rem fa&shy;<lb/>cit, vt con&longs;ideranti patebit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid autem ad h&aelig;c Luna, quis hominum aliquando dicat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ego fort&egrave; minimus hominum; illam enim &aelig;&longs;tus marini cau&shy;<lb/>fam affero, qu&aelig; &amp; communibus principiis nittitur, &amp; ad quam cuncta <lb/>ph&aelig;nomena, qu&aelig; per &longs;e ex marino &aelig;&longs;tu &longs;equuntur, facil&egrave; reduci po&longs;&longs;unt: <lb/>&longs;ed c&ugrave;m altioris indaginis res &longs;it, in alium congre&longs;&longs;um remittendam illam <lb/>e&longs;&longs;e putarem, ne c&oelig;pta di&longs;ceptatio intermittatur: itaque omi&longs;&longs;o maris <lb/>&aelig;&longs;tu, quid tandem de Magnete dicis? </s></p><pb pagenum="33"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Facil&egrave; opinor conjicies; terram enim maiorem Magnetem <lb/>e&longs;&longs;e dicimus cum Gilberto; vnde ma<gap/>fe&longs;tam cau&longs;am ducimus perpetui <lb/>Axis paralleh&longs;mi; &longs;ic enim polorum Magneticorum axis, Axi mundi <lb/>&longs;emper e&longs;t parallelus, id e&longs;t, ad eandem &longs;emper fixam vniver&longs;i plagam <lb/>conver&longs;i &longs;unt, immo nullum alium ab i&longs;to Axem mundi agno&longs;cimus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Terram Magnetem e&longs;&longs;e non pauci communiter negant; neque <lb/>rationes efficaces de&longs;unt; &longs;ed demus hoc in tui gratiam, &amp; terra, vt vis, <lb/>&longs;it va&longs;tus Magnes: igitur illius poli ad fixa c&oelig;li puncta &longs;emper &longs;pectant; <lb/>rect&egrave;, quis hoc negat? </s>

<s>Vnde &longs;i fort&egrave; vi ab extrin&longs;eco impre&longs;&longs;a, ab hoc <lb/>a&longs;pectu &amp; &longs;itu amoveretur, illico &longs;e&longs;e re&longs;titueret; optim&egrave;; quid inde? <lb/></s>

<s>Ergo, inquies, terra movetur in orbe magno, quia illius Axis, circa <lb/>quem diurnos agit orbes, &longs;ibi ip&longs;i Parallelus &longs;emper e&longs;t; nego con&longs;e&shy;<lb/>quentiam; &longs;ive enim terra moveatur, &longs;ive quie&longs;cat, ille Axis ad fixa &longs;em&shy;<lb/>per c&oelig;li puncta &longs;pectat: ergo ex hoc neutra hypothe&longs;is probari pote&longs;t; <lb/>imm&ograve; potiori iure mea, qu&agrave;m tua inde probatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Fort&egrave; illam &longs;ubaudis demon&longs;trationem, qua ex tuis aliquis <lb/>no&longs;tram hypothe&longs;im labefactare molitus e&longs;t. </s>

<s>Fru&longs;tr&agrave; licet: c&ugrave;m illam <lb/>Ga&longs;&longs;endus vir toto orbe literario notus illam in Docti&longs;&longs;imorum honu&shy;<lb/>num congre&longs;&longs;u, cui &longs;ummus quidam Princeps pr&aelig;erat, egregi&egrave; refutavit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Cert&egrave; illam demon&longs;trationis loco non habeo; nam nec terram <lb/>magnum Magnetem e&longs;&longs;e, puto, nec etiam &longs;i magnes e&longs;&longs;et, ad alia qu&aelig;&shy;<lb/>dam c&oelig;li puncta, exceptis polis, re&longs;pectum haberet, volebat enim vit <lb/>ille de re Magnetica optim&egrave; metitus, Magnetem in &longs;ph&aelig;ram tornatum, <lb/>in eo &longs;emper &longs;itu manerc, vt omnia illius puncta ad eadem &longs;emper vni&shy;<lb/>ver&longs;i puncta &longs;pectare debeant; quod cert&egrave; variis experimentis, ii&longs;que <lb/>&longs;electi&longs;&longs;imis probare conatur; non tamen meo iudicio convincit, hoc <lb/>enim provenit &agrave; communi partium Magneticarum ni&longs;u, qu&aelig; Magneti <lb/>ita in&longs;unt, vt &longs;ingul&aelig; &longs;ph&aelig;r&aelig; Magnetic&aelig; portiones &aelig;quali vi non pol&shy;<lb/>leant, &longs;ed ali&aelig; plus, ali&aelig; min&ugrave;s; vnde fit vt ex com<gap/>uni omnium ni&longs;u. <lb/></s>

<s>vn<gap/> tant&ugrave;m &longs;itus haberi po&longs;&longs;it; vnde &longs;i &longs;ph&aelig;ra illa Magnetica &aelig;quales <lb/>vires in omnibus &longs;uis partibus haberet, &aelig;qu&egrave; ille communis ni&longs;us &longs;uum <lb/>effectum &longs;ortiretur, &longs;ive hoc punctum vers&ugrave;s Ortum, &longs;ive Occa&longs;um ver&shy;<lb/>s&ugrave;s collocetur: &longs;ed, vt verum fatear, lic&egrave;t ex Magnete neutra hypothe&longs;is <lb/>demon&longs;tretur, no&longs;tr&aelig; tamen poti&ugrave;s, qu&agrave;m tu&aelig; Magnes favet; prim&ograve; <lb/>enim lic&egrave;t non demus terram Magnetem e&longs;&longs;e, hoc tamen tecum &longs;uppo&shy;<lb/>nere po&longs;&longs;umus, aut &longs;altem cum aliis, multas illi particulas Magneticas <lb/>ine&longs;&longs;e, quod cert&egrave; ex multis experimentis probatur: pr&aelig;&longs;ertim ex de&shy;<lb/>clinatione acus Magnetic&aelig;; &longs;ufficienti igitur virtute in&longs;tructa e&longs;t, vt ra&shy;<lb/>lem a&longs;pectum &longs;emper retineat; virtute inquam particularum Magneti&shy;<lb/>carum, qu&aelig; in&longs;unt, quarum etiam communi ni&longs;u, c&ugrave;m in&aelig;qualiter <lb/>ac difformiter terre&longs;tri globo admizt&aelig; &longs;int, obtinebitur, vt non mod&ograve; <lb/>duo terr&aelig; poli ad polos Mundi, &longs;ed etiam idem punctum &longs;emper ad Or&shy;<lb/>tum, idem ad Occa&longs;um &longs;emper conver&longs;um &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hanc igitur Grandamici demon&longs;trationem tuo calculo do&shy;<lb/>nas, quam tamen viri Docti&longs;&longs;imi &amp; Sapienti&longs;&longs;imi rejecerunt. </s></p><pb pagenum="34"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non habeo, vt iam dixi, pro demon&longs;tratione; quia nemo <lb/>hucu&longs;que probavit, terram Magnetem e&longs;&longs;e; aut &longs;altem tot particulis <lb/>Magneticis in&longs;tructam, qu&aelig; &longs;ufficiant, ad tantam molem volvendam; <lb/>hoc tamen &longs;uppo&longs;ito, cum iam ex aliis corporibus Magneticis con&longs;ter, <lb/>virtutem illam Magneticam per totam &longs;ph&aelig;ram vniformiter di&longs;tributam <lb/>non e&longs;&longs;e, ex hoc nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equeretur, terram ab Occa&longs;u ad Ortum, mi&shy;<lb/>nim&egrave; moveri: vnde non crat, qu&ograve;d vir ille docti&longs;&longs;imus non modo de <lb/>re Magnetica, ver&ugrave;m etiam de Chronologica optim&egrave; meritus, &agrave; nonnul&shy;<lb/>lis ade&ograve; exploderetur; hoc enim argumentum ab illo excogitatum, ad <lb/>hominem, vt vocant, contra Gilbertum &amp; alios, qui terram magnum <lb/>Magnetem e&longs;&longs;e dixerunt, rem i&longs;tam omnino evincit; &longs;ecus tamen contra <lb/>illos, qui terram Magnetem e&longs;&longs;e negant, aut &longs;u&longs;ficienti virtute magnetica <lb/>in&longs;tructam, qua tanta moles agi queat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne&longs;cio quid aliud indic&acirc;ras; hoc enim tantum primum <lb/>caput e&longs;t, ex quo Magnetem tu&aelig; poti&ugrave;s, qu&agrave;m me&aelig; hypothe&longs;i favere di&shy;<lb/>cebas, &longs;i primum e&longs;t, cur ad &longs;ecundum non venis? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Res fer&egrave; e&longs;t nullius momenti, dicam tamen, illam hypothe&longs;im <lb/>ad rem magneticam poti&ugrave;s facere, in qua terr&aelig; Axis fixa &longs;emper eadem&shy;<lb/>que vniver&longs;i puncta re&longs;picit, qu&agrave;m illam, in qua terr&aelig; Axis per tot mil&shy;<lb/>liarium myriades in magno orbe circumfertur; Lic&egrave;t enim &longs;ibi ip&longs;i &longs;em&shy;<lb/>per parallelus &longs;it, de&longs;cribit tamen vtroque termino, circulum &aelig;qualem <lb/>magno orbi; in no&longs;tra fixus e&longs;t Axis, fixa c&oelig;li puncta, neutrum in tua <lb/>habetur, quare vt fateor vlero, neutram ex Magnete demon&longs;trari, ita &longs;an&egrave; <lb/>nemo retum i&longs;tarum rectus &aelig;&longs;timator inficias eat, quin no&longs;tra regulis <lb/>magneticis magis con&longs;entiat; &longs;ed de hoc &longs;atis, quare vide vtr&ugrave;m pro tua <lb/>hypothe&longs;i aliquid aliud &longs;uppetat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Suppetunt quidem multa, &longs;ed ex iis, qu&aelig; &agrave; te adducta &longs;unt, <lb/>&longs;at video, qu&agrave;m facil&egrave; illa &longs;olvere po&longs;&longs;is; quare de hoc argumento &longs;atis <lb/>&longs;uperque dictum e&longs;&longs;e puto. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Egregi&egrave; &longs;an&egrave;; &longs;ic &aelig;quis armis pugnamus. </s>

<s>Hucu&longs;que meam <lb/>hypothe&longs;im tuis argumentis impugna&longs;ti, nec dixi vnquam &longs;atis; iam <lb/>ver&ograve; ex arena pedem efferre velles, ne mihi copia detur tuam impugnandi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> &AElig;quum e&longs;t, per me licet; &longs;ed obiter qu&aelig;&longs;o, ne iu&longs;to lo&shy;<lb/>quaciores e&longs;&longs;e videamur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Obiter, inquis, non pauciora cert&egrave;, in<gap/>no long&egrave; plura argu&shy;<lb/>menta contra tuam hypothe&longs;im habeo, qu&agrave;m tu contra meam igitur, &longs;i <lb/>non plus, tantumdem &longs;altem temporis, ad hanc provinciam excquen&shy;<lb/>dam, iu<gap/>meo po&longs;tulo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Crede mihi, Antime, certamen non detrecto, nec vinci metuo, <lb/>timeo tamen ne prolixior di&longs;ceptatio nonnihil t&aelig;dij <expan abbr="circ&utilde;&longs;tantibus">circun&longs;tantibus</expan> afferat </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; mones remittamus in <expan abbr="proxim&utilde;">proximum</expan> congre&longs;&longs;um, per me licet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne tamen aliquid fort&egrave; quod &longs;upere&longs;t huic congre&longs;&longs;ui detra&shy;<lb/>hatur; tuam illam de marino &aelig;&longs;tu &longs;ententiam exponere poteris, vt am&oelig;&shy;<lb/>ni&ugrave;s h&aelig;c di&longs;ceptatio terminetur; tenes enim, ni &longs;allor, ex lis aliquam, qu&aelig; <lb/>iam ab aliis excogitat&aelig; fuerunt. </s></p><pb pagenum="35"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Minim&egrave; ver&ograve;; Nova e&longs;t omnino mea &longs;ententia, &amp; &agrave; me pri&shy;<lb/>m&ugrave;m excogitata, &amp; i&longs;tarum temporis angu&longs;tiarum impatiens; quare, vt <lb/>iam indicavi &longs;upra, integrum congre&longs;&longs;um implebit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Illa opinion Carte&longs;ij mihi &longs;tatim venerat in mentem, qui <lb/>vult &agrave; circumfluente Luna comprimi a&euml;ra, &amp; Oceani &longs;uperficiem, ex qua <lb/>pre&longs;&longs;ione, aquarum motus &longs;equatur, quem vocat &aelig;&longs;tum; te fort&egrave; huic ad&shy;<lb/>h&aelig;rere putabam; quando quidem Lun&aelig; mentionem feci&longs;ti. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Toto c&oelig;lo erras; illam &longs;ententiam minim&egrave; approbo, qu&aelig; &amp; <lb/>ph&aelig;nomenis &amp; veritati non con&longs;entit; ex illa enim &longs;equitur. </s>

<s>Prim&ograve; &agrave; <lb/>Luna meridiana illum maxim&egrave; comprimi maris tractum, qui tali meri&shy;<lb/>diano &longs;ubjacet, aqua ver&ograve; compre&longs;&longs;a &longs;ub&longs;idit, &amp; quoquo ver&longs;um fluit; <lb/>igitur non &longs;ummum aqu&aelig; tumorem, &longs;ed maximam depre&longs;&longs;ionem meri&shy;<lb/>diana Luna conciliaret; quod repugnat ob&longs;ervationibus. </s>

<s>Secund&ograve; Pr&aelig;&shy;<lb/>dictam a&euml;ris pre&longs;&longs;ionem omnino &longs;entiremus. </s>

<s>Terti&ograve; In Plenilunio non <lb/>e&longs;&longs;et maior pre&longs;&longs;io, tunc enim Luna vicinior non e&longs;t, qu&agrave;m in Novilu&shy;<lb/>nio &amp; Quadraturis, igitur in Plenilunio maior &aelig;&longs;tus non e&longs;&longs;et. </s>

<s>Quart&ograve; <lb/>nullus &aelig;&longs;tus e&longs;&longs;et in oppo&longs;ita parte terre&longs;tris Globi; quia nulla ibi pre&longs;&shy;<lb/>&longs;io; omitto reliqua cum h&aelig;c ad refutandum illud commentum, &longs;int &longs;atis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c etiam, vt vis, in alium congre&longs;&longs;um remittamus; avid&egrave; <lb/>tamen ex te audire cupio, quid tamen novi de hoc argumento dicturus <lb/>&longs;is. </s>

<s>Interea antequam hunc congre&longs;&longs;um terminemus nonnulla ex te per&shy;<lb/>cunctabor, qu&aelig;lic&egrave;t &agrave; te dicta &longs;int circa tuam hypothe&longs;im, vereor tamen, <lb/>vt ea rect&egrave;, vt par e&longs;t, &agrave; me fuerint intellecta. </s>

<s>Dixi&longs;ti Solem inclinati <lb/>&longs;ur&longs;um ac deor&longs;um motu acceleiato, ac retardato in reciproco acce&longs;&longs;u <lb/>&amp; rece&longs;&longs;u; qu&aelig;ro ex te, vtr&ugrave;m Sol novum producat impetum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nullo modo; alioquin &longs;i per tres continuos men&longs;es (tandum&shy;<lb/>dem enim acce&longs;&longs;us ab Apog&aelig;o ad mediocrem di&longs;tantiam) motu accele&shy;<lb/>rato moveretur, immen&longs;um pen&egrave; &longs;patium percurreret; igitur non pro&shy;<lb/>ducit novum impetum, &longs;ed impetus, quem habet, vel &agrave; &longs;e acqui&longs;itum <lb/>vel aliunde impre&longs;&longs;um, huic inclinationi &longs;ervit &longs;imul &amp; alteri; idque, vt <lb/>dixi, ad in&longs;tar mot&ucirc;s acceierati &amp; retardati; &longs;ed vald&egrave; lent&egrave;, quia maior <lb/>&amp; poti&longs;&longs;ima inclinatio, &longs;eu determinatio illius impet&ucirc;s motui circulari <lb/>&longs;ervit; qu&ograve;d autem idem impetus duas aut plures determinationes ha&shy;<lb/>beat, res nova non e&longs;t, &longs;ed trita; c&ugrave;m hoc cuilibet motui mixto &amp; re&shy;<lb/>flexo competat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> E&longs;tne tibi quodpiam aliud exemplum, in quo &longs;imilem in&shy;<lb/>clinationum ad rectum acceleratum, &amp; ad circularem &aelig;quabilem com&shy;<lb/>po&longs;itionem habeamus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non de&longs;unt, e&aacute;que plurima, duo in mentem veniunt, omnino <lb/>&longs;imilia; primum tale e&longs;t. </s>

<s>Sit longior tubus vitreus altera dumtaxat ex&shy;<lb/>tremitate peruius, infundatur aqua, donec &longs;emipalmus dumtaxat circiter <lb/>vacuus re&longs;tet, &amp; &longs;uppo&longs;ito ad extremum apertum arct&egrave; digito, tubus <lb/>invertatur, tunc cylindrus a&euml;ris lent&egrave; ac &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, &agrave; graviore aqu&acirc; <lb/>&longs;ur&longs;um extru&longs;us, dum h&aelig;c per tubilatera, <gap/>id e&longs;t per cavam tubi &longs;uper&shy;<lb/>ficiem, &longs;piratim ita de&longs;cendit, quod ip&longs;is oculis per&longs;picuum e&longs;t, vt hic <pb pagenum="36"/>motus ex recto accelerato &amp; circulari compo&longs;itus e&longs;&longs;e videatur; hinc <lb/>initio &longs;pi&longs;&longs;iores &amp; pre&longs;&longs;iores &longs;pir&aelig;, deinde ver&ograve; di&longs;tractiores fiunt; e&longs;t <lb/>tamen tant&ugrave;m vnus impetus ad motum deor&longs;um rectum per &longs;e determi&shy;<lb/>natus, qui c&ugrave;m in linea recta finem &longs;uum obtinere non po&longs;&longs;it compen&longs;at <lb/>in circulari, retenta &longs;emper prima illa inclinatione ad rectum, cui quan&shy;<lb/>tum pote&longs;t, &longs;atisfacit, c&ugrave;m autem etiam &longs;ecund&ugrave;m id acceleratus &longs;it, in&shy;<lb/>de &longs;piras di&longs;trahi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam capio, quod ante dixeras, naturam &longs;upplere &aelig;quali&shy;<lb/>tatem motuum: nempe aqua, &longs;eu corpus grave toto illo tempore, quo <lb/>pr&aelig;fatus cylindrus a&euml;ris &longs;en&longs;im a&longs;&longs;urgit, motu accelerato deor&longs;um, re&shy;<lb/>moto impedimento, longum &longs;patium in perpendiculari decurreret; &longs;ed <lb/>ob&longs;tante impedime<gap/>o, c&ugrave;m eadem vis impetus ad&longs;it, motum rectum <lb/>&longs;pirali compen&longs;at; atque ade&ograve; &longs;i tota illa &longs;pirarum congeries in lineam <lb/>rectam explicaretur, &aelig;qualis e&longs;&longs;et line&aelig; rect&aelig; in perpendiculo eodem <lb/>rempore motu accelerato confect&aelig;, &longs;ed applica qu&aelig;&longs;o ad &longs;pitas Solares. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Repete igitur figuram 2. &amp; con&longs;idera primo loco primam in&shy;<lb/>clinationem &longs;eor&longs;im, qu&acirc; Sol ab Apog&aelig;o ad Perig&aelig;um, &amp; vici&longs;&longs;im, per <lb/>mediocrem di&longs;tantiam, reciprocis acce&longs;&longs;ibus &amp; rece&longs;&longs;ibus, ad imitatio&shy;<lb/>nem motus accelerati &amp; retardati tendit reditque. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Et cogita radium AE moveri cir&shy;<lb/>ca AC, dum punctum E motu ac&shy;<lb/>celerato tendit ad V, &amp; retardato, <lb/>ab V ad H, radius AE de&longs;cribet <lb/>&longs;uo motu &longs;uperficiem coni, cuius <lb/>ba&longs;is diameter, erit EL, punctum <lb/>ver&ograve; E de&longs;cribet tot &longs;piras in dicta <lb/>&longs;uperficie coni, quot revolutiones <lb/>ab&longs;olventur, toto illo tempore, <lb/>quo ab E, pervenit in H; h&aelig;c au&shy;<lb/>tem &longs;pira erit conica, cuius Helices <lb/>di&longs;tractiores erunt circa V, pre&longs;&shy;<lb/>&longs;iores circa E &amp; H. </s>

<s>Pari modo, co&shy;<lb/>gita triangulum ADE in orbem <lb/>agi, circa Axem BC dum D, motu <lb/>accelerato, tendit ad F, &amp; retar&shy;<lb/>dato ab F, ad E; arcus DFE de&shy;<lb/>&longs;cribet partem &longs;uperficiei &longs;ph&aelig;ric<gap/>, <lb/>punctum ver&ograve; &longs;piram &longs;ph&aelig;ricam, <lb/>cuius Helices pre&longs;&longs;iores erunt cir&shy;<lb/>ca DE, di&longs;tractiores ver&ograve; circa F. <lb/></s>

<s>Si ver&ograve; D iret per lineam rectam <lb/>DGE, de&longs;cribet DGE &longs;uperfi&shy;<lb/>ciem cylindricam, &amp; D &longs;piram cylin&shy;<lb/>dricam. </s>

<s>Iam ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;ponaturvtraque">componaturvtraque</expan> <lb/>inclinatio, ita vt D partim vers&ugrave;s F, <pb pagenum="37"/>partim vers&ugrave;s A tendat, &longs;emoto motu circulari, ibit, vt dixi, per lineam &longs;pi&shy;<lb/>ralem DQH; volvatur ADQH circa Axem BC de&longs;cribet curva DQH <lb/>&longs;uperficiem &longs;olidi cuiu&longs;dam &longs;piralis; &amp; &longs;i interea dum punctum de&longs;cribit <lb/>eo duplici motu curua<gap/> DQH moveatur circa eundem Axem BC, <lb/>de&longs;cribet in dicta &longs;uperficie &longs;piram compo&longs;itam ex totidem Helicibus; <lb/>vt autem Helices omnes &longs;int fer&egrave; inter &longs;e &aelig;quales, ob&longs;ervabis pr&aelig;clarum <lb/>Natur&aelig; in&longs;titutum; &longs;upponamus Apog&aelig;um Solis in D, initio Cancri <lb/>c&ugrave;m DI plus di&longs;tet ab FK qu&agrave;m h&aelig;c ab HL, haud dubi&egrave; plus temporis <lb/>ponit &agrave; Cancro ad Libram, qu&agrave;m &agrave; Libra ad Capricornum; en tibi ratio&shy;<lb/>nem Anomali&aelig; Solis; quod ver&ograve; &longs;pectat ad circulos diurnos, quos &longs;in&shy;<lb/>gul&aelig; Helices, &longs;eu &longs;p<gap/>&aelig; repr&aelig;&longs;entant; &agrave; D ad Q tantul&ugrave;m cre&longs;cunt, &longs;cili&shy;<lb/>cet vt &longs;emidiametri paralleli BD, <expan abbr="Aq;">Aque</expan> &agrave; Q ver&ograve;, v&longs;que ad illud pun&shy;<lb/>ctum, in quo recta DGE &longs;ecat curvam DQH ita decre&longs;cunt, vt de&longs;cri&shy;<lb/>ptus ab illo puncto &longs;it &aelig;qualis primo; ab eo ver&ograve; puncto vers&ugrave;s H, fiunt <lb/>minores &amp; minores circuli, ita vt vltimus, cuius radius e&longs;t CH, &longs;it ad <lb/>primum, cuius radius e&longs;t BD, vt AC ad AB, vel CH ad BD; e&longs;t <lb/>autem HE iuxta communem Anomali&aelig; men&longs;uram fer&egrave; <gap/> AE, ac proin&shy;<lb/>de circulus ille vltimus e&longs;&longs;et minor primo <gap/> igitur cum Sol &longs;upponatur <lb/>&aelig;quali &longs;emper motu agi, long&egrave; citi&egrave;s perficiet &longs;uum orbem in H qu&agrave;m <lb/>in D, &longs;i movetur in circulo, nemp&egrave; illo iam ab&longs;oluto, &longs;uper&longs;unt huius <lb/>12. grad. </s>

<s>igitur tempus, quo circulus diurnus decurritur in H, e&longs;t brevius <lb/>tempore, quo decurritur in D 48. minutis hor&aelig;. </s>

<s>Sed hoc e&longs;t ab&longs;urdum, <lb/>im&ograve; ab&longs;urdi&longs;&longs;imum; &amp; vt natura huic incommodo occurreret, licet &longs;pa&shy;<lb/>tium CA &longs;it minus &longs;patio AB, &longs;egmentum tamen curv&aelig; QH vix minus <lb/>e&longs;t &longs;egmento <expan abbr="Dq;">Dque</expan> igitur tant&ugrave;m temporis &agrave; Q ad H, quantum &agrave; D ad <lb/>Q ponere deberet; quia tamen ex hoc &longs;equeretur ab&longs;urda circulorum diur&shy;<lb/>norum in&aelig;qualitas, contra finem &agrave; Natura intentum, h&aelig;c enim &longs;pirarum <lb/>diurnarum &aelig;qualitatem intendit, c&ugrave;m cir culi diurni omnium reliquorum <lb/>men&longs;ura &longs;int, ita di&longs;trahuntur &longs;pir&aelig; in &longs;egmento QH, vt pauciores &longs;int, <lb/>qu&agrave;m in &longs;egmento <expan abbr="Dq;">Dque</expan> ita tamen vt &longs;ingul&aelig; fer&egrave; &aelig;quales &longs;int &longs;ingulis; <lb/>Cogita explicatam vtramque &longs;pirarum congeriem in duas lineas rectas, <lb/>maior erit ad minorem fer&egrave; vt 92.<gap/> ad 89.<gap/>, &longs;eu vt 1103. ad 1077. So&shy;<lb/>lers igitur Natura ita attemperavit vtramque inclinationem, vt &longs;ingul&aelig; <lb/>&longs;ingulis &aelig;quales &longs;int in quantitate, &amp; in tempore; atque ita motum <lb/>vnum alio motu compen&longs;at, adhibita maiore, aut minore &longs;pirarum di&longs;tra&shy;<lb/>ctione. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Pru&longs;tr &agrave; laboras, Antime, vt dierum &aelig;qualitatem retineas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c paul&ograve; fu&longs;i&ugrave;s edi&longs;&longs;erere volui, vt intelligatur quonam mo&shy;<lb/>do naturaliter vnus motus alio compen&longs;etur, quando &longs;cilicet impeditur fi&shy;<lb/>nis Natur&aelig;. </s>

<s>Finis autem Natur&aelig; e&longs;t prim&ograve;, vt in connaturali di&longs;tantia <lb/>Sol circa Terram eat; data enim mole vtriu&longs;que globi, dubium non e&longs;t, <lb/>quin pr&aelig;dicta di&longs;tantia po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e major, aut minor, connaturali; &longs;i major, <lb/>cuncta rigerent; &longs;i minor, conflagrarent omnia; igitur majorem inter &amp; <lb/>minorem connaturalis, &longs;eu mediocris, aut media definienda e&longs;t; hinc <lb/>manife&longs;ta ratio prim&aelig; inclinationis, per quam Sol ab Apog&aelig;o ad mediam <pb pagenum="38"/>di&longs;tantiam tendit motu recto, qui e&longs;t ad in&longs;taraccelerati; non &longs;i&longs;tit autem <lb/>in dicta di&longs;tantia, vbi obtinet illam; &longs;ed propter determinationem ac&shy;<lb/>qui&longs;itam, lic&egrave;t obluctetur eadem inclinatio, pervenit v&longs;que ad Peri&shy;<lb/>g&aelig;um, &longs;imili motu recto, &longs;ed propter reluctantiam, ad in&longs;tar retarda&shy;<lb/>ti. </s>

<s>Secund&ograve;, finis Natur&aelig; e&longs;t, vt Sol lumen &longs;uum &aelig;qualiter, quantum <lb/>fieri pote&longs;t, di&longs;tribuat; vnde petitur ratio &longs;ecund&aelig; inclinationis, qu&acirc; Sol <lb/>&agrave; Tropico ad &AElig;quatorem tendit, eo modo, quo dixi; nempe definito <lb/>&longs;emel Axe mundi, circa quem &longs;ph&aelig;rarum c&oelig;le&longs;tium revolutiones fiant, <lb/>cuius extremitates &longs;unt Poli, vi huius inclinationis Sol &agrave; D, v.g. </s>

<s>tendit <lb/>vers&ugrave;s F per arcum DF, qui cadit perpendiculariter in AD; c&ugrave;m enim <lb/>&agrave; D duci po&longs;&longs;int infinit&aelig; line&aelig;, vers&ugrave;s &AElig;quatorem, &amp; vna tant&ugrave;m per&shy;<lb/>pendicularis, qu&aelig; e&longs;t tangens, vel arcus, c&ugrave;m radius AD continu&ograve; ten&shy;<lb/>dat vers&ugrave;s F; &longs;i vna e&longs;t, determinata e&longs;t; Nec dicas, rectam DG cade&shy;<lb/>re perpendiculariter in planum &AElig;quatoris; nam non cadit perpendicula&shy;<lb/>riter in AD; c&ugrave;m tamen arcus DF vtrumque pr&aelig;&longs;tet; cadit enim perpen&shy;<lb/>diculariter in vtramque, &longs;cilicet in AD, AF. Accedit, qu&ograve;d Sol, quan&shy;<lb/>tum e&longs;t ex &longs;e, &longs;uppo&longs;ita di&longs;tantia connaturali &agrave; centro mundi, ad earn re&shy;<lb/>tinendaminclinat; &longs;ed &longs;i in arcu DF feratur, eadem &longs;emper manebit di&shy;<lb/>&longs;tantiz ab A. Terti&ograve;, finis Natur&aelig; e&longs;t, vt omnes revolutiones diurn&aelig; So&shy;<lb/>lis &longs;int &aelig;quales, &amp; con&longs;equenter &aelig;qu&egrave; diuturn&aelig;, c&ugrave;m h&aelig; &longs;int commu&shy;<lb/>nis men&longs;ura omnium motuum, &amp; temporis externi munere defungantur. <lb/></s>

<s>Porr&egrave; vt dictos fines Sol obtineat, gemina illa inclinatio ita &longs;e&longs;e attempe&shy;<lb/>rat, vt &amp; ab Apog&aelig;o ad Perig&aelig;um Sol eat, &amp; diurn&aelig; revolutiones &aelig;qua&shy;<lb/>les fer&egrave; &longs;int, &longs;i tant&ugrave;m habeatur ratio prim&aelig; inclinationis, &longs;pir&aelig; fient in <lb/>eodem plano, &amp; omnes in&aelig;quales erunt, &longs;iver&ograve; &longs;ecund&aelig; tant&ugrave;m, &longs;pir&aelig; <lb/>fient in &longs;uperficie &longs;ph&aelig;rica, eruntque omnes m&aelig;quales, vt patet ad ocu&shy;<lb/>lum, cui figura &longs;ubjacet. </s>

<s>Itaque &longs;ecunda inclinatio ca&longs;tigat in&aelig;qualita&shy;<lb/>tem &agrave; prima inductam, deflexo Sole vers&ugrave;s &AElig;quatorem; &amp; prima par pari <lb/>referens, corrigit in&aelig;qualitatem, quam alioqui prima induceret depre&longs;&longs;o <lb/>Sole vers&ugrave;s centrum A; &amp; c&ugrave;m tant&ugrave;m fer&egrave; temporis &agrave; Qad H, ponendum <lb/>e&longs;&longs;et, quantum &agrave; D ad Q<gap/>&longs;unt enim &longs;egr<gap/>enta DQ, QH, fere &aelig;qualia; haud <lb/>dubi&egrave; tot &longs;pir&aelig; &longs;egmento QH, ine&longs;&longs;e deberent, quot &longs;egmento DQ in&longs;unt, <lb/>vt &aelig;qu&egrave; di&longs;tract&aelig; vtrimque e&longs;&longs;ent; quia tamen tunc &longs;pir&aelig; &longs;egmenti QH <lb/>minores e&longs;&longs;ent, ac proinde in&aelig;quales &longs;piris alterius &longs;egmenti, haud dubi&egrave; <lb/>tota &longs;pirarum QH congeries brevioritempore decurreretur, qu&agrave;m teta &longs;pi&shy;<lb/>rarum DQ, eodem &longs;cilicet &amp; &aelig;quabili motu; &longs;ed &longs;upponur tur totidem <lb/>vtrimque dies; igitur dies intra &longs;egmentum QH, breviores e&longs;&longs;ent; igitur to&shy;<lb/>tum tempus, quod complectitur dies intra &longs;egmentum QH, decur&longs;os, bre&shy;<lb/>vius e&longs;&longs;et tempore, quod complectitur dies decur&longs;os intra &longs;egmentum <expan abbr="Dq.">Dque</expan> <lb/>Sed &aelig;qualia tempora &longs;upponuntur: itaque vt huic incommodo occurra&shy;<lb/>tur, di&longs;trahuntur &longs;pir&aelig; &longs;egmenti QH, ita vt pauciores re&longs;tent, &longs;ed fer&egrave; &aelig;qua&shy;<lb/>les, atque ita in motu per QH Compen&longs;atur ille motus, qui alioqui per &longs;pi&shy;<lb/>ras obtineri non pote&longs;t, c&ugrave;m breviores &longs;int, qu&agrave;m par &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> An fort&egrave; Sol &longs;entit, <gap/>ut cogno&longs;cit, &longs;piras &agrave; &longs;e decur&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e majores aut minores? </s>

<s>Minim&egrave; ver&ograve;; Quomodo igitur tam &longs;ollicit&egrave; <pb pagenum="39"/>&amp; accurat&egrave; in&aelig;qualitatis peticulum avertit? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Qu&aelig;ro &agrave; te, Augu&longs;tine, An fort&egrave; aqua illa tubi vitcei &longs;entit <lb/>progre&longs;&longs;um in motu deor&longs;um &longs;ibi pr&aelig;cludi, &amp; impediri, vt motum re&shy;<lb/>ctum in &longs;pirabilem convertat? </s>

<s>Minim&egrave; ver&ograve;; &longs;ed c&ugrave;m habeat vim atque <lb/>impetum, eo &longs;an&egrave; motu movetur, quo &amp; facili&ugrave;s moveri pote&longs;t, &amp; in <lb/>quo dictus impetus totam &longs;uam vim exerit; mod&ograve; vel minima determi&shy;<lb/>natio intercedat ad talem lineam motus; &longs;ic aqua in dicto tubo ad li&shy;<lb/>neam &longs;piralem determinatur &agrave; minima in&aelig;qualitate, vel inclinatione <lb/>tubi, &amp; corpus grave, quod non pote&longs;t moveri in perpendiculari deor&shy;<lb/>&longs;um, movetur per Planum inclinatum, aut per arcum in &longs;unependulo, <lb/>aut per parabolam, vel aliam lineam in projectione; item corpus refle&shy;<lb/>xum, quod per eandem lineam motum pto&longs;equi non pote&longs;t, movetur <lb/>per aliam, ad quam determinatur partim &agrave; corpore reflectente, partim <lb/>&agrave; primo motu; &longs;ic etiam, vt alterum exemplum tibi ante &agrave; me promi&longs;&shy;<lb/>&longs;um adducam: Calamus volatilis, quem ves Italic&egrave; vocatis <emph type="italics"/>Grillo,<emph.end type="italics"/> im&shy;<lb/>pre&longs;&longs;o &longs;ibi per rectam impetu, c&ugrave;m motum rectum, obluctantibus pen&shy;<lb/>nis, qu&aelig;<gap/>i facil&egrave; cedunt, totum habere non po&longs;&longs;it, qui &longs;cilicet im&shy;<lb/>pre&longs;&longs;o impetui alioquin competeret, accito &longs;pirali motu, iacturam motus <lb/>recti compen&longs;at; cur ver&ograve; in hanc poti&ugrave;s, qu&agrave;m in illam partem <lb/>eant &longs;pir&aelig;, &agrave; pennis in eam ab a&euml;re deflexis, &longs;eu detortis omni&shy;<lb/>no procedit; qu&ograve;d autem maior impetus dicto calamo in&longs;it, qu&agrave;m qui <lb/>in eo motu recto, qui re&longs;tat, impenditur, vel ex eo liquid&ograve; con&longs;tat, <lb/>quod avul&longs;is ex theca, ca&longs;u aliquo, pennis, dum in medio a&euml;re &longs;pira&shy;<lb/>tim movetur, theca ip&longs;a, pr&aelig;&longs;ertim &longs;i o&longs;&longs;ea e&longs;t, longi&ugrave;s aucto motu <lb/>recto, projici videatur; igitur ille impetus inerat. </s>

<s>Sed vt ad rem no&shy;<lb/>&longs;tram redeam, c&ugrave;m Sol &agrave; Q ad H totum &longs;uum motum, in &longs;pitis ha&shy;<lb/>bere non po&longs;&longs;it &longs;uppo&longs;itis temporibus &aelig;qualibus di&longs;trahit &longs;piras, com&shy;<lb/>pen&longs;ans &longs;pirarum motum, motu per &longs;egmentum QH, quod breviore <lb/>tempore decurrit, quam DQ, non tamen ptoptere&agrave; &longs;pirarnm motus re&shy;<lb/>mittitur &longs;ed &aelig;qualis &longs;emper remanct; nempe cum Sol in Q non tendat <lb/>ad Tropicum, per curuam QH, &longs;ed per arcum inter ceptum inter AF, <lb/>AE, minorem arcu FE, atque adeo per arcus &longs;emper minores, donec <lb/>tandem perveniat in H, &amp; c&ugrave;m arcus minores citi&ugrave;s perficiar, eadem <lb/>vi motus; quid mitum &longs;i citi&ugrave;s perveniat &agrave; Q ad H, qu&agrave;m &agrave; D ad Q, ac <lb/>proinde &longs;i &longs;pir&aelig; di&longs;trahantur in &longs;egmento QH, atque ade&ograve; pauciores <lb/>maneant lic&egrave;t enim QH. &AElig;qualis &longs;it DQ, non tamen per QH &longs;ecunda <lb/>inclinatio &longs;uam vim exerit, &longs;ed per arcus concentricos minores, quos <lb/>citi&ugrave;s decurrit, lic&egrave;t &agrave; prima inclinatione ad curvam QH detorqueatur. <lb/></s>

<s>Hinc &longs;emoto motu circulari, &amp; relicta gemina illa inclinatione, adhuc <lb/>&longs;ecunda inclinatio decurreret citi&ugrave;s QH, q<gap/>&agrave;m <expan abbr="Dq.">Dque</expan> Ex his ni fallor <lb/>&longs;equi vides, tum di&longs;tractionem maiorem &longs;pirarum, tum imminutum &longs;pi&shy;<lb/>rarnm numerum, tum compen&longs;ationem talem motuum, ex qua perfecta <lb/>fer&egrave; &longs;pitarum diurnarum &aelig;qualitas nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si Apog&aelig;um &longs;it in &AElig;quatore, quid tandem fieret? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Planum Troprci DI tantul&ugrave;m accederet ad &AElig;quatorem FK, <pb pagenum="40"/>&agrave; quo planum Tropici HL tantul&ugrave;m &aelig;qu&egrave; recederet, vt &aelig;qualis vtrinque <lb/>effet di&longs;tantia, &longs;ub &aelig;qualibus tamen &longs;emper angulis DAF, EAF. </s>

<s>Tunc <lb/>autem po&longs;ito quod Apog&aelig;um &longs;it in principio Ar<gap/>tis, plus temporis po&shy;<lb/>netur ab Ariete ad Cancrum, qu&agrave;m &agrave; Cancro ad Libram; &amp; minus &agrave; Li&shy;<lb/>bra ad Capricornum, qu&agrave;m ab hoc ad Arietem; tempora tamen erunt <lb/>&aelig;qualia &agrave; Cancro ad Libram, &agrave; Libra ad Capricornum, &longs;oilicet &agrave; me&shy;<lb/>diocri di&longs;tantia ad Perig&aelig;um: &amp; ab hoc ad mediam di&longs;tantiam; erunt <lb/>item &aelig;qualia inter &longs;e tempora &agrave; Capticorno ad Arietem, &amp; ab hoc ad <lb/>Cancrum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Angu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ille tuus calamus volatilis, vt vocas, mihi &longs;ummopere ar&shy;<lb/>ridet, itemque de&longs;cen&longs;t ille aqu&aelig; in tubo; aliquid &longs;imile in mentem <lb/>venit, c&ugrave;m &longs;cilicet aqua, &longs;eu vinum per infundibulum in dolium mitti&shy;<lb/>tur; nam circa os infundibuli vinum in &longs;pitas agitur, propter illam ta&shy;<lb/>tionem, quam attuli&longs;ti. </s>

<s>Idem accidit in quibu&longs;dam fluminibus, &longs;eu la&shy;<lb/>cubus, ex quibus aqua in profundum hiatum &longs;eu voraginem &longs;piratim de&longs;&shy;<lb/>cendit, &longs;imulque &agrave; vortice naves ab&longs;orbentur, &longs;i qu&aelig; mala &longs;ua &longs;orte e&ograve; <lb/>appellantur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Aliud omittis long&egrave; iucundius, vidi&longs;ti enim aliquando venti <lb/>turbinem, qui fe&longs;tucas, folia, pulverem in orbem agit ac vorticem; <lb/>immo &amp; naves in medio mari &longs;ic &agrave; Typhone mi&longs;erum in modum abri&shy;<lb/>piuntur; vnde putas hunc venti vorticem &longs;eu turbinem ortum ducere? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cert&egrave; no&longs;tri Philo&longs;ophi communiter docent, hunc effe&shy;<lb/>ctum &agrave; varia reflexione procedere, qu&aelig; in circuma&longs;&longs;ur gentibus monti&shy;<lb/>bus fiat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sat &longs;cio. </s>

<s>Sed qu&aelig;nam reflexio in va&longs;ta terrarum &amp; Oceani <lb/>planitic fieri pote&longs;t? </s>

<s>in qua nulli montes a&longs;&longs;urguat. </s>

<s>Alia profect&ograve; ratio <lb/>e&longs;t, ex eodem no&longs;tro principio petita; nempe vbi aliqua portio a&euml;ris &longs;u&shy;<lb/>perioris tractus den&longs;atur (den&longs;ari autem pote&longs;t multiplici ca&longs;u) gravior <lb/>redditur inferiore; c&ugrave;m autem deor&longs;um cadere non po&longs;&longs;it, ni&longs;i inferio&shy;<lb/>rem exten&longs;ione &aelig;qualem &longs;ur&longs;um extrudat, nec tam cit&ograve; extrudere po&longs;&shy;<lb/>&longs;it, &longs;piratim per illius latera de&longs;cendit; Hinc turbo &amp; vortex, cujus rei <lb/>analogiam habes in adductis &longs;upra exemplis, ad hunc porr&ograve; effectum <lb/>perinde e&longs;t, &longs;ive a&euml;r Superioris tractus conden&longs;etur, &longs;ive inferioris rare&longs;&shy;<lb/>cat: Hinc cumigne Typhon, aii&agrave;s cum aqua conjunctus e&longs;t; igne qui&shy;<lb/>dem quo inferiotis a&euml;ris tractus &longs;tatim rare&longs;cat, ac proinde maximo im&shy;<lb/>petu a&euml;r Superioris tractus &longs;piratim ruat; aqua ver&ograve; &longs;imagna Vaporum <lb/>vis expre&longs;&longs;a cum igne, caloris vi, in &longs;uperiori a&euml;ris tractu &longs;tatim conden&shy;<lb/>&longs;etur, ac proinde aqua &longs;piratim etiam &amp; pr<gap/>eps deor&longs;um ruat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Inde fort&egrave; imber guttatim de&longs;cendit, c&ugrave;m enim &longs;ur&longs;um ex&shy;<lb/>trudendus &longs;it a&euml;r, humor in de&longs;cen&longs;u in guttas dividitur ad faciliorem <lb/>de&longs;cen&longs;um. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> A vero abetras, Augu&longs;tine, nec i&longs;ta, quam dicis, vera ratio <lb/>e&longs;t, nam &amp; gutta maior ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendit, vt non rar&ograve; <lb/>&aelig;&longs;tate accidit; quia f<gap/>vente &aelig;&longs;tu, alti&ugrave;s vapores a&longs;&longs;urgunt, &amp; perexigu&aelig; <lb/>gutt&aelig; lenti&longs;&longs;im&egrave; de&longs;<gap/>ndent, vt &longs;&aelig;p&egrave; vidi&longs;li in nebula, dum re&longs;olvitur: <pb pagenum="41"/>tantulum porr&ograve; vapotis in guttulam re&longs;olvitur, h&aelig;c initio lento de&longs;cen&shy;<lb/>dit gradu, intere&agrave; mult&aelig; ali&aelig; guttul&aelig; minores occurrunt in de&longs;cen&longs;u, <lb/>quas ip&longs;a colligit, vnde major evadit, &amp; motus cre&longs;cit, donec tandem <lb/>in Terram labatur: hinc c&aelig;teris paribus, ill&aelig; gurt&aelig; maiores &longs;unt, qu&aelig; <lb/>ex &longs;ublimiore tractu de&longs;cendunt; plures enim colligunt in de&longs;cen&longs;u mi&shy;<lb/>notes guttas, nempe ex mutuo contactu duarum guttarum &longs;equitur, vt <lb/>ex duabus vnica fiat; trita res e&longs;t, &longs;ed ratio &longs;atis ab&longs;tru&longs;a: hinc &aelig;&longs;tate, <lb/>vt plurimum, gutt&aelig; imbris maiores &longs;unt, qu&agrave;m hieme, hinc demum ali&shy;<lb/>quando accidit, vt iuxta verticem montis &longs;it nebula, imber ver&ograve; in infe&shy;<lb/>riore tractu; &longs;ed qu&aelig;&longs;o ad rem no&longs;tram redeamus longi&ugrave;s enim excur&shy;<lb/>rimus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Circa tuam hypothe&longs;im multa e&longs;&longs;ent in accutatius examen <lb/>vocanda, &longs;ed per tempus non licet, aliqua tamen obiter percunctabor, <lb/>ac primum quidem illud, quid tibi velles, c&ugrave;m &longs;upra diceres, gradum il&shy;<lb/>lum velocitatis acqui&longs;itum &agrave; Marte &amp; &agrave; Sole, produci vel &agrave; Motore extrin&shy;<lb/>&longs;eco, vel ab ip&longs;i&longs;inet Planetis per motum acceleratum pr&aelig;vium. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Magnum cert&egrave; h&icirc;c my&longs;terium non latet; c&ugrave;m enim velim, pri&shy;<lb/>mum illum impetum Soli mod&ograve; ine&longs;&longs;e, qui eidem initio inerat, eumque <lb/>motui &aelig;quabili, quo hucu&longs;que Sol movetur, movebiturque impo&longs;terum, <lb/>&aelig;qualem &longs;emper &amp; eundem velocitatis gradum conciliare, cur enim &amp; &agrave; <lb/>quo dictus impetus de&longs;trueretur, c&ugrave;m nunquam fru&longs;tra &longs;it? </s>

<s>perinde &longs;an&egrave; <lb/>mihi fuit, &longs;ive ab ip&longs;o Sole per motum acceleratum pr&aelig;vium acqui&longs;itus <lb/>fuerit, &longs;ive &agrave; Deo, vel Angelo eidem impre&longs;&longs;us; Dic, vt voles, vtrum&shy;<lb/>que enim fieri potuit; nec qui&longs;quam, opinor, hoc negaverit, nec dif&shy;<lb/>ficile e&longs;let, definite altitudinem illam, ex qua Sol ad hunc velocitatis <lb/>gradum acquirendum de&longs;cenderit, cognita &longs;cilicet Solis Apog&aelig;i vel <lb/>Perig&aelig;i di<gap/>antia; immo &amp; tempus in tali de&longs;cen&longs;u po&longs;itum; cum emin ve&shy;<lb/>locitate<gap/> vt tempora, &amp; &longs;patia decur&longs;a in duplicata rat. </s>

<s>temporum, <lb/>&longs;cio, v.g. </s>

<s>vno &longs;ecundo minuto corpus grave decurrere in perpendiculo <lb/>12. pedes, &amp; velocitatem eodem &longs;ecundo minuto acqui&longs;itam &longs;ufficere, <lb/>vt motu &aelig;quabili 24. pedes decurrantur; &longs;cio quoque punctum &AElig;qua&shy;<lb/>toris terre&longs;tris globi &longs;i hic motu orbis agatur, vno &longs;ecundo minuto con&shy;<lb/>&longs;icere circiter 1250. pedes. </s>

<s>Sit ver&ograve; di&longs;tantia Solis &agrave; centro terr&aelig; 2000. <lb/>circiter &longs;emidiametrorum, &longs;i hic numerus ducatur in illum, productus <lb/>veniet hic tertius 2500000; Sol igitur vno &longs;ecundo minuto conficit to&shy;<lb/>tidem pedes: ducatur hic numerus in 60. productus erit, 150000000. <lb/>tot pedes conficit vno primo minuto: ducatur etiam hic in 60. produ&shy;<lb/>ctus erit 9000000000. tot pedes conficiet vna hoia; hic demum duca&shy;<lb/>tur in 24. productus erit 216000000000. tot pedes conficiet vno die; <lb/>accipiatur &longs;ubduplus &longs;cilicet 108000000000. tot pedes decurri; vno die <lb/>corpus grave motu naturaliter accelerato in perpendiculo deor&longs;um; Iam <lb/>daco 24. in 60. &amp; productum in 60. hic productus erit 864000. tot &longs;ci&shy;<lb/>licet minuta &longs;ecunda, quot in 24. horas, ducatur hic in &longs;eip&longs;um, pro&shy;<lb/>ductus e<gap/>it 7464960000. per quem &longs;i dividas 108000000000. quotiens <lb/>erit 14 1/2 circiter, tot pedes conficit corpus grave motu deor&longs;um, vno <pb pagenum="42"/>minuto &longs;ecundo, vnde corriges Mer&longs;ennum, qui tant&ugrave;m pedes 12. a&longs;&longs;i&shy;<lb/>gnat, itemque alium, qui vult corpus grave decurrere vno &longs;ecundo mi&shy;<lb/>nuto 15. pedes; quanquam hic ad vetum proxim&egrave; acce&longs;&longs;it, quod cert&egrave; <lb/>in tanto numero 12. cifrarum, qui &longs;cilicet 200. &amp; 16. millia milliorum <lb/>complectitur, parum e&longs;t. </s>

<s>H&aelig;c porr&ograve; eo animo dico, vt quorumdam <lb/>hallucinatio ca&longs;tigetur, qui c&ugrave;m hoc, eo, quo par e&longs;t, modo non di&longs;&shy;<lb/>cu&longs;&longs;erint, multa ab&longs;urda &longs;uper hac re pronunciant. </s>

<s>Immo, vt iam fort&egrave; <lb/>mecum ob&longs;ervas, &longs;i pr&aelig;cis&egrave; habeamus, quot pedes cotpus grave in de&longs;&shy;<lb/>cen&longs;u decurrat vno &longs;ecundo minuto, habebimus haud dubi&egrave; quantum <lb/>decurrere debeat vno die integto, in linea recta deor&longs;um; qu&aelig; &longs;i du&shy;<lb/>plicetur, &amp; inflectatur in circulum, h&aelig;c for&longs;itan erit, &longs;altem proxim&egrave;, <lb/>magni orbis men&longs;ura; ita vt Sol motu recto pr&aelig;vio 24. horis decur&shy;<lb/>rerit &longs;patium &aelig;quale &longs;emicirculo magni orbis; &longs;ed quidquid &longs;it, &longs;ive <lb/>hic impetus accedat ab extrin&longs;eco, &longs;ive ab ip&longs;o Sole in &longs;e producatur, <lb/>perinde e&longs;t ad rem no&longs;tram; c&ugrave;m Soli maxim&egrave; connaturalis &longs;it, quate&shy;<lb/>nus &longs;cilicet Solaris globus ad talem finem &agrave; natura ip&longs;a, &amp; natur&aelig; ip&longs;uis <lb/>Autore ordinatus e&longs;t; quem vt obtineret tali tantoque impetu illi opus <lb/>erat; tantum igitur &amp; talem vel ab extrin&longs;eco accepit, vel in &longs;e pro&shy;<lb/>duxit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed quis Solern docuit in Occa&longs;um ferri, non ver&ograve; in Or&shy;<lb/>tum; ire vers&ugrave;s di&longs;tantiam mediam, ad &AElig;quatoris planum accedere, &amp; <lb/>turbinis in&longs;tar circa &longs;uum axem inclinatum moveri, idque in hanc partem, <lb/>poti&ugrave;s qu&agrave;m illam? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c aperire nolebam, &longs;ed profect&ograve; me cogis: &longs;i Sol ab Au&shy;<lb/>tore movetur extrin&longs;eco, nimirum &agrave; Deo, Angelorum mini&longs;terio, vt <lb/>no&longs;tri Schola&longs;tici communiter docent, nec ego inficias eo, ab eodem <lb/>motore cuncta h&aelig;c recipit; at ex hypothe&longs;i, quod &agrave; &longs;eip&longs;o moveatur, <lb/>quod cert&egrave; tanti non e&longs;&longs;et, c&ugrave;m id cuipiam corporigravi competat; di&shy;<lb/>cerem, Solem conditum &agrave; Deo fui&longs;&longs;e &longs;upra di&longs;tantiam mediam, multis <lb/>terr&aelig;&longs;emidiametris, vt dixi, ex quo loco de&longs;cendit versus mundi cen&shy;<lb/>trum, obtenta ver&ograve; media &amp; connaturali di&longs;tantia, motu circulari mo&shy;<lb/>veri c&oelig;pit, vers&ugrave;s Occa&longs;um: cur, inquis, poti&ugrave;s qu&agrave;m vers&ugrave;s Ortum? <lb/></s>

<s>Quia cum creatus fuerit in Tropico Cancri circa 180. grad. </s>

<s>longitudinis <lb/>eo poti&longs;&longs;imum fine, vt in terr&aelig; &longs;uperficiem ageret, &agrave; maiori dict&aelig; &longs;uper&shy;<lb/>ficiei tractu vers&ugrave;s Occa&longs;um inde excurrente ad hanc lineam determina&shy;<lb/>rus fuit, ex qua profect&ograve; prima determinatione, &longs;equuntur ali&aelig;, &longs;cilicet, <lb/>Axis mundi, polorum, &AElig;quatoris &amp;c. </s>

<s>&amp; c&ugrave;m tantulum prim&aelig; determi&shy;<lb/>nationis deor&longs;um retinuerit, debilis tamen, tota enim fer&egrave; in circularem <lb/>motum ivit, quid mirum, &longs;i ad Perig&aelig;um tendat? </s>

<s>&agrave; quo rur&longs;um eodem <lb/>modo vers&ugrave;s Apog&aelig;um regreditur; adde &longs;ecundam inclinationem, de <lb/>qua iam &longs;upra, &amp; quia globorum more, deor&longs;um in morem turbinis <lb/>de&longs;cendit, retinuit illum motum orbis circa eundem Axem &longs;ibi ip&longs;i <lb/>&longs;emper parallelum, vbi motu circulari agi c&oelig;pit, cui pr&aelig;dicta turbinatio <lb/>non ob&longs;tat, Vides, cuncta h&aelig;c ex communibus illis principiis deduci, <lb/>per qu&aelig; aliorum corporum motus explicantur. </s></p><pb pagenum="43"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave;, illud &longs;altem commodi ex hac tua hypothe&longs;i acci&shy;<lb/>dit, quod primi orbis incol&aelig; diem primum integrum habuetunt, Sol <lb/>nempe in ortiuo horizontis illorum limbo conditus fuit; id e&longs;t, in &longs;emi&shy;<lb/>circulo ortiuo magni Meridiani; &amp; ver&ograve; &aelig;quum fuit, vt Sol, qui pro&shy;<lb/>pter hominem creatus e&longs;t, no&longs;tro huic primum hemi&longs;ph&aelig;rio, in quo &amp; <lb/>primus homo conditus, pr&aelig;fulgeret: &longs;ed fort&egrave; nobilem coronam diutius <lb/>quam par e&longs;&longs;et detinemus; tuam illam, quam contra no&longs;tram hypothe&shy;<lb/>&longs;im adorna&longs;ti, di&longs;putationem, in proximum congre&longs;&longs;um remittimus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sit, vt voles, adero cra&longs;tina die, ni&longs;i tibi fort&egrave; grave &longs;it; multi <lb/>etiam ex nobili&longs;&longs;imis auditoribus futurum congre&longs;&longs;um &longs;ua pr&aelig;&longs;entia ho&shy;<lb/>ne&longs;tabunt. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="center"/>DIALOGVS SECVNDVS.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo valida contra Copernici hypothe&longs;im <lb/>argumenta proponuntur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s>DVBIVM mihi non e&longs;t, hanc di&longs;putationem ineunti, quin <lb/>pleri&longs;que fort&egrave; ia<gap/> actum agere videar, CARDINALIS <lb/>EMINENTISSIMS, quotus enim qui&longs;que invenitur, vel Philo&shy;<lb/>&longs;ophorum in tractatione de Corpore C&oelig;le&longs;ti; vel Theologo&shy;<lb/>rum in Opere&longs;ex dierum enucleando;; vel &longs;acri Textus Interpretum, in <lb/>corum locorum expo&longs;itione, in quibus Terra &longs;tare, Sol &amp; A&longs;tra <lb/>pa&longs;&longs;im moveri dicuntur; vel denique A&longs;tronomorum, in mundi &longs;y&longs;tema&shy;<lb/>te definiendo, qui hanc partam non adornet, &longs;uam falcem in hanc me&longs;&shy;<lb/>&longs;em non mirtat, ac de mi&longs;ero Copernico novos triumphos agere nolit. <lb/></s>

<s>Scribimus indocti, doctique po&euml;mata: quanquam, vt ingenu&egrave; dicam, <lb/>maxima illorum argumentotum pars, quibus nonnulli pr&aelig;fatam Coper&shy;<lb/>nici opinionem petierunt, non patum laudis &amp; plau&longs;us eidem concilia&shy;<lb/>vit; ita enim ab illius defen&longs;oribus rejecta fuere, vt &longs;olutionis, &longs;eu re&shy;<lb/>&longs;pon&longs;ionis facilitas qua&longs;i ad in&longs;<gap/>ov&aelig; demon&longs;trationis novum &longs;plendo&shy;<lb/>rein eidem &longs;ententia concili&acirc;rit, illud &longs;an&egrave; commune e&longs;t pr&aelig;liis etiam li&shy;<lb/>terariis, vt qui&longs;quis ho&longs;tem mal&egrave; aggre&longs;&longs;us e&longs;t, &amp; in ca&longs;&longs;um adortus, <lb/>pro &longs;emivicto habe<gap/>rui; ne igitur eundem errorem admittam, illa dum&shy;<lb/>taxat adducam, qu&aelig; &longs;i non fort&egrave; ho&longs;tem omnin&ograve; conficere, plurim&ugrave;m <lb/>tamen labefactare videntur; tuum erit, Eminenti&longs;&longs;ime, qui per&longs;pica&shy;<lb/>ci&longs;&longs;ima ingenij acie vales, quam nihil quantumvis arduum, vel ab&longs;tru&shy;<lb/>&longs;um effegiat, &longs;i non de integra victoria, de potioribus &longs;altem partibus &agrave; <lb/>nobis in haccau&longs;a, vt ben&egrave; &longs;pero, referendis, judicare, necnon &aelig;qui&longs;&longs;i&shy;<lb/>mam ferre &longs;ententiam. </s>

<s>Sed initium di&longs;&longs;ertationi demus. </s></p><pb pagenum="44"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Omittam, vt prudenter feci&longs;ti, argumentorum qui&longs;quilias, <lb/>qu&aelig; nonnulli, pr&aelig;&longs;ertim ex antiquioribus terum Mathematicarum &amp; <lb/>Phy&longs;icarum min&ugrave;<gap/> peritis contra tuam hypothe&longs;im adduxerunt, qu&aelig; pe&shy;<lb/>tita &longs;cilicet petunt &agrave; ventis, &amp; nubibus, motu projectorum, de&longs;cen&longs;u <lb/>gravium, domorum ruina &amp; lap&longs;u; quanquam nonnihil ad hominem ex <lb/>his eliciam; vt enim vis, ex motu orbis retardato, in Ortum &longs;equi aqua&shy;<lb/>rum excur&longs;ionem, per quam marinum &aelig;&longs;tum ve&longs;tri explicant, quia &longs;cili&shy;<lb/>cet obimpre&longs;&longs;um ante impetum, quem facil&egrave; aqua retinet, nec enim ni&longs;i <lb/>&agrave; contrario impediri pote&longs;t, eundem pro&longs;equitur motum vers&ugrave;s Ortum; <lb/>cuius rei pr&aelig;claram cert&egrave; analogiam habetis in aqua, qu&aelig; cymba vehi&shy;<lb/>tur; cymba enim motum vald&egrave; retardante, aqua vers&ugrave;s portum excurrit; <lb/>hoc vnum e&longs;t ex pr&aelig;cipuis &longs;ententi&aelig; ve&longs;tr&aelig; argumentis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tinus.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t, &amp; lic&egrave;t ad ea, qu&aelig; repo&longs;ui&longs;ti, obmutire &amp; ma&shy;<lb/>nus dare vi&longs;us &longs;im, quia illa omnia, qu&aelig; ad tabulas &aelig;&longs;tus marini ei&uacute;&longs;que <lb/>ph&aelig;nomena pertinent, min&ugrave;s calleo, vereor tamen, vt terum i&longs;tarum peri&shy;<lb/>ris per&longs;uadere valeas; illud autem &longs;ilentium mihi poti&longs;&longs;imum impo&longs;uit, <lb/>qu&ograve;d &longs;anct&egrave; jura&longs;ti, in ad<gap/>tis &agrave; te ph&aelig;nomenis, omnes ad vnum &aelig;&longs;tus <lb/>marini peritos, &longs;ive Naucleri &longs;int, &longs;ive alij, im&ograve; &amp; ip&longs;os litorum Oceani <lb/>vel idiotas incolas &longs;umma cor&longs;en&longs;ione convenire; itaque lic&egrave;t ex &longs;ola ter&shy;<lb/>re&longs;tris globi circuitione &aelig;&longs;tus matini ad&aelig;quata cau&longs;a petenda non &longs;it, &longs;ed <lb/>ex alia quapiam, negari tamen non pote&longs;t, quin pr&aelig;dictus motus aliquid <lb/>conferat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim:<emph.end type="italics"/> A&longs;&longs;igna pri&ugrave;s aliam cau&longs;am, vt videamus, an &longs;ufficiat ad hunc <lb/>mirabilem effectum; &longs;i enim &longs;ufficit, nihil &longs;an&egrave; e&longs;t, quod ille Terr&aelig; motus <lb/>conferat; &longs;i ver&ograve; non &longs;ufficit, o&longs;tende id, ad quod non &longs;ufficit, &amp; illius <lb/>motus opem po&longs;tulat; &longs;emper enim recurret propo&longs;itum argumentum; <lb/>totum illud, quidquid tandem &longs;it, quod &agrave; pr&aelig;fato motu efficitur, circa <lb/>maxim&aelig; in&aelig;qualitatis cardines; id e&longs;t, circa Meridiem &amp; mediam noctem, <lb/>vi&longs;um &longs;emper iri; quod tamen Ob&longs;ervationibus repugnat: itaque certum <lb/>e&longs;t, &amp; per&longs;picuum ex Maris &aelig;&longs;tu Terr&aelig; motum minim&egrave; probari; certum <lb/>tamen e&longs;&longs;e dicitis, ex illo in&aelig;quali motu, varinm &longs;equi aquarum motum; <lb/>quod cert&egrave; ad hominem &longs;ic vrgeo; &longs;i rever&agrave; e&longs;&longs;et hic motus, ex illius in&aelig;&shy;<lb/>qualitate, varius aquarum motus &longs;equeretur, &longs;cilicet ex retardatione aqua&shy;<lb/>rum excur&longs;io vers&ugrave;s Ortum, ex acceleratione, excur&longs;io vers&ugrave;s Occa&longs;um; <lb/>hoc non negatis, &longs;ed conceditis vltr&ograve;; idque in cardinibus maxim&aelig; in&shy;<lb/>&aelig;qualitatis, aut &longs;altem &longs;emper in ii&longs;dem, c&ugrave;m eadem cau&longs;a idem &longs;em&shy;<lb/>per pr&aelig;&longs;tet; &longs;ed in nullo cert<gap/> ac fixo temporis puncte huiu&longs;modi aqua&shy;<lb/>rum excurfiones fiunt, quod nemo neger, &longs;i c<gap/>cus &amp; &longs;urdus; nullus e&longs;t <lb/>igitnr Terr&aelig; motus, ex quo alioqui pr&aelig;dicti effectus nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;eque&shy;<lb/>rentur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Facilis re&longs;pon&longs;ic nobis &longs;uppetit, qualem etiam ve&longs;tri adhi&shy;<lb/>bent, &longs;cilicet illam in&aelig;qualitatem motus, e&longs;&longs;e tant&ugrave;m apparentem, iis <lb/>&longs;cilicet, qui ex Solari &longs;ph&aelig;ra oculos in Terram conjicerent; &longs;icut C&oelig;le&shy;<lb/>&longs;tium &longs;ph&aelig;rarum motus nobis &egrave; Terra ob&longs;ervantibus in&aelig;quales apparent; <lb/>c&ugrave;m tamen re ip&longs;a &aelig;quabiles fint, igitur po&longs;ita reali motus &aelig;qualitate, <pb pagenum="45"/>vt no&longs;tr&aelig; hypothe&longs;i hoc argumentum &agrave; marino &aelig;&longs;tu petitum non prode&longs;t, <lb/>ita nec obe&longs;t: iam &longs;umus ergo pares. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Merum effugium e&longs;t; c&ugrave;m &longs;it vera &amp; realis, vt aiunt, motus <lb/>in&aelig;qualitas; &amp; vt ad tuam figuram veniam. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Punctum E long&egrave; veloci&ugrave;s movetur, qu&agrave;m F; nam E in Ortum fertur, <lb/>vtroque motu, centri &longs;cilicetatque orbis, c&ugrave;m tamen F toto quidem motu <lb/>centri feratur in Ortum, &longs;ed cum toto motu orbis feratur in Occa&longs;um, ex <lb/>vtriu&longs;que motus maxima oppo&longs;itione, motus ex vtroque mixtus maxim&egrave; <lb/>retardatur, vt ex certi&longs;&longs;imis doctrin&aelig; motuum principiis liquid&ograve; con&longs;tat. <lb/></s>

<s>Pr&aelig;tere&agrave; non tant&ugrave;m aquarum excur&longs;io ex dicta motus in&aelig;qualitate &longs;eque&shy;<lb/>retur, ver&ugrave;m etiam alia, qu&aelig;facil&egrave; cadere po&longs;&longs;ent, rever&agrave; caderent, &longs;ive in <lb/>Ortum in maxima retardatione, &longs;ive in maxima acceleratione vers&ugrave;s Occa&shy;<lb/>&longs;um; &amp; ad hoc eadem facit analogia tranantis cymb&aelig;; vbi enim h&aelig;c ad li&shy;<lb/>tus appellitur, homines parum cauti, qui in illa &longs;unt, non vers&ugrave;s puppim re&shy;<lb/>pelluntur &agrave; littore, &longs;ed vers&ugrave;s proram proni ruunt; cymba enim retinet <lb/>fixa ve&longs;tigia, dum interim impetus ante impre&longs;&longs;us reliquum corpus an&shy;<lb/>tror&longs;um agit; in quo etiam aliquam rationem vectis ob&longs;ervo, hinc quo <lb/>altiores &longs;unt homines, in dicto ca&longs;u, facili&ugrave;s ruunt; quia vectis longior <lb/>e&longs;t; &longs;ed Augu&longs;tine, hoc minim&egrave; fieri videmus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc tuum argumentum, Antime, equidem ad homi&shy;<lb/>nem, vt aiunt, maximi momenti e&longs;t; nec video quonam pacto illi, qui <lb/>ex dicta in&aelig;qualitate motus, eiu&longs;modi aquarum excur&longs;iones &longs;e qui volunt, <pb pagenum="46"/>ab eo &longs;e&longs;e expediant; No&longs;tri tamen eo non vtuntur, vtpote qui &longs;ciant, <lb/>ex dicta in&aelig;qualitate, etiam &longs;uppo&longs;ita, minim&egrave; &longs;equi aquarum excur&shy;<lb/>&longs;iones, nemp&egrave; eo motu &longs;ingul&aelig; partes illius globi moventur, &longs;eu tardi&ugrave;s, <lb/>&longs;eu veloci&ugrave;s, quo totius motus ratio illas moveri po&longs;tul&agrave;t; ac proiude il&shy;<lb/>lud globi punctum, quod ad Solem direct&egrave; &longs;pectat de Meridie, tard&egrave; <lb/>movetur in Ortum, celeriter ver&ograve;, vbi e&longs;t oppo&longs;itum in ip&longs;a media no&shy;<lb/>cte; quia totus globus ita moveri po&longs;tulat &longs;ingulas &longs;ui partes, im&ograve; etiam <lb/>in iis, qu&aelig;va&longs;e vehuntur, &amp; ab extrin&longs;eco motum &amp; impetum recipiunt, <lb/>in&aelig;qualitas motus non ex abrupto, at &longs;en&longs;im &longs;ine &longs;en&longs;u inducta nullum <lb/>alium effectum pr&aelig;ter eandem rationem motus inducit; &longs;ic cymba qua <lb/>vehitur aqua celeri motu, &longs;i &longs;en&longs;im remittit, ac retardat motum, aut <lb/>cert&egrave; tardiorem primum paulatim deinde accelerat, neque huc, neque <lb/>illuc aqua excurrit, nec &longs;tantes in navi huc aut illuc inclinari &longs;e &longs;entiunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t; vt dicis; hoc argumentum contra illos ad hominem, <lb/>vt aiunt, &agrave; me adductum e&longs;t, qui pr&aelig;fatos effectus ex illa motuum in&aelig;&shy;<lb/>qualitate &longs;equi a&longs;&longs;erunt; at per te, mihi qu&aelig;&longs;o, liceat, idem argumen&shy;<lb/>tum etiam contra illos pro&longs;equi &amp; vrgere, vt aiunt, qui negant dictos <lb/>effectus ex dicta in&aelig;qualitate &longs;equi, quorum ego; vt vereor &longs;en&longs;a, ita <lb/>illis, opinor, ingratum non accidet, quod rem hanc paul&ograve; accura&shy;<lb/>ti&ugrave;s di&longs;cutiam, &amp; ad certi&longs;&longs;ima doctrin&aelig; motuum principia reducam; <lb/>Prim&ograve; ergo quidem &longs;uppono ex dicta doctrina, impetum &longs;emel impre&longs;&shy;<lb/>&longs;um non de&longs;trui, quamdiu fru&longs;tr&agrave; non e&longs;t, &amp; con&longs;equi pote&longs;t &longs;uum ef&shy;<lb/>fectum, &longs;cilicet motum, qui &amp; finis illius e&longs;t, &longs;eu per eandem lineam, <lb/>&longs;eu peraliam, ad quam e&longs;t nova determinatio; nulla enim e&longs;t alia ratio, <lb/>propter quam impetus de&longs;truatur; &longs;ic turbo v.g. </s>

<s>di&longs;cus &aelig;neus, Axevtrim&shy;<lb/>que extante, in levigato plano diuti&longs;&longs;im&egrave; &longs;uos orbes agit, &amp; &longs;i nullus <lb/>e&longs;&longs;et attritus partium, &amp; Axis ad perfectam libellam, per di&longs;ci centrum <lb/>iret, nunquam hic motus ce&longs;&longs;aret. </s>

<s>Pr&aelig;tere&agrave;, &longs;i globus tornatus de&longs;cen&shy;<lb/>dat per planum declive prob&egrave; l&aelig;vigatum, quod po&longs;t tantulam incurvatio&shy;<lb/>nem &longs;ur&longs;um ex adver&longs;o, &longs;ub eodem inclinationis angulo deflectatur; haud <lb/>dubi&egrave; ad imum primi plani declivis globus non &longs;i&longs;tet, &longs;ed per aliud ad <lb/>&aelig;qualem fer&egrave; altitudinem a&longs;cendet, virtute impetus, in primo de&longs;cen&longs;u <lb/>acqui&longs;iti, ad hanc port&ograve; lineam ab eodem plano determinatur; analo&shy;<lb/>giam perfectam in vibrato funependulo etiam habes, &amp; in ip&longs;a corporum <lb/>repercu&longs;&longs;ione; de&longs;truitur tamen aliquid impetus in illo a&longs;cen&longs;u, &longs;cilicet <lb/>&agrave; quodam impetu innato, non acqui&longs;ito, qui gravibus ine&longs;t, &amp;, vt fa&shy;<lb/>cil&egrave; vobis per&longs;uaderem, ab ip&longs;a gravitate non di&longs;tinguitur; &longs;ic etiam ab <lb/>alio impetu ob&longs;tante, vel ad aliam lineam trahente, vnde &longs;equitur de&shy;<lb/>terminatio qu&aelig;dam mixta, &longs;en&longs;im de&longs;truitur; &longs;ed ne longi&ugrave;s excurram, <lb/>illa omnia doctrin&aelig; motuum principia hoc loco dumtaxat &longs;upponam, qu&aelig; <lb/>huius doctrin&aelig; petiti facil&egrave; concedunt, &amp; fus&egrave; alibi pertractata nec non <lb/>firmata fu&ecirc;re. </s>

<s>Primo igitur loco &longs;uppono, impetum nunquam de&longs;trui, <lb/>ni&longs;i quando e&longs;t fru&longs;tr&agrave;, id e&longs;t, quando motus omnis impeditur, &agrave; quo&shy;<lb/>cunque tandem &longs;it ille impetus, &longs;ive impre&longs;&longs;us ab extrin&longs;eco, &longs;ive ab ip&longs;o <lb/>corpore in &longs;e productus, &longs;ive &agrave; toto, parti, &longs;ive toti &agrave; parte, &longs;ive partiab alia <lb/>parte, nam perinde e&longs;t, quoad hoc principium. </s></p><pb pagenum="47"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc facil&egrave; damus, im&ograve; hoc pro generali axiomate libenter <lb/>admitto, nihil vnquam de&longs;trui, ni&longs;i quando e&longs;&longs;e non pote&longs;t, ni&longs;i fru&longs;tr&agrave; <lb/>&longs;it. </s>

<s>Sicanima, qu&aelig; defectu corrupti organi non pote&longs;t ampli&ugrave;s operari <lb/>in corpore, de&longs;init e&longs;&longs;e, omnin&ograve; quidem, &longs;i extr&agrave; organum operari <lb/>non pote&longs;t, vt de animabus brutarum animantium Philo&longs;ophi docent, non <lb/>tamen omnin&ograve; &amp; ab&longs;olut&egrave;, &longs;ed in corpore tant&ugrave;m, &longs;i extr&agrave; organum opera&shy;<lb/>ri pote&longs;t, vt anima tationalis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ec.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc idem principium ad alias qualitates etiam extendi pote&longs;t; <lb/>caloris v.g. </s>

<s>frigoris, &amp;c. </s>

<s>qu&aelig; quamdiu &longs;uum finem con&longs;equi, &amp; pr&aelig;&longs;ta&shy;<lb/>re effectum po&longs;&longs;unt, in &longs;ubjecto, cui inh&aelig;rent, tamdiu in eo permanent <lb/>intact&aelig;; vt &longs;i per actionem qualitatis contrari&aelig; novus effectus inducitur, <lb/>ac proinde, vel totus prior, vel pars illius de&longs;init, tunc prima illa qualitas <lb/>in &longs;ubjecto illo fru&longs;tra e&longs;&longs;e dicitur, ac proinde vel &longs;ecund&ugrave;m &longs;e totam, <lb/>&longs;i totus effectus abactus e&longs;t, vel &longs;ecund&ugrave;m &longs;ui partem, pro rata effectus <lb/>de&longs;tructi, e&longs;&longs;e de&longs;init. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ad &longs;peciem h&aelig;c fort&egrave; cuipiam vera e&longs;&longs;e videntur; at profect&ograve; <lb/>res &longs;ecus &longs;e habet in pr&aelig;fatis qualitatibus, de quibus mod&ograve; di&longs;putatio <lb/>in&longs;tituta non e&longs;t, &longs;atis mihi e&longs;t, &longs;i in no&longs;tro impetu res ita &longs;e habeat; ad&shy;<lb/>mitto etiam ea, qu&aelig; dixi&longs;ti, Augu&longs;tine, de anima rationali; de brutorum <lb/>animabus aliqua fort&egrave; difficultas e&longs;&longs;et, &longs;ed huius loci non e&longs;t. </s>

<s>Sit igitur <lb/>&longs;ecundum principium ex eadem doctrina motuum huc derivatum, cor&shy;<lb/>pus co motu movetur, quo facili&ugrave;s moveri pote&longs;t, minore &longs;cilicet &longs;um&shy;<lb/>ptu, &amp; cum minore difficultate, compen&longs;atque vt plurimum in vno, <lb/>quod in alio difficili&ugrave;s tant&ugrave;m obtinere po&longs;&longs;et; h&aelig;c iam &longs;upra indicavi in <lb/>primo congre&longs;&longs;u; &longs;ic cylindrus, vel in plano l&aelig;vigato iacens, vel humido <lb/>innatans ab altera extremitate pul&longs;us, vel tractus etiam per lineam per&shy;<lb/>pendiculariter incidentem, motu recto non movetur. </s>

<s>&longs;ed circulari, circa <lb/>centrum, quod terminat mediam proportionalem totam inter &amp; dimi&shy;<lb/>diam, ita vt major quantitas &longs;it vers&ugrave;s illam extremitatem, cui potentia <lb/>motrix applicata e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Lic&egrave;t fort&egrave; in parergum incidamus, tantulum &longs;chematis de&shy;<lb/>&longs;idero, vt rem &agrave; te &longs;olo auditam meli&ugrave;s intelligam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non opus e&longs;t alio &longs;chemate: Supponamus enim cylindrum <lb/>BC (<emph type="italics"/>in Fig. </s>

<s>pag.<emph.end type="italics"/>45.) innatantem humido, pul&longs;um in B, &longs;itque vt BC <lb/>ad BK, ita h&aelig;c ad BA, &amp; ex K ducantur arcus BG, CN &longs;imiles, duca&shy;<lb/>turque GKN; cylindrus pul&longs;us, vt dixi ex B, de&longs;cribit &longs;uo motu duos <lb/>&longs;ectores BKG, CKN, quia &longs;cilicet &longs;patium vtroque contentum e&longs;t om&shy;<lb/>nium po&longs;&longs;ibilium minimum, &longs;uppo&longs;ito quolibet alio arcu, non minore <lb/>BG, &amp; duobus radiis, qui &longs;imul coniuncti &longs;int &aelig;quales toti BC, quod <lb/>ali&agrave;s demon&longs;traui, nempe &agrave; &longs;ectoribus &longs;imilibus ad triangula propor&shy;<lb/>tionalia, &amp; ab his ad &longs;implicem lineam gradum faciens, reduxirem ad <lb/>hoc problema, datam quantitatem ita &longs;ecare, vt maius &longs;egmentum &longs;it <lb/>ad minus, vt hoc ad tertium, &amp; compo&longs;ita ex duabus extremis &longs;it om&shy;<lb/>nium po&longs;&longs;ibilium minima; vel &longs;ic Dat&aelig; quantitati vnam partem detra&shy;<lb/>hete, &amp; aliam addere, vt re&longs;idua &longs;it ad detractam, vt detracta ad addi-<pb pagenum="48"/>tam, &amp; compo&longs;ita ex re&longs;idua, &amp; addita &longs;it omnium po&longs;&longs;ibilium minima; <lb/>&longs;ed his omi&longs;&longs;is &amp; &longs;uppo&longs;itis, eo motu hic cylindrus, atque ade&ograve; c&oelig;teris <lb/>paribus, quodlibet corpus movetur, &longs;ive ab intrin&longs;eco, &longs;ive ab extrin&shy;<lb/>&longs;eco, quo facili&ugrave;s moveri pote&longs;t; idem ob&longs;ervamus in &longs;agittis alii&longs;que <lb/>corporibus oblongis, &longs;i vel aliquando &longs;ponte &longs;ua cadunt, vel projiciun&shy;<lb/>tur; &longs;ed luculentum exemplum omittere non po&longs;&longs;um, globi &longs;cilicet per <lb/>planum declive de&longs;cendentis, c&ugrave;m enim duobus modis deor&longs;um ferri <lb/>po&longs;&longs;it. </s>

<s>Prim&ograve; vno dumtaxat motu centri, quo &longs;ingul&aelig; partes per lineas <lb/>plano inclinato parallelas eant. </s>

<s>Secundo motu rotationis, mixto &longs;cilicet <lb/>ex motibus centri &amp; orbis; hoc &longs;ecundo modo movetur, non ver&ograve; pri&shy;<lb/>mo, quem multus partium affrictus maximoper&egrave; retardaret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augn&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c concedere non po&longs;&longs;um; ide&ograve; enim movetur hoc motu, <lb/>quia c&ugrave;m centrum gravitatis globi &longs;it extra perpendiculum, quid mirum, &longs;i <lb/>e&ograve; inclinet, vnde motus orbis nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur; vt facil&egrave; etiam &longs;ine <lb/>figura quivis intelligat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nonnihil tamen figur&aelig; adhibeo, vt maximam difficultatem, <lb/>quam ego quidem &longs;entio, in eo, quod dicis, mihi excutias. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit planum inclinatum DH, &amp; in eo <lb/>globusg ravis, tangens planum in D, per&shy;<lb/>pendicularis AF, &agrave; centro globi ducta; <lb/>&longs;intque ali&aelig; du&aelig; line&aelig; BAG, CI, plano <lb/>parallel&aelig;, de&longs;cendit globus A, vt dixi, <lb/>non quidem primo modo, ita vt punctum <lb/>C &longs;equatur lineam CI, &amp; punctum D <lb/>lineam DH. </s>

<s>Sed per rotationem, vt <lb/>aiunt, ita vt circa centrum A, ali&aelig; par&shy;<lb/>tes moveantur, quia, inquis, centrum <lb/>globi A e&longs;t extra perpendiculum; de quo amab&ograve; perpendiculo intelligi<gap/><lb/>an de BD ducto &agrave; puncto contactus, an ver&ograve; de AF. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vtrumque intelligo; vt enim globus &longs;u&longs;tineatur in plano <lb/>DH, perpendiculum, quod ducitur a puncto contactus B, per centrum <lb/>A ite deberet; vnde cert&egrave; planum e&longs;&longs;et horizonti parallelum; quando <lb/>ver&ograve; vnum perpendiculum cum alio non concurrit, vt in hoc ca&longs;u, <lb/>tunc planum e&longs;t inclinatum; igitur c&ugrave;m centrum A per lineam perpendi&shy;<lb/>cularem AE non &longs;u&longs;tineatur &agrave; plano, viteri&ugrave;s enim ad F pertingit, de&longs;cen&shy;<lb/>dat nece&longs;&longs;e e&longs;t, c&ugrave;m de&longs;cendere po&longs;&longs;it; in aliis omnibus corporibus, per&shy;<lb/>fectam analogiam habes. </s>

<s>Sit enim planum horizontale CN, &amp; in eo <lb/><figure id="fig4"></figure><lb/>rectangulum CB, cuius centrum gravitatis F, ita <lb/>inclinetur rectangulum CB, donec perveniat ad <lb/>&longs;itum DI, exi&longs;tente centro gravitatis in H, ac <lb/>proinde c&ugrave;m perpendiculam HL cadat extr&agrave; <lb/>punctum contactus D, deor&longs;um rendit, &amp; to&shy;<lb/>tum rectangulum ruit. </s>

<s>Idem prors&ugrave;s de globo <lb/>dicendum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Crede mihi, Augu&longs;tine, multi&longs;&aelig;p&egrave; <lb/>ac &longs;&aelig;pi&ugrave;s paralogi&longs;mis, &amp; fal&longs;is pr&aelig;occupatio-<pb pagenum="49"/>nibus abripi &longs;e &longs;inunt, quod in pr&aelig;&longs;enti ca&longs;u, meo &longs;altem iudicio, acci&shy;<lb/>dit; vt enim in tua &longs;i&longs;tamus figura; non negabis, opinor, centrum H <lb/>minim&egrave; de&longs;cen&longs;urum, &longs;i fort&egrave; propi&ugrave;s ad planum CN accedere non po&longs;&shy;<lb/>&longs;et, c&ugrave;m ex ip&longs;is terminis idem &longs;it de&longs;cendere, &amp; propri&ugrave;s ad planum DN <lb/>accedere; At ver&ograve; centrum A (<emph type="italics"/>in Figura penultim<gap/><emph.end type="italics"/>) propi&ugrave;s ad planumin cli&shy;<lb/>natum DH accedere non pote&longs;t, &agrave; quo &aelig;quali &longs;empet di&longs;tanti&aelig; men&longs;uta <lb/>di&longs;tat, &longs;cilicet radio, vnus autem radius alteri &aelig;qualis e&longs;t; hinc nunquam <lb/>di&longs;cedit &agrave; linea AG parallela Plano DH, &amp; quodlibet perpendiculum ad <lb/>planum terminatum &agrave; centro A ductum line&aelig; AF &aelig;quale e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Proptere&agrave; globus de&longs;cendit, quia cius centrum A non <lb/>&longs;u&longs;tinetur in puncto contactus, c&ugrave;m &longs;u&longs;tineri non po&longs;&longs;it ni&longs;i in perpen&shy;<lb/>diculo AF. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave;, Proptere&agrave; globus de&longs;cendit; &longs;ed profect&ograve; non pro&shy;<lb/>pterea globus velvitur, &longs;ive enim volvatur deor&longs;um, &longs;ive de&longs;cendatiux&shy;<lb/>ta primum modum in &longs;itu, in quo e&longs;t, centrum A per eandem lineam <lb/>AG, deor&longs;um tendit, nec vnquam ab ea di&longs;cedit, aut di&longs;cedere pote&longs;t; <lb/>cur igitur cum vtroque modo, per eandem lineam de&longs;cendere po&longs;&longs;it, hoc <lb/>&longs;ecundo poti&ugrave;s, qu&agrave;m illo primo de&longs;cendit? </s>

<s>quod enim dicis, Augu&longs;ti&shy;<lb/>ne, centrum gravitatis A e&longs;&longs;e extra perpendiculum, ac proptere&agrave; de&longs;&shy;<lb/>cendere, id totum verum e&longs;t, &amp; &agrave; me admittitur, vnd&egrave; rever&agrave; de&longs;cen&shy;<lb/>dit; &longs;ed per lineam AG, infr&agrave; quam de&longs;cendere nequit; &longs;ed c&ugrave;m per eam <lb/>vtroque modo ire po&longs;&longs;it, ac proinde de&longs;cendere, cur, qu&aelig;&longs;o, vno <lb/>poti&ugrave;s qu&agrave;m alio? </s>

<s>Sed hoc alio exemplo fort&egrave; luculentiore clariilim&egrave; <lb/>o&longs;tendo. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit planum inclinatum AB, &longs;it rectan&shy;<lb/>gulum C in eo collocatum; cert&egrave; &longs;i &longs;ap&shy;<lb/>ponatur vtrumque l&aelig;vigatum, de&longs;cen&shy;<lb/>det rectangulum, per dictum planum, <lb/>ibitque centrum gravitatis C per CP <lb/>parallelam plano; nec enim a<gap/>it<gap/>r per &longs;e <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t, nec volvi circa angu&shy;<lb/>lum D, quod fieri deberet, vt <gap/>ueret; <lb/>alioquin centrum C in revolutione a&longs;cen&shy;<lb/>deret, quod dici non pot &longs;t; <gap/>t enim <lb/>CD perpendiculum, &amp; CN horizontalis, haud dubie &longs;i C volvatur <lb/>circa D, radio DC, tangens decta &agrave; puncto C, perpendicularis in <lb/>CD, ibit &longs;upr&agrave; horizontalem CN, vt patet ad oculum: Dixi per &longs;e, <lb/>nam per accidens, c&ugrave;m &agrave; plani &longs;c<gap/>butie impedi<gap/>i polilt, latus AD, &longs;u&shy;<lb/>perior p<gap/>o qu&aelig; libera e&longs;t, impetus vi acqui&longs;ui, pr&aelig;valens, deor&shy;<lb/>&longs;um circum volvitur circa angulum D; &longs;ed hoc per accidens fit. </s>

<s>Sit autem <lb/>aliud rectangulam F in eodem plano in<gap/>linato, perpendiculum, FH, ho&shy;<lb/>rizontalis FO; cert&egrave; &longs;i ducatur tangens FK perpendicularis<gap/> MF; &longs;i <lb/>centium F citca M radio MF volvatur, ibit infra FO, igitur non a<gap/>&shy;<lb/>det &longs;ed de&longs;cender. </s>

<s>itaque vt ad no&longs;t<gap/> globum redeat o<gap/>atio c&ugrave;n. </s>

<s>nec <lb/>citca punctum D volvi po&longs;&longs;it centrum A, (<emph type="italics"/>in Figura antipen<gap/>inia<emph.end type="italics"/>) ni&longs;i in-<pb pagenum="50"/>fr&agrave; rectam AG de&longs;cendat, nec ab hac po&longs;&longs;it di&longs;cedere; cert&egrave; non ide&ograve; <lb/>globus volvitur, vt centrum A de&longs;cendat, c&ugrave;m de&longs;cendere po&longs;&longs;it, etiam&longs;i <lb/>non volvatur; igitur ide&ograve; volvitur, &longs;eu rotatur, quia cum vtroque modo <lb/>de&longs;cendere valeat centrum A, per eandem &longs;cilicet lineam AG, &amp; c&ugrave;m pri&shy;<lb/>mo modo di&longs;&longs;icili&ugrave;s de&longs;cendat, propter affrictum partium; ide&ograve; &longs;ecundo <lb/>modo de&longs;cendit, quia &longs;ic facili&ugrave;s de&longs;cendit; &longs;ic enim corpus grave non mo&shy;<lb/>do determinatum e&longs;t ad motum, &longs;ed etiam ad faciliorem, c&aelig;teris paribus, <lb/>motum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Audivi hactenus, in rotis vaiere rationem vectis; e&longs;t enim <lb/>vectis quidam perpetuus; vnde manife&longs;ta petitur ratio, cur majoribus <lb/>rotis currus in&longs;truantur; nempe inde cre&longs;cit mechanic&aelig; potenti&aelig; mo&shy;<lb/>mentum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Quis negat, in rotis haberi rationem vectis<gap/>in vecte tamen &longs;up&shy;<lb/>ponitur aliquod punctum qua&longs;i immobile, quod in ip&longs;o Hypomoclio col&shy;<lb/><gap/>catur; quod vt meli&ugrave;s intelligatur. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Supponatur plannum DH e&longs;&longs;e horizon&shy;<lb/>tale, in quo &longs;itrota, eaque trahatur fune <lb/>AG, in&longs;erto &longs;cilicet axe per <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> illius <lb/>A, haud dubi&egrave; &longs;i &aelig;qu&egrave; facile <expan abbr="vtraq;">vtraque</expan> extre&shy;<lb/>mitas diametri rot&aelig; DC adduci po&longs;&longs;et &agrave; <lb/>potentia trahente per AG vtraque extre&shy;<lb/>mitas, ac proinde reliqu&aelig; omnes partes <lb/>rot&aelig; per parallelas AG adducerentur, &amp; <lb/>omnes &aelig;qu&egrave; cit&ograve; <expan abbr="mover&etilde;tur">moverentur</expan>, vt rever&agrave; fit, <lb/>&longs;i rota humido innatet; at <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> propter <expan abbr="af-frict&utilde;">af&shy;<lb/>frictum</expan> planireta; detur D, ac proinde difficili&ugrave;s acceda<gap/><expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> Clong&egrave; faci&shy;<lb/>li&ugrave;s accedit; item A. &amp;c. </s>

<s>ac proinde citi&ugrave;s <expan abbr="acced&utilde;t">accedunt</expan>, ex quo in&aelig;quali acce&longs;&longs;u, <lb/>propter partium nexum, motus orbis nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur: Iam verb &longs;uppo&shy;<lb/>ne planum inclinatum, &amp; nullam potentiam extrin&longs;ecam applicatam e&longs;&longs;e <lb/>centro A, &longs;ed &longs;olam ine&longs;&longs;e gravitatem rot&aelig;, qu&aelig; &agrave; centro A exeritur ab <lb/>intrin&longs;eco, eodem pror&longs;us modo, quo ante &agrave; potentia, fune applicata <lb/>in plano horrizontali, &amp; vt potentia extrin&longs;eca movet rotam eo motu, quo <lb/>facili&ugrave;s moveri pote&longs;t, mixto &longs;cilicet ex motu centri &amp; orbis, in hoc plano, <lb/>ita &amp; propria rot&aelig; gravitas in inclinato; quid clarius? </s>

<s>maneat igitur illud <lb/>principium, qu&ograve;d &longs;cilicet corpora eo motu moveantur, c&aelig;teris paribus, quo <lb/>facili&ugrave;s moveri po&longs;&longs;unt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Do manus, &amp; rem optim&egrave; capio, &longs;ed antequam vlteri&ugrave;s per&shy;<lb/>gas, vnum ex te, Antime; re&longs;cire velim, circa ca, qu&aelig; in he&longs;terno con&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u &agrave; te accepi. </s>

<s>Illico probavi, vbi di&longs;ce&longs;&longs;i&longs;ti, palcherrimum illud expe&shy;<lb/>rimentum tubi vitrei, in quo aqua per &longs;piras de&longs;cendit, dum &longs;ur&longs;um extru&shy;<lb/>dit, eo, quo dixi&longs;ti, modo inclu&longs;am illam a&euml;tis portionem; ob&longs;ervavi <lb/>enim.illem a&euml;ris portionem in cylindrum priore contractiorem, vt labenti <lb/>aqu&aelig; &longs;ecus <gap/> tubi &longs;uperficiem locus detur, conformari, ita vt tamen <lb/>&longs;upicma pars &longs;it convexa &longs;ph&aelig;<gap/> infima ver&ograve; ba&longs;is, omnino plana, &longs;aliem <lb/>provt oculo &longs;ubjicitur. </s></p><pb pagenum="51"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Memini me legi&longs;&longs;e vel audii&longs;&longs;e pr&aelig;clari&longs;&longs;imam huiu; Ph&aelig;no&shy;<lb/>neni rationem, nempe illa portio a&euml;tis, aqua levior, vt in a&longs;cen&longs;u aqu&aelig; vim <lb/>&amp; re&longs;i&longs;tentiam facili&ugrave;s frangat &amp; &longs;uperet, huiu&longs;modi qua&longs;i cuneatam figu&shy;<lb/>ram induit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> An fort&egrave; pro demon&longs;tratione hoc venditares? </s>

<s>Sed vndc, qu&aelig;&longs;o, <lb/>&amp; qua vi, &longs;eu virtute a&euml;r in hanc formam &longs;e&longs;e fa&longs;tigiat? </s>

<s>Cert&egrave; &longs;i ad per&shy;<lb/>rumpendum &longs;ur&longs;um facili&ugrave;s, mucronem illum nimis obtu&longs;um, &longs;ph&aelig;ricum <lb/>&longs;cilicet, in acutiorem conicum attenuare &amp; acuere debuerat, cunel enim <lb/>e&ograve; validiores &longs;unt, qu&ograve; acutiores. </s>

<s>Deinde &aelig;qu&egrave; facil&egrave; aqua &longs;uper&longs;i<gap/>iem <lb/>&longs;ph&aelig;ricam a&euml;ris dividere pote&longs;t ac planam: pr&aelig;terea cur minor a&euml;ris portio <lb/>aqu&aelig; re&longs;i&longs;tentiam citi&ugrave;s perrumpit, &amp; &longs;ur&longs;um emergit? </s>

<s>Nempe vt corpus <lb/>grave majus gra<gap/>itatem &longs;uam potenti&ugrave;s exerit, ita &amp; leve majus &longs;uam le&shy;<lb/>vitatem; &longs;ed cur aqua &longs;imiliter cuncum cuneo minim&egrave; opponit? </s>

<s>an fort&egrave; <lb/>in ratione gravis corporis a&euml;ri cedit, quatenus hic corpus leve e&longs;t? </s>

<s>itaque <lb/>alia omnino rati<gap/>; c&ugrave;m enim aqua tendat vt: s&ugrave;s latera tubi, per qu&aelig; <lb/>deinde &longs;uas &longs;p<gap/>gens, vt dixi, de&longs;cendit, eo cert&egrave; ex medio tubo, <lb/>&longs;en&longs;im ruere non pore&longs;t, ni&longs;i quoquovers&ugrave;m cylindri aeris &longs;uperiorem <lb/>marginem qua&longs;i excutiat, &amp; qua&longs;i &longs;e&longs;e in novam cunei formam induat, e&longs;t <lb/>enim cuneuslatior in &longs;ummo, in imo acutior; neque in hoc vlla e&longs;t difficul&shy;<lb/>tas; multa &longs;an&egrave; eaque &longs;citu digna &longs;uper hoc experimento inihi dicenda e&longs;&shy;<lb/>&longs;ent, &longs;ed omitto, ne in parergis toti &longs;imus; inferior ver&ograve; portio, &longs;eu ba&longs;is <lb/>plana e&longs;t; quia nullum aqu&aelig; pondu illam emarginat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed quid &longs;i oleum aqu&aelig; loco adhibeas; aut cert&egrave; non <lb/>a&euml;ris, &longs;ed olei portionem tubo includas, aut demum oleum &longs;imul &amp; <lb/>a&euml;ra? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Si oleum loco aqu&aelig;, idem fiet; quanquam paul&ograve; lenti&ugrave;s a&euml;ris <lb/>pottio &longs;ur&longs;um evadet; &longs;i ver&ograve; a&euml;ris loco, eodem modo, &amp; &longs;ub eadem <lb/>forma, &longs;ed mult&ograve; lentius; quia &longs;cilicet oleum e&longs;t long&egrave; gravius a&euml;re: &longs;i <lb/>demum &longs;imul vtrumque, a&euml;r oleum long&egrave; po&longs;t &longs;e relinquet; &longs;i tamen dum <lb/>olei patricula mediam tubi altitudinem decurrit, po&longs;tquam a&euml;r iam emer&shy;<lb/>&longs;it tubum inverta;, a&euml;r cert&egrave; oleum facil&egrave; a&longs;&longs;equitur, nec non per medium <lb/>oleum perrumpit, &longs;ervata eadem figura; quanquam tunc oleum &longs;e&longs;e non pa&shy;<lb/>rum dilatat, vt &longs;ur&longs;um a&euml;ra extrudat; aut &longs;altem vteidem, vtpote leviori, <lb/>tran&longs;itum cedat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Aliquando accidit in eo conflictu, vt a&euml;ris bullula &longs;uprem&aelig; <lb/>olei &longs;uperficiei adh&aelig;&longs;erit &amp; qua&longs;i captiva reman&longs;erit; tunc ver&ograve;, vt <lb/>fidelis ob&longs;ervator refert, paulo citi&ugrave;s oleum emer&longs;it, a&euml;r enim addidit <lb/>alas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Oleum, vt prob&egrave; tenetis, &longs;ua vligine particulam a&euml;ris intra <lb/>buliam continere potuit, nempe bull&aelig; ex materia vliginc&longs;a tornamtur; <lb/>quod autem totum illud corpus ex a&euml;re &amp; oleo con&longs;tans, paul&ograve; facili&ugrave;s ab <lb/>aqua &longs;ur&longs;um extrudatur, vel &agrave; levitate viribus auctis feratur, mirum e&longs;&longs;e <lb/>non debet: de levitate hoc loco non di&longs;puto, aio tamen, ex hoc experi&shy;<lb/>mento, minime probari, immo poti&ugrave;s, vt patet, ex iis, qu&aelig; dicta &longs;unt, <lb/>impugnari. </s>

<s>Sed ad alia principia ex doctrina motuum accer&longs;enda pergen-<pb pagenum="52"/>dum e&longs;t, Dico igitur tertio loco, in tantum corpus vnum ab alio moveri, <lb/>pr&aelig;&longs;cindendo &agrave; magneticis, &amp; electricis, in quantum illud aliquem mo&shy;<lb/>tum impedit; &longs;i enim id quod movetur nullo modo ab alio impeditur, <lb/>nullam vim pror&longs;us contra illud retorquet; &amp; hoc nemo negaverit, qui hu&shy;<lb/>ius doctrin&aelig; peritus &longs;it; &longs;ic directus ictus vegetiot e&longs;t, obliquus ver&ograve; debi&shy;<lb/>bilior; in globulis, qui adhiberi &longs;olent in ludo minoris tudicul&aelig;, res e&longs;t om&shy;<lb/>nino per&longs;picua. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Videtur e&longs;&longs;e quoddam paradoxum, quod dicis cau&longs;am &longs;cilicet <lb/>potenti&ugrave;s agere, quando magis impeditur, erit fort&egrave; qu&aelig;dam antiperi&longs;ta&longs;is; <lb/>&longs;<gap/> e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t, paradoxum e&longs;&longs;e videtur; &longs;i quis tamen rect&egrave; perpendat, <lb/>impetum eum dumtaxat &longs;inem, vel effectum habere, ac pr&aelig;&longs;tare immo&shy;<lb/>bili, cui ine&longs;t, vt hoc movtatur, tali &longs;cilicet motu &amp; modo, qui offectus <lb/>&longs;i non impeditur ab alio. </s>

<s>&longs;iu&longs;tra cert&egrave; contraillud vim &longs;uam exe<gap/>, &longs;i v. <lb/></s>

<s>g. </s>

<s>corpori dum movetur, &agrave; tergo manum admoveas, aut cert&egrave; &agrave; front&egrave;, ea <lb/>ea tamen lege, vt manum admotam &aelig;qu&egrave; cit&ograve; moveas, nullam <lb/>vim, nullum impetum manui tu&aelig; imprimi &longs;enties; quia h&aelig;c nullo modo <lb/>impedit illius corporis motum; &longs;i ver&ograve; mobile in aliud corpus impinga&shy;<lb/>tur, quod motui obe&longs;t, in illud agit, impre&longs;&longs;oque impetu, illud amovet, vnde, <lb/>vt dixi, finis primarius impetus e&longs;t mobilis, cui ine&longs;t, motus; &longs;ecundarius <lb/>ver&ograve;, &amp; quem dumtaxat propter primum ponit, e&longs;t motus alterius cor&shy;<lb/>poris, quod dictum motum impedit; nec mirum, &longs;i impetus alium impetum <lb/>producit, in co &longs;cilicet, quod proprij mobilis motum impedit: Hinc &longs;i Phi&shy;<lb/>lo&longs;opho in verbis ludere liceret, dici&agrave; me po&longs;&longs;et <emph type="italics"/>impeius,<emph.end type="italics"/> qua&longs;i <emph type="italics"/>impedi&shy;<lb/>tur,<emph.end type="italics"/> c&ugrave;m nunquam agat, &amp; &longs;uam vim exerat, ni&longs;i impediatur. </s>

<s>His pr&aelig;&shy;<lb/>ini&longs;&longs;is, ad rem venio, Augu&longs;line; Repetamus figuram Sextam, &amp; primo <lb/>quidem loco vnum dicam, quod vix apud vos fidem inveniat, lic&egrave;t cer&shy;<lb/>ti&longs;&longs;iinum &longs;it, geometrica &longs;cilicet demon&longs;tratione con&longs;irmatum; illud <lb/>autem ad incredibilem proportionem in&aelig;qualitatis motus rot&aelig;, in <lb/>diver&longs;is illius punctis con&longs;iderati pertinet; dico irerum incredi&shy;<lb/>bilem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> locaris, Antime: quis Auriga, Rhedarins, Carpentarius hoc <lb/>ne&longs;cit? </s>

<s>quis oculos figens non videt, &longs;uperius rot&aelig; punctum &agrave; plano, in <lb/>quo rota volvitur, tota rot&aelig; diametro di&longs;tans, veloci&ugrave;s agi, qu&agrave;m in&longs;imuru, <lb/>in quo &longs;cilicet rota planum tangit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Serioloquor, Chry&longs;ocome, non iocor; vident omnes e&longs;&longs;e quidem <lb/>in&aelig;quales motus, &longs;ed nemo crederet tantam in&aelig;qualitatis propor&shy;<lb/>tionem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Quanta pert&ograve; illa erit? </s>

<s>fac &longs;upremum illud punctum moveri <lb/>duplo citi&ugrave;s infimo, aut etiam triplo, quadruplo, decuplo, vt voles; quid <lb/>tandem erit? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> videbis paul&ograve; po&longs;t; &longs;ed amabo te, Augu&longs;tine, cogita maximam <lb/>quam potes proportionem in&aelig;qualitatis; &amp; videbis vtr&ugrave;m illa, quam e&longs;&longs;e <lb/>con&longs;tat in tigore geometrico, &longs;it incredibilis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si centuplam e&longs;&longs;e dixero, vera haud dubi&egrave; long&egrave; maior erit, &amp; <pb pagenum="53"/>vix vllus tantam e&longs;&longs;e crediderit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> At &longs;i maiorem centupla, immo &amp; millecupla, &amp; centena mille&shy;<lb/>cupla e&longs;&longs;e dicerem, omnem fidem omnino detrectares? </s>

<s>&longs;i dicerem majorem <lb/>e&longs;&longs;e quacumque de&longs;ignabili, illico iocari me diceres, Chry&longs;ocome, vt tamen <lb/>verbo dicam, res ita &longs;e habet, vt facil&egrave; demon&longs;tratur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed qu&aelig;&longs;o te, noli nos vltra in geometrica retia &amp; Labyrinthos <lb/>deducere, h&aelig;c enim totam congre&longs;&longs;ui gratiam &amp; am&oelig;nitatem &longs;enticeta eri&shy;<lb/>piunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Si quando illis retibus aliquam veritatem nos f&oelig;liciter expi&shy;<lb/>&longs;cari contingat, crede mihi Chry&longs;ocome, illa retia non &longs;unt ade&ograve; inam&oelig;na, <lb/>&longs;ed vt tibi morem geram, nihil fer&egrave; dicam quod etiam ab Ageometris facil&egrave; <lb/>intelliginon po&longs;&longs;it. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit ergo Rota D, qu&aelig; volvitur in plano FG, punctum E &longs;upre&shy;<lb/>mum, F infimum, ita autem moveatur, vt motus orbis, &longs;eu rot&aelig; <lb/>circa centrum D, &longs;it &aelig;qualis motui eiu&longs;dem centri D; ac proinde eodem <lb/>tempore, quo E v.g. </s>

<s>integrum &longs;uum orbem circa D decurrit, centrum D. <lb/>lineam rectam decurrat &aelig;qualem peripheri&aelig; eiu&longs;dem rot&aelig;, vel circuli, mo&shy;<lb/>vetur autem E motu illo mixto per lineam curuam EQV, quam haud <lb/>improprio nomine cycloidem vocatis, cuius fubduplam dumtaxat figuram <lb/>delineavi; nam petinde e&longs;t, &longs;ive punctum Rot&aelig; ab E &longs;upremo perveniat <lb/>ad infimum V per curvam EQV, &longs;ive ab imo V ad &longs;upremum E per <lb/>VQE. </s></p><pb pagenum="54"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c e&longs;t cyclois illa, qu&aelig; tot ac tanto<gap/> excitavit tumultus, <lb/>de qua etiam opu&longs;culum geometricum edidi&longs;ti; &longs;ub nomine Antimi <lb/>Farbij. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non agno&longs;cerem pro inea lucubratiuncolam illam, ni&shy;<lb/>&longs;i me <expan abbr="grat&imacr;">gratim</expan> animi ratio &longs;timulatet; enim ver&ograve; facere non po&longs;&longs;um, <lb/>quin hoc loco in&longs;ignem pro&longs;ect&ograve; Geometram <gap/> Stephanum De An&shy;<lb/>gelis digni&longs;&longs;imum magni illius Cavalerij di&longs;cipulum appellem, ei&shy;<lb/>que gratias, quam po&longs;&longs;um maximas agam, pro iis laudibus, qui&shy;<lb/>bus liberali&ugrave;s cert&egrave; qu&agrave;m par fui&longs;&longs;et, c&ugrave;m iis long&egrave; inferior &longs;im, pro &longs;ua <lb/>humanitate, me alioquin pror&longs;us incognitum, ratione pr&aelig;fati opu&longs;culi cu&shy;<lb/>mulavit; &longs;ed ad rem no&longs;tram. </s>

<s>Comparemus vtriu&longs;que puncti motus, &longs;u&shy;<lb/>premi &longs;cilicet atque infimi; quod vt clari&ugrave;s &longs;uccedat, &longs;it arcus EP. trigin&shy;<lb/>ta grad. </s>

<s>punctum E, dum pr&aelig;dictum ar cum decurrit, deferturque &agrave; cen&shy;<lb/>tro D &longs;ini&longs;tror&longs;um, &longs;cilicer vers&ugrave;s V, acquirit &longs;ini&longs;tror&longs;um ratione vtriu&longs;&shy;<lb/>que motus, totum &longs;patium OQ<gap/> &longs;cilicetratione motus orbis, rectam OP, <lb/>id e&longs;t &longs;inum rectum EP, quem &longs;uppono e&longs;&longs;e 30. grad. </s>

<s>&amp; tatione motus <lb/>centri, rectam PQ &aelig;qualem ip&longs;i arcui ER, tantumdem enim Spatij cen&shy;<lb/>trum decurrit, ergo ratione vtrin&longs;que totu<gap/> &longs;patium <expan abbr="Oq.">Oque</expan> Iam ver&ograve; &longs;it <lb/>FR arcus &aelig;qualis 30. &longs;cilicet grad. </s>

<s>punctum R eodem tempore motu or&shy;<lb/>bis acquirit dextror&longs;um <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan> RS, &amp; motu centri&longs;ini&longs;tr or <expan abbr="&longs;&utilde;">&longs;um</expan> &longs;patium FT <lb/>&aelig;quale arcui FR. exi&longs;tis antem duobus motibus re&longs;ultat R<gap/>an. </s>

<s>compa&shy;<lb/>remus h&aelig;c duo &longs;patia, &longs;cilicct. </s>

<s>EQ, &amp; RT, ve<gap/> OQ, &amp; differentiam <lb/>SR, FT, &longs;it DE 100000. OP, &longs;ubdupla DE erit 50000. vt autem 7. ad <lb/>11.ita DE ad arcum EI, id e&longs;t ad 157143.cuius terri<gap/> ars &longs;cilicet 52381. <lb/>erit &aelig;qualis arcui EP, vel rect&aelig; <expan abbr="Pq;">Pque</expan> igitur tota OQ, addito vno nume&shy;<lb/>ro alteri, erit 102381. ducatur deinde per punctum R, &longs;ecans DR, haud <lb/>dubi&egrave; cadet vltra punctum T, vers&ugrave;s V, nempe tangens, qu&aelig; terminatur <lb/>ad dictam &longs;ecantem e&longs;t &longs;emilatus polygoni circum&longs;cripti; igitur major <lb/>arcu FR; igitur &longs;egmentum illud &longs;ecantis &longs;eu differentia &longs;ecantis, &amp; &longs;inus <lb/>totius e&longs;t maior &longs;patio RT; igitur &longs;i &longs;upponamus &aelig;qualem, faciemus mo&shy;<lb/>t&uacute; R maiorem vero; accipio igitur &longs;ecantem arcus FR, &amp; in canone inve&shy;<lb/>nio 115470. ex quo numero detraho &longs;inum totum 100000. re&longs;iduum erit <lb/>15470. h&aelig;c e&longs;t RT, q&ugrave;&aelig; fer&egrave; e&longs;t vna 7.igitur motus puncti E ad motum <lb/>puncti R toto tempore quo decurritur arcus FP, vel RS e&longs;t vt 7. <lb/>ad 1. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed vbinam illa tua millecupla in&aelig;qualitatis proportio? <lb/></s>

<s>ad populum phaleras; vos &longs;an&egrave; Mathematici, multa promittitis, pau&shy;<lb/>ca pr&aelig;&longs;tatis; totum orbem movetis, &amp; vix murum in ruinam pr&aelig;cipitem <lb/>&longs;u&longs;tinetis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Parci&ugrave;s<gap/>&longs;ta viris, Chry&longs;ocome, nam fort&egrave; aliquando incides in <lb/>manus cuiu&longs;piam ex iis, quos puros Geometras vocam, &agrave; quo immi&longs;ericor&shy;<lb/>diter vapulabis, iis arma profect&ograve; non de&longs;unt, &longs;agitt&aelig; &longs;cilicet, &longs;ecantes, <lb/>&longs;ecures, cunci, ro&longs;tra &amp; vngues; expecta igitur parumper, nam pedeten&shy;<lb/>tim cum i&longs;ta rota progredimur, accipe arcum 15. grad. </s>

<s>id e&longs;t &longs;ubduplam <pb pagenum="55"/>PQ, erit &aelig;qualis 26190. cui &longs;i addas &longs;inum rectum ein&longs;dem arcus, &longs;cili&shy;<lb/>cet.25038. erit compo&longs;ita ex vtraque 51228. rejecta minutia, hic erit mo&shy;<lb/>tus pun <gap/>E, eo tempore, quo decurrit <gap/> cum 15.grad.iam ver&ograve; accipe <lb/>&longs;ecantem ein&longs;dem anguli 103290. ex qua, &longs;i &longs;ub&longs;trahas &longs;inum totum, re&longs;i&shy;<lb/>duum erit 3290. hic e&longs;t motus puncti F, eodem tempore, qui ad priorem <lb/>habet rationem <gap/> iam ver&ograve; &longs;i accipias arcum 3. grad. </s>

<s>&longs;cilicet 5238. eiu&longs;&shy;<lb/>dem &longs;inum rectum 5233. compo&longs;ita ex vtraque erit 10471. differentia ve&shy;<lb/>r&ograve; &longs;ecantis &amp; &longs;inus totius eju&longs;dem anguli 137. C&ugrave;m igitur motus E per <lb/>arcum 3. grad. </s>

<s>&longs;it ad motum F per arcum &aelig;qualemvt 10471. ad 137. erit <lb/>vt 75.ad 1.&longs;it motus per arcum 1.grad.erit compo&longs;ita ex arcu &amp; &longs;inu 3491. <lb/>differentia &longs;ecantis &amp; &longs;inus totius 15.igitur ratio maioris motus ad <expan abbr="mino-r&etilde;">mino&shy;<lb/>rem</expan> <gap/>. </s>

<s>Accipe arcum 30.minutorum, erit &longs;umma, arcus &amp; &longs;inus recti 1746. <lb/>differentia 4. igitur ratio <gap/> accipiamus 15. erit, &longs;umma 872. differentia <lb/>1. igitur ratio <gap/>. </s>

<s>Si vltra progredimur, &longs;ecantes ce&longs;&longs;ant in canone Pi&shy;<lb/>ti&longs;ci, et&longs;i veniamus ad <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="minut&utilde;">minutum</expan>, quid tandem erit? </s>

<s>quid &longs;i ad vnum &longs;e&shy;<lb/>cundum, aut tertium &amp;c. </s>

<s>immo quantumvis parvum arcum accipias, erit <lb/>maior proportio ex triplici capite. </s>

<s>Prim&ograve;, quia curva EQ e&longs;t maior rect&acirc; <lb/>OQ, &longs;ed per EQ movetur punctum E, idem de aliis arcubus. </s>

<s>Secund&ograve;, <lb/>quia differentia &longs;ecantis &amp; &longs;inus recti e&longs;t major RT, igitur, hic accipitur <lb/>maior, illic ver&ograve; minor motus, qu&agrave;m rever&agrave; &longs;it. </s>

<s>Terti&ograve; quia E &agrave; puncto <lb/>oppo&longs;itionis vers&ugrave;s Q continu&ograve; retardat motum &longs;uum; igitur movetur <lb/>veloci&ugrave;s in primo gradu, quam in &longs;ecundo &amp; in hoc citi&ugrave;s, qu&agrave;m in ter&shy;<lb/>tio, atque ita deinceps 5 cum tamen F &agrave; puncto oppo&longs;itionis ver&longs;us R mo&shy;<lb/>tum &longs;uum continu&ograve; acceleret; ac proinde moveatur citius in &longs;ecun&shy;<lb/>do gradu qu&agrave;m in primo &amp; in tertio qu&agrave;m in &longs;ecundo, atque ita dein&shy;<lb/>ceps; con&longs;tat igitur: quod initio &agrave; me propo&longs;itum fuit, majorem <lb/>e&longs;&longs;e proportionem motus &longs;upremi puncti rot&aelig;; qu&aelig; in plano volvi&shy;<lb/>tur, ad motum infimi, qualibet a&longs;&longs;ignabili; hinc paradoxum egre&shy;<lb/>gium, ita moveri duo extrema eju&longs;dem line&aelig; finit&aelig;, vt vnum alio infi&shy;<lb/>nities veloci&ugrave;s moveatur, infinities, inquam, Syncategotematic&egrave;, <lb/>nec e&longs;t par ratio rot&aelig;, qu&aelig; motu tant&ugrave;m orbis movetur, quia centrum <lb/>illius &longs;upponitur immobile, nec vllum punctum a&longs;&longs;ignari pote&longs;t, in radio <lb/>mobili, circa alteram extremitatem, cujus motus ad motum alterius ex&shy;<lb/>tremitatis certam &amp; finitam proportionem non habeat; denique huc etiam <lb/>plurim&ugrave;m, immo totum facit angulus contingenti&aelig;, quem pr&aelig;dictus circu&shy;<lb/>lus cum plano facit eo &longs;an&egrave; minorem, quo circulus major e&longs;t, c&ugrave;m enim <lb/>quolibet angulo rectilineo, quamtumvis minimo, minor &longs;it, id que in infini&shy;<lb/>tum; motus puncti infimi rot&aelig;, &longs;eu contactus, eo ip&longs;o incipit, qu&ograve; tangere <lb/>planum de&longs;init, intercepto dumtaxat dicti anguli contingenti&aelig; cu&longs;pide, <lb/>omni rectilineo minore. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid &longs;i aliquis diceret, punctum illud aliquantulum quie&longs;cere, <lb/>ad in&longs;tar cuiu&longs;dam polygoni infinitorum laterum? </s>

<s>Sic enim polygonum in <lb/>plano volvitur, vt circa &longs;ingulos laterum angulos totum polygonum &longs;uc&shy;<lb/>ce&longs;&longs;iv&egrave; volvatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio, &agrave; viro docti&longs;&longs;imo h&aelig;c iam olim fui&longs;&longs;e dicta, &longs;ed Geome-<pb pagenum="56"/>tri&aelig; repugnat, vt circulus polygonum dicatur, nam omnes radij circuli <lb/>&aelig;quales &longs;unt, &longs;ecus Polygoni; deinde Polygonum in plano moveri non <lb/>pote&longs;t, ni&longs;i eius centrum mod&ograve; a&longs;cendat, mod&ograve; de&longs;cendat, v<gap/>atet; at <lb/>centrum circuli ab eadem linea plano, in quo volvitur parallela; nunquam <lb/>de&longs;cendit; igitur circulus polygonum dici non pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> C&ugrave;m illa in&aelig;qualitatis proportio ina&longs;&longs;ignabilis, ac &longs;uo modo <lb/>infinita, vt dicis, in minutis tantummod&ograve; primis, &longs;ecundis, tertiis lo&shy;<lb/>cum habeat, non ver&ograve; in arcubus paulo majoribus, vt con&longs;tat ex iis qu&aelig; <lb/>dixi&longs;ti, nihil &longs;an&egrave; obe&longs;&longs;e pote&longs;t, ac proinde parum, aut nihil nobis curan&shy;<lb/>da, qui ad illa in&longs;en&longs;ibilia, in Phy&longs;ica pr&aelig;&longs;ertim, minim&egrave; attendimus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In digitalem rotam, &longs;i fort&egrave; trahatur &agrave; te&longs;tudine, i&longs;th&aelig;c opti&shy;<lb/>m&egrave; quadrant, &longs;ecus tamen in telluris globum, cujus &longs;ingula minuta 5000. <lb/>pedes continent; &amp; motus ade&ograve; velox e&longs;t, vt habita tant&ugrave;m ratione motus <lb/>orbis, quodlibet punctum circuli &aelig;quatoris, quolibet &longs;ecundo minuto, vt <lb/>iam dixi &longs;upr&agrave; conficiat pedes 1250.circiter. </s>

<s>Con&longs;tat igitur de illa incre&shy;<lb/>dibili motuum in&aelig;qualitate in partibus cert&egrave; &longs;en&longs;ibilibus tum &longs;patij, tum <lb/>mobilis, etiam in &longs;ecundis &amp; tertiis minutis, &longs;i terre&longs;tris globus moveatur; <lb/>eon&longs;tat item maxima velocitas, quam ne quidem globi ex majoribus, vel <lb/>minoribus tormentis emi&longs;&longs;i ad&aelig;quant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quantus apparatus, Deus bone, contra Copernicanam hypo&shy;<lb/>the&longs;im; vereor tamen vt &longs;ufficiat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Cave, Antime, ne tibi tritum illud occinamus, <emph type="italics"/>parturient mon&shy;<lb/>tes<emph.end type="italics"/>; tant&ograve; fort&egrave; apparatu terrere i&longs;tos volui&longs;ti, de me nihil dico, quia re&shy;<lb/>ver&agrave; tecum &longs;entio; aut fort&egrave; tam multis &amp; variis initio nos fatigare, &longs;eu <lb/>poti&ugrave;s obruere volui&longs;ti, vt &longs;cilicet, ea qu&aelig; oppones minus alacriter retun&shy;<lb/>damus; age igitur, nam pr&aelig;lu&longs;um &longs;atis; illos Oratores imitari mihi vi&longs;us es, <lb/>qui toti &longs;unt in exordiis; ita vt finito orationis exordio, ad aliud tran&longs;eant <lb/>exordium, &amp; ab hoc &longs;ecundo ad aliud, &amp; nunquam ad punctum, quod <lb/>probandum &longs;u&longs;ceperant, de&longs;cendunt, proloqui duntaxat &amp; magnifica ex&shy;<lb/>ordia fabricare contenti. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ludis, Chry&longs;ocome, &longs;ed profect&ograve; non impun&egrave; feres; nemo non <lb/>videt, ea qu&aelig; pr&aelig;mi&longs;i, non e&longs;&longs;e exordia, &longs;ed iacta principia, ex quibus de&shy;<lb/>inde meum ratiocinium deducam; ni&longs;i enim hoc facerem, ingenu&egrave; di&shy;<lb/>cam, ratiocinari non po&longs;&longs;em; Vt vt &longs;it, Galil&aelig;us ve&longs;ter, Augu&longs;tine, eo va&shy;<lb/>lebat ingenio, in hac pr&aelig;&longs;ertim motuum doctrina, in qua, ne quid di&longs;&longs;i&shy;<lb/>mulem, parem non habuit, immo neque hoc di&longs;&longs;imulabo, quam primus <lb/>ip&longs;e invenit, vt tam audacter pronunciarit, ex dicta motuum terre&longs;tris <lb/>globi in&aelig;qualitate, Oceani huc illuc excur&longs;ionem &longs;equi; &amp; &longs;i fort&egrave; hoc <lb/>cum principiis eju&longs;dem doctrin&aelig; non con&longs;entit et, nunquam revera tanta <lb/>a&longs;&longs;everatione hoc dixi&longs;&longs;et. </s>

<s>Il<gap/>us ergo major propo&longs;itio vera e&longs;t, &longs;cilicet <lb/>aquarum motum &longs;equi ex pr&aelig;dicta motuum in&aelig;qualitate, nec illius inge&shy;<lb/>nium in hoc falli potuit, qui alios fer&egrave; omnes doctrinam motuum docuit; <lb/>erravit tamen in minore, in qua &longs;an&egrave; illius ingenium non de&longs;idero, &longs;ed <lb/>majorem diligentiam, nec non &aelig;&longs;tus marini peritiam; it&eacute;mque maiorem <lb/>fidem, periti&longs;&longs;imis Naucleris adhibendam; optim&egrave; docuit ex dicta in&aelig;-<pb pagenum="57"/>qualitate aquarum motum &longs;equi in &longs;ua hypothe&longs;i; &longs;ed mal&egrave; intulit, mari&shy;<lb/>num &aelig;&longs;tum qualis nunc e&longs;t, ex ea &longs;equi; de marino &aelig;&longs;tu, quod &longs;it, &amp; ta&shy;<lb/>lis &longs;it, res certa e&longs;t; oculi dumtaxat applicandi; de terr&aelig; motu, quod re&shy;<lb/>ver&agrave; &longs;it, nequidem Galil&aelig;usip&longs;e certum e&longs;&longs;e pronunciavit; dubium igitur <lb/>etiam apud vos; c&ugrave;m igitur rect&egrave; componamus Telluris quietem cum eo <lb/>maris &aelig;&longs;tu, qui mod&ograve; e&longs;t, nec eum ob&longs;ervemus, qui rever&agrave; e&longs;&longs;et, &longs;uppo&longs;ito <lb/>terr&aelig; motu; quidni nece&longs;&longs;ari&ograve;, ni fallor, concludam; terram nor moveri, <lb/>c&ugrave;m id nullo modo &longs;it, quod rever&agrave; e&longs;&longs;et, &longs;i terra moveretur? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Tecum &longs;entio, Antime, in hoc Galil&aelig;um, in re motuum ver&shy;<lb/>&longs;ati&longs;&longs;imum, falli non potui&longs;&longs;e, eiu&longs;que autoritatem long&egrave; platis in hoc <lb/>faciendam e&longs;&longs;e, qu&agrave;m multorum aliorum, qui tantum molo&longs;&longs;um, catelli <lb/>&longs;an&egrave;, allatrare non ce&longs;&longs;ant; ne tamen hoc tuum argumentum non tanr&ugrave;m <lb/>&longs;it ad hominem, &longs;ed pariter omnibus rem i&longs;tam per&longs;uadeat; &longs;epone, qu&aelig;&shy;<lb/>&longs;o, autoritatem Galil&aelig;i, &amp; de&longs;cende ad illas conclu&longs;iones, quas ex iactis <lb/>&longs;upra ptincipiis deducere, opinor, meditaris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim<emph.end type="italics"/> Faciam, quod &longs;uggeris; Supponamus igitur globum D Terram <lb/>e&longs;&longs;e &amp; ita moveri, vt &longs;upra dicebam, circuli, &AElig;quatoris v.g. </s>

<s>partes, in&aelig;&shy;<lb/>qualiter, vt long&egrave; tardi&ugrave;s punctum, quod &longs;pectat ad Solem, &amp; veloci&ugrave;s <lb/>oppo&longs;itum moveatur, id e&longs;t F, qu&agrave;m E, in hoc enim &longs;chemate &longs;i&longs;tere po&longs;&shy;<lb/>&longs;umus, nec declinatio &aelig;quatoris ab Eclyptica, nec perpetuus axis paralle&shy;<lb/>li&longs;mus, nec motus centri quinquies circiter major motu orbis, ad hanc <lb/>rem quidquam faciunt, puncta I &amp; H ita moventur, vt motui centri ni&shy;<lb/>hil detrahant, nihil addant; ab H ad E ita additur vt crementum acce&longs;&longs;io&shy;<lb/>nis &longs;emper augeatur, donec tandem in E maximum &longs;it: hoc potr&ograve;cremen&shy;<lb/>tum acce&longs;&longs;ionis fit iuxta progre&longs;&longs;um &longs;inuum ver&longs;orum: ab E ad I; ita ad&shy;<lb/>ditur, vt crementa acce&longs;&longs;ionum &longs;emper minuantur, donec tandem in I <lb/>nullum &longs;it crementum; hoc ver&ograve; crementum fit iuxta priorem progre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem, &longs;ed inver&longs;am ac proinde iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;inuum rectorum: Ab <lb/>I ad F ita detrahitur motui, centri, vt crementa detractionis &longs;emper ma&shy;<lb/>jora &longs;int, donec tandem in F &longs;it maximum, idque iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;i&shy;<lb/>nuum ver&longs;orum; denique ab Fin H ita etiam detrahitur, vt crementa de&shy;<lb/>tractionis &longs;emper minora &longs;int, idque iuxta progre&longs;&longs;ionem &longs;inuum recto&shy;<lb/>rum, donec tandem in H nullum &longs;it crementum: Accipe igitur punctum <lb/>circuli v.g.H, ab H movetur motu accelerato, per impetum &longs;cilicet, &agrave; <lb/>quocunque tandem producatur; igitur vbi pervenit ad E inten&longs;i&longs;&longs;imum <lb/>impetum habet, cur ergo tam cito de&longs;truitur, c&ugrave;m fru&longs;tr&agrave; non &longs;it, effe&shy;<lb/>ctumque &longs;uum in mobili pr&aelig;&longs;tare queat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Minim&egrave; ver&ograve;, c&ugrave;m enim punctum E &longs;it pars globi, eandem <lb/>cum aliis partibus di&longs;po&longs;itionem retinere debet, quod cert&egrave; vt fiat, illius <lb/>motus retardari debet; &longs;i autem motus retardatur, pro rata de&longs;truitur <lb/>impetus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nunquid in mea &amp; tua hypothe&longs;i, hic vel ille Oceani tractus <lb/>&aelig;qu&egrave; pars e&longs;t terre&longs;tris globi, atque in Copernicana? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Fru&longs;tra interrogas; nullum enim dubium e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave;; at po&longs;tqu&agrave;m modica vis venti pr&aelig;dicto aquarum tractui <pb pagenum="58"/>motum &amp; impetum impre&longs;&longs;it, nunquid etiam ce&longs;&longs;ante vento, adhuc per <lb/>aliquod tempus aquarum motus &amp; agitatio non durat? </s>

<s>quis hoc neget? <lb/></s>

<s>idem in latiore concha videbis; vbi enim aqua infu&longs;a plena fuerit, acce&shy;<lb/>dente minimo motu, a qua illa libratur ver&longs;us latera conch&aelig;; ita vt huiu&longs;&shy;<lb/>modi librationes diuti&ugrave;s durent, etiam po&longs;tquam omnis motus extrin&longs;e&shy;<lb/>cus ce&longs;&longs;avit; Vnde porr&ograve; hoc? </s>

<s>rationem ex no&longs;tro primo principio facil&egrave; <lb/>deduces; durat enim aliquandiu impetus pri&ugrave;s impre&longs;&longs;us; quia non e&longs;t <lb/>fru&longs;tra, &longs;altem quoad aliquam portionem, c&ugrave;m aliquid motus pr&aelig;&longs;tare <lb/>po&longs;&longs;it; codem pror&longs;us modo, tractus Oceani circa punctum E, cum velo&shy;<lb/>ci&longs;&longs;im&egrave; moveatur, impetum impre&longs;&longs;um aliquandiu retinet, &longs;ecund&ugrave;m ali&shy;<lb/>quem gradum, vi cujus excurrit ver&longs;us Ortum; nam perinde &longs;e habet, atque <lb/>&longs;i in va&longs;ti&longs;&longs;ima con cha contineretur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Movetur igitur totus ille aquarum tractus, &longs;ecund&ugrave;m totam <lb/>profunditatem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non dico hoc, neque nece&longs;&longs;e e&longs;t, neque fieri pote&longs;t; quia vt <lb/>Conch&aelig; &longs;uptemus cir culus long&egrave; major e&longs;t, qu&agrave;m alij paralleli, vers&ugrave;s <lb/>imum conch&aelig;, ita long&egrave; facili&ugrave;s libratur aqua, intra majorem circulum, <lb/>qu&agrave;m intra minorem; quia &longs;cilicet in majore, habet liberiorem campum, <lb/>in quo excurtat, quod facil&egrave; demon&longs;trari &agrave; me po&longs;&longs;et, &longs;i hoc etiam paret&shy;<lb/>gum vobis arri&longs;erit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Mihi opus non e&longs;t; quis enim hoc ne&longs;cit? </s>

<s>Sic videmus in con&shy;<lb/>chis angu&longs;tioribus, aquam difficili&ugrave;s librari, in majoribus ver&ograve; facili&ugrave;s. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t, hoc videmus, quamobrem ver&ograve;, non ita forte qui&longs;piam <lb/>dixerit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid facili&ugrave;s dictu, Chry&longs;ocome; &longs;i vas angu&longs;tum e&longs;t, latera <lb/>minus di&longs;tant, hinc aqua nece&longs;&longs;ari&ograve; min&ugrave;s excurrit, vtpote qu&aelig; &agrave; vicinis <lb/>lateribus continetur; &longs;i vas amplum &longs;it &longs;ecus accidit; quia &longs;cilicet illius la&shy;<lb/>tera &agrave; &longs;e&longs;e invicem magis di&longs;tant, nec vllo &longs;chemate op<gap/> ad exponen&shy;<lb/>dam vim hujus rationis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Choy&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Non agitur hoc loco, vtrum librationes aqu&aelig; intra vas angu&shy;<lb/>&longs;tum content&aelig; citi&ugrave;s perficiantur, quam ill&aelig; qu&aelig; fiunt in majore va&longs;e; <lb/>nempe huiu&longs;modi librationes, funependulorum librationes imitantu<gap/>, <lb/>qu&aelig; cit&ograve; fiunt in brevi funependulo, tardi&ugrave;s ver&ograve; in longiore; &longs;ed alia <lb/>pror&longs;us e&longs;t difficultas, cur &longs;cilicet illa vis motus, qu&aelig; &longs;ufficit ad huiu&longs;mo&shy;<lb/>di librationes in va&longs;ta concha excitandas, non &longs;ufficiat &longs;i vas angu&longs;tum &longs;it, <lb/>nec ad majores, qu&aelig; rever&agrave; in angu&longs;to va&longs;e fieri non po&longs;&longs;unt, nec ad mi&shy;<lb/>nores, quas alioqui major vis motus excitaret; h&icirc;c tuam optm, Antime, <lb/>&longs;ed breviter, qu&aelig;&longs;o. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Brevi&longs;&longs;im&egrave;, neque hoc facerem, ni&longs;i veftro ju&longs;&longs;u; Sit concha <lb/><figure id="fig5"></figure><lb/>DCG laxior, &amp; alia ECF angu&longs;tior, vtraque <lb/>fer&egrave; plena; aqua long&egrave; facili&ugrave;s pote&longs;t librari in <lb/>arcu DCG, qu&agrave;m in ECF; hic enim magis ar&shy;<lb/>duus e&longs;t, ille vet&ograve; long&egrave; mollior, &longs;eu mitior; mi&shy;<lb/>n&ugrave;s enim recedit &agrave; plano horizontali; hinc &longs;u&shy;<lb/>perficies aqu&aelig; DBG a&longs;cendere pote&longs;t per arcum GA, etiam cum modi&shy;<lb/>co impetu, &longs;ecus vet&ograve; per arcum FI, propter adductam rationem. </s></p><pb pagenum="59"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c plu&longs;qu&agrave;m &longs;ufficiunt, redeamus ad rem, pro qua circa ea, <lb/>qu&aelig; &agrave; te dicta &longs;unt, hoc pr&aelig;&longs;ertim opponendum mihi occurrit. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Quod &longs;cilic&egrave;t omnes partes terre&longs;tris globi, vel &longs;ingul&aelig; &longs;e&longs;e moveant, <lb/>velab extrin&longs;eco moveantur; &longs;ed ita temperat&egrave;, vt omnes inter &longs;e primam, <lb/>di&longs;po&longs;itionem cetineant; vnde non mirum e&longs;t, &longs;i tractus idem maris circa E <lb/>veloci&ugrave;s, circa I tardius moveatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc nifallor &longs;ummum caput e&longs;t hujus difficultatis, quod tamen <lb/>ex dictis facil&egrave; di&longs;&longs;olvi pote&longs;t; nempe &longs;ive tractus ille maris moveat &longs;e&longs;e, <lb/>&longs;ive ab alio, fieri non pote&longs;t, vt &longs;ine impetu moveatur; igitur impetum <lb/>illum acquirit proportionatum motui, quo movetur in E, vel circumcir&shy;<lb/>ca; &longs;ive illum in &longs;e producat, &longs;ive ab alio recipiat; &longs;ed impetus &longs;emel pro&shy;<lb/>ductus &agrave; <expan abbr="quacunq;">quacunque</expan> tandem cau&longs;a, tamdiu remanet, quamdiu fru&longs;tra non e&longs;t, <lb/>tandiu ver&ograve; fru&longs;tra non e&longs;t, quamdiu <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> effectum pr&aelig;&longs;tare pore&longs;t in mo&shy;<lb/>bili, non alium cert&egrave; qu&agrave;m motum; quantumvis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> temperat&egrave; producatur <lb/>novus impetus, hoc cert&egrave; non facit, vt is, qui jam productus e&longs;t de&longs;truatur; <lb/><expan abbr="qu&atilde;diu">quandiu</expan> &longs;cilicet fru&longs;tra non e&longs;t: &amp; vt res illa novis exemplis magis per&longs;picua <lb/>fiat; &longs;i aqua in canali declivi motu accelerato de&longs;cendat, qui deinde per mol&shy;<lb/>liotem deflexionem &longs;ur&longs;um &longs;ub &aelig;quali, vel in &aelig;quali inclinationis angulo at&shy;<lb/>rollatur, vbi aqua ad imum canalis pervenerit, non &longs;i&longs;tet hauddubi&egrave;, &longs;ed <lb/>per alind canalis planum inclinatum a&longs;cendet, de&longs;cend&eacute;tque denuo, mul&shy;<lb/>tis qua&longs;i librationibus repetitis, hic tamen impetus productus e&longs;t ab in&shy;<lb/>trin&longs;eco, Quando animal currit per declivem collem, gradum profect&ograve; <pb pagenum="60"/>&longs;i&longs;tere nequit, quantumvis contranitatur, &longs;cilicet pro pter impre&longs;&longs;um ante <lb/>impetum; in vibratis librati&longs;que corporibus innumera fer&egrave; &longs;uppetuot <lb/>exempla. </s>

<s>Quid mirum igitur, &longs;i pr&aelig;dictus maris tractus impetum ante <lb/>impre&longs;&longs;um retineat &amp; excurrat in Ortum; neque hoc impedit connexio <lb/>partium eju&longs;dem globi, ni&longs;i h&aelig;&longs;clid&aelig; &longs;int ac dur&aelig;, nec non ita inter &longs;e <lb/>connex&aelig;, vt vna ab alia &longs;eparari non po&longs;&longs;it; tunc enim moventur iuxta <lb/>leges novi impetus de&longs;truct&ograve; priorc; nec mirum, c&ugrave;m fru&longs;tra &longs;it; fru&longs;tra au&shy;<lb/>tem e&longs;t, quia motum alium habere 1. on pote&longs;t, pr&aelig;ter illum, quem novus <lb/>impetus exigit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Si ergoin puncto E e&longs;&longs;et corpus &longs;olidum &amp; durum, totum <lb/>priorem impetum a mitteret accedente novo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Minim&egrave; ver&ograve;, ni&longs;i arct&egrave; cum aliis corporibus duris connexum <lb/>e&longs;&longs;et, &longs;it enim v.g.globus l&aelig;vigati&longs;&longs;imus in E, &longs;upra &longs;uperficiem &longs;olidam <lb/>etiam l&aelig;vigati&longs;&longs;imam, vitream puta, haud dubi&egrave; curteret pr&aelig;dictus glo&shy;<lb/>bus vers&ugrave;s Ortum, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m ad hunc motum nullo a&longs;cen&longs;u opus &longs;it, <lb/>ac proinde nulla pror&longs;us inclinatio contraria ob&longs;tet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Igitur ille globusita &longs;emper moveretur in &longs;uperficie tetr&aelig;; <lb/>nihil enim de&longs;trueretillum impetum; quod <gap/> mod&ograve; ex tuis principiis <lb/>deduco, &longs;ed ex trito Mathematicorum dicto. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc cert&egrave; ex meis principiis non &longs;equitur, immo contrarium; <lb/>novus enim, qui pr&aelig;fato globo accederet, impems ad motum oppo&longs;itum, <lb/>vel qua&longs;i oppo&longs;itum determinatus, priorem illum &longs;en&longs;im de&longs;trueret. </s>

<s>v. </s>

<s>g. <lb/>impetus novus accedens in P, (<emph type="italics"/>in ant<gap/>riori Schemate<emph.end type="italics"/>) partim per PQ, id <lb/>e&longs;t, vers&ugrave;s ortum, ratione motus centri, partim per tangentem punctum <lb/>P e&longs;t determinatus; mixta autem linea &longs;eu determinatio ex vt<gap/>aque illa <lb/>&longs;equitur, vt con&longs;tat ex doctrina motuum. </s>

<s>Quod ver&ograve; &longs;pectat ad tritum <lb/>illud Mathematicorum dictum, etiam in terr&aelig;immobilis hypothe&longs;i locum <lb/>habet, &longs;ed pro&longs;ect&ograve; nullum planum ita l&aelig;vigari pote&longs;t, quin aliquot Sa&shy;<lb/>lebris a&longs;peretur; quod rever&agrave; &longs;ufficeret, ad illum impetum de&longs;truendum; <lb/>qualis &longs;it terr&aelig; &longs;uperficies, vides; ille potr&ograve; aqu&aelig; excurrentis tractus &longs;en&longs;im <lb/>fine &longs;en&longs;u conceptum motum remittit, propter impetum contr <expan abbr="ari&umacr;">arium</expan> impre&longs;&shy;<lb/>&longs;um, vbi enim pervenit in R v.g.cum motus centri&longs;it contrarius motui <lb/>orbis, haud dubi&egrave; inde aqua aliquomodo regredi cogitur; hinc conflictus; <lb/>adde mutationem determinationis line&aelig; motus in &longs;ingulis punctis &longs;emi&shy;<lb/>circuli EIF; denique adde aqu&aelig; divi&longs;ionem, qu&aelig; non parnm re&longs;i&longs;tit <lb/>motui, pr&aelig;&longs;ertim alterius aqu&aelig;; qu&aelig; libetautem re&longs;i&longs;tentia impetum &longs;en&longs;im <lb/>de&longs;truit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam mentem tuam intelligere mihi videor; vis enim quod&shy;<lb/>lihet punctum terre&longs;tris globi, ratione duplicis motus, centri &longs;cilicet, <lb/>atque orbis, duas determinationes habere, qu&aelig; in tertiam mixtam de&shy;<lb/>inde abeunt, perinde atque &longs;i duplex impetus impre&longs;&longs;us e&longs;&longs;et ad motum <lb/>mixtum; fing<gap/>e globo, eodem tempore, duplicem impetum imprimi <lb/>alterum vers&ugrave;s Boream, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> vers&ugrave;s Occa&longs;um, h&aelig;c gemina determinatio <lb/>in eandem motus mixti lineam coale&longs;cit, vnde &longs;uppo&longs;ita vtriu&longs;que imp<gap/>&shy;<lb/>tus&aelig;qualitate, globus ver&longs;us Corum ibit, id e&longs;t, Boream inter &amp; Occa-<pb pagenum="61"/>&longs;um. </s>

<s>Ita que in puncto E vna eademque e&longs;t vtriu&longs;que motus determinatio, <lb/>&longs;cilicet per tangentem vers&ugrave;s Ortum; in F ver&ograve;, altera determinatio alteri <lb/>ex diametro opponitur; nam determinatio motus centrie&longs;t tangens ducta <lb/>in <expan abbr="Ort&utilde;">Ortum</expan>; nempe h&icirc;c motus determinationem in vna &longs;altem revolutione non <lb/>murat; at ver&ograve; determinatio motus orbis e&longs;t tangens ducta in Occa&longs;um; in <lb/>aliis punctis inter EI, &amp; IF, in diver&longs;as partes tendunt; v.g.in puncto I de&shy;<lb/>terminatio centri e&longs;t DI producta vers&ugrave;s Ortum; determinatio orbis per&shy;<lb/>pendiculariter cadit vers&ugrave;s GF. pari modo habentur ali&aelig; in tangentibus; <lb/>&amp; provt vna magis ant min&ugrave;s con&longs;entit cum alia, velocior aut tardior <lb/>e&longs;t motus; Sed dic mihi. </s>

<s>&longs;odes Antime, po&longs;ito quod &longs;it globus in E, cur <lb/>per tangentem non projicitur ver&longs;us Ortum? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antimus.<emph.end type="italics"/></s><s> Cur me tentas, Augu&longs;tine, ne&longs;cire non potes, hoc jam &agrave; <lb/>Galil&aelig;o &longs;olutum fni&longs;&longs;e, in quo cert&egrave;, more &longs;uo maximam ingenij vim <lb/>o&longs;tendit. </s>

<s>Nullum corpus grave per horizontalem projicitur, quod &longs;tatim <lb/>ip&longs;o initio de&longs;cendere non incipiat; &longs;emiparabolam &agrave; &longs;ummo vertice &longs;uo <lb/>motu de&longs;cribens; &longs;ed qu&aelig;liber parabola ex E vertice ducitur infra Cycloi&shy;<lb/>dem EQV, vi Geometr&aelig; demon&longs;trant; itaque dictus globus projicitur <lb/>quidem, &longs;ed ita, vt c&ugrave;m a&longs;&longs;urgere non po&longs;&longs;it, in &longs;uperficie terr&aelig; volvatur, vt <lb/>alij globi volvuntur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid dicam ad h&aelig;c, ne&longs;cio, certa tamen e&longs;&longs;e non puto; <lb/>alioquin actum e&longs;&longs;et de hy pothe&longs;i Copernicana; aliunde illud principium <lb/>certum e&longs;&longs;e videtur, qu&ograve;d &longs;cilic&eacute;t impetus aliquamdiu duret mod&ograve; fru&longs;tra <lb/>non &longs;it, &amp; aliquem motum pr&aelig;&longs;tare queat, videmus enim globum proje&shy;<lb/>ctum moveri, etiam &agrave; projicientis manu ab&longs;tractum; rotam item in quo&shy;<lb/>cunque &longs;itu collocatam, vbi tantulus impetus initio impre&longs;&longs;us &longs;uerit; in <lb/>funependulis, res e&longs;t plu&longs;quam per&longs;picua, itemque in motibus, qui per <lb/>reper<gap/>&longs;&longs;ionem fiunt; commune igitur principium e&longs;&longs;e videtur, ex quo, <lb/>ni fallor, rect&egrave; deduci<gap/>tractum matis, qui e&longs;t circa E, vers&ugrave;s Ortum deinde <lb/>excurrere; quod enim de globo dixi&longs;ti in eodem puncto E &longs;ito, ex hypothe&longs;i <lb/>dumtaxataccipio, non ver&ograve; ab&longs;olut&egrave; dictum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Imm&ograve; ab&longs;olut&egrave; dictum e&longs;&longs;e vehm; non rat&ograve; quippe accidit vt <lb/>globi l&aelig;vigati&longs;&longs;imi in planis etiam l&aelig;vigati&longs;&longs;imis collocentur, &longs;eu marmo&shy;<lb/>reis, &longs;eu vitreis; l&aelig;vigata glacie nihil fer&egrave; l&aelig;vius inuenio; &amp; &longs;upra glaciem <lb/>glaciata fru&longs;tra cit&ograve; &amp; facil&egrave; curtunt; itaque &longs;i aqua movetur, excurritque, <lb/>mod&ograve; Ortum, mod&ograve; Occa&longs;um, vers&ugrave;s, non video quare globus l&aelig;vigati&longs;&shy;<lb/>&longs;imus in plano l&aelig;vigati&longs;&longs;imo &longs;itus, vel &longs;upra l&aelig;vigatam glaciem, propter <lb/>eandem motus in&aelig;qualitatem moveri non debeat; &amp; hoc etiam ad homi&shy;<lb/>nem, contra tuam hypothe&longs;im militat; vnde ruitetiam illa re&longs;ponfio iam <lb/>&longs;upra indicata; quod &longs;cilicet terr&aelig; motus &aelig;&longs;tus quidem matini cau&longs;a &longs;it, <lb/>&longs;ed non ad&aelig;quata, vt aiunt; nempe quidquid tandem motus in aquas <lb/>traducat, in globulum eo modo &longs;itum, quo dictum e&longs;t, etiam traducere <lb/>deberet, c&ugrave;m &aelig;qu&egrave; facil<gap/> traduei qneat; accipio enim globulos tam fa&shy;<lb/>cil&egrave; mobiles, vt nihil mobilius excogitari po&longs;&longs;it, tornatos &longs;cilicet ex Mer&shy;<lb/>curio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> De puncto E fort&egrave; &longs;atis dictum, &amp; plu&longs;qu&agrave;m &longs;atis; de aliis <pb pagenum="62"/>quid cen&longs;es? </s>

<s>Non dubito enim, quin de iis aliquid dicturus &longs;is; ad quid <lb/>enim duo alia principia pr&aelig;mi&longs;i&longs;&longs;es? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Etiam &longs;i nihil aliud dicerem, an fott&egrave; illa, qu&aelig; de puncto E <lb/>dixi non &longs;ufficiunt ad tuam &longs;ententiam impugnandam? </s>

<s>Sed agedum, <lb/>quandoquidem me &longs;timulas, etiam de aliis punctis nonnulla dicenda &longs;unt, <lb/>eaque ex duobus aliis principiis, qu&aelig; &longs;upra data opera pr&aelig;mi&longs;i eruenda. <lb/></s>

<s>Si terr&aelig; globum quoquovers&ugrave;m obtegeret aqua, ita vt v.g.ex 8. partibus <lb/>&longs;emidiametri, octava, &longs;uprema &longs;cilicet, aquea e&longs;&longs;et, extremaque &longs;uperfi&shy;<lb/>cies terr&aelig; convexa, cui &longs;uperficies aqu&aelig; incubat, i&aelig;vis e&longs;&longs;et, nullis mon&shy;<lb/>tibus, nullis &longs;alebris a&longs;pera; Iam ver&ograve; qu&agrave;m celerrim&egrave; interior ille &amp; in <lb/>aquis latens terr&aelig; globus circa &longs;uum centrum immobile volvatur; an for&shy;<lb/>t&egrave; putas, tunc motum in portionem aqueam traductum iri? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Traducendum e&longs;&longs;e omnino crederem; terra enim illam etiam <lb/>aquam &longs;u&longs;tineret; igitur &longs;ecum vna deferret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> At ego &longs;ecus &longs;entio; hic enim ca&longs;us no&longs;tro &longs;imilis e&longs;t; &longs;i <lb/>enim vas prob&egrave; tornatum aqua plenum in &longs;itu horizontali circa axem <lb/>verticalem accurati&longs;&longs;im&egrave; &amp; citra vllam inciinationem erectum, etiam ce&shy;<lb/>lerrim&egrave; vertatur, immotam pror&longs;us aquam videbimus; Quid vis tibi di&shy;<lb/>cam, Chry&longs;ocome, oculos meos te&longs;tes appello, &amp; &longs;i fidem detrectes, <lb/>vel in &longs;cutella &longs;tannea, quamvis imperfect&egrave; tornata, hoc ip&longs;um videbis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Aqua igitur non &longs;u&longs;tinetur &agrave; va&longs;e, alioquin &longs;i vas illam &longs;u&shy;<lb/>&longs;tineret, &longs;ecum illam circumferret, &longs;ie librum hunc, quem manu teneo, <lb/>manus in&longs;a, quocumque fertur, traducit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Standum e&longs;t experimentis; tu fort&egrave; quid, Antime? </s>

<s>quilitem <lb/>movi&longs;ti, &amp; caut&egrave; &longs;ubrides. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Dicam quod &longs;entio, &amp; quod verum e&longs;t; Aqua cert&egrave; quie&longs;cit, <lb/>dum vas pernici&longs;&longs;im&egrave; volvitur; &amp; &longs;i vas prob&egrave; tornatum e&longs;&longs;et, &amp; circa <lb/>axem minim&egrave; inclinatum volveretur, eaque demum e&longs;&longs;et cava &longs;uperficie, <lb/>quam nulla pror&longs;us ruga, nulla &longs;alebra, quantumvis in&longs;en&longs;ibilis a&longs;peraret, <lb/>dico nunquam fore, vt cum va&longs;e aqua moveretur; &amp; h&icirc;c applico princi&shy;<lb/>pium &longs;upraiactum, &longs;cilicet nunquam motum, vel impetum ab aliquo mo&shy;<lb/>bili imprimi alteri, ni&longs;i hoc motum illius impediat, aut retardet: in hoc <lb/>autem ca&longs;u, aqua va&longs;e contenta motum va&longs;is nullo modo impedit, non <lb/>per &longs;uam molem, &longs;eu molis pondus; quia moles &longs;eu pondus re&longs;i&longs;tit tan&shy;<lb/>tummodo motui, &longs;ur&longs;um; &longs;ed nulla pars va&longs;is, inhoc motu a&longs;cendit; nulla <lb/>igitur aqu&aelig; pars attollenda e&longs;t; pr&aelig;terea nulla pars ob&longs;i&longs;tit motui va&longs;is, <lb/>quia id tant&ugrave;m per contactum fieret; &longs;ed nulla pars tangens ob&longs;i&longs;tit, c&ugrave;m <lb/>nulla pars cav&aelig; va&longs;is &longs;uperficiei extare, &amp; dam movetur, in aquam impin&shy;<lb/>gi &longs;upponamus; vt tamen dicam, quod res e&longs;t, c&ugrave;m &amp; axis ab&longs;que aliqua <lb/>inclinatione erigi, &amp; &longs;ic &longs;tare vix po&longs;&longs;it, &amp; quod caput e&longs;t, nullum &longs;it <lb/>corpus durum, quantumvis l&aelig;vigatum, &longs;ine poris, rugis, &amp; &longs;alebris, hinc <lb/>fit, aquam dicto va&longs;e contentam tantul&ugrave;m ob&longs;i&longs;tere motui va&longs;is, ac proin&shy;<lb/>de non mirum videri, &longs;i initio quidem immota maneat, quia tamen &longs;en&longs;im <lb/>&longs;ine &longs;en&longs;u vires acquirit, circumferri tandem cum &longs;uo va&longs;e cernitur, &amp; hoc <lb/>adjucere debueras, Augu&longs;tine, vt &longs;emper &longs;uus &longs;it veritati locus. </s></p><pb pagenum="63"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid ver&ograve; fieret, &longs;i vas in circulo verticali verteretur? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ead: m &longs;uppone; vas &longs;cilicet cylindricum, aut &longs;ph&aelig;ricum ca&shy;<lb/>vum, l&aelig;vigara intus &longs;uperficie, circa axem plano horizontis plan&egrave; paral&shy;<lb/>lelum; idemque &longs;ucee&longs;&longs;um iri puta; c&ugrave;m eadem ratio vtrimque &amp; &aelig;qu&egrave; <lb/>militet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Immo ex alio tuo principio, quo dicis, eo motu moveri <lb/>mobile, qu&ograve; facili&ugrave;s moveri pote&longs;t, colligo, ni fallor, long&egrave; potiori iure <lb/>pro i&longs;to vitimo ca&longs;u rationem militare; c&ugrave;m enim facili&ugrave;s aquailla &agrave; &longs;uo <lb/>va&longs;e, dum in plano horizontali volvitur, moveri po&longs;&longs;it, qu&agrave;m ab eodem <lb/>in hoc &longs;ecundo ca&longs;u; quia vt imprimo illo moveatur aqua, ne latum quidem <lb/>vnguem attollenda e&longs;t, nullam igitur difficultatem, &longs;eu re&longs;i&longs;tentiam ex hoc <lb/>capite vas &longs;entit; c&ugrave;m tamen in &longs;ecundo ca&longs;u, illa portio aqu&aelig;, qu&aelig; con&shy;<lb/>tinetur in iuferiore parte dolij, &longs;eu cylindri, ad &longs;uperiorem partem cylin&shy;<lb/>dri locum attollenda &longs;it; vnde difficultas &amp; re&longs;i&longs;tentia; igitur c&ugrave;m mobi&shy;<lb/>le eo motu moveatur, quo facilius moveri pote&longs;t, long&egrave; facilius e&longs;t, vas <lb/>moveri &longs;ine aqua in &longs;ecundo ca&longs;u, qu&agrave;m in primo </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Plurim&ugrave;m &longs;an&egrave; me tibi ob&longs;trinxi&longs;ti, mi Chry&longs;ocome, cogita&shy;<lb/>bam &longs;tatim principium illud iam &longs;upra iactum, ac fus&egrave; non &longs;ine querela <lb/>expo&longs;itum, huc accer&longs;ere; &longs;ed ab hoc pen&longs;o me libera&longs;ti, ita e&longs;t; c&ugrave;m vas <lb/>vtrumque facili&ugrave;s moveri po&longs;&longs;it, quie&longs;cente aqua, vt patet, etiam ab&longs;que <lb/>vlla penitus &longs;ui motus iactura; ita &longs;an&egrave; ex illo quoque principio probatur, <lb/>va&longs;a &longs;ine aqua contenta moveri; quod autem addis, longe facilins in <lb/>&longs;ecundo ca&longs;u quam in primo, pace tua dixerim; quia &longs;cilicet &aelig;qu&egrave; facil&egrave; <lb/>vtrimque aqua cum &longs;uo va&longs;e movetur, nec ob&longs;tat infericrem aqu&aelig; partem <lb/>in &longs;ecundo ca&longs;u ab imo ad &longs;upremum va&longs;is locumattolli, ac proinde illius <lb/>pondus o<gap/>&longs;tare ac re&longs;i&longs;tere; nam ita attollitur, vt eodem tempore, &aelig;qualis <lb/>portio deprimatur, e&longs;t enim perfectum &aelig;quilibrium, vt vides; &longs;ic vbilibra <lb/>in &aelig;quilibrio ver&longs;atur, &longs;i vel minimam vim alterilancium &longs;ur&longs;um impre&longs;&longs;e&shy;<lb/>ris, illa &longs;tatim &longs;ur&longs;um attollitur; an fort&egrave; illa vis minima impre&longs;&longs;a ad hoc <lb/>&longs;ufficit? </s>

<s>Minim&egrave; vero; &longs;ed minima illa acce&longs;&longs;ione tollitur &aelig;quilibrium: <lb/>quid mirum ergo, fi portio pr&aelig;ponderans, deor&longs;um eat, &amp; oppo&longs;itam at&shy;<lb/>tollat? </s>

<s>Sic &aelig;qu&egrave; facil&egrave; rota volvitur in &longs;itu horizontali ac verticali. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c veri&longs;&longs;ima e&longs;&longs;e, non diffiteor, ita enim &agrave; natura compa&shy;<lb/>ratus &longs;um, vt compett&aelig; veritati numquam non me &longs;ubjiciam; movetur <lb/>autem aqua cum &longs;uo va&longs;e, vt dicis, per accidens<gap/> non per &longs;e, nimitum, <lb/>propter a&longs;peritatem &amp; in&aelig;qualitatem interioris &longs;uperficiei; at numquid <lb/>non po&longs;&longs;et ab hoc vitio liberari, obducto &longs;cilicet oleo, vel alio quopiam <lb/>vliginis genere? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> An fort&egrave; putas, oleum &longs;uis rugis &amp; &longs;triis, nec non filaminibus <lb/>carere? </s>

<s>Vidi&longs;ti, ni fallor, aliquando, majores illas guttas &longs;ive butyro, &longs;eu <lb/>va&longs;ibus vnctis oleo adh&aelig;re&longs;cere, an fort&egrave; in plani&longs;&longs;ima &longs;uperficie adh&aelig;&shy;<lb/>rete po&longs;&longs;ent? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed vnde qu&aelig;&longs;o, i&longs;t&aelig; guttul&aelig;; rem illam &longs;&aelig;p&egrave; ob&longs;ervavi, cu&shy;<lb/>jus tamen rationem vix ac ne vix quidem mente a&longs;&longs;equor. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sunt qu&aelig;dam &longs;uperficies ita di&longs;po&longs;it&aelig; inter &longs;e, vt in earum rimas <pb pagenum="64"/>&longs;eu rugas, aqua &longs;ubire non po&longs;&longs;it, aut &longs;i rever&agrave; &longs;ubeat, &longs;tatim effluar, in <lb/>pennis avium aquatilium v.g. </s>

<s>An&longs;erum, Anatum, aliarumque &longs;imilium, <lb/>hoc ip&longs;um ob&longs;ervamus, immo in multis foliis, vt bra ffic&aelig;, in quibus hu&shy;<lb/>ju&longs;modi aqu&aelig; guttul&aelig;, qua&longs;i totidem liquatas gemmas, po&longs;t pluvi&aelig; vel <lb/>roris lap&longs;um &longs;&aelig;p&egrave; vidi&longs;ti; quia &longs;cilicetlaxioribus rugis &longs;eu &longs;triis in longum <lb/>&amp; rectam lineam ductis con&longs;tant, per quas aqua ftatim de&longs;cendit, atque <lb/>effluit, ni&longs;i aliqua fo&longs;&longs;ula in&longs;it, in qua major guzta ex reliquis long&egrave; mi&shy;<lb/>noribus c&ograve; per rugam declivem confluentibus, componitur; in &longs;uperficie <lb/>butyri rectas huiu&longs;modi &longs;trias tant&ugrave;m non videmus; nec fort&egrave; mirum; <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> <lb/>vligino&longs;a ex multis filaminibus con&longs;tant; fila autem in longum ducuntur; <lb/>iunge &longs;imul multas acus, &amp; aliquid fort&egrave; &longs;imile a&longs;picies; cur ver&ograve; gutt&aelig; <lb/>ill&aelig; majores in iis fo&longs;&longs;ulis tornat&aelig; deinde non cadant, etiam &longs;i vas vnctum, <lb/>cui adh&aelig;tent, ever&longs;o &longs;itu &longs;tatuatur, eadem ratio e&longs;t, propterquam na&longs;o, pa&shy;<lb/>le&aelig;, ligno, ali&iacute;&longs;que corporum extremitatibus gutta adh&aelig;ret, ac de illis pen&shy;<lb/>det quam cert&egrave; hoc loco explicare non po&longs;&longs;um, c&ugrave;m inde vafti&longs;&longs;imus allis <lb/>experimentis ad &longs;uas veras cau&longs;as phy&longs;icas reducendis campus ape&shy;<lb/>riatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Augurorrem grati&longs;&longs;imam fore, &amp; fort&egrave; altero congre&longs;&longs;u <expan abbr="dign&atilde;">dignam</expan>, <lb/>quandoquidem tam lat&egrave; patere dictitas; &longs;ed ad propo&longs;itum, q&ugrave;&aelig;&longs;o, redea&shy;<lb/>mus: Con&longs;tat igitur, illum terr&aelig; globum ver&longs;um iri, lic&egrave;t aqna circum&shy;<lb/>po&longs;ita nullo modo moveretur; huc enim faciunt duo illa tua principia, <lb/>qu&aelig; libenter admitto, vtpote qu&aelig; cum experimentis mirabiliter con&longs;en&shy;<lb/>tiant; &longs;i ver&ograve; terr&aelig; globum con&longs;ideremus, provt mod&ograve; e&longs;t, &amp; aquarum <lb/>congeries &longs;tagnat in va&longs;ti&longs;&longs;imis illis terrarum conchis; &longs;i terr&aelig; glo&shy;<lb/>bus volvatur, nunquid non &longs;uo motu aqueam illam molem &longs;ecum abri&shy;<lb/>piet? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Ahtim.<emph.end type="italics"/></s><s> Abripiet &longs;an&egrave; majorem partem, eam &longs;cilicet, qu&agrave;m arcti&ugrave;s <lb/>&longs;uis brachiis &longs;tringit, &amp; qu&aelig; &agrave; &longs;uperficie conch&aelig; intror&longs;um &longs;atis &longs;uperque <lb/>di&longs;tat; huc facerent exempla concharum, quibus vulg&ograve; vtimur; &longs;ed ne <lb/>dicta repetam, libens omitto, <expan abbr="atq;">atque</expan> &longs;uppono. </s>

<s>Vt vt &longs;it, &longs;i <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> orbis con&longs;ide&shy;<lb/>remus haud dubi&egrave; facilior e&longs;t &longs;i aliqua portio aqu&aelig; retroagatur, ea&longs;cilicet, <lb/>qu&aelig; &agrave; &longs;uperficie parum di&longs;tat, cum tantula elevatione, ratione cujus in &longs;u&shy;<lb/>perficiem oppo&longs;itam excurrit, &amp; in litora occidua deinde impingi, &longs;eu po&shy;<lb/>ti&ugrave;s elevari, excurrere &amp; in litus impingividetur, eo quippe litus ip&longs;om &longs;tr&shy;<lb/>tur, &amp; in aquam vel immobilem vel tar diorem impingitur, nempe quoad <lb/>effectum &amp; <expan abbr="ph&aelig;nomer&utilde;">ph&aelig;nomerum</expan> perinde e&longs;t, &longs;ive caput in &longs;axum, five faxum in ca&shy;<lb/>put incurrat: hoc autem potiori iure in terr&aelig; globo duplici illo motu, de <lb/>quo jam &longs;upra, locum habet, nempe &agrave; puncto H ad E cre&longs;cit motus per HE, <lb/>non tant&ugrave;m ratione motus orbis, ver&ugrave;m etiam motus centri; idque per cre&shy;<lb/>menta majora &amp; majora, vt iam o&longs;tendi; Igitur, aqua, iuxta &longs;uperficiem &longs;al&shy;<lb/>tem tantul&ugrave;m ex currit in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> oppo&longs;itam, &longs;cilicet in occa&longs;um, &longs;i enim hoc <lb/>fiat, motu &aelig;quali &longs;uppo&longs;ito, potiori iure &longs;uppo&longs;ito in&aelig;quali, ac &longs;emper crof&shy;<lb/>cente: itaque ex iis. </s>

<s>qu&aelig; diximus huc <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan>, nec <expan abbr="n&otilde;">non</expan> meo judicio probavimus, <lb/>facil&egrave; defini: i po&longs;&longs;et &aelig;&longs;tus mariniratio, in dicta hypothe&longs;i; nempe aqua <lb/>&agrave; puncto E ad punctum I, id e&longs;t &agrave; media nocte ad Solis Ortum (&longs;up-<pb pagenum="65"/>pono enim circulum &AElig;quatoris) excurreret aqu&aelig; &longs;uperficies vers&ugrave;s ortum; <lb/>ab I ad F, id e&longs;t ab ortu ad meridiem, nullo modo excurreret, &longs;altem <lb/>&longs;en&longs;ibiliter; &longs;i enim tantul&ugrave;m, hoc motui centri pr&aelig;valenti cedet; igitur <lb/>vers&ugrave;s Occa&longs;um, id e&longs;t, ab F, vers&ugrave;s R. quanquam determinatio mixta hoc <lb/>etiam compen&longs;at; pari modo ab F ad H nullo modo excurrit, &longs;altem &longs;en&shy;<lb/>&longs;ibiliter; &longs;i enim tantul&ugrave;m, cedit motui centri, quanquam etiam determi&shy;<lb/>natio mixta hocip&longs;um compen&longs;at; igitur &agrave; Solis ortu v&longs;que ad occa&longs;um, <lb/>nulla fit &longs;en&longs;ibilis excur&longs;io; ab occaiu ad mediam noctem, fit in occa&shy;<lb/>&longs;um, &agrave; media nocte ad ortum Solis, fit in ortum: mixtam illam determi&shy;<lb/>nationem facil&egrave; qui&longs;piam intelliget, &longs;i dividat &aelig;qualiter angulum, qui fit <lb/>&agrave; tangente datum aliquod punctum, &amp; &agrave; linea motus centri, qu&aelig; &longs;empet <lb/>e&longs;t parallela HI, linea enim dictum angulum &aelig;qualiter dividens e&longs;t deter&shy;<lb/>minatio motus mixti. </s>

<s>Iam ver&ograve;, &longs;i mihi non creditis, oculis ve&longs;tris credite, <lb/>&amp; probate experimenta &agrave; me expo&longs;ita, in navi &longs;cilicet velorum dumtaxat <lb/>impul&longs;u acta, in aliquo tranquillo lacu, &longs;eu flumine; &longs;i enim &longs;tatuatur in <lb/>media navi, concha aqu&acirc; plena, pauio laxios in &longs;uperiore labro, &longs;ed mo&shy;<lb/>dic&aelig; pcofunditatis, ad in&longs;tar illius, in qua cera liquari &longs;olet, ad cereos tor&shy;<lb/>nandos, videbitis haud dubi&egrave;, &longs;i navis motum acceleret, conch&aelig; aquam <lb/>vers&ugrave;s puppim ire; <gap/> ver&ograve; retardet, ire vers&ugrave;s proram; in hoc Ga&longs;&longs;endo <lb/>fides detrahi non debet, nec fort&egrave; mihi, nec aliis, qui hujus experimenti <lb/>oculati te&longs;tes fuerunt: &amp; h&aelig;c de prima ratione contra tuam hypothe&longs;im, <lb/>Augu&longs;tine, jam ad alias de&longs;cendam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sentio difficultatem, inficiarinon po&longs;&longs;um; illud &longs;altem con&shy;<lb/>&longs;equi videor quod Galileus no&longs;ter &agrave; vero minime aberrarit, quando a&longs;&longs;e&shy;<lb/>ruit, pr&aelig;dictos motus ex hypothe&longs;i terr&aelig; mobilis, nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t; in eo tamen deceptus, qu&ograve;d eo&longs;dem motus pro Marino <lb/>&aelig;&longs;tu venditarit, lic&egrave;t omnino di&longs;&longs;imiles &longs;int. </s>

<s>Iam ver&ograve; vt ad alia tran&longs;eam ar&shy;<lb/>gumenta, &egrave; terra nobis migrandum e&longs;t, in qua profect&ograve; nihil aliud inveni<gap/><lb/>ex quo &longs;olidum argumentum ducere valeam &longs;altem, quod mihi &longs;aciat &longs;atis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Ludis, opinor, Antime; nunquid enim ex diver&longs;is motibus, <lb/>tum naturalibus, tum violentis docti&longs;&longs;imi viri ducunt in&longs;olubilia pror&longs;us <lb/>argumenta, contra pr&aelig;fatam hypothe&longs;im, in qua nequidem corpus grave <lb/>per lineam rectam de&longs;cenderet, nec accelerationis, nec retardationis, nec <lb/>percu&longs;&longs;ionis ratio explicari po&longs;&longs;et. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ridere &longs;oleo quorumdam hominum &longs;implicitatem, vt <lb/>&longs;ic loquar, qui cum Galileo no&longs;tro de motu contendunt, qui cerr&egrave; <lb/>doctrin&aelig; motuum primus Autor &amp; inventor fuit; nermo quippe <lb/>alius hanc laudem <gap/>bi arroget; Crede mihi, Chry&longs;ocome, &longs;uarum <lb/>rerum &amp; inventionum vit ille amantior erat, qu&agrave;m vt aliquem inter <lb/>eas conflictum pateretur, vidit, haud dubi&egrave;, vidit, motus accelera&shy;<lb/>ti progre&longs;&longs;ionem Geometricam, ita cum hypothe&longs;i Copernicana con&shy;<lb/>&longs;entive, vt in ea &aelig;qu&egrave; facil&egrave; atque in tua explicari &amp; ad &longs;ua princi&shy;<lb/>pia reduci po&longs;&longs;it; equidem in primis &longs;uis Dialogis de vtroque &longs;y&longs;tema&shy;<lb/>te, dubius aliquantulum h&aelig;&longs;i&longs;&longs;e vi&longs;us. </s>

<s>e&longs;t, qua&longs;i motus gr<gap/>ium non <lb/>e&longs;&longs;et per &longs;e acceleratus, &longs;ed tant&ugrave;m per accident; at in illo mirabili <pb pagenum="66"/>cert&egrave; libro, quem de motu naturali accelerato edidit, ita de hoc argumen&shy;<lb/>to &longs;crip&longs;it, vt nullum po&longs;t &longs;e dubinm reliquerit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Hic lapis te petit, Antime, vtpote qui, &longs;i rect&egrave; memini, <lb/>contra Galileum &longs;crip&longs;i&longs;ti, aliamque induxi&longs;ti motus naturaliter accele&shy;<lb/>rati progre&longs;&longs;ionem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Contra Galileum nihil me vnquam &longs;erip&longs;i&longs;&longs;e memini; &egrave; qui&shy;<lb/>dem Mon&longs;nerius meus tractatum de motu locali, ex meis pr&aelig;lectionibus <lb/>excerptum edidit, nihil tamen in eo contra Galileum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Imm&ograve; ex profe&longs;&longs;o Galileum, &longs;ub Mon&longs;nerij nomine, im&shy;<lb/>pugnas, nec tibi, opinor, &egrave; memoria excidit? </s>

<s>nempe Galileus docet, &amp;, <lb/>ni faller, demon&longs;trat, motum gravium accelerari iuxta progre&longs;&longs;ionem geo&shy;<lb/>metricam, &longs;ecund&ugrave;m quam decur&longs;a &longs;patia &longs;unt vt temporum quadrata, ac <lb/>proinde &longs;i primo tempore decurrat &longs;patium 1. &longs;ecundo &aelig;quali decurrit 3. <lb/>tertio 5. quarto 7. atque ita con&longs;equenter &longs;ecundum &longs;eriem numerorum <lb/>imparium, tu ver&ograve;, Antime, vis, hanc &longs;eriem fieri &longs;ecund&ugrave;m progre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem Arithmeticam &longs;implioem numerorum 1.2.3.4.&amp;c. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Si rect&egrave; memini, Antime, omnibus experimentis hypothe&longs;is <lb/>tua repugnat; nam etiam &longs;umma quandoque altitudo &longs;umpta fuerit, Flo&shy;<lb/>Tenti&aelig;, Rom&aelig;, Bononi&aelig;, &amp; vt audio, in Gallia pa&longs;&longs;im, quantum tamen <lb/>periti&longs;&longs;imorum hominum oculis credendum e&longs;t, prima progre&longs;&longs;io illa Ga&shy;<lb/>lileana in decur&longs;is &aelig;quali tempore &longs;patiis &longs;emper apparuit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Summoper&egrave; l&aelig;tor &amp; gaudeo, quod &longs;ive ca&longs;u, &longs;ive &longs;tudio, hu&shy;<lb/>ju&longs;ce rei mentio &agrave; vobis facta fuerit; dico igitur, iterumque atte&longs;tor, ac <lb/>terti&ograve;, nec meam hypothe&longs;im experimentis repugnate, nec &agrave; Galileana <lb/>di&longs;crepare in communi &longs;ententia quantitatis, tum continu&aelig;, tum di&longs;cret&aelig;; <lb/>nempe, vt prob&egrave; &longs;citis, res quantitatis eas difficultates continet, quas huc <lb/>v&longs;que nemo ita &longs;olvit vt &longs;olutio vel omnibus arri&longs;erit, vel etiam illius a&longs;&shy;<lb/>&longs;ertoribus difficilis vi&longs;a non fuerit, in tempore pr&aelig;&longs;ertim explicando; &longs;unt <lb/>enim qui capere nequeunt, vt quidquid temporis e&longs;t, ab eo, quod non <lb/>e&longs;t, &longs;ed fuit, vel erit, omnino di&longs;tinctum, in&longs;tans indivi&longs;ibile non &longs;it; &longs;ic <lb/>enim divi&longs;ibile e&longs;t in plura, ergo plura temporis &longs;imul exi&longs;tunt, quod di&shy;<lb/>ci nequit; &longs;i autem ea in qu&aelig; e&longs;t divi&longs;ibile, non &longs;unt quidem, &longs;ed vel fue&shy;<lb/>runt, vel erunt; ergo id quod e&longs;t, quidquid &longs;it, ab iis omnino di&longs;tingui&shy;<lb/>tur; c&ugrave;m repugnet, idem &longs;imul e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e, igitur illud quod e&longs;t, ab <lb/>omni alio, quod non e&longs;t, di&longs;tinctum, in&longs;tans e&longs;t, indivi&longs;ibile e&longs;t: nec ju&shy;<lb/>vat &agrave; nonnullis dici, tempus e&longs;&longs;e floenter; nempe fluenter e&longs;&longs;e; nihil e&longs;t <lb/>aliud, qu&agrave;m vnum e&longs;&longs;e, &longs;eu fluere po&longs;t aliud, nec-plura &longs;imul e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; &longs;i <lb/>quid dicatur aliud, multorum captum &amp; mentem &longs;uperat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ad quid h&aelig;c: Galileus enim docet, componi tempus ex in&shy;<lb/>&longs;tantibus ii&longs;que Mathematicis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sat &longs;cio; &longs;ed c&ugrave;m alij huiu&longs;modi in&longs;tantia minim&egrave; admirtant, <lb/>partibus dumtaxat in infinitum divi&longs;ibilibus, vel &longs;initis contenti in&longs;tan&shy;<lb/>tibus, &longs;cilicet phy&longs;icis, dico hypothe&longs;im Galilei circa progre&longs;&longs;ionem mo&shy;<lb/>tus accelerati, habere quidem locum in hypothe&longs;i in&longs;tantium infinitorum, <lb/>vel partium infinitarum, non ramen in hypothe&longs;i finitotum in&longs;tantium <pb pagenum="67"/>phy&longs;icorum; h&icirc;c non di&longs;cutio cau&longs;&aelig; merita, ne &longs;altem extra chorum; id <lb/>vnum dumtaxat dico, illam progre&longs;&longs;ionem alteri pr&aelig;ferendam e&longs;&longs;e, qu&aelig; &amp; <lb/>vtrique quantitatis hypothe&longs;i fatisfacit, &amp; ip&longs;is experimentis non repu&shy;<lb/>gnat: qu&ograve;d autem progre&longs;&longs;io Galileana in hypothe&longs;i finitorum in&longs;tan&shy;<lb/>tium non &longs;ub&longs;i&longs;tat, pe&longs;picu&egrave; demon&longs;tro; Sit enim motus qui&longs;piam natu&shy;<lb/>ralis, qui duret per 4. in&longs;tantia, in quorum primo, mobile acquirat &longs;pa&shy;<lb/>tium 1. in &longs;ecundo 3. in tertio 5. in quarto 7. c&ugrave;m velocitas cre&longs;cat, vt <lb/>tempus, in &longs;ecundo in&longs;tanti velocitas erit dupla, quomodo igitur acquiri&shy;<lb/>tur triplum &longs;patium? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nihil facilius triangulo Galileano, in quo res i&longs;ta clari&longs;&longs;i&shy;<lb/><figure id="fig6"></figure><lb/>m&egrave; demon&longs;tratur: Sit enim triangulum AEI, &longs;it <lb/>tempus divi&longs;um in 4.partes &aelig;quales, &amp; primo tempo&shy;<lb/>re AB, &longs;patium acqui&longs;itum &longs;it triangulum ABF, &amp; <lb/>velocitas acqui&longs;ita BF, &longs;ecundo tempore erit veloci&shy;<lb/>tas acqui&longs;ita CG, cre&longs;cit enim, vt tempus, &amp; vt AB <lb/>ad BF, ita AC ad CG; idem dico de quolibet alio <lb/>temporis puncto accepto inter BC; igitur &longs;patium ac&shy;<lb/>qui&longs;itum erit trapezium BCGF, triplum trianguli <lb/>ABF, nempe cum velocitate BF &aelig;quabili motu, tem&shy;<lb/>pore BC, acquireret rectangulum BM, &longs;ed virtute ve&shy;<lb/>locitatis acqui&longs;it&aelig; tempore BC &aelig;qualis velocitati BF, acquiritur triangu&shy;<lb/>lum FMG &aelig;quale ABF; igitur &longs;ecundo tempore triplum &longs;patium <lb/>prioris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c omittere poteras, qu&aelig; iam trita &longs;unt, nec &agrave; me negantur; <lb/>nempe velocitas BF acquiritur &longs;ucce&longs;liv&egrave; tempore AB, quod &longs;i &longs;uppona&shy;<lb/>tur e&longs;&longs;e in&longs;tans phy&longs;icum, accipienda e&longs;t velocitas. </s>

<s>BF tota &longs;imul, te&shy;<lb/>&longs;pond<gap/> enim toti in&longs;tanti, ac proinde tota &longs;imul e&longs;t, non ver&ograve; &longs;ucce&longs;&longs;i&shy;<lb/>v&egrave; acqui&longs;ita, igitur &longs;patium debet accipi in tectangulo, non ver&ograve; in trian&shy;<lb/><figure id="fig7"></figure><lb/>gulo; v.g. </s>

<s>Sit tempus AE 4. in&longs;tantiam, &longs;it pri&shy;<lb/>mus gradus velocitatis AG, &amp; &longs;patium acqui&shy;<lb/>&longs;itum rectangulum AV; &longs;ecundo in&longs;tanti ve&shy;<lb/>locitas acqui&longs;ita erit BH, dupla &longs;cilicet AG; <lb/>nempe tota prior remanet, &amp; tantumdem ab ea&shy;<lb/>dem cau&longs;a, &aelig;quali tempore ponitur; igitur &longs;pa&shy;<lb/>tium e&longs;t duplum prioris, ac proinde erit rectan&shy;<lb/>gulum CH duplum prioris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Duo ab&longs;urda ex his mihi deducere videor; prim&ograve; enim, pri&shy;<lb/>mo tempore AB, duplum &longs;patium trianguli Galileani a&longs;&longs;umis; nempe re&shy;<lb/>ctangulum AV duplum e&longs;t trianguli ABV, c&ugrave;m tamen &aelig;quale primum <lb/>tempus a&longs;&longs;umi debeat, ad perfectam comparationem; &longs;ecund&ograve; iong&egrave; majus <lb/>&longs;patium decurritur &longs;ecund&ugrave;m tuam progre&longs;&longs;ionem, qu&agrave;m &longs;ecund&ugrave;m Ga&shy;<lb/>lileanam, in qua &longs;patium decui&longs;um rempore AE continet 16. triangula <lb/>&aelig;qualia triangulo ABV, in tua ver&ograve; continet 10. rectangula &aelig;qualia <lb/>AV; igitur 20. triangula &aelig;qualia ABV, igitur &longs;patium Galileanum erit <lb/>ad tuum vt 16. ad 20. &longs;eu vt 4. ad 5. igitur majus vna quarta parte, quod <pb pagenum="68"/>&longs;an&egrave; omnibus experimentis repugnat, qu&aelig; cum &longs;patio Galileano pror&longs;us <lb/>con&longs;entiunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nemo vnquam hujus rei periculum fecit in 4. in&longs;tantibus, <lb/>&longs;ed tant&ugrave;m in 4. temporibus &longs;en&longs;ibilibus, nempe in&longs;tantia &longs;ub &longs;en&longs;um non <lb/>cadunt; at &longs;upponuntur hoc loco 4.in&longs;tantia. </s>

<s>iuxta &longs;ingularem illam tem&shy;<lb/>poris hypothe&longs;im; equidem &longs;i tempus AE ex quatuor partibus temporis <lb/>&longs;en&longs;ibilibus componas &longs;ecund&ugrave;m communem, aut etiam Galileanam tem&shy;<lb/>poris hypothe&longs;im, &amp; dividas AE in 8. tempora &aelig;qualia; in progre&longs;&longs;ione <lb/>Galilei, tempore AE, idem &longs;patium decurritur; at ver&ograve; in mea decurritur <lb/>&longs;patium, quod complectitur 18.triangula &aelig;qualia ABV; igirur &longs;patium in <lb/>mea decur&longs;um majus erit Galileano, vna octava; &amp; &longs;i adhuc tempora bi&shy;<lb/>fariam dividas, majus erit vna decima &longs;exta; atque ita deinceps decre&shy;<lb/>&longs;cent exce&longs;&longs;us iuxta hanc &longs;eriem 1/4. <gap/> &amp;c. </s>

<s>igitur. </s>

<s>&longs;i wel in&shy;<lb/>&longs;tantia infinita &longs;unt, vel partes infinit&aelig;, differentia &longs;patiorum in mea <lb/>progre&longs;&longs;ione &amp; Galileana decre&longs;cit in infinitum; ac proinde Illa &longs;patia <lb/>&aelig;qualia cen&longs;enda &longs;unt, quorum vnum aliud &longs;uperat, exce&longs;&longs;u, minore quo&shy;<lb/>libet a&longs;&longs;ignabili: H&aelig;c &longs;i non nemo paul&ograve; attenti&ugrave;s con&longs;idera&longs;&longs;et, meam <lb/>progre&longs;&longs;ionem tam cit&ograve; vt fal&longs;am &amp; experimentis omnino repugnantem <lb/>minim&egrave; rejeci&longs;&longs;et, nec ade&ograve; dubita&longs;&longs;et de vera hujus accelerationis cau&longs;a, <lb/>qu&aelig; in eo po&longs;ita e&longs;t, quod prioribus gradibus impetus novi gradus conti&shy;<lb/>nu&egrave; accedant, idque &longs;i quodlibet tempus ex infinitis con&longs;ter, vel etiam ex <lb/>finitis, &longs;ed innumerabilibus, in triangulo; &longs;i ver&ograve; ex paucis finitis, in <lb/>rectangulis, iuxta figuram AEF di&longs;po&longs;itis; nec alia &longs;uper hoc, meo judi&shy;<lb/>cio, difficultas re&longs;tat; vnde concludo, meam progre&longs;&longs;ionem alteri pr&aelig;fc&shy;<lb/>rendam e&longs;&longs;e, quia &longs;cilicet vtrique hypothe&longs;i facit &longs;atis; quanquam ad v&longs;um. <lb/></s>

<s>Galileana omnino adhibenda e&longs;t, c&ugrave;m in eam mea re&longs;olvatur, vt ver&ograve; ad <lb/>cau&longs;am phy&longs;icam accelerationis res reducatur pro vtraque hypothe&longs;i, mea <lb/>cert&egrave; non mod&ograve; pr&aelig;ferenda e&longs;t, ver&ugrave;m etiam nece&longs;&longs;ari&ograve; tenenda; &longs;ed tam <lb/>multa de hac re &longs;crip&longs;imus, vt de his plura &longs;cribere oper&aelig; pretium non &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne&longs;cio, quomo<gap/> dicas, nullam &longs;upere&longs;&longs;e difficultatem, <lb/>c&ugrave;m in&longs;uperabilis adhuc re&longs;tet; nempe &longs;i primo in&longs;tanti mobile acquirit <lb/>AV, &amp; &longs;ecundo, &longs;patium CH, duplum, igitur, c&ugrave;m mobile e&longs;&longs;et ih &longs;pa&shy;<lb/>tio AV tanquam in loco ad&aelig;quato erit in CH duplo &longs;cilicet, tanquam <lb/>in loco ad&aelig;quato majore. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c maxima e&longs;t difficultas, fateor, &amp; in communi temporis <lb/><figure id="fig8"></figure><lb/>hypothe&longs;i, &longs;i r&egrave;m ip&longs;am, non verba con&longs;ideremus, <lb/>fer&egrave; in&longs;uperabilis; imm&ograve; &amp; in Galilei opinione, qui <lb/>vult, tempus ex infinitis in&longs;tanubus Mathematicis <lb/>componi, in&longs;olubilis nodus e&longs;t; &longs;i enim in tempcic <lb/>AE accipiantur duo in&longs;tantia, &longs;cilicet B &amp; C, nem&shy;<lb/>pe vt linea AE tepr&aelig;&longs;entat tempus, ita quodlibet illius <lb/>punctum repr&aelig;&longs;entat vnum in&longs;tans, poir&ograve; mobile, <lb/>quod movetur tempore AE, in&longs;tanti B e&longs;t in &longs;pa&shy;<lb/>tio BF, in&longs;tanti C in &longs;patio CG duplo prioris; <lb/>quia vt arca trianguli AEI repr&aelig;&longs;entat, totum <pb pagenum="69"/>&longs;patium, quod mobile acquirit, tempore AE, ita linea BF repr&aelig;&longs;entat <lb/>&longs;patium, in que fuit in&longs;tanti B; &amp; CG, &longs;patium, in quo fuit in&longs;tanti <lb/>C &amp;c. </s>

<s>In hypothe&longs;i in&longs;tantium phy&longs;icorum h&aelig;c difficultas omnino cef&shy;<lb/>&longs;at; &longs;ed ne huc accer&longs;am integram, &amp; ben&egrave; longam tractationem, in <lb/>qua natura temporis &amp; motus explicanda e&longs;&longs;et, con&longs;ule, &longs;i vis, Chry&shy;<lb/>&longs;ocome, tractatum no&longs;trum, de motu locali; itemque Metaphy&longs;icam <lb/>non vno loco, ibi enim hoc munere perfuncti &longs;umus, quo cert&egrave; in pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;enti congre&longs;&longs;u perfungi non vacar. </s>

<s>Addo tant&ugrave;m, hypothe&longs;i Coperni&shy;<lb/>can&aelig; nihil ob&longs;tare motum acceleratum, vt dicebas, &longs;icuti eidem mo&shy;<lb/>tui non ob&longs;tat navis motus, vt plu&longs;quam mille expetimentis comproba&shy;<lb/>tum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnin&ograve;, nempe corpus grave de&longs;cenderet, motu <lb/>quodam mixto, ex &aelig;quabili, &amp; accelerato; in navi exemplum luculen&shy;<lb/>tum e&longs;t, imm&ograve; &amp; in di&longs;co projecto per inclinatam &longs;ur&longs;um, qui non mo&shy;<lb/>d&ograve; per curvam &longs;ur&longs;um a&longs;cendit, ver&ugrave;m etiam per curvam deor&longs;um ruit <lb/>&amp; lic&egrave;t &aelig;qualia &longs;patia in dicta curva &aelig;quahbus temporibus omnino de&shy;<lb/>currat, &longs;altem ad &longs;en&longs;am, hoctamen non ob&longs;tat, quin tationc perpen&shy;<lb/>dicularis, in quam vi motus naturalis inclinat, &amp; in qua majora &longs;pa&shy;<lb/>tia decurrit. </s>

<s>eodem pror&longs;us modo quo &longs;ieret, &longs;i motus naturalis cum alio <lb/>horizontali conjunctus non e&longs;&longs;et; hoc inquam non ob&longs;tat, quin ratio&shy;<lb/>ne perpendicularis, dictum corpus grave motu accelerato moveatur; &longs;ed <lb/>&longs;i motus acceleratus e&longs;t, cre&longs;cit. </s>

<s>impetus; hinc major ictus &amp;c. </s>

<s>Non <lb/>cre&longs;cunt &longs;patia, inquies; Re&longs;pondeo: non cre&longs;cunt in horizontali, con&shy;<lb/>cedo: vnde ratione horizontalis, e&longs;t motus &aelig;quabilis; non cre&longs;cunt in per&shy;<lb/>pendiculari, nego; &longs;ed profecto &longs;i non cre&longs;ceret impetus, in perpendicula&shy;<lb/>ri &longs;patia non cre&longs;cerent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Omitte qu&aelig;&longs;o h&aelig;c argumenta, &agrave; motu gravium, vel levium <lb/>petita, qu&aelig; &longs;an&egrave; multiplicem paralogi&longs;mis materiam nonnullis pr&aelig;&shy;<lb/>buerunt, quos aliis, amabo di&longs;cutiendos <gap/>linquamus, pr&aelig;&longs;ertim, c&ugrave;m <lb/>mediocriter doctis, &amp; i&longs;tarum rerum peritis cuncta h&aelig;c per&longs;pecta &longs;int; <lb/>vnum tant&ugrave;m: in quo non nemo maximam vim facit, obiter indico; <lb/>&longs;i moveatur terra, inquit, explodaturque catapulta, vel quodlibet <lb/>aliud projectionis organum, vers&ugrave;s polum direct&egrave;, globus projectus <lb/>incidet in planum oppo&longs;itum obliqu&egrave;; igitur vis ictus longe minor erit, <lb/>qu&agrave;m &longs;i explodatur vers&ugrave;s ortum, vel occa&longs;um; quod tamen expe&shy;<lb/>timentis repugnat: Sed facil&egrave; re&longs;pondeo, dicti globi explo&longs;i motum <lb/>mixtum e&longs;&longs;e ex duobus, altero communi aliis partibus terr&aelig;, vers&ugrave;s <lb/>ortum, altero impre&longs;&longs;o &agrave; machina vers&ugrave;s polum; vterque totum effe&shy;<lb/>ctum habet, qui &longs;ibi competit; e&longs;t enim rever&agrave; duplex impetus, quo&shy;<lb/>rum vnus independenter ab alio id totum pr&aelig;&longs;tat, quod pr&aelig;&longs;tare po&shy;<lb/>te&longs;t; clari&longs;&longs;imum exemplum habemus in navi; vnde argumentum illud <lb/>facil&egrave; &longs;olvitur, nempe ictus per lineam obliquam minor e&longs;t, quando <lb/>vnus tant&ugrave;m impetus ine&longs;t, ad talem lineam determinatus; at ver&ograve; quan&shy;<lb/>do duplex impetus ine&longs;t, &amp; alter per directam lineam determinatus e&longs;t, &longs;ive <lb/>alius in&longs;it, five non, &aelig;qualis ictus infligitur. </s></p><pb pagenum="70"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed, qu&aelig;&longs;o te, Antime, quandoquidem alia non &longs;up&shy;<lb/>petunt argumenta in terre&longs;trl globo, ad confutandum illius motum pro&shy;<lb/>&longs;er amabo, locos illos ex quibur alia erui po&longs;&longs;int. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nullus globus terre&longs;tri vicinior e&longs;t, qu&agrave;m Luna; in Lunari <lb/>globo nonnihil habeo, quod fort&egrave; non min&ugrave;s negotij tibi face&longs;&longs;et, Augu&shy;<lb/>&longs;tine, qu&agrave;m Marinus &aelig;&longs;tus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Imm&ograve; in Iove mobili, circa quem moventut quatuor <lb/>Ioviales Lun&aelig;, clari&longs;&longs;imam analogiam habemus terr&aelig; mobilis, circa <lb/>quam Luna volvitur; nonnihil &longs;imile in Saturno habemus, circa quem <lb/>etiam &longs;ua Stella, &longs;eu Luna Saturnia circum&longs;ertur; Luna igitur no&longs;tr&aelig; <lb/>hypothe&longs;i non obe&longs;t, imm&ograve; no&longs;tra hypothe&longs;is Lunari &longs;y&longs;temati favet, <lb/>quod &longs;cilicet, &amp; &agrave; deformibus &longs;piris, &amp; &agrave; motu raptus vers&ugrave;s Occa&longs;um <lb/>liberat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Negari non pote&longs;t, quin ex ip&longs;i&longs;&longs;imis, non illorum mod&ograve;, <lb/>qui communem A&longs;tronomorum &longs;ententiam tenent, ver&ugrave;m etiam prin&shy;<lb/>cipium Copernican&aelig; &longs;ententi&aelig; defen&longs;orum principiit, Planetarum mo&shy;<lb/>tus reales, vt vocant, &aelig;quales &longs;int, quamvis in&aelig;quales nobis appa&shy;<lb/>reant; hanc realium motuum in&aelig;qualitatem Antiqui omnes, ad vnum, <lb/>vt A&longs;tronomi&aelig; pe&longs;tem ac mortem relegarunt; ex recentioribus ver&ograve; <lb/>Copernicus ve&longs;ter, illam humano intellectui horrori e&longs;&longs;e dixit, Cla&shy;<lb/>vius &longs;umm&aelig; dementi&aelig;; Reinholdus imperit&aelig; imaginationis; alij deni&shy;<lb/>que, vt Tycho, &aelig;qualem motum, in c&oelig;le&longs;tibus Sph&aelig;ris, pro certo <lb/>&amp; indubitato axiomate po&longs;uerunt: Scio, Keplerum, quem deinde pauci <lb/>alij &longs;ecuti &longs;unt, in&aelig;qualitatem motuum realium ad&longs;truxi&longs;&longs;e, in id dum&shy;<lb/>taxat ab ip&longs;a de&longs;peratione inductum extremi&longs;que angu&longs;tiis, in quas illum <lb/>multa ph&aelig;nomena redegerant, qu&aelig; &longs;cilicet &longs;uppo&longs;itis motibus realibus in <lb/>&longs;ua hypothe&longs;i explicare non poterat; h&aelig;c vnica huius con&longs;ilij cau&longs;a fuit, <lb/>quod cert&egrave; penitus ruit, &longs;i po&longs;itis motibus &aelig;qualibus, cuncta ph&aelig;nomena <lb/>explicari po&longs;&longs;unt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In hac parte tecum facil&egrave; &longs;entio, &amp; ver&ograve; &agrave; Ptolem&aelig;o <lb/>alii&longs;que antiquis A&longs;tronomis, itemque &agrave; Tychone, Longomontano, <lb/>Copernico, Galileo, Lansbergio, Clavio, Magino, alii&longs;que rei A&longs;tro&shy;<lb/>nomic&aelig; Principibus, in hoc di&longs;cedere, vix au&longs;im; nec ratio dee&longs;t, qu&aelig; <lb/>meo &longs;altem iudicio, rem conficit; nempe omnis motus per &longs;e in&aelig;quabi&shy;<lb/>lis vel acceleratus, vel retardatus e&longs;t, neutrum de c&oelig;le&longs;tibus motibus <lb/>dici pote&longs;t; c&ugrave;m enim eadem &longs;emper e&longs;&longs;et accelerationis vel retardatio&shy;<lb/>nis cau&longs;a, cert&egrave; in infinitum acceleraretur, vel retardaretur; quod vel <lb/>ab&longs;urdum dictu e&longs;t; omitto certi&longs;&longs;imam totius A&longs;tronomi&aelig; ruinam <lb/>ac de&longs;tructionem, c&ugrave;m in&aelig;qualitas certis ac perpetuis regulis minim&egrave; <lb/>&longs;ubjaceat; incerta &longs;cilicet, varia, ignota; c&ugrave;m enim vna dumtaxat <lb/>fit &aelig;qualitas, infinit&aelig; &longs;unt ac vari&aelig; in&aelig;qualitates; cur h&aelig;c poti&ugrave;s quam <lb/>illa? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Multas tamen apud Autorem Neotericum de re A&longs;tro&shy;<lb/>nomica optim&egrave; meritum, rationes legi, quibus probare conatur, in&aelig;&shy;<lb/>qualitatem realium motuum, quantum porr&ograve; conjicio, in &longs;ingula-<pb pagenum="71"/>rem hanc opinionem de&longs;cendit, e&ograve; qu&ograve;d putarer, &aelig;qualitatem realium <lb/>motuum &longs;alvari non po&longs;&longs;e, ni&longs;i in hypothe&longs;i Copernicana, in qua <lb/>&longs;cilicet &longs;pectantis hominis oculus extra orbitarum c&oelig;le&longs;tium centrum <lb/>collocatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio, quem intelligas, Chry&longs;ocome, rationes ill&aelig; de&shy;<lb/>bili&longs;&longs;im&aelig; &longs;unt, &amp; eadem facilitate de&longs;truuntur, qua ad&longs;truuntur; pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;ertim in hypothe&longs;i hujus no&longs;tri Antimi, in qua, motus realis vnicus <lb/>&longs;implex &amp; &aelig;quabilis e&longs;t ab ortu in occa&longs;um; reliqui tant&ugrave;m apparentes, <lb/>hos quidem in&aelig;quales e&longs;&longs;e do vltr&ograve;, &longs;ecus tamen realem &amp; phy&longs;icum, <lb/>qui &longs;an&egrave; ita &aelig;qualis e&longs;t, vt &aelig;qualibus temporibus, &aelig;qualia &longs;patia in &longs;uis <lb/>&longs;piris &longs;eu revolutionibus Planeta decurrat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antum.<emph.end type="italics"/></s><s> Non e&longs;t etiam, quod aliquis timeat, ne pr&aelig;&longs;ata &aelig;qualitas hy&shy;<lb/>pothe&longs;i Copernican&aelig; &longs;uffragetur; ex illa enim poti&longs;&longs;imum contra i&longs;tam <lb/>argumentum duci pote&longs;t, vt paul&ograve; po&longs;t evineam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnum omi&longs;eram, quod &longs;cilicet in Luna maxim&egrave; rea&shy;<lb/>lium motuum in&aelig;qualitas ponenda e&longs;&longs;et, quia &longs;cilicet Men&longs;es tum Sy&shy;<lb/>nodici, tum Periodici inter &longs;e in&aelig;quales &longs;unt; at etiam in mea hypothe&shy;<lb/>&longs;i, Luna &longs;pectatur ex eo centro, circa quod &longs;uos orbes agit; igitur ide&ograve; <lb/>&aelig;qualitas abigenda non e&longs;t, quod in hypothe&longs;i terr&aelig; mobilis, &longs;al&shy;<lb/>vari tant&ugrave;m po&longs;&longs;it; c&ugrave;m &amp; in alia hypothe&longs;i fort&egrave; &longs;alvetur, &amp; in illa, <lb/>Lun&aelig; motus quamvis ex &longs;uo centro &longs;pectati, valde in&aelig;quales appa&shy;<lb/>reant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne dicas, <emph type="italics"/>fort&egrave; &longs;alvetur,<emph.end type="italics"/> dele illud <emph type="italics"/>fort&egrave;<emph.end type="italics"/>; quia profect&ograve; &aelig;qua&shy;<lb/>litatem illam optim&egrave; &amp; facil&egrave; &longs;alvo; vt prob&egrave;, ni fallor, intelligis ex iis, <lb/>qu&aelig; in proximo congre&longs;&longs;u de meo Solis &longs;y&longs;temate obiter expo&longs;ui. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> De Sole non abnuerim, &longs;ed de Luna quid? </s>

<s>In qua non&shy;<lb/>nulli ex tuis, etiam in tua hypothe&longs;i, motuum tealium in&aelig;qualitatem <lb/>admittunt, propter vnam dumtaxat in&aelig;qualitatem men&longs;ium; nempe li&shy;<lb/>c&egrave;t motus in&aelig;qualitas in hoc, vel illo arcu orbit&aelig; in meram apparen&shy;<lb/>tiam, &longs;alva &longs;emper &aelig;qualitate reali, refundi po&longs;&longs;it, &longs;i tamen brevior &longs;it <lb/>vna integra revolutic, qu&agrave;m alia, realis profect&ograve; erit, non ver&ograve; apparens <lb/>in&aelig;qualitas, &longs;ed hoc non vrgeo contra te, quia eadem vterque difficultate <lb/>laboramus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nullo negotio pr&aelig;fatam men&longs;ium in&aelig;qualitatem in mea hy&shy;<lb/>pothe&longs;i explico; C&ugrave;m Lun&aelig; &aelig;qu&egrave; ac Soli motum limplici&longs;&longs;imum attri&shy;<lb/>buam ab ortu ad occa&longs;um, cum gemina illa inclinatione, de qua &longs;upra, <lb/>&amp; hac vna &longs;ingulari differentia, qu&ograve;d terminus &longs;ecund&aelig; inclinationis in <lb/>Sole &longs;it &AElig;quator, in Luna ver&ograve; &longs;it Ecliptica; longioris oper&aelig; res e&longs;&longs;et, i&longs;ta <lb/>fu&longs;i&ugrave;s pro&longs;equi, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m appellata men&longs;ium in&aelig;qualitas alioquin <lb/>facil&egrave; in hac mea hypothe&longs;i intelligatur: fac enim, v. </s>

<s>g. </s>

<s>Solem e&longs;&longs;e cir&shy;<lb/>ca Apog&aelig;um, Lun&aelig; conjunctum; Sol tardi&ugrave;s &longs;uos orbes diurnos ab&shy;<lb/>&longs;olvit: igitur breviore intervallo Lunam po&longs;t &longs;e relinquit vers&ugrave;s or&shy;<lb/>tum; vnde nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur, copulam deinde tardi&ugrave;s fieri; vnde <lb/>men&longs;em illum periodicum longiorem e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; contra ver&ograve; <lb/>breviorem illum, qui Sole in perig&aelig;o exi&longs;tente currit; quod ver&ograve; <pb pagenum="72"/>&longs;pectat ad men&longs;em periodicum, eam &longs;cilicet temporis periodum, qua <lb/>Luna ab Occa&longs;u ad Ortum totum Zodiacum decurrere videtur; mod&ograve; <lb/>longior, mod&ograve; btovior e&longs;t, pro diver&longs;o Nodorum &longs;itu; &longs;i enim Nodi <lb/>exi&longs;tant, in punctis Ecliptic&aelig; &AElig;quinoctialibus, haud dubi&egrave; Luna <lb/>&longs;uas &longs;piras agens longi&ugrave;s vers&ugrave;s Polos excurrit, min&ugrave;s ver&ograve; long&egrave; <lb/>Nodis in punctis Sol&longs;titialibus exi&longs;tentibus; &longs;ed qu&ograve; longi&ugrave;s excur&shy;<lb/>rit, plus temporis ponit; Major igitur e&longs;t periodus; quid clarius <lb/>&longs;upet hoc dici, vel excogitari po&longs;&longs;it, vereot &longs;an&egrave; vt qui&longs;piam vi<gap/><lb/>deat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Mirum mihi accidit, Antime, cur ade&ograve; in motuum rea&shy;<lb/>lium in&aelig;qualitatem inveharis, c&ugrave;m tamen motum vtriu&longs;que inclinatio&shy;<lb/>nis in&aelig;qualem in tuo &longs;y&longs;temate &longs;tatuas; acceleratum &longs;cilicet &amp; retar&shy;<lb/>datum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hanc in&longs;tantiam facil&egrave; &longs;olvere, vel; vt veri&ugrave;s dicam, eludere <lb/>po&longs;&longs;em, &longs;i dicerem, e&longs;&longs;e motus rectos, qui ex natura &longs;ua accelerati &longs;unt, <lb/>vel retardati; nempe vel ad &longs;uum naturalem terminum tendunt, vel ab eo <lb/>recedunt; &longs;i primum, acceleratos; &longs;i alterum, retardatos e&longs;&longs;e, oporter; <lb/>&longs;ed hirever&agrave; motus non &longs;unt, qui tant&ugrave;m con&longs;iderantur in decur&longs;i &longs;patij <lb/>linea, in qua &aelig;qualibus temporibus &aelig;qualia &longs;emper &longs;patia &agrave; Planeta de&shy;<lb/>curruntur, lic&egrave;t in&aelig;qualia nobis appareant: &amp; ver&ograve; &aelig;quabilem mo&shy;<lb/>rum e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t, cuius &aelig;qualis eademque cau&longs;a &longs;emper manet, idem <lb/>&longs;cilicet impetus, vel initio impre&longs;&longs;us, vel eo, quo dixi modo, acqui&shy;<lb/>&longs;itus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Nunquid tantul&ugrave;m &longs;altem retardat medij re&longs;i&longs;tentia, vt in <lb/>projectis, imm&ograve; &amp; deor&longs;um cadentibus fieri videmus? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Cert&egrave; non retardat, &longs;i medium &longs;imul &amp; Planeta eodem <lb/>motu moveantur; Sed hoc ad&longs;truere non cogimur, c&ugrave;m nulla ratio&shy;<lb/>ne nitatnr; medium enim commune e&longs;t; Re&longs;pondeo igitur, cladem <lb/>illam &agrave; re&longs;i&longs;tentia medij acceptam &agrave; Planeta continuo re&longs;arciri, vel, <lb/>vt meli&ugrave;s dicam, impediri; vt enim luxta optimum Natur&aelig; in&longs;titutum, <lb/>impetum non auget, ne &longs;cilicet obtinendo fini adver&longs;etur, ita nec eun&shy;<lb/>dem impetum minui &longs;init, quod non min&ugrave;s eidem repugnaret in&shy;<lb/>&longs;tituto. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed ne totus &longs;is in pr&aelig;ludiis, ad tuum illud argumentum con&shy;<lb/>tra meam hypothe&longs;im &agrave; Luna petitum veniendum e&longs;&longs;et. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> His pr&aelig;mi&longs;&longs;is, ad illud venio, ac dico, in tua hypothe&longs;i, realem <lb/>Lun&aelig; motum, eum &longs;cilicet, qui nobis &aelig;qualis fer&egrave; apparet, ade&ograve; in&aelig;qualem <lb/>fore, vt aliquando infinities tardior aut vclocior e&longs;&longs;et. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Somnia narras, Antime, quis vnquam hoc dixit, vel cogita&shy;<lb/>vit? </s>

<s>Luna circa terram iret, quamvis mobilem, in&aelig;quali cert&egrave; motu, quoad <lb/>apparentiam, reip&longs;a tamen fer&egrave; &aelig;quali; c&ugrave;m arcus vno die decur&longs;us paucis <lb/>minutis arcum alio die decur&longs;um &longs;uperet; h&aelig;c e&longs;t trita illa anomalia, eaque <lb/>mul<gap/>iplex in Luna, quam no&longs;tri per excentricos, vel epicy clos, vel circellos <lb/>explicant; &longs;ed h&aelig;c in&aelig;qualitas pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d apparens, non ver&ograve; rea&shy;<lb/>lis e&longs;t tanta, non &longs;tatuitur, ne dum infinita. </s></p><pb pagenum="73"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non &longs;omnio, Augu&longs;tine; nihil dixi, quod demon&longs;trare non <lb/>poffim. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit enim <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> vniver&longs;i A, in quo <lb/>Solem &longs;tatuitis; &longs;it arcus magni orbis <lb/>DB, 29. circiter grad. </s>

<s>quem &longs;cilicet <lb/>terra decurrit, toto illo tempore; quo <lb/>Luna ab vna copula, ad aliam ve&shy;<lb/>nit; Sit AD. 2000.Semidiam. </s>

<s>terr&aelig; <lb/>DH 60. DB 508.circiter; vnde HD <lb/>in DB octies fere continetur. </s>

<s>Sit au&shy;<lb/>tem prim&ugrave;m Lunain copula H, vt <lb/>deinde tran&longs;eat per oppo&longs;itionem G <lb/>ad &longs;equentem copulam I eo tempore, <lb/>quo terra decurrit arcum DCB: divi&shy;<lb/>datur arcus DC in 4.partes &aelig;quales <lb/>DELMC: ita progreditur terra cum <lb/>Luna, vt terra &longs;itin D, Luna in H; <lb/>terra in E, Luna in O; terra in L, <lb/>Luna in E; terra in M, Luna in P; <lb/>terra in C, Luna in G; codem pro&shy;<lb/>gre&longs;&longs;ionis ordine terra &agrave; C tendit in B, &amp; Luna &agrave; G tendit in I. </s>

<s>En tibi <lb/>veram ac germanam lineam Lunaris motus in tua hypothe&longs;i; eodem por&shy;<lb/>r&ograve; tempore Luna &longs;egmenta HE &amp; EG conficit; vnde vides, qu&agrave;m &longs;it in&aelig;&shy;<lb/>qualis motus; &amp; mult&ograve; majorem in&aelig;qualitatis proportionem iuvenies, &longs;i <lb/>compares &longs;egmentum HO cum &longs;egmento EP, vel PG; &amp; vt &longs;egmentum <lb/>HO decurrit Luna, eo tempore, quo primum octantem &longs;u&aelig; periodi, ap&shy;<lb/>parenti motu decurrere videtur, id e&longs;t 45. grad. </s>

<s>&longs;i accipiamus minorem <lb/>arcum v. </s>

<s>g. </s>

<s>12. grad. </s>

<s>paul&ograve; pl&ugrave;s, qui e&longs;t arcus illius fer&egrave; diurnus, et&longs;i com&shy;<lb/>paremus &longs;patium, quod acquirit intere&agrave;, reali motu, tum circa Novilu&shy;<lb/>nium H, tum circa Plenilunium G, long&egrave; maior erit in&aelig;qualitatis propor&shy;<lb/>tio inter illa duo &longs;patia, &aelig;qualibus temporibus decur&longs;a, lic&egrave;t quoad appa&shy;<lb/>rentiam &aelig;qualia &longs;patia videantur. </s>

<s>Vnde nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur, Lunam in&aelig;&shy;<lb/>quali motu moveri, reali &longs;cilicet &amp; phy&longs;ico, atque in tanta in&aelig;qualitatis pro&shy;<lb/>portione, vt qualibet a&longs;&longs;ignabili major &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si nihil aliud habes, h&aelig;c minim&egrave; nos vrgent; nam &longs;uppo&shy;<lb/>nimus Lunam moveri in epicyclo, cujus terra centrum e&longs;t, ac proinde <lb/>Luna movetur motu mixto ex motu orbis &amp; motu centri, vtroque cert&egrave; <lb/>&aelig;quabili; &longs;ed ex duobus motibus &aelig;quabilibus, motum mixtum minim&egrave; <lb/>&aelig;quabilem re&longs;ultare mirum dictu non e&longs;t; immo ne&longs;cire non potes, cuili&shy;<lb/>bet hypothe&longs;i, qu&aelig; epicyclos ad&longs;truit, hoc e&longs;&longs;e commune. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non dubitabam, quin h&aelig;c dicturus e&longs;&longs;es, &longs;ed antequ&agrave;m vlteri&ugrave;s <lb/>progrcdiar, non adinittis, opinor, in Luna realem epicyclum; &longs;i enim realis <lb/>Epicyclus e&longs;&longs;er, haud dubi&egrave; cum &longs;uperficie terr&aelig; intra 24.horas &longs;uum orbem <lb/>ab&longs;olveret, quod cert&egrave; ab&longs;ur dum dictu e&longs;t; c&ugrave;m decurrat tant&ugrave;m co tempo&shy;<lb/>re 12.gradus paul&ograve; plus. </s></p><pb pagenum="74"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Accipe qu&aelig;&longs;o, totum Sy&longs;tema telluris globi, quod non mod&ograve; <lb/>&longs;ublunarem omnem tractum, ver&ugrave;m etiam Lunarem complectitur; finge <lb/>totum illud ad modum vnius Epicycli, ita tamen, vt globus terr&aelig;, &amp; por&shy;<lb/>tio vicinior circumfu&longs;i &aelig;theris volvatur ab occa&longs;u ad <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> &longs;patio 24.hora&shy;<lb/>rum, &longs;uperior ver&ograve; mult&ograve; tardi&ugrave;s, &amp; Lunaris <gap/>tanrum gradus co tempore <lb/>acquirat, in tanta enim di&longs;tantia, vis rapic<gap/>is terr&aelig;, &longs;i non pror&longs;us evane&longs;&shy;<lb/>cit, &longs;altem plurim&ugrave;m remittitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ingenios&egrave; pror&longs;us; vis enim vim illam inotricem &agrave; terre&longs;tri glo&shy;<lb/>bo, ad Lunarem traduci, eamque valde remi&longs;&longs;am, propter di&longs;t antiam, cujus <lb/>rei analogiam petes in mea quoque hypothe&longs;i, a Iove, qui quatuor Lunas <lb/>&longs;ecum ita volvit, imm&ograve; &amp; &agrave; Sole qui Venerem &amp; Mercurium &longs;ecum in or&shy;<lb/>bem agit; &longs;ed vt duo &longs;unt motus in terre&longs;tri globo, centri &longs;cilicet, atque or&shy;<lb/>bis, cur debilitatur vis motrix in Lunam traducta &agrave; motu orbis, intacta re&shy;<lb/>manente traducta &agrave; motu centri, vtramque enim, vel neutram di&longs;tantia <lb/>&aelig;qu&egrave; debilitat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si fingas totum illud Sy&longs;tema vtroque motu moveri, fieri non <lb/>pote&longs;t, quin motus centri toti&longs;y&longs;temati cominunis &longs;it, atque ade&ograve; omnes <lb/>&longs;y&longs;tematis partes per &longs;e illo motu &aelig;qu&egrave; moveantur, lic&egrave;t aliqu&aelig; plus, ali&aelig; <lb/>min&ugrave;s propter motum orbis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fingo facil&egrave; totum illud &longs;y&longs;tema ad in&longs;tar &longs;ph&aelig;r&aelig;, cujus majo&shy;<lb/>rem tant&ugrave;m circulum accipio, qui &longs;it ad in&longs;tar cpicych; &longs;ed c&ugrave;m retardetor <lb/>motus orbis propter di&longs;tantiam, non video, cur propter eandem non re&shy;<lb/>tardetur etiam motus centri; &amp; ver&ograve;, &longs;i &longs;olida qu&aelig;piam e&longs;&longs;et partium hu&shy;<lb/>jus &longs;y&longs;tematisinter &longs;e connexio, optim&egrave; intelligerem, quomodo vterque <lb/>motus omnibus communicetur; &longs;ed hoc po&longs;ito, &aelig;qu&egrave; cit&ograve; omnes motum <lb/>orbis ab&longs;olverent; &longs;ed c&ugrave;m h&aelig;c &longs;olida connexio non &longs;it, quid mirum. </s>

<s>&longs;i vter&shy;<lb/>que motus tum orbis, tum centri communicetur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnum tibi facil&egrave; &longs;uggererem, quod ad rem pr&aelig;&longs;entem pluri&shy;<lb/>m&ugrave;m facir; nempe &longs;i motus orbis &agrave; globo terre&longs;tri in Lunarem traducitur; <lb/>igitur hic motus Lun&aelig; vers&ugrave;s ortum icet per arcus parallelos circulis diur&shy;<lb/>nis, &longs;imilis enim terr&aelig; motus &longs;imilem produceret; c&ugrave;m tamen orbita Lu&shy;<lb/>n&aelig; non mod&ograve; &AElig;quatori parallela non &longs;it, &longs;ed nequidem Ecliptic&aelig;; ac&shy;<lb/>cedit quod totum illud &longs;y&longs;tema mod&ograve; ad Au&longs;trum, mod&ograve; ad Boream cum <lb/>terre&longs;tri globo librari deberet, hoc enim &longs;it in terre&longs;tri globo ad retinen&shy;<lb/>dum axis paralleli&longs;mum; quare c&ugrave;m non videatur quomodo Lun&aelig; motus <lb/>&agrave; telluris motu profici&longs;ci, vel traduci queat dicerem poti&ugrave;s, (<emph type="italics"/>in &aelig;nte&shy;<lb/>riori Schemate<emph.end type="italics"/>) Lunam ab Angelo ita moveri ab&longs;que epicyclo; quia <lb/>revera nullum videmus cpicyclum, idque per lineam curvam HE <lb/>PGFI. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ab Angelo igitur in&aelig;quali motu reali movetur; &amp; hoc ip&longs;um <lb/>e&longs;t, quod ip&longs;e Antimus intendit, &amp; opponit contra meam hypothe&longs;im; hoc <lb/>autem argumentum eju&longs;dem pror&longs;us e&longs;t energi&aelig;, &longs;ive dicatur Luna moveri <lb/>ab Angelo per lineam HPG, &longs;ivc &agrave; &longs;eip&longs;a. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> C&ugrave;m ergo ita rever&agrave; moveatur per lineam HPG, motus illius, <lb/>realis &longs;cilicet, omnino in&aelig;qualis e&longs;t, vt iamidixi. </s></p><pb pagenum="75"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ille motus, qui fit per lineam HPG mixtus e&longs;t ac proinde <lb/>in&aelig;qualis, &longs;ed ex duobus &aelig;quabilibus, vt iam dixi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnde porr&ograve; &longs;unt illi duo motus &aelig;quabiles' &agrave; quo principio? </s>

<s>&amp; <lb/>quo tandem organo traducuntur? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Affulget nov&aelig; lux re&longs;pon&longs;ionis; &longs;upetficies terr&aelig; in&aelig;quali&shy;<lb/>ter movetur, etiam in eodem circulo majore; nempe ille arcus, qui ad <lb/>Solem convertitur, tardi&longs;&longs;imus e&longs;t, oppo&longs;itus ver&ograve; veloci&longs;&longs;imus, quid mi&shy;<lb/>rum igitur, &longs;i hic Lunam longi&ugrave;s promovet, &longs;cilicet circa Plenilunium, <lb/>ille ver&ograve; long&egrave; min&ugrave;s, &longs;cilicet circa Novilunium. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non negarim, acutam, &amp; non nemini fort&egrave; inexpectatam re&shy;<lb/>&longs;pon&longs;ionem; &longs;ed pr&aelig;terquam quod &longs;ub&longs;i&longs;tunt alia &longs;upra oppo&longs;ita; quia nec <lb/>in arcubus, diurnis circulis parallelis Luna movetur, non videtur, cur mo&shy;<lb/>tus centri in Lunam traductus debilior non exi&longs;tar. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Miror, h&aelig;c &agrave; te dici, c&ugrave;m vterque debilior exi&longs;tat, vt mani&shy;<lb/>fe&longs;tum e&longs;t; &longs;ic enim ab Had O parum progreditur, tum motu centri, tum <lb/>motu orbis; igitur &agrave; puncto terr&aelig; oppo&longs;ito &longs;uam vim accipit, majorem <lb/>&longs;cilicet, c&ugrave;m veloci&ugrave;s illud movetur, quamvis alioquin motu mixto; mi&shy;<lb/>norem ver&ograve; c&ugrave;m tardi&ugrave;s, quid ad aliud de arcubus parallelis re&longs;pondeam, <lb/>non habeo, ni&longs;i fort&egrave; dicam, Lunam &agrave; &longs;eip&longs;a, vei ab Angelo per illam or&shy;<lb/>bitam moveri: Sed cur per illam movetur in&aelig;qualiter? </s>

<s>deinde h&aelig;c orbita <lb/>re&longs;pectum habet ad terram, qu&aelig; in &longs;ua libratione diver&longs;am periodum ha&shy;<lb/>bet, malim ergo ingenu&egrave; fateri, me ne&longs;cire, quid ad hoc re&longs;pondeam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Re&longs;umo quod &longs;upra dicere c&oelig;peram; pr&aelig;ter illa argumenta, <lb/>inquam, quibus allata re&longs;pon&longs;io non congruit, dico aliam eamque in&longs;o&shy;<lb/>lubilem re&longs;tare difficultatem; admi&longs;&longs;a enim pr&aelig;dicta re&longs;pon&longs;ione, fateris <lb/>in puncto G majorem vim impetus &agrave; puncto terr&aelig; oppo&longs;ito Lunam ac&shy;<lb/>cipere, minorem ver&ograve; &agrave; puncto H, cur ergo Luna impre&longs;&longs;um impetum <lb/>deinde non retinet? </s>

<s>cum nihil &longs;it &agrave; quo de&longs;truatur; nec enim ob&longs;tat, &agrave; <lb/>novo puncto terr&aelig; oppo&longs;ito ad aliam tangentem determinari, quia c&ugrave;m <lb/>hoc fiat per novi impetus acce&longs;&longs;ionem, hic aditus priori majorem vim <lb/>facit; igitur nulla e&longs;&longs;et ratio, cur deinde motus retar daretur vers&ugrave;s Qua&shy;<lb/>draturas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Vereor, vt inde qui&longs;piam cau&longs;am deducat, reimi&longs;&longs;ionis marini <lb/>&aelig;&longs;tus in Quadratoris; nempe, vt in Oppo&longs;itione vegetior e&longs;t, ita in Quadra&shy;<lb/>turis minor e&longs;t &amp; flaccidior; quia, inquiet, c&ugrave;m &agrave; Luna procedat, Lun&aelig; <lb/>motus in plenilunio maior e&longs;t, minor in Quadraturis; minorem igitur in <lb/>his, majorem in illo motus effectum producit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed in Novilunio Lunaris motus adhuc minor e&longs;t, quam in <lb/>Qiadraturis, &amp; tamen nemo ne&longs;cit, &aelig;&longs;tum in Novilunio majorem e&longs;&longs;e; alia <lb/>igitur ratio pr&aelig;dict&aelig; differenti&aelig; inve&longs;tiganda e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Aliud in mentem venit, quod expromendum e&longs;&longs;e puto; <lb/>nempe &longs;i &longs;upponam Lunam 24. horarum &longs;patio orbem &longs;uum circa terram <lb/>ab&longs;olvere, illius velocitas ad velocitatem puncti &aelig;quatoris in &longs;uperficie <lb/>terr&aelig; erit vt 60.ad 1.&longs;unt enim motus vt circuli, hi vtr&ograve;, vt &longs;emidiametri; <lb/>igitur non mirum e&longs;t, c&ugrave;m motus tardus velocem producere nequeat, &longs;i <pb pagenum="76"/>Luna long&egrave; tardi&ugrave;s &agrave; terre&longs;tri globo circumagitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Neque hoc &longs;ufficit; quia c&ugrave;m vnus motus alium &aelig;qualem ad <lb/>fummum producere po&longs;&longs;rt, e&longs;to terr&aelig; motus &aelig;qualem Lun&aelig; imprimat, <lb/>hic erit <gap/> illius quo Luna 24.horarum tempore ab&longs;olveret circulum con&shy;<lb/>&longs;ectis 360. grad. </s>

<s>igitur erit tant&ugrave;m 6. graduum; &longs;ed e&longs;t 12.grad. </s>

<s>diurnus <lb/>&longs;cilicet; alinnde igitur cau&longs;a hujus motus petenda e&longs;t: &longs;ed nulla e&longs;&longs;e po&shy;<lb/>te&longs;t, ni&longs;i hic motus in&aelig;qualis &longs;upponatur; igitur ex hoc etiam capite i&longs;ta <lb/>hypothe&longs;is terr&aelig; mobilis non &longs;ub&longs;i&longs;tit, quia &longs;cilicet in ea motus realis in&shy;<lb/>&aelig;qualis per &longs;o e&longs;&longs;et. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Eadem difficultate tua laborat hypothe&longs;is, in qua Lunaris <lb/>motus &longs;ine vno &longs;altem epicyclo explicari nequit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nullum Epicyclum pono <foreign lang="greek">n</foreign> pro reali motu explicando; pro ap&shy;<lb/>parenti ver&ograve; vtcumque, fimplicem dumtaxat motum admitto, ab ortu ad <lb/>occa&longs;um, long&egrave; tamen tardiorem motu Solis, ita vt &longs;ingulis men&longs;ibus Sy&shy;<lb/>nodicis Sol Lunam a&longs;&longs;equatur, atque ade&ograve; <foreign lang="greek">h</foreign> num integrum circulum &longs;u&shy;<lb/>pra illam acquirat; adde vtramque inclinarionem, qu&acirc; &longs;cilicet tum ab <lb/>Apog&aelig;o ad Perig&aelig;um &amp; vici&longs;&longs;im, tum &agrave; Borea ad Au&longs;trum, &amp; vici&longs;&longs;im <lb/>Planeta librari videtur; vtriu&longs;que tamen periodus in Luna diver&longs;a e&longs;t &agrave; <lb/>Solari; vnde Lun&aelig; Apog&aelig;um recurrit frequenti&ugrave;s; pr&aelig;terea Lun&aelig; &longs;ecun&shy;<lb/>da inclinatio habet pro termino Eclipticam, vt jam dixi; anomali&aelig; prim&aelig;, <lb/>&longs;eu periodic&aelig; ratio eadem e&longs;t, qu&aelig; anomali&aelig; Solaris; neque h&icirc;c repeto, <lb/>qu&aelig; jam dixi in alio congre&longs;&longs;u; quod ver&ograve; pertinet ad aliam in&aelig;qualita&shy;<lb/>tem, vel anomaliam &longs;ynodicam, vt vocant. </s>

<s>in mea hypothe&longs;i, facil&egrave; ratio <lb/>redditur multiplicis in&aelig;qualitatis, quam huc v&longs;que, vt verum fatear, non&shy;<lb/>dum accurat&egrave; indagatunt A&longs;tronomi, nedum &longs;tatuerunt; hinc vnus negat, <lb/>quod alius ad&longs;truit; &longs;cilicet e&ograve; qui&longs;que dumtaxat &longs;pectat, vt ob&longs;ervatio&shy;<lb/>nes ad Sy&longs;tematis excogitati formam accommodet; &longs;ed h&aelig;c fu&longs;i&ugrave;s di&longs;cu&shy;<lb/>cutere huius loci non e&longs;t; hoc tant&ugrave;m indica&longs;&longs;e contentus, ex diver&longs;o Lu&shy;<lb/>n&aelig; &longs;itu, multiplicem in&aelig;qualitatem, apparentem &longs;cilicet, eamque variam <lb/>&longs;equi po&longs;&longs;e: vtr&ugrave;m ver&ograve; Lun&aelig; apoge&aelig; di&longs;tantia maior &longs;it in quadraturis, <lb/>qu&agrave;m in copulis, &amp; perige&aelig; minor, non de&longs;unt, etiam inter principes <lb/>A&longs;tromos, qui negent: &amp; ver&ograve; punctum ac momentum ver&aelig; ac germa&shy;<lb/>n&aelig; quadratur&aelig; vix di&longs;cerni pore&longs;t, maxim&egrave; intra &longs;patium duorum vel qua&shy;<lb/>tuor graduum; de Latitudine Lun&aelig; nihil dico; c&ugrave;m eam nullo negotio <lb/>explicemus; itemque Nodorum motum in antecedenria; quia citi&ugrave;s &longs;ecun&shy;<lb/>d&aelig; inclinationis motus perficitur, qu&agrave;m motus in Zodiaco; vnde nece&longs;&shy;<lb/>&longs;ari&ograve; &longs;equitur motus Nodorum apparens contra &longs;eriem Signorum; motus <lb/>apog&aelig;i etiam apparens eodem modo explicatur, quo jam in Sole illum <lb/>explicuimus; itemque eorundem motuum in&aelig;qualitas, &longs;uppo&longs;ito motu <lb/>reali &aelig;quabili&longs;&longs;imo; &amp; vbi cert&aelig; omnino &amp; in omnibus con&longs;entientes <lb/>ob&longs;ervationes aliquando definientur, nullus dubito, quin ex jactis princi&shy;<lb/>piis facil&egrave; in hac no&longs;tra hypothe&longs;i explicentur, quod tamen mod&ograve; &longs;ieri ne&shy;<lb/>quit, c&ugrave;m multa etiamnum incerta maneant, &amp; vix de Apog&aelig;o con&longs;tet, <lb/>vbi &longs;it, &amp; qualis &longs;it excentricitas, an h&aelig;c &longs;emper eadem &longs;it; di&longs;tantia ver&ograve; <lb/>Lun&aelig; maxima, etiam incerta e&longs;t. </s></p><pb pagenum="77"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Prob&egrave; intelligo tuum &longs;y&longs;tema Lunare; vis enim Lunam &longs;im&shy;<lb/>plici motu moveri ab Ortu ad Occa&longs;um, &longs;ed long&egrave; tardi&ugrave;s, qu&agrave;m &longs;tellas; <lb/>ita vt intra tempos vnius men&longs;is periodici Luna &agrave; Stellis retro relicta ver&shy;<lb/>s&ugrave;s Ortum, videatur totum Zodiacum percurrere, &amp; ad idem punctum <lb/>redire; &amp; quia Sol toto eo tempore vers&ugrave;s Ortum relictus e&longs;t, qua&longs;i 27. <lb/>grad. </s>

<s>antequam ad copulam Luna redeat, duobus diebus &amp; aliquot horis <lb/>opus e&longs;t: hunc men&longs;is Synodicus longior periodico; addis vtriu&longs;que incli&shy;<lb/>nationis motum, ita vt &longs;ecund&aelig; terminus &longs;it Eclyptica; &amp; quia motus &longs;e&shy;<lb/>cund&aelig; ab&longs;olvitur paul&ograve; ante finem periodici, hinc motus Nodorum ver&shy;<lb/>s&ugrave;s Occa&longs;um, itemque Apog&aelig;i vers&ugrave;s Ortum; quia periodus intra quam <lb/>Luna redit ad Apog&aelig;um, paul&ograve; longior e&longs;t men&longs;e periodico: in&aelig;qualitas <lb/>&longs;implex eodem modo &agrave; te explicatur in Luna, &amp; in Sole; ali&aelig; ex diver&longs;a <lb/>combinatione vtriu&longs;que inclinationis na&longs;cuntur: Latitudinem per motum <lb/>&longs;ecund&aelig; inclinationis facil&egrave; omnin&ograve; explicas, Vtr&ugrave;m ver&ograve; major &longs;it Lati&shy;<lb/>tudo in Quadraturis, qu&agrave;m in Copulis, incertum putas, itemque multa alia <lb/>incerta, qu&aelig; &longs;upra obiter recen&longs;ui&longs;ti; optim&egrave; demum explicas, quomodo <lb/>men&longs;es Periodici mod&ograve; majores &longs;int, mod&ograve; minores, it&egrave;mque Synodici, <lb/>men&longs;es enim Periodici majores &longs;unt, quando Nodi &longs;unt circa &AElig;quato&shy;<lb/>rem, minores ver&ograve;, quando &longs;unt circa Iropicos; Synodici autem majores <lb/>&longs;unt, dum Sol e&longs;t circa Apog&aelig;um, dum ver&ograve; circa Perig&aelig;um minores; <lb/>neque in his vlla re&longs;tat difficultas; vnum tant&ugrave;m ex te re&longs;cire velim, Anti&shy;<lb/>me, quid cen&longs;eas de libratione illa Lunari, qua &longs;it, vt qu&aelig;dam interdum <lb/>macul&aelig; ad margines di&longs;ci Lunaris propi&ugrave;s accedant, ali&agrave;s, ab iis longi&ugrave;s <lb/>recedant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim<emph.end type="italics"/> Hevelio fideli&longs;&longs;imo &amp; accurati&longs;&longs;imo Lunarium Ph&aelig;nomenon <lb/>ob&longs;ervatori, in his detrectart fidem, non au&longs;im; hic autem vult, Lunam <lb/>ita librari, vt c&ugrave;m maxim&egrave; ab &AElig;quatore dec.inat, vers&ugrave;s Boream, macu&shy;<lb/>l&aelig; Boreales in ejus di&longs;co recedant &agrave; margine, Au&longs;trales contra ad margi&shy;<lb/>nes accedant; &amp; vici&longs;&longs;im c&ugrave;m maxim&egrave; declinat vers&ugrave;s Au&longs;trum, au&longs;tra&shy;<lb/>les recedant, accedant ver&ograve; Boreales. </s>

<s>Nonnulli ex ve&longs;tris, Augu&longs;tine, &longs;ta&shy;<lb/>munt ad hunc finem, Lunarem axem &longs;ibiip&longs;i parallelum, &amp; Axi mundi; &longs;ed <lb/>meo judicio perperam &longs;atis, dum enim vers&ugrave;s Tropicum Cancri acce&shy;<lb/>dit Luna, extremitas Borealis axis attolleretur, vt patet, igitur &amp; Semicir&shy;<lb/>culus di&longs;ci Borealis, &amp; Au&longs;tralis de primeretur; ex quo contraria Ph&aelig;nome&shy;<lb/>na &longs;equerentur; Malim dicere Lunarem Globum magnetica for&longs;an virtute <lb/>pellere, ac proinde habere duos polos magneticos; igitur codem pror&longs;us <lb/>modo &longs;e&longs;e componit ad terre&longs;trem Globum, quo terrella qu&aelig;piam, vel <lb/>acus magnetica; igitur quando Luna vers&ugrave;s Boream tendit ab &AElig;quatore, <lb/>extremitas borealis axis deprimitur, Au&longs;tralis ver&ograve; attollitur, &amp; vici&longs;&longs;im; <lb/>c&ugrave;m Luna ab &AElig;quatore vers&ugrave;s Au&longs;trum excurrit; Au&longs;tralis deprimitur, <lb/>Borealis attollitur, ex quo pr&aelig;dicti effectus nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Parum admod&ugrave;m abe&longs;t, quin hoc apprim&egrave; capiam; nonni&shy;<lb/>hil &longs;chematis de&longs;iderarem, vt hoc meli&ugrave;s inculcetur </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Id mihi pr&aelig;&longs;tandum &longs;u&longs;cipio: &longs;it meridianus Lunaris SBTK, <lb/>Axis magneticus BK, &longs;emicirculus ad terram conver&longs;us BSK, qui in <pb pagenum="78"/>di&longs;co Lunari apparet projectus in BK; line&aelig; vi&longs;uales BO, SP, KR, <lb/>quas exhibeo parallelas, propter anguli tenuitatem; &longs;it A in &AElig;quatore, <lb/><figure id="fig9"></figure><lb/>Axis BK &longs;ecat &AElig;quatorem ad an&shy;<lb/>gulos rectos; &longs;i ver&ograve; A &longs;it in Tro&shy;<lb/>pico Cancri, punctum B dep<gap/>imitur <lb/>in G, &amp; K attollitur in H; Hinc ante <lb/>depre&longs;&longs;ionem macula E videbatur <lb/>in C, igitur vicina margini, N ver&ograve; <lb/>in L. remota igitur &agrave; margine; at <lb/>ver&ograve; po&longs;t depre&longs;&longs;ionem dicti Axis <lb/>Macula E erit in F, ac proinde vide&shy;<lb/>bitur in D: igitur recedit &agrave; margi&shy;<lb/>ne; at ver&ograve; N erit in M; igitur vi&shy;<lb/>debitur in I; accedit igitur ad mar&shy;<lb/>ginem; h&aelig;c ade&ograve; per&longs;picua &longs;unt, vt <lb/>nihil clari&ugrave;s dici, vel excogitaripo&longs;&longs;e <lb/>videatur. </s>

<s>Vnum tamen dubium re&shy;<lb/>&longs;tat de fide &longs;cilicet Hevelij, c&ugrave;m non <lb/>defuerit, qui dictam fidem pror&longs;us elevarit, adductis ob&longs;ervationibus <lb/>omnino contrariis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio, non defui&longs;&longs;e; Hevelio tamen adh&aelig;rendum, eique fi&shy;<lb/>dem habendam e&longs;&longs;e, putarem, pr&aelig;&longs;ertim cum nonnulla ex iis, qu&aelig; con&shy;<lb/>tra illum adducuntur, minim&egrave; &longs;ub&longs;i&longs;tant; Sed h&aelig;c di&longs;cutere non vacat; <lb/>Vt vt &longs;it, &longs;uppo&longs;ita veritate dictorum Hevelij. </s>

<s>con&longs;tat rationem huius <lb/>librationis &agrave; me allatam per&longs;picuam e&longs;&longs;e; &longs;i res &longs;ecus &longs;e habeat, vt mihi, <lb/>Augu&longs;tine, non nocet, ita tibi nullo modo prode&longs;t. </s>

<s>Sed iam ad alias ratio&shy;<lb/>nes veniamus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Re&longs;tat, Antime, vtad alios c&oelig;le&longs;tes globos gradum facias, in <lb/>quo lepidi&longs;&longs;imum itineris extatici autorem imitari cuipiam fort&egrave; videberis; <lb/>quod ne&longs;cio an Copornicanis metuendum &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne timeas, Chry&longs;ocome, &longs;i&longs;temus gradum in terra, nec de Ve&shy;<lb/>nere quidquam a&longs;truam, ni&longs;i quod omnes facil&egrave; probare po&longs;&longs;int; Dico <lb/>igitur iuxta Copernicanam hypothe&longs;im, Venerem tam prop&egrave; ad nos acce&shy;<lb/>dere, circa conjunctionem &longs;cilicet ve&longs;pertinam, &amp; tam procul abe&longs;&longs;e, <lb/>circa matutinam, vt cius diameter vna vice &longs;eptuplo fer&egrave; major, qu&agrave;m <lb/>alia videnda &longs;it; quod vt in facili Schemate o&longs;tendam. </s></p><p type="main">

<s>Sit (<emph type="italics"/>in &longs;eq.Fig.<emph.end type="italics"/>) Sol in A immobilis; &longs;it magnus orbis, in quo movetur terr&aacute; <lb/>BCDE, &longs;int diametri BD, CE, &longs;itque angulus ABC grad 47. &amp; &longs;uppo&shy;<lb/>natur maxima digre&longs;&longs;io Veneris &agrave; Sole; ducatur AF perpendicularis in <lb/>BC, &amp; &longs;ub radio AF de&longs;cribatur circulus FGHIK, hic erit orbis Veneris; <lb/>igitur Perig&aelig;um Veneris erit in K, po&longs;ito quod terra &longs;it in B; Apog&aelig;um <lb/>ver&ograve; in H cuncta h&aelig;c pro conce&longs;&longs;is habeo; lic&egrave;t Perig&aelig;um aliquando <lb/>propi&ugrave;s accedat ad B, tum quia interdum major e&longs;t Veneris digre&longs;&longs;io; tum <lb/>etiam quia moveri cen&longs;etur in excentrico,; igitur cum &longs;imul e&longs;t in aphelio <lb/>&amp; Perig&aelig;o, propi&ugrave;s ad B haud dubi&egrave; accedit. </s>

<s>Sit ergo in K, citra acura-<pb pagenum="79"/>tiores calculos, dico, KB e&longs;&longs;e <gap/> totius BH, paulo plus; igitur propter <lb/>parvitatem anguli, c&ugrave;m linea recta pro arcu accipi po&longs;&longs;it, Veneris diame&shy;<lb/>ter in K videtur Sextupla illius, qu&aelig; videtur in H&longs;unt <gap/>im anguli vt <lb/>di&longs;tanti&aelig; permutando, acuti&longs;&longs;imi &longs;cilicet, qualem hoc loco con&longs;idera&shy;<lb/>mus: &longs;ed profect&ograve; nemo vnquam vidit Venerem perig&aelig;am quadragecu&shy;<lb/>plam apog&aelig;&aelig;. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Miror, h&aelig;c &agrave; te dici, qui per&longs;picillorum majorum &longs;atis, opi&shy;<lb/>nor, peritus es; illius &longs;altem amicus &amp; familiaris, qu<gap/> pr&aelig; c&aelig;teris optima <lb/>&amp; longi&longs;&longs;ima fabricat; Galileus &longs;uo tubo&longs;picillo in&longs;tructus, argumentum <lb/>&agrave; te propo&longs;itum jam olim diluit, vt pote qui omnino comperit, Venerem <lb/>perig&aelig;am quadragecuplam apog&aelig;&aelig;, etiam mediocris tele&longs;copijoper&acirc; vi&shy;<lb/>deri, vt non &longs;emel ip&longs;e typis mandavit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sci&ograve;, hoc a&longs;&longs;ertum ab eo fui&longs;&longs;e; &longs;ed miror, &agrave; nemine, &longs;altem <lb/>quod &longs;ciam, in dubium vocatum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quis amab&ograve; hac de re dubitaret, &amp; fidem huic homini detre&shy;<lb/>ctaret, qui tam multa in c&aelig;le&longs;ti regione &agrave; &longs;e prim&ugrave;m explorata &longs;ub a&longs;pe&shy;<lb/>ctum mortalium adduxit, quique &longs;uo tempore, optima ommum vitra tor&shy;<lb/>nari &amp; componi curavit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> De his non di&longs;puto, nec quidquam de cuiu&longs;piam laude velim <lb/>detractum, dico tamen, me optimis alioquin tele&longs;cop<gap/>s v&longs;um, nunquam <lb/>Venprem perig&aelig;am quadtagecuplam apog&aelig;&aelig; vidi&longs;&longs;e; Non nego per&longs;pi&shy;<lb/>cilla Galilei eximia fui&longs;&longs;e, &longs;ed long&egrave;iis breviora, quibus v&longs;us &longs;um; negari <pb pagenum="80"/>prof<gap/>ct&ograve; non pote&longs;t, quin vir pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imus Eu&longs;tachius Divinus pr&aelig;di&shy;<lb/>ctam fabricand<gap/>rum tele&longs;copiotum artem c&ograve; adduxerit, qu&ograve; illam nemo <lb/>hactenus ad<gap/>k; icaquo optimo vto<gap/> tele&longs;copio, qu&ograve; Venerem perig&aelig;am <lb/>majotem quidem ap<gap/>g&aelig;a video, non tamen quadragecuplam; ad omnium <lb/>oculo<gap/>pcovoco. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> In qua proportione majotem diametrum perig&aelig;&aelig; vides? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Plu&longs;quam &longs;extuplam videre deberem; at non dicam &longs;extuplam, <lb/>aut quintuplam tripl&aacute; non video; &amp; hinc nece&longs;&longs;aria <expan abbr="c&otilde;&longs;equutione">con&longs;equutione</expan> deduco, <lb/>Copernicanam hypothe&longs;im corruere, in qua nece&longs;&longs;e e&longs;t, diamet<gap/>m Vene&shy;<lb/>ris perige&aelig; plu&longs;quam &longs;extuplam videri diametri eiu&longs;dem apoge&aelig;. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ec.<emph.end type="italics"/></s><s> Tantulum &longs;chematis de&longs;iderarem; lic&egrave;t enim multam fidem tibi <lb/>habeam, mens tamen maxim&egrave; recreatur, &longs;i eadem qu&aelig; aure accepimus <lb/>oculorum etiam te&longs;timonio confirmentur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;timus.<emph.end type="italics"/></s><s> Antimum ab hoc onere levabo; Sit AF radius partium <lb/>100000. &amp; angulus ABF 47. graduum, tanta enim e&longs;t plerumque <lb/>maxima Veneris digre&longs;&longs;io; erit &longs;ecans AB 136733. igitur tota BH <lb/>236733. &amp; KB 36733. igitur KB e&longs;t ad BH vt vnum ad 6. <gap/> paul&ograve; <lb/>plus. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit antem qu&aelig;lib<gap/> linea P. ad MQ, <gap/>m ad <gap/> aff<gap/>ma<gap/> qu&aelig;li&shy;<lb/>bet diam<gap/>t PN qu&aelig; videatur <gap/> M &longs;ub angulo NMP, <gap/>m cadem &longs;ta-<pb pagenum="81"/>tuatur in QL ducaturque ML &longs;ecans PN i<gap/> D, haud dubi&egrave; etit PO, ad <lb/>QL, vel PN, vt MP ad MQ, id e&longs;t vt 1.ad 6.<gap/> &longs;ed angulus LML, vel <lb/>OMP e&longs;t ad angulum NMP, vt PO, ad PN, nempe in acuti&longs;&longs;imis angu&shy;<lb/>lis, qualis &longs;upponitur is, &longs;ub quo videtur Veneris diameter, arcus &longs;unt <lb/>ad &longs;en&longs;um vt tangentes; igitur angulus OMP e&longs;t ad angulum NMP vt <lb/>1. ad 6.<gap/> c&ugrave;m igitur Veneris di&longs;tantia minima &longs;it ad maximam, vt vnum ad <lb/>6<gap/> ejus diaineter apparens in ininima e&longs;t ad appate<gap/>m in mazima vt <lb/>NP ad PO, id e&longs;t vt 6<gap/> paul&ograve; pi<gap/>s ad <gap/>igitur di&longs;cus Veneris petige&aelig; <lb/>appatens e&longs;t ad di&longs;cum apoge&aelig; vt 40.<gap/>ad 1.&amp; rcip&longs;a talem e&longs;&longs;e Coperni&shy;<lb/>can&aelig; &longs;ententi&aelig; defen&longs;ores pronunciant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Cur appellas Copernican&aelig; &longs;ententi&aelig; defen&longs;ores? </s>

<s>alios etiam <lb/>appellare debueras, c&ugrave;m etiam ex Tychonico &longs;y&longs;temate eadem pror&longs;us <lb/>diamettorum apparentium ratio, &longs;eu proportio con&longs;equatur. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Fac enim terram e&longs;&longs;e immobilem in B, Solemque per orbem ANML <lb/><gap/>, ac&longs;ecum deferte centrum epicycli Ven<gap/>s; hauddubi<gap/> enus <gap/>t <lb/>perig&aelig;a in K, apog&aelig;a in H. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc ip&longs;um in primo no&longs;tro congre&longs;&longs;<gap/> &agrave; quo aberas, Chry&longs;oco&shy;<lb/>me, indicatum &agrave; me &longs;u<gap/>rat, vt videte e&longs;t, in V.hgura, &amp; ide&ograve; non circularem <lb/>epicyclum de&longs;ctip&longs;i nec etiam eliipticum, &longs;ed &longs;pital: quadam, &longs;eu qua&longs;i pa&shy;<lb/>rabolica linea terminatum ab apog&aelig;o ad maximam digte&longs;&longs;ionem, &amp; hinc <lb/>ad petig&aelig;um alia cutva ad rectam proxime accedente: po<gap/>&ograve; no&longs;tro <pb pagenum="82"/>&longs;y&longs;tem<gap/>i qu&aelig;libe<gap/> diam<gap/>um app<gap/>tium proportio convenire <lb/>pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Habe bis omnes Aftr <gap/>os tibi refragantes, non &longs;ol&ugrave;m <lb/>illos, qui Copetnieo adh<gap/>t, ver&ugrave;m etiam omnes propemod&ugrave;m alios, <lb/>immo ex tuis non de&longs;unt v<gap/>i docti&longs;&longs;imi, &amp; c&oelig;le&longs;tium ob&longs;ervationum <lb/>periti&longs;&longs;imi, qui non mod&ograve; Veneris perig&aelig;&aelig; d<gap/>cum quadragecuplo, <lb/>&longs;ed etiam quinquagecuplo &amp; vltra majotem e&longs;&longs;e, qu&agrave;m apog&aelig;&aelig; liber&egrave; pro&shy;<lb/>nuneiant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid faceres? </s>

<s>me<gap/> oculis fidem detracta<gap/> non po&longs;&longs;um, <lb/>optimum tele&longs;copium adhibui; long&egrave; tamen minorem proportionem <lb/><gap/>qualitatis e&longs;&longs;e comperi, quanquam &longs;ententiatum diver&longs;itas etiam inter <lb/>Principes A&longs;tronomi&aelig; multam mihi hac de re &longs;u&longs;picionem injicit, quorum <lb/>aliqui Veneria perig&aelig;&aelig; diametrum 7.minut.e&longs;&longs;e volunt, alij 4. alij 3.2.alij <lb/>demum 1. eadem diver&longs;itas diametrorum apparentium Metcurij, Martis <lb/>&amp; Iovisapud eo&longs;dem Autores ob&longs;ervatur. </s>

<s>Sed, inquiet aliquis, ob&longs;er&shy;<lb/>vationes me&aelig; accuratiores &longs;unt, idem alius de &longs;uis &longs;entiet; Vt vt &longs;it ad om&shy;<lb/>nium oculos provoco, nam &longs;&aelig;p&egrave; ac &longs;&aelig;pi&ugrave;s Venerem a&longs;pexi, non procul <lb/>&agrave; perig&aelig;o, &longs;cilicet paulo ante, vel paul&ograve; po&longs;t conjunctionem ve&longs;per tinam, <lb/>diver&longs;is etiam modis adhibitis, nunquam tamen illius di&longs;cum quadrage&shy;<lb/>cuplum comperi, illius quem in eadem non procul ab apog&aelig;o &longs;ita ob&longs;er&shy;<lb/>varam, &longs;ed long&egrave; minorem; idem de Mercurio perig&aelig;o, quem nunquam <lb/>octuplum apog&aelig;i, idem de Marte, quem nunquam &longs;exagecuplum, mult&ograve; <lb/>min&ugrave;s octoge cuplum aut <expan abbr="noagecupl&utilde;">noagecuplum</expan> ob&longs;ervare potui, Nihil &longs;an&egrave; docti&longs;&longs;i. <lb/></s>

<s>morum hominum ob&longs;eruationibus &amp; fidei <expan abbr="detract&utilde;">detractum</expan> velim; &longs;ed igno&longs;cant, <lb/>&longs;i oculis meis plus triboam; vereor autem vt aliqui, vt &longs;y&longs;temati &aacute; &longs;e fabri&shy;<lb/>cato, aut reformato meli&ugrave;s <expan abbr="con&longs;ul&atilde;t">con&longs;ulant</expan>, ex paucis ob&longs;ervationibus, il&longs;que pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;ertim, quoad minuta &longs;altem &longs;ecunda, &longs;allaci&aelig; haud parum obnox<gap/>s, ea <lb/>nonnunquam ad&longs;truant, qu&aelig; dubito, an reliquis deinde ob&longs;ervationibus <lb/>&longs;ubjaceant. </s>

<s>Vnum deinde in Venere notatu dignum e&longs;&longs;e puto, eam &longs;cilicet, <lb/>c&ugrave;m circa perig&aelig;um vel apog&aelig;um ob&longs;ervatur, non procul abe&longs;&longs;e ab ho&shy;<lb/>rizonte, ac proinde non modicam radios vi&longs;uales refractionem pati. </s>

<s>qu&aelig; <lb/>hauddubie apparentem illius diametrum vatiabit; de&longs;iderandum, vt Ve&shy;<lb/>nus &longs;ub Solis di&longs;cum aliquando veniret, tunc enim exceptis trajecti&longs;que <lb/>radiis &longs;olaribus tele&longs;copio, nec non projectis in planum direct&egrave; <lb/>oppo&longs;itum, velip&longs;is oculis ratio diametr<gap/> Veneris ad diametrum Solis &longs;ub&shy;<lb/>jiceretur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Libenter exte re&longs;cirem vtr&ugrave;m &longs;it aliquod Veneris ph&oelig;nome&shy;<lb/>non; quod in tua hypothe&longs;i explicari non po&longs;&longs;e putes. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vix crediderim vllum e&longs;&longs;e; de certis enim loquor &amp; indubi&shy;<lb/>tatis; nempe: mod&ograve;&longs;upponam. </s>

<s>Venerem &longs;implici motu moveri ab ortu <lb/>ad occa&longs;um, eoque &aelig;quabili&longs;&longs;imo, cum illa duplici inelina<gap/>onc, itus ac re&shy;<lb/>ditus reciptoci, ad in&longs;tar motusaccelerati &amp; retardati; ptima quidem ab <lb/>Apog&aelig;o ad di&longs;tantiam mediam, eandem curn di&longs;tantia media Solis, &amp; hinc <lb/>ad Perig&aelig;um, ita vi Venus in&longs;s a mediam di&longs;tantiam orbem &longs;uum i&longs;ochro&shy;<lb/>non cum Sole perfici<gap/>; Secunda ver&ograve; ab co latitudinis puncto, in quo <pb pagenum="83"/>fuit, antequam motu circulari <gap/>overet<gap/> ad Eclipticam, co modo, quo <gap/><lb/>&longs;upra dictum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Qua qu&aelig;&longs;o linea, curva an rocta? </s>

<s>deinde an perpen&shy;<lb/>dicular<gap/>ter cadente in planum Ecliptic&aelig;? </s>

<s>an ver&ograve; in planum &AElig;qu<gap/>&shy;<lb/>totis? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ad vtrumque re&longs;pondeo; ad primum quidem, per curvam fieri; <lb/><figure id="fig10"></figure><lb/>vt dixi de Sole v.g. </s>

<s>pet arcum D. <lb/>F, vt eandem retineat &agrave; centro <lb/>mundi di&longs;tantiam, vi &longs;cilicet hujus <lb/>motus, &longs;eu inclinationis; qu&aelig;nam <lb/>ver&ograve; &longs;it accelerationis ratio &agrave; D ver&shy;<lb/>s&ugrave;s F, iam &longs;upra indicavi. </s>

<s>Suppone <lb/>horizontale planum AF &amp; &longs;uperfi&shy;<lb/>ciem &longs;ph&aelig;r&aelig; inclinatam DF, in <lb/>qua de&longs;cendat corpus grave motu <lb/>accelerato, h&aelig;c e&longs;t accelerationis <lb/>progre&longs;&longs;io; qu&aelig; in &longs;ecundam incli&shy;<lb/>nationem apprim&egrave; quadrat; <expan abbr="qu&aelig;n&atilde;">qu&aelig;nam</expan> <lb/>porr&ograve; &amp; qualis &longs;it h&aelig;c progre&longs;&longs;io <lb/>motusaccelerati, altioris e&longs;t indagi&shy;<lb/>nis; Lic&egrave;t enim <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;it cum illa, <lb/>quam &longs;ervant funependula in de&shy;<lb/>&longs;cen&longs;u, ab ea tamen petenda e&longs;t; <lb/>Vt vt &longs;it, h&aelig;c di&longs;cu&longs;&longs;io hujus no&longs;tri <lb/>in&longs;tituti non e&longs;t, ad &longs;ecundum re&shy;<lb/>&longs;pondeo, Lineam illam eadere per&shy;<lb/>pendicularitet in planum &AElig;quato&shy;<lb/>ris, <expan abbr="n&etilde;pe">nempe</expan> determinatur &agrave; Plano cir&shy;<lb/>culi parallelo Plano &AElig;quatotis, cius <lb/>tamen terminus e&longs;t Ecliptica, vt di&shy;<lb/>xi; nempe Pl&aacute;net&aelig; hinc terram a&longs;pi&shy;<lb/>ciunt, cui &longs;erviunt, lumenque refun&shy;<lb/>dunt; inde ver&ograve; Solem, &longs;ub primo re&longs;pectu, &longs;uos orbes agunt circa&shy;<lb/>terram, tanquam circa &longs;uum centrum; &longs;ub alio ver&ograve;, Solis &longs;equun&shy;<lb/>tur ve&longs;tigia, qui c&ugrave;m ab Ecliptica punquam di&longs;cedat, hic &longs;olus circulus <lb/>&longs;ecundam inclinationem Planetarum tanquam terminus determinat. </s>

<s>Ex <lb/>his autem per&longs;picuas rationes reddo, in mea hypothe&longs;i, acceleratio&shy;<lb/>nis, retardationis, retrogre&longs;&longs;ionis, &longs;tationis, Nodorum motus, itemque <lb/>Apog&aelig;i &amp; Perig&aelig;i, vari&aelig; digre&longs;&longs;ionis &amp; latitudinis, vt jam &longs;upra indicavi&shy;<lb/>mus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Ch<gap/>y&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Antequam alia argumenta expromas, per te mihi liceat, <lb/>Antime, vnum quidpiam, quod jam in mentem venit, breviter expo&shy;<lb/>nore; &longs;cilicet in Copernicana hy pothe&longs;i, cuncta fet&egrave; gratis, vt aiunt, <lb/>&amp; ad nutum con&longs;tr<gap/>entis ad&longs;trui, id e&longs;t &longs;ine vlla cau&longs;a, vel ratione, qu&aelig; <lb/>hoc, vel illud fieri p<gap/>&longs;tulet; v.g. </s>

<s>terram moveri volunt in excentrico; cut <pb pagenum="84"/>amab&ograve; circa illud centrum poti&ugrave;s qu&agrave;m circa aliud? </s>

<s>Cur non circa Solem, <lb/>qui e&longs;t in Mundi centro? </s>

<s>aut &longs;i vis, moveri in Eclip&longs;i, cur hanc adhibes po&shy;<lb/>ti&ugrave;s qu&agrave;m <expan abbr="ali&atilde;">aliam</expan>? </s>

<s>cur Sol in hoc. </s>

<s>vmbilico, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ver&ograve; in alio, vel in ip&longs;o ellip&longs;eos <lb/>centro? </s>

<s>deinde cur &amp; vnde movetur Apog&aelig;um? </s>

<s>cur in con&longs;equentia poti&ugrave;s <lb/>qu&agrave;m in antecedentia? </s>

<s>cur terra ab occa&longs;u ad ortum, tum motu centri, tum <lb/>ctiam orbis &longs;ecund&ugrave;m he mi&longs;ph&aelig;rium &agrave; Sole aver&longs;um? </s>

<s>cur per Eclipticam <lb/>cum tanta declinatione ab &AElig;quatore? </s>

<s>vnde etiam motus orbis annuus <lb/>diurno contrarius? </s>

<s>denique vnde ip&longs;a vertigo Solis? </s>

<s>cur tanta, non major <lb/>aut minor? </s>

<s>Cuncta h&aelig;c, alia<gap/>; fort&egrave; &longs;imilia &longs;ine vlla ratione vel cau&longs;a exi&shy;<lb/>gente Copernicana hypothe&longs;is habet, eo tant&ugrave;m nomine, quod ad &longs;alvan&shy;<lb/>da ph&aelig;nomena, nece&longs;&longs;aria e&longs;&longs;e credautur, qu&aelig; tamen alio modo &longs;alvari <lb/>po&longs;&longs;unt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Par pari haud dubi&egrave; referre po&longs;&longs;um: nunquid enim h&aelig;c ead&ecedil;m <lb/>in ve&longs;tra hypothe&longs;i ad &longs;alvanda ph&aelig;nomena gratis &amp; ab&longs;que alia cau&longs;a non <lb/>a&longs;truuntur? </s>

<s>nunquid non ponitisex centricos, epicyclos, Apog&aelig;i Nodorum&shy;<lb/>que motum? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ec.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio, &agrave; multis in no&longs;tra hypothe&longs;i, h&aelig;c gratis ad&longs;trui; Anti&shy;<lb/>mus tamen no&longs;ter, vt jam non &longs;emel audii&longs;ti, vno &longs;implici motu &aelig;qua&shy;<lb/>bili, &amp; gemina inclinatione illa omnia explicat, &amp; ad &longs;uas cau&longs;as re&shy;<lb/>ducit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Tuo illo argumento, Chry&longs;ocome, contra Copernicum non &longs;e&shy;<lb/>mel v&longs;us &longs;um, re tamen paul&ograve; accurati&ugrave;s <expan abbr="c&otilde;&longs;iderata">con&longs;iderata</expan>, ill&aelig; rationes, qu&aelig; mco <lb/>&longs;y&longs;temati favent, pro explicatione illorum capitum, qu&aelig; &longs;upra recen&longs;ui&longs;ti, <lb/>ad Copernicanum facil&egrave; traduci po&longs;&longs;unt, &amp; pro illo &aelig;qu&egrave; militant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Magno cert&egrave; beneficio me tibi ob&longs;tringes, &longs;i rem hanc me do&shy;<lb/>cueris, qu&aelig; cert&egrave; quanti momenti futura &longs;it, vix dici &agrave; me pote&longs;t; &longs;i enim <lb/>Keplerus pro metis nugis &amp; fabulis, in quibus cau&longs;as phy&longs;icas c&aelig;le&longs;tium <lb/>ph&aelig;nomenon collocabat, tantom gloriam apud omnes obtinuit; quid de <lb/><gap/>lo faturum putas, qui veras corundem cau&longs;as in hac hypothe&longs;i Copernici <lb/>ad duxerit? </s>

<s>inde &longs;altem maxima tua ingenuitas con&longs;picua &amp; palam fiet<gap/>c&ugrave;m <lb/>vel <gap/>o&longs;ti arma porrigas, quious &longs;e defendat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Libenter faciam; nec enim in <gap/>&longs;ce di&longs;&longs;ertationibus literariis, ali&shy;<lb/>quorum dolus mihi probatur, qui ca celant adver&longs;arium, qu&aelig; illius cau&longs;&aelig; <lb/>&longs;uf&longs;ragantur; mihi &longs;an&egrave; &longs;ecus agendum e&longs;&longs;e puto. </s>

<s>Itaque &longs;upponamus So&shy;<lb/>lemin centro mundi A &longs;tabulari, terram in apog&aelig;o C.circulum CHFP in <lb/>plano Ecliptic&aelig;, per quem terr&aelig; <expan abbr="centr&utilde;moveretur">centrummoveretur</expan> &agrave; C in N, quod vocamus <lb/>in con&longs;equentia Signorum, &longs;i e&longs;&longs;et in mediocri, vellconnaturali di&longs;tantia; &longs;ed <lb/>quia ab Apog&aelig;o ad mediocrem di&longs;tantiam tendit, &longs;en&longs;im motu accelerato <lb/>accedit vers&ugrave;s A, &longs;imulq, tendit motu circulari ver&longs;us H, vnde <expan abbr="n&otilde;">non</expan> movetnr <lb/>per atcum CH, &longs;ed per al<gap/> CG; &longs;upponamus autem AG e&longs;&longs;e mediocr<gap/><lb/>di&longs;tantiam; in ea non &longs;i&longs;tit; &longs;ed motu retardato progreditur vltr&agrave; versus Peri&shy;<lb/>g&aelig;um; &amp; quia rece&longs;&longs;us &agrave; mediocri' di&longs;tantia &aelig;qualis e&longs;t acce&longs;&longs;ui, &aelig;quali tem&shy;<lb/>pore decurret arcum GE, atque ita erit Perig&aelig;um in E, ex quo pari modo <lb/>pervenit in I, nam AI e&longs;t mediocris di&longs;tantia, reditque per i&longs;ochronum <lb/>rece&longs;&longs;um, ad Apog&aelig;um C; &longs;ive autem arcus CGE &longs;it &longs;emicirculus, vel <pb pagenum="85"/>&longs;piralis, &longs;ive etiam ellip&longs;is, cogita punctum C accedere ad R motu acce&shy;<lb/>lerato per radium AC eo tempore quo radius AC circa centrum A in <lb/>eodem plano ductus pervenit in AG, ferens &longs;ecum punctum illud mobi&shy;<lb/>le, quod tunc erit in G; deinde idem punctum moveatur motu retaidato <lb/><figure id="fig11"></figure><lb/>ab R in D, dum pr&aelig;dictus codem motu pervenit in AE, tunc cert&egrave; pr&aelig;&shy;<lb/>dictum punctum crit in E &longs;cilicet in Perig&aelig;o; quare h&aelig;c linea erit vna ex <lb/>&longs;piralibus Archimedis, qu&aelig; ad &longs;emicirculum proximc accedit; quia veio <lb/>differentia &longs;en&longs;ibilis nen e&longs;t, &longs;emicirculus &longs;upponi pote&longs;t, in quo cen&shy;<lb/>trum terr&aelig; motu &aelig;quabili movetur; pari modo punctum illud redit &agrave; D <lb/>in R, &amp; ab R ad A, dum idem radius ab AE redit in AC. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c mihi &longs;ummo per&egrave; placent, c&ugrave;m ex &longs;implici&longs;&longs;imis princi&shy;<lb/>piis deducantur; vna tamen difficultas &longs;e&longs;e oculis meis objicit; nam <lb/>&aelig;quali tempore, vt dicis, radius AC circumducitur in AG, vel AN, &amp; <lb/>ab AN ad AF, igitur in&aelig;qualiter movetur, c&ugrave;m arcus CN minor &longs;it <lb/>arcu NF. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Equidem extremitas radij AC movetur in&aelig;qualiter in cir&shy;<lb/>culo CHFP; punctum tamen C, &longs;ou centrum terr&aelig; ita movetur pet <lb/>CGE motu mixto ex circulari, &amp; recto, vt hic pror&longs;us &aelig;quabilis re&longs;ul&shy;<lb/>tet: Hinc circulus CGEI e&longs;t quidem excentricus, non tamen verus, in <lb/>quo &longs;cilicet terra motu &longs;implici moveatur, &longs;ed apparens; &amp; con&longs;equen&shy;<lb/>ter centrum B, tant&ugrave;m apparens; item excentricitas AB; qu&aelig; omnia ex <lb/>pr&aelig;dicto motu mixto con&longs;equi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; itemque anomaliam, id e&longs;t, <pb pagenum="86"/>appatentem nob<gap/> eju&longs;<gap/>s in&aelig;qualitatem; licet enim raotus &agrave; C <lb/>in G; &amp; &agrave; G in <gap/> r<gap/>vor<gap/> &aelig;qu<gap/> &longs;int, in&aelig;quales tamon nobis appa&shy;<lb/>re<gap/>; nempe dum ter<gap/> deturrit a<gap/>cum CG, quadrar<gap/>m &longs;cilicer &longs;ul <lb/>Orbis, videtur nobis detumi&longs;&longs;o al c<gap/>m CN minorom quadrante; &amp; dum <lb/>decurrit GE &aelig;qualem CH, videtur nobis decurrere arcum NF majo&shy;<lb/>rem, perinde quippe e&longs;t, &longs;ive terram in G a&longs;picias ex A, &longs;ive ex G Solem <lb/>in A &longs;pectes; vt &longs;cilicet illum videas in puncto Eclyptic&aelig;, oppo&longs;ito, <lb/>puncto G. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed vndo <gap/>pog&aelig;i motus, i&longs;que in con&longs;equentia. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fac terran ex C, peract<gap/> &longs;emicirculo nondum ad Perig&aelig;um <lb/>perveni&longs;&longs;e, nec peracto orbe integro ad Apog&aelig;um; inde nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;e&shy;<lb/>quitur, Apog&aelig;um promoveri in con&longs;equen tia, &longs;cilice<gap/>&agrave; Gvers&ugrave;s H; in <lb/>antecedentia autem moveretur, &longs;iterra ad Apog&aelig;um reditet nondum <lb/>peracto orbe integro. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Omit<gap/>e, qu&aelig;&longs;o h&aelig;c enim faciliora &longs;unt, qu&agrave;m vt longio&shy;<lb/>rem explicationem po&longs;tulent; &longs;ed vnde qu&aelig;&longs;o orbis annuus centri; vnde <lb/>diurnus orbis, i<gap/>mquo annuus illi oppo&longs;itus? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nequo in hoc mult&ugrave;m laboto; &longs;i enim &longs;upponas terr&aelig; globum <lb/>ita demi&longs;&longs;um fui&longs;&longs;e ex &longs;ublimi, ad acquiren dum illum velocitatis gradum, <lb/>qui nece&longs;&longs;arius &longs;it, vt vna pats globi fort&egrave; pr&aelig;ponderans, ante ali&agrave;s de&shy;<lb/>&longs;cenderit, vnde motus quidam mixtus &longs;equatur, ex motu orbis &amp; cen&shy;<lb/>tri; &longs;i hoc &longs;upponas, inquam, vbi dictus globus ad di&longs;tantiam mediam <lb/>pervenit, illico motu circulari moveric&oelig;pit in eam partem, in quam <lb/>motus Orbis pr&aelig;vius illum determinat; analogiam habes in globo vel <lb/>di&longs;co, qui deor&longs;um pr&aelig;fato modo dimi&longs;&longs;us de&longs;cendit; vbi enim planum <lb/>horizontale attingit, in eo movetur, &longs;eu rotatur, priore determinatione <lb/>durante. </s>

<s>v. </s>

<s>g. </s>

<s>&longs;it globus BCDE, (<emph type="italics"/>in Figura <expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan><emph.end type="italics"/>) centro A ita demi&longs;&longs;us <lb/>per lineam perpendicularem AH, vt centrum quidem A rectam de&longs;cri&shy;<lb/>bat; ali&aelig; ver&ograve; partes etiam moveantur circa A, v.g. </s>

<s>B in C, D, E, vbi <lb/>globus attinget planum horizontale KL, in H, vi prioris determina&shy;<lb/>tionis, &longs;eu motus Orbis, F tendet in GH, I, vnde rotabitur globus in <lb/>dicto plano vers&ugrave;s K. </s>

<s>Idem dicendtun de globo terr&aelig; tali modo de&shy;<lb/>mi&longs;&longs;o, cujus centrum movetur motu &aelig;quabili in Plano Ecliptic&aelig; cum <lb/>eo velocitatis gradu, quem in primo illo de&longs;cen&longs;u acqui&longs;ivit, qui <lb/>deinde &longs;emper intactus manet; pari modo motus Orbis etiam durat, <lb/>c&ugrave;m eadem &longs;it pro vtroque motu ratio, vt videre e&longs;t in pr&aelig;dicto <lb/>globo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Choy&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed cur circa talem axem poti&ugrave;s qu&agrave;m circa alium? </s>

<s>deinde <lb/>cur libratur pr&aelig;dictus axis? </s>

<s>denique cur omnes circuli diurni &AElig;quatori <lb/>&longs;unt paralleli? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ni&longs;i orationem meam interrupi&longs;&longs;es, h&aelig;c continu&ograve; &aelig;qu&egrave; facil&egrave; <lb/>explicabam; Suppono terr&aelig; globum vel magnum Magnetem e&longs;&longs;e, vel &longs;al&shy;<lb/>tem magnetica virtute in&longs;tructum, vnde nece&longs;&longs;e &longs;it, duos polos magneticos <lb/>ine&longs;&longs;e, &amp; axem ad vtremque polum terminatum, quem etiam &longs;ibi ipfi &longs;em-<pb pagenum="87"/>per e&longs;&longs;e parallelum oportet; igitur circa hunc, domtaxat <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> terte&longs;tris glo&shy;<lb/>bus volvitur; dioquin &longs;i circa <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> ille &longs;ibi ip&longs;i pamllelus non &longs;emper e&longs;&longs;et. <lb/><figure id="fig12"></figure><lb/>Ex hoc codem axis paralleli&longs;mo, &longs;equia<gap/> pr&aelig;fata eju&longs;dem globi inclina&shy;<lb/>tio, qua fit, vt idem globi punctum mod&ograve; &longs;upra Ecliptic&aelig; planum attolla&shy;<lb/>tur, mod&ograve; infra deprimatur; vnde &AElig;quinoctia, Sol&longs;titia &amp; quatuor anni <lb/>tempe&longs;tates nece&longs;&longs;ario con&longs;equuntur; nempe, vt jam monui, &longs;upra, ille mo&shy;<lb/>tus annuus orbis e&longs;t tant&ugrave;m apparens, &amp; ex pr&aelig;fatoaxis, circa quem fit mo&shy;<lb/>tus diurnus, paralleli&longs;mo re&longs;ultut. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Omnia prob&egrave; intelligo; re&longs;tat, vt cau&longs;am afferas Solaris re&shy;<lb/>volutionis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Pro hac nihil occurrit in hac hypothe&longs;i, quod &longs;olidum &longs;it, ni&longs;i <lb/>fort&egrave; dicamus. </s>

<s>Solarem globum vi motrice pollere; non &longs;an&egrave; qu&ograve;d vivat, <lb/>hoc enim ab&longs;urdum puto; &longs;ed qu&ograve;d ea vi pollere po&longs;&longs;it, qua etiam vilia no&shy;<lb/>&longs;tra elementa pollent; ac proinde c&ugrave;m <gap/>jus finis &longs;it &longs;uo calore &amp; luce alia <lb/>corpora perfundere, mirum non e&longs;le, fi qua&longs;i ab aliis globis inuitatus &longs;eu <lb/>deter minatus, circa &longs;uum centrum immobil<gap/> volxatur, vt &longs;altem illam po&shy;<lb/>t<gap/>nt<gap/>m qu&aelig; ine&longs;t, exerceat; alioquin por <gap/>m &aelig;ternitatem h&aelig;c fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quod dixerit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Bea&longs;ti me, Antime; jam facil<gap/> ad alios Planetas adductas &agrave; <lb/>te rationes tradu cam. </s>

<s>hoc vnum pr&aelig; c&aelig;teris mihi mole&longs;tum erat, qu&ograve;d <lb/>in no&longs;tra hypothe&longs;i, omnia fer&egrave; aratis dici atque adduci crederem; <lb/>huic &longs;an&egrave; incommodo abund&egrave; occurri&longs;ti, c&ugrave;m omnia, ni fallor attigeris, <pb pagenum="88"/>necenim m<gap/>tationem obliquitatis Ecliptic&aelig; admittendam e&longs;&longs;e putarem, <lb/>pr&aelig;ce&longs;&longs;ion<gap/>m <gap/> lenti&longs;&longs;imus ille &longs;tellarum mo<gap/>us &longs;atis ex&shy;<lb/>plicat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ingenuitati me&aelig;, <gap/>inor, tribues, qu&ograve;d tibi ea &longs;ugge&longs;&longs;erim, <lb/>quibus mole&longs;tum illud, vt ais, argumentum refellere valeas. </s>

<s>Vnum tibi <lb/>per&longs;uadeas velim, cuncta h&aelig;c non obe&longs;&longs;e quidem ve&longs;tr&aelig; hypothe&longs;i, &longs;ed non <lb/>prode&longs;&longs;e; &longs;icuti no&longs;tr&aelig; nec ob&longs;unt, nec pro&longs;unt; de obliquitatis Ecliptic&aelig; <lb/>mutatione, idem tecum &longs;entio; pr&aelig;ce&longs;&longs;iont<gap/> &AElig;quinoctiorum rect&egrave; omni&shy;<lb/>no explicas per lenti&longs;&longs;i<gap/>um illum fixarum motum; nec in tua hypothe&longs;i <lb/>alius modus e&longs;&longs;evidetur; Li<gap/>t enim Copernicus, Keplerus, ali&iacute;que ex ve&longs;tris <lb/>velint fixarum motum non e&longs;&longs;e realem, &longs;ed apparentem, co qu&ograve;d, inquiunt, <lb/>&AElig;quinoctialia puncta tantul&ugrave;m adducantut vers&ugrave;s occa&longs;um, &longs;cilicet in an&shy;<lb/>tecedentia, quia libratio terre&longs;tri globi citi&ugrave;s ab&longs;olvitur, qu&agrave;m motus in <lb/>Zodiaco, hoc tamen, m<gap/>o &longs;altem iudicio, non &longs;ub&longs;i&longs;tit, nempe pr&aelig;dicta li&shy;<lb/>bratio, vt &longs;ic loquar, orltur ex motu orbis integro, cir ca axem axi Ecliptic&aelig; <lb/>parallelum, &longs;eu ex paralleli&longs;mo axis terr&aelig;, circa quem orbes diurni cunt; <lb/>hoc autem in i<gap/>&longs;dem punctis Ecliptic&aelig; &AElig;quinoctialia puncta e&longs;&longs;e &longs;uppo&shy;<lb/>nit, &longs;ed h&aelig;c ad rem no&longs;tram mihil faciunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Expecta tantul&ugrave;m, Antinre, hic enim &longs;tellarum motus <lb/>in tua hypothe&longs;i difficil&egrave;, &longs;altem, vt audio, explicatur; vnde for&shy;<lb/>t&egrave; meam vel hoc nomine, tu&aelig; qui&longs;piam pr&aelig;ferendam e&longs;&longs;e putaret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Long&egrave; facili&ugrave;s, Augu&longs;tine, &longs;tellarum motus, qu&agrave;m Planeta&shy;<lb/>rum, in qualibet hypoth e&longs;i evplicat<gap/> pro quo &longs;uppono 1. fixum &aelig;ter&shy;<lb/>numque e&longs;&longs;e Natu<gap/>e inititutum, vt &longs;tcll&aelig; omnes eundem inter &longs;e ordin<gap/>m <lb/>&amp; &longs;itum &longs;ervent. </s>

<s>2. Nunquam mutari illarum latitu linem: His po&longs;itis, <lb/>cogita &longs;tellam quampiam in ip&longs;a Ecliptica, cogita etiam circulum quem&shy;<lb/>liber immobilem, puta meridi&agrave;num, in quo &longs;tella, prim&ugrave;m &longs;ita &longs;it, co&shy;<lb/>grta denique ip&longs;am Eclipticam, circa Axem mundi, &longs;uum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> ab&longs;olvere, <lb/>ita vt ide<gap/> punctum, quod erat in dicto meridiano ad illum redeat, orbe <lb/>peracto ab ortu, in occa&longs;um 24.horis. </s>

<s>Iam cogita &longs;tellam illam &longs;imul cum <lb/>Ecliptica ab ortu in occa&longs;um ferri, &amp; circumduci, &amp; paulo tardi&ugrave;s, vteo <lb/>momento, quo dictum punct&uacute; Ecliptic&aelig;, in quo erat, attingit meridianum, <lb/>ip&longs;a tantul&ugrave;m vers&ugrave;s ortum remaneat, non quidem extra Eclipticam, <lb/>&longs;ed in ip&longs;amet Eclip<gap/> nec enim perfectum orbem de&longs;cribit, &longs;ed <lb/>talem &longs;piram, vt&longs;emper Ecliptic&ccedil; re&longs;pondeat; ali&aelig; ver&ograve;, qu&aelig; &longs;unt extra Ecli&shy;<lb/>pricam, <gap/>andem &longs;emper ab illa di&longs;tantiam retineant, vnde pr&aelig;tet circular&eacute; <lb/>motum, altera &longs;altem inclinatioue opus e&longs;t, cujus terminus &longs;it &aelig;quator, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>Ecliptica; ita tamen moven<gap/>ur, vt &longs;emper eandem ab Ecliptica di&longs;tantiam <lb/>retineant: inde pr&aelig;c e&longs;&longs;io &AElig;q<gap/> aoctiorum fec<gap/>&egrave; explicatur, qu&aelig; tamen <lb/>ex eo explicari non pote&longs;t, quod Sol in diver&longs;is punctis &AElig;quarorem &longs;ecet; <lb/>quia cum Sol &longs;emper Ecliptic&aelig; in&longs;i&longs;tat, lic&egrave;t vers&ugrave;s occa&longs;um &longs;ectio Ecli&shy;<lb/>ptic&aelig; cum &AElig;quatoro, ip&longs;o &AElig;quinoctij momento fingulis, annis promo&shy;<lb/>veatur, non tamen ex hoc &longs;equitur &AElig;quinoctiorum pr&aelig;ce&longs;&longs;ro, ne&shy;<lb/>que propterea &longs;tulla qu&aelig;piam ab &AElig;quinoctij puncto vers&ugrave;s Ortum remove-<pb pagenum="89"/>cur vt non nemo perperam exi&longs;ti<gap/>et, &longs;ed ide&ograve; fit &AElig;quinoctiorum pr&aelig;&shy;<lb/>ce&longs;&longs;io, quod Stell&aelig; &longs;ingulis diebus &amp; annis, tantul&ugrave;m vers&ugrave;s Ortum qua&shy;<lb/>&longs;i retroagantur, id e&longs;t, non omnino diurnum orbem conficiant plenis 24. <lb/>horis. </s>

<s>Illum autem inclinationis motum lenti&longs;&longs;imum e&longs;&longs;e oportet; quod <lb/>fort&egrave; propter maximam di&longs;tantiam accidit; &longs;eu veri&ugrave;s propter veloci&longs;&longs;i&shy;<lb/>mum circularen motum, qui nihil fer&egrave;. </s>

<s>pr&aelig;dict&aelig; inclinationi relictum <lb/>&longs;init. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed qu&aelig;&longs;o te, Antime, ad alias rationes, &longs;i qu&aelig; tibi re&longs;tant, <lb/>orationem converte, ne huc totam A&longs;tronomiam accer&longs;ere videaris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In Venere, Mercurio, &amp; Marte, illud pr&aelig;&longs;ertim Copernican&aelig; <lb/>hypothe&longs;i repugnare &longs;upra dictum e&longs;t, qu&ograve;d Venus in Perig&aelig;o quinqua&shy;<lb/>gecuplo, Mercurius no vecuplo, Mars octogecuplo, majores videri debe&shy;<lb/>rent; quod tamen: vt dixi, meis ob&longs;ervationibus repugnat in Iove, qui &longs;e&shy;<lb/>quitur, aliquid etiam invenio; vnde tua hypothe&longs;is, Augu&longs;tine, impugne&shy;<lb/>tur: Iovem igitur, vt fort&egrave; putabas, ita propitium non habes. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Imm&ograve; nobis pr&aelig; c&aelig;teris favet, cum &longs;uis a&longs;tris medic&aelig;is qu&aelig; <lb/>totidem Lun&aelig; circa Iovem cunt, vt Luna circa terram, Venus &amp; Mercu&shy;<lb/>rius circa Solem, &amp; circa Saturnum Satellites. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non ita profect&ograve; res &longs;e habet, vt jam intelligere debui&longs;&longs;es ex <lb/>opu&longs;culo Diviniano, adver&longs;us Chri&longs;tiani Hugenij viri &longs;ane docti&longs;&longs;imi a&longs;&shy;<lb/>&longs;ertionem; prim&ograve; enim accipiamus vnam ex pr&aelig;fatis Iovialibus Lunis; <lb/>codem pror&longs;us rno do circa Iovem &longs;uum circulum agit, quo Luna circa <lb/>terram mobilem, in tua &longs;cilicet hypothe&longs;i; ac proinde &longs;i accipia arcum <lb/><figure id="fig13"></figure><lb/>HI, &longs;imilem illi, quem Iupiter de&shy;<lb/>currit, eo tempote, quo qu&aelig;piam <lb/>ex Lunis Iovialibus &longs;uum circulum <lb/>ab&longs;olvit, h&aelig;c haud dubi&egrave; de&longs;criber <lb/>reali motu, ab vno Perig&aelig;o ad aliud, <lb/>lineam &longs;imilem HGI, eodemque <lb/>motus genere; igitur long&egrave;; tardi&ugrave;s <lb/>in H, qu&agrave;m in G, reali &longs;cilicet mo&shy;<lb/>tu, idque in ea in&aelig;qualitatis pro&shy;<lb/>portione, qu&aelig; a&longs;<gap/>gnabili qualibet <lb/>minor erit, quod videtur ab&longs;urdi&longs;&longs;i&shy;<lb/>mum, &amp; jam &longs;upra demon&longs;tratum <lb/>e&longs;t; neque hic repeto, c&ugrave;m &longs;it ea&shy;<lb/>deni vtrimque ratio; &amp; ne hoc ip&longs;um <lb/>paul&ograve; po&longs;t repetere cogar, h&aelig;c ca&shy;<lb/>dem ratio Lun&aelig; Saturni&aelig; &agrave; Chri&shy;<lb/>&longs;tiano Hugenio prim&ugrave;m detect&aelig;, eo&shy;<lb/>demque modo contra tuam hypo&shy;<lb/>the&longs;im applicatur. </s>

<s>Igitur contra <lb/>illam ab a&longs;tris Medic&aelig;is &amp; Iove, imm&ograve; &amp; Luna Saturnia eadem ratio pe&shy;<lb/>titur, quam &longs;upra ex Lun&aelig; motu deduximus. </s></p><p type="main">

<s>Secund&ograve;, vt in pr&aelig;fato opu&longs;culo <expan abbr="ob&longs;ervat&utilde;">ob&longs;ervatum</expan> e&longs;t, Stell&aelig; Medic&aelig;&aelig; &longs;ub Iove <pb pagenum="90"/>omnino &longs;ingulis fet&egrave; diebus viderentur, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m per zonas &longs;ub&shy;<lb/>ob&longs;curas irent; &longs;unt enim lucidi&longs;&longs;im&aelig;, illarumque candidi&longs;&longs;imus color &agrave; <lb/>&longs;ubob&longs;curo zonatum colore adhibito pr&aelig;&longs;ertim optimo t<gap/>le&longs;copio, quo re&shy;<lb/>ver&agrave; vti po&longs;&longs;umus, facil&egrave; di&longs;tingueretur; nempe &longs;i Stellul&aelig; &agrave; love teguntur <lb/>vers&ugrave;s Apog&aelig;um, intercepto &longs;cilicet Iovis di&longs;co, inter oculum &amp; Stellam, <lb/>cert&egrave; in Perig&aelig;o Iovem ex aliqua parte tegent; nec qui&longs;piam celeriorem <lb/>Stell&aelig; tran&longs;itum cau&longs;ati debet, c&ugrave;m &longs;ub lovis di&longs;eo, per horam fer&egrave; integram <lb/>manere debeat, vt in dicto opu&longs;culo demon&longs;tratum fuit; c&ugrave;m autem &longs;ub <lb/>lovis di&longs;co nunquam dictas Stellas videre potucrimus, nanquam haud du&shy;<lb/>bi&egrave; &longs;ub illum defcendunt, quod cert&egrave; tu&aelig; hypothe&longs;i repugnat, vt nemo <lb/>negat; nec &longs;alli potuimus in ob&longs;ervando, qua&longs;i Conjunctionem Stell&aelig; in <lb/>Apog&aelig;o, &agrave; <expan abbr="C&otilde;junctione">Conjunctione</expan> eju&longs;dem in Perig&aelig;o, non rect&egrave; di&longs;tinxerimus, nam <lb/>di&longs;tinctu facil&egrave; fuit; illa enim Conjunctio fit in Perig&aelig;o, qu&aelig; maximam di&shy;<lb/>gre&longs;&longs;ionem Ortivam &longs;equitur, vt in Venere &amp; Mercutio. </s></p><p type="main">

<s>Terti&ograve; c&ugrave;m lupiter lumen &longs;uum &agrave; Sole habeat, vt Mars, Venus, aliique <lb/>Planet&aelig;, Stella Medic&aelig;a &longs;altem vicinior vmbram in Iovis di&longs;cum projice&shy;<lb/>ret, quod negati non pote&longs;t ab vllo, qui rem hanc intelligat; nunquam au&shy;<lb/>tem vmbram illam videre potuimus, quamvis Stella circa Perig&aelig;um e&longs;&longs;et; <lb/>Igitur Stell&aelig; ill&aelig; &longs;ub Iovem minim&egrave; de&longs;cendunt; quod cert&egrave; tu&aelig; hypo&shy;<lb/>the&longs;i non favet. </s></p><p type="main">

<s>Quart&ograve; adhibito etiam longi&longs;&longs;imo tele&longs;copio Stellas Medic&aelig;as &longs;plen&shy;<lb/>dentes &longs;emper micante&longs;que fixatum ad in&longs;tar, non ver&ograve; tornatas in di&longs;cum, <lb/>vt reliquos Planetas a&longs;picimus; vnde, ni fallor, deduco, ip&longs;o Iove long&egrave; al&shy;<lb/>tiores e&longs;&longs;e, quod periti Optices, opinor, minim&egrave; negabunt: Adde his, ob&longs;er&shy;<lb/>vationes non re&longs;pondere calculis factis in orbe, vel Epicyclo. </s>

<s>Ex his, ni fal&shy;<lb/>lor, non leve contra tuam hypothe&longs;im ducitur argumentum; ac proinde, <lb/>vt ante dicebas, lupiter non ade&ograve; vobis propitius e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> In tua ver&ograve; hvpothe&longs;i quonam pacto Stellarum Medic&aelig;arum <lb/>motum explices, non in<gap/>liigo, vt de&longs;cen&longs;um illarum &longs;ub Iovem &longs;alves; quid <lb/>enim aliud de iis dicere potes, ni&longs;i illud ip&longs;um quod de Venere &amp; Mercurio <lb/>&longs;upra dixi&longs;t? </s>

<s>Atqui Venus &amp; Mercurius &longs;ub Solis di&longs;cum de&longs;cendunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Si ex ob&longs;ervationibus haberemus, Stellas ilias &longs;ub Iovis di&longs;cum <lb/><gap/>e&longs;cendere, &aelig;qu&egrave; facil&egrave; illarum motum <expan abbr="explicar&etilde;">explicarem</expan>, ac &longs;upra Veneris &amp; Mer&shy;<lb/>curij motum explicui; &longs;ed quandoquidem infra Iovem non de&longs;cendunt, non <lb/>min&ugrave;s facil&egrave; illarum motum explicamus, a&longs;&longs;umpta illarum mediocri di&shy;<lb/>&longs;tantia &longs;upra Iovem, ita vt in mediocri di&longs;tantia &aelig;qu&egrave; cit&ograve; ac Inpiter orbem <lb/>&longs;uum diurnum, infra ver&ograve; illam citi&ugrave;s, &longs;upra demum tardi&ugrave;s ab&longs;o<gap/>vant, &amp; <lb/>periodus acce&longs;&longs;uum &amp; rece&longs;&longs;uum, quibus Stella redit ad Apog&aelig;um, intra <lb/>idem tempus perficiatur, quo &longs;uum orbem qu&aelig;libet Stella decurrere com&shy;<lb/>muniter dicitur; &longs;ed quia in dicto opu&longs;culo h&aelig;c &longs;atis in&longs;inuata fuctunt, ne <lb/>huc eadem traducam, e&ograve; vos remitto. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nihil, opinor, amplius re&longs;tat, quod contra meam hypothe&longs;im <lb/>afferre po&longs;&longs;is; jam enim Saturnus &longs;uam Lunam tibi &longs;uppeditavit, cujus <lb/>&longs;alcem intentares. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Aliud quidpiam e&longs;t, quod tibi fort&egrave; novum videbitur: Annulus <pb pagenum="91"/>ille Saturnius &agrave; Chri&longs;tiano Hugenio viro clari&longs;&longs;imo &amp; omnigena literatura <lb/>prob&egrave; in&longs;tructo, ingenios&egrave; profect&ograve; excogitatus, &amp; quem ve&longs;tris mirum in <lb/>modum placui&longs;&longs;e intelligo; &longs;i fort&egrave; verus e&longs;&longs;et, quod &longs;an&egrave; maxim&egrave; percu&shy;<lb/>pio, ve&longs;tr&aelig; hypothe&longs;i vltimam fet&egrave; ruinam afferret; c&ugrave;m enim pr&aelig;fatus an&shy;<lb/>nulus plano &AElig;quatoris &longs;emper parallelus &longs;it, haud dubi&egrave; non movetur per <lb/>Eclipticam, alioquin &longs;itum acciperet, in quo Ecliptic&aelig; plano patallelus e&longs;&shy;<lb/>&longs;et; eo quippe motu movetur, quo facili&ugrave;s moveri pote&longs;t, iuxta regulam ex <lb/>doctrina motuum a&longs;&longs;umptam, de qua jam &longs;upra. </s>

<s>Et ver&ograve; nemo non videt, <lb/><gap/>nnulum planum long&egrave; facili&ugrave;s moveri, &amp; cum minore medij re&longs;i&longs;tentia, &longs;i <lb/>in plano annuli, &longs;it ip&longs;a linea motus; igitur c&ugrave;millud planum annuli &AElig;qua&shy;<lb/>toris plano parallelum &longs;emper &longs;it, haud dubi&egrave; in eo circulo movetur, cujus <lb/>planum &AElig;quatoris plano parallelum e&longs;t; igitur in parallelo diurno, iuxta <lb/>no&longs;tram hypothe&longs;im, lic&egrave;t enim &longs;pir&aelig; planum tantul&ugrave;m ab &AElig;quatoris pla&shy;<lb/>no declinet, hoc tamen &longs;ub &longs;en&longs;um non cadit: H&aelig;c ratio &longs;ingularis e&longs;t; quia <lb/>pr&aelig;fatus annulus e&longs;t etiam vald&egrave; &longs;ingularis, &amp; ante Hugenium incompertus <lb/>orbi, faxit Deus, vt ex futuris ob&longs;ervationibus Saturno pr&aelig;&longs;ertim circa <lb/>&AElig;quatorem exi&longs;tente, ita luce nova confirmetur, vt de illo nullus vltra du&shy;<lb/>bitare po&longs;&longs;it; quod maximoper&egrave;, vt dixi, percupio, c&ugrave;m in no&longs;tram hypo&shy;<lb/>the&longs;im mirific&egrave; Q iadret; &amp; h&aelig;c &longs;unt, qu&aelig; contra tuam hypothe&longs;im, Augu&shy;<lb/>&longs;tine dicenda mihi occurrunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Addere poteras per&longs;picua Scriptur&aelig; loca, ex quibus con&longs;tat <lb/>terram &longs;tare &amp; Solem moveri iuxta literalem illorum &longs;en&longs;um, qui profecto <lb/>retinendus e&longs;t, &longs;i ab&longs;que ab&longs;urdo retineri queat; adde Sanctorum Patrum <lb/>auctoritatem, qu&aelig; certe maximi momenti e&longs;t, pro definiendo legitimo San&shy;<lb/>ct&aelig; Scriptur&aelig; &longs;en&longs;u; ex his enim &longs;equitur pre&longs;picua mens Eccle&longs;i&aelig;, qu&aelig; <lb/>S.Scriptur&aelig; &longs;en&longs;um ex Sanctis Patribus &longs;emper eruit; denique c&ugrave;m divina <lb/>potentia in &longs;acro textu laudati velit, &amp; magnifieri, ex celerrimo illo motu, <lb/>quo a&longs;tra cientur, quis hanc illi laudem jure detraliat? </s>

<s>nemo certe, illorum <lb/>pr&aelig;&longs;ertim, qui &longs;acram Scripturam admittunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Lic&egrave;t manus omnino dare nequeam, negati tamen &agrave; me non <lb/>pote&longs;t, quin aliquid &longs;altem plau&longs;us no&longs;tr&aelig; hypothe&longs;i &longs;ubduxeris, &amp; in tuam <lb/>traduxeris; &longs;ed de hac re &longs;atis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Optim&egrave; mones; quate hic &longs;u&longs;tinendum e&longs;&longs;: iudico, ne nimia <lb/>fort&egrave; huius congre&longs;&longs;us prolixitas nobili&longs;&longs;im&aelig; coron&aelig; t&aelig;dium affetat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Prudenti&longs;&longs;im&egrave; judica&longs;ti; quare hoc vnum re&longs;tat, vt primo <lb/>congre&longs;&longs;ui diem indicamus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Po&longs;t triduum, ni&longs;i vobis &longs;it incommodum; Sed quodnam erit <lb/>di&longs;put at ionis atgumentum? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Meam &longs;ententiam, &longs;eu veri&ugrave;s hypothe&longs;im de Marino&aelig;&longs;tu, vobis <lb/>exponam; interim con&longs;ulite tabulas Nauticas, vt inde vobis &longs;uppetat, quod <lb/>mihi opponatis. </s></p><pb pagenum="92"/><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="center"/>DIALOGVS TERTIVS.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo, nova &amp; vera cau&longs;a Marini &aelig;&longs;tus declaratur <lb/>&amp; demonstratur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s>REM magnam aggredior, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime, ade&oacute;&shy;<lb/>que difficilem, vt Philo&longs;ophorum maximi, Stagirit&aelig; &longs;ui <lb/>principis mi&longs;erando ca&longs;u &amp; naufragio territi, in&longs;uperabil&eacute; <lb/>illam &amp; Mortalium ingenio inacce&longs;&longs;am publicis monu&shy;<lb/>mentis in lucem editis declararint. </s>

<s>Vnde factum e&longs;&longs;e, <lb/>reor, vt quique illorum prudenti&longs;&longs;imi hunc &longs;copulum <lb/>caut&egrave; pr&aelig;tergre&longs;&longs;i, vix extremo indice illum indicarint; c&ugrave;m tamen alij <lb/>cert&egrave; incauti ad illum propi&ugrave;s acce&longs;&longs;erint, ibique tanquam in tidicula &longs;ce&shy;<lb/>na, the&longs;es &longs;uas communi &longs;apientum ludibrio expo&longs;uerint. </s>

<s>Et ver&ograve; vix ea <lb/>in &longs;ommiantis animum caderent, qu&aelig; ip&longs;i excogitarunt, ad cau&longs;am Ma&shy;<lb/>rini &aelig;&longs;tus explicandam; &longs;unt qui Soli, alij Terr&aelig;, neutri quidam pr&aelig;fa&shy;<lb/>tam cau&longs;am attribuunt: in Luna multiplicem virtutem, &longs;eu vim alij agno&shy;<lb/>&longs;cunt; magneticam, qua &longs;cilicet a quas adducit atque attollit; humefacti&shy;<lb/>vam, c&ugrave;m &longs;it humoris vehiculum, quo humida corpora vari&egrave; afficiuntur, <lb/>pro diver&longs;o Lun&aelig; a&longs;pectu; compre&longs;&longs;ivam, rarefactivam &amp;c. </s>

<s>Sed in Ple&shy;<lb/>nilunio, de Meridie, Luna in puncto oppo&longs;ito exi&longs;tens, qua vi, amabo, <lb/>ciet &aelig;&longs;tum? </s>

<s>Qui ad Solem confugiunt, dicere nequeunt, quid Sol pr&aelig;&longs;tet, <lb/>cem bis &longs;ingulis men&longs;ibus in Novilunio &longs;cilicer &amp; Plenilunio &aelig;&longs;tum <lb/>in media nocte, ab&longs;ente Sole habeamus. </s>

<s>Vapores tepidos accer&longs;unt aliqui; <lb/>&longs;ed vnde, &agrave; quo excitati? </s>

<s>Quid iis cum Luna, cuius motum Marinus &aelig;&longs;tus <lb/>&aelig;mulatur? </s>

<s>Vapores demum aquam in bullas attollunt, non ver&ograve; in tu&shy;<lb/>morem; &amp; quid nitrum ad hoc conferat, divinare, ni&longs;i fingam, profect&ograve; <lb/>non po&longs;&longs;um; Terr&aelig; motum in&aelig;qualem, cui aliqui tribuunt &aelig;&longs;tum, iam <lb/>&longs;upra rejecimus; item a&euml;ris compre&longs;&longs;ionem &agrave; pr&aelig;terlabente Luna &aelig;qu&egrave; <lb/>facil&egrave; explodimus; quia Luna in Meridiano exi&longs;tente, ibi compre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima vis e&longs;&longs;et; nullus igitur &aelig;&longs;tus. </s>

<s>Omitto alia figmenta poti&ugrave;s qu&agrave;m <lb/>argumenta, &amp; ex communibus principiis rem i&longs;t am ita de&longs;inio, vt ex iis, <lb/>etiam ab ignaro &aelig;&longs;tus Marini, imm&ograve; qui nequidem Oceanum e&longs;&longs;e &longs;ciat, <lb/>illi omnes effectus, qui &longs;en&longs;ibus no&longs;tris &amp; ob&longs;ervationibus &longs;ubjiciuntus, <lb/>deduci po&longs;&longs;int: id &longs;altem erit oper&aelig; pretium, quod hanc hypothe&longs;im <lb/>meam cen&longs;ur&aelig; tu&aelig; &longs;ubjectam, vel inde nobili&longs;&longs;imo &amp; docti&longs;&longs;imo calculo <lb/>probatam, vel ju&longs;to, &agrave; quo ab&longs;que temeritatis nota, nemo appellarit, <lb/>judicio reprobatam e&longs;&longs;e, non &longs;ine volaptate intelligam: &longs;ed ad rem ve&shy;<lb/>niamus. </s></p><pb pagenum="93"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Multa &longs;an&egrave;, ac fer&egrave; omnia in memoriam tevocavi, vt facil&egrave; <lb/>mihi per&longs;uadeo, qu&aelig; pro ad&longs;truenda Marini &aelig;&longs;tus cau&longs;a, dicturus e&longs;tes; <lb/>&longs;ed nihil occurrit profect&ograve;, quod iam ab aliis dictum, &longs;eu fictum non fuerit: <lb/>nempe, vt vel inde initium di&longs;&longs;ertationis ducamus, negari non pote&longs;t, quin <lb/>Lunaris globus in hac &longs;cena &longs;uas, ea&longs;que pr&aelig;cipuas partes agat; quid por&shy;<lb/>r&ograve; Luna pr&aelig;&longs;tare queat, quod jam excogitatum, &longs;eu fictum non &longs;it, imm&ograve; <lb/>&amp; rejectum? </s>

<s>intume&longs;cit aqua in &aelig;&longs;tu, quod nemo peritus negare au&longs;it; <lb/>c&ugrave;m tantus &longs;it in quibu&longs;dam oris aquarum tumor, vt ad quinquaginta pe&shy;<lb/>dum altitudinem facil&egrave; a&longs;cendat; quibus porr&ograve; organis, &longs;eu trochleis, <lb/>&amp; qua vi Luna hunc aquis motum imptimat, pr&aelig;&longs;ertim, c&ugrave;m ab&longs;ente <lb/>Luna aqua etiam per &aelig;&longs;tum intume&longs;cat, conjicere non po&longs;&longs;um. </s>

<s>Video, <lb/>Lunam Marini &aelig;&longs;tus cau&longs;am e&longs;&longs;e, c&ugrave;m ex diver&longs;a Lun&aelig; applicatione, im&shy;<lb/>m&ograve; &amp; a&longs;pectu, diver&longs;is &aelig;&longs;tus con&longs;equatur; quonam ver&ograve; pacto, id Luna <lb/>pr&aelig;&longs;tet, nec video, nec alij profect&ograve; vident. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c vna poti&longs;&longs;im&ugrave;m ex iis rebus cen&longs;enda e&longs;t, quas Deus <lb/>occultas &amp; ignotas Mortalibus e&longs;&longs;e voluit; ita vt ingenios&egrave; iuxta atque <lb/>&longs;apienter ille recentior dixerit, Marinum &aelig;&longs;tum human&aelig; curio&longs;itatis nau&shy;<lb/>fragium e&longs;&longs;e; &longs;ed quid tandem tu, Antime? </s>

<s>Modicam Augu&longs;tinus de te <lb/>&longs;pem habere videtur, qua&longs;i &longs;uper hac re nihil novi afferre valeas; ego ve&shy;<lb/>ro te ade&ograve; imprudentem e&longs;&longs;e, non puto, vt fidem tuam fru&longs;tra &amp; in ca&longs;&longs;um <lb/>oppigneratis, vt antiquum, de quo jam &longs;upra, adagium in &longs;cenam revoces; <lb/><emph type="italics"/>parturient montes, n<gap/>&longs;cetur ridiculus mus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Parum quidem admod&ugrave;m mihi arrogo; &longs;pero tamen, aliquid <lb/>me adducturum, idque ex communibus principiis, quod &longs;i fort&egrave; non mul&shy;<lb/>tis, nonnullis tamen arrideat: Concedo igitur. </s>

<s>Augu&longs;tine, id quod paul&ograve; <lb/>ante dic<gap/>bas, Lunam &longs;cilicet in hoc negotio &longs;uas agere partes, nempe &longs;unt <lb/>qua&longs;i tres Marini &aelig;&longs;tus periodi, diurna &longs;cilicet, men&longs;trua, annua; &longs;ingulis <lb/>fer&egrave; diebus bis accedit, &amp; af<gap/>luit &aelig;&longs;tus, bis recurtit; dico fei&egrave;, quia hic ge&shy;<lb/>minus cut&longs;us &amp; recur&longs;usnon 24. &longs;ed 25. horis, paul&ograve; min&ugrave;s per ficitur, &longs;ci&shy;<lb/>licet ad Lun&aelig; motum; nen pe Luna, vt redeat ad idem Me<gap/>diani pun&shy;<lb/>ctum, qua&longs;i 25. horas ponit; igitur &longs;ingulis diebus vna fer&egrave; hora tardior <lb/>&aelig;&longs;tus tumet, v.g. </s>

<s>&longs;i hodie hora Meridiana fuit &longs;ummum &aelig;&longs;tus, cra&longs;tina die <lb/>erit fer&egrave; prima po&longs;t Meridiem hora: die ver&ograve; &longs;equenti, hora po&longs;t Meri&shy;<lb/>diem &longs;ecunda; atque ita con&longs;equenter. </s>

<s>Hic porr&ograve; Lun&aelig; motus e&longs;t; altera <lb/>periodus e&longs;t men&longs;trua; nempt pro diver&longs;o Lun&aelig; a&longs;pectu, &aelig;&longs;tus major, vel <lb/>minor e&longs;t; v. </s>

<s>g. </s>

<s>in Plenilunio major e&longs;t, qu&agrave;m in Novilunio, &amp; in hoc <lb/>major qu&agrave;m in Quadraturis, c&ugrave;m igitur ex Lun&aelig; motu &amp; a&longs;pectu tota il&shy;<lb/>la &aelig;&longs;tuum varictas procedat, negari non pote&longs;t, quin &agrave; Luna pendeat. <lb/></s>

<s>Tertia demum periodus e&longs;t annua, nam ob&longs;ervatum fuit in &AElig;quinoctiis <lb/>&amp; Sol&longs;titiis, non modicam fieri mutationem &aelig;&longs;tuum pr&aelig;&longs;ertim in &AElig;qui&shy;<lb/>noctiis, ita vt in &AElig;quinoctio, v.g. </s>

<s>Autumnali cum Plenilunio conjuncto, <lb/>&longs;emper &longs;it maximus &aelig;&longs;tus, in quo etiam Luna &longs;uo munere defungitur; &longs;i <lb/>enim fiat &AElig;quinoctium in Quadratura, modicus &aelig;&longs;tus e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Lunam, cau&longs;am e&longs;&longs;e fateor vltr&ograve;; &longs;i autem cau&longs;a e&longs;t, aliquid <lb/>agit &amp; confert; quid porr&ograve; illud e&longs;t? </s>

<s>fac age, me doceas, &amp; eris mihi magnus <lb/>Apollo. </s></p><pb pagenum="94"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Dare non po&longs;&longs;um, Lunam Marini &aelig;&longs;tus cau&longs;am e&longs;&longs;e; &longs;i enim <lb/>cau&longs;a e&longs;t, cau&longs;at, &amp; aliquid pr&aelig;&longs;tat: &longs;ed nihil penitus pr&aelig;&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ludis nos, Antime, Lun&aelig; totum hunc effectum paul&ograve; ante <lb/>tribuebas; cur igitur mod&ograve; cau&longs;am e&longs;&longs;e negas? </s>

<s>Si cau&longs;a non e&longs;t, ad &aelig;&longs;tum <lb/>nullo modo pertinet; Solve i&longs;tum nodum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Communi di&longs;tinctione vtor, ad &longs;olvendum hunc nodum; <lb/>Luna ita pertinet ad Marinum &aelig;&longs;tum, vt &longs;ine illa hic non &longs;it, lic&egrave;t revera <lb/>Luna cuu&longs;a non &longs;it, id e&longs;t, tumorem illum aqu&aelig; minim&egrave; attollat, vel aquas <lb/>cieat; nullum enim motum aquis imprimit, nullum humorem affundit, <lb/>qui &longs;cilicet ad cel&longs;um illum tumorem &longs;ufficiat; quomodo igitur ab illa <lb/>&aelig;&longs;tus pendet? </s>

<s>Verbo dico; Luna Marini &aelig;&longs;tus cau&longs;a non e&longs;t, &longs;ed mera Oc&shy;<lb/>ca&longs;io, qua rever&agrave; &longs;ublata, &aelig;&longs;tus non e&longs;&longs;et. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne qu&aelig;&longs;o ludas in verbis; &longs;olus enim verborum ludus ad <lb/>res phy&longs;icas explicandas non &longs;ufficit; quid igitur illud e&longs;t, quod dicis, nam <lb/>profect&ograve; non intelligo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Faciam intelligas, Chry&longs;ocome, &longs;ed pri&ugrave;s illa principia jacien&shy;<lb/>da&longs;unt, ex quibus res i&longs;ta deducitur. </s>

<s>Suppono igitur prim&ograve;, illum e&longs;&longs;e fi&shy;<lb/>nem gravitatis, qu&aelig; gravibus ine&longs;t, vt &longs;ingul&aelig; partes globi totalis vers&ugrave;s <lb/>illi&ugrave;s centrum, ni&longs;u quodam communis con&longs;pirationis tendant; quod re&shy;<lb/>ver&agrave; nece&longs;&longs;arium fuit, tum ad conflandum totalem globum, tum ad eun&shy;<lb/>dem &longs;ervandum; fac enim omnes partes alicujus globi totalis &agrave; &longs;eip&longs;is di&longs;&shy;<lb/>&longs;itas e&longs;&longs;e, illico communi dict&aelig; con&longs;pirationis vel inclinationis, vers&ugrave;s <lb/>idem centrum, vi, &longs;eu ni&longs;u, &longs;eu impetu &longs;e&longs;e iterum in orbem component; <lb/>deinde fac partes globi totalis non contraniti vlla re&longs;i&longs;tentia; &longs;tatim mi&shy;<lb/>nima fer&egrave; ventorum, vel alterius impul&longs;us vi di&longs;&longs;ipabuntur; igitur non <lb/>potuit facilior modus excogitari, tum ad conflandum, tum ad &longs;ervandum <lb/>globum totalem; id e&longs;t, tum ad colligendas omnes partes, in vnum glo&shy;<lb/>bum; tum ad impediendum, ne &agrave; globo facil&egrave; avellantur, non potuit, in&shy;<lb/>quam facilior modus excogitari, qu&agrave;m &longs;i partes &longs;ingul&aelig; nativa quadam vi <lb/>&amp; inclinatione, vers&ugrave;s idem &amp; commune centrum eant, &longs;eu tendant, atque <lb/>nitantur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Illud commune e&longs;t principium, vt gravia deor&longs;um, levia <lb/>&longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferantur, necenim opinor eorum &longs;ententiam defenditis, <lb/>quos tacito nomine Stagirita no&longs;ter refutavit, qui&longs;uperum, atque in&longs;erum <lb/>negabant: mundi ac terr&aelig; centrum deor&longs;um e&longs;t; c&aelig;lum ver&ograve; &longs;ur&longs;um; hoc <lb/>igitur &longs;uperum, illud inferum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> De iis fer&egrave; omnibus, qu&aelig; paucis complexus es, dubitarem, <lb/>de eo pr&aelig;&longs;ertim, quod dicis, gravia deor&longs;um, levia &longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferri; <lb/>de gravibus vltr&ograve; concederem; nec enim illorum commentum approba&shy;<lb/>re po&longs;&longs;um, qui volunt, corpus grave &agrave; terra deor&longs;um trahi, &longs;pi&longs;&longs;i cuju&longs;dam <lb/>capillitij opera; aut cert&egrave; trudi &agrave; ficta ne&longs;cio qua &longs;ubtili materia, qu&aelig; &longs;en&shy;<lb/>&longs;um omnem fugit; nempe, &longs;i trudit illa materia, motum in &longs;e habet, &amp; &agrave; <lb/>&longs;e; &longs;i enim ab alio, de hoc idem dicam; Satius igitur e&longs;t dicere, corpus <lb/>grave &agrave; &longs;e moveri, ac deor&longs;umire, quod &longs;cilicet videmus atque palpamus, <lb/>qu&agrave;m trudi ab illa &longs;ubtili materia, mota &agrave; &longs;eip&longs;a, qu&agrave;m nullo tactu, nullo <pb pagenum="95"/>&longs;en&longs;u percipimus; is profect&ograve;, magis tidiculus non e&longs;&longs;et, qui diceret, <lb/>corpus grave deor&longs;um trudi ab Angelo, quod tamen nulla ratione, nullo&shy;<lb/>que experimento probari pote&longs;t, qu&agrave;m ij, qui dieunt, ab ea &longs;ubtili materia <lb/>trudi, c&ugrave;m nulla ratione, &amp; nullo experimento id probare po&longs;&longs;int. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnino; neque id ab vllo cordato viro negari pote&longs;t, <lb/>gravia &longs;cilicet &longs;ponte &longs;ua deor&longs;um ire. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed non item levia, qu&aelig; ide&ograve; &longs;ur&longs;um eunt, quia &longs;ur&longs;um &agrave; <lb/>graviore medio extruduntur; Supponamus enim corpus aliquod levius <lb/>graviori &longs;ube&longs;&longs;e; vel gravius <expan abbr="t&atilde;t&ugrave;m">tant&ugrave;m</expan> &longs;ua &longs;ponte deor&longs;um ibit &amp; &longs;ur&longs;um levius <lb/>extrudet; vel tant&ugrave;m hoc &longs;ua &longs;ponte &longs;ur&longs;um a&longs;cendet, ac deor&longs;um ex&shy;<lb/>trudet gravius; vel &longs;imul vtrumque &longs;ua &longs;ponte ibit; quod levius tant&ugrave;m <lb/>nemo dixeiit, &amp; manife&longs;t&aelig; convinci po&longs;&longs;et fal&longs;itatis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio neminem e&longs;&longs;e, qui hoc dicat; &longs;ed qu&aelig;&longs;o te, fac, aliquem <lb/>e&longs;&longs;e; quomod&ograve; illum convinceres; dic mihi &longs;odes. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In hunc modum; eo modo, quo &longs;ur&longs;um extruditur corpus <lb/>leve &agrave; gravi, a&euml;r v.g. </s>

<s>ab aqua, cui &longs;ube&longs;t, corpus grave deor&longs;um detrude&shy;<lb/>retur &agrave; levi, aqua, v. </s>

<s>g. </s>

<s>ab a&euml;re, qui aqu&aelig; &longs;ube&longs;&longs;et: &longs;it ergo globus plum&shy;<lb/>beus in a&euml;re, ide&ograve; de&longs;cendit, quia a&euml;r, qui &longs;ube&longs;t, &longs;ua &longs;ponte a&longs;cendens, <lb/>illum deor&longs;um extrudit; ille autem Cylindrus a&euml;ris in globum levitat; ita <lb/>mihi loqui fas &longs;it, qui &agrave; globo ad terram v&longs;que extenditur, vt patet; nec <lb/>enim is, qui e&longs;t &longs;upra globum in illum levitat, &longs;ed poti&ugrave;s gravitaret; corpus <lb/><gap/>nim gravitat deor&longs;um, &longs;nr&longs;um ver&ograve; levitar; igitur &longs;i pr&aelig;dictus Cylin&shy;<lb/>drus a&euml;ris prim&ograve; &longs;it pedalis, ac deinde bipedalis, c&ugrave;m tota vis gravitatio&shy;<lb/>nis, &longs;eu detru&longs;ionis deor&longs;um &longs;it ab a&euml;re, qui e&longs;t infra globum, &amp; in eum le&shy;<lb/>vitat; erit dupla vis detru&longs;ionis, &longs;eu gravitationis, quando a&euml;ris Cylin&shy;<lb/>drus plumbeo globo &longs;ubjectus erit duplus; dupla enim cau&longs;a duplum effe&shy;<lb/>ctum producir. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Id quod dicis ex hoc experimento probari pote&longs;t. </s>

<s>Sit v. </s>

<s>g. <lb/></s>

<s>Scyphus vacuus &longs;ecundum perpendiculum in aquam immer&longs;us, ore pr&aelig;&shy;<lb/>vio, ita vt nihil pror&longs;us a&euml;ris ante in Scypho contenti avolare po&longs;&longs;it; <lb/>haud dubi&egrave;, quo profundi&ugrave;s immergitur, major vis &longs;ur &longs;um illum extru&shy;<lb/><gap/>s ip&longs;o tactu &longs;entitur; nempe totus aqu&aelig; &longs;uperpo&longs;it&aelig;, Cylindrus cuju<gap/><lb/>baus ori va&longs;is, &longs;eu Scyphi circiter &aelig;qualis e&longs;t, in a&euml;ra Scypho conten&shy;<lb/>tam gravitat, magis autem, Cylindrus altior. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Igitur &longs;i pr&aelig;dictus Scyphus ita immergatur, vt primum <lb/>vno palmo &agrave; &longs;uprema &longs;uperficie aqua di&longs;tet, ac deinde profundi&ugrave;s im&shy;<lb/>mergatur, ita vt di&longs;tet ab eadem &longs;uperficie duobus palmis, dupla tunc erit <lb/>vis gravitationis; quia dupl&aelig; cau&longs;&aelig; duplus effectus e&longs;t: igitur c&ugrave;m &longs;it eadem <lb/>ratio, duplus Cylindrus a&euml;ris &longs;ubjecti globo duplam vim motus in illum <lb/>exeret, &longs;cilicet levitationis, quod tamen fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tar. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non dico duplam vim motus, &longs;ed tant&ugrave;m dico majorem vim, <lb/>quod cert&egrave; ad tuum propo&longs;itum &longs;atis e&longs;&longs;e puto; c&ugrave;m pr&aelig;dicti globi pon&shy;<lb/>dus idem &longs;it, eademque vis illa, qua deor&longs;um &longs;ertur, &longs;ive vnum, &longs;ive duos <lb/>palmos altus &agrave; terra pendatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non dicis duplam vim motus? </s>

<s>dupla cau&longs;a duplum effe-<pb pagenum="96"/>ctum producit, c&ugrave;m cadem &longs;it cau&longs;arum &amp; effectuum proportio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nonnego, duplum e&longs;&longs;e effectum, &longs;ed nego, duplam e&longs;&longs;e vim <lb/>morus, id e&longs;t motum duplum, &longs;eu duplo velociorem, &amp; ne diuti&ugrave;s te &longs;u&shy;<lb/>&longs;pen&longs;um habeam, &longs;imili fer&egrave; experimento rem i&longs;tam explico: Sit vas quod&shy;<lb/><figure id="fig14"></figure><lb/>libet AB; &longs;itque in&longs;erta fi&longs;tula in B, per quam, <lb/>&longs;i aperiatur, effluat aqua pri&ugrave;s infu&longs;a; &amp; prim&ograve; <lb/>quidem aqua occupet totam altitudinem AB, <lb/>Tum deinde &longs;ubduplum BE, non e&longs;t dubium, <lb/>quin Cylindrus BA extrudat aquam per fi&longs;tulam <lb/>BC, majore vi, qu&agrave;m Cylindrus EB; non ta&shy;<lb/>men duplo majore, lic&egrave;t Cylindrus BA fit du&shy;<lb/>plus Cylindri BE; &longs;i enim dupla e&longs;&longs;et vis motus, <lb/>id e&longs;t motus ille, quo per fi&longs;tulam aqua erumpit, <lb/>duplo velocior, dupl&aelig; cau&longs;&aelig;, quadruplus e&longs;&longs;et ef&shy;<lb/>fectus; nam &longs;i motus e&longs;t duplo velocior, eo tem&shy;<lb/>pore, quo data quantitas aqu&aelig; v.g. </s>

<s>vncia effluit, <lb/>extru&longs;a &agrave; Cylindro BE, effluent du&aelig; vnci&aelig; ex&shy;<lb/>tru&longs;&aelig; &agrave; Cylindro BA; &longs;ed extrudere duas vncias, <lb/>duplo motu, e&longs;t quadruplus effectus: nempe extrudere vnam duplo motu <lb/>e&longs;t effectus duplus, ergo extrudere duas, duplo motu, e&longs;t quadruplus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem capio, igitur ad effectum quadruplum, opus e&longs;t cau&longs;a qua&shy;<lb/>drupla; igitur Cylindrus BA producet duplam vim motus, comparatus <lb/>cum Cylindro AF &longs;ub quadruplo. </s>

<s>Et ver&ograve; lic&egrave;t in majore &longs;axo aliqua cau&shy;<lb/>&longs;a motrix eundem morum producat, quem in minore, non propterea &aelig;qua&shy;<lb/>lis effectus dicendus e&longs;t; vt patet: Vnde min&ugrave;s caut&egrave; duplum illum dixe&shy;<lb/>ram motum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Effectus igitur &longs;unt vt cau&longs;&aelig;, cau&longs;&aelig; vt altitudines, motus in &longs;ub&shy;<lb/>duplicata altitudinum, effectus demum in compo&longs;ita motuum &amp; quanti&shy;<lb/>tatum; &amp; quia motus &longs;unt vt quantitates, effectus &longs;unt in duplicata mo&shy;<lb/>tuum, vel quantitatum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Mihi tamen gravis &longs;uboritur difficultas; nam in &longs;cypho illo im&shy;<lb/>mer&longs;o, vna tant&ugrave;m e&longs;t quantitas a&euml;ris; igitur non cre&longs;cit effectus ex quan&shy;<lb/>titate, qu&aelig; non cre&longs;cit; igitur tant&ugrave;m ex motu; igitur &longs;i cau&longs;a dupla e&longs;t, <lb/>motus erit duplus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Acut&egrave; pror&longs;us: facilis tamen e&longs;t re&longs;pon&longs;io, c&ugrave;m perinde gravitet <lb/>Cylindrus aqu&aelig; in &longs;ubjectum a&euml;ra, atque &longs;i hic &longs;tatim extruderetur, &amp; alius <lb/>&longs;uccederet; &longs;icut Cylindrus AB primum gravitat in primam vnciam, quam <lb/>extrudit, &longs;ive deinde <expan abbr="&longs;ecund&atilde;">&longs;ecundam</expan> extrudat, &longs;ive non extrudat; quia &longs;tatim clau&shy;<lb/>ditur fi&longs;tula; indeigitur vis motus extru&longs;ionis petenda e&longs;t, quod produca&shy;<lb/>tur vis motus dupla, ac proinde prima vncia duplo velociore motu extru&shy;<lb/>datur; igitur &longs;ubduplo tempore; igitur reliquo &longs;ubduplo &longs;ecunda vncia, <lb/>vel extrudatur eodem motu, vel extrudi po&longs;&longs;it, lic&egrave;t non extrudatur; idem <lb/>dicendum de a&euml;re immer&longs;o &longs;cy pho contento, in quem Cylindrus ea vi gra&shy;<lb/>vitat, qua illum extruderet, &longs;i extrudi po&longs;&longs;et; eadem igitur e&longs;t vtrinque <lb/>ratio. </s></p><pb pagenum="97"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quem porr&ograve; effectum pt&aelig;dictailla gravitatio producat, non <lb/>video; c&ugrave;m nec moveri, nec extrudi po&longs;&longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Manu ip&longs;a, &longs;cy phum illum ne fur&longs;um extrudatur immer&longs;um reti&shy;<lb/>nente, vim illam, impul&longs;um illum, vel impetum, vel impre&longs;&longs;ionem &longs;entimus; <lb/>pr&aelig;terquam quod vis illa gravitantis aqu&aelig; comprimit a&euml;ra &longs;chypho con&shy;<lb/>tentum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave;; inde petitur ratio quorumdam fontium artefacto&shy;<lb/>rum in quibus a&euml;r ab aqua compre&longs;&longs;us aliam aquam, cujus &longs;uperficiem <lb/>premit, &longs;ur&longs;um extrudit; &longs;i quis ver&ograve; non aquam, &longs;ed Mercurium ad <lb/>comprimendum a&euml;ra adhibeat, long&egrave; major vis pre&longs;&longs;ionis &longs;equetur, &amp; <lb/>long&egrave; alti&ugrave;s aqua extrudetur; &longs;ed jam h&aelig;c trita &longs;unt; vnum tant&ugrave;m ob&longs;er&shy;<lb/>vo; hallucinari &longs;cilicet illum, qui in magno va&longs;e in aquas, iuxta pr&aelig;di&shy;<lb/>ctum modum immer&longs;o, vivere &longs;e po&longs;&longs;e credidit, &amp; profundum maris &longs;cru&shy;<lb/>tari; nempe a&euml;r in illo va&longs;e alt&egrave; immer&longs;o vi&longs;upra gravitantis aqu&aelig; ita com&shy;<lb/>primetur, vt ducendo halitui minim&egrave; aptus e&longs;&longs;et: immo ip&longs;e a&euml;r thorace <lb/>contentus &amp; abdomine, ita comprimeretur, vt mu&longs;culi ducendo a&euml;ri &longs;er&shy;<lb/>vientes, vix ad &longs;uam functionem habiles re&longs;tarent; &longs;ed qu&aelig;&longs;o re&longs;ume alia <lb/>capita, hoc enim tibi damus vltr&ograve;; &longs;cilicet corpus grave &agrave; levi deor&longs;um non <lb/>detrudi, &longs;ed &longs;ua &longs;ponte de&longs;cendere. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hocip&longs;um e&longs;t, quod volo, nimirum, corpus grave tant&ugrave;m &longs;ua <lb/>&longs;ponte deor&longs;um ire, &amp; ab eo leve &longs;ubjectum extrudi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Lic&egrave;t fatear corpus grave &agrave; levi deor&longs;um non detrudi, &longs;ed <lb/>&longs;ponte &longs;ua de&longs;cendere, non tamen propterea dare cogor, &agrave; gravibus de&longs;&shy;<lb/>cendentibus, levia &longs;ur&longs;um extrudi, nam &amp; gravia deor&longs;um, ac levia &longs;ur&longs;um <lb/>ire&longs;ua &longs;ponte cum Ari&longs;totele cen&longs;eo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Fingamus &longs;altem, Chry&longs;ocome, corpus grave tant&ugrave;m &longs;ua <lb/>&longs;ponte de&longs;cendere, pr&aelig;ci&longs;a qualibet alia virtute, &longs;eu potentia, qu&aelig; <lb/>corpori levi in&longs;it; qu&aelig;ro ex te, vtr&ugrave;m aliquid diver&longs;um ab eo, quod <lb/>mod&ograve; apparet, in de&longs;cen&longs;u gravium, hoc po&longs;ito, futurum &longs;it, nihil pror&shy;<lb/>&longs;us, lapis enim v.g.per medium a&euml;ra de&longs;cenderet, &amp; &longs;ur&longs;um a&euml;ra extrude&shy;<lb/>ret, c&ugrave;m aliter de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, idemque pror&longs;usfieret, quod mod&ograve; <lb/>fieri videmus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Eadem ratio probat, corpus leue ea vi pollere, qua &longs;ur&longs;um fe&shy;<lb/>ratur, qu&aelig; id probat, de corpore gravi; vt enim corpus grave ea pollet, vt <lb/>feratur in locum &longs;uum, vers&ugrave;s centrum Mundi, ita &amp; leue, vt tendat in &longs;uum <lb/>ab eodem centro remotum, in hanc rem multos Ari&longs;totelis textus adducete <lb/>po&longs;&longs;em; &longs;ed fru&longs;tra, c&ugrave;m Philo&longs;ophi mentem tibi per&longs;pectam e&longs;&longs;e non du&shy;<lb/>bitem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid qu&aelig;&longs;o corpori gravi cum Mundi centro? </s>

<s>quid ab eo <lb/>loco commodi refert? </s>

<s>cur igitur illud ade&ograve; appetit? </s>

<s>corpus ver&ograve; leve, <lb/>quid rix&aelig; aut di&longs;&longs;idij habet cum illo centro? </s>

<s>quid ab eo &longs;ibi timet? </s>

<s>curillud <lb/>fugit, vt infe&longs;tum ho&longs;tem? </s>

<s>Pr&aelig;terea &longs;i rect&egrave; memini, Stagirita ve&longs;ter lib. <lb/></s>

<s>4. de C&oelig;lo textu 39. expre&longs;s&egrave; dicit a&euml;ra deor&longs;um ferri, &longs;i aqua vel terra <lb/>&longs;ubtrahatur, non ver&ograve; &longs;ur&longs;um, &longs;ubtracto illo corpore, cui &longs;ube&longs;t; &amp; tamen <lb/>non min&ugrave;s levis e&longs;t, qu&agrave;m gravis, nec minor, vt dicis, illi virtus intrin-<pb pagenum="98"/>&longs;eca ine&longs;t, vt recedat &agrave; centro Mundi, qu&agrave;m aqu&aelig;, vt ad illud accedat, <lb/>Denique, vt hoc vel obiter dicam, ad quem amab&ograve; finem huju&longs;modi cor&shy;<lb/>porum lationes Natura de&longs;tinavit, ni&longs;i ad rectam Vniver&longs;i di&longs;po&longs;itionem? <lb/></s>

<s>quod nec ip&longs;e Ari&longs;toteles vnquam negavit; atqui finis ille cert&ograve; obtinetur, <lb/>mod&ograve; graviora, quibus levia &longs;ub&longs;unt, deor&longs;um eant, &amp; partes omnes <lb/>vers&ugrave;s idem centrum, c&ugrave;m fieri non po&longs;&longs;it, vt graviora de&longs;cendant, ni&longs;i le&shy;<lb/>viora &longs;ur&longs;um trudantur; Quod &longs;pectat ad <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan>, in lib.de C&oelig;lo, multa <lb/>profect&ograve; habet, qu&aelig; cum veritate min&ugrave;s con&longs;entiun; in iis pr&aelig;&longs;ertim, qu&aelig; <lb/>&longs;crip&longs;it de motu locali; qu&ograve;d enim C&oelig;li &longs;int &longs;olidi; qu&ograve;d &longs;tell&aelig; nullum ha&shy;<lb/>beant motum, pr&aelig;ter motum primi Mobilis, qu&ograve;d Mundus &longs;it ab &aelig;terno, <lb/>qu&ograve;d C&oelig;lum ortum non habuerit, nec corrumpi po&longs;&longs;it; qu&ograve;d cuncta, qu&aelig; <lb/>ortumhabuerunt, &longs;int interitura, qu&ograve;d duplo gravius duplo velociore <lb/>motu de&longs;cendat, quod Deus &longs;it Agens nece&longs;&longs;arium, aliaque huju&longs;modi, non <lb/>mod&ograve; in iis Ari&longs;totelem non debemus &longs;equi, &longs;ed eidem apert&egrave; &agrave; nobis re&shy;<lb/>pugnari, par e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Addo vnum, quod in re pr&aelig;&longs;enti ponderandum e&longs;t, &longs;cilicet, non <lb/>agi hoc loco, vtr&ugrave;m terra &longs;it ab&longs;olut&egrave; ac &longs;impliciter gravis, ignis ver&ograve; ab&longs;o&shy;<lb/>lut&egrave; &amp; &longs;impliciter levis; de aqua &amp; a&euml;re tant&ugrave;m &longs;ermo e&longs;t; vtrumque au&shy;<lb/>tem ab&longs;olut&egrave; leve e&longs;&longs;e Philo&longs;ophus negat lib. </s>

<s>4. de C&oelig;lo text. </s>

<s>27.ni fallor, <lb/>additque text. </s>

<s>39. in &longs;uoloco pondus habere non levitatem; id pa&longs;&longs;im re&shy;<lb/>petit aliis locis, &amp; expre&longs;s&egrave; fatetur, pr&aelig;&longs;ertim text. </s>

<s>30.a&euml;ra gravem e&longs;&longs;e; <lb/>adde &longs;is, quod habet lib. </s>

<s>3. text. </s>

<s>10. grave nihil aliud e&longs;&longs;e, qu&agrave;m den&longs;um, <lb/>&amp; leve nihil aliud qu&agrave;m rarum; Idem habet lib. </s>

<s>4. Phy&longs;ic. </s>

<s>cap. 9. item <lb/>lib. </s>

<s>8. c. </s>

<s>7. &amp; alibi pa&longs;&longs;im. </s>

<s>Non de&longs;unt etiam Autores cla&longs;&longs;ici pr&aelig;ter At&shy;<lb/>chimedem, &amp; quotquot de Statica &amp; innatantibus humido &longs;crip&longs;erunt, <lb/>quorum hac in re autoritas maximi &longs;an&egrave; momenti e&longs;t, vt Iavellus tract. </s>

<s>1. <lb/>in 4. de C&oelig;lo, cap. 3. concl. </s>

<s>3. Cabeus Tom. </s>

<s>4. Meteor. </s>

<s>Tract. </s>

<s>14. Ru&shy;<lb/>vius lib.4.de C&oelig;lo cap.6.qu&aelig;&longs;t. </s>

<s>1.Bovius lib.3.Philo&longs;oph. </s>

<s>p. </s>

<s>221. &amp; multi <lb/>alij, quosfacil&egrave; adducerem; &longs;ed vt jam dixi, ad rem pr&aelig;&longs;entem h&aelig;c contro&shy;<lb/>ver&longs;ia non &longs;pectat, &longs;atis enim mihi e&longs;t, &longs;i a&euml;r &amp; aqua gravia &longs;int, &longs;altem &longs;e&shy;<lb/>cundum quid; quid quid tandem &longs;it de levitate po&longs;itiva, qua levia &longs;ua &longs;ponte <lb/>fur&longs;um ferantur, quam vobis qu&aelig;&longs;tionem animi gratia di&longs;putandam relin&shy;<lb/>quo; quantum enim ex iis, qu&aelig; hucu&longs;que &agrave; vobis dicta &longs;unt, alter eam ad&shy;<lb/>ftruit, alter ver&ograve; de&longs;truit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t, illam ad&longs;truo, non &longs;an&egrave; qu&ograve;d ratio &agrave; priori <lb/>me moveat; nullam enim e&longs;&longs;e, qu&aelig; hoc mihi cert&ograve; per&longs;uadeat, vl&shy;<lb/>tro fateor; &longs;ed qnia nonnulla &longs;unt experimenta, qu&aelig; id pror&longs;us <lb/>evincunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Huc volo te; refer qu&aelig;&longs;o illa experimenta, iis enim, &longs;i ta&shy;<lb/>lia &longs;unt, &amp; hoc &longs;anct&egrave; iuro, illico cedam &amp; dabo manus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> primo quidem loco, &longs;it tubus vitreus, cuius altera extre&shy;<lb/>mitas prob&egrave; ob&longs;tructa &longs;it, altera ver&ograve; aperta, infundatur aqua, non <lb/>tamen v&longs;que ad &longs;ummum, tum admoto pre&longs;s&egrave; digito, ne aqua effluat, <lb/>in<gap/>&longs;oque tubo, illa portio a&euml;ris, qu&aelig; in tubo reman&longs;it, &longs;ur-<pb pagenum="99"/>&longs;um fertur, non tamen &longs;ervata cylindri forma; licet enim ima portio cy&shy;<lb/>lyndrica &longs;it, &longs;uperior tamen habet &longs;uperficiem qua&longs;i &longs;ph&aelig;ricam<gap/><lb/>&longs;eu &longs;ph&aelig;roidalem, hanc porr&ograve; induit a&euml;r, vt qua&longs;i cuneatim aqua <lb/>perrumpat; propria igitur &longs;pont&egrave;; vi &longs;cilicet levitatis, qua <lb/>pollet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si primo no&longs;tro congre&longs;&longs;ui interfui&longs;&longs;es, Chry&longs;ocome, hoc <lb/>experimentum, dubio procul omni, minim&egrave; adduxi&longs;&longs;es, ob&longs;erva&longs;&longs;es <lb/>enim aquam &longs;ecund&ugrave;m latera tubi &longs;piratim de&longs;cendere, &amp; ab ea &longs;ur&longs;um <lb/>a&euml;ra extrudi, long&egrave; tardioremotu; quia &longs;ur&longs;um a&euml;r motu recto fertur, <lb/>aqua ver&ograve; deor&longs;um, non recto, &longs;ed &longs;pirali, quo rectum acceleratum im&shy;<lb/>peditum compen&longs;at; illud porro a&euml;ris fa&longs;tigium qua&longs;i cuneatum, non ab <lb/>a&euml;re vi propria induitur, &longs;ed inducitur ab aqu&aelig; pondere vers&ugrave;s tubi late&shy;<lb/>ra deflectente ad de&longs;cen&longs;um; alioquin &longs;i a&euml;r propria vi hanc figuram in&shy;<lb/>duit, cur non conicam, qu&aelig; ad a&longs;cen&longs;um &amp; aquam perrumpendam lon&shy;<lb/>g&egrave; aptior e&longs;&longs;et; nec enim difficili&ugrave;s vnam qu&agrave;m aliam indueret; immo <lb/>fort&egrave; conicam, qu&aelig; ad cylindricam propri&ugrave;s accedit. </s>

<s>Vtinam &aelig;qu&egrave; <lb/>facile mihi e&longs;&longs;et, definire, qu&aelig;nam figura illa &longs;it, illiu&longs;que cau&longs;am <lb/>afferre, quam nemo, &longs;altem quod &longs;ciam, hucu&longs;que adinvenit; h&icirc;c <lb/>tuam operam, Antime; nec enim eum me reputo<gap/>, qui hunc nodum <lb/>&longs;olvam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non e&longs;t mihi dubium, quin h&aelig;c &longs;uperficies curva ab aqua ver&shy;<lb/>s&ugrave;s latera va&longs;isinclinante formetur; c&ugrave;m enim aqua de&longs;cendere non po&longs;&longs;it, <lb/>ni&longs;i a&euml;r loco cedat, extru&longs;us &longs;cilicet ab aqua, &amp; hic &longs;ur&longs;um extrudi non <lb/>po&longs;&longs;it, ni&longs;i humor illi &longs;e&longs;e &longs;upponat, vt hoc faciat, eundem a&euml;ra qua&longs;i <lb/>complexa per tubi latera &longs;piratim de&longs;cendit. </s>

<s>An ver&ograve; dicta &longs;uperficies pa&shy;<lb/>rabolica &longs;it, dubium e&longs;t; cum enim aqua vers&ugrave;s latera va&longs;is tendat, &longs;imul <lb/>&amp; deor&longs;um motu accelerato, inde re&longs;ultas motus mixtus, qui lineam pa&shy;<lb/>rabolicam po&longs;t &longs;e relinquit, vt jam alij demon&longs;trarunt; &longs;ed vnde erit mo&shy;<lb/>tus ille horizontalis cum perpendiculari conjunctus? </s>

<s>an fort&egrave; dicendum <lb/>e&longs;t, aquam &longs;piratim de&longs;cendere, c&oelig;pta qua&longs;i &agrave; centro &longs;pira; donec ad <lb/>latera va&longs;is perveniat; ab illa autem &longs;pira deor&longs;um producta &longs;upremum <lb/>illud a&euml;ris fa&longs;tigium tornari, c&ugrave;m aliter &longs;pir&aelig; deor&longs;um produci non po&longs;&shy;<lb/>&longs;int: &longs;ed his omi&longs;&longs;is, c&ugrave;m cylindrus a&euml;ris ab aqua &longs;tringatur, per latera <lb/>delabente, tantul&ugrave;m a&longs;&longs;urgat, nece&longs;&longs;e e&longs;t; vnde aqua, cui &longs;uprema illius <lb/>ba&longs;is &longs;ube&longs;t, cedit locum; &amp; c&ugrave;m h&aelig;c attolli non po&longs;&longs;it, vers&ugrave;s latera <lb/>cat oportet, vbi dumtaxat ei locus patet; &longs;cilicet inter a&euml;ra &amp; late&shy;<lb/>ra va&longs;is, vnde linea parabolica re&longs;ultat; hinc &longs;i tubus &longs;it angu&longs;tior, vix <lb/>aqua cylindrum inter a&euml;ris &amp; latera tubi intercipi pote&longs;t; vnde pr&aelig;dicta <lb/>&longs;upremi fa&longs;tigijforma non &longs;equitur, qu&aelig; cert&egrave; min&ugrave;s convexa e&longs;t, &longs;eu <lb/>acuta, qu&ograve; rima inter a&euml;ra &amp; latera va&longs;is, qua perrumpitaqua, e&longs;t angu&shy;<lb/>&longs;tior: immo &longs;i tubus inclinetur, convexitas pr&aelig;dicti fa&longs;tigij deor&longs;um ver&shy;<lb/>s&ugrave;s in&longs;eri&ugrave;s tubi inclinati latus producitur; quia e&ograve; major ponderis aqu&aelig; <lb/>vis fertur, ex quo etiam manife&longs;t&egrave; colligitur, hanc convexi fa&shy;<lb/>&longs;tigij figuram ab aqua vers&ugrave;s latera va&longs;is labente tornari. </s>

<s>Porr&ograve; ne&longs;cio an <pb pagenum="100"/>vllus ob&longs;ervarit, quando minor e&longs;t a&euml;ris portio, tornari etiam &amp; <lb/>turbinari inferiorem a&euml;ris ba&longs;im, qua&longs;i ad in&longs;tar lentis, i<gap/>no &longs;i adhuc <lb/>m<gap/>or &longs;it, ad in&longs;tar rotund&aelig; gemm&aelig; apparet; an fort&egrave; quia h&aelig;c figu&shy;<lb/>ra ab aqua ambiente inducitur, c&ugrave;m inter omnes &longs;implici&longs;&longs; ma &longs;it, &amp; <lb/>inter &aelig;quales minimam &longs;uperficiem habeat; &longs;ed h&aelig;c tantulum figur&aelig; de&shy;<lb/>&longs;iderant. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit tubus AD vitreus, plenus aqua, excepta por&shy;<lb/>tone a&euml;ris, qu&aelig; &longs;i innataret occuparet cylindrum <lb/>FG; prim&ugrave;m ita re&longs;tringitur, vt ba&longs;is diameter &longs;it <lb/>TV, occupante aqua Spatia HTGV, ex cujus <lb/>lap&longs;u, c&ugrave;m duo corpora &longs;e&longs;e penetrare non po&longs;lint, <lb/>cylindrum a&euml;ris re&longs;tringi ac turbinari vers&ugrave;s K, vbi <lb/>labens aqua vers&ugrave;s &amp; &longs;ecus latera, locum illi cedit <lb/>pror&longs;us nece&longs;&longs;e e&longs;t: c&ugrave;m <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua per &longs;patia HTGV <lb/>de&longs;cendens &longs;piratim, pr&aelig; impetu, in aquam conten&shy;<lb/>tam cylindri portione CE alt&egrave; &longs;ubeat, &longs;uperficies <lb/>aqu&aelig; FE nece&longs;&longs;ari&ograve; attollitur; vnde portionem a&euml;&shy;<lb/>ris I &longs;ur&longs;um extrudi, nece&longs;&longs;e e&longs;t; idque &longs;en&longs;im, in <lb/>proportione a&longs;&longs;ignabili; detracto enim cylindro &longs;ub <lb/>ba&longs;i TV, ex cylindro FG, vt re&longs;iduum ad cylin&shy;<lb/>drum FG, ita motus ba&longs;is TV ad motum aqu&aelig; la&shy;<lb/>bentis per &longs;patia HTGV, pr&aelig;&longs;cindendo &agrave; &longs;pira. <lb/></s>

<s>Iam ver&ograve; &longs;it cylindrus a&euml;ris OM minor priore; at&shy;<lb/>tollitur quidem in X, &amp; cum aqua lap&longs;a vers&ugrave;s N refle ctatur &agrave; lateribus <lb/>tubi, &longs;tatimque cum aqua inferiore mi&longs;ceatur, ita vt per &longs;piram integram <lb/>minim&egrave; de&longs;cendat, qua&longs;i tondet marginem inferioris ba&longs;is cylindruli a&euml;&shy;<lb/>ris, eamque in &longs;uperficiem <expan abbr="convex&atilde;">convexam</expan> NPM facil&egrave; tornat; Porr&ograve; ab illa &longs;pira <lb/>non integra labentis aqu&aelig;, lens a&euml;ris extru&longs;a &longs;ur&longs;um, huc illuc libratur <lb/>cundo, quia c&ugrave;m mod&ograve; hinc, mod&ograve; illinc labens aqua &longs;e&longs;e &longs;ubjiciat a&euml;ri, <lb/>quid mirum, &longs;i pr&aelig;dicta libratio, &longs;eu tremor quidam con&longs;equatur: <lb/>quod etiam accidit in cylindrulis a&euml;ris minoribus, propter eandem <lb/>rationem; in majoribus enim de&longs;cendens aqua cum majore impetu <lb/>aliam aquam &longs;ubit, vnde h&aelig;c &longs;ecund&ugrave;m Planum horizontale &longs;en&longs;im at&shy;<lb/>tollitur. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit demum tubus AC in &longs;itu inclinato, cylindrus <lb/>a&euml;ris EH ita conformatur, vt convexitas MFN multo <lb/>longi&ugrave;s producatur, qu&agrave;m connexitas ME; nempe <lb/>aqua gravior in latus inferius CB inclinat &amp; vers&ugrave;s <lb/>punctum Hlateris inferioris CB de&longs;inunt &longs;pir&aelig;, quod ad <lb/>oculum patet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex iis omnibus manife&longs;tum fit, a&euml;ra <lb/>&longs;ur&longs;um ab aqua extrudi, non ver&ograve; &longs;ua &longs;ponte ire; <lb/>alioquin cur ill&aelig; &longs;pir&aelig;? </s>

<s>aut illa parabola? </s>

<s>cur ini&shy;<lb/>tio a&longs;cen&longs;us, cylindri a&euml;rei fa&longs;tigium &agrave; Plano pa-<pb pagenum="101"/>rum di&longs;tat? </s>

<s>cur &longs;i a&euml;ris portio modica &longs;it, etiam ima ba&longs;is convexa e&longs;t? <lb/></s>

<s>c<gap/>r major a&euml;ris portio tardi&ugrave;s, minor citi&ugrave;s a&longs;cendit? </s>

<s>im&ograve; &longs;i <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> tubus in&aelig;&shy;<lb/>qualis &longs;it, per &longs;egmentum angu&longs;tius tardi&ugrave;s a&euml;r incedit, citi&ugrave;s per laxius; <lb/>quia in angu&longs;tiore a&euml;r in longiorem cylindrum producitur; cur ille tre&shy;<lb/>mulus motus Lentium a&euml;ris? </s>

<s>Cur figura Lentis, non Sph&aelig;r&aelig;? </s>

<s>cur in tubo in&shy;<lb/>clinato longior e&longs;t convexitas a&euml;ris vers&ugrave;s latus interius, vers&ugrave;s &longs;uperius, <lb/>brevior. </s>

<s>Cuncta h&aelig;c explicari non po&longs;&longs;unt, &longs;i a&euml;r &longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte a&longs;cen&shy;<lb/>dit; &longs;cire tamen velim, cur eadem a&euml;ris portio in tubo angu&longs;tiore tardi&ugrave;s, <lb/>in laxiore citi&ugrave;s a&longs;cendat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Miror &agrave; te rationem non videri; in angu&longs;tiore tubo a&euml;ris por&shy;<lb/>tio in cylindrum longiorem formatur; igitur aqua per latera de&longs;cen&shy;<lb/>dens longius &longs;patium decurrere debet, antequam cum aqua inferiore <lb/>conjungatur, &amp; a&euml;ra fur&longs;um extrudat; igitur in eo plus temporis <lb/>ponit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Satis e&longs;t, rem intelligo, vnde etiam per&longs;picua ratio ducitur, <lb/>cur modica portio a&euml;ris in eodem tubo citi&ugrave;s a&longs;cendat, qu&agrave;m major, quia <lb/>h&aelig;c in longiorem cylindrum extenditur; quid mitum ergo, &longs;i tardi&ugrave;s a&longs;&shy;<lb/>cendat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Infunde, qu&aelig;&longs;o te, in tubum aliquid olei; multa enim vi&shy;<lb/>debis, qu&aelig; tibi fort&egrave; oppo&longs;itum per&longs;uadeant: primo enim oleum tar&shy;<lb/>di&ugrave;s a&longs;&longs;urgit, quia long&egrave; gravius e&longs;t a&euml;re. </s>

<s>Secundo eandem figuram induit <lb/>quam A&euml;r, tertio A&euml;ris cylindrus per medium oleum citi&longs;&longs;im&egrave; &longs;ur&longs;um per&shy;<lb/>rumpit: quart&ograve; A&euml;r nonnunquam oleum &longs;ecum long&egrave; citi&ugrave;s rapit, qu&agrave;m <lb/>Oleum per &longs;eip&longs;um a&longs;&longs;urgeret; nihil horum explicari pote&longs;t, ni&longs;i dicamus, <lb/>a&euml;ra &longs;ur&longs;um &longs;ua &longs;ponte ferri. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Immo nihil horum explicari pote&longs;t, &longs;i hoc dicamus; prim&ograve; <lb/>igitur A&euml;r citi&ugrave;s fertur, tardi&ugrave;s Oleum, c&aelig;teris paribus quia aliquando <lb/>accidit, vt modica olei portio &longs;ur&longs;um citi&ugrave;s avolet; tar di&ugrave;s aurem &aelig;qua&shy;<lb/>lis portio; quia minus e&longs;t aqu&aelig; momentum advers&ugrave;s gravitatem, &longs;eu pon&shy;<lb/>dus olei, &amp; majus advers&ugrave;s pondus a&euml;ris. </s>

<s>Secundo de figura nihil adden&shy;<lb/>dum e&longs;&longs;e puto; ni&longs;i qu&ograve;d inferior ba&longs;is ni&longs;i longior &longs;it olei cylindras, con&shy;<lb/>vexa e&longs;t. </s>

<s>Tertio vbi a&euml;ris cylindrus ad cylindrum a&euml;ris pervenit, &longs;tatim <lb/>de&longs;cendit Oleum, in libero &longs;cilicet a&euml;re, &amp; ab aqu&aelig; lap&longs;u circumagitur <lb/>in mille orbes &amp; &longs;piras; &amp; ver&ograve; Oleum in a&euml;re po&longs;itum &longs;ua &longs;ponte cit&ograve; <lb/>de&longs;cendere, mirum non e&longs;t. </s>

<s>Qiarto A&euml;ris bulla aliquando &longs;upremo cylin&shy;<lb/>dro olei adh&aelig;ret, &amp; tunc citi&ugrave;s a&longs;&longs;urgit; quia &longs;cilicet totum illud per <lb/>modum vnius attollitur; neque in hoc e&longs;t difficultas; Supponamus enim, <lb/>e&longs;&longs;e vnciam a&euml;ris, &amp; vnciam olei; cert&egrave; major e&longs;t proportio momenti <lb/>duarum vnciarum aqu&aelig; advers&ugrave;s pondus aggregati, ex vna vncia <lb/>olei, &amp; vna a&euml;ris, qu&agrave;m vnius vnci&aelig; aqu&aelig;, adver&longs;us vnam <lb/>Olei; nec ob&longs;tar aggregatum illud e&longs;&longs;e gravius alterutro; quia in <lb/>comparatione duorum gravium, &aelig;qualis &longs;emper vtriu&longs;que exten&longs;io, <lb/>&longs;eu moles accipitur. </s>

<s>Sed h&aelig;c &longs;unt facilia, nec in his explicandis tua <lb/>opera indigeo, Antime; in his tamen non dubito, quin alia multa &agrave; <pb pagenum="102"/>te ob&longs;ervata fuerint, qu&aelig; quia pr&aelig;&longs;entis in&longs;tituti non &longs;unt, &agrave; te non po&shy;<lb/>&longs;tulo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Negare non po&longs;&longs;um, quin multa mihi &longs;uppetant in hac ma&shy;<lb/>teria, qu&aelig; tamen quia &agrave; propo&longs;ito argumento aliena &longs;unt, in alium lo&shy;<lb/>cum tractanda &amp; exponenda remitto. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnde igitur motus levium &longs;ur&longs;um acceleratus? </s>

<s>qu&ograve;d cert&egrave; <lb/>in diver&longs;is globulis aqua levioribus probatum e&longs;t; immo in a&euml;ris cylindro <lb/>per tubum a&longs;&longs;urgente, per&longs;picu&egrave; videtur; itemque in cylindro ligneo, per <lb/>vim ad fundum latioris va&longs;is vel putei detento, qui &longs;ur&longs;um ita erumpit, <lb/>vt long&egrave; alti&ugrave;s a&longs;cendat; etiam &longs;i in imo va&longs;is fundo foramen &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t; ii globuli motu accelerato a&longs;cendunt, diver&longs;o tamen <lb/>&agrave; gravium motu; Supponimus enim liberum &longs;patium in ampli&longs;&longs;imo va&longs;e <lb/>aqua pleno, ex quo leviora corpora, per mediam aquam a&longs;cendunt; v.g. <lb/></s>

<s>cylindrus ligneus motu accelerato non quidem &longs;ponte, &longs;ed impre&longs;&longs;o ab <lb/>aqua extrudente; nempe impetus initio productus durat deinde; quid <lb/>mitum ergo, &longs;i motus inde acceleratus evadat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Igitur ad in&longs;tar gravium e&longs;&longs;et acceleratus, quod tamen <lb/>omnibus experimentis repugnat; </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> &AElig;qualibus temporibus, &aelig;qualia velocitatis momenta non <lb/>accedunt, vt fit in motu gravium, &longs;ed minora &longs;emper &amp; minora, pri&ugrave;s ta&shy;<lb/>men acqui&longs;itis &longs;emper remanentibus; an fort&egrave; vt in de&longs;cen&longs;u fune&shy;<lb/>penduli? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Minim&egrave; ver&ograve;; c&ugrave;menim velocitates &longs;int vt motus, &amp; hi in <lb/>&longs;ubduplicata altitudinum vt &longs;upra demon&longs;tratum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s>Sit &longs;emiparabola ABC, &longs;patium <lb/>acqui&longs;itum motu naturaliter acce&shy;<lb/><figure id="fig15"></figure><lb/>lerato erir AB, velocitas ver&ograve; ac&shy;<lb/>qui&longs;ita &ecedil;rit BC; &longs;it etiam AB altitu&shy;<lb/>do aqu&aelig;, intra quam corpus leve <lb/>per vim intruditur &amp; ex qua, pr&aelig;&shy;<lb/>valente eju&longs;dem aqu&aelig; pondere &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um deinde extruditur; &longs;it ergo BH <lb/>&aelig;qualis BA item IN &aelig;qualis IH <lb/>&longs;itque alia &longs;emiparabola NKC ita <lb/>vt CI &longs;it Axi parallela; erit motus <lb/>corporis levis initio extru&longs;ionis vt <lb/>BC emen&longs;a ver&ograve; tota aqu&aelig; altitu&shy;<lb/>dine erit vt HN: nempe vt ab A <lb/>ad B acquiritur velocitas BC, &amp; in <lb/>patio DB &longs;upra DE jam acqui&longs;i&shy;<lb/>tam in &longs;patio AD, acquiritur EG; ita in BH acquiritur IN &longs;upra jam <lb/>acqui&longs;itam BC, &amp; vt in DB acquiritur EG ita in BL acquiritur MK <lb/>&aelig;qualis EG; denique vt in AD acquiritur DE ita in LH acquiritur ON. <lb/></s>

<s>Sed quid de foramine in fundo va&longs;is aperto, cujus &longs;upra Chry&longs;ocomus <lb/>meminit? </s></p><pb pagenum="103"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> De re mihi non con&longs;tat, nunquam enim hoc &agrave; me ob&longs;erva&shy;<lb/>tum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Omnin&ograve; di&longs;tinguendum e&longs;t; &longs;i enim tale e&longs;t, vt tantumdem <lb/>aqu&aelig; per illud effluat, quantum infra cylindrum de&longs;cendit; cylindrus <lb/>erit immobilis; &longs;i min&ugrave;s de&longs;cendat, qu&agrave;m effluat, cylindrus ip&longs;e, &longs;i de&shy;<lb/>&longs;cendere pote&longs;t, de&longs;cendet; &longs;i ver&ograve; plus aqu&aelig; de&longs;cendat, qu&agrave;m ex fora&shy;<lb/>mine effluat, tantul&ugrave;m cylindrus a&longs;&longs;urgit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc ip&longs;um per&longs;picu&egrave; probat, corpus leve non attolli &longs;ua <lb/>&longs;ponte; quod enim gravius deor&longs;um de&longs;cendat, non impedit, qu&ograve; min&ugrave;s <lb/>leve &longs;ua &longs;ponte a&longs;cendat: &longs;ed accipe luculentum experimentum, iis ta&shy;<lb/>men &longs;imile, qu&aelig; jam expo&longs;ita fuere. </s>

<s>Sit pixis qu&aelig;libet, in cujus fundo he&shy;<lb/>mi&longs;ph&aelig;rium, vel minor Sph&aelig;r&aelig; portio accurat&egrave; &amp; affabr&egrave; ita excavetur, <lb/>vt Sph&aelig;ram ligneam omnin&ograve; capiat, nulla relicta intercapedine; tum <lb/>pixis impleatur aqua; Sph&aelig;rula lignea, quamvis levior, nullo modo a&longs;&shy;<lb/>cendit; quia &longs;cilicet cum aqua in cavitatem illam &longs;ubire non po&longs;&longs;it, ab ea <lb/>Sph&aelig;ra &longs;urs&ugrave;m extrudi non pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Dicerem non a&longs;&longs;urgere Sph&aelig;ram, ne detur vacuum; idem <lb/>enim fieri videmus, &longs;i duo plana prob&egrave; congruant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc dictum iri &longs;ciebam; &longs;ed fiat foramen in medio cavita&shy;<lb/>tis, qu&ograve; &longs;cilicet a&euml;r ambiens facile &longs;ubeat, non propterea Sph&aelig;rula a&longs;cen&shy;<lb/>dit, lic&egrave;t nullum re&longs;tet vacui periculum: per vos etiam mihi liceat, hic <lb/>obiter, ea &longs;altem indicare, qu&aelig; tuam illam &longs;ententiam, Chry&longs;ocome, om&shy;<lb/>nin&ograve; expugnare videntur. </s>

<s>1. Quandoquidem per vnum principium <lb/>motus cuncta explicari po&longs;&longs;unt, quo &longs;cilicet corpus grave &longs;ua &longs;ponte <lb/>deor&longs;um fertur, quod inficiatur nemo, &amp; leve &longs;ur&longs;um extrudi pote&longs;t, <lb/>fru&longs;tra ponitur aliud principium: H&aelig;c ratio, lic&egrave;t commnnis &longs;it, maximi <lb/>&longs;an&egrave; momenti e&longs;t. </s>

<s>Secund&ograve;, c&ugrave;m ab eodem centro mult&aelig; line&aelig; ducantur, <lb/>fi corpus levi&longs;&longs;imum ef&longs;et, in centro, non po&longs;&longs;et vllo modo a&longs;&longs;urgere; cur <lb/>enim poti&ugrave;s per vnam lineam quam per aliam? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Facil&egrave; retorqueo argumentum, nec enim pariter &longs;ur&longs;um ex&shy;<lb/>trudi po&longs;&longs;et; cur enim poti&ugrave;s per vnam lineam qu&agrave;m per aliam? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc quidem verum e&longs;t, mod&ograve; ambiens gravius &aelig;qualis e&longs;&longs;e<gap/><lb/>momenti; per omnes lineas; &longs;ed hoc per accidens; illud autem per &longs;e <gap/><lb/>pr&aelig;terea, linea motus recti &agrave; termino, ad quem determinatur; c&ugrave;m au&shy;<lb/>tem vnum centrum &longs;it, a&longs;&longs;umpto quolibet quncto extra centrum, ab illo <lb/>ad centrum vnica tant&ugrave;m linea ducitur, c&ugrave;m tamen ab eodem, plures ad <lb/>periph&aelig;tiam duci po&longs;&longs;int; vna quidem producta ad centrum; &longs;ed quomo&shy;<lb/>do &agrave; centro determinatur h&aelig;c linea, quod neque &longs;it terminus ad quem, <lb/>nec terminus &agrave; quo illius motus? </s>

<s>Terti&ograve; non pote&longs;t idem corpus in par&shy;<lb/>tes oppo&longs;itas &longs;imul move<gap/>i; igitur nec &longs;imul conniti, &longs;cilicet ab intrin&longs;e&shy;<lb/>co; quod vt meli&ugrave;s in telligatur, &longs;it vas aqua plenum, &longs;itque pondus aqu&aelig; <lb/>40. libr. </s>

<s>Sit fru&longs;tum ligni in fundo va&longs;is retentum pendens 5.libr. </s>

<s>appen&shy;<lb/>datur &longs;imul vtrumque, &longs;u&longs;tinebitur &agrave; 45. libris po&longs;itis in altera lance li&shy;<lb/>br&aelig;, eritque &aelig;quilibrium, &longs;tatimque impedimento &longs;ublato, lignum emer&shy;<lb/>git, &longs;ur&longs;umque attollitur eodem pror&longs;us &aelig;quilibrio manente; igitur hic <pb pagenum="104"/>motus &longs;ur&longs;um non e&longs;t ab intrin&longs;eco; vt patet, &longs;u&longs;tinetur ab aqua, inquies; <lb/>rect&egrave;, ergo &longs;eip&longs;um lignum non &longs;u&longs;tinet; igitur mult&ograve; min&ugrave;s &longs;e movet. <lb/></s>

<s>Omitto innumera fer&egrave; experimenta, qu&aelig; rem hanc penit&ugrave;s evincunt; &longs;ed <lb/>ne in Parergum prolixius abeamus, c&oelig;ptam di&longs;putationem &agrave; te re&longs;umi <lb/>velim, Antime, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m h&aelig;c ad rem pr&aelig;&longs;entem par&ugrave;m faciant, <lb/>mod&ograve; enim a&euml;r gravis &longs;it, hoc tibi &longs;atis e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vt igitur partes omnes terre&longs;tris globi vers&ugrave;s commune cen&shy;<lb/>trum nituntur, ita etiam partes a&euml;ris ambientis: Sed c&ugrave;m a&euml;r &longs;ive purior, <lb/>&longs;ive impurior, nam perinde e&longs;t, ambiat etiam alios totales globos, put&agrave; <lb/>Lunam, globum enim totalem appello illum, qui alterius pars non e&longs;t, &amp; <lb/>&longs;eor&longs;im po&longs;itus manet, medium quoddam commune dici pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Et c&ugrave;m &longs;inguli globi totales &longs;uo centro gaudeant, vers&ugrave;s <lb/>quod omnes illorum partes connituntur; h&aelig;c enim veri&longs;&longs;ima e&longs;t ratio, <lb/>qua totales globi tornari, &amp; figuram obtentam &longs;ervare po&longs;&longs;unt, a&euml;ris <lb/>etiam, &longs;eu communis medij ambientis portio, vers&ugrave;s illos globos gravitat, <lb/>&longs;eu nititur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnin&ograve;; c&ugrave;m enim medium commune tot v&longs;ibus nece&longs;&shy;<lb/>&longs;arium &longs;it, non min&ugrave;s pertinet ad vnum globum, qu&agrave;m ad alium; vnde <lb/>rationiac rerum natur&aelig; con&longs;entaneum e&longs;&longs;e videtur, vt vers&ugrave;s vtrumque <lb/>gravitet; quota ver&ograve; pars vers&ugrave;s vnum, &amp; quota vers&ugrave;s alium, non diffi&shy;<lb/>cil&egrave; definiri pote&longs;t. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit enim centrum A terre&longs;tris globi CBED, &longs;it centrum Lun&aelig; I, du&shy;<lb/>catur recta AI, connectens <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>; con&longs;ideretur BK vt cylindrus <pb pagenum="105"/>a&euml;ris, cujus pars vers&ugrave;s A, &amp; pars vers&ugrave;s I gravitet, tribus modis definiri <lb/>pote&longs;t hujus cylindri portio, qu&aelig; vers&ugrave;s A, &amp; ea; qu&aelig; vers&ugrave;s I gravitar; <lb/>Primo divi&longs;a AI bifariam in F; &amp; &longs;ic FK gravitat vers&ugrave;s I &amp; FB vers&ugrave;s A. <lb/></s>

<s>Secundo divi&longs;a bifariam BK in M, &amp; &longs;ic BM vers&ugrave;s A, &amp; MK <lb/>vers&ugrave;s I. gravitat. </s>

<s>Terti&ograve; ita divi&longs;a AI vt &longs;egmentum gravitans ver&shy;<lb/>s&ugrave;s A, &longs;it ad aliud gravitans vers&ugrave;s I, vt globus A ad globum I. <lb/></s>

<s>Quartus modus addi pote&longs;t, vt &longs;cilicet BK &longs;ecetur juxta dictam propor&shy;<lb/>tio nem globorum. </s>

<s>Quidquid autem ex his dicatur, ad rem no&longs;tram perinde <lb/>e&longs;t; quare majoris facilitatis gratia, primum modum accipio, &amp; per punctum <lb/>F duco GFH per pendiculariter, qu&aelig; vocetur dirimens connectentem <lb/>centra, &longs;eulinea confinium. </s>

<s>Quod dixi de AF, IF, de AN, IN dictum e&longs;to, <lb/>item dereliquis lineis, &longs;eu cylindris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Multis &longs;an&egrave;, pr&aelig;&longs;ertim Peripateticis, h&aelig;c tua doctrina mi&shy;<lb/>nim&egrave; probabitur, qui juxta mentem Philo&longs;ophi docent, centrum terr&aelig; <lb/>idem e&longs;&longs;e cum centro Vniver&longs;i, vers&ugrave;s quod omnia gravia tendunt; nega&shy;<lb/>bunt igitur portionem a&euml;ris &longs;upra dirimentem GH, vers&ugrave;s Lun&aelig; cen&shy;<lb/>trum gravitare. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Videtur quidem Stagirita hoc ip&longs;um, quod dicis ad &longs;truere; pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;ertim lib.2. de c&oelig;lo text. </s>

<s>100. <emph type="italics"/>Accidit autem,<emph.end type="italics"/> inquit, <emph type="italics"/>idem terr&aelig; medium <lb/>e&longs;&longs;e, ac Vniver&longs;i,<emph.end type="italics"/> &longs;ed vt terr&aelig; centrum e&longs;t, in id ferri per accidens; per &longs;e <lb/>ver&ograve; ad centrum Vniver&longs;i; de hoc tamen lib. </s>

<s>3. text.33. dubitare videtur; <lb/>vbi enim dixi&longs;&longs;et, quidquid pondus habet, ferri ad medium, &longs;eu vers&ugrave;s <lb/>centrum, &longs;tatim &longs;ubdit h&aelig;c: <emph type="italics"/>vtr&ugrave;m autem ad terr&aelig; medium, an Vniver&longs;i <lb/>feratur, c&ugrave;m idem medium &longs;it ip&longs;orum, alia ratio e&longs;t.<emph.end type="italics"/> C&ugrave;m autem Ari&longs;toteles <lb/>c&oelig;los &longs;olidos po&longs;uerit, &amp; Sph&aelig;iam ignis a&euml;re &longs;uperiorem, &amp; quintam <lb/>e&longs;&longs;entiam, quam animatam e&longs;&longs;e indicare videtur, quid mirum, c&ugrave;m ele&shy;<lb/>menta no&longs;tra, juxta illum, vltra concavum Lun&aelig; non extendantur, &amp; &longs;uis <lb/>orbibus &longs;olidis &longs;olidi Planet&aelig; affixi &longs;int, nihil vltra prors&ugrave;s gravitare aut <lb/>levitare, ac proinde gravium &amp; levium commune centrum in Mundi &amp; <lb/>Terr&aelig; centro collocavit. </s>

<s>Si tamen c&oelig;lum e&longs;&longs;e fluidum puta&longs;&longs;et, &amp; c&oelig;&shy;<lb/>le&longs;tes Sph&aelig;ras in illo communi medio moveri, &amp; &longs;uos agere orbes; &longs;i <lb/>Cometas de novo gigni &amp; mori in &aelig;therea regione, nec non faculas &amp; <lb/>maculas in Solis di&longs;co. </s>

<s>Martem propi&ugrave;s ad terras nonnunquam accedere <lb/>qu&agrave;m Solem; novas Stellas in C&oelig;lo na&longs;ci; &longs;i dem&ugrave;m alia multa, qu&aelig; <lb/>jam ex ob&longs;ervationibus comperta &longs;unt, &longs;civi&longs;&longs;et, non e&longs;t dubium, quin alia <lb/>de C&oelig;lo &amp; Vniver&longs;i con&longs;tructione &longs;crip&longs;i&longs;&longs;et; quanquam cum Ari&longs;totele <lb/>Dico centrum terr&aelig; Vniver&longs;i centrum e&longs;&longs;e, circa quod c&oelig;le&longs;tes Sph&aelig;r&aelig; <lb/>&longs;uos orbes agunt, vers&ugrave;s quod illa omnia gravia tendunt, &longs;ublunaria &longs;ci&shy;<lb/>licet, qu&aelig; Ari&longs;toteles agnovit; &longs;ed c&ugrave;m hoc commune medium vltra <lb/>extendatur, &amp; eadem ratione pro formatione &amp; con&longs;ervatione militet <lb/>in aliis globis; tot pono centra, in qu&aelig; partes circumpo&longs;it&aelig; nituntur, <lb/>quot &longs;unt globi totales; gravitas enim non totius, &longs;ed partium proprieta<gap/><lb/>e&longs;t, cujus vi qu&aelig;libet pars vers&ugrave;s &longs;uum centrum nititur, &amp; contranititur, <lb/>ne ab eo &longs;eparetut, &amp; &longs;i vnquam ab eo &longs;eparetur, in illud denu&ograve; &longs;e reci&shy;<lb/>pit. <gap/> ad conmmne medium &longs;pectat, illius po<gap/>tio <gap/><pb pagenum="106"/>globum tendit, qu&aelig; &longs;cilicet propior e&longs;t, &longs;i quis autem ab&longs;olut&egrave; hoc neget, <lb/>(quanquam non video cur ab&longs;olut&egrave; non po&longs;&longs;it ad&longs;trui) permittat &longs;altem <lb/>hoc &agrave; me &longs;upponi, &amp; ex illa hypothe&longs;i, ratiocinando, di&longs;cutere, quid ex <lb/>illa &longs;equatur, &amp; h&aelig;c qua&longs;i dicta ex hypothe&longs;i accipiat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Auguftin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quintam illam e&longs;&longs;entiam in c&oelig;lis nunquam probavi; c&ugrave;m <lb/>c&oelig;le&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis conflata e&longs;&longs;e communis &longs;it apud <lb/>Sanctos Patres &longs;ententia, quos vide&longs;is apud Scheinerum, Ricciolum, Ce&shy;<lb/>ladam &amp;c. </s>

<s>immo Beda expre&longs;&longs;is verbis a&longs;&longs;erit, <emph type="italics"/>a<gap/>hera e&longs;&longs;e &longs;uperius a&euml;ris <lb/>&longs;patium in quo &longs;idera ferri perhibentur.<emph.end type="italics"/></s><s> In his autem, &longs;acr&aelig; Scriptur&aelig; &longs;an&shy;<lb/>cti&longs;que Interpretibus &longs;tandum poti&ugrave;s e&longs;&longs;e duxerim; quam Petipateticis. <lb/></s>

<s>Porr&ograve; ex &longs;uppo&longs;itione, quod c&oelig;le&longs;tia corpora ex no&longs;tris elementis con&shy;<lb/>&longs;tent, de quo po&longs;t novas ob&longs;ervationes dubitari nequit; non video, quo&shy;<lb/>modo &longs;alvariomnia po&longs;&longs;int, ni&longs;i <expan abbr="pr&aelig;dict&atilde;">pr&aelig;dictam</expan> hypothe&longs;im ab&longs;olut&egrave; &longs;tatuamus; <lb/>itavt &longs;inguli globi totales &longs;uum &longs;ingulate centrum habeant, vers&ugrave;s quod <lb/>partes omnes eju&longs;dem globi connituntur, cum illa communis medij, <lb/>a&euml;ris &longs;cilicet portione, qu&aelig; ad illud propi&ugrave;s accedit, qu&agrave;m ad <lb/>aliud; centrum ver&ograve; terr&aelig;, pr&aelig;ter illam centri rationem, qu&aelig; illi <lb/>cum aliis globis communis e&longs;t, habet aliam rationem, qu&aelig; illi <lb/>dumtaxat competit, centri &longs;cilicet Vniver&longs;i, quod cert&egrave; terre&shy;<lb/>&longs;tri globo &longs;ingulare e&longs;t cui reliqui globi &longs;erviunt; nam propter ho&shy;<lb/>mines terre&longs;tris globi incolas totum corporeum mundum Deus condidit, <lb/>nec aliis globis res viventes in&longs;unt, etiam, vt vocant, vegetantium vita, <lb/>nihil enim h&aelig;c ad terr&aelig;incolas conferre po&longs;&longs;ent, vt patet; &amp; quidquid <lb/>&longs;uper his ad&longs;truitur, fictitium e&longs;t, &amp; merum commentum; hinc circa ter&shy;<lb/>ram immobilem eunt c&oelig;le&longs;tes &longs;ph&aelig;r&aelig;, eidem famulantes; vel diffu&longs;a luce, <lb/>vt <gap/>ol, vel eadem repercu&longs;&longs;a, vt reliqui Planet&aelig;, &amp; &longs;tell&aelig; veri&longs;imili&ugrave;s; adde <lb/>quod diver&longs;is variorum motuum periodis tempora &longs;ignant, vt &longs;tell&aelig; <lb/>fix&aelig; loca, propter invariabilem, quem inter &longs;e habent ordinem; &longs;ed qu&aelig;&shy;<lb/>&longs;o, perge, h&aelig;c &agrave; te &longs;uppo&longs;ita libenter admitto, etiam citra maris <lb/>&aelig;&longs;tum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Secundo loco &longs;uppono, corpus liquidum, humidum, voca <lb/>vt voles, &longs;i ab omni parte &aelig;qualini&longs;u prematur, figuram &longs;ph&aelig;ricam in&shy;<lb/>duere; c&ugrave;m enim corpori humido v. </s>

<s>g aqu&aelig; figura va&longs;is facil&egrave; inducatur, <lb/>nempe humidum terminis alienis facil&egrave; continetur, cert&egrave; &longs;i &aelig;qualiter ab <lb/>omni parte prematur, nulla e&longs;t ratio, cur poti&ugrave;s hinc cedat, qu&agrave;m illinc; inde <lb/>igitur nece&longs;&longs;ari&ograve; figura &longs;ph&aelig;rica &longs;equitur: &longs;i ver&ograve; min&ugrave;s ab vna parte, qu&agrave;m <lb/>ab aliis, reliqu&aelig; haud dubi&egrave; pr&aelig;valent, ac proinde h&aelig;c tantulum cedat &amp; <lb/>attollatur, nece&longs;&longs;e e&longs;t; In his, qu&aelig; per&longs;picua &longs;unt, diuti&ugrave;s non h&aelig;reo. </s></p><p type="main">

<s>Terti&ograve; &longs;uppono corpus liquidum, cui corpus grave admixtum e&longs;t, inde <lb/>gravi&ugrave;s effici; &longs;ic aqua, cui&longs;al admixtum e&longs;t, gravior evadit, item a&euml;r <lb/>gravior, &longs;i mult&aelig; humoris particul&aelig;, vt fit in nebula, admi&longs;ceantur; in <lb/>hoc etiam nulla e&longs;t difficultas. </s>

<s>His &longs;uppo&longs;itis, ad marinum &aelig;&longs;tum explican&shy;<lb/>dum venio; &amp; varias a&longs;&longs;ertiones ad&longs;truo ex iactis principiis deductas. </s>

<s>Sit <lb/>terra in A, vt dixi, &amp; Luna in I, cum reliquo apparatu, vt &longs;upra, totus <pb pagenum="107"/><gap/>&egrave;r infra lineam GFH, &longs;uppo&longs;ito v<gap/>que globo immobili, gravitat ver&shy;<lb/>s&ugrave;s centrum A; totus a&euml;r &longs;upra GH, gravitat v<gap/>s&ugrave;s I; hic enim propri&ugrave;s <lb/>accedit ad I, qu&agrave;m ad A; ille ver&ograve; propi&ugrave;s ad A, qu&agrave;m ad I. </s>

<s>Pr&aelig;tere&agrave; <lb/>linea FB e&longs;t minor NV: itemque ill&aelig; minores, qu&aelig; propi&ugrave;s accedunt <lb/>ad FB; &longs;upponantur infinit&aelig;, hinc inde, quarum maxima erit ES paral&shy;<lb/>lela dirimenti GH cum oppo&longs;ita &aelig;quali ZC: c&ugrave;m autem pr&aelig;dict&aelig; line&aelig; <lb/>&longs;int totidem cylindri a&euml;ris gravitantis, haud dubi&egrave; gravitatio in&aelig;qualis e&longs;t, <lb/>&amp; con&longs;equenter pre&longs;&longs;io; igitur &longs;i &longs;upponatur globus totus aqueus, &longs;altem <lb/>quo ad&longs;uperficiem, &longs;eu corticem exteriorem ex dicta pre&longs;&longs;ione in&aelig;quali, <lb/>&longs;equitur figur&aelig; &longs;p&aelig;ric&aelig; mutatio; &amp; c&ugrave;m ES, CZ &longs;int omnium maxim&aelig; <lb/>in punctis E &amp; C, maximum e&longs;t pre&longs;&longs;ionis momentum; igitur deprimun&shy;<lb/>tur C &amp; E in Q &amp; I v. </s>

<s>g. </s>

<s>igitur attollitur B in P, punctum enim B, in quo <lb/>e&longs;t minimum pre&longs;&longs;ionis momentum, pr&aelig;valentibus aliis, tantul&ugrave;m attolli <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Qu&agrave;m magnum mihi campum aperis; pudet me, h&aelig;c pri&ugrave;s <lb/>non cogita&longs;&longs;e; tam facilia, tam obvia, tam trita &amp; communia: fac qu&aelig;&longs;o <lb/>circulum DCBE volvi circa axem BD, punctum X de&longs;cribit circulum, <lb/>cujus radius e&longs;t XB, in cujus tota peripheria fit &aelig;qualis pre&longs;&longs;io, &longs;cilicet <lb/>vt XO, qu&aelig; e&longs;t major BF; item C de&longs;cribet peripheriam circuli radio <lb/>CA, in qua tota e&longs;t &aelig;qualis pre&longs;&longs;io, &longs;ed long&egrave; major, qu&agrave;m in priore; <lb/>tum quia circulus major premitur, tum quia in &longs;ingulis punctis major e&longs;t <lb/>pre&longs;&longs;io; in &longs;ingulis ver&ograve; punctis inter CD, circuli pre&longs;&longs;ionum minores <lb/>&longs;unt; quilibet &longs;cilicet &longs;ub &longs;inu recto; c&ugrave;m autem pre&longs;&longs;iones &longs;int, vt pr&aelig;&shy;<lb/>dicticirculi, ac proinde major &longs;it pre&longs;&longs;io in CE, &longs;equitur nece&longs;&longs;ari&ograve; de&shy;<lb/>pre&longs;&longs;io punctorum C &amp; E &amp; elevatio B &amp; D, in oppo&longs;itis &longs;cilicet punctis, <lb/>per qu&aelig; ducitur linea connectens centra, &longs;cilicet ID; vna tamen mihi <lb/>re&longs;tat difficultas, cui&longs;olvend&aelig; imparem profect&ograve; me &longs;entio, nempe in <lb/>&longs;ingulis punctis quadrantis CD, &aelig;qualis e&longs;t vis pre&longs;&longs;ionis; cur igitur <lb/>a&longs;&longs;urgit in R? cur vnum pr&aelig;valet &longs;upra aliud<gap/></s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hic nodus indi&longs;&longs;olubilis e&longs;&longs;et, &longs;i tant&ugrave;m pre&longs;&longs;io fieret in pun&shy;<lb/>ctis C &amp; D, ali&iacute;&longs;que eiu&longs;dem arcus CD; &longs;ed quia &aelig;qualis radiorum, &longs;eu <lb/>linearum pre&longs;&longs;io fit in circulo, v. </s>

<s>g. </s>

<s>in circulo radio CA, in circulo ra&shy;<lb/>dio ba, ali&iacute;&longs;que parallelis, cert&egrave; pre&longs;&longs;iones &longs;unt vt peripheri&aelig; pr&aelig;di&shy;<lb/>ctorum circulorum, &amp; h&aelig; vt radij CA, ba &amp;c. </s>

<s>vnde &longs;equitur, majorem <lb/>e&longs;&longs;e vim pre&longs;&longs;ionis circuli, cujus radius e&longs;t CA, qu&agrave;m circuli, cujus ra&shy;<lb/>dius e&longs;t Ba, deprimitur ergo aq&uacute;a in pr&aelig;dicto circulo CE, quem dein&shy;<lb/>ceps circulum maxim&aelig; pre<gap/>onis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis vocabo; &amp; attollitur <lb/>vers&ugrave;s P &amp; R, qui &longs;unt poli pr&aelig;dicti circuli, &longs;eu puncta maxim&aelig; eleva&shy;<lb/>tionis: hinc ex &longs;ph&aelig;ra fit &longs;ph&aelig;rois, lic&egrave;t autem pre&longs;&longs;io in b &longs;it major quam <lb/>in X; hoc tamen pro nihilo habendum e&longs;t; c&ugrave;m primaria cau&longs;a elevatio&shy;<lb/>nis aqu&aelig; &longs;it &agrave; circulis pre&longs;&longs;ionis, non procul &agrave; circulo maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis <lb/>di&longs;tantibus; accedit quod c&ugrave;m non ob&longs;tante circulo pre&longs;&longs;ionia, radio ba, in&shy;<lb/>tume&longs;cat aqua in R, ac proinde in <expan abbr="arc&utilde;">arcum</expan> Qb, oblique cylindrus incidat, pel&shy;<lb/>lit poti&ugrave;s punctum b per ba <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> per b A; vnde fit qu&ecedil;dam compen&longs;atio; nam <pb pagenum="108"/>X min&ugrave;s re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per XA; quid mirum igitur, &longs;i &agrave; circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis alti&ugrave;s attollatur ver&longs;us AP; itemque min&ugrave;s premit per <lb/>XB; b ver&ograve; magis re&longs;i&longs;tit directa pre&longs;&longs;ione per bA, vnde ab aliis circulis <lb/>majoris pre&longs;&longs;ionis min&ugrave;s a tollitur; plus tamen per ba, quam vocare <lb/>po&longs;&longs;umus obliquam pre&longs;&longs;ionem; vnde vides vnam compen&longs;ari per aliam; <lb/>nempe X habet minorem pre&longs;&longs;ionem tum directam, tum obliquam; hinc <lb/>ratione direct&aelig; plus attollitur, ratione obliqu&aelig; min&ugrave;s, b ver&ograve; habet majo&shy;<lb/>rem vtramque, ac proinde ratione direct&aelig; min&ugrave;s attollitur, &amp; plus ra&shy;<lb/>tione obliqu&aelig;; en vobis per&longs;picuam compen&longs;ationem. </s>

<s>Denique lic&egrave;t <lb/>aliqua e&longs;&longs;et differentia elevationis, parum admod&ugrave;m referret; de quo <lb/>infra. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Hucu&longs;que qua&longs;i meditabundus conticui; negari tamen non <lb/>pote&longs;t, quin peregrinum inventum &longs;it; mod&ograve; omnia prob&egrave; con&longs;entiant, <lb/>ac ph&aelig;nomenis non repugnent; vnum tamen occurrit, quod mihi diffici&shy;<lb/>le videtur; cur &longs;cilicet pre&longs;&longs;io per vnum dumtaxat majorem circulum fiat, <lb/>cujus radius e&longs;t CA; cur enim per alios non fit, quotum radij &longs;int XA, VA, <lb/>BA. &amp;c. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; mones, hoc enim mihi explicandum incumbit, equi&shy;<lb/>dem fit pre&longs;&longs;io per omnes circulos majores, vt fit in circulo ma&shy;<lb/>jore, BCDE, &longs;ed quia propter pre&longs;&longs;ionem in&aelig;qualem, huju&longs;modi <lb/>circuli in Ellip&longs;es, vel qua&longs;i Ellip&longs;es mutantur, con&longs;idero tant&ugrave;m <lb/>pre&longs;&longs;ionem in iis circulis, in quibus &aelig;qualis, vel vniformis e&longs;t pre&longs;&longs;io, <lb/>inter quos vnus dumtaxat major e&longs;t, quem maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis &longs;upra voca&shy;<lb/>vi, in quem axis ab&longs;idum, &longs;eu maxim&aelig; elevationis, perpendiculariter <lb/>cadit; ali&iacute;que minores eidem paralleli. </s>

<s>Nempe &longs;i pre&longs;&longs;io vniformis e&longs;t, <lb/>ni&longs;u quodam communi exeritur, nec vnum eju&longs;dem circuli punctum ab <lb/>alio attollitur; &longs;i ver&ograve; difformis &amp; in&aelig;qualis, ni&longs;us communis non e&longs;t, vt <lb/>patet. </s>

<s>Po&longs;ita igitur Luna in I, eaque immobili, terra in A, ita vt tota il&shy;<lb/>lius &longs;uperficies aquea &longs;it, terra non jam &longs;ph&aelig;ra, &longs;ed &longs;ph&aelig;rois eritad in&longs;tar <lb/>pruni, cujus major diameter e&longs;t axis ab&longs;idum, vel in linea connectente <lb/>centra, minor ver&ograve; e&longs;t diameter circuli maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis. </s>

<s>Et &longs;i Luna &longs;it <lb/>in &AElig;quatore, pr&aelig;dictum Planum BCDE erit in plano &AElig;quatoris, CE <lb/>erit Meridianus, polus in C erecta CA perpendiculari ad planum &AElig;qua&shy;<lb/>toris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Qu&aelig; &longs;equuntur facilia reputo; demns enim moveri Lunam <lb/>per IHS, eodem motu moveri videbitur punctum P; &amp; vbi Luna per&shy;<lb/>veneritin S, punctum maxim&aelig; elevationis erit in E, er&iacute;tque EC linea ab&shy;<lb/>&longs;idum, &amp; BD diameter maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis; atque ita pr&aelig;dictus aqu&aelig; tu&shy;<lb/>mor motum Lun&aelig; omnin&ograve; &aelig;mulatur, &amp; orbe peracto, Luna redeunte <lb/>ad punctum I, tumor rediret ad punctum P. </s>

<s>Pro quo etiam fingendum <lb/>e&longs;t, &longs;imul cum Luna, eodemque motu, cit ca centrum A, moveri lineam <lb/>connectentem centra A, I, cum ip&longs;a linea dirimente GFH, &longs;ed profe&shy;<lb/>ct&ograve; hic &aelig;&longs;tus ab eo diver&longs;us e&longs;t, quem mod&ograve; habemus, vel ob&longs;ervamus in <lb/>mari. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t, fateor vltro; quia totam terre&longs;tris globi &longs;uperficiem aqua <pb pagenum="109"/>non tegit; fac autem v. </s>

<s>g. </s>

<s>alti&longs;&longs;imum terr&aelig; tractum attolli &longs;upra aquas in <lb/>V, hauddubi&egrave; eo tempore, quo tumor aqu&aelig; re&longs;ponderet radio AV, &longs;ecun&shy;<lb/>d&ugrave;m eundem radium a&longs;&longs;urgit aqua per clivum montis, donec <expan abbr="tand&etilde;">tandem</expan> Luna <lb/><expan abbr="reced&etilde;te">recedente</expan> vers&ugrave;s S, aqua &longs;ub&longs;idit, &amp; refluit proprio pondere; quia pre&longs;&longs;ionis <lb/>vi non &longs;u&longs;tinetur amplius; hinc fiet &aelig;&longs;tus reciprocus, <expan abbr="qual&etilde;">qualem</expan> mod&ograve; habemus, <lb/>&longs;ive, vt <expan abbr="voc&atilde;t">vocant</expan>, fluxus, &amp; refluxus. </s>

<s>Siver&ograve; ad <expan abbr="occas&utilde;id&etilde;">occasunidem</expan> terr&aelig; tractus vers&ugrave;s <lb/>mare inclinet; hinc inde maximus erit aqu&aelig;tumor ad <expan abbr="vtr&utilde;q;">vtrunque</expan> montis <expan abbr="cliv&utilde;">clivum</expan>, <lb/>occiduum &longs;cilicet, atque ortivum; &amp; Luna tendente vers&ugrave;s S, &longs;en&longs;im &longs;ub&longs;i&shy;<lb/>det aqua, excurr&eacute;tque, hinc vers&ugrave;s ortum, inde occa&longs;um vers&ugrave;s; vt autem <lb/>refluit aqua in partes oppo&longs;itas, abeunte Luna, ita Luna accedente &agrave; parti&shy;<lb/>bus oppo&longs;itis, <expan abbr="nimir&utilde;ab">nimirunab</expan> occa&longs;u &amp; ortu accurrit, vel affluit, a&longs;&longs;urg &iacute;tque aqua <lb/>vers&ugrave;s terr&aelig; tractum V, &amp; vtrimque ad vtrumque clivum &longs;en&longs;im attolli&shy;<lb/>tur. </s>

<s>Hinc &longs;i per medium terr&aelig; trectum, angu&longs;tum fretum perrumperet, aqua <lb/>hinc inde &longs;imul a&longs;&longs;urgente, in medio freto gemini &aelig;&longs;tus concurrerent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c mihi&longs;ummoper&egrave; placent; &longs;ed non intelligo, quid fiat Lu&shy;<lb/>na extra &AElig;quatorem &longs;ita. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Faciam intelligas: finge tibi terram ad in&longs;tar &longs;ph&aelig;roidis, id e&longs;t, <lb/>Solidi Elliptici; cogita prunum PQRT, quod obtinebis, &longs;i ellip&longs;im hanc <lb/>circa axem RP volvi iubeas. </s>

<s>Finge autem pr&aelig;dictum prunum cujus &longs;ectio <lb/>PQRT e&longs;t in plano &AElig;quatoris, librari circa <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> CE mod&ograve; vers&ugrave;s <expan abbr="Pore&atilde;">Poream</expan>, <lb/>mod&ograve; vers&ugrave;s Au&longs;trum, per <expan abbr="arc&utilde;">arcum</expan> 18. circiter graduum, hinc inde; ac &longs;imul <expan abbr="li-ne&atilde;">li&shy;<lb/>neam</expan> <expan abbr="ab&longs;id&utilde;">ab&longs;idum</expan> RP volvi circa <expan abbr="ax&etilde;">axem</expan> Mundi, in plano &longs;cilicet &AElig;quatoris perpen&shy;<lb/>diculariter erectum, eodem pror&longs;us <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> Luna motu, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> integr&aelig; revolutionis, <lb/>tum etiam pr&aelig;dict&aelig; librationis, en tibi germanum marini &aelig;&longs;tus &longs;y&longs;tema. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Maxima difficultas &longs;e&longs;e mihi objicit; nempe po&longs;ita linea ab&longs;i&shy;<lb/>dum extra Planum &AElig;quatoris, Luna v.g.in Tropico Capricorni exi&longs;tente, &longs;i <lb/>accipiamus quodlibet punctum extra &AElig;quatorem, elevatio aqu&aelig; in eo <lb/>puncto in&aelig;qualis e&longs;&longs;et, lic&egrave;t Luna in Meridiano &longs;ita &longs;upponatur; &amp; vt cla&shy;<lb/>ri&ugrave;s hanc difficultatem exponam. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Sit circulus verticalis &amp; meri&shy;<lb/>dianus in globo terre&longs;tri ADCF, <lb/><expan abbr="Horiz&otilde;">Horizom</expan> AC, &AElig;quator FK; Tropi&shy;<lb/>cus Cancri HI, Capricorni GL, <lb/>Axis mundi PM; &longs;upponatur Lu&shy;<lb/>nain G, &longs;cilicet in Tropico Capri&shy;<lb/>corni, &amp; in meridiano &longs;upra hori&shy;<lb/>zontem; circulus maxim&aelig; depre&longs; <lb/>&longs;ionis e&longs;t <expan abbr="Bq;">Bque</expan> &amp; &agrave; terr&aelig; <expan abbr="p&utilde;cto">puncto</expan> D, <lb/>quod a&longs;&longs;umptum e&longs;t extra &AElig;qua&shy;<lb/>torem; <expan abbr="punct&utilde;">punctum</expan> maxim&aelig; elevatio <lb/>nis, quod e&longs;t in G, e&longs;t enim line <lb/><expan abbr="ab&longs;id&utilde;">ab&longs;idum</expan> GI, di&longs;tat toto areu GD, a <lb/>quo tamen circulus maxim&aelig; de <lb/>pre&longs;&longs;ionis di&longs;tat tant&ugrave;m arcu BM, po&longs;ita ver&ograve; Luna in <expan abbr="p&utilde;cto">puncto</expan> medi&aelig; noctis <lb/>L, circulus maxim&aelig; depre&longs;&longs;ionis erit NO, Linea ab&longs;idum LH, arcus di&longs;tan-<pb pagenum="110"/>ti&aelig; &agrave; puncto maxim&aelig; clevationis HD, maxim&aelig; depre&longs;&longs;ionis DN; igitur <lb/>&aelig;&longs;tus nocturnus long&egrave; major e&longs;t in loco D, qu&agrave;m diurnus; immo &longs;i accipia&shy;<lb/>tur punctum B, in eo erit maxima depre&longs;&longs;io aqu&aelig;, Luna po&longs;ita in G; &longs;cilicet <lb/>de meridie, po&longs;ita ver&ograve; in L, de media nocte, di&longs;tabit B &agrave; puncto maxim&aelig; <lb/>depre&longs;&longs;ionis arcu BN; cuncta h&aelig;c repugnare videntur ob&longs;ervationibus, c&ugrave;m <lb/>&aelig;&longs;tus diurnus &amp; nocturnus &aelig;quales &longs;int. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fateor vnum e&longs;&longs;e ex pr&aelig;cipuis Nodis, qui mihi &longs;olvendi &longs;unt, <lb/>qui tamen facil&egrave; a me&longs;olvitur, in hypothe&longs;i facta. </s>

<s>Nempe dato quod tota <lb/>&longs;uperficies terre&longs;tris globi &longs;itaquea, cuncta h&aelig;c, vt dicis, &longs;uccederent; duo <lb/>tamen ob&longs;erves, velim; primum e&longs;t, di&longs;tinguendam e&longs;&longs;e aquarum elevatio&shy;<lb/>nem, &longs;eu tumorem, ab carundem rapido cur&longs;u; vnum enim ab alio di&longs;tin&shy;<lb/>guitur, lic&egrave;t vnum ex alio con&longs;equatur; vnde fieri pote&longs;t, vt cum minore ele&shy;<lb/>vatione &longs;eu tumore, rapidior cur&longs;us conjunctus &longs;it; &amp; vici&longs;&longs;im min&ugrave;s rapi&shy;<lb/>dus cur&longs;us, cum majore elevatione propter loci &longs;itum: Secundum e&longs;t, vers&ugrave;s <lb/>Polos &aelig;&longs;tus fer&egrave; &longs;ine legibus ire, quia cum punctum elevationis, quod non <lb/>procul &agrave; Po<gap/>o di&longs;tat brevem circulum, <expan abbr="diurn&utilde;">diurnum</expan> &longs;cilicet de&longs;cribat, circa axem <lb/>Mundi, quid mirum, &longs;i maxima inde aquarum perturbatio na&longs;catur; &amp; ver&ograve; <lb/>pr&aelig;&longs;cindendo &agrave; vario terrarum &longs;itu, qui multa variat, vers&ugrave;s Polos, qua&longs;i <lb/>vortex quidam tumentis aqu&aelig;, &longs;patio 24. horarum min 48. circa polum iret, <lb/>ex quo rever&agrave; non modica aquarum perturbatio &longs;ine certa lege &longs;equere&shy;<lb/>tur. </s>

<s>Sed de hoc infra. </s>

<s>Porr&ograve; fateor vltro, <expan abbr="pr&aelig;&longs;cind&etilde;do">pr&aelig;&longs;cindendo</expan> &agrave; diver&longs;o partium &longs;itu <lb/>&amp; po&longs;ito quod tota &longs;uperficies terre&longs;tris globi aquea e&longs;&longs;et, in puncto D, tu&shy;<lb/>morem aqu&aelig; altiorem fore de meridie qu&agrave;m de media nocte, Luna exi&longs;ten&shy;<lb/>te in Tropico Cancri, contra ver&ograve; in Tropico Capricorni; immo Luna exi&shy;<lb/>&longs;tente in Cancro de meridie, vel in Capricorno, de media nocte, altiorem <lb/>fore tumorem in D, qu&agrave;m &longs;i Luna exi&longs;teret in &AElig;quatore. </s>

<s>Cur ver&ograve; hoc <lb/>modo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fiat, ex diver&longs;o terr&aelig; ac maris &longs;itu &amp; &agrave; vario affluentis &amp; refluen&shy;<lb/>tis aqu&aelig; cur&longs;u, variaque illius deflexione, reflexione, inclinatione, contra&shy;<lb/>ctione &amp;c. </s>

<s>de quibus infr&agrave;, omnin&ograve; &longs;equitur. </s>

<s>Itaque jam mihi &longs;ufficit, hanc <lb/>veram cau&longs;am e&longs;&longs;e pr&aelig;dicti aquarum tumoris &amp; motus, eju&longs;demque revo&shy;<lb/>lutionis, ad Lun&aelig; motum diurnum ita compo&longs;it&ecedil; vt Luna in Meridiano exi&shy;<lb/>&longs;tente, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra horizontem, pr&aelig;fatus tumor maximus &longs;it in lo&shy;<lb/>cis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis: maxima ver&ograve; ibidem depre&longs;&longs;io, Luna 90. <lb/>gradibus &agrave; dicto Meridiano di&longs;tante; &longs;ic enim &longs;ingulis diebus tumor vna <lb/>fer&egrave; hora tardi&ugrave;s accedit; quia talis e&longs;t Lun&aelig; motus, &amp; jam vides, ni fallor, <lb/>Chry&longs;ocome, quid ad mitabilem i&longs;tum effectum Luna conferat, &amp; qu&agrave;m <lb/>provid&egrave; ant&egrave; dixerim, Lunam marini &aelig;&longs;tus cau&longs;am non e&longs;&longs;e, nec enim re&shy;<lb/>ver&agrave; cau&longs;a e&longs;t, &longs;ed mera occa&longs;io; cau&longs;a ver&ograve;, in&aelig;qualis a&euml;ris gravitatio, eo <lb/>modo, quo dixi. </s>

<s>Ex qua po&longs;ita Luna, eju&longs;que motu ab ortu in occa&longs;um, ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur &aelig;&longs;tus, id e&longs;t, aquarum elevatio &amp; tumor, in dato quolibet <lb/>Oceani puncto; &longs;uppo&longs;ita &longs;cilicet tota &longs;uperficie globi aquea, idque bis &longs;in&shy;<lb/>gulis diebus, &longs;cilicet de meridie, &amp; media nocte Lunari; meridiem autem, <lb/>&longs;eu mediam noctem Lunarem voco, illud temporis punctum, quo Luna e&longs;t <lb/>in Meridiano, cui pr&aelig;dictus locus &longs;ube&longs;t; vtr&ugrave;m ver&ograve; tumor de meridie Lu&shy;<lb/>nari, &longs;it &aelig;qualis tumori de media nocte, jam dictum e&longs;t &longs;upra; nimirum <pb pagenum="111"/>&aelig;qualis e&longs;t, dum Luna non procul ab &AElig;quatore exi&longs;tit; in&aelig;qualis ver&ograve;, <lb/>dum Luna vers&ugrave;s Tropicos excurrit; quid autem accidat, in hoc rerum <lb/>&longs;tatu, nimirum ex diver&longs;o marium ac terrurum &longs;itu, paul&ograve; po&longs;t dicam, <lb/>nec me opinor, ab onere illo eximetis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Germanam ac facilem cau&longs;am habemus marini &aelig;&longs;tus, qui <lb/>&longs;ingulis diebus bis a&longs;&longs;urgeret in illa hypothe&longs;i totius &longs;uperficiei aque&aelig;, de <lb/>qua vltra di&longs;putandum e&longs;&longs;e, non puto; quare ad aliam marini &aelig;&longs;tus pro&shy;<lb/>prietatem venio; prima enim diurna e&longs;t, de qua huc v&longs;que; juxta illam <lb/>hypothe&longs;im; &longs;ecunda men&longs;trua, tertia denique annua. </s>

<s>Quod &longs;pectat ad <lb/>men&longs;truam, nemo fer&egrave; ne&longs;cit, &aelig;&longs;tum maximum e&longs;&longs;e in Plenihinio, medio&shy;<lb/>crem in Novilunio, minimum in Quadraturis; Qu&aelig;ro igitur ex te, vtr&ugrave;m <lb/>in hac eadem hypothe&longs;i, ratio &amp; cau&longs;a reddi po&longs;lit huju&longs;modi varietatum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non e&longs;t dubium, quin po&longs;ita majore vi pre&longs;&longs;ionis, major ex <lb/>illa tumoris, vel elevationis effectus con&longs;equatur, nimitum cre&longs;cente cau&shy;<lb/>&longs;a, cre&longs;cit effectus; atqui in Plenilunio major pre&longs;&longs;ionis vis e&longs;t, qu&agrave;m in <lb/>Novilunio; &amp; in vtroque, qu&agrave;m in Quadraturis; quia &longs;cilicet major vis <lb/>e&longs;t gravitationis; h&aelig;c ver&ograve; major, quia tunc a&euml;r long&egrave; gravior. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c prob&egrave; inter &longs;e con&longs;entiunt, mod&ograve; illud, quod vltimo loco <lb/>a&longs;&longs;eris, &longs;ub&longs;i&longs;tat; at, vt ingenu&egrave; dicam, non video, our a&euml;r &longs;it gravior in <lb/>Plenilunio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Aliquid fort&egrave; novi afferam; quod tamen cum reliquis experi&shy;<lb/>mentis, immo &amp; principiis con&longs;entit; nempe certum e&longs;t circa Plenilu&shy;<lb/>nium omnibus corporibus &longs;pongio&longs;is &amp; humidis, plus huinoris &amp; &longs;ucci <lb/>ine&longs;&longs;e; vt videre e&longs;t in ovis, cancris, medulla, cerebro, alii&longs;que corpori&shy;<lb/>bus, quibus humor facil&egrave; affunditur; H&aelig;c profect&ograve; negari non po&longs;&longs;unt <lb/>ab iis, qui vel oculis in&longs;tructi &longs;unt; accedit, quod in corporibus appel&shy;<lb/>latis, non mod&ograve; cre&longs;cit moles, &longs;ed etiam pondus, vt quivis probare pote&shy;<lb/>rit; quidni ergo long&egrave; plus humoris a&euml;ri circa Plenilunium in&longs;it, c&ugrave;m a&euml;r <lb/>facil&egrave; humorem excipiat, divi&longs;um &longs;cilicet in perexiguas, qu&aelig;que omnem <lb/>fugiant &longs;en&longs;um particulas. </s>

<s>Humor autem a&euml;ri admixtus majus pondus <lb/>conciliat, vt &longs;uppono ex jactis &longs;upra principiis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In mo etiam fort&egrave; major e&longs;t aqu&aelig; vis circa Plenilunium; hu&shy;<lb/>mor enim humori facil&egrave; admi&longs;cetur; quod lic&egrave;t nunquam expertus &longs;im, <lb/>judico tamen probabile; lic&egrave;t in parvis aquarum receptaculis &longs;en&longs;um <lb/>omn&eacute; facil&egrave; fugiat; &longs;ecus in majoribus, vt in Mari; &longs;ed c&ugrave;m <expan abbr="pericul&utilde;">periculum</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> fe&shy;<lb/>cerim, vix affirmare au&longs;im, lic&egrave;t inaudierim in <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> &longs;epulchris marmo&shy;<lb/>reis &longs;ubterraneis, <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> cre&longs;cere ac decre&longs;cere, pro diver&longs;o Lun&aelig; ad&longs;pectu. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t, apud Arelaten&longs;es aliquid &longs;imile e&longs;&longs;e dicunt, &longs;ub templo <lb/>Patrum S Franci&longs;ci de Paula; nempe illorum c&oelig;nobium &longs;itum e&longs;t extra <lb/>vrbem, in eo loco, quem Campum Eli&longs;ium vocant, in quo innumeri vi&shy;<lb/>dentur tumuli lapidei, &longs;eu poti&ugrave;s cap&longs;&aelig;, in crypta ver&ograve; &longs;ub templo, &longs;unt <lb/>aliquot huju&longs;modi &longs;epulchra, in quorum vno paulo elatiore, aqua cre&longs;ce&shy;<lb/>re, ac decre&longs;cere dicitur, pro diver&longs;o Lun&aelig; ad&longs;pectu; hoc non a&longs;&longs;ero, qui<gap/><lb/>periculum non feci; mihi tamen vrna illa o&longs;ten&longs;a e&longs;t, &amp; hoc mihi ab illis <lb/>Patribus <expan abbr="a&longs;&longs;ert&utilde;">a&longs;&longs;ertum</expan>, penes quos &longs;it fides. </s>

<s>Vt vt &longs;it, c&ugrave;m circa Plenilunium plus <pb pagenum="112"/>humoris in&longs;it aliis corporibus, qu&aelig; facile humorem, &longs;ubtilem &longs;cili&shy;<lb/>cet exugunt, a&euml;ri quoque plus humoris ine&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t, c&ugrave;m facillim&egrave; <lb/>tenuis humor ab illo exugatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed vnde amab&ograve; ille humor; an fort&egrave; Luna ex corporibus <lb/>illum educit, circa Plenilunium, tunc enim major illius vis e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si Luna humorem illum educeret, inde cert&egrave; corpora humi&shy;<lb/>da &longs;icciora manerent, vt patet ex terminis, &amp; vt mole ita &amp; pondere im&shy;<lb/>minuta; c&ugrave;m tamen &longs;ec&ugrave;s accidat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnde procedat hic humor, cujus major vis ine&longs;t a&euml;ri, &longs;icuti aliis <lb/>corporibus, circa Plenilunium, ad pr&aelig;&longs;entem effectum nihil facit, pro <lb/>quo &longs;atis e&longs;t, rem ita e&longs;&longs;e, &agrave; quacumque tandem cau&longs;a &longs;it; certum e&longs;t, ta&shy;<lb/>men, Lunam cau&longs;am e&longs;&longs;e, vel occa&longs;ionem, pro cujus &longs;cilicet diver&longs;o ad&shy;<lb/>&longs;pectu, humoris affu&longs;i diver&longs;a ratio e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem mihi grati&longs;&longs;imam feceris, &longs;i vel obiter &longs;altem indic&acirc;&shy;<lb/>ris, quid &longs;entias de cau&longs;a illa; ni&longs;i enim fallor, fieri non pote&longs;t, quin aliquid <lb/>apud te &longs;tatueris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Dicam, &longs;ed ex hypothe&longs;i; &longs;upponamus, Lunam ex no&longs;tris ele&shy;<lb/>mentis con&longs;tare, ac pr&aelig;&longs;ertim ex multo humore, long&egrave; no&longs;tro &longs;ubtiliore, <lb/>&amp; puriore; nempe lympha no&longs;tra non e&longs;t pura, &longs;ed mixta ex aliis elemen&shy;<lb/>tis; quis &longs;cit, an aqu&aelig; ill&aelig; ibi &longs;int, qu&aelig; &longs;uper c&oelig;los in &longs;acro textu e&longs;&longs;e <lb/>dicuntur; nullos tamen in iis pi&longs;ces e&longs;&longs;e putes, nulla animantium, aut <lb/>vegetantium &longs;emina; ibienim ftu&longs;tra e&longs;&longs;ent, c&ugrave;m h&aelig;c propter hominem <lb/>&longs;int terre&longs;tris orbis incolam; Sol autem, vt agit in terram, ita &amp; in Lu&shy;<lb/>nam, &amp; caloris vi, multum humoris rarefacti educit; c&ugrave;m enim &longs;ubtilior <lb/>&longs;it, long&egrave; facili&ugrave;s calore &longs;olvitur, educit&uacute;rque; hic porr&ograve; humor a&euml;ri ad&shy;<lb/>mixtus, caloris vi etiam vltra rare&longs;cit; donec tandem &agrave; Lnna recedens, <lb/>in conum vmbr&aelig; terr&aelig; immergatur, vbi pr&aelig; frigore, den&longs;atur, &amp; pri&longs;ti&shy;<lb/>n&aelig; gravitati re&longs;tituitur; quia ver&ograve; Luna vers&ugrave;s occa&longs;um interim non pa&shy;<lb/>rum deflectit, ille tractus a&euml;ris, cui pr&aelig;dictus humor admixtus e&longs;t, pro&shy;<lb/>pior terr&aelig; fit, qu&agrave;m Lun&aelig;, atque ade&ograve;, infra lineam dirimentem, vers&ugrave;s <lb/>ip&longs;am terram gravitat. </s>

<s>Sed vt hoc clari&ugrave;s explicetur, nonnihil &longs;chematis <lb/>adhibeo: Sit <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> terr&aelig; A, (<emph type="italics"/>Po&longs;terioris Fig.<emph.end type="italics"/>) &longs;it Luna L, &amp; Sol &egrave; regione op&shy;<lb/>po&longs;itus, &longs;ecund&ugrave;m lineam LAK, erit Plenilunium; ac proinde <expan abbr="hemi&longs;ph&aelig;ti&utilde;">hemi&longs;ph&aelig;tium</expan> <lb/>Lunaris globi BED &longs;olaribus radiis illu&longs;tratur, quorum vi, humor ex illo <lb/>educitur, &longs;ecund&ugrave;m lineas eductas ex centro L, vt fit in globo terr&aelig;; <lb/>c&ugrave;m pariter Luna globus totalis &longs;it: C&ugrave;m autem vmbram &longs;uam terra proji&shy;<lb/>ciat &longs;ecundum lineam AL, hauddubi&egrave; &longs;i Luna &longs;it in Nodis, &longs;eu in plano <lb/>Ecliptic&aelig;, in dictam vmbram immer&longs;a e&longs;t, &longs;ecus ver&ograve;, &longs;i &agrave; dicto plano <lb/>ab&longs;it, &amp; quia interea Luna ab L tran&longs;it in M, K, R, a&euml;ris tractus, cuipr&aelig;dictus <lb/>humor admixtus e&longs;t, paul&ograve; inde gravior redditus, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> iam &longs;it vicinior terr&aelig;, <lb/>quam Lun&aelig;, vers&ugrave;s terram tendit; vnde fit, vt redeunte Luna in L, <expan abbr="invmbr&atilde;">invmbram</expan> <lb/>immer&longs;us, <expan abbr="c&otilde;den&longs;ato">conden&longs;ato</expan> humore, multo gravior evadat, &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> &longs;it infra <expan abbr="dirim&etilde;-t&etilde;">dirimen&shy;<lb/>tem</expan>, in terram magis gravitet: <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> dico de reliquo a&euml;ris tractu, in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> circa <lb/>A<gap/>proinde major &longs;equitur pre&longs;&longs;ionis vffectus, igitur major &aelig;&longs;tus In No <lb/><gap/><pb pagenum="113"/>erit in K, &amp; illius Hemi&longs;ph&aelig;rium QP Oillu&longs;tratur, educiturque vapor per <lb/>lineam KP, alia&longs;que &agrave; centro K ductas; vnde pr&aelig;dictus vapor longi&ugrave;s <lb/><figure id="fig16"></figure><lb/>recedit &agrave; terra, ac proinde vbi Luna, orbe peracto, redit in K, lic&egrave;t non <lb/>modica illius portio infra dirimentem de&longs;cenderit, minor tamen qu&agrave;m an&shy;<lb/>te; quia vers&ugrave;s terram long&egrave; majus &longs;patium decurrendum fuit: h&aelig;c au&shy;<lb/>tem in terram circumquaque gravitat quidem, &longs;ed min&ugrave;s; vnde minor <lb/>pre&longs;&longs;io; igitur minor &aelig;&longs;tus. </s>

<s>At ver&ograve; po&longs;ita Luna in Quadraturis M &amp; R, <lb/>&longs;uppono enim Solem in eodem loco; illu&longs;trantur Hemi&longs;ph&aelig;ria GIF, <lb/>STV; vnde po&longs;tquam Luna, peracto orbe, redit in M, a&euml;ris <lb/>tractus, cui admixtus e&longs;t eductus humor, per MI, alia&longs;que ductas &agrave; centro <lb/>M, propior e&longs;t Lun&aelig;, qu&agrave;m terr&aelig;; vnde in Lunam gravitat, &amp; c&ugrave;m Lu&shy;<lb/>na tendat ab M in K, ad illum a&euml;ris tractum ip&longs;a accedit; ac proinde ma&shy;<lb/>ximam educti humoris partem colligit; imm&ograve; Luna exi&longs;tente in K, Sol fe&shy;<lb/>r&egrave; line&aelig; AS re&longs;pondet, vnde ille a&euml;ris tractus inter MK, cui eductus hu&shy;<lb/>mor admixtus e&longs;t, majori ex parte intra vmbram &agrave; Luna projectam jacet, <lb/>vnde &longs;tatim adden&longs;atur humor, &amp; in ip&longs;am Lunam de&longs;cendit: Idem dico <lb/>de Luna po&longs;ita in altera Quadratura R; humor enim educitur per RT, <lb/>alia&longs;que rectas excentro R directas; c&ugrave;m autem Lun&aelig; motus &longs;it ab R in <lb/>L, humor per RT eductus recedit ab vmbra projecta ab vtroque globo; <lb/>vnde parum omnin&ograve; den&longs;atur; igitur etiam &longs;i terr&aelig; propior &longs;it, qu&agrave;m Lu&shy;<lb/>n&aelig;, non tamen inde gravitatio cre&longs;cit; igitur neque pre&longs;&longs;io; igitur nec <lb/>&aelig;&longs;tus: igitur inde conveniens; ni fallor, ratio redditur, cur plus humoris <pb pagenum="114"/>Luna communicet corporibus &longs;ublunaribus, in Plenilunio; long&egrave; min&ugrave;s <lb/>in Quadraturis; in Novilunio demum min&ugrave;s quidem quam in Plenilunio, <lb/>plus ver&ograve; quam in Quadratutis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c &longs;an&egrave; mihi &longs;ummopere placent; volvo tamen in mente <lb/>nonnihil difficil&egrave;. </s>

<s>Fingamus enim Lunam in L, vaporemque eductum <lb/>attolli &longs;ecund&ugrave;m altitudinem LE, quem vocemus radium Atmo&longs;ph&aelig;r&aelig; <lb/>Lunaris; erit pr&aelig;dict&aelig; Atmo&longs;ph&aelig;r&aelig; Hemi&longs;ph&aelig;rium BED; &amp; in toto <lb/>illo orbe LMKR, &aelig;quale Hemi&longs;ph&aelig;rium, vt HGI, QNO, TVX fin&shy;<lb/>gendum e&longs;t. </s>

<s>In Novilumio ver&ograve;, Hemi&longs;ph&aelig;rium Atmo&longs;ph&aelig;r&aelig; Lunaris <lb/>erit QPO, &amp; in orbe illo diurno, TSX, BCD, HFI, in Quadratura <lb/>ver&ograve; M, erit GIF, PQN, SXV, CDE, denique in Quadratura R, erit <lb/>STV, CBE, GHF, PON. </s>

<s>Vnde &longs;equitur meo judicio, &aelig;qualem <lb/>&longs;empet e&longs;&longs;e humoris educti copiam circumfu&longs;am, ac proinde &aelig;qualem <lb/>gravitationem &amp; pre&longs;&longs;ionem; igitur &aelig;qualem &aelig;&longs;tum. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fateor vltro &aelig;qualem fer&egrave; &longs;emper e&longs;&longs;e portionem humoris Lu&shy;<lb/>naris educti, admixtique a&euml;ris tractui intra Atmo&longs;ph&aelig;ram orbit&aelig; Lunaris <lb/>contenti, &longs;ed hic parum den&longs;atur, ac proinde vix gravior evadit, ni&longs;i intra <lb/>vn. </s>

<s>bras ab alterutro globo projectas immergatur; neque hoc &longs;ufficit, ni&longs;i <lb/>gravior factus propior terr&aelig; &longs;it, qu&agrave;m Lun&aelig;; hoc autem circa Plenilunium <lb/>fieri con&longs;tat, in quo &longs;cilicet vmbra terr&aelig; projicitur qua&longs;i direct&egrave; vers&ugrave;s Lu&shy;<lb/>nam; vnde magna humoris educti copia in dictam vmbram immergitur, <lb/>ac proinde den&longs;atur, &amp; gravior evadit; Lun&acirc; autem recedente ab L, ver&shy;<lb/>s&ugrave;s M, &amp; K, humor ille tandem propior terr&aelig; fit: quid mirum igitur, &longs;i <lb/>a&euml;r, cui admixtus e&longs;t magis in terram gravitet? </s>

<s>Idem dico de Novilunio. <lb/></s>

<s>Vbi enim Luna ex K Novilunij puncto pervenit per R in L, Sol fer&egrave; li&shy;<lb/>ne&aelig; EC re&longs;pondet, vnde vtraque vmbra tum Lun&aelig;, tum terr&aelig; projicitur <lb/>in illum a&euml;ris tractum, qui e&longs;t circa P, &amp; cui eductus humor admixtus e&longs;t; <lb/>hinc vald&egrave; den&longs;atur &amp; gravior fit, &amp; c&ugrave;m &longs;it propior terr&aelig;, ver&longs;us illam <lb/>tendit, de&longs;cenditque infra dirimentem: Si autem Luna ponatur in Quadra&shy;<lb/>tura M, vmbr&aelig; Lun&aelig; ille a&euml;ris tractus, qui e&longs;t inter IO, &amp; cui humor <lb/>eductus admixtus e&longs;t, &longs;tatim diuque immergitur, vt patet; &longs;ive vmbra pro&shy;<lb/>jecta &longs;it &agrave; Luna, Sole po&longs;ito inter QT, &amp; Luna inter OI, &longs;ive ab ip&longs;a <lb/>terra, Sole &longs;ito paul&ograve; vltra R &amp; Luna in K; hinc den&longs;atur &amp; gravior fit, &amp; <lb/>c&ugrave;m Luna tunc fit propior, in eam gravitat &amp; tendit. </s>

<s>Denique &longs;i Luna <lb/>ponatur in Quadratura R, ille a&euml;ris tractus, cui humor eductus admixtus <lb/>e&longs;t, vmbr&aelig; terr&aelig; immergitur, quando Sol pervenit fer&egrave; in M; Sed tunc Lu&shy;<lb/>na e&longs;t circa K, igitur vicinior, igitur in Lunam gravitat; pari modo, So&shy;<lb/>le po&longs;ito inter IO, Luna ver&ograve; inter QT, immergitur in vmbram Lu&shy;<lb/>n&aelig;; &longs;ed tunc etiam gravitat in Lunam, cui propior e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem hanc prob&egrave; intelligo, &amp; nihil clarius e&longs;&longs;e videtur; duo <lb/>tant&ugrave;m ex te &longs;cire velim, imm&ograve; tria; primum e&longs;t, vtr&ugrave;m Sol &aelig;quali&shy;<lb/>ter agat in illud Hemi&longs;ph&aelig;rium Lun&aelig;, quod illu&longs;trat, v.g.in BED, quan&shy;<lb/>do e&longs;t Plenilunium; Secundum e&longs;t, quid tandem fiat de humore illo ex <lb/>Luna educto, terri&longs;que illap&longs;o. </s>

<s>Tertium vtr&ugrave;m ip&longs;o Plenilunij die &longs;it ma&shy;<lb/>ximus &aelig;&longs;tus, an paul&ograve; ante, &longs;eu po<gap/> Oppo&longs;itionis momentum. </s></p><pb pagenum="115"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ab hoc vltimo incipiam, in quo lic&egrave;t varij &longs;int ij Autores, qui <lb/>de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, quorum aliqui maximam vim &aelig;&longs;tus die 17. <lb/>Lun&aelig; fieri volunt, quos arguit manife&longs;ta experientia; dico tamen etiam <lb/>iuxta pr&aelig;mi&longs;&longs;am hypothe&longs;im, in qua totam &longs;uperficiem globi aqueam e&longs;&longs;e <lb/>&longs;upponimus, maximam vim &aelig;&longs;tus, &longs;eu quod idem e&longs;t, aquarum elevatio&shy;<lb/>nem, non fieri vbique in ip&longs;o Oppo&longs;itionis, &longs;eu Plenilunij puncto; &longs;ed tan&shy;<lb/>t&ugrave;m in illo Meridiano, &longs;ub quo fit oppo&longs;itio, vel Plenilunium, idque per &longs;e, <lb/>&amp; in pr&aelig;fata hypothe&longs;i; nam ratione &longs;itus, accidere pote&longs;t, vt iis omnibus, <lb/>qui &longs;ub eodem Meridiano &longs;unt, eodem momento maximus &aelig;&longs;tus non fiat, <lb/>de quo infra; dixi etiam per &longs;e; nam per accidens &longs;ecus erit, vt &longs;i ex ortiva <lb/>di&longs;ci Lunaris parte, plus humoris educatur, qu&agrave;m ex occidua: &amp; ver&ograve; &longs;i <lb/>macul&aelig; Lunares aqu&aelig; &longs;unt, quanquam diver&longs;&aelig; &agrave; no&longs;tris, &amp; &longs;ine pi&longs;cibus, <lb/>&amp; virtute aliqua &longs;eminali, in parte ortiva long&egrave; plures &amp; majores &longs;unt; <lb/>Vnde &longs;equitur plus humoris educi paul&ograve; po&longs;t Plenilunium, qu&agrave;m ante; <lb/>quia Sol magis direct&egrave; in eam partem Lunaris di&longs;ci agit, cui plus humoris <lb/>educendi ine&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Ni fallor, apud aliquos Autores legi maximam vim <lb/>&aelig;&longs;tus vno vel altero die, po&longs;t Plenilunium e&longs;&longs;e; quod rect&egrave; in hanc rem <lb/>Quadraret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Legi&longs;ti haud dubi&egrave;; nam ad Diepam &amp; alibi, vt Furnerius ob&longs;er&shy;<lb/>vat, &longs;ummum incrementum e&longs;t Die 17. Lun&aelig;, biduo &longs;cilicet po&longs;t Plenilu&shy;<lb/>nij punctum; idem te&longs;tatur Cre&longs;centius lib. </s>

<s>3. Nautic. </s>

<s>cap.2. idem Plin. <lb/></s>

<s>lib.2. cap.97. vbi habet, maxim&egrave; fervere &aelig;&longs;tum, non in plena, aut novi&longs;&longs;i&shy;<lb/>ma, &longs;ed po&longs;tea: alibi tamen, vt in ora Gallica, te&longs;te Scaligero, exercit.52. <lb/>cui &longs;ub&longs;crip&longs;it Furnerius lib.9.cap.21.in ip&longs;o Plenilunio maxim&egrave; attollitur. <lb/></s>

<s>Itaque ex diver&longs;o &longs;itu, h&aelig;c diver&longs;itas procedit; in pr&aelig;mi&longs;&longs;a tamen hypo&shy;<lb/>the&longs;i, eductoque vniformiter &amp; &aelig;qualiter humore ex globo Lunari, ma&shy;<lb/>ximus &aelig;&longs;tus &longs;ieret &longs;ub illo Meridiano, in quo fit Oppo&longs;itio; in aliis ver&ograve; <lb/>punctis citi&ugrave;s vel tardi&ugrave;s; ortiva &longs;cilicet intra Quadrantem citi&ugrave;s, occidua <lb/>ver&ograve; tardi&ugrave;s: ex illa ver&ograve; hypothe&longs;i macularum Lun&aelig;, quam tamen non <lb/>ad&longs;truo, haud dubi&egrave; maximus &aelig;&longs;tus fieret po&longs;t Plenilunium, ob rationem <lb/>allatam. </s>

<s>Sed jam ad &longs;ecundum tuum po&longs;tulatum re&longs;pondeo, mi Augu&longs;ti&shy;<lb/>ne, &longs;cilicet humorem illum, &amp; facil&egrave; admi&longs;ceri no&longs;tris elementis, &amp; facil&egrave; <lb/>ex iis educi; nec enim cum iis mixtum quodpiam componit: ac proinde non <lb/>mitum, &longs;i vt facil&egrave; educitur, atque avolat, ita facil&egrave; in Lunam redeat, <lb/>c&ugrave;m &longs;cilicet immergitur in vmbram, &longs;ive &agrave; terre&longs;tri, &longs;ive &agrave; Lunari globo <lb/>projectam, &amp; e&longs;t propior Lun&aelig;, qu&agrave;m terr&aelig;; in quo, meo judicio, nulla <lb/>e&longs;t difficultas, nec e&longs;t quod aliquis timeat, ne hic vapor in nubes concre&shy;<lb/>&longs;cat quia nubes contexi non po&longs;&longs;unt ni&longs;i ex halitu heterogeneo; hic autem <lb/>Lunatis vapor totus e&longs;t Homogeneus. </s>

<s>Quod ver&ograve; pertinet ad primum qu&aelig;&shy;<lb/>&longs;itum, dico Solem in eam globi Lunaris &longs;ectionem, &longs;eu portionem in quam <lb/>radij magis directi incidunt, forti&ugrave;s agere; v. </s>

<s>g. </s>

<s>plus agit in arcum EY, <lb/>qu&agrave;m in YD, ita vt actio Solis in EY, &longs;it ad actionem in YD, vt Sinus re&shy;<lb/>ctus EY id e&longs;t LB, ad BD Sinum ver&longs;um arcus YD; &amp; hoc in ip&longs;a &longs;e&shy;<lb/>ctione Lun&aelig;; &longs;i enim accipiatur &longs;uperficies, actio in EY e&longs;t ad actionem <pb pagenum="116"/>in YD, in ratione compo&longs;ita, ex ratione Quadrati ab ad differentiam <lb/>Quadrati BD &amp; ex permutata Quadrati &longs;ub chorda arcus EY ad differen&shy;<lb/>tiam Quadrati &longs;ub chorda arcus ED, vel ex ratione Quadrati LB, ad Qua&shy;<lb/>dratum bD, plus bis rectangulum &longs;ub LbD, &longs;eu ad rectangulum &longs;ub bD, <lb/>&amp; aD, &amp; Lc. </s>

<s>ad cE &amp;c. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non intelligo h&aelig;c Geometrica, tam enim jejun&egrave; illa pro&shy;<lb/>ponis; c&ugrave;m tam&egrave;n ab&longs;tru&longs;as demon&longs;trationes contineant; vix ea curtim &amp; <lb/>raptim indicata poti&ugrave;s qu&agrave;m expo&longs;ita qui&longs;quam mente capiat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Suppono ea, qu&aelig; jam ali&agrave;s demon&longs;travi, &longs;cilicet circulum &longs;ub <lb/>radio, &aelig;quali chord&aelig;, &aelig;qualem e&longs;&longs;e portioni &longs;uperficiei Sph&aelig;r&aelig;, quam <lb/>metitur, vel gignit arcus, cujus e&longs;t chorda, v. </s>

<s>g. </s>

<s>&longs;i accipiatur circulus &longs;ub <lb/>radio &aelig;quali chord&aelig; &longs;ubten&longs;&aelig; arcui EY, erit &aelig;qualis portioni &longs;uperficiei <lb/>Sph&aelig;r&aelig;, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> metitur, vel gignit arcus EY revolutus &longs;cilicet circa axem EC, <lb/>hinc chorda &longs;ubten&longs;a arcui ED e&longs;t &aelig;qualis radio circuli &aelig;qualis &longs;uperficiei <lb/>Hemi&longs;ph&aelig;rij; demon&longs;tratum e&longs;t item, portionem &longs;uperficiei genit&aelig; ab arcu <lb/>YE e&longs;&longs;e ad genitam ab arcu YD, vt Ec, ad cL; pr&aelig;terea lumina inci&shy;<lb/>dentia, per parallelas, &longs;unt vt ba&longs;es, &longs;i con&longs;iderentur in &longs;e; &longs;i ver&ograve; con&longs;i&shy;<lb/>derentut in &longs;ubjecto, id e&longs;t in diver&longs;a &longs;uperficie, cui incidunt, &longs;i &longs;int <lb/>&aelig;qualia lumina, erunt in &longs;ubjecto, vt &longs;uperficies illu&longs;trat&aelig; permutando; v. <lb/></s>

<s>g. </s>

<s>&longs;i eadem vis, &longs;eu quantitas luminis, (&longs;ic enim vocare liceat) incidat in <lb/>&longs;uperficiem duplam alterius, erit lumen, vel luminis inten&longs;io &longs;uperficiei <lb/>dupl&aelig; ad aliam, vt 1.ad 2. Si ver&ograve; &longs;uperficies &longs;unt &aelig;quales, &longs;ed lumina in&aelig;&shy;<lb/>qualia, erunt inten&longs;iones, vt ip&longs;a lumina; &longs;i demum &amp; &longs;uperficies in&aelig;qua&shy;<lb/>les &longs;unt, erunt inten&longs;iones in ratione compo&longs;ita luminum &amp; &longs;uperficierum <lb/>permutando; jam applica. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Satis e&longs;t, probe intelligo; inde autem con&longs;tat, quod jam <lb/>&longs;ubindicare vi&longs;us es, vim Solis poti&longs;&longs;unum effectum habere circa Polum <lb/>Hemi&longs;ph&aelig;rij Lunaris ab eo illu&longs;trati, v. </s>

<s>g. </s>

<s>circa E, intra arcum Zy, vltra <lb/>ver&ograve; vers&ugrave;s B &amp; D parum valet; hinc etiam &longs;imilis ratio ducitur, cur Sol <lb/>Oriens vel Occidens, terr&aelig; &longs;uperficiem parum afficiat, plus ver&ograve; de meri&shy;<lb/>die, plus demum, qu&ograve; Sol propi&ugrave;s ad punctum verticale accedit; hinc vis <lb/>debilior radij obliqui, non tant&ugrave;m &agrave; radij reflexi carentia petenda e&longs;t; vt <lb/>aliqui faciunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex iis, qu&aelig; dicis, Antime, &longs;equeretur Lunaris di&longs;ci, vel <lb/>Hemi&longs;ph&aelig;rij extremitates, min&ugrave;s &longs;plendidas &amp; illu&longs;tratas videri; nul&shy;<lb/>lum tamen ego di&longs;crimen ob&longs;ervo; oculis autem meis magis credo, qu&agrave;m <lb/>ve&longs;tris demon&longs;trationibus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Demon&longs;tratio, Chry&longs;ocome, nunquam fallit, nec fallere pote&longs;t <lb/>&longs;tatue igitur oculum in A; Lunam, lic&egrave;t Sph&aelig;rica &longs;it, vt planum di&longs;cum <lb/>a&longs;picis, cujus diameter e&longs;t BD, paul&ograve; minor; &amp; Ba, &longs;egmentum &longs;cilicet <lb/>apparentis Semidiametri, vides &longs;ub angulo BAa; aL ver&ograve; &longs;ub angulo <lb/>aAL; &longs;ed ob parvitatem anguli BAL, qui vix e&longs;t 16.minutorum, anguli <lb/>&longs;ub quibus videntur &longs;egmenta aB, aL, &longs;unt vt ip&longs;a &longs;egmenta; igitur tanta <lb/>lux videtur in aB quanta in aL; quia in eadem ratione videtur contra&shy;<lb/>ctior, in qua prim&ugrave;m incidit di&longs;tractior; vt enim rem in plano tant&ugrave;m, <pb pagenum="117"/>&longs;eu &longs;ectione lucis con&longs;ideremus, &amp; &longs;upponamus lineam Aa, pro&shy;<lb/>pter di&longs;tantiam &longs;ecare arcum EB in Z, c&ugrave;m lux incidens in &longs;e&shy;<lb/>gmentum aB, &amp; incidens in &longs;egmentum aL, &longs;it &aelig;qu&egrave; inten&longs;a; inci&shy;<lb/>dentis ver&ograve; in BZ inten&longs;io; &longs;it ad inten&longs;ionem incidentis in ZE, vt <lb/>aB, ad al, &amp; c&ugrave;m tota incidens in ZB, videatur contracta in aB; <lb/>haud dubi&egrave; &aelig;qu&egrave; inten&longs;a videbitur; &amp; perinde atque &longs;i rever&agrave; incideret in <lb/>rectam Bl: &longs;ecus autem accideret, &longs;i in arcum BZ direct&egrave; radij vi&longs;uales <lb/>inciderent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c fusi&ugrave;s, qu&agrave;m par &longs;it exponis; fingo ego radios ab arcu <lb/>BZ profectos, &agrave; recta Ba profici&longs;ci; vnde optic&egrave; transfertur totum, id <lb/>quod ine&longs;t BZ, in rectam Ba; &longs;ed in BZ tota illa luminis quantitas vi&shy;<lb/>detur, qu&aelig;, &longs;i radij liberum tran&longs;itum nacti e&longs;&longs;ent, ip&longs;i Ba incidi&longs;&longs;et; &longs;cio, <lb/>ex his multa optica, eaque pr&aelig;clara deduci, v.g. </s>

<s>cur flamma procul &longs;pe&shy;<lb/>ctata min&ugrave;s candida appareat; cur Mars, dum minor apparet, candidior <lb/>&longs;it; aliaque huju&longs;modi, qu&aelig; ad Opticam ac pr&aelig;&longs;ertim rem colorum perti&shy;<lb/>nent; &longs;ed his omi&longs;&longs;is, vt ad rem no&longs;tram veniam, qu&aelig;to &agrave; te, vtr&ugrave;m rever&agrave; <lb/>in Novilunio major &aelig;&longs;tus &longs;it, qu&agrave;m in Plenilunio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Quibu&longs;dam in locis major e&longs;&longs;e dicitur in Novilunio; &longs;ecus ve&shy;<lb/>r&ograve; in aliis, idque vt plurim&ugrave;m in Plenilunio; quod vel ex majore humoris <lb/>affu&longs;i copia rect&egrave; deducitur: &amp; ver&ograve; iuxta pr&aelig;mi&longs;&longs;am hypothe&longs;im, nihil &longs;u&shy;<lb/>per hoc definiri pote&longs;t, ni&longs;i fort&egrave; ex &longs;uperiore aver&longs;oque Lun&aelig; Hemi&longs;ph&aelig;&shy;<lb/>rio, pl&ugrave;s vel min&ugrave;s humoris educatur; min&ugrave;s autem educi videtur, tum <lb/>quia min&ugrave;s terris affunditur, tum quia ex libratione Lun&aelig; apparet, gran&shy;<lb/>diores maculas in aver&longs;o Hemi&longs;ph&aelig;rio non e&longs;&longs;e; c&ugrave;m demum ex fideli&longs;&longs;im&acirc; <lb/>omnium peritorum artis nautic&aelig; relatione, maxima vis &aelig;&longs;tus in Plenilu&shy;<lb/>nio e&longs;&longs;e dicatur, his, meo &longs;altem judicio &longs;tandum e&longs;t, quod rever&agrave; &longs;i &longs;uppo&shy;<lb/>natur, ad pr&aelig;mi&longs;&longs;a principia facil&egrave; reducitur: &longs;ed expectabam, Augu&longs;tine, <lb/>vt qu&aelig;dam fort&egrave; &longs;ingulatia ex iis, qu&aelig; diximus, pro ea qua vales ingenij <lb/>&longs;agacitate deduceres. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Multa quidem animo volvi atque revolvi, &longs;ed vix temer&egrave; me <lb/>committere au&longs;us &longs;um, ne the&longs;es meas ludibrio exponerem; non dubito ta&shy;<lb/>men, c&ugrave;m h&aelig;c dicas, quin aliquid occurrat tibi &longs;citu dignum, quapropter <lb/>te etiam atque etiam rogo, vt nobis illud participare digneris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Illud &longs;an&egrave; te minim&egrave; effugi&longs;&longs;et; &longs;ed ad meas nugas non <lb/>ade&ograve; &longs;edul&ograve; mentem applicas, quin circa alia long&egrave; fort&egrave; graviora <lb/>ver&longs;eris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non ita res profect&ograve; &longs;e habet, &longs;ed c&ugrave;m res i&longs;t&aelig; tu&aelig; nov&aelig; mi&shy;<lb/>hi accidant, vix eas prim&ograve; intuitu meute complector; quomod&ograve; igitur, <lb/>quid ex iis nece&longs;&longs;aria con&longs;ecutione &longs;equatur, videre po&longs;&longs;em? </s>

<s>Mon&longs;tra qu&aelig;&longs;o <lb/>viam; <gap/> pr&aelig; illico &longs;equar. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Illud inprimis &longs;equi videtur, a&euml;ra &longs;cilicet infim&aelig; hujus regionis <lb/>e&longs;&longs;e compre&longs;&longs;um vi ponderis innitentis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Quodnam pondus intelligis? </s>

<s>An fort&egrave; Carte&longs;ij &longs;ententiam <lb/>ad&longs;truis, q&uacute;i volebat &agrave; pr&aelig;ter labente Luna a&euml;ra terram inter &amp; Lunam in&shy;<lb/>terjectum comprimi? </s></p><pb pagenum="118"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ab&longs;it, vt hoc dicam; licet enim fort&egrave; tantula compre&longs;&longs;io in Lunari <lb/>Atmo&longs;ph&aelig;ra &longs;iat, non tamen ad nos v&longs;que <expan abbr="ext&etilde;ditur">extenditur</expan>, vt videre e&longs;t in explo&shy;<lb/>&longs;ione majoris bombard&aelig;, ex qua circumfu&longs;i a&euml;ris compre&longs;&longs;io &longs;equitur, qu&aelig; <lb/>tamen ad modicam di&longs;tantiam producitur; intelligo igitur de ip&longs;ius a&euml;ris <lb/>pondere; vt enim aqu&aelig; pondus a&euml;ra in fontibus illis artefactis, quos &longs;&aelig;p&egrave; <lb/>videritis, contentum, comprimit, quidni pondus &longs;uperioris a&euml;ris alium <lb/>comprimat? </s>

<s>cogita Cylindrum plumbeum rant&aelig; altitudinis, quanta opus <lb/>e&longs;t, vt tanti ponderis vi, vers&ugrave;s ba&longs;im &longs;ub&longs;idat, ac dilatetur; mult&ograve; magis <lb/>&longs;i columnam ceream, vel ex butyro, aut charta crectam, maxim&aelig; &longs;cilicet <lb/>altitudinis tibi ante oculos ponas; &longs;ub&longs;idet enim pars inferior, quanquam <lb/>in&aelig;qualiter, erunt enim pre&longs;&longs;iones, vt altitudines, nimirum vt pondera; <lb/>quidni ergo a&euml;r, qui cert&egrave; dilatari nequit, vt butyrum, nec enim locus e&longs;t, <lb/>&longs;ed tant&ugrave;m comprimi, innitentis ponderis vi comprimatur? </s>

<s>c&ugrave;m perinde <lb/>&longs;it, ex quacumque tandem materia pondus con&longs;tet, &amp; mille a&euml;ris libr&aelig; eun&shy;<lb/>dem effectum gravitando habeant, quem totidem aqu&aelig;, vel alterius mate&shy;<lb/>ri&aelig; libr&aelig; haberent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sentiremus haud dubi&egrave; ingens illud pondus, nec ferendo pa&shy;<lb/>res e&longs;&longs;emus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> An fort&egrave; &longs;entiunt vrinatores immer&longs;i ingens aqu&aelig; pondus <lb/>illorum capiti &longs;uper&longs;u&longs;um? </s>

<s>Minim&egrave; ver&ograve;; imm&ograve; &longs;entire non debent, c&ugrave;m <lb/>pr&aelig;cipuus corporis gravitantis, liquidi &longs;cilicet, effectus &longs;it corpus <lb/>&longs;ubjectum levius non deor&longs;um, at &longs;ur&longs;um extrudere; &longs;ic aqua in li&shy;<lb/>gnum immer&longs;um gravitat; equidem aqua in fundum va&longs;is lignei gravitat, <lb/>deor&longs;umque pellit, &longs;i a&euml;r &longs;ubtus e&longs;t, vt patet, &amp; &longs;imile pondus aqu&aelig;, ma&shy;<lb/>nus foramini in fundo dicti va&longs;is appo&longs;ita &longs;entiret, mod&ograve; manus foramen <lb/>ad&aelig;quaret: at &longs;i lignum vel corpus levius aqu&aelig; immergatur, in id aqua <lb/>ita gravitat, vt illud &longs;ut&longs;um extrudat, non ver&ograve; deprimat deor&longs;um; &longs;i ve&shy;<lb/>r&ograve; &longs;it gravius aqua, ex parte &longs;altem illud &longs;u&longs;tentat, vnde appen&longs;um in <lb/>aqua, min&ugrave;s illius pondus &longs;entitur: ab illo igitur periculo immunes &longs;umus, <lb/>nec timendum nobis e&longs;t, ne ab a&euml;re obruamur: at ni fallor, ex pr&aelig;mi&longs;&longs;a <lb/>gravitatione long&egrave; lat&eacute;que a&euml;ris &longs;uperfu&longs;i, &longs;equitur egregium illud experi&shy;<lb/>mentum Mercurij in tubo vitreo contenti, &amp; immer&longs;a alterius illius ex&shy;<lb/>tremitate, in &longs;ubjectum Mercurium, &longs;cutella contentum; &longs;u&longs;tinetur enim ad <lb/>duos pedes altitudinis paul&ograve; plus reliquo tubo vacuo pror&longs;us manente, ab <lb/>a&euml;ris gravitantis Cylindro. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> De hoc argumento in hoc congre&longs;&longs;u agere non po&longs;&longs;umus, c&ugrave;m <lb/>&longs;ufficiens alterius materia e&longs;&longs;e queat; in quo pr&aelig;clariffima &amp; &longs;an&egrave; mirifica <lb/>ph&aelig;nomena explicabimus &amp; demon&longs;trabimus, qu&aelig; tum ab aliis, tum <lb/>&agrave; nobis explorata fuerunt; illud vnum vel obiter indica&longs;&longs;e &longs;ufficiat, &longs;cilicet <lb/>experimentum illud nullo modo cum &agrave; te pr&aelig;mi&longs;&longs;a hypothe&longs;i con&longs;entire; <lb/>quod ni fallor per&longs;picu&egrave; demon&longs;tro. </s>

<s>Sit enim di&longs;tantia Lun&aelig; &agrave; terra 50. <lb/>Semidiametrorum terr&aelig; &amp; Semidiameter terr&aelig; iuxta vulgarem calculum <lb/>&longs;it pa&longs;&longs;uum Geometricorum 3436363. quem numerum &longs;i ducas in 25. <lb/>qu&aelig; e&longs;t &longs;emidi&longs;tantia &agrave; terra &longs;cilicet ad lineam dirimentem, de qua &longs;upra <lb/>venient 86909075. pa&longs;&longs;us, h&aelig;c e&longs;t altitudo a&euml;ris gravitantis; &longs;i autem <pb pagenum="119"/>hunc numerum ducas in 5. venient 434544375 pedes; iam demus, aqu&aelig; <lb/>gravitatem e&longs;&longs;e ad gravitatem a&euml;ris non vt 400.ad 1.vt non nemo voluit, <lb/>led vt 1000. ad 1. dividatur vltimus numerus per 1000. quotiens veniet <lb/>rejecta minutia, 434544. igitur Cylindrus a&euml;ris pr&aelig;dict&aelig; altitudinis ad&aelig;&shy;<lb/>quabit pondere Cylindrum aqu&aelig; altum pedes 434544. Sit autem aqua ad <lb/>Mercurium, ad &longs;ummum, vt 1.ad 15. pr&aelig;dictus Cylindtus a&euml;ris ad&aelig;quabit <lb/>pondere Cylindrum Mercurij altum pedes 28969. quomodo igitur, duos <lb/>tantum pedes altum ad&aelig;quat &amp; &longs;u&longs;tinet? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnino; hoc enim confirmat illorum &longs;ententiam, <lb/>qui volunt Mercurium &longs;u&longs;tineri ab a&euml;re compre&longs;&longs;o, cuius vis tanta e&longs;t, vt <lb/>Mercurij Cylindrum 2.pedes altum ad&aelig;quet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc etiam dici non pote&longs;t, c&ugrave;m enim a&euml;ris compre&longs;&longs;i vis per <lb/>Cylindres &aelig;qualibus ba&longs;ibus non exeratur, &longs;icuti exeritur vis a&euml;ris gravi&shy;<lb/>tantis, cert&egrave; quo major e&longs;&longs;et ba&longs;is tubi vitrei, eo minor e&longs;&longs;e deberet altitudo <lb/>Mercutij ab a&euml;re compre&longs;&longs;o &longs;u&longs;tentati; alia igitur ratio e&longs;t &amp; cau&longs;a, qu&aelig; di&shy;<lb/>ctum Mercurium &longs;u&longs;tinet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Maxima igitur a&euml;ris no&longs;tri compre&longs;&longs;io e&longs;&longs;et ab illa imma&shy;<lb/>nis ponderis vi proveniens, ac proinde vix nobis toleranda; &amp; vereor, vt <lb/>per illam re&longs;pirare, vt aiunt, aut ducere anhelitum liceret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Modica pror&longs;us illa vis e&longs;t; &amp; jam olim Galileus, pro &longs;ummo, <lb/>quo pollebat, ingenio, ob&longs;ervavit vim percu&longs;&longs;ionis infinitam propemo&shy;<lb/>d&ugrave;m rationem habere ad vim gravitationis; quod facil&egrave; probabis, vel vni&shy;<lb/>co ictu mallei, in glandem plumbeam impacti; illa enim ictus vi depre&longs;&longs;a <lb/>ita dilatatur, vt &longs;imilis effectus vix ab immani ponderis gravitantis mole <lb/>obtineri po&longs;&longs;it; omitto rationes phy&longs;icas, alioquin pulchertimas, ne &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito fine longi&ugrave;s declinem; admitto igitur infetiorem a&euml;ris tractum pau&shy;<lb/>l&ograve; compre&longs;&longs;iorem e&longs;&longs;e, ac proinde par&ugrave;m admod&ugrave;m aut cert&egrave; nihil ducen&shy;<lb/>do anhelitui obe&longs;&longs;e: lic&egrave;t enim Thorax inde paul&ograve; difficili&ugrave;s explicetur, <lb/>nonnihil tamen compen&longs;ationis ex eo fieri videtur, quod intra pulmones <lb/>explicatos facili&ugrave;s adducatur, c&ugrave;m jam &longs;ponte &longs;ua e&ograve; tendat, tum ratione <lb/>gravitationis, tum ratione compre&longs;&longs;ionis, pari modo lic&egrave;t a&euml;ris expul&longs;io&shy;<lb/>ni pr&aelig;fara compre&longs;&longs;io tantulum ob&longs;it, re&longs;i&longs;tit enim a&euml;r compre&longs;&longs;us; aliun&shy;<lb/>de tamen a&euml;r compre&longs;&longs;us ambiens thoracem, eju&longs;dem contractionem ju&shy;<lb/>vat; hinc etiam aliqua fit compen&longs;atio: pr&aelig;tere&agrave; e&longs;to, a&euml;r compre&longs;&longs;us tan&shy;<lb/>tulum impediat pr&aelig;fatam natur&aelig; functionem; alia pariter alias impediunt; <lb/>hinc motu ip&longs;o defatigamur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> I am mihi venit in mentem illud Plinij dictum, lib.2.cap.98. <lb/>ex Ari&longs;totele, nullum &longs;cilicet animal, ni&longs;i &aelig;&longs;tu recedente expirare; quod <lb/>inter fabulas referebam; nunc ver&ograve; hujus dicti aliqua ratio affulget; nem&shy;<lb/>pe c&ugrave;m accedente &aelig;&longs;tu &longs;it minor a&euml;ris gravitatio, ac proinde minor illius <lb/>pre&longs;&longs;io; contr&agrave; ver&ograve; recedente; inde fit, re&longs;pirationem faciliorem e&longs;&longs;e, ac&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us, qu&agrave;m rece&longs;&longs;us tempore; c&ugrave;m autem moribundi tant&ugrave;m non vi&shy;<lb/>vant, &amp; re&longs;pirandi pote&longs;tas in iis tant&ugrave;m non extincta &longs;it; accedente mi&shy;<lb/>nimo illo impedimento, quod &agrave; compre&longs;&longs;ione a&euml;ris provenit, eo tempore, <lb/>&longs;altem vt plurim&ugrave;m, vit&aelig; &longs;imul &amp; anhelitus filum rumpitur. </s></p><pb pagenum="120"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nihil potuit meli&ugrave;s applicari, &amp; facil&egrave; crediderim ex hac do&shy;<lb/>ctrina, non pauca Medicos in rem &longs;uam derivare po&longs;&longs;e in pr&aelig;dicendo &aelig;gro&shy;<lb/>rum animam agentium tran&longs;itu. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnum e&longs;t, ne quid di&longs;&longs;imulem, &agrave; me lectum, apud celeberri&shy;<lb/>mum illum Hydrographi&aelig; &longs;criptorem Furnerium lib.9.cap.1.plus humo&shy;<lb/>ris &longs;cilicet ine&longs;&longs;e corporibus eo tempore, quo mare per &aelig;&longs;tum intume&longs;cit; <lb/>min&ugrave;s ver&ograve; tempore refluxus, vt vocant; illud autem, ita mihi difficil&egrave; vi&shy;<lb/>detur, vt huic nodo &longs;olvendo impar &longs;im. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is principiis non ade&ograve; difficil&egrave; mihi videtur; <lb/>c&ugrave;m enim maximus &aelig;&longs;tus &longs;it in Plenilunio, &amp; tunc multus humor Lunari <lb/>effluvio terris affundatur; quid mitum, &longs;i quo tempore maximus &aelig;&longs;tus e&longs;t, <lb/>corpora multo humore abundent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Propo&longs;it&aelig; &agrave; me difficultatis vim non capis; nec enim agi&shy;<lb/>tur de ip&longs;o &aelig;&longs;tu Plenilunij, &longs;ed de quolibet alio. </s>

<s>Et ver&ograve; in Plenilunio fit <lb/>refluxus, quo tempore min&ugrave;s humotis corporibus ine&longs;t, &amp; in Quadratu&shy;<lb/>ris etiam fit &aelig;&longs;tus; &amp; tunc corporibus multus humot ine&longs;t: &longs;i nobis non <lb/>&longs;uccurras, Antime, animum de&longs;pondeo; ni&longs;i fort&egrave; rem ip&longs;am in dubium <lb/>voces. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In dubium revocanda non e&longs;t; is enim non e&longs;t Furnerius, qui <lb/>aliis imponat; &amp; ver&ograve; miror &agrave; vobis non videri, ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is principiis <lb/>hoc ip&longs;um &longs;equi: nempe in eo loco, in quo fit &aelig;&longs;tus, a&euml;r min&ugrave;s compre&longs;&shy;<lb/>&longs;us e&longs;t, quia min&ugrave;s gravitat, vt jam diximus, nec repetendum e&longs;&longs;e du&shy;<lb/>xerim, &longs;i autem e&longs;t min&ugrave;s compre&longs;&longs;us, min&ugrave;s gravis e&longs;t, vt patet ex <lb/>terminis; corpus enim den&longs;um &longs;eu compre&longs;&longs;um gravius evadit; igi&shy;<lb/>tur Lunatis ille humor admixtus difficili&ugrave;s, aut tardius a&longs;cendit; <lb/>quo enim medium gravius e&longs;t, corpus leve e&ograve; facili&ugrave;s &longs;ur&longs;um ex&shy;<lb/>truditur; at ver&ograve; tempore refluxus a&euml;r magis gravitat, in eum &longs;ci&shy;<lb/>licet tractum, in quo refluxus e&longs;t, igitur a&euml;r compre&longs;&longs;ior gravior <lb/>evadit; quid mirum igitur, &longs;i Lunaris humor fur&longs;um facili&ugrave;s extrudatur? <lb/></s>

<s>igitur tempore &aelig;&longs;tus &longs;eu fluxus plus humoris ine&longs;t, min&ugrave;s ver&ograve;, tempore <lb/>refluxus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Libenter mihi &longs;uccen&longs;erem, qui rem ob oculos po&longs;itam non <lb/>viderim; illud &longs;altem video ex dictis con&longs;tare, qu&aelig; &amp; quanta &longs;it Lun&aelig; <lb/>vis in corpora &longs;ublunaria; multi enim effectus, in &aelig;gris pr&aelig;&longs;ertim corpo&shy;<lb/>ribus ob&longs;ervantut, qui &agrave; celeberrimis Medicis Galenum &longs;ecutis Lun&aelig; tri&shy;<lb/>buuntur; quid porr&ograve; Luna conferat, non vt cau&longs;a, &longs;ed vt &longs;ubjectum &amp; oc&shy;<lb/>ca&longs;io, patet ex dictis hucu&longs;que; &longs;c licet majorem vel minorem humoris <lb/>vim, majorem item vel minorem a&euml;ris compre&longs;&longs;ionem, gravitatem, levita&shy;<lb/>tem, gravitationem; quid etiam in mal&egrave; affectis corporibus cuncta h&aelig;c <lb/>pr&aelig;&longs;tare po&longs;&longs;int nemo non videt; quid ad h&aelig;c diver&longs;i Lun&aelig; a&longs;pectus, im&shy;<lb/>m&ograve; &amp; fort&egrave; diver&longs;us Lunarium macularum &longs;itus, &longs;i fort&egrave; vt nonnullis vi&shy;<lb/>&longs;um e&longs;t, aqua &longs;it, &agrave; no&longs;tra tamen diver&longs;a; quid denique deliquium Solis <lb/>vel Lun&aelig; conferat ad diver&longs;as in &longs;ublunaribus corporibus mutationes; im&shy;<lb/>m&ograve; quid conus vmbr&aelig; ab vtroque globo project&aelig;, pro vario &longs;itu; nempe <lb/>vapor Lunatis immer&longs;us vmbr&aelig;, den&longs;atur &amp; gravior evadit, ferturque <pb pagenum="121"/>vers&ugrave;s illud ecutrum, cui ptopior e&longs;t; accedit, qu&ograve;d ex Luna vmbr&aelig; im&shy;<lb/>mer&longs;a vapor non educitur, vnde nova in &longs;iccitatis aut humotis vi muta&shy;<lb/>tio &longs;equitur, imm&ograve; &amp; minor &aelig;&longs;tus dicbus, qui deinde &longs;equuntur; quia &longs;ci&shy;<lb/>licet totus ille humor de&longs;ideratur, qui toto Lunaris deliquij tempore So&shy;<lb/>lis vi eductus fui&longs;&longs;et. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnum omittis, quod cert&egrave; diguum &longs;citu e&longs;t; &longs;it enim lagennla <lb/><figure id="fig17"></figure><lb/>qu&aelig;piam A, ex cuius ventre a&longs;&longs;urgat &longs;ur&longs;um <lb/>canaliculus GF ad in&longs;tar ro&longs;tri; impleatur aqua <lb/>&longs;it qu&egrave; &longs;uprema &longs;uperficies aqu&aelig; BC, per cana&shy;<lb/>liculum a&longs;turgit &longs;upra libellam CD; an fort&egrave; eo <lb/>tempore, quo tumet &aelig;&longs;tus, id e&longs;t, quo Luna e&longs;t <lb/>in Meridiano; min&ugrave;s a&longs;&longs;urgit <gap/> puta in E; plus <lb/>ver&ograve;, puta in F, eo tempore quo &agrave; Meridlano 90. <lb/>gradibus di&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem magnam narras, Antime; &longs;ed f<gap/>t&egrave; fabulam nartas, <lb/>cuipiam haud ab&longs;imilis, qui aquam Marinam in canaliculo contentam flu&shy;<lb/>xum &amp; refluxum pati a&longs;&longs;erebat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Seri&ograve; loquor, in his enim religioni ducerem, tibi alii&longs;que tui <lb/>&longs;imilibus imponere: &longs;ed miror &agrave; te non videri; totum hoc ex pr&aelig;mi&longs;&longs;a do&shy;<lb/>ctrina &longs;equi; nempe a&euml;r in hoc infimo tractu compre&longs;&longs;us, vt dixi, premit <lb/>&longs;uperficiem aqu&aelig; BC; &longs;ed c&ugrave;m &longs;uperficiem D min&ugrave;s premat, quid mirum, <lb/>&longs;i pre&longs;&longs;io in BC pr&aelig;valeat? </s>

<s>Min&ugrave;s autem premitur &longs;uperficies D, qu&agrave;m <lb/>CF; quia compre&longs;&longs;um corpus exerit &longs;uam vim quoquo vers&ugrave;m per om&shy;<lb/>nes lineas, v.g. </s>

<s>centrum ba&longs;is BC, a&euml;r &longs;uperfu&longs;us per omnes lineas premit, <lb/>contentas intra conum maxim&egrave; obtu&longs;um, &amp; ba&longs;im D, per lineas contentas <lb/>intra conum vald&egrave; acutum; quid mirum igitur, &longs;i pre&longs;&longs;io in BC &longs;uperet <lb/>pre&longs;&longs;ionem in D, ac proinde aqua a&longs;&longs;urgat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Nunquid hoc tribui non po&longs;&longs;et Cylindro a&euml;ris gravitanti <lb/>in ba&longs;im BC, qui long&egrave; gravior e&longs;t Cylindro gravitante in ba&longs;im D; &longs;unt <lb/>enim Cylindri; vt ba&longs;es. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nullo modo, nempe &longs;i habeatur ratio gravitatior. </s>

<s>is, non <lb/>a&longs;cendit aqua &longs;upra D; quia gravitatio in perpendicularibus parallelis <lb/>accipienda e&longs;t; neque in hoc vlla e&longs;t difficultas; cum &longs;it primum qua&longs;i <lb/>principium Hydraulic&aelig;, aquarum <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tentium">con&longs;i&longs;tentium</expan> &longs;uperficies e&longs;&longs;e ad libellam; <lb/>attenta &longs;cilicet dumtaxat aqu&aelig; gravitate, &longs;ecus tamen res &longs;<gap/> habet, &longs;i am&shy;<lb/>bientis pre&longs;&longs;io accedat; in hoc quippe gravitatio &agrave; pre&longs;&longs;ione di&longs;fert, quod <lb/>h&aelig;c in Sph&aelig;ram agat; ac proinde in idem punctum pre&longs;&longs;&aelig; &longs;uperficiei per <lb/>lineas infinitas ad illud idem punctum terminatas, illa ver&ograve; per lineas <lb/>parallelas deor&longs;um; ac proinde in idem punctum &longs;uperficiei vna tant&ugrave;m <lb/>linea gravitationis cadat; vnde ratio petitur propter quam Cylindrus <lb/>major aqu&aelig; BG attollere minorem GD &longs;upra D non poffit. </s>

<s>Porr&ograve; ex te <lb/>&longs;cire velim, Antimo, vtr&ugrave;m in refluxu aqua alti&ugrave;s a&longs;&longs;urgat quam in fluxu <lb/>per canaliculum GF. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Omnia fer&egrave; complecti vi&longs;us es, &amp; &longs;ingularem a&euml;ris compre&longs;&longs;i <lb/>effectum per&longs;picu&egrave; di&longs;tinxi&longs;ti ab ip&longs;o ni&longs;u gravitationis; &longs;i vel vnum ver-<pb pagenum="122"/>bulum addidi&longs;&longs;es, perfecta &amp; ab&longs;oluta explicatio fui&longs;&longs;et; verbo igitur di&shy;<lb/>co; a&euml;r in &aelig;&longs;tu &longs;eu fluxu e&longs;t min&ugrave;s compre&longs;&longs;us; in refluxu ver&ograve; compre&longs;&shy;<lb/>&longs;ior; quid mirum ergo fi compre&longs;&longs;ior majorem vim &amp; ni&longs;um exerat, &amp; <lb/>fort&egrave; attollat aquam in F; min&ugrave;s ver&ograve; compre&longs;&longs;us in E; dixi fort&egrave;; quia <lb/>nondum periculum feci; faciam tamen brevi; quanquam &longs;i res non &longs;uc&shy;<lb/>cedat, non propterea phy&longs;ica ratio deerit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Igitur pariter in Plenilunio alti&ugrave;s a&longs;&longs;urget aqua; quia tunc <lb/>a&euml;r gravior e&longs;t; igitur compre&longs;&longs;ior. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Gravior e&longs;t, vltr&ograve; concedo, quia multus humor admixtus; igi&shy;<lb/>tur compre&longs;&longs;ior, nego con&longs;equentiam; quia illud non comprimitus, ra&shy;<lb/>tione cujus gravior e&longs;t; c&ugrave;m tamen &longs;ecus accidat, qu&agrave;ndo gravior e&longs;t, ra&shy;<lb/>tione altioris Cylindri: Vt vt &longs;it, in Plenilunio differenti&aacute; altitudinis aqu&aelig; <lb/>ob&longs;ervare non potui, &longs;altem qu&aelig; &longs;ub &longs;en&longs;um cadat; &longs;i fort&ccedil; ab aliquo dein&shy;<lb/>ceps ob&longs;ervetur, ex jactis principiis ratio in promptu e&longs;t. </s>

<s>H&icirc;c autem aliud <lb/>experimentum omittere non po&longs;&longs;um, quod dictam hypothe&longs;im &aelig;qu&egrave; con&shy;<lb/>firmat; Sit vas ABG, cui tantul&ugrave;m Mercurij in&longs;it, cujus &longs;uperficies EF; <lb/><figure id="fig18"></figure><lb/>fit tubus vitreus Mercurio plenus, admotoque ori digito, inver&longs;us im&shy;<lb/>mergatur in Mercurium va&longs;e contentum; &longs;ubducto digito, ruit cum impe&shy;<lb/>tu magna pars Metcurij tubo contenti, cujus tamen portio CI &longs;u&longs;pen&longs;a <lb/>manet; fui&longs;&longs;e autem ob&longs;ervatum aiunt, Luna exi&longs;tente in Meridiano, <lb/>Mercurij &longs;uperficiem infra C deprimi: di&longs;tante ver&ograve; &agrave; Meridiano 90. grad. <lb/></s>

<s>&longs;upra C attolli; modica fort&egrave; vtrimque differentia; hoc experimentum, &longs;i <lb/>verum e&longs;&longs;et, omnino evinceret &aelig;&longs;tus cau&longs;am ab aliqua a&euml;ris pre&longs;&longs;ione, cui <lb/>Luna occa&longs;ionem pr&aelig;beat, petendam effe. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Imm&ograve; evinceret Cylindrum Mercurij ab a&euml;re extrin&longs;eco <lb/>in &longs;uperficiem Mercurij EI gravitante &longs;u&longs;tineri, quod tamen ante negare <lb/>vi&longs;us es. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ctede mihi, Augu&longs;tine, prim&ograve; a&longs;pectu ita e&longs;&longs;e videtur; rem <lb/>tamen peniti&ugrave;s &amp; accurati&ugrave;s in&longs;picienti &longs;ecus e&longs;&longs;e videbitur; h&icirc;c tant&ugrave;m <lb/>obiter indico; plus humoris ine&longs;&longs;e &longs;ublunaribus corporibus tempore flu-<pb pagenum="123"/>xus, qu&agrave;m refluxus, vt jam dixi &longs;upra, ex hoc autem hujus effectus ra&shy;<lb/>tio petitur, &longs;i tamen verus e&longs;t, de quo ali&agrave;s. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Huc poti&ugrave;s accer&longs;erem diver&longs;am pre&longs;&longs;ionem; h&aelig;c enim mi&shy;<lb/>nor e&longs;t in fluxu, in refluxu major; quid mirum igitur &longs;i in fluxu Mercurij <lb/>&longs;uperficies min&ugrave;s, in refluxu alti&ugrave;s &longs;upra C attollatur, premit enim a&euml;r <lb/>compre&longs;&longs;us &longs;uperficiem Mercurij EF. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vel ex hoc conjicere poteris, qu&agrave;m fallax &longs;it vnum experimen&shy;<lb/>tum, &amp; qu&agrave;m facil&egrave; in errorem inducat, ni&longs;i ab aliis experimentis corri&shy;<lb/>gatur; con&longs;ulenda e&longs;t igitur tota experimentorum collectio, vt error vi&shy;<lb/>tetur, quod maxim&egrave; in hoc ca&longs;u locum habet; Si enim vas A impleas <lb/><figure id="fig19"></figure><lb/>Mercutio, non jam vt ante aqua, a&longs;&longs;urgit in E <lb/>vel F, per canaliculum, &longs;ed infra D &longs;ub&longs;idit: plu&shy;<lb/>ra de hoc argumento non dicam, quod rever&agrave; <lb/>ade&ograve; &longs;ingulare e&longs;t &amp; amplum, vt &longs;ingulatem con&shy;<lb/>gre&longs;&longs;um po&longs;tulet; e&ograve; igitur vos remitto, pr&aelig;&longs;er&shy;<lb/>tim c&ugrave;m vix tempus &longs;uppetat ad reliqua pro&longs;e&shy;<lb/>quenda, qu&aelig; ad &longs;u&longs;ceptum de Marino &aelig;&longs;tu argu&shy;<lb/>mentum pertinent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Optim&egrave; mones, in proximum congre&longs;&longs;um remittamus, <lb/>vt ea qu&aelig; re&longs;tant de maris &aelig;&longs;tu pro&longs;equamur; de quo, ni fallor, illa <lb/>omnia diligenter expo&longs;ui&longs;ti; qu&aelig; in pr&aelig;mi&longs;&longs;a hypothe&longs;i fierent, &longs;uppo&longs;ita <lb/>&longs;cilicet tota &longs;up erficie aquea, qu&aelig; ad diurnam &amp; men&longs;truam mutationem <lb/>pertinent: duo re&longs;tant, opinor, primum ad mutationem annuam &longs;pectat, <lb/>qu&aelig; fit in punctis anni cardinalibus, vt vocant, nimirum in &AElig;quinoctiis <lb/>&amp; Sol&longs;titiis; alterum ver&ograve; vt ex jactis principiis explices, varias &aelig;&longs;t<gap/>um <lb/>mutationes, qu&aelig; in diver&longs;is globi terraquei locis ob&longs;ervantur; &longs;uppo&longs;ita <lb/>&longs;cilicet, ea globi &longs;uperficie, qu&aelig; mod&ograve; e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c duo explicanda re&longs;tant, fateor; prim&ugrave;m facil&egrave; expedio. </s>

<s>Pri&shy;<lb/>m&ograve;, Luna exi&longs;tente in &AElig;quatore, maxima e&longs;&longs;et elevatio aquarum iis, qui <lb/>&longs;unt &longs;ub &AElig;quatore, minima &longs;ub Polis; major autem vel minorpro majore <lb/>vel minore loci a&longs;&longs;umpti di&longs;tantia ab &AElig;quatore; e&longs;&longs;et autem diurnus &aelig;&longs;tus <lb/>&aelig;qualis nocturno. </s>

<s>Secund&ograve;, Luna exi&longs;tente in Tropico Cancri, minor <lb/>e&longs;&longs;et &aelig;&longs;tus, qu&agrave;m ante, iis, qui &longs;unt &longs;ub &AElig;quatore; <expan abbr="qu&atilde;quam">quanquam</expan> diurnus &aelig;qua&shy;<lb/>lis nocturno; iis ver&ograve;, qui &longs;unt in Latitudine Boreali vltra Tropicum Can&shy;<lb/>cri, diurnum majorem haberent, qu&agrave;m ante, minorem ver&ograve; nocturnum; <lb/>&amp; vici&longs;&longs;im ij, qui &longs;unt in Latitudine Au&longs;trali, majorem nocturnum, <expan abbr="minor&etilde;">minorem</expan> <lb/>diurnum; &amp; permutatis vicibus, exi&longs;tente Luna in Tropico Capricorni, i&longs;ti <lb/>majorem diurnum, minorem nocturnum, illi ver&ograve; nocturnum majorem, <lb/>diurnum minorem: Porr&ograve; ad vitandam appellationum confu&longs;ionem, il&shy;<lb/>lum &aelig;&longs;tum diurnum appello, qui fit die Lunari, id e&longs;t Luna in Meridiano <lb/>&longs;upra horizontem exi&longs;tente. </s>

<s>Terti&ograve;, Quod pertinot ad alia loca inter &AElig;qua&shy;<lb/>torem &amp; Tropicos &longs;ita, &longs;ervata proportione, &aelig;&longs;tus major aut minor definiri <lb/>pote&longs;t, vt major &longs;it iis diurnus &aelig;&longs;tus, ad quorum verticem Luna propi&ugrave;s <lb/>accedit. </s>

<s>Quart&ograve;, Linea ab&longs;idum per centrum terr&aelig; &longs;emper ducitur, &amp; c&ugrave;m <pb pagenum="124"/>circa ax&egrave;m Mundi moveri cen&longs;eatur, Luna exi&longs;tente in &AElig;quatore, de&longs;cri&shy;<lb/>bit planum circuli; at ver&ograve; extra &AElig;quatorem de&longs;cribit &longs;uperficiem coni <lb/>acutioris, vel obtu&longs;ioris, pro majore vel minore Lun&aelig; di&longs;tantia ab &AElig;qua&shy;<lb/>tore. </s>

<s>Quint&ograve;, Maxima depre&longs;&longs;io in eo circulo &longs;em per e&longs;t, in cujus planum, <lb/>&amp; centrum, linea ab&longs;idum perpendieulariter cadit. </s>

<s>Sext&ograve;, Diver&longs;am quoque <lb/>mutationem inducere pote&longs;t diver&longs;us gradus caloris in a&euml;re; nempe a&euml;r ca&shy;<lb/>lidior, tarior e&longs;t &amp; levior, frigidior ver&ograve;; den&longs;ior &amp; gravior, unde varij ef&shy;<lb/>fectus gravitationis, pre&longs;&longs;ionis, Lunatis humoris, motus, &amp;c. </s>

<s>Hinc fort&egrave; il&shy;<lb/>lud, quod &agrave; nonnullis ad&longs;truitur, cum veritate con&longs;entit; &longs;cilicet majores <lb/>cieri &aelig;&longs;tus Luna in Aquarij Signo &longs;ita; quia Luna in Plenilunio, in quo ma&shy;<lb/>jor &aelig;&longs;tus con&longs;ideratur, &longs;i e&longs;t in Aquario, Sol, cui opponitur, e&longs;t in Leone, <lb/>tuncigitur maxim&egrave; ardet &aelig;&longs;tns; a&euml;r igitur vald&egrave; calidus e&longs;t; igitur rarus &amp; <lb/>levis, vnde majore cum impre&longs;&longs;ione, a&euml;r Superior, humorque Lunaris gra&shy;<lb/>vitant in inferiorem tractum; &longs;ed hoc parum profect&ograve;, aut nihil ju&shy;<lb/>vat; nec cum obfervationibus con&longs;entit; &amp; quam vis dici po&longs;&longs;it, va&shy;<lb/>rietatem, qu&aelig; ex diver&longs;is ob&longs;ervationibus habetur, ad diver&longs;um ter&shy;<lb/>ratum tractum reduci po&longs;&longs;e; quia tamen non tant&ugrave;m a&euml;r calidus, qui <lb/>ad terras proxim&egrave; accedit con&longs;ideratur, nec is, qui pr&aelig;dicto climati re&shy;<lb/>&longs;pondet, &longs;ed is totus quantus quantus e&longs;t, qui vers&ugrave;s terr&aelig; centrum gravi&shy;<lb/>tat, nulla fort&egrave; inde mutatio induci videtur. </s>

<s>H&aelig;c &longs;unt, ni fallor, qu&aelig; <lb/>&longs;tando in pr&aelig;mi&longs;&longs;a hypothe&longs;i, de mutationibus, qu&aelig; per annum fiunt in <lb/>Marino &aelig;&longs;tu, dici po&longs;&longs;unt. </s>

<s>Alterum re&longs;tat, quod fort&egrave; paul&ograve; difficilioris <lb/>e&longs;t oper&aelig;. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Duo &longs;uggero, qu&aelig; mihi veniunt in mentem; primum <lb/>e&longs;t, inter effectus diver&longs;&aelig; &amp; in&aelig;qualis gravitationis a&euml;ris, recen&longs;eri <lb/>po&longs;&longs;e ventum illum, qui cum &aelig;&longs;tu conjunctus e&longs;t, levis quidem, &longs;en&longs;ibi&shy;<lb/>lis tamen, vbi &longs;cilicet montium obices non ob&longs;tant, nec ali&aelig; cau&shy;<lb/>&longs;&aelig; ob&longs;unt, ab ortu vers&ugrave;s occa&longs;um, de quo dubium e&longs;&longs;e nequit, <lb/>c&ugrave;m long&egrave; facili&ugrave;s navigetur vers&ugrave;s occa&longs;um, qu&agrave;m ver&longs;us ortum; c&ugrave;m <lb/>enim a&euml;r, Luna in Meridiano po&longs;ita, &longs;it min&ugrave;s pre&longs;&longs;us, haud dubi&egrave; le&shy;<lb/>vior e&longs;t; igitur ab alio, qui vers&ugrave;s ortum e&longs;t, vtpote graviore extru ditur; <lb/>accedit, qu&ograve;d altior e&longs;t a&euml;r in O, qu&agrave;m in F; (<emph type="italics"/><expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan> Schem.<emph.end type="italics"/>) igitur vers&ugrave;s f <lb/>de&longs;cendere pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed cur poti&ugrave;s a&euml;r, qui e&longs;t in O, de&longs;cendet in F, ab ortu &longs;cili&shy;<lb/>cet ad occa&longs;um, qu&agrave; is, qui e&longs;t in N, vers&ugrave;s ortum; c&ugrave;m eadem vtriu&longs;que <lb/>&longs;it pre&longs;&longs;io, gravitas, altitudo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem haud dubi&egrave; hoc argumento conficeres, &longs;i Luna <lb/>immota in I &longs;emper e&longs;&longs;et, &longs;ed admi&longs;&longs;o illius motu vers&ugrave;s S a&euml;r N le&shy;<lb/>vius redditur, &amp; a&euml;r O gravius; quid mirum ergo, &longs;i O pr&aelig;valeat? <lb/></s>

<s>Alterum fort&egrave; altioris indaginis e&longs;&longs;et; obiter tamen indicabo: nem&shy;<lb/>pe varij Autores referunt, vatias inundationes accidi&longs;&longs;e eo tempore, <lb/>quo varij Planet&aelig; Conjuncti erant; cujus ratio ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is facil&egrave;, <lb/>meo judicio, deducitur; Sit enim Luna I in principio Arietis, So&shy;<lb/>li conjuncta; Sint etiam Mercurius, Venus, Mars ibi conjuncti; ad-<pb pagenum="125"/><figure id="fig20"></figure><lb/>de &longs;is Iovem; haud dubi&egrave; linea AS ad maximam di&longs;tantiam producend&aelig; <lb/>erit, antequam incidat in aliam lineam dirimentem re&longs;pectu alterius cu&shy;<lb/>ju&longs;libet globi totalis; vnde major erit circulus maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis, vt &longs;u&shy;<lb/>pra vocabas, Antime; igitur major illius vis atque pre&longs;&longs;io, igitur major <lb/>aqu&aelig; tumor; major igitur inundatio; vt tamen de &longs;ingulis &longs;eor&longs;im aliquid <lb/>definiatur; varius terrarum &longs;itus con&longs;iderandus e&longs;t; &amp; hoc e&longs;t alterum ca&shy;<lb/>put, Antime, quod tibi explicandum re&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Egregia pror&longs;us ob&longs;ervatio; inde enim per&longs;picua &amp; qua&longs;i pal&shy;<lb/>pabilis cau&longs;a &amp; ratio multorum effectuum &longs;tatuitur, qui vulg&ograve; virtutibus <lb/>occultis tribuuntur; &longs;ed vt pen&longs;um impo&longs;itum per&longs;olvam, terre&longs;tris globi <lb/>Plani&longs;ph&aelig;rium ve&longs;tris oculis &longs;ubjicio, &amp; antequam oculos in globum <lb/>conjiciatis, nonnulla &longs;uppono ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is. </s>

<s>Prim&ograve;, Vim pre&longs;&longs;ionis, qu&aelig; <lb/>tum &agrave; circulo maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis, vt &longs;upra appellavi, tum ab aliis paral&shy;<lb/>lelis procedit, ita vatiari, ac perturbari po&longs;&longs;e, vt diver&longs;um &aelig;&longs;tus effectum <lb/>producat, etiam &longs;ub eodem Parallelo; vatiatur autem &longs;eu pertutbatur ex <lb/>eo quod terre&longs;tris globi &longs;uperficies tota aquea non &longs;it, &longs;ed partim aquea <lb/>partim continens; nempe arcus ille circuli pre&longs;&longs;ionis, cui continens &longs;ub&shy;<lb/>e&longs;t, nullum pre&longs;&longs;ionis effectum con&longs;equitur, reliquo tamen eju&longs;dem circuli <lb/>arcu, cui aqua &longs;ube&longs;t, effectum pr&aelig;&longs;tante; brevitatis ergo, hunc arcum <lb/>vtilem vocemus; illum ver&ograve; inutilem. </s>

<s>Secund&ograve;, Non tant&ugrave;m vim pre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionis con&longs;iderandam e&longs;&longs;e, quatenus e&longs;t ab vno arcu, &longs;ed quatenus e&longs;t etiam <lb/>abaliis; ita vt ab illo commuai qua&longs;i ni&longs;u aqua elevari cen&longs;eatur, qu&aelig; re-<pb pagenum="126"/>vera elevatio lic&egrave;t aliq<gap/>em aquarum motum dicat, non tamen ita acci&shy;<lb/>pienda e&longs;t, vt aqua &agrave; circulo maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis ad punctum maxim&aelig; ele&shy;<lb/>vationis excurrat, totumque illud &longs;patium conficiat, &longs;ed vt pars aqu&aelig; aliam <lb/>partem pellat, &amp; h&aelig;c aliam; cogita ve&longs;icam aqua plenam, quam vel ma&shy;<lb/>nu, vel fune in &longs;piras acto &longs;tringis, ac proinde temporis fer&egrave; momento tu&shy;<lb/>mor attollitur, quod cert&egrave; per motum obtineri non po&longs;&longs;et. </s>

<s>Terti&ograve;, per <lb/>motum aquam elevatam vers&ugrave;s litus excurrere, &amp; aver&longs;is ire fluminibus, <lb/>ad in&longs;tar majoris cuju&longs;dam dolij; vbi enim litore altior e&longs;t, in litus exun&shy;<lb/>dat; idem dico de &longs;uprema fluminum &longs;uperficie: &amp; h&aelig;c e&longs;t ratio cur <lb/>aqua, per &aelig;&longs;tum exundet, quia cum pr&aelig;dict&aelig; pre&longs;&longs;ionis vi, etiam ver&shy;<lb/>s&ugrave;s oram &amp; litus extollatur, in litus ip&longs;um, quod inferius e&longs;t, &amp; in &longs;ub&shy;<lb/>jacentis fluminis alveum excurrit, &longs;ublata ver&ograve; pre&longs;&longs;ione, aqua illa, <lb/>qu&aelig; pri&ugrave;s exundarat in litus, cum &longs;it altius ip&longs;a maris, po&longs;tquam detu&shy;<lb/>muit, &longs;uperficie, vers&ugrave;s ip&longs;um mare refluit. </s>

<s>Quart&ograve;, Majorem arcum <lb/>vtilem pl&ugrave;s, minorem ver&ograve; min&ugrave;s pr&aelig;&longs;tare; pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m &longs;uo modo <lb/>accedat ratio vectis, &longs;icuti brevior baculus difficili&ugrave;s curvatur, qu&agrave;m <lb/>longio<gap/>; hinc major arcus minorem &longs;uperat, &amp; major &longs;uperficies aqu&aelig; <lb/>ex pr&aelig;&longs;atis arcubus con&longs;tans vincit minorem ex arcubus etiam con&longs;tan&shy;<lb/>tem; &longs;unt autem huju&longs;modi arcus paralleli circulo maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis; <lb/>&amp; cum in &longs;ingulis punctis circuli vtilis, &aelig;qualis pre&longs;&longs;io cen&longs;eatur, in&aelig;&shy;<lb/>qualitas pre&longs;&longs;ionis direct&aelig; accipienda e&longs;t in arcubus ad angulos rectos <lb/>&longs;ecantibus pr&aelig;dictos pre&longs;&longs;ionum arcus. </s>

<s>Quint&ograve;, Suppono ad aquam extru&shy;<lb/>dendam, per angu&longs;tiorem alveum, &longs;eu canalem, minorem pre&longs;&longs;ionis vim de&shy;<lb/>&longs;iderari, vt con&longs;tat ex doctrina motuum; nempe major mobilis, &longs;eu moven&shy;<lb/>di corporis moles motui magis re&longs;i&longs;tit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cuncta h&aelig;c &longs;atis intelligo; &longs;tatuo enim globum i&longs;tum in <lb/>&longs;itu Sph&aelig;r&aelig; rect&aelig;; ita vt axis &amp; poli &longs;int in plano horizontis; a&longs;lum&shy;<lb/>ptoque &longs;upremo globi puncto, &longs;eu vertice, illius horizon, qui per Po&shy;<lb/>los de&longs;cribitur, e&longs;tque vnus ex Meridianis &amp; di&longs;tat &agrave; puncto a&longs;&longs;umpto <lb/>90. grad. </s>

<s>circulus maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis erit, cui &longs;i omnes parallelos acci&shy;<lb/>piam, omnes circulos pre&longs;&longs;ionum habeo, &amp; prob&egrave; di&longs;tinguo arcus <lb/>vtiles ab inutilibus, &amp; portionem &longs;uperficiei ab vtilibus rectam, &longs;eu <lb/>occupatam, ab alia; qu&aelig; profect&ograve; quantum varia &longs;it, c&ugrave;m hinc expli&shy;<lb/>cetur, illinc contrahatur, inde vers&ugrave;s Ortum, hinc vers&ugrave;s Boream ex&shy;<lb/>currat &longs;atis patet. </s>

<s>Vt autem majoris, vel minoris vim definiam, ratio&shy;<lb/>ne &longs;cilicet puncti a&longs;&longs;umpti, initio ducto ab horizonte, &longs;eu circulo ma&shy;<lb/>xim&aelig; pre&longs;&longs;ionis, con&longs;idero ac metior &longs;uperficiem vtilem <gap/> &longs;ic eam vo&shy;<lb/>co, quam arcus vtiles occupant) pro cujus diver&longs;o &longs;itu, &amp; diver&shy;<lb/>&longs;a exten&longs;ione, diver&longs;a &longs;equitur pre&longs;&longs;io &amp; elevatio in puncto a&longs;&longs;um&shy;<lb/>pto &AElig;quatoris; Hoc &longs;at ben&egrave; intelligo; vellem tant&ugrave;m, vt illud quod <lb/>vltimo loco ad&longs;truxi&longs;ti, de aqua in angu&longs;tias redacta paul&ograve; fu&longs;i&ugrave;s ex&shy;<lb/>plicares. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per me licet; &longs;upponamus ita extrudi per canalem ADH. <lb/>vt altitudo alvei pleni &longs;it AC, latitudo ver&ograve; initio &longs;it AB, &longs;ed qui <lb/>retenta eadem altitudine, contrahatur &longs;ecund&ugrave;m latitudinem, ac proin-<pb pagenum="127"/>de line&aelig; AH, BK, non &longs;int parallel&aelig;, &longs;ed vna ad aliam accedat; jam <lb/>alij demon&longs;tratunt velocitatem aqu&aelig; in AB ad velocitatem aqu&aelig; in HK <lb/><figure id="fig21"></figure><lb/>&longs;uppo&longs;ita eadem vi motrice, e&longs;&longs;e vt HE ad AD, id e&longs;t vt HK ad AB, id <lb/>e&longs;t in ratione latitudinum permutando, &longs;i ver&ograve; decre&longs;cat etiam altitu&shy;<lb/>do, ita vt altitudo in HK, &longs;it HI, velocitas in AB e&longs;t ad velocita&shy;<lb/>tem in HK, vt HF, ad AD vel in compo&longs;ita latitudinum &amp; altitu&shy;<lb/>dinum permutando; hoc inquam jam alij demon&longs;trarunt; c&ugrave;m enim <lb/>tota aqua fluat per planum AD, &amp; per planum HE, qu&aelig; ad in&longs;tar duo&shy;<lb/>rum foraminum con&longs;iderare po&longs;&longs;umus, &longs;uppo&longs;ita &longs;emper eadem vi motri&shy;<lb/>ce, haud dubi&egrave; veloci&ugrave;s fluere debet per HE, qu&agrave;m per AD, idque in ea <lb/>proportione, in qua AD major e&longs;t qu&agrave;m HE; in hoc nulla e&longs;t difficultas, <lb/>&amp; omnibus congruit experimentis; hinc aqua qu&aelig; &longs;ur&longs;um extruditur, di&shy;<lb/>latatur, qu&aelig; ver&ograve; &longs;ua &longs;ponte de&longs;cendit, contrahitur; quia h&aelig;c motu acce&shy;<lb/>lerato, illa retardato fertur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc &longs;&aelig;p&egrave; miratus &longs;um in filo labentis olei, quod cert&egrave; ad hunc <lb/>effectum aptius e&longs;t, qu&agrave;m aqua, propter vliginem; contrahitur enim &amp; ex&shy;<lb/>tenuatur filum illud; &longs;ed rem grati&longs;&longs;imam faceres, &longs;i demon&longs;trares in qua <lb/>proportione contrahatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc jam alij demon&longs;trarunt; quia tamen nihil e&longs;t, quod tibi <lb/><figure id="fig22"></figure><lb/>negare au&longs;im; &longs;upponamus e&longs;&longs;e vas CB, in cujus <lb/>fundo &longs;it foramen CD, accipiatur qu&aelig;cunque <lb/>altitudo puta CF, &longs;it qu&aelig;libet Semiparabola <lb/>AFH, &longs;ub axe FA, ducanturque applicat&aelig; CE, <lb/>FH; in Parabola &longs;i accipiatur motus accelera&shy;<lb/>tus, axis erit &longs;patium, applicat&aelig; ver&ograve; tem&shy;<lb/>pus &amp; velocitas; igitur &longs;patium acqui&longs;itum <lb/>tempore CE erit ad acqui&longs;itum tempore FH, <lb/>vt AC ad AF, &longs;unt enim &longs;patia, vt tempo&shy;<lb/>rum Quadrata; igitur velocitas aqu&aelig; in CD <lb/>erit ad velocitatem in FG vt CE ad FH, <lb/>&longs;ed tran&longs;itus aqu&aelig; &longs;unt vt velocitates, per&shy;<lb/>mutando, vt jam dixi &longs;upra; igitur vt FH <lb/>ad CE, ita circulus CD ad circulum FH; igitur &longs;i vt Diameter CD <lb/>ad FG, ita h&aelig;c, ad K, erit vt FH, ad CE, ita CD ad K. &longs;it vt <pb pagenum="128"/>FH ad CE, ita h&aelig;c ad L, &amp; vt CD ad K, ita h&aelig;c ad M, &longs;itque inter KM <lb/>media proportionalis N, erit vt FH ad CE, vel CD ad M, ita AF ad <lb/>AC; igitur AF e&longs;t ad AC in ratione quadruplicata CD ad FG, id e&longs;t, <lb/>vt CD ad M, facil&egrave; autem invenitur FG, quia vt FH ad CE, ita CD, <lb/>quam habeo ad K; inter K &amp; D invenio mediam proportionalem FG; <lb/>item inter K &amp; M &longs;cilicet N. </s>

<s>Sed h&aelig;c &longs;ufficiant, jam ad &longs;u&longs;ceptum pro&shy;<lb/>po&longs;itum redeo, &amp; quia omnia &longs;ingularia explicari non po&longs;&longs;unt; fru&longs;tra <lb/>enim id fieret, mihi &longs;atis e&longs;&longs;e videtur, &longs;i vnum vel alterum &longs;ingulare ex&shy;<lb/>ponam. </s>

<s>Accipio igitur punctum in &AElig;quatore 345. longitudinis, vt vi&shy;<lb/>des in globo; cum circa illum tractum, celeberrimus ille fluvius, quem <lb/>Amazonum vocant, ex Orientali Americ&aelig; ora in mare influat, &amp; maxi&shy;<lb/>mum &longs;tatis horis patiatur &aelig;&longs;tum, qui ad 300. milliaria per alveum flu&shy;<lb/>minis a&longs;cendit; huic tractui Luna oritur in Meridiano longitudinis 75. &amp; <lb/>tunc maxima e&longs;t pre&longs;&longs;io circa tractum longitudinis 545. qu&aelig; &longs;en&longs;im ver&shy;<lb/>s&ugrave;s Ortum decre&longs;cit; quid mirum ergo, &longs;i vers&ugrave;s oram Guine&aelig; ad Afri&shy;<lb/>cam, mare intume&longs;cat? </s>

<s>Vbi pr&aelig;&longs;ertim Luna per 30. gradus vers&ugrave;s occa&longs;um <lb/>progre&longs;&longs;a e&longs;t, vbi ver&ograve; tandem pervenit ad grad. </s>

<s>345. tunc ibi maxima <lb/>e&longs;t aquarum elevatio; &amp; quia long&egrave; ante aqua a&longs;&longs;urgere c&oelig;pit, ab eo <lb/>&longs;cilicet momento, quo &agrave; grad.75. Luna occa&longs;um vers&ugrave;s progre&longs;&longs;a e&longs;t, quid <lb/>mirum &longs;i a&longs;&longs;urgens aqua in apertum &amp; &longs;atis directum fluminis alveum ex&shy;<lb/>currat? </s>

<s>In quem tamdiu excurrit; quamdiu a&longs;&longs;urgit aqua ad illam oram; <lb/>h&aelig;c autem tamdiu a&longs;&longs;urgit, quamdin pre&longs;&longs;io decre&longs;cit; h&aelig;c demum tam&shy;<lb/>diu decre&longs;cit, quamdiu Luna ad Meridianum longit.745. accedit; vbi <lb/>enim Metidianum illum attingit, maxima e&longs;t aquarum elevatio, nec vltra <lb/>pre&longs;&longs;io decre&longs;cit; &longs;ed deinde cre&longs;cit pre&longs;&longs;io, progrediente ad occa&longs;um Lu&shy;<lb/>na, idque continu&egrave; donec perveniat ad nonage&longs;imum inde gradum, id <lb/>e&longs;t, ad longitud. </s>

<s>grad. </s>

<s>255. hinc refluit aqua, non mod&ograve; proprio acta <lb/>pondere, &longs;ed accedente majore vi pre&longs;&longs;ionis &longs;ollicitata, idque, quam&shy;<lb/>diu pre&longs;&longs;io cre&longs;cit, vnde per &longs;e tamdiu fluxus durat, quamdiu refluxus, <lb/>&amp; hoc vt plurimum fieri &longs;olet, licet per accidens alter altero diuturnior &longs;it, <lb/>de quo infra pr&aelig;terea progrediente Luna &agrave; gradu 255. ad 165. in hoc <lb/>puncto erit maxima elevatio; igitur circulus maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis &longs;ecabit <lb/>&AElig;quaterem in punctis 255. &amp; 75. vt patet, at in ii&longs;dem punctis circulus <lb/>maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis &AElig;quatorem &longs;ecabat, quando Luna erat in gradu 345. <lb/>igitur in eodem tractu maxima e&longs;t aquarum elevatio; &longs;en&longs;im enim ibi a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgit aqua, vbi &longs;en&longs;im pre&longs;&longs;io decre&longs;cit; igitur dum Luna &agrave; puncto 255.ad <lb/>punctum 165. progreditur, cre&longs;cit &aelig;&longs;tus ad pr&aelig;dictam oram, &amp; in fluminis <lb/>alveum intrat. </s>

<s>Denique peracto circulo Luna redit ad grad.75. &amp; tunc e&longs;t <lb/>maxima pre&longs;&longs;io in dicto tractu 345. Vides qu&agrave;m facil&egrave; cuncta h&aelig;c ex pr&aelig;&shy;<lb/>mi&longs;&longs;is deducta pr&aelig;fato tractui applicentur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Duo mihi occurrunt difficilia; prim&ugrave;m e&longs;t, &longs;ita Luna ingradu <lb/>longit. </s>

<s>345. circulum maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis Meridianum illum e&longs;&longs;e, qui <lb/>&AElig;quatorem &longs;ecat in grad. </s>

<s>255. ac proinde per medium qua&longs;i mare paci&shy;<lb/>ficum ducitur; lic&egrave;t autem hujus maris pre&longs;&longs;io aliquem effectum habere <lb/>po&longs;&longs;it, non tamen vllam vim derivare pote&longs;t in oram maritimam, <pb pagenum="129"/>inquam pr&aelig;dictum flumen influit, c&ugrave;m interjectus va&longs;ti&longs;&longs;imus Americ&aelig; <lb/>tractus ob&longs;tet; &longs;ecat etiam &AElig;quatorem in grad. </s>

<s>Longit.75. Sed hic locus <lb/>non mari &longs;ed terris incubat, ducitur enim per mediam fer&egrave; &AElig;thiopiam <lb/>&amp; Africam ab Au&longs;tro in Boream; igitur c&ugrave;m mare non premat, nullus in&shy;<lb/>de pre&longs;&longs;ionis effe ctus &longs;equitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Antequam ad &longs;ecundam difficultatem orationem convertas, <lb/>h&aelig;c quam expo&longs;ui&longs;ti, mihi pri&ugrave;s &longs;olvenda e&longs;t; &amp; fateor, vel nullam, vel <lb/>minimam pre&longs;&longs;ionis vim &agrave; &longs;emicirculo maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis per mare pa&shy;<lb/>cificum ducto, ad grad Longit.255.ad o&longs;tia pr&aelig;fati fluminis traduci, pro&shy;<lb/>pter interjectum continentis Americ&aelig; impedimentum; dixi vel mini&shy;<lb/>mam, quia negari non pote&longs;t, traduci aliquam tum vers&ugrave;s Au&longs;trum pet <lb/>&longs;reta Magellanicum, Marium &amp;c. </s>

<s>tum vers&ugrave;s Septenttionem per freta <lb/>Davi&longs;ium, Hud&longs;onium &amp;c. </s>

<s>Fateor etiam minimam vim traduci ad pr&aelig;fa&shy;<lb/>ta o&longs;tia &agrave; &longs;emicirculo ortivo maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis &AElig;quatorem &longs;ecante ad <lb/>grad Longit.75. c&ugrave;m major illius pars &longs;it inutilis, arcus ver&ograve; vtiles hinc <lb/>vers&ugrave;s Septentrionem, ind&egrave;vers&ugrave;s Au&longs;trum, &agrave; promontorio, quod bo&shy;<lb/>n&aelig; Spei vocant, excurrant, c&ugrave;m tamen vis pre&longs;&longs;ionis non tant&ugrave;m &longs;it <lb/>&agrave; pr&aelig;dicto circulo maximo, &longs;ed etiam ab aliis minoribus parallelis, <lb/>pr&aelig;dict&aelig; elevationis ad illa o&longs;tia plu&longs;quam &longs;ufficientem cau&longs;am ha&shy;<lb/>bemus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cur ver&ograve; ad 300. milliaria per alveum fluminis &aelig;&longs;tus a&longs;&shy;<lb/>cendit? </s>

<s>c&ugrave;m tamen ad oram Guine&aelig; oppo&longs;itam long&egrave; minus a&longs;cendat: <lb/>&amp; h&aelig;c e&longs;t altera difficultas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex illo communi pre&longs;&longs;ionis ni&longs;u, motus quidam mixtus vel <lb/>eju&longs;dem motus linea re&longs;ultat, &longs;ecund&ugrave;m quam &aelig;&longs;tus in oram excurrit; c&ugrave;m <lb/>igitur circuli pre&longs;&longs;ionum, qui mari A tlantico incumbunt, aquam attol&shy;<lb/>lant extrudantque qua&longs;i vers&ugrave;s Au&longs;trum, ac proinde vers&ugrave;s Borealem <lb/>Americ&aelig; oram; circuli ver&ograve; qui &AElig;thiopicum premunt, extrudant aquam <lb/>per fauces illas inter Bra&longs;iliam &amp; Africam interceptas, vers&ugrave;s Caurum; <lb/>ex vtroque ni&longs;u, mixtus quidam re&longs;ultat ver&longs;us Libycum, ac proinde in <lb/>o&longs;tia pr&aelig;fati fluminis, qua&longs;i direct&egrave; in cidit &aelig;&longs;tus; Quid mirum igitur, &longs;i <lb/>longi&ugrave;s excurrat? </s>

<s>accedit quod fluminis alveus per 10. integros gradus <lb/>id e&longs;t 600.milliaria, qua&longs;i &longs;ecund&ugrave;m rectam lineam vers&ugrave;s Libycum fer&shy;<lb/>tur; quod rever&agrave; plutim&ugrave;m confert ad hoc, vt &aelig;&longs;tus per dictum alveum <lb/>longius excurrat: At ver&ograve; ad oram Guine&aelig; lic&egrave;t rapidi&longs;&longs;imus &aelig;&longs;tus a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgat torrentis ad in&longs;tar, quia in pr&aelig;dictam oram ad Au&longs;trum conver&shy;<lb/>&longs;am, vers&ugrave;s Boream extru&longs;us qua&longs;i direct&egrave; fertur; non tamen per alveum <lb/>fluminum long&egrave; excurrit, c&ugrave;m nec &longs;int capaces alvei, nec &longs;ecund&ugrave;m di&shy;<lb/>rectam lineam eant, neque, vt vides in hoc globo, Guinea magnos flu&shy;<lb/>vios habeat; equidem ad 7. grad. </s>

<s>Latit. </s>

<s>Au&longs;tralis magnus fluvius Zaire in <lb/>Oceanum influit, &longs;ed &agrave; 6. gradu ad promontorium bon&aelig; Spei perexiguus <lb/>&aelig;&longs;tus e&longs;t; pr&aelig;rerquam qu&ograve;d linea &aelig;&longs;tus in eo tractu; (&longs;ic deinceps appel&shy;<lb/>labo) tendit ad Vulturnum, vel Euronotum; vnde vald&egrave; obliqu&egrave; in oram <lb/>illabitur; non mirum igitur &longs;i poti&ugrave;s pr&aelig;terfluat, qu&agrave;m irrumpat. </s>

<s>Vnum <lb/>omi&longs;eram, &longs;cilicet, Oceanum &AElig;thiopicum in iis faucibus, quas in <pb pagenum="130"/>globo vides, inter Gibbum Afric&aelig;, extremumque Bra&longs;ili&aelig; promontorium <lb/>co&euml;rceri, vnde intume&longs;cat a&longs;&longs;urgatque cum impetu, nece&longs;&longs;e e&longs;t, adver&shy;<lb/>s&ugrave;s oppo&longs;itam &longs;ibi, qua&longs;i aggerem, Guine&aelig; oram. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non e&longs;t dubium, quin &aelig;&longs;tus linea ad tem hanc mult&ugrave;m, ne <lb/>dicam totum conferat; nondum tamen &longs;atis capio, vnde &amp; quomod&ograve; <lb/>h&aelig;c linea &longs;tatuatur poti&ugrave;s qu&agrave;m alia; hac enim &longs;emel &longs;uppo&longs;ita, inde <lb/>facil&egrave; deducam, vtr&ugrave;m magnus, an parvus &aelig;&longs;tus &longs;it, in data quali&shy;<lb/>bet ora. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rem acu tetigi&longs;ti; h&aelig;c enim linea &aelig;&longs;tus, &longs;eu cur&longs;us <expan abbr="aquar&utilde;m">aquarumm</expan>, <lb/>quem &longs;i paul&ograve; vehementior &longs;it &amp; contractior, Eurippum vocant, ab ea&shy;<lb/>dem cau&longs;a procedit, &agrave; qua &aelig;&longs;tus ip&longs;e, vel aquarum elevatio; &longs;cilicet ab in&shy;<lb/>&aelig;quali a&euml;ris pre&longs;&longs;ione, &amp; in&aelig;quali ni&longs;u; itaque ex pluribus capitibus h&aelig;c <lb/>linea &aelig;&longs;tus determinari pote&longs;t. </s>

<s>Prim&ograve;, in pr&aelig;mi&longs;&longs;a hypothe&longs;i &longs;olus e&longs;&longs;et <lb/>aquarum motus ab ortu in occa&longs;um, vt jam &longs;upra dictum e&longs;t; nempe ille <lb/>idem pre&longs;&longs;ionis ni&longs;us &longs;emper duraret, &amp; tantus e&longs;&longs;et aquarum tumor, <lb/>&longs;ub vno Meridiano, quantus &longs;ub alio, &longs;ub eodem &longs;cilicet Parallelo; at <lb/>po&longs;ita tali &longs;uperficie terr&aelig; qualis mod&ograve; e&longs;t, in &longs;ingulis fer&egrave; punctis eju&longs;&shy;<lb/>dem Paralleli, mutatur ni&longs;us; quia mutatur illius cau&longs;a; diver&longs;a e&longs;t enim <lb/>arcuum vtilium ratio; hinc diver&longs;a linea &longs;equitur; &longs;i enim &aelig;qualis &longs;it <lb/>ni&longs;us ab Au&longs;tro; Aquilone &amp; Ortu, &amp; minor, aut nullus ab occa&longs;u, in <lb/>occa&longs;um linea motus ibit; &longs;i &aelig;qualis ab Au&longs;tro, Occa&longs;u &amp; Ortu, &amp; mi&shy;<lb/>nor in Aquilone, ad Aquilonem ibit; atque ita de aliis; &amp; c&ugrave;m infinit&aelig; <lb/>&longs;int combinationes ni&longs;uum, vt &longs;unt infinit&aelig; diver&longs;arum pre&longs;&longs;ionum, <lb/>etiam &longs;ub eodem Parallelo, quia infinit&aelig;-mutationes &longs;uperficierum <lb/>ex arcubus vtilibus con&longs;tantium, tum in magnitudine, tum in &longs;itu, <lb/>inde &longs;equitur infinitas e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, ac rever&agrave; e&longs;&longs;e lineas &aelig;&longs;tus, qu&aelig; ex <lb/>diver&longs;o ni&longs;u na&longs;cuntur: Primum igitur caput, ex quo talis linea &longs;tatui&shy;<lb/>tur, e&longs;t talis ratio ni&longs;us, &longs;eu pre&longs;&longs;ionis. </s>

<s>Secund&ograve; &agrave; quibu&longs;dam locorum <lb/>angu&longs;tiis petitur, &longs;eu maris &longs;eu freti, quod &longs;ecund&ugrave;m talem vel talem <lb/>lineam excurrit; c&ugrave;m enim aqua pre&longs;&longs;ionis vi extrudatur, &amp; continen&shy;<lb/>tis vtrimque aggeres aquam contineant, quid mirum, &longs;i per freta <lb/>eurrat, atque ade&ograve; ab alveo freti linea &aelig;&longs;tus determinetur. </s>

<s>Terti&ograve;, Si <lb/>vtrimque vis pre&longs;&longs;ionis in vtrumque freti o&longs;tium aquam intrudat, in&shy;<lb/>tra fretum &aelig;&longs;tus concurrent. </s>

<s>Quart&ograve;, quando &aelig;&longs;tus vald&egrave; obliqu&egrave; in&shy;<lb/>cidit in aliquam oram, non reflectitur, &longs;ed ip&longs;am oram pr&aelig;terlabitur; <lb/>imm&ograve; &longs;i ip&longs;a hora ad modum &longs;inus cavi e&longs;t, &aelig;&longs;tus &longs;emiorbe peracto, ver&shy;<lb/>s&ugrave;s eam partem, vnde venerat, declinat; hinc mutatio line&aelig;: ad hoc ca&shy;<lb/>put revoca reflexionem. </s>

<s>Quint&ograve;, &AElig;&longs;tus alterius maris ex angu&longs;tis fauci&shy;<lb/>bus erumpens, &amp; in alium incidens, lineam mutat; nempe ex vtroque qui&shy;<lb/>dam motus mixtus re&longs;ultat, ac proinde nova linea. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cuncta h&aelig;c in rem hanc optim&egrave; quadrant: quare nihil aliud <lb/>re&longs;tat, ni&longs;i vt fidelis &amp; accurata Marini &aelig;&longs;tus hi&longs;toria de&longs;cribatur, vt &longs;cia&shy;<lb/>mus qu&aelig;nam &longs;it linea &aelig;&longs;tus in qualibet ora; Tu ver&ograve; me tibi &longs;ummopere <lb/>ob&longs;tringeres, &longs;i aliqu ot exempla breviter afferres, quibus ea, qu&aelig; dixifti, <lb/>meli&ugrave;s con&longs;tarent. </s></p><pb pagenum="131"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Pr&aelig;dicta hi&longs;toria ad rem hanc maxim&egrave; opportuna, imm&ograve; &amp; <lb/>nece&longs;&longs;aria e&longs;&longs;et, in qua tamen &agrave; rei Nautic&aelig; Scriptoribus nonnulli de&longs;i&shy;<lb/>dera&longs;&longs;ent, vt &longs;altem in pr&aelig;cipuis Oceani oris fideliter retuli&longs;&longs;ent de ma&shy;<lb/>ris &aelig;&longs;tu; Primo qu&agrave;m altus. </s>

<s>Secundo quantum excurrat; Tertio quamdiu <lb/>a&longs;&longs;urgat; Quarto quamdiu refluat; Quinto qu&acirc; hor&acirc; &longs;ummus &aelig;&longs;tus &longs;it. <lb/></s>

<s>Sexto quo die &longs;ynodalis periodi, maxima in &aelig;&longs;tu aquarum elevatio, &amp; quo <lb/>die minima; Septimo, quo anni Plenilunio aut Novilunio &longs;it maximus <lb/>&aelig;&longs;tus. </s>

<s>Octavo, qu&aelig;nam &longs;it &aelig;&longs;tus linea, qu&aelig; fort&egrave; &longs;ingulis diebus tantulum <lb/>mutatur; mutatur enim pre&longs;&longs;ionis ratio, quia mutantur &longs;uperficies ex ar&shy;<lb/>cubus vtilibus con&longs;tantes; hi porr&ograve; mutantur; quia mutatur ab&longs;idum linea, <lb/>cuncta h&aelig;c in qualibet ora ob&longs;ervanda e&longs;&longs;ent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Tu&aelig; &longs;ententi&aelig; omnino &longs;ub&longs;cribo, &amp; h&aelig;c eadem in pr&aelig;fatis <lb/>Hi&longs;toricis de&longs;iderarem; &longs;ed qu&aelig;&longs;o te, &longs;i me amas, profer aliquot exempla, <lb/>qu&aelig; tibi haud dubi&egrave; memoria &longs;uggeret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hujus globi a&longs;pectus nonnulla fort&egrave; in memoriam mihi revo&shy;<lb/>cabit. </s>

<s>Primo loco circa polum vnum occurrit; ad &longs;ummum enim pro&shy;<lb/>montorium Finnomarchi&aelig; currit Eurippus &agrave; Cauro &longs;cilicet vers&ugrave;s Eu&shy;<lb/>ronotum &longs;eu Vulturnum; &longs;unt enim angu&longs;ti&aelig; maris inter Nieulandiam &amp; <lb/>Groelandiam, per quas mare facil&egrave; extruditur vi pre&longs;&longs;ionis, tum Oceani <lb/>Tartarici, tum illius qui Americam Septentrionalein alluit, nec non ver&shy;<lb/>s&ugrave;s dictam oram per dictam lineam pellitur. </s>

<s>Secundo, A pulchra In&longs;ula, <lb/>qu&aelig; nov&aelig; Franci&aelig; Borealis e&longs;t, ad fretum Davi&longs;ium, &agrave; medio Iulio ad fi&shy;<lb/>nem Augu&longs;ti; linea &aelig;&longs;tustendit ad Au&longs;trum, reliquo tempore ad Occa&longs;um, <lb/>quo &aelig;&longs;tus in &longs;inum S. </s>

<s>Laurentij irrumpit; ratio e&longs;t, quia men&longs;e Augu&longs;to <lb/>glacies maris congelati liquat&aelig; &longs;unt, ac proinde liber&egrave; fluunt, aqu&aelig; ex <lb/>freti Davi&longs;ij &amp; Hud&longs;onij angu&longs;tiis vers&ugrave;s Vulturnum; it&eacute;mque ex iis qu&aelig; <lb/>&longs;unt Fri&longs;landiam inter &amp; continentem Groelandi&aelig; in Libycum; item ex <lb/>iis qu&aelig; &longs;unt inter Fri&longs;landiam &amp; I&longs;landriam in Vulturnum; ex iis demum, <lb/>qu&aelig; &longs;unt inter I&longs;landiam &amp; Britannicas in&longs;ulas in occa&longs;um, &longs;eu Zephyro <lb/>Libycum; igitur motu quodam mixto in Au&longs;trum &aelig;&longs;tus currit, c&ugrave;m tamen <lb/>reliquis men&longs;ibus, concreto mari glaciali ex prioribus angu&longs;tiis &aelig;&longs;tus vix <lb/>currat, &longs;ed liber&egrave; tant&ugrave;m in occa&longs;um feratur; ob&longs;tant enim in&longs;ul&aelig; Britan&shy;<lb/>nic&aelig;, ne in Au&longs;trum eat, ac proinde in &longs;inum S. </s>

<s>Laurentijinde apertum &longs;u&shy;<lb/>beat; c&ugrave;m tamen ex pr&aelig;dictorum fretorum aqua erumpens &aelig;&longs;tum &agrave; <lb/>pr&aelig;dicto &longs;inu S. </s>

<s>Laurentij facil&egrave; amoveret. </s>

<s>Terti&ograve;, Inter promontorium <lb/>florid&aelig; &amp; Havanam Cub&aelig; Eurippus vers&ugrave;s ortum veloci&longs;&longs;im&egrave; currit, <lb/>non tant&ugrave;m propter multa flumina, qu&aelig; in &longs;inum Mexicanum intrant; &longs;ed <lb/>quia aqua pre&longs;&longs;a circa Antillas, qua&longs;i circuitu facto, vi pre&longs;&longs;ionis, per <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> <lb/>fretum vers&ugrave;s ortum extruditur. </s>

<s>Et ver&ograve; vers&ugrave;s Antillas &amp; Mexicanum <lb/>&longs;inum &aelig;&longs;tus obliqu&egrave; incidit, per lineam qu&aelig; ad Libycum <expan abbr="t&etilde;ndit">tenndit</expan>; hinc <lb/>parum attollitur, &amp; frangitur illius vis ab innumeris fer&egrave; in&longs;ulis; qu&aelig; <lb/>circa o&longs;tia pr&aelig;dicti &longs;inus qua&longs;i totidem aggeres &longs;it&aelig; &longs;unt; addo etiam <lb/>pr&aelig;fatum &longs;inum innumeris in&longs;ulis &longs;eminatum e&longs;&longs;e, qu&aelig; tum pre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nem, tum &aelig;&longs;tum impediunt. </s>

<s>Velociter autem pr&aelig;dictus Eurippus <lb/>fluit, quia per angu&longs;tum alveum magnum aqu&aelig; pondus aquam velo <gap/><pb pagenum="132"/>&longs;imo motu extrudit; preme vas quod piam aqua plenum, di&longs;co ligneo, vi&shy;<lb/>debi&longs;que quam cito per canalem applicatum aqua erumpat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc&longs;&aelig;p&egrave; probavi, &amp; h&aelig;c veri&longs;lima cau&longs;a e&longs;t pernici&longs;&longs;imi <lb/>Euripporum motus, &longs;eu cur&longs;us; immo lu&longs;i aliquando hoc experimento, <lb/>plenum aqua tubum cylindricum, di&longs;co &aelig;reo apprim&egrave; tubi o&longs;tio appo&longs;ito, <lb/>ex cujus centro angu&longs;tus canaliculus a&longs;&longs;urgebat, tantul&ugrave;m premebam, <lb/>&amp; aqua per dictum canaliculum pernici&longs;&longs;im&egrave; a&longs;&longs;urgebat erumpebatque; <lb/>vellem autem &longs;cire proportionem velocitatis, de&longs;cen&longs;um inter operculi, <lb/>&amp; erumpentis aqu&aelig; a&longs;cen&longs;um. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Velocitates &longs;unt vt ba&longs;es permutando; c&ugrave;m enim illa tota por&shy;<lb/>tio extru&longs;&aelig; aqu&aelig; per canaliculum tran&longs;eat, &longs;ub&longs;idente interim operculo, <lb/>motus operculi in tubo e&longs;t ad motum aqu&aelig; in canaliculo, vt ba&longs;is canali&shy;<lb/>culi ad ba&longs;im cubi, neque in hoc e&longs;t difficultas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Satis e&longs;t; optim&egrave; capio: alia difficultas occurrit; &longs;upra di&shy;<lb/>xeras, ni fallor, geminos &aelig;&longs;tus concurrere in fretis &longs;upra appellatis; quo&shy;<lb/>mod&ograve; igitur fieri pote&longs;t, vt ex angu&longs;tiis, qu&aelig; ex dictis fretis &longs;ubjiciuntu<gap/><lb/>&aelig;&longs;tus in Vulturnum eat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Bell&egrave;; Linea fluxus vers&ugrave;s Caurum in dictis angu&longs;tiis, &amp; fre&shy;<lb/>to Hud&longs;on, in freto Davi&longs;io vers&ugrave;s Septentrionem tendit; at ver&ograve; linea <lb/>refluxus, in freto Davi&longs;io vers&ugrave;s Au&longs;trum, in Hud&longs;onio &amp; dictis faucibus <lb/>in. </s>

<s>Vulturnum; &longs;ed ad propo&longs;itum redeo. </s>

<s>Quart&ograve;, igitur &agrave; maris tractu in&shy;<lb/>ter Fortunatas &amp; He&longs;peridum in&longs;ulas interjecto, &aelig;&longs;tus currit vers&ugrave;s Oc&shy;<lb/>ca&longs;um, nempe in eam partem mare curvatur ad in&longs;tar &longs;inus immen&longs;i; &longs;ed <lb/>vers&ugrave;s &longs;inuum extremitates vt plurim&ugrave;m mare currit: ratio ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is <lb/>principiis nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equitur; c&ugrave;m enim &longs;inus vers&ugrave;s extremitates con&shy;<lb/>trahantur, aut &longs;altem contractiores &longs;int eo maris tractu, ex quo &longs;uo modo <lb/>na&longs;cuntur &longs;inus, arcus pre&longs;&longs;ionum &longs;inui minores, reliquo tractui majores <lb/>incumbunt; quid mirum ergo, &longs;i pr&aelig;valeant i&longs;ti, &amp; aqua illuc vers&ugrave;s ex&shy;<lb/>tremum &longs;inum extrudatur? </s>

<s>Finge &longs;inum e&longs;&longs;e fretum, &longs;ed ob&longs;tructum; <lb/>inde quoque &longs;equitur, motu velociore extrudi, quando &longs;inus e&longs;t long&egrave; <lb/>contractior; hinc magnus &aelig;&longs;tus in &longs;inu Gangetico, Per&longs;ico, Arabico, in <lb/>quo long&egrave; major e&longs;&longs;et, c&ugrave;m maxima vi mare ab ortu e&ograve; feratur, ni&longs;i ab <lb/>In&longs;ulis circa illius o&longs;tia &longs;itis, itemque ab angufti&longs;&longs;imo aditu, vis &aelig;ftus fran&shy;<lb/>geretur; ad de &longs;is &longs;inum Adriaticum, in quo vers&ugrave;s extremitatem &aelig;&longs;tus non <lb/>minimus e&longs;t, extra Quadraturas, propter rationem expo&longs;itam, qu&aelig; maxi&shy;<lb/>m&egrave; h&icirc;c locum habet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed qu&aelig;&longs;o te, cur etiam in mari Mediterraneo, quod maxi&shy;<lb/>mi &longs;inus ad in&longs;tar e&longs;t, &aelig;&longs;tus non attollitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Equidem Oceani &aelig;&longs;tus per Gaditanum fretum influit, remi&longs;&shy;<lb/><gap/>or tamen; quia c&ugrave;m vers&ugrave;s C&aelig;ciam linea &aelig;&longs;tus huic or&aelig; illap&longs;i eat, <lb/>vald&egrave; obliqu&egrave; in o&longs;tra freti incidit; vnde vald&egrave; remittitur, atque ade&ograve; in <lb/>oram Syri&aelig; oppo&longs;itam vix traducitur; traducitur tamen, &amp; &longs;en&longs;u perci&shy;<lb/>pitur in Novilunio &amp; Plenilunio; lic&egrave;t ver&ograve; mare mediterrancum longi&longs;&shy;<lb/>&longs;imum &longs;it, quia tamen multis in&longs;ulis interrum pitur, &amp; ab occa&longs;u in ortum <lb/>recta excurrit, &amp; &aelig;qualis fer&egrave; e&longs;t illius latitudo, arcus pre&longs;&longs;ionum in eo <pb pagenum="133"/>&longs;ecund&ugrave;m totam illius longitudinem &aelig;quales &longs;unt; vna pars igitur non <lb/>pr&aelig;valet &longs;upra aliam, igitur nullus &aelig;&longs;tus; is enim; qui e&longs;t ad oram Syri&aelig; <lb/>minimus quidem, &longs;ed jam olim &agrave; Ph&aelig;nicibus ob&longs;ervatus; item ad oram <lb/>Provinci&aelig;, vt Scaliger ip&longs;e ob&longs;ervavit, ab Oceano per fretum Gaditanum <lb/>traducitur, non cert&egrave; motu &longs;ed pre&longs;&longs;ionis vi, at ver&ograve; c&ugrave;m in &longs;inu Adriati&shy;<lb/>co arcus pre&longs;&longs;ionum long&egrave; minores &longs;int, qu&agrave;m in reliquo mari, quid mi&shy;<lb/>rum &longs;i &aelig;&longs;tus in eo fiat, effectus &longs;cilicet nece&longs;&longs;arius in&aelig;qualis pre&longs;&longs;ionis? </s>

<s>mi&shy;<lb/>nor tamen propter angu&longs;tias o&longs;tij, &amp; Corcyram ad pr&aelig;dictum o&longs;tium &longs;i&shy;<lb/>tam, in qua vis &aelig;&longs;tus frangitur; item in Afric&aelig; ora pr&aelig;dicto maris Adtia&shy;<lb/>tici o&longs;tio, &longs;ecundum eundem Meridianum, &egrave; regione oppo&longs;ita; ibi enim <lb/>mediocris &longs;altem &aelig;&longs;tus attollitur; nempe ibi mare &longs;e&longs;e explicat, &amp; vers&ugrave;s <lb/>Africam qua&longs;i in &longs;inum lunatur; item in reliqua ora Afric&aelig; vers&ugrave;s Tune&shy;<lb/>tum, in quam vis &aelig;&longs;tus perfretum traducta &agrave; Balearibus &amp; Sardinia ad Bo&shy;<lb/>ream &longs;itis co&euml;rcita, impingitur; &aelig;&longs;tus porr&ograve; ad dictam oram Afric&aelig; a&longs;&longs;ur&shy;<lb/>gentis jam olim meminit S. Augu&longs;tinus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed vnde qu&aelig;&longs;o Eurippus ille mirabilis in freto Siculo, de quo <lb/>multi multa? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Certum e&longs;t, rapidum illum motum e&longs;&longs;e ab &aelig;&longs;tu; quia cum <lb/>motu Lun&aelig; omnino con&longs;entit; &amp; ver&ograve; vis &aelig;&longs;tus per Gaditanum traducta, <lb/>&agrave; Balearibus &amp; Sardinia co&euml;rcita, &amp; ab angu&longs;tiis illius tractus maris qui <lb/>inter Africam &amp; occiduum promontorium Sicili&aelig; interjacet impedita, <lb/>immo abip&longs;a Sicilia repre&longs;&longs;a, declinat tantul&ugrave;m vers&ugrave;s fauces freti Siculi, <lb/>in cujus angu&longs;tiis aqua veloci&ugrave;s currit, propt&egrave;r rationem &longs;upra explicatam; <lb/>fimiliter in &longs;inum Tarentinum &aelig;&longs;tus a&longs;cendit propter eandem rationem; <lb/>ad Ravennam item &amp; Aquileiam; quia &longs;it&aelig; &longs;unt vers&ugrave;s extremum &longs;inum; ad <lb/>oram Dalmati&aelig;, ab&longs;que tumore, aqua &longs;ur&longs;um vers&ugrave;s extremum &longs;inum ire vi&shy;<lb/>detur; ad oppo&longs;itam ver&ograve; Itali&aelig; oram ver&longs;us o&longs;tium &amp; fauces de&longs;cendere; <lb/>fed hic motus, fi tamen vertitati con&longs;entit, vel ab &aelig;&longs;tu diver&longs;us e&longs;t, vel ex eo <lb/>procedit, quod &aelig;&longs;tus in fauc&ecedil;s &longs;in&ucirc;s irrumpat per <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan>, qu&aelig; ad <expan abbr="Bore&atilde;">Boream</expan> ten&shy;<lb/>dit; &amp; c&ugrave;m &longs;inus ab extremo faucium collo, declinet &longs;ini&longs;tror&longs;um vers&ugrave;s <lb/>Caurum, motus etiam aqu&aelig; vers&ugrave;s eandem partem declinat, &longs;ecundum <lb/>oram Dalmaticam; in refluxu ver&ograve;, qua&longs;i circuitu facto, per oram Itali&aelig; <lb/>oppo&longs;itam priori de&longs;cendit; &aelig;&longs;tus etiam minimus ob&longs;ervatur ad Melitam, <lb/>Sardiniam, Cor&longs;icam, Iluam, Cretam, &longs;ed vix ad &longs;emipedem attollitur; <lb/>Ma&longs;&longs;ili&aelig; &amp; Tolone ad pedem integrum; quia &longs;cilicet c&ugrave;m pr&aelig;dict&aelig; in&longs;u&shy;<lb/>l&aelig;, tum pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualitatem induca <gap/>t, tum etiam vim pre&longs;&longs;ionis tra&shy;<lb/>ductam &longs;i&longs;tant, quid mirum, &longs;i aliquam vim &aelig;&longs;tus &longs;entiant; &amp; ver&ograve; ad <lb/>oram occiduam Sardini&aelig; &amp; Cor&longs;ic&aelig; vis pre&longs;&longs;ionis ab Oceano traducta <lb/>impingitur; &amp; magna e&longs;t maris latitudo; &longs;ub Meridiano Ma&longs;&longs;ili&aelig;, quod <lb/>&longs;an&egrave; ad pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualitatem mult&ugrave;m confert; accedit, qu&ograve;d &longs;i ad <lb/>oram Afric&aelig;, in qua e&longs;t Hippona &longs;entitur &aelig;&longs;tus, quidni ad oram Provin&shy;<lb/>ci&aelig; oppo&longs;itam? </s>

<s>&AElig;&longs;tus porr&ograve; ad oram ortivam Sardini&aelig; &amp; Cor&longs;ic&aelig;, item&shy;<lb/>que ad Iluam procedit &agrave; pre&longs;&longs;ionis vi traducta ab extremo meditertaneo <lb/>ortivo; ad Melitam, Cretam, Siciliam, &agrave; vi pre&longs;&longs;ionis ab vtraque parte pro&shy;<lb/>veniente. </s>

<s>In reliquo mediterraneo nullus &aelig;&longs;tu<gap/>entitur; in quibu&longs;dam oris. <pb pagenum="134"/>propter in&longs;ulas, in aliis ver&ograve;, quia iis non favet pre&longs;&longs;io<gap/>is in&aelig;qualitas <lb/>&longs;en&longs;ibilis, propter&longs;itum: &amp; ver&ograve; qui&longs;quis rem in hanc longo illo Medi&shy;<lb/>terranei tractu attent&egrave; con&longs;iderabit, &longs;tatim comperiet, ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is princi&shy;<lb/>piis optim&egrave; explicari. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c, qu&aelig; dicis, mirific&egrave; placent; difficilius tamen re&longs;tat; nem&shy;<lb/>pe in freto illo Siculo, diver&longs;us e&longs;t vtrimque &aelig;&longs;tus, c&ugrave;m &longs;imul &amp; &longs;emel ab <lb/>vna parte deor&longs;um, ab alia &longs;ur&longs;um ire videatur, quod nonnulli in cavitates <lb/>&longs;ubterraneas rejiciunt, quas etiam volunt cum iis qu&aelig; Monti &AElig;thn&aelig; &longs;ub&shy;<lb/>jiciuntur, &amp; incendio materiam &longs;uppeditant, per cuniculos e&longs;&longs;e conjun&shy;<lb/>ctas: Vnde Abbas Maurolycus, aiunt, vnum ex alio conjiciebat; &longs;cili&shy;<lb/>cet ex diver&longs;a incendij ratione, diver&longs;am rationem &aelig;&longs;tus, &amp; vi&shy;<lb/>ci&longs;&longs;im. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc etiam &longs;pero exii&longs;dem principiis deductum iri; con&longs;ide&shy;<lb/>ra enim fretum Siculum qua&longs;i in meditullio Mediterranei &longs;itum, &amp; recta <lb/>directum ab Au&longs;tro ad Septentrionem, atque inde ad extremam Medi&shy;<lb/>terranei oram, ortivam &longs;cilicet, fer&egrave; numerati triginta gradus longitudi&shy;<lb/>nis; vnde cert&egrave; &longs;ufficiens pre&longs;&longs;ionis vis e&longs;&longs;e videtur; accedente pr&aelig;&longs;ertim <lb/>maxima latitudine eju&longs;dem maris, &agrave; faucibus Adriatici ad oram Afric&aelig; <lb/>oppo&longs;itam exporrecta, vt aqua per fretum ab Au&longs;tro ad Septentrionem <lb/>extrudatur &longs;imiliter vis pre&longs;&longs;ionis traducta ab Oceano per Gaditanum, re&shy;<lb/>pre&longs;&longs;aque, vt jam dictum e&longs;t, &agrave; faucibus Africam inter &amp; Sardiniam in&shy;<lb/>terjectis, ac proinde tantul&ugrave;m declinans &longs;ini&longs;tror&longs;um, plu&longs;quam &longs;uffici&shy;<lb/>ens e&longs;t ad extrudendam aquam per idem fretum, &agrave; Septentrione ad Meri&shy;<lb/>diem; quamvis enim paul&ograve; obliqui&ugrave;s incidat, c&ugrave;m tamen priore major <lb/>&longs;it, lic&egrave;t frangatur ab obliquo appul&longs;u, vel poti&ugrave;s &longs;uo modo reflectatur, <lb/>&longs;ufficiens e&longs;t, vt dixi, ad <expan abbr="extrudend&atilde;">extrudendam</expan> aquam per fretum &agrave; Septentrione ad <lb/>Au&longs;trum; quid mirum igitur &longs;i agatur &aelig;&longs;tus in contrarias pactes, &amp; gemini <lb/>&longs;ibi invicem occurrant, vt jam de aliis fretis diximus? </s>

<s>c&ugrave;m autem vtrim&shy;<lb/>que aqua obliqu&egrave; incidat, quid mirum &longs;i ex illius reflexione &agrave; cavo &amp; di&shy;<lb/>ver&longs;imod&egrave; &longs;ito litore, ad Scyllam &longs;cilicet &amp; Charybdim; diver&longs;i aquarum <lb/>vortices &amp; gyri con&longs;equantur? </s>

<s>neque in hoc, &longs;altem meo judicio, re&longs;tat <lb/>vlla difficultas; c&ugrave;m enim con&longs;tet, pr&aelig;dictum motum ab &aelig;&longs;tu e&longs;&longs;e, <lb/>nempe accedunt &amp; concurrunt aqu&aelig; &longs;enis quibu&longs;que horis, &amp; c&ugrave;m in <lb/>aliis fretis, &aelig;&longs;tus etiam concurrant, negari non pote&longs;t, quin primaria <lb/>huju&longs;inodi motuum cau&longs;a &longs;it &aelig;&longs;tus; nempe ex tali illap&longs;u, concur&longs;u, collu&shy;<lb/>ctatione, reflexione, mirabilis motuum varietas na&longs;citur, vnde non tantum <lb/>24. vt nonnemo dicebat, &longs;ed long&egrave; plures ob&longs;ervari po&longs;&longs;unt; &longs;ed jam ad <lb/>Oceanum redeamus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ben&egrave; e&longs;t; vnum tamen pr&aelig; c&aelig;teris ex te&longs;cire velim, vtr&ugrave;m <lb/>pr&aelig;dictus &aelig;&longs;tuum concur&longs;us in medio freto fiat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> fort&egrave; in quibu&longs;dam hoc eveniet; &longs;i tamen vis &aelig;&longs;tus eodem tem&shy;<lb/>poris momento vtrimque ad o&longs;tia freti perveniat; quod in Siculo facil&egrave; con&shy;<lb/>ce&longs;&longs;erim, quod &longs;cilicet, &longs;ub ea linea porrigatur, qu&aelig; eidem Meridiano &longs;ub&shy;<lb/><gap/>acet, at ver&ograve; de illo &aelig;&longs;tu, qui fit in freto Magellanico, &longs;ecus dicendum e&longs;t, <pb pagenum="135"/>quia c&ugrave;m elevatio aquarum Lun&aelig; motum &aelig;muletur, &amp; c&ugrave;m Luna pri&ugrave;s ar&shy;<lb/>cum ortivum, qu&agrave;m occiduum decurrat, inde fit, &longs;ummam elevationem <lb/>ad o&longs;tium ortivum prim&ugrave;m fieri, ac deinde ad occiduum; vnde &longs;equitur <lb/>concur&longs;um &aelig;&longs;tuum, longi&ugrave;s di&longs;tare ab o&longs;tio Orientali, qu&agrave;m Occidentali, <lb/>quod cert&egrave; cum ob&longs;ervationibus omnino con&longs;entit; Nam Arnaldus Nau&shy;<lb/>clerus non ignobilis ob&longs;ervavit, concur&longs;um &aelig;&longs;tuum fieri &longs;eptuage&longs;ima ab <lb/>Orientali o&longs;tio leuca, &amp; trige&longs;ima <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> ab Occidentali, longitudo quippe <lb/>freti 100 circiter <expan abbr="leucar&utilde;">leucarum</expan> e&longs;t, accedit, qu&ograve;d vers&ugrave;s o&longs;tium Ortivum in &longs;inum <lb/>longi&longs;&longs;imum Oceanus de&longs;init; ac proinde aquam vel &aelig;&longs;tum, qua&longs;i admo&shy;<lb/>to infundibnlo in fretum pellit de freto Hud&longs;onio eadem ratio militat, <lb/>c&ugrave;m ab ortu in occa&longs;um eat; &longs;ecus de Davi&longs;io, qui ab Au&longs;tro ad Septen&shy;<lb/>trionem. </s>

<s>Sed ad Eurippos redeo &amp; lineas &aelig;&longs;tuum; jam dixi &longs;upra, cur &aelig;&longs;tus <lb/>in oram Guine&aelig; incidentis linea ad C&aelig;ciam tendat; in Africum ver&ograve;, inci&shy;<lb/>dentis in o&longs;tium fluminis Amazonum: frequentes &longs;unt Eurippi inter Cycla&shy;<lb/>das, Maldivas, Moiuccas, Iaponicasin&longs;ulas &amp;c hoc enim &longs;olemne e&longs;t, &longs;i vis <lb/>pre&longs;&longs;ionis ad&longs;it omnibus Marium angu&longs;tiis, augu&longs;tias autem in&longs;ul&aelig; pa<gap/>m <lb/>&longs;eminat&aelig; <expan abbr="induc&utilde;t">inducunt</expan>; igitur &amp; determinationem ad talem lineam motus. </s>

<s>Hinc <lb/>per <expan abbr="tot&atilde;">totam</expan> <expan abbr="or&atilde;">oram</expan> Oceani Germanici &amp; Britannici <expan abbr="t&atilde;">tam</expan> diver&longs;is &amp; <expan abbr="c&otilde;trariis">contrariis</expan> lineis &aelig;&shy;<lb/>&longs;tus <expan abbr="illab&utilde;tur">illabuntur</expan>, propter <expan abbr="in&longs;ular&utilde;">in&longs;ularum</expan> obicem, <expan abbr="locor&utilde;">locorum</expan> angu&longs;tias &amp;c. </s>

<s>Igitur inter <expan abbr="Bra-&longs;ili&atilde;">Bra&shy;<lb/>&longs;iliam</expan> &amp; <expan abbr="Angol&atilde;">Angolam</expan> &longs;ub Parallelo 10. grad. </s>

<s>Latit. </s>

<s>Au&longs;tralis &agrave; 20. die Aprilis ad 26. <lb/>Iulij, &aelig;&longs;tus currit vers&ugrave;s <expan abbr="Caut&utilde;">Cautum</expan>, <expan abbr="it&etilde;">item</expan> &agrave; 26. Iulij, ad 20. Ianuarij vers&ugrave;s <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <expan abbr="op-po&longs;it&atilde;">op&shy;<lb/>po&longs;itam</expan> &longs;cillcet vers&ugrave;s <expan abbr="Notapeliot&etilde;">Notapeliotem</expan>; &agrave; 20. Ianuarij ad 20. Aprilis in <expan abbr="neutr&atilde;">neutram</expan> <expan abbr="par-t&etilde;">par&shy;<lb/>tem</expan>; ratio primi e&longs;t, quia <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> pr&aelig;dict&aelig; angu&longs;ti&aelig; &longs;int fer&egrave; &longs;ub &AElig;quatore, &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>Sol&agrave; 20. Martij ad 22. Iunij ab &AElig;quatorevers&ugrave;s <expan abbr="Bore&atilde;">Boream</expan> declinet, &longs;en&longs;im lique&shy;<lb/>&longs;cit Mare glaciale, quo cert&egrave; glaciato, vis pre&longs;&longs;ionis minor e&longs;t; quia arcus gla&shy;<lb/>ciei incubates inutiles <expan abbr="&longs;&utilde;t">&longs;unt</expan>; quid <expan abbr="mir&utilde;">mirum</expan> ergo, &longs;ivis pre&longs;&longs;ionis &AElig;thiopici pr&aelig;va&shy;<lb/>leat, &amp; aquas per fauces trudat vers&ugrave;s <expan abbr="Caut&utilde;">Cautum</expan>; e&ograve; enim fauces ill&aelig; <expan abbr="&longs;pect&atilde;t">&longs;pectant</expan>: at <lb/>circa 26. Iulij glaciato mari <expan abbr="&longs;alt&etilde;">&longs;altem</expan> ex parte liquato, cre&longs;cit vis pre&longs;&longs;ionis At&shy;<lb/>lantici, pr&aelig;valet igitur, &amp; aquas per ea&longs;dem angu&longs;tias vers&ugrave;s <expan abbr="Notapeliot&etilde;">Notapeliotem</expan> <lb/>retrudit; reliquo ver&ograve; tempore, c&ugrave;m iterum Mare vers&ugrave;s Boream concre&longs;&shy;<lb/>cat, ac proinde vis pre&longs;&longs;ionis Atlantici minuatur, a&euml;r ver&ograve; temperat&aelig; Au&shy;<lb/>&longs;tralis rare&longs;cat, Sole pr&aelig;&longs;ertim perig&aelig;o, inde vis pre&longs;&longs;ionis &AElig;thiopici mi&shy;<lb/>nuitur, vnde per&longs;picua e&longs;t compen&longs;atio, &amp; mare in neutram partem currit; <lb/>adde &longs;is mare Au&longs;trale incognitum etiam gelu concre&longs;cere; vnde quoque <lb/>mutatur pre&longs;&longs;ionis ratio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vix crediderim in alia hypothe&longs;i cuncta h&aelig;c ph&aelig;nomena <lb/>&longs;alvari po&longs;&longs;e; &longs;ed perge qu&aelig;&longs;o. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sexto. </s>

<s>Inter In&longs;ulam Madaga&longs;car &amp; Africam &agrave; 10. grad. </s>

<s>Latit. <lb/></s>

<s>Au&longs;tralis ad promontiorum Bon&aelig; &longs;pei vers&ugrave;s Au&longs;trum it mare; habes <lb/>enim angu&longs;tias, intra quas Eurippi currunt; c&ugrave;m autem ab ortu in di&shy;<lb/>ctam oram &aelig;&longs;tus veniat, obliqu&egrave; omnino incidit; vnde ad Au&longs;trum li&shy;<lb/>neam motus determinari, nece&longs;&longs;e e&longs;t; &longs;ic enim ex tali aquarum illap&longs;u li&shy;<lb/>nea motus pa&longs;&longs;im determinatur, &amp; &aelig;&longs;tus in Eurippum, &longs;i angu&longs;ti&aelig; ad&shy;<lb/>&longs;int, degenerat. </s>

<s>Septimo, Ad Parallelum grad. </s>

<s>30. Latit. </s>

<s>Borcal. </s>

<s>inter Phi-<pb pagenum="136"/>lippinas &amp; Iaponicas, <gap/>re ita in ortum movetur, vt hinc paucis diebus in <lb/>Californiam navigetur; quia c&ugrave;m &longs;ub Zona torrida in toto mari Pacifico <lb/>&aelig;&longs;tus &amp; aqua in occa&longs;um liber&egrave; feratur, modico circuitu facto refluit per <lb/>Septemtrionalem oram Americ&aelig;, quam relegit: cujus &longs;an&egrave; mirabilis effe&shy;<lb/>ctus alia ratio e&longs;&longs;e non pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hauddubi&egrave;rem citi&ugrave;s expedies, &longs;icut Oceanus, ita &amp; oratio <lb/>tua terrarum oras breviter &amp; raptim ip&longs;um &aelig;&longs;tum &aelig;mulata, pr&aelig;terlegat, <lb/>initio ducto v.g. </s>

<s>&agrave; Gaditano freto. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Libenter faciam &amp; ne prolixior evadam, rem &longs;an&egrave; in pauca con&shy;<lb/>traham, pr&aelig;&longs;ertim cum &amp; Mediterraneum &amp; maximam Oceani partem jam <lb/>lu&longs;traverimus; &amp; primo loco &agrave; pr&aelig;dicto freto Gaditano vers&ugrave;s Boream a&longs;&shy;<lb/>cendam, major&iacute;&longs;que di&longs;tinctionis gtatia numeros adhibebo. </s></p><p type="main">

<s>Prim&ograve;, Occurrit Ora B&aelig;tic&aelig; in quam &longs;atis magnus &aelig;&longs;tus incidit C&aelig;ciam <lb/>vers&ugrave;s c&ugrave;m vis maxima pre&longs;&longs;ionis ab Africo veniat; hinc quia direct&egrave; in <lb/>B&aelig;tim &longs;ubit, ad 30. milliaria fluvius regreditur; &longs;ecus ver&ograve; Anas non pro&shy;<lb/>cul hincdi&longs;tans; quia in ejus o&longs;tia &aelig;&longs;tus obliqu&egrave; incidit; hujus enim flumi&shy;<lb/>nis cur&longs;us in Au&longs;trum recta linea tendit. </s></p><p type="main">

<s>Secundo. </s>

<s>Succedit ora Hi&longs;pani&aelig; occidua, qu&aelig; recta fer&egrave; ad Septentrio&shy;<lb/>nem ducitur, in qua &aelig;&longs;tus modicus e&longs;t, quia incidit per eandem lineam ver&shy;<lb/>&longs;us C&aelig;ciam; igitur obliqu&egrave;; paul&ograve; tamen major e&longs;t, ad o&longs;tia Tagi, quia <lb/>ille tractus qua&longs;i quoddam &aelig;&longs;tui illabenti receptaculum &amp; &longs;inum <lb/>aperit. </s></p><p type="main">

<s>Terti&ograve;. </s>

<s>In ora boreali Hi&longs;pani&aelig; nullus, vel modicus e&longs;t, nempe hic quo&shy;<lb/>que fertur in C&aelig;ciam, propter rationem adductam; nempe &agrave; Septemtrio&shy;<lb/>ne In&longs;ul&aelig; Britannic&aelig;, &amp; minor Britannia magnum obicem ponunt; c&ugrave;m <lb/>igitur &aelig;&longs;tus in C&aelig;ciam eat, vix in pr&aelig;dictum litus incidit; id que fer&egrave; v&longs;que <lb/>ad o&longs;tia Garumn&aelig;, ibi enim, &amp; ad rotam oram Aquitanicam, immo ad <lb/>extremum v&longs;que minoris Britanni&aelig; promontorium magnus &aelig;&longs;tus e&longs;t; nem&shy;<lb/>peibi mare ad in&longs;tar &longs;inus in terras excurrit, &amp; propter adductam ratio&shy;<lb/>nem in C&aelig;ciam &aelig;&longs;tus currit: vnde &longs;atis direct&egrave; illabitur, pr&aelig;&longs;ertim in oram <lb/>Meridionalem minoris Britanni&aelig;. </s></p><p type="main">

<s>Quart&ograve; Ad extremam oram, occiduam &longs;cilicet, minoris Britanni&ecedil; &agrave; fonte&shy;<lb/>navia ad promontorium Clarium, currit &aelig;&longs;tus ab Hypotra&longs;cia, ac proinde <lb/>obliqu&egrave; incidit, &amp; min&ugrave;s a&longs;&longs;urgit lic&egrave;t rapidi&longs;&longs;imus &longs;it in freto fontenavi&aelig;, <lb/>propter angu&longs;tias; &longs;ic autem incidit, quia ab ea parte liberi&ugrave;s excurrit; con&shy;<lb/>trahitur enim Oceanus in hoc tractu vers&ugrave;s occa&longs;um; hinc e&ograve; currit &aelig;&longs;tus, <lb/>vt fit in reliquis &longs;inubus, ac proinde obliqu&egrave; incidit, &amp; minor e&longs;t; haud <lb/>procul ver&ograve;, quia lunatur mare vulturnum vers&ugrave;s in minorem &amp; acu&shy;<lb/>tiorem &longs;inum, e&ograve; direct&egrave; fertur &aelig;&longs;tus, &amp; hic maxim&egrave; a&longs;&longs;urgit ad fanum &longs;cili&shy;<lb/>cet S. Maclovij, &amp; ad Sanctum Michaelem, non procul hinc &longs;itum; inde <lb/>porr&ograve; Cadomum v&longs;que currit vers&ugrave;s Libycum, ac proinde obliqui&ugrave;s; per <lb/>aliam autem lineam vix in hanc oram Neu&longs;tri&aelig; incidere pote&longs;t, vt patet ex <lb/>ip&longs;a in&longs;pectione; c&ugrave;m vis pre&longs;&longs;ionis &agrave; mari Germanico per fretum Gallicum <lb/>c&ograve; traducatur; ad o&longs;tia Sequan&aelig; alti&ugrave;s a&longs;&longs;urgit &aelig;&longs;tus, quia illic mare luna&shy;<lb/>tur in &longs;inum. </s></p><pb pagenum="137"/><p type="main">

<s>Quint&ograve;, Inde Gravelingam v&longs;que, per eandem fer&egrave; lineam incidit <lb/>propter eandem rationem; &longs;en&longs;im tamen declinat ad Au&longs;trum, c&ugrave;m &agrave; <lb/>longto Maris Germanici tractu, vers&ugrave;s Boream ad Polum v&longs;que porre&shy;<lb/>cto, vis pre&longs;&longs;ionis Au&longs;trum vers&ugrave;s incumbat; ac proindo obliqu&egrave; incidit <lb/>in oram illam Belgicam, hinc flante Cauro, quo fit, vt &aelig;&longs;tus direct&egrave; incidat, <lb/>long&egrave; major &aelig;&longs;tus cietur, vt &amp; in fretis, &aelig;&longs;tuariis, finubus &amp;c. </s>

<s>Pro quibus <lb/>nihil e&longs;t, quod addam, c&ugrave;m jam &longs;upra rationem attulerim, porr&ograve; concur&shy;<lb/>runt &aelig;&longs;tus haud procul &agrave; Freto Gallico; vis enim pre&longs;&longs;ionis ab vtro&shy;<lb/>que mari, Britannico &longs;cilicet &amp; Germanico procedit; concurrunt autem <lb/>&aelig;&longs;tus, vt dixi extra fretum, vers&ugrave;s occa&longs;um; rationem jam &longs;upra adduxi, <lb/>cum de Freto Magellanico. </s></p><p type="main">

<s>Sext&ograve;, Ad ortivam oram Angli&aelig; innumeris fer&egrave; &longs;inubus, fretis, &aelig;&longs;tua&shy;<lb/>riis a&longs;peratam, tendit &aelig;&longs;tus vers&ugrave;s Au&longs;trum; vnde parvus e&longs;&longs;et &aelig;&longs;tus, <lb/>propter illap&longs;um vald&egrave; obliquum, &longs;ed propter illam or&aelig; a&longs;peritatem <lb/>&amp; in&aelig;qualitatem, nec non locorum angu&longs;tias, illap&longs;us directus e&longs;t, <lb/>&amp; altior &aelig;&longs;tus, &amp; multi Eurippi: ad oram ver&ograve; Meridionalem, &aelig;&longs;tus <lb/>qua&longs;i ad C&aelig;ciam tendit, vers&ugrave;s Ortum tantul&ugrave;m deflectens; c&ugrave;m enim <lb/>Mate Britannicum &longs;it ad in&longs;tar magni &longs;inus, na&longs;centis ex Oceano Oc&shy;<lb/>cidentali, in quo, vt &longs;upra dictum e&longs;t, fluit &aelig;&longs;tus in C&aelig;ciam; nihil mi&shy;<lb/>rum, &longs;i in Britannico vers&ugrave;s eandem partem eat; ab extremo ver&ograve; An&shy;<lb/>gli&aelig; termino Occidentali, quem Lezardum vocant, deflectit &aelig;&longs;tus ma&shy;<lb/>gis ad Ortum; hinc maximus e&longs;t ad Bri&longs;toliam, vbi Mare a&longs;&longs;urgit ad <lb/>pedes 66. quia in extremis &longs;inubus, mod&ograve; &aelig;&longs;tus in eandem cum &longs;inu <lb/>plagam excurrat, mare plurim&ugrave;m a&longs;&longs;urgit; deflectit autem tantulum <lb/>ad Ortum, propter obicem Hiberni&aelig; vers&ugrave;s Septemtrionem &longs;it&aelig;. <lb/></s>

<s>Denique inter Angliam &amp; Hiberniam non parum &longs;&aelig;vit &aelig;&longs;tus <lb/>propter fretorum locorumque angu&longs;tias; vnde multi na&longs;cuntur Eu&shy;<lb/>rippi. </s></p><p type="main">

<s>Septim&ograve;, Supr&agrave; Scotiam liberi&ugrave;s &aelig;&longs;tus excurrit, ac fer&egrave; &longs;ine lege; item <lb/>ad oram Norvegi&aelig; inter Bergam &amp; Stadem, propter Eurippos valde in&shy;<lb/>&longs;ignes, ob in&longs;ulas &egrave; regione &longs;itas: ad oram Finnomarchi&aelig; &amp; Lappi&aelig; <lb/>&aelig;&longs;tus &agrave; Cauro fluunt, vnde vis major pre&longs;&longs;ionis e&longs;t; hinc ad extremum <lb/>Lappi&aelig; &longs;inum, Ortum vers&ugrave;s, in quem &aelig;&longs;tus direct&egrave; incidit, in&longs;ignis <lb/>&aelig;&longs;tus e&longs;t: Ad Fretum Na&longs;&longs;ovium concurrunt &aelig;&longs;tus, traducta ab <lb/>vtroque mari vi pre&longs;&longs;ionis, Tartarico &longs;cilicet &amp; Septemtrionali: De <lb/>Niculandia jam &longs;upra dictum e&longs;t; quanquam facil&egrave; crediderim, illo Ma&shy;<lb/>ri per Brumam glaciato, diver&longs;am in vicinis oris &aelig;&longs;tuum rationem &amp; li&shy;<lb/>neam &longs;equi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam fer&egrave; dixi&longs;ti de reliquis oris, quas Oceanus alluit, pr&aelig;ter&shy;<lb/>lectis &longs;upra litoribus Americ&aelig; &amp; Afric&aelig;; re&longs;tat vt ad alia tran&longs;eamus, non&shy;<lb/>dum enim hoc argumentum prob&egrave; exhau&longs;tum e&longs;t, Ante omnia &longs;cire velim, <lb/>cur &aelig;&longs;tus alicubi major, alicubi minor a&longs;&longs;urgat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc facil&egrave; deducere poteras ex iis, qu&aelig; dicta &longs;unt; multis au&shy;<lb/>tem nominibus cre&longs;cit; Prim&ograve;, ex majori vi pre&longs;&longs;ionis qu&aelig; ex duplici ca&shy;<lb/>pite cre&longs;cit: primum petitur &agrave; majore &longs;uperficie, quam occupant vtiles <pb pagenum="138"/>arcus pre&longs;&longs;ionis, re&longs;pectu alicujus loci, qui pr&aelig;dictorum arcuum qua&longs;i Po&shy;<lb/>lus e&longs;t; ex hoc capite maximus &aelig;&longs;tus fit ad Indi O&longs;tia, ad Guineam, ad <lb/>O&longs;tia fluminis Amazonum, ad oram Peruvi&aelig;. </s>

<s>Secundum caput e&longs;t majot <lb/>a&euml;ris gravitas, qu&aelig; oritur ab humore admixto, vel a&euml;re den&longs;o, &amp; compre&longs;&longs;o. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Tertium caput omittis, nempe quando Luna altior e&longs;t, altior <lb/>quoque e&longs;t a&euml;ris gravitantis tractus, &amp; linea dirimens &agrave; centro terr&aelig; lon&shy;<lb/>gi&ugrave;s di&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hocmihi rever&agrave; exciderat, quod exqui&longs;ita ob&longs;ervatione con&shy;<lb/>firmare po&longs;&longs;um; quando enim Luna in Apog&aelig;o exi&longs;tit, tunc &aelig;&longs;tus minor <lb/>e&longs;t: itaque vis pre&longs;&longs;ionis alia major e&longs;t exten&longs;iv&egrave;, alia inten&longs;iv&egrave;; exten &longs;iv&egrave; <lb/>&agrave; majore &longs;uperficie, cui arcus pre&longs;&longs;ionis incumbunt, idque c&aelig;teris pari&shy;<lb/>bus; mod&ograve; &longs;cilicet in&aelig;qualem pre&longs;&longs;ionem inducant; inten&longs;iv&egrave; autem &agrave; <lb/>majore a&euml;ris gravitatione, qu&aelig; vel e&longs;t &agrave; majore altitudine a&euml;ris, vel &agrave; ma&shy;<lb/>jore humoris copia admixta; hinc major &aelig;&longs;tus in Plenilunio, minorver&ograve; <lb/>Luna Apog&aelig;a. </s>

<s>Secund&ograve;, Cre&longs;cit &aelig;&longs;tus ex illap&longs;u magis directo; &longs;ic enim <lb/>excurrit in illam oram, pr&aelig;&longs;ertim per fluminum alveos: nempe a&longs;&longs;urgit <lb/>&aelig;&longs;tus per majores vndas, doliorum in&longs;tar, quarum vna aliam &longs;equitur; vn&shy;<lb/>de fit, vt &longs;i obliqu&egrave; incidat, non in oram, &longs;ed in ip&longs;um mare excurrat; &longs;i au&shy;<lb/>tem in litus impingeret, altera &longs;uperveniente, a&longs;&longs;urgeret aqua, &amp; plus ad&shy;<lb/>huc terti&aelig; vnd&aelig; appul&longs;u. </s>

<s>Terti&ograve;, Cre&longs;cit &aelig;&longs;tus ratione &longs;inuum, nempe, vt <lb/>jam dixi, &longs;i &aelig;&longs;tus direct&egrave; in &longs;inum paul&ograve; acutiorem &amp; breviorem incidat, <lb/>mirum quantum attollatur aqua, non tant&ugrave;m propter angu&longs;tias va&longs;is, &longs;ed <lb/>propter directum appul&longs;um; &longs;ic ad Bri&longs;toliam, vt dixi, &amp; ad fanum Sancti <lb/>Micha&euml;lis alti&longs;&longs;imus &aelig;&longs;tus e&longs;t, hic 70. illic 66. pedes; ad O&longs;tia fluminis Ama&shy;<lb/>zonum, ni&longs;i per alveum fluvij excur&longs;us pateret, altior for&longs;itan e&longs;&longs;et: dixi &longs;u&shy;<lb/>pra breviorem &amp; acutiorem &longs;inum; vt enim expre&longs;&longs;ione &longs;uperficiei aqu&aelig; <lb/>quolibet va&longs;e content&aelig; per canaliculum alti&ugrave;s a&longs;cendit, qu&agrave;m per majorem <lb/>canalem; ita pror&longs;us &aelig;&longs;tus in breviore &amp; Pyramidem de&longs;inente &longs;inu; <lb/>c&ugrave;m enim min&ugrave;s capax &longs;it, intru&longs;a per vim pre&longs;&longs;ionis aqua alti&ugrave;s a&longs;cendat, <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>

<s>Inter in&longs;ulas, vt plurim&ugrave;m min&ugrave;s a&longs;&longs;urgit aqua, tum quia vis <lb/>pre&longs;&longs;ionis interrumpitur, tum quia c&ugrave;m aqua per freta &amp; angu&longs;tias di&longs;cur&shy;<lb/>rat, ac proinde effluat, tam alt&egrave; a&longs;cendere non pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed cur alicubi veloci&ugrave;s &amp; rapidi&ugrave;s, alibi &longs;en&longs;im &aelig;&longs;tus <lb/>currit? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Velocior motus, qui ab &aelig;&longs;tu e&longs;t, &agrave; multis cau&longs;is procedit. </s>

<s>Prim&ograve; <lb/>&agrave; majore vi pre&longs;&longs;ionis<gap/> &longs;ic majus pondus tubi erecti &amp; aqua pleni, eam ve&shy;<lb/>loci&ugrave;s perforamen iuxta ba&longs;im apertum extrudit; major autem vis pre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionis e&longs;t &agrave; majore &longs;uperficie ex arcubus vtilibus con&longs;tante. </s>

<s>Secund&ograve;, ab an&shy;<lb/>gu&longs;tiis per quas aqua extrudenda e&longs;t, vi pre&longs;&longs;ionis; &longs;icut dixi &longs;upra, in Fre&shy;<lb/>tis, rapidus &aelig;&longs;tus e&longs;t, v.g. </s>

<s>in angu&longs;tiis ad Havanam, &amp; alibi pa&longs;&longs;im; &longs;ic <lb/>in fluminis alveo contracta aqua veloci&ugrave;s currit. </s>

<s>Terti&ograve; &agrave; breviore angu&shy;<lb/>&longs;tiarum alveo; &longs;ie per breviorem fi&longs;tulam foramini admotam, aqua velo&shy;<lb/>ci&ugrave;s extruditur </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ne quid di&longs;&longs;imulem, hoc non capio, quanquam anguror ali&shy;<lb/>quid &longs;citu digni&longs;&longs;imum, ex hoc ip&longs;o argumento affulgere. </s></p><pb pagenum="139"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Faciam capias. </s>

<s>Sit tubus AB &longs;empet aqu&acirc; plenus, &longs;it fi&longs;tula <lb/><figure id="fig23"></figure><lb/>primum GH, per quam aqua extruditur, vi <lb/>ponderis AB. haud dubi&egrave; &longs;i&longs;it fi&longs;tula GI duplo <lb/>longior, extrudetur aqua per GH, velociore <lb/>motu, &amp; tardiore per GI. experientia hujus rei <lb/>per&longs;pecta e&longs;t; quia &longs;&aelig;p&egrave; probata; ratio ver&ograve; <lb/>non itafort&egrave; cuipiam in promptu e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam mihi venit in mentem; nem&shy;<lb/>pe vis eadem motrix minus mobile veloci&ugrave;s, <lb/>majus ver&ograve; tardi&ugrave;s movet; quid mirum igitur, <lb/>&longs;i minorem aqu&aelig; molem fi&longs;tula GH contentam, <lb/>vis ponderis GH facili&ugrave;s &amp; veloci&ugrave;s extrudat, <lb/>qu&agrave;m dupl&ograve; majorem contentam fi&longs;tula GI. im&shy;<lb/>m&ograve; facil&egrave; crediderim, motus e&longs;&longs;e, vt longitudines <lb/>permutando. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ab hoc vltimo incipio, quod manife&longs;t&egrave; fal&longs;um e&longs;&longs;e, demon&shy;<lb/>&longs;tro, nempeinde &longs;equeretur infinit&egrave; veloci&ugrave;s extrudi aquam per nudum &amp; <lb/>nulla fi&longs;tula in&longs;tructum foramen B, qu&agrave;m per fi&longs;tulam quamlibet etiam bre&shy;<lb/>vi&longs;&longs;imam; pr&aelig;tere&agrave; c&ugrave;m per fi&longs;tulam GH, aut GI aqua extru&longs;a motu <lb/>&aelig;quabili moveri cen&longs;eatur, acqui&longs;ito &longs;cilicet in ip&longs;a extru&longs;ione, id e&longs;t, in <lb/>ip&longs;o foramine: &longs;i in pr&aelig;ci&longs;a vi motrice &longs;i&longs;tamus, c&ugrave;m h&aelig;c &aelig;qualem mo&shy;<lb/>tum omnibus partibus extru&longs;is imprimat, quem deinde retinent pertotam <lb/>fi&longs;tul&aelig; longitudinem, non videtur, cur veloci&ugrave;s per breviorem, tardi&ugrave;s per <lb/>longiotem moveatur; aliunde igitur illa motuum in&aelig;qualitas petenda <lb/>e&longs;t; nimitum ab impedimento &amp; re&longs;i&longs;tentia fi&longs;tul&aelig;; nempe cavailla &longs;uper&shy;<lb/>&longs;icies, non ita e&longs;t l&aelig;vigata, quin aliquid &longs;cabrum, aliqu&aelig; &longs;alebr&aelig;, &longs;tri&aelig;, aut <lb/>rug&aelig; in&longs;int; cum enim aqua nullum &longs;patium liberum habeat intra fi&longs;tu&shy;<lb/>lam, vix credi pote&longs;t, quantum inde illius cur&longs;us retardetur; &amp; ver&ograve; aqu&aelig; <lb/>currentis &longs;uperficies ade&ograve; plana e&longs;&longs;e non &longs;olet, pr&aelig;&longs;ertim &longs;i velociore motu <lb/>fluat; vt igitur &longs;uperficies aqu&aelig; convexa prob&egrave; congruat &longs;uperficiei cav&aelig; <lb/>fi&longs;tul&aelig;, id cert&egrave; non &longs;ponte, &longs;ed vi quadam fieri dumtaxat pote&longs;t; vnde illius <lb/>cur&longs;um retardari nece&longs;&longs;e &longs;it: c&ugrave;m igitur in longiore fi&longs;tula longior &longs;it &longs;u&shy;<lb/>perficies, longius &longs;eu majus erit impedimentum; igitur per longiorem fi&shy;<lb/>&longs;tulam plus remor&aelig; nacta, tardius aqua extruditur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In qua porro proportione vnus motus alium &longs;uperat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c proportio ita inveniri pote&longs;t; comparetur aqu&aelig; quantitas <lb/>extru&longs;a per nudum foramen B, factum in lamina qua&longs;i indivi&longs;ibili, c&ugrave;m ea <lb/>qu&aelig; per fi&longs;tulam GH extruditur, &aelig;quali tempote, motus erunt vt quanti&shy;<lb/>tates permutando; fiatque vt differentia quantitatum &longs;it ad aliam vt GH, <lb/>ad GI, id e&longs;t, in ratione dupla, erit aqua extru&longs;a per GH ad extru&longs;am per <lb/>GI, vt aqua extru&longs;a per nudum foramen, minus prima differentia ad ean&shy;<lb/>dem, min&ugrave;s &longs;ecunda differentia; erunt autem motus vt quantitates aqu&aelig; <lb/>extru&longs;&aelig;: hic non con&longs;idero modicam illam &amp; in&longs;en&longs;ibilem re&longs;i&longs;tentiam, <lb/>qu&aelig; procedit &agrave; peripheria foraminis lamin&aelig;; quia h&aelig;c &longs;upponitur indivi&shy;<lb/>&longs;ibilis &longs;uperficies, ac proinde qu&aelig;libet &longs;uperficies cava ad illam peripheriam <pb pagenum="140"/>infinitam habet rationem; igitur &amp; re&longs;i&longs;tentia illius ad re&longs;i&longs;tentiam hujus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Angu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc cert&egrave; callent ij, qui aqu&aelig; ex publicis fontibus di&longs;tri&shy;<lb/>buend&aelig; pr&aelig;&longs;unt, nempe &aelig;quales longitudine fi&longs;tulas omnibus aqu&aelig;du&shy;<lb/>ctibus apponunt, &longs;ive tubi majores &longs;int, &longs;ive minores; vt &longs;cilicet &aelig;qualis &longs;it <lb/>ratio impedimenti quod ex longitudine fi&longs;tul&aelig; ducitur, ac proinde extru&longs;&aelig; <lb/>aqu&aelig; quantitates &longs;int vt tubi, &longs;eu tuborum ba&longs;es. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In hoc etiam errant, Augu&longs;tine, quod vt liquid&ograve; demon&longs;trem, <lb/>&longs;upponantur du&aelig; fi&longs;tul&aelig; &aelig;qualis longitudinis GH, &longs;ed ba&longs;is in&aelig;qualis, <lb/>&longs;itque exempli gratia Diameter ba&longs;is minoris vnius digiti, &amp; Diameter <lb/>majoris, duorum digitorum, c&ugrave;m &aelig;quali longitudine fi&longs;tularum &amp; al&shy;<lb/>titudine fontis BA, haud dubi&egrave; vires erunt, vt ba&longs;es, ac proinde &longs;i <lb/>pr&aelig;cis&egrave; vis ponderis gravitantis, &amp; aquam extrudentis con&longs;ideretur, <lb/>eadem e&longs;t vtrimque ratio; nempe mobilia &longs;unt vt ba&longs;es, ba&longs;es vt vires; <lb/>igitur &aelig;quales vtrimque motus; quia vires vt 4. &aelig;qu&egrave; facil&egrave; movebunt <lb/>pondus vt 4. ac vires vt vnum pondus vt vnum. </s>

<s>Igitur &longs;tando pr&aelig;ci&shy;<lb/>s&egrave; in ip&longs;a vi ponderis extrudentis, quo tempore, per majorem fi&longs;tu&shy;<lb/>lam ex appellatis, fluunt 4. libr&aelig; aqu&aelig;, vna tant&ugrave;m libra per minorem <lb/>effluet; &longs;ed hoc per&longs;picuis experimentis repugnat; nec demon&longs;tratio dee&longs;t; <lb/>nempe vt eadem proportio maneret, impedimenta ex cava &longs;uperficie fi&longs;tu&shy;<lb/>l&aelig; petita deberent e&longs;&longs;e proportionalia; igitur c&ugrave;m h&aelig;c impedimenta &longs;int, <lb/>vt &longs;uperficies cav&aelig;, &longs;uperficies cava majoris fi&longs;tul&aelig; deberet e&longs;&longs;e quadrupla <lb/>&longs;uperficiei cav&aelig; minoris, c&ugrave;m tamen &longs;it tant&ugrave;m dupla; &longs;unt enim ill&aelig; vt Pe&shy;<lb/>pheri&aelig; circulorum, &amp; h&aelig; vt Diametri: igitur c&ugrave;m major &longs;it ratio impe&shy;<lb/>dimenti in minore fi&longs;tula, qu&agrave;m in majore, quid mirum, &longs;i aqu&aelig; quantitas <lb/>extru&longs;&aelig; per majorem, &longs;it plu&longs;quam quadrupla extru&longs;&aelig; per minorem? </s>

<s>e&longs;&longs;et <lb/>autem pror&longs;us &amp; accurat&egrave; quadrupla, &longs;i major fi&longs;tula longitudine dupla <lb/>minoris &longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Bell&egrave; omnin&ograve;, vt h&aelig;c mihi nova, ita gravi&longs;&longs;ima pror&longs;us acci&shy;<lb/>dunt. </s>

<s>Sed quid &longs;i aliquis &aelig;qualem in fi&longs;tulis longitudinem &longs;ervare velit, <lb/>cupiat tamen apponere fi&longs;tulam majorem, per quam extrudatur, a&longs;&longs;umpta <lb/>eadem fontis altitudine, quadrupla quantitas aqu&aelig;, quanta ba&longs;is fi&longs;tul&aelig; a&longs;&longs;i&shy;<lb/>gnanda erit? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc etiam facil&egrave; haberi pote&longs;t: &longs;i enim major fi&longs;tula longi&shy;<lb/>tudine dupla &amp; ba&longs;i quadrupla extrudit pr&aelig;cis&egrave; quantitatem aqu&aelig; qua&shy;<lb/>druplam, &longs;it ba&longs;is majoris 16. minoris 4. ac proinde Diameter minoris 2. <lb/>majoris 4. erit ba&longs;is 16. ad &longs;uperficiem cavam majoris fi&longs;tul&aelig;, vt ba&shy;<lb/>&longs;is 4. ad cavam minoris; igitur vires majoris ad impedimentum fi&longs;tul&aelig; <lb/>majoris, vt vires minoris ad impedimentum eju&longs;dem; &longs;it minoris impe&shy;<lb/>dimentum vt vnum, erit majoris impedimentum vt 4. &amp; &longs;i impedimen&shy;<lb/>tum vt 1. &longs;ubducit vnam partem aqu&aelig;, vel motus ex 4. impedimen&shy;<lb/>tum vt 4. &longs;ubducit partes 4. ex 16. vnde re&longs;idua erunt in eadem pro&shy;<lb/>portione, &longs;cilicet vt 3. ad 12. jam ver&ograve; &longs;i longitudo dupla ma&shy;<lb/>joris fi&longs;tul&aelig; &longs;ubducit 4. partes, longitudo &longs;ubdupla &longs;ubducet tant&ugrave;m <lb/>2. igitur &longs;i major fi&longs;tula &aelig;qualis longitudine a&longs;&longs;umatur extrudet 14. <lb/>partes &longs;eu libras aqu&aelig;. </s>

<s>Vt autem inveniatur bafis fi&longs;tul&aelig;, eju&longs;dem cum <pb pagenum="141"/>minore longitudinis, per quam quadrupla quantitas eodem tempote ef&shy;<lb/>fluat, ad i&longs;tud problema pr&aelig;paratorium res reducitur; dato Quadrato, cui <lb/>&longs;ubtractum &longs;it &longs;ubquadruplum, ide&longs;t Quadrato &longs;emilateris, invenire Qua&shy;<lb/>dcatum cui &longs;ubtracto rectangulo, &longs;ub eius latere, &amp; quarta parte laceris <lb/>prioris, re&longs;iduum &longs;it quadruplum, primi re&longs;idui, &longs;en triplum primi Qua&shy;<lb/><figure id="fig24"></figure><lb/>drati. </s>

<s>Supponamus CB e&longs;&longs;e latus, &longs;eu Diame&shy;<lb/>trum ba&longs;is minoris fi&longs;tul&aelig;, &amp; LA e&longs;&longs;e Quadra&shy;<lb/>tum qu&aelig;&longs;itum, ita vt&longs;ubtracto HE &longs;ub latere LH, <lb/>&amp; LE &aelig;quali MB, qu&aelig; e&longs;t &longs;ub quadrupla BA, <lb/>re&longs;iduum EA &longs;it triplum Quadrati CA: &longs;it au&shy;<lb/>tem latus Quadrati 12 KN, quod mihi notum <lb/>e&longs;t, hoc enim e&longs;t triplum Quadrati CA; &longs;it etiam <lb/>KR, &aelig;qualis MB, mihi not&aelig;, e&longs;t enim &longs;ubqua&shy;<lb/>drupla BA; his pr&aelig;mi&longs;&longs;is, &longs;ic formo problema <lb/>decretorium: Data media proportionali, &longs;cilicet <lb/>KN, &amp; differentia extremarum, &longs;cilicet KR, invenire <lb/><figure id="fig25"></figure><lb/>extremas; dividatur RK bifariam in S &amp; &longs;ub radio SN <lb/>de&longs;cribatur &longs;emicirculus ONB, erunt KO, KP, extre&shy;<lb/>m&aelig; qu&aelig;&longs;it&aelig;, vt patet; igitur KO e&longs;t latus qu&aelig;&longs;itum, <lb/>&aelig;quale &longs;cilicet LH. </s>

<s>Pari modo procedam &longs;i velim ha&shy;<lb/>bere fi&longs;tulam eju&longs;dem longitudinis, ex qua eodem tem&shy;<lb/>pore tripla, vel dupla quantitas effluat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non pauc&aelig; mihi &longs;uboriuntur difficultates circa h&aelig;c, qu&aelig; &agrave; <lb/><figure id="fig26"></figure><lb/>te dicta &longs;unt; prim&ograve; enim, &longs;i longitudo fi&longs;tul&aelig; GH <lb/>tale impedimentum affert, vt vnam quartam <lb/>partem motus auferat; igitur dupla longitudo <lb/>GI, duplum auferet; igitur quadrupla totum <lb/>motum; nihil aqu&aelig; igitur ex illa efflueret, quod <lb/>ab&longs;urdum e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Si&longs;te qu&aelig;&longs;o, neque enim huc Hydrau&shy;<lb/>lica traducenda e&longs;t, c&ugrave;m &longs;it res longioris oper&aelig;; <lb/>dicam igitur breviter, motum retardari po&longs;&longs;e in <lb/>infinitum, v<gap/> nemo. </s>

<s>ne&longs;cit; vnde &longs;i longitudo fi&shy;<lb/>&longs;tul&aelig; GH. Subtrahit<gap/>. </s>

<s>velocitatis, longitudo <lb/>GI &longs;ubtraher 1/4. &amp; dupla GI <gap/> &amp; dupla ejus <lb/>totam; &longs;ed huc v&longs;que &longs;upponitur fi&longs;tula &longs;emper <lb/>plena, eaque in &longs;itu horizontali; vbi autem <lb/>aqua ea tarditate, movetur, vt pars aqu&aelig; &longs;uprema proprio pondere qua&longs;i <lb/>per planum inclinatum ire po&longs;&longs;it, de&longs;cendit haud dubi&egrave;, &amp; tunc &longs;uperior <lb/>fi&longs;tul&aelig; cavitas, vacua re&longs;tat: &longs;ed qu&aelig;&longs;o te ad rem no&longs;tram redeamus, c&ugrave;m <lb/>h&aelig;c hujus in&longs;tituti non &longs;int. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Inde rant&ugrave;m colligo, quantum detrimentum ij patiantur in <lb/>di&longs;tributione aquarum, qui parvas fi&longs;tulas habent, &amp; quantum vici&longs;&longs;im <lb/>commodi ij, qui magnas habent; nempe illi, cui<gap/>aqu&aelig; vncia competit, da&shy;<lb/>tur fi&longs;tula, cujus ba&longs;is Diameter v. </s>

<s>g. </s>

<s>vncia e&longs;t; alteri ver&ograve; cui competunt <pb pagenum="142"/>quatuor, datur &longs;i&longs;tula eju&longs;dem longitudinis, cujus ba&longs;is quadrupla e&longs;t <lb/>prioris, &longs;ed e<gap/> tempote, q<gap/>oper illam minotem fi&longs;tulam tanta aqu&aelig; quan&shy;<lb/>titas ext<gap/>, major quadrupla peti&longs;tam majorem effluit, vt patet ex di&shy;<lb/>ctis; igitur vt legitim&aelig; aquarum men&longs;ur&aelig; e&longs;&longs;ent, vel modus &longs;upra expo &longs;i&shy;<lb/>tus adhibend<gap/> e&longs;&longs;et, v<gap/>; fi&longs;tularum longitudines, vt Diametri e&longs;&longs;e deberent, <lb/>&longs;ed his mi&longs;&longs;is ad <gap/>&longs;tum <gap/>di. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Iraque ex dictarum fi&longs;tularum analogia, explicabam &longs;upra, <lb/>cur per breviorem freti, vel angu&longs;tiarum tractum, aqua vi pre&longs;&longs;ionis ve&shy;<lb/>loci&ugrave;s extrudatur, ad proinde rapidiore motu; illud tamen di&longs;crimiais <lb/>intercedir, qu&ograve;d in fi&longs;tulis, cre&longs;cente ba&longs;i fi&longs;tul&aelig;, ponderis gravitantis <lb/>viros cre&longs;cant <gap/>vt paterex dictis: at ver&ograve; idem pondus gravitans, &amp; <lb/>cadem vis pre&longs;&longs;ionis effe &longs;upponitur, in eodem tractu, quando &longs;eilicet <lb/>maxima pre&longs;&longs;io e&longs;t, re&longs;pectu illius, &longs;ive contractiores &longs;int angu&longs;ti&aelig; freti, &longs;ive <lb/>laxiotes; &longs;ive longior illius tractus, &longs;ive brevior &longs;it: Vnde duplici nomine, <lb/>quando brevior, e&longs;t, rapidi&ugrave;s extruditur; nimirum quia arctus e&longs;t, &amp; quia <lb/>brevis; ex vtroquo enim capite aqu&aelig; extrudend&aelig; moles minuitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sod qu&aelig;&longs;o te, cur alicubilong&egrave; breviore tempore &aelig;&longs;tus a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgis, ex<gap/>tque; alicubi ver&ograve; plus temporis ponit? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t; nempe ad Guineam, non procul ab o&longs;tio Nigri flumi&shy;<lb/>nis 4. horis &aelig;&longs;tus a&longs;&longs;urgit; item ad otam Cambai&aelig;, iuxta Indi fauces, dua&shy;<lb/>bus horis &aelig;&longs;tus ad 30. leucas excurrit, ad o&longs;tia Garumn&aelig;, &longs;eptem horis <lb/>a&longs;&longs;urgit, quinque refluit, vt ait Scaliger exerc. </s>

<s>52. Sed accuratior Ob&longs;er&shy;<lb/>vator, idemque nobili&longs;&longs;imus Geometra D. Candala, expre&longs;&longs;is verbis te&longs;ta&shy;<lb/>tur, Gaoumnam attolli &longs;ex integris horis, deprimi ver&ograve; &longs;ex horis &amp; 24. <lb/>min<gap/> cui plus fidei habendum e&longs;&longs;e nemini dubium erit; vtpote qui ad <lb/>accurati&ugrave;s ob&longs;e<gap/>vanda acce&longs;&longs;us rece&longs;&longs;u&longs;que tempora, circa Garumn&aelig; <lb/>o&longs;tium, magnum horologium con&longs;trui curaverit, quod etiam minuta &longs;i&shy;<lb/>gnabat, vt ip&longs;emet te&longs;tatur in libello &agrave; &longs;e in lucem edito Ann. </s>

<s>1575. Quem <lb/>etiam citat Furnerius. </s>

<s>Quod ad me attinet, exi&longs;timo, &aelig;qualia vtrimque e&longs;&longs;e <lb/>tempora; c&ugrave;m enim &aelig;&longs;tus initio &amp; &longs;ub finem parum cre&longs;cat, vt dicam pau&shy;<lb/>l&ograve; po&longs;t, id o&longs;t, iuxta minimam fer&egrave; proportionem, facil&egrave; fieri potuit, vt <lb/>minimum coementum primis 16. minutis &amp; 16. vltimis &longs;ub &longs;en&longs;um &amp; ob&shy;<lb/>&longs;ervationem vonim non potuetit; ac proinde &aelig;qu&egrave; diu acce&longs;&longs;us atque re&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us duraverit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Metiri <gap/>rgo &aelig;&longs;tum debemus horis Lunatibus, divi&longs;a &longs;cilicet <lb/>integra revolutione Lun&aelig;, &longs;eu die Lunari in 24. partes, &longs;eu horas &aelig;qua&shy;<lb/>les, ita vt qu&aelig;libet hora Lunatis &longs;it major hora &AElig;quinoctiali 2. minutis; <lb/>ac proinde &longs;enis &longs;omper horis Lunaribus &aelig;&longs;tus reciproci fiunt per &longs;e, aut <lb/>cert&egrave; &longs;enis horis &AElig;quinocti alibus &amp; 12. minutis; non ver&ograve; &longs;ex horis tem&shy;<lb/>poralibus, in&aelig;qualibus &longs;cilicet, inxta formam horologij antiqui, vt vocant; <lb/>&amp; ita intelligendum e&longs;&longs;e Plinij locum <emph type="italics"/>lib.<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>cap.<emph.end type="italics"/> 97. per&longs;picuum e&longs;t; Vnde <lb/>miror illoru<gap/> etro<gap/>em, qui volunt incipere &aelig;&longs;tum vbi Luna &longs;upra Ho&shy;<lb/>rizontem vno Signo elevata fuerit, &amp; continuo cre&longs;cere donec Luna Me&shy;<lb/>ridianum illius loci atligerit; decre&longs;cere ver&ograve; ab hoc puncto, donec Luna <lb/>&aelig;qualem po&longs;t Meridiem arcum decurrit terminatum &longs;cilicet ad 30. gra-<pb pagenum="143"/>dum &longs;upra Horizontem; errorem e&longs;&longs;e dico; quia Luna exi&longs;tente in maxi&shy;<lb/>m&acirc; declinatione Au&longs;trali, arcus illius diuinus ab Ortivo puncto Hoti<gap/>on&shy;<lb/>tis ad Meridianum, vix e&longs;t 60. graduum; igitur &longs;oder <gap/>antur 50. &longs;uper&shy;<lb/>&longs;unt 30. quos dum Luna decurrit, duabus &longs;cilicet horis &AElig;quinoctialibus <lb/>&amp; 4. minutis, durat &aelig;&longs;tus; quod ape<gap/>&egrave; fal&longs;um e&longs;&longs;e con&longs;tat; tamdiu re&shy;<lb/>fluxus duraret. </s>

<s>Pr&aelig;tere&agrave;, &aelig;&longs;tus, qui fieret po&longs;t Occa&longs;um Lun&aelig;, long&egrave; <lb/>major e&longs;&longs;et priore; nemp&egrave; arcus illius paralleli &longs;ub Horizonte, long&egrave; ma&shy;<lb/>jor e&longs;t alio; quem Luna &longs;upta Horizontem excurrit, <gap/> cuncta h&aelig;c experi&shy;<lb/>mentis repugnant. </s>

<s>Dixi&longs;upr&agrave;, per &longs;e, c&ugrave;m per accidens fieri po&longs;&longs;it, vt tem&shy;<lb/>pora fluxus &amp; refluxus in&aelig;qualia &longs;int. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is principiis hoc manife&longs;t&egrave; deducitur<gap/> nemp&egrave; &longs;in&shy;<lb/>gulis p&aelig;n&egrave; momentis, mutatur in globo punctum, &longs;eu Polus maxim&aelig; ele&shy;<lb/>vationis, ac proinde centrum circulorum &amp; arcuum pre&longs;&longs;ionis, quorum <lb/>cum diver&longs;a &longs;it ratio &amp; proportio, propter varios continentis &amp; Maris <lb/>tractus, in &longs;uperficie globi, &longs;ine cert&acirc; lege di&longs;tinctos, inde nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;e&shy;<lb/>quitur diver&longs;a vis pre&longs;&longs;ionis, diver&longs;a impre&longs;&longs;io, diver&longs;a appul&longs;us, vel illa&shy;<lb/>p&longs;us linea: quod vt meli&ugrave;s intelligas fige pedem circini ad Occiduum <lb/>Guine&aelig; Promontorium, non procul ab O&longs;tio Nigri, duct&iacute;&longs;que innumeris <lb/>circulis ex illo centro, concentricis &amp; paralleli<gap/>, di&longs;tingne arcus vtiles ab <lb/>inutilibus, &longs;en&longs;imque promoto vers&ugrave;s Ortum illo centro, v&longs;que ad 60. <lb/>gradus, &longs;i vlteri&ugrave;s illud promoveas, v&longs;que ad 90. circuli pre&longs;&longs;ionis <lb/>maxima ex parte, vel continenti Afric&aelig;, Europ&aelig;, A&longs;i&aelig; vel Indico Ocea&shy;<lb/>no incumbent, ac proinde inutiles erunt re&longs;pectu pr&aelig;dicti loci: quid mi&shy;<lb/>rum igitur, &longs;i 4. dumtax at horis in eo &aelig;&longs;tus a&longs;&longs;urgat, deprimatur ver&ograve; plu&shy;<lb/>ribus? </s>

<s>Nam promoto vers&ugrave;s Oceanum centro, diver&longs;a e&longs;t circulorum pre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionis ratio. </s>

<s>Aliquid &longs;imile ob&longs;ervabis, fixo circini pede ad litus Cam&shy;<lb/>bai&aelig;; tanquam in centro: accedit, qu&ograve;d ex multis capitibus pr&aelig;dicta <lb/>&aelig;&longs;tuum in&aelig;qualitas inducitur; Prim&ograve;, per planum magis inclinatum, lon&shy;<lb/>gi&ugrave;s excurrit &amp; veloci&ugrave;s, lic&egrave;t plus temporis ponat in decurrendo magis <lb/>inclinato, cuncta h&aelig;c ex doctrina motuum per&longs;picua &longs;unt; tantumdem <lb/>temporis aqua ponit in de&longs;cen&longs;u per planum inclinatum., quantum in <lb/>a&longs;cen&longs;u. </s>

<s>Secund&ograve;, Si po&longs;t qu&agrave;m aqua regredi c&oelig;pit, nova qu&aelig;dam fiat <lb/>&aelig;&longs;tus reflexio, vers&ugrave;s fluminis fauces, vel &longs;i aqua libero quidem aditu &longs;u&shy;<lb/>beat, &longs;ed exitu difficiliore, tunc acce&longs;&longs;us breviore tempore fiet qu&agrave;m re&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us. </s>

<s>Terti&ograve;, Si nova reflexio accedat, antequam aqua regredi incipiat, <lb/>vel agger quidam appo&longs;itus ad fauces &longs;inus, aut fluminis primam vim ac&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us retundat, vt videre e&longs;t ad fauces Sequan&aelig; &amp; Garumn&aelig;, rece&longs;&longs;us bre&shy;<lb/>viore tempore fiet qu&agrave;m acce&longs;&longs;us. </s>

<s>Quart&ograve;, Pro diver&longs;o &aelig;&longs;tus ad oram ap&shy;<lb/>pul&longs;u, vel illap&longs;u, longi&ugrave;s per alveum fluviorum vel min&ugrave;s long&egrave; aqua ex&shy;<lb/>currit; item pro diver&longs;a alvei inclinatione; hinc facil&egrave; crediderim, alveum <lb/>illorum fluminum, in quibus ad aliquot centena milliaria &aelig;&longs;tus excurrit, <lb/>e&longs;&longs;e valde inclinatum Quint&ograve;, Dicam ampli&ugrave;s, ratione eju&longs;dem loci, non <lb/>mod&ograve; &aelig;&longs;tum alti&ugrave;s aut min&ugrave;s alt&egrave; attolli, ver&ugrave;m e&longs;&longs;e aliquando acce&longs;&longs;um <lb/>majorem, ali&agrave;s minorem e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; quia mutatur &longs;ingulis diebus centrum <lb/>circulorum pre&longs;&longs;ionis, clium reipectu eju&longs;dem loci; item aliquando ac-<pb pagenum="144"/>ce&longs;&longs;um &aelig;qualem e&longs;&longs;e <gap/>&longs;&longs;ui, aliquando diururniorem, ali&agrave;s breviotem <lb/>cu<gap/>cta h&aelig;c ex diver&longs;a pro<gap/> ratione pendent: e&longs;t autem diver&longs;a ratio <lb/>pro div<gap/> tractu &amp; <gap/></s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed <gap/> ex <gap/> vtr&ugrave;m eadem &longs;emper hora Meridiana <lb/>Lunari, id e&longs;t, eo momento, quo Luna Meridianum loci attigit, &longs;ummus <lb/>&aelig;&longs;tus &longs;it? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per &longs;e quidem &longs;ummns &aelig;&longs;tus &longs;emper e&longs;t, exi&longs;tente Luna in Me&shy;<lb/>ridiano loci, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra Horizontem; per accidens tamen &longs;ecus <lb/>accidit; &amp; Prim&ograve; quidem ex diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ratione; Nempe fieri po&shy;<lb/>te&longs;t, vt hora decima Lunari re&longs;pectu alicujus l<gap/>, &longs;it maximus pre&longs;&longs;ionis <lb/>effectus, ac proinde &longs;ummus &aelig;&longs;tus. </s>

<s>Secund&ograve;, Ob concur&longs;um &aelig;&longs;tuum Ge&shy;<lb/>mini Matis tractus, vt fit in Germanico &amp; Britannico, nempe long&egrave; ante <lb/>Meridiem Lunatem, re&longs;pectu Diepp&aelig; &amp; O&longs;tij Sequan&aelig; Oceanus Septem&shy;<lb/>trionalis intume&longs;cit, &agrave;quo in Germanicum vis pre&longs;&longs;ionistraducitur, &amp; hinc <lb/>per Fretum Gallicum, Dieppam, &amp; ad O&longs;tium Sequan&aelig;; qu&ograve; etiam c&ugrave;m ex <lb/>Britannico, qua&longs;i ex aver&longs;o vis pre&longs;&longs;ionis incumbat, lic&egrave;t paul&ograve; tardi&ugrave;s <lb/>qu&agrave;m ex Germanico, quod ad Ortum &longs;itum e&longs;t, vtriu&longs;que concur&longs;u &longs;um&shy;<lb/>mus &aelig;&longs;tus Diepp&aelig; a&longs;&longs;urgit, i<gap/> &eacute;mque ad O&longs;tium Sequan&aelig;; h&icirc;c quidem pri&ugrave;s <lb/>vna fer&egrave; hora propter reflexionem magis directam. </s>

<s>Hinc fieri pote&longs;t; vt a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgat &longs;ummus &aelig;&longs;tus in duobus locis &longs;ub diver&longs;o Meridiano &longs;itis, eodem <lb/>tempore, v.g. </s>

<s>&longs;i accipiatur alter locus di&longs;tans Dieppa 7. grad.1/2. ver&longs;us Or&shy;<lb/>tum, in quo &longs;ummus &aelig;&longs;tus &longs;it hora vnde cima Lunari; illic enim &amp; Diepp&aelig; <lb/>eodem tempore &longs;ummus erit &aelig;&longs;tus. </s>

<s>Pari modo facil&egrave; dici pote&longs;t, cur mul&shy;<lb/>tis in locis &longs;ummus &aelig;&longs;tus &longs;it po&longs;t Meridiem v, g. </s>

<s>Burdigal&aelig;, ad Garumnam, <lb/>Antuerpi&aelig; ad Sealdim, Hamburgi ad Albim, &longs;ummus &aelig;&longs;tus e&longs;t hora &longs;exta <lb/>Lunari po&longs;t eju&longs;dem Meridiem, quia per motum &aelig;&longs;tus a&longs;cendit in alveo <lb/>fluminum; igitur tardi&ugrave;s pervenit ad localong&egrave; di&longs;&longs;ita &agrave; fluminis &longs;aucibus: <lb/>Am&longs;terodami 3. hora Lunari po&longs;t Meridiem; in ip&longs;o ver&ograve; Meridie Lu&shy;<lb/>nari, Encu&longs;&aelig;, haud procul po&longs;it&aelig;; quia per diver&longs;os m&aelig;andros in <lb/>eo maris &longs;inu, Am&longs;terodamum &aelig;&longs;tus appellit, liberi&ugrave;s Encu&longs;am; in <lb/>oram Fri&longs;i&aelig; adhuc liberi&ugrave;s; hinc tertia hora Lunati ante Meridiem Luna&shy;<lb/>rem, ibi fit &longs;ummus &aelig;&longs;tus; nempe ab Oceano Septemtrionali tantul&ugrave;m <lb/>vers&ugrave;s Ortum declinante vis pre&longs;&longs;ionis traducitur in Germanicum, &amp; qua&shy;<lb/>&longs;i direct&egrave; in oram Fri&longs;i&aelig;; Oceanus autem Septemtrionalis propter mo&shy;<lb/>dicam Meridianorum di&longs;tantiam in eo Boreali tractu, in Germanicum <lb/>incumbit, antequam Luna ad illum Meridianum perveniat; cui Ma&shy;<lb/>re Germanicum &longs;ube&longs;t, vnde prior ratio indicata plurim&ugrave;m confirmatur. <lb/></s>

<s>Itaque ex dictis con&longs;tat, &longs;ummum &aelig;&longs;tum e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e &longs;ub diver&longs;is Meridia&shy;<lb/>nis, eodem tempore, &amp; &longs;ub eodem, in diver&longs;is locis, diver&longs;o, &amp; &longs;in&shy;<lb/>gulares quo&longs;libet ca&longs;us ad pr&aelig;mi&longs;&longs;a &amp; communia principia reduci, mo&shy;<lb/>do &longs;ingu&longs;ares circum&longs;tanti&aelig; habeantur, ratione quarum, vel &longs;ummus &aelig;&longs;tus <lb/>cum Lun&aelig; motu convenit, vel tardi&ugrave;s aut citi&ugrave;s accidit; mihi &longs;atis &longs;it ali&shy;<lb/>quas obiter indicate. </s></p><p type="main">

<s>Prim&ograve;, Si nihil appul&longs;um &aelig;&longs;tus impediat, nihil promoveat, &longs;ed mare <lb/>ab incubante a&euml;re pre&longs;&longs;um in&aelig;qualiter, liber&egrave; intume&longs;car, &longs;ummus &aelig;&longs;tus <pb pagenum="145"/>erit &longs;emper hora meridiana Lunari, id e&longs;t, eo temporis puncto, <lb/>quo Luna Meridianum illius loci attingit, &longs;ive &longs;upra, &longs;ive infra Hori&shy;<lb/>zontem, </s></p><p type="main">

<s>Secundo. </s>

<s>Siresita compo&longs;it&aelig;, &longs;eu di&longs;po&longs;it&aelig; &longs;int, vt concurrant &aelig;&longs;tus, vel <lb/>in freto, vel vltra freti fauces, in quibu&longs;dam tractibus &longs;ummus &aelig;&longs;tus erit <lb/>ante metidiem, vt Diepp&aelig;; quia &longs;cilicetaqua citi&ugrave;s per freti angu&longs;tias extru&shy;<lb/>ditur; adde reflexionem quamdam, qu&aelig; &longs;equitur ex vttoque ni&longs;u maris ver&shy;<lb/>s&ugrave;s fretum connitentis. </s></p><p type="main">

<s>Tertio. </s>

<s>Si mare vets&ugrave;s Au&longs;trum eat, &longs;en&longs;imque declinet ora vers&ugrave;s <lb/>Boream, ad oram illam, &longs;ummus &aelig;&longs;tus erit ante meridiem Lunarem vt in <lb/>Fri&longs;i&aelig; ora. </s></p><p type="main">

<s>Quarto. </s>

<s>Si per varios &longs;inus &amp; m&aelig;andros mare in terras &longs;e&longs;e in&longs;inuat, &longs;um&shy;<lb/>mus &aelig;&longs;tus erit po&longs;t meridiem Lunarem, vt Am&longs;terodami, &amp; in iis locis, qu&aelig; <lb/>&longs;ita &longs;unt ver&longs;us extremum &longs;inum. </s></p><p type="main">

<s>Quinto. </s>

<s>Si &aelig;&longs;tus per alueos fluviorum a&longs;cendat, qu&ograve; longi&ugrave;s di&longs;tat ab <lb/>o&longs;tio fluvij locus aliquis, e&ograve; tardi&ugrave;s &longs;ummum &aelig;&longs;tum habet, &longs;ci&prime;icet <lb/>po&longs;t meridiem Lunarem, vt Burdigala, Hamburgum, Rotomagus, An&shy;<lb/>tuerpia. </s></p><p type="main">

<s>Sexto. </s>

<s>Si aliquis terr&aelig; tractus longi&ugrave;s im mare porrigatur, citi&ugrave;s habet <lb/>&longs;ummum &aelig;&longs;tum, &amp; tardi&ugrave;s, vt dixi, extremitas &longs;inuum. </s></p><p type="main">

<s>Septimo. </s>

<s>Diver&longs;us litorum &longs;itus ad talem vel talem reflexionem di&longs;po&shy;<lb/>&longs;itus non parum confert; reflexionem, inquam, ni&longs;us, &longs;eu pre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nis aqu&aelig; cuju&longs;vis ab oppo&longs;ito latere &longs;eu littore vers&ugrave;; aliud qua&longs;i refle&shy;<lb/>ctitur. </s></p><p type="main">

<s>Octavo. </s>

<s>Adde lineam cur&longs;us aqu&aelig;, prout &longs;cilicetvel obliqui&ugrave;s, vel minus <lb/>obliqu&egrave; incidit. </s></p><p type="main">

<s>Nono. </s>

<s>Adde etiam diver&longs;am pre&longs;&longs;ionis rarionem, qua fieri pote&longs;t, vt <lb/>&longs;umma vis pre&longs;&longs;ionis non &longs;it te&longs;pectu alicujus loci con&longs;tituto centro ar&shy;<lb/>cuum pre&longs;&longs;ionis in dicto loco, &longs;ed in alio, &longs;eu vers&ugrave;s ortum, quo po&longs;ito, <lb/>&longs;ummus &aelig;&longs;tus erit ante meridiem Lunarem; &longs;eu vers&ugrave;s occa&longs;um, quo &longs;up&shy;<lb/>po&longs;ito, po&longs;t meridiem Lunarem in dicto loco erit. </s>

<s>Ex his reliqua, ni fallor, <lb/>facil&egrave; intelligetis, aut &longs;altem &longs;i quid difficile, re&longs;tet &longs;ignificare dignabi&shy;<lb/>mini. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Pauca hauddubi&egrave; re&longs;tant, qu&aelig; vel abund&egrave; non fuerint ex&shy;<lb/>po&longs;ita, vel ex iis, qu&aelig; &agrave; te dicta &longs;unt, facil&egrave; non intelligantur, &amp; mihi <lb/>videor rationem afferre po&longs;&longs;e illorum omnium, qu&aelig; in hac materia maxi&shy;<lb/>mam admirationem conciliare &longs;olent v.g. </s>

<s>cur multalitora, vel nullum vel <lb/>modicum &aelig;&longs;tum patiantur, alia ver&ograve; maximum; quid Lunaad &aelig;&longs;tum con&shy;<lb/>erat, ita vt in Plenilunio &amp; Novilunio maximus &aelig;&longs;tus &longs;it, eiu&longs;que &longs;ummum, <lb/>Luna in Meridiano exi&longs;tente, ni&longs;i per accidens &longs;ecus fiat; cur in duobus <lb/>locis, &longs;ub eodem Meridiano &longs;itis diver&longs;o tempore, eodem ver&ograve;, &longs;ub di&shy;<lb/>ver&longs;o Meridiano; cur in fretis gemini &aelig;&longs;tus concurrant; cut is, qui fer&shy;<lb/>tur ab ortu intra fretum longi&ugrave;s accedat, minus ver&ograve;, qui venit <lb/>ab occa&longs;u; cur alibi rapidi&longs;&longs;imus &longs;it, mitior alibi, cur alicubi ante <lb/>meridiem Lunarem, alibi po&longs;t; pa&longs;&longs;im tamen in ip&longs;o meridie; <pb pagenum="146"/>cur in quibu&longs;dam tractibus acce&longs;&longs;us plus duret, qu&agrave;m rece&longs;&longs;us; in aliis ve&shy;<lb/>r&ograve; plus rece&longs;&longs;us; qu&agrave;m acce&longs;&longs;us, lic&egrave;t vnus per &longs;e alteri &longs;it aqu&egrave; diutur&shy;<lb/>nus; cur per &longs;e mare &longs;ex horis 12. minutis a&longs;cendat, &amp; totidem depri&shy;<lb/>matur, cur &longs;ingulis diebus vna fer&egrave; hora, hoc e&longs;t 48.minutis &aelig;&longs;tus tardi&ugrave;s <lb/>a&longs;&longs;urgere incipiat, qu&agrave;m pridie, idque &longs;emper &amp; per &longs;e, Luna in Meridia&shy;<lb/>no hor&aelig; &longs;ext&aelig; exi&longs;tente; cur in quibu&longs;dam oris ad 70. &amp; 80. pedum alti&shy;<lb/>tudinem mare per &aelig;&longs;tum in Plenilunio attollatur, in aliis vix ad vnum pe&shy;<lb/>dem, in multis ver&ograve; nihil pror&longs;us; cuncta h&aelig;c &amp; alia multa ex principiis <lb/>&agrave; te jactis nullo negotio deducuntur; alia qu&aelig;dam occurrunt, qu&aelig; mihi <lb/>vel dubia &longs;unt, vel eorum ratio incomperta; &agrave; dubiis initium duco. </s>

<s>Pri&shy;<lb/>mum e&longs;t quod aliqui dicunt, in Plenilunio &longs;cilicet majorem e&longs;&longs;e vim &aelig;&longs;tus, <lb/>qu&agrave;m in Novilunio ad Calecutium; c&ugrave;m tamen ad indi o&longs;tia in Novilunio <lb/>majotes &longs;int &aelig;&longs;tus; alterum ver&ograve; quod alij referunt, quibu&longs;dam in <gap/>cis <lb/>per totos quindecim dies, &agrave; Novilunio &longs;cilicet, ad Plenilunium continu&ograve; <lb/>&aelig;&longs;tum crefcere; ita vt &longs;ummum crementum &longs;it in Novilunio &amp; Plenilunio, <lb/>ac totidem diebus aquam &longs;ub&longs;idere, vt ob&longs;erva tum e&longs;t, inquiunt, cirea <lb/>Cubam &amp; Hi&longs;paniolam; item in fluvio Vanna vel Van&longs;one ad Pachinum <lb/>Sinarum </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ab hoc vltimo incipio, quia involvit repugnantia; nempe c&ugrave;m <lb/>in pr&aelig;dictis, vt &amp; in multis aliis Mediterranei locis, &aelig;&longs;tus&longs;it tant&ugrave;m &longs;en&longs;i&shy;<lb/>bilis in Plenilunio &amp; Novilunio, quia c&ugrave;m tunc Majores &longs;int, vt &longs;upra di&shy;<lb/>ximus, con&longs;tatque experientia; quid mirum, &longs;i tunc &longs;en&longs;ibiles &longs;int? </s>

<s>vnde <lb/>nonnemo occa&longs;ionem arripuit, dicendi, cre&longs;cere continuo in iis locis <lb/>per totos 15. dies, &agrave; Novilunio &longs;cilicet ad Plenilunium; quod fal&longs;i&longs;&longs;imum <lb/>e&longs;t; quia &longs;ingulis diebus-bis cre&longs;cit, &amp; bis refluit. </s>

<s>Sed in&longs;en&longs;ibiliter, ni&longs;i <lb/>paucis diebus ante &amp; po&longs;t Novilunium ac Plenilunium; h&aelig;c autem &longs;une <lb/>inter &longs;e repugnantia, decre&longs;cere continuo &agrave; Plenilunio ad Novilunium ac <lb/>proinde in Novilunio mare e&longs;&longs;e maxim&egrave; depre&longs;&longs;um, c&ugrave;m in eo &longs;it terminus <lb/>decrementi, &amp; toto reliquo menfe nullum &longs;en&longs;ibilem &aelig;&longs;tum apparere; <lb/>fieri tamen aquarum tumorem &longs;en&longs;ibilem in Novilunio &amp; Plenilunio. </s>

<s>Ve&shy;<lb/>nio ad primum, &amp; dico, de eo mihi maximum dubium e&longs;&longs;e, quanquam <lb/>pro diver&longs;o Lun&aelig; &longs;itu, non negarim fieri po&longs;&longs;e, vt major &aelig;&longs;tus &longs;it in Novi&shy;<lb/>lunio, qu&agrave;m in Plenilunio; cum enim fauces Indi &longs;int fer&egrave; &longs;ub Tropico <lb/>Caneri, &longs;i fupponamus Novilunium fieri in Tropico Cancri, de Meridie <lb/>maximus erit ibi aqu&aelig; tumor, c&ugrave;m linea ab&longs;idum eo terminetur, minor <lb/>tamen erit de media nocte; quia extremitas line&aelig; ab&longs;idum inde di&longs;tat 47. <lb/>gradibus; &longs;i ver&ograve; Plenilunium fiat in Tropico Capricorni, de Meridie ma&shy;<lb/>ximus &aelig;&longs;tus ibidem erit, quia vt linea ab&longs;idum &agrave; Tropico ad Tropicum <lb/>per centrum globi tunc eat, de Meridie extremitas pr&aelig;dict&aelig; line&aelig;, qu&aelig; <lb/>ad Tropicum Cancri terminatur, re&longs;pondet line&aelig; Meridian&aelig;; itaque &longs;i <lb/>compatetur diutnus Plenilunij cum nocturno Novilunij, in Novilunio mi&shy;<lb/>nor &aelig;&longs;tus erit, qu&agrave;m in Plenilunio, &longs;ive diurnus <expan abbr="Novilunijc&utilde;">Novilunijcum</expan> nocturno Ple&shy;<lb/>nilunij, major erit in Novilunio, &longs;ed profect&ograve; de&longs;unt ob&longs;ervationes, &amp; Au&shy;<lb/>tores &longs;uper hoc in &longs;en&longs;us contrarios eunt, vtpote qui non tam ex ob&longs;erva&shy;<lb/>tionibus, qu&agrave;m ex propriis conjecturis multa deducant &amp; &longs;cribant, qu&aelig; <pb pagenum="147"/>omitto, vobi&longs;que refutanda relinquo; accedit, qu&ograve;d diver&longs;a pre&longs;&longs;ionis ra&shy;<lb/>tio rem hanc plurim&ugrave;m variat; immo Autores &longs;uper hoc &longs;ibi non con&longs;tant, <lb/>&amp; vnus illorum, &longs;i rect&egrave; memini, c&ugrave;m docui&longs;&longs;et, incrementa matis majora <lb/>fieri in Pleniluniis ad Calecutium, in Noviluniis ver&ograve; ad Indi o&longs;tia, &longs;equen&shy;<lb/>ti &longs;tatim pagina dicit, alicubi majora e&longs;&longs;e in Noviluniis, vt ad Calecu&shy;<lb/>tium, alibi ver&ograve; majora in Pleniluniis, vt ad Indi O&longs;tia; idem re&shy;<lb/>petit po&longs;t quintam paginam; vnde vides, cuncta h&aelig;c patum certa <lb/>e&longs;&longs;e. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In hac re nihil aliud de&longs;idero, ni&longs;i novas &amp; accuratas ob&longs;er&shy;<lb/>vationes, circa diurnum &amp; nocturnum &aelig;&longs;tum, dum Luna &longs;ita e&longs;t <lb/>extra &AElig;quatotem, ac pr&aelig;&longs;ertim circa Tropicos; alia qu&aelig;dam de <lb/>quibus cert&ograve; con&longs;tat, quorum cau&longs;&aelig; mihi compert&aelig; non &longs;unt, ex <lb/>te qu&aelig;renda re&longs;tant: primum e&longs;t, cur dum &aelig;&longs;tus a&longs;&longs;urgit &longs;ub initium <lb/>&amp; finem minoribus, crementis a&longs;&longs;urgat, majoribus ver&ograve; &longs;ub me&shy;<lb/>dium. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In Sinu Tarentino dum &aelig;&longs;tus &longs;ex horis a&longs;&longs;urgit, &amp; fort&egrave; duo&shy;<lb/>decim minutis, qu&aelig; &longs;ub &longs;en&longs;um non cadunt, vt dixi &longs;upra, &amp; toti&shy;<lb/>dem refluit, h&aelig;c accurat&egrave; ob&longs;ervata &longs;unt, in Novilunio v. </s>

<s>g. </s>

<s>prima <lb/>hora lent&egrave; accedit, &longs;ecunda tantul&ugrave;m intenditur motus, tertia &amp; <lb/>quarta, long&egrave; velocior evadit, quinta remittit, vt in &longs;ecunda: in &longs;ex&shy;<lb/>ta denique vt in prima: idem fit in Plenilunio: vegetior autem &aelig;&longs;tus e&longs;t <lb/>quatriduo ante &amp; quatriduo po&longs;t Novilunium &amp; Plenilunium, reliquo <lb/><figure id="fig27"></figure><lb/>tempore long&egrave; remi&longs;&longs;ior. </s>

<s>H&aelig;c literis ad me datis &agrave; <lb/>viro &longs;apienti&longs;&longs;imo qui pr&aelig;&longs;ens illa in&longs;piciebat, acce&shy;<lb/>pi ac fideliter retuli: Vt autem rationem, quam <lb/>petis exponam, &longs;uppono ex Geometria, &longs;inus com&shy;<lb/>plementi, quo magis accedunt ad &longs;inum totum, <lb/>habere minorem proportionem in&aelig;qualitatis. </s>

<s>Sit <lb/>enim quadrans MLN in quo accipiantur arcus <lb/>&aelig;quales L, P, E, R, Z, &amp; ducantur &longs;inus com&shy;<lb/>plementi XP, TE, SR, VZ, dico ML ad XP, habere minorem <lb/>proportionem in&aelig;qualitatis, qu&agrave;m XP ad TE, &amp; XP, ad TE, <lb/>qu&agrave;m TE ad SR, atque ita deinceps quod vel ex ip&longs;is &longs;inuum Ta&shy;<lb/>bulis con&longs;tat; hoc &longs;uppo&longs;ito, c&ugrave;m aqua intume&longs;cat magis vel min&ugrave;s <lb/>iuxta proportionem in&aelig;qualis pre&longs;&longs;ionis, &amp; pre&longs;&longs;io in&aelig;qualis &longs;it iuxta <lb/>rationem circulorum pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualium, hi porr&ograve; in&aelig;quales &longs;int <lb/><figure id="fig28"></figure><lb/>iuxta rationem pr&aelig;dictorum &longs;inuum com&shy;<lb/>plementi, mare per &aelig;&longs;tum intume&longs;cit ad <lb/>in&longs;tar pruni, vel &longs;ph&aelig;roidos, vt jam &longs;upra <lb/>dictum e&longs;t. </s>

<s>Sit autem quadrans ellip&longs;eos <lb/>ABD, &amp; quadrans circuli ABY di&shy;<lb/>vi&longs;us in quotcunque arcus &aelig;quales; item <lb/>quadrans circuli AGD; &longs;int anguli <lb/>GAF, DAE &aelig;quales, quadrans <lb/>ABY e&longs;t ad quadrantem ellipticum <pb pagenum="148"/>cum ABD, vt AY ad AD, &longs;unt enim figur&aelig;analog&aelig;vel homoge&shy;<lb/>ne&aelig;, vt vocare &longs;oleo; item quadrans ABD e&longs;t ad quadrantem AGD, vt <lb/>AY ad AD; igitur figura YDB e&longs;t ad figuram BGD, vt AY ad AD, &longs;unt&shy;<lb/>que du&aelig; i&longs;t&aelig; figur&aelig; homogene&aelig;; igitur vt YD ad GB, ita EO ad CI, <lb/>ita HO ad CF, ita K a ad ab; &longs;ed YD, BG &longs;unt &aelig;quales, igitur OE <lb/>&amp; IC &aelig;quales, item OH &amp; CF, item a K &amp; ab, igitur tantum cre&longs;&shy;<lb/>cit aqua vi pre&longs;&longs;ionis &agrave; B in I, quantum ab H ad Y, vel ab E in D; igitur <lb/>&longs;ub initium &amp; finem cre&longs;cit aqua modicis incrementis, ii&longs;que reciproc&egrave; <lb/>&aelig;qualibus hinc inde, a&longs;&longs;umptis &longs;cilicet angulis &aelig;qualibus; majori&shy;<lb/>bus ver&ograve; &longs;ub medium; en tibi germanam &amp; facilem tui qu&aelig;&longs;iti ra&shy;<lb/>tionem, qu&aelig; dubito, an &aelig;qu&egrave; facil&egrave; in qualibet alia hypothe&longs;i afferri <lb/>po&longs;&longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid dici queat, quod in rem hanc meli&ugrave;s quadret, cert&egrave; non&shy;<lb/>video; &longs;ed cur in &AElig;quinoctiis &aelig;&longs;tus major e&longs;t? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam &longs;upra ea &longs;uper hoc expo&longs;ui, qu&aelig; tibi facerent &longs;atis, &longs;i for&shy;<lb/>t&egrave; in memoriam revocares; nempe, vt jam indicavi, &longs;i Autores illos&shy;<lb/>con&longs;ulamus, qui de hoc argumento &longs;crip&longs;erunt, nihil fer&egrave; ni&longs;i repugnan&shy;<lb/>tia inter &longs;e inveniemus; nimirum aliqui &longs;crip&longs;erunt, &aelig;&longs;tum maximum e&longs;&longs;e <lb/>in Sol&longs;titiis, minimum ver&ograve; in &AElig;quinoctiis, alij contra maximum in <lb/>&AElig;quinoctiis, minimum in Sol&longs;titiis; alij majorem in &AElig;quinoctio ver&shy;<lb/>no; alij majorem in autumnali; alij majorem in Sol&longs;titio Brumali, mi&shy;<lb/>norem in &AElig;&longs;tivo; alij majorem in &aelig;&longs;tivo, minorem in Brumali nihil af&shy;<lb/>fingo; Augu&longs;tine, h&aelig;c ade&ograve; repugnantia apud Autores invenies. </s>

<s>De Sol&shy;<lb/>&longs;titiis nihil certi, c&ugrave;m etiam in hoc Autores varient, non dubito tamen, <lb/>quin, id quod e&longs;t, in no&longs;tram notitiam venire po&longs;&longs;it, fidelis ob&longs;ervatio&shy;<lb/>nis opera, in eodem &longs;cilicet loco; nempe pro diver&longs;is locis, diver&longs;a ra&shy;<lb/>rio e&longs;t, c&ugrave;m diver&longs;a &longs;it pre&longs;&longs;io; &longs;ed pro eodem loco facil&egrave; ob&longs;ervari po&shy;<lb/>te&longs;t in vtroque Sol&longs;titio &aelig;&longs;tus a&longs;&longs;urgentis men&longs;ura, tum diurni, tum no&shy;<lb/>cturni; c&ugrave;m multum inter vtrumque di&longs;crimen e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it; nulla autem re&shy;<lb/>gula certa &longs;tatui pote&longs;t, propter diver&longs;am pre&longs;&longs;ionis rationem, ob &longs;uperfi&shy;<lb/>ciem globi variis, &longs;ine lege &amp; ordine, maris &amp; continentis tractibus di&shy;<lb/>&longs;tinctam. </s>

<s>Quod pertinet ad &AElig;quinoctia; hoc vnum cert&ograve; con&longs;tat, maxi&shy;<lb/>mum in iis cieri &aelig;&longs;tum, Luna &longs;cilicet plena aut nova, &longs;altem in no&longs;tro <lb/>Oceano, intra Europam; rationem hic globus tibi &longs;uggeret, in quo <lb/>vides, Luna exi&longs;tente in &AElig;quatore arcus pre&longs;&longs;ionum e&longs;&longs;e majores; vbi <lb/>ver&ograve; Luna declinat vers&ugrave;s Boream, in quo tractu, Europa no&longs;tra &longs;ita e&longs;t, <lb/>vides, ni fallor, quantam pr&aelig;dictorum arcuum aream circulus maxim&aelig; <lb/>pre&longs;&longs;ionis re&longs;cindat, traduc&aacute;tque ad oppo&longs;itum hemi&longs;ph&aelig;rium, exi&longs;ten&shy;<lb/>te Luna infra horizontem ad Meridianum; qua &longs;ita &longs;upra horizontem, de <lb/>meridie &longs;cilicet Luna nova, de media nocte, in Plenilunio vides quan&shy;<lb/>tam maxima pars Americ&aelig; inutilem reddat: vbi porro Lu<gap/>a declinat in <lb/>Au&longs;trum, eadem pror&longs;us ratio militat; po&longs;ita enim Luna in Tropico <lb/>Gapricorni, in Novilunio de meridie idem e&longs;t circulus maxim&aelig; pre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nis, qui erat de media nocte dum Luna nova e&longs;&longs;et in Tropico Can&shy;<lb/>cri; in Plenilunio ver&ograve;, de meridie, idem e&longs;t circulus maxim&aelig; <pb pagenum="149"/>pre&longs;&longs;ionis, qui erat de media nocte, dum Luna e&longs;&longs;et in dicto Tropico <lb/>Cancri; vnde vt vides, eadem pro vtroque Sol&longs;titio ratio militat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c tua ratio probat, in vtroque &AElig;quinoctio, &aelig;&longs;tum &aelig;qualem <lb/>e&longs;&longs;e; at gravi&longs;&longs;imi Autores dicunt majorem e&longs;&longs;e in &AElig;quinoctio autumnali <lb/>v.g.ad o&longs;tia Garumn&aelig;. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t &aelig;qu&egrave; pro vtroque probat h&aelig;c ratio, &amp; ita e&longs;&longs;e nemo <lb/>inficiatur. </s>

<s>Scilicet per &longs;e; nam per accidens &longs;ecus accidere pote&longs;t; v.g.eo <lb/>quod major vis humpris a&euml;ri admixta &longs;it &longs;ub &AElig;quinoctium Autumnale, <lb/>qu&agrave;m &longs;ub Vernum; &amp; ver&ograve; cum &longs;it terminus &aelig;&longs;tatis, dubium non e&longs;t, <lb/>quin long&egrave; major humoris &longs;eu vaporis, in quem humor abit copia a&euml;ri ad&shy;<lb/>mixta &longs;it; vnde major evadit gravitatio, major pre&longs;&longs;io, &amp; major &aelig;&longs;tus: in <lb/>Zona torrida &amp; Au&longs;trali &longs;ecus dicendum e&longs;t; accedit, quod in &AElig;quino&shy;<lb/>ctio, rar&ograve; fit Novilunium aut Plenilunium; &longs;ed tant&ugrave;m aliquot ante, vel <lb/>po&longs;t diebus; adde diver&longs;am venti vim, qu&aelig; ad majorem &aelig;&longs;tum non parum <lb/>confert; &longs;i h&aelig;c tibi non faciant &longs;atis, nihil habeo vltra quod tibi ex&shy;<lb/>ponam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Faciunt hauddubi&egrave;; nec dubito, quin paucis aliis po&longs;tu&shy;<lb/>latis, qu&aelig; mihi re&longs;tant etiam facturus &longs;is &longs;atis; qu&aelig;ro igitur ex, <lb/>te, vtrum vrinatores, qui profundi&ugrave;s immerguntur, vim &amp; motum &aelig;&longs;tus &longs;en&shy;<lb/>tiant. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ga&longs;&longs;endus hoc ip&longs;um probari curavit, inven&iacute;tque non &longs;entiri <lb/>&aelig;&longs;tum pluribus pa&longs;&longs;ibus infra &longs;uperficiem maris, quod cert&egrave; ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is <lb/>omnino &longs;equitur; nemp&egrave; infra arcum BY ne minima quidem impre&longs;&longs;io <lb/>aqu&aelig; accidit; in quo meo judicio, nulla e&longs;t difficultas; vnde fabulam reputo, <lb/>ab ebulliente mari per &aelig;&longs;tum, marinas bellnas &longs;nr&longs;um ad &longs;uperficiem pelli, <lb/>illud fort&egrave; verius, &longs;eu veri&longs;&longs;imilius, ad litus Per&longs;ieum allidi pi&longs;ces <lb/>ad &longs;copulos, quod aliquando vi &longs;&aelig;vi&longs;&longs;im&aelig; tempe&longs;tatis actum e&longs;&longs;e <lb/>ferunt; hinc pi&longs;ces &longs;&aelig;viente procella in maris profundum &longs;e reci&shy;<lb/>piunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Illud etiam fabulo&longs;um crediderim; quod &agrave; quibu&longs;dam Auto&shy;<lb/>ribus refertur, &longs;cilicet ad Norvegiam, e&longs;&longs;e quemdam maris tractum, in quo <lb/>&longs;enis horis Naves &amp; grandia cete &longs;orbentur &agrave; mari, &amp; aliis Senis extrudun&shy;<lb/>tur; it&eacute;mque inter Angliam &amp; Nortmanniam e&longs;&longs;e voraginem, vers&ugrave;s quam <lb/>naves veloci&longs;&longs;imo cur&longs;u act&aelig; etiam vicin&aelig; gurgiti repelluntur. </s>

<s>H&aelig;c meta <lb/>&longs;unt Nautarum garrientium figmenta. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Idem quoque &longs;entio; quanquam pr&aelig;dictus gurges Angliaur <lb/>inter &amp; Nortmanniam, ip&longs;e fort&egrave; e&longs;t gemini &aelig;&longs;tus concur&longs;us, qui non <lb/>di&longs;&longs;imilem effectum pr&aelig;&longs;taret, vt confideranti patebit; Ille ver&ograve; tractus <lb/>ad Norvegiam, qui naves votat, ac deinde evomit, dubito an &longs;it circel&shy;<lb/>lns maxim&aelig; depre&longs;&longs;ionis, quem circa Polum mundi de&longs;cribit punctum di&shy;<lb/>&longs;tans &agrave; Parallelo Lunari 90. gradibus nempe ad in&longs;tar cuju&longs;dam <gap/>oraginis <lb/>e&longs;t, &longs;ub&longs;idente aqua &longs;enis horis, ae totidem a&longs;&longs;urgente; &longs;ed dum res cert&ograve; <lb/>non con&longs;tet, quod &longs;it, fru&longs;tra qu&aelig;ritur, propter quid &longs;it: Non negarim <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan>, <lb/>vers&ugrave;s Norvegiam, in quo rever&agrave;tractu mare profundi&longs;&longs;imum e&longs;t, qua&longs;dam <pb pagenum="150"/>votagines e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e, in quibus ratione &longs;itus, &aelig;&longs;tus ip&longs;e mirificos pr&aelig;&longs;tet ef&shy;<lb/>fectus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Proba&longs;ine quod aliqui&longs;cribunt, in cingulis ex Lupi marini co&shy;<lb/>tio factis, pet &aelig;&longs;tum pilos erigi &amp; &longs;tare, in refluxu ver&ograve; deprimi, hoc etiam <lb/>fabulam olet, ni fallor. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Vt vt &longs;it, qu&aelig;dam humore rige&longs;cunt, ac proinde eriguntur, <lb/>vt funes ex canabe, pr&aelig;terea per &aelig;&longs;tum, a&euml;r minus compre&longs;&longs;us e&longs;t, magis <lb/>in refluxu; quid mi<gap/>um ergo, &longs;i refluxu<gap/> tempore pilos illos de&shy;<lb/>primat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed quid cen&longs;es de iis fontibus &amp; puteis, quorum aliqui at&shy;<lb/>tolluntur <gap/>um Oceano per &aelig;&longs;tum, alij contra &longs;ub&longs;idunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Multa etiam fabulo&longs;a de his Scriptoribus promulgata fue&shy;<lb/>runt; difficile tamen non e&longs;t; rationem horum adducere; nemp&egrave; altior <lb/>aqua per &aelig;&longs;tum, plus aqu&aelig; extrudit per exiguos areno&longs;&aelig; terr&aelig; meatus; <lb/>minus ver&ograve; aqua &longs;ub&longs;idens; qu&ograve;d &longs;i per longiores m&aelig;andros aqua tradu&shy;<lb/>cenda e&longs;t, ad putei, &longs;eu fontis recepta culum non tam cit&ograve; pervenit, &longs;ed fort&egrave; <lb/>&longs;ex horis tardi&ugrave;s. </s>

<s>Sic <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;tillant fornices, eo die, quo pluit, &longs;ed altero, immo <lb/>tertio po&longs;t die, pro diver&longs;a for nicis cra&longs;&longs;itudine; nec obe&longs;t, aquam dul&shy;<lb/>cem e&longs;&longs;e; quia marina per arenam percolata du ce&longs;&longs;it: nihil dico de aliis <lb/>multis fontibus, qui aliquoties per diem intume&longs;cunt, ac deinde &longs;ub&longs;i&shy;<lb/>dunt, nulla tamen temporum &longs;ervata lege, quia ad hoc argumentum non <lb/>pertinent: quanquam in diver&longs;is fontibus artefactis facil&egrave; videmus, quid <lb/><gap/>tiam indu&longs;trio&longs;a natura in hac materia pr&aelig;&longs;tare valeat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Alia Exciderant; quid enim de Mari Ca&longs;pio, de Ponto Euxino, <lb/>de Mari Baltico, de Eurippo ad Eubeam, de quibu&longs;dam lacubus in Ameri&shy;<lb/>ca, in quibus &aelig;&longs;tus fieri dicitur? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In Ca&longs;pio, Euxinio, Baltico, vel nullus, vel modicus &aelig;&longs;tus e&longs;t <lb/>c&ugrave;m ab Oceano traduci non po&longs;&longs;it, &amp; tractus aquarum breviores &longs;int, &amp; <lb/>ita &longs;iti, vt &longs;en&longs;ibilem pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualitatem non inducant. </s>

<s>De lacubus <lb/>Americ&aelig; memoratis, dicendum e&longs;t, vele&longs;&longs;etant&aelig; longitudinis vt 700. <lb/>etiam milliatia ad&aelig;quent, quod &longs;ufficit, vt aliqua pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualitas <lb/>inducatur, vel per majorem fluminis alveum ab Oceano vim &aelig;&longs;tus e&ograve; tra&shy;<lb/>duci, quod &longs;altem meo judicio, difficultate caret. </s>

<s>Iam de celeberrimo <lb/>illo Gr&aelig;ci&aelig; Eurippo nunc dicam, de quo fabulo&longs;a multa narrantur; nem&shy;<lb/>pe ali&agrave;s &longs;epties &longs;ingulis diebus &aelig;&longs;tua&longs;&longs;e dicitur, nunc ver&ograve; quater in die: <lb/>quod ad me &longs;pectat, fateor vltro, me nunquam vidi&longs;&longs;e; quantum tamen <lb/>ex incolarum relationibus audire potui, bis &longs;ingulis diebus in pr&aelig;fato Eu&shy;<lb/>rippo recurrit &aelig;&longs;tus; &longs;ed quia it reditque duodecim horis, alii&longs;que duo&shy;<lb/>decim pariter fluit, ac reflnit &aelig;qu&egrave; rapido cur&longs;u, quater in die &aelig;&longs;tuare vi&shy;<lb/>detur; hujus autem Eurippi eadem ratio e&longs;t, qu&aelig; aliorum, de qua jam <lb/>&longs;upra; fieri ta<gap/>en pote&longs;t, vt quemadmodum de Siculo diximus, concur&shy;<lb/>rant in i&longs;to gemini &aelig;&longs;tus, abvtraque &longs;cilicet extremitate, nempe ad orti&shy;<lb/>vam vis &aelig;&longs;tus traducitur per fauces illas, qu&aelig; &longs;untinter Cretam &amp; Orien&shy;<lb/>tale Peloponen&longs;i cornu, non procul ab In&longs;ula Cythere, vulg&ograve; <emph type="italics"/>Cerigo,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="151"/>pr&aelig;ter fluente aqua Orientalem Pelopone&longs;i &amp; Attic&aelig; oram; ad occiduam <lb/>ver&ograve; per medium qua&longs;i &AElig;geum vis &aelig;&longs;tus appellitur; ex pr&aelig;fato ver&ograve; con&shy;<lb/>cur&longs;u varij vortices na&longs;ci videntur, qui vulgo ventorumvi, vel ali&longs;s cau&longs;is <lb/>tribui &longs;olent; vnum dumtaxat libenter addo, anilem fabulam jam olim de <lb/>Ari&longs;totele &longs;par&longs;am fui&longs;&longs;e, cum &longs;cil<gap/>et, pr&aelig; de&longs;peratione, Eurippi cau&longs;am <lb/>non capientem &longs;e&longs;e in medium Euripum pr&aelig;cipitem dedi&longs;&longs;e; quis hoc <lb/>amab&ograve; credat? </s>

<s>ni&longs;i qui nimi&aelig; laboret vitio credulitatis? </s>

<s>Sed quid tamdiu <lb/>taciturnus fui&longs;ti, &longs;uavi&longs;&longs;ime Chry&longs;ocome? </s>

<s>curhuc v&longs;que de argumento <lb/>ade&ograve; difficili di&longs;&longs;erentem non interpella&longs;ti? </s>

<s>An fort&egrave; res i&longs;ta tibi non pla&shy;<lb/>cuit? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Placuit haud dubi&egrave;, neque hoc inficiari po&longs;&longs;um; &longs;ilui tamen, <lb/>nec inter pellavi vnquam, quia multa &longs;an&egrave; volvebam animo, qu&aelig; contra ea, <lb/>qu&aelig; dicebas, mihiopponenda e&longs;&longs;e videbantur, qu&aelig; mihi haud parum diffi&shy;<lb/>cultatis pr&aelig;ferre videbantur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Su&longs;tine tanti&longs;per Antime, &amp; per te mihi liceat nodos <lb/>i&longs;tos &agrave; Chry&longs;ocomo contextos di&longs;&longs;olvere mentem tuam callere ap&shy;<lb/>prime mihi videor; &longs;i quidin &longs;olutione mea de&longs;ideretur facil&egrave; &longs;upplere po&shy;<lb/>teris. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Legem accepto; profer igitur, Chry&longs;ocome, illa omnia, <lb/>qu&aelig; volvi&longs;ti animo advers&ugrave;m nos: vtrumque di&longs;&longs;erentem libenter au&shy;<lb/>diam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/></s><s> Primo quidem loco incredibile e&longs;&longs;e videtur, tantam <lb/>vim ine&longs;&longs;e a&euml;ri, qua immen&longs;um propemodum aquarum pondus attolle<gap/>e <lb/>po&longs;&longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> An fort&egrave; putas, totam aquarum molem ab a&euml;re gravitante <lb/>attolli, aut &longs;u&longs;tineri? </s>

<s>falleris; c&ugrave;m illa tan t&ugrave;m aqu&aelig; portio &longs;u&longs;tineatur, <lb/>qu&aelig; &longs;upra libellam maxim&aelig; depre&longs;&longs;ionis attollitur, &amp; qu&aelig; mihi videtur <lb/>per exigua, &amp; fer&egrave; nulla, &longs;i cum tota a&euml;ris m&oacute;le comparetur; &amp; ver&ograve; &longs;i <lb/>tota vis prementis a&euml;ris libera e&longs;&longs;et; id e&longs;t, &longs;i omnes circuli &amp; arcus pre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionis vtiles e&longs;&longs;ent; id e&longs;t, &longs;i totam globi &longs;uperficiem aqua tegeret, &aelig;&longs;tus <lb/>profect&ograve; long&egrave; alci&ugrave;s a&longs;&longs;urgeret: &longs;ed dic mihi, &longs;odes, quanta &longs;it altitudo <lb/>a&euml;ris gravitantis in circulum maxim&aelig; pre&longs;&longs;ionis, &longs;eu depre&longs;&longs;ionis; ne ti&shy;<lb/>bi nimius videar, la&longs;&longs;umo tant&ugrave;m 1000. &longs;emidiametros terr&aelig;; igitur <lb/>859000.leucas, quarum qu&aelig;libet continet 4. millaria, vt quodlibet mil&shy;<lb/>liare 1000. pa&longs;&longs;us geometricos, quilibet pa&longs;&longs;us 5. pedes; &longs;upponamus au&shy;<lb/>tem aquam e&longs;&longs;e graviorem a&euml;re millie<gap/>; igitur &longs;i cylindrus pr&aelig;dict&aelig; alti&shy;<lb/>titudinis iuxta communem innatantium legem, aqu&aelig; innataret, vna &longs;ui <lb/>mille&longs;ima parte immergeretur, atque ade&ograve; &longs;egmentum immer&longs;nm <lb/>859. Leucarum e&longs;&longs;et; tantumdem igitur aqu&aelig; attolleret; miror <lb/>igitur, illum, de quo dubitare videris, a&euml;ris gravitantis ni&shy;<lb/>&longs;um majorem non e&longs;&longs;e: immo inde facil&egrave; colligo, long&egrave; majo&shy;<lb/>rem e&longs;&longs;e gravitatis aqu&aelig; proportionem ad gravitatem a&euml;ris, &amp; in&shy;<lb/><gap/>eriorem a&euml;ra fort&egrave; graviorem &longs;uperiore, tum propter humorem ad&shy;<lb/>mixtum, tum fort&egrave;, quia compre&longs;&longs;ior e&longs;t: ca&longs;tiga igitur pr&aelig;occupatum <pb pagenum="152"/>animum, &amp; ratiocinare ex certis principiis, &amp; dubitationi locus non <lb/>erit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c &longs;ententia nimiam novitatem pr&aelig;&longs;efert; ac proinde vel <lb/>hoc nomine &longs;u&longs;p&eacute;cta multis e&longs;&longs;<gap/> videbitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Fateor vltro, hanc &longs;ententiam novam e&longs;&longs;e, &longs;ed ex antiquis <lb/>&amp; certis principiis deducta; qu&ograve;d &longs;i minim&egrave; liceat, nullus vnquam ref <lb/>literari&aelig; progre&longs;&longs;us &longs;perandus e&longs;t: &amp; ver&ograve; quid damni ex hac novitate ti&shy;<lb/>meri po&longs;&longs;it, nonvideo; &longs;upponit enim h&aelig;c&longs;ententia marinum <expan abbr="&aelig;&longs;t&utilde;">&aelig;&longs;tum</expan> cum iis <lb/>omnibus ph&aelig;nomenis, qu&aelig; &agrave; terum i&longs;tarum periti<gap/>mis ob&longs;ervata fuere; <lb/>docet, pr&aelig;dictum &aelig;&longs;tum e&longs;&longs;e &agrave; Luna, eiu&longs;que incrementum in Novilunio <lb/>&amp; Plenilunio; decrementum in Quadraturis; maximam vimcirca &AElig;qui&shy;<lb/>noctia; agno&longs;cit a&euml;ta gravem e&longs;&longs;e; quis hoc neget? </s>

<s>atque ade&ograve; &longs;uo ni&longs;u, <lb/>&longs;ua vi pro&longs;&longs;iva pollere, qu&aelig; toties in actum exeritur, quoties major e&longs;t, <lb/>qu&agrave;m re&longs;i&longs;tentia; docet pr&aelig;terea Lunam ex no&longs;tris elementis compactam <lb/>e&longs;&longs;e; &amp; h&aelig;c communis e&longs;t Sanctorum Patrum &longs;ententia; ac proinde So&shy;<lb/>lis &amp; caloris vi humorem educi ex Luna; denique docet commune me&shy;<lb/>dium vers&ugrave;s illum globum gravitare, cui p<gap/>opi&ugrave;s e&longs;t, vnde gravitationis, <lb/>ac proinde pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualitatem &longs;equi, nece&longs;&longs;e &longs;it, &amp; ex hac, aqua&shy;<lb/>rum tumbrem &amp; &aelig;&longs;tum. </s>

<s>Cuncta h&aelig;c, etiam pr&aelig;&longs;cindendo ab &aelig;&longs;tu, ita &agrave; <lb/>natura con&longs;tituta e&longs;&longs;e putarem; &longs;i vltra dubitas, ponamus ex hypothe&longs;i, <lb/>nec enim, opinor, negabis ita e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; fingamus igitur, ita <lb/>e&longs;&longs;e; &amp; vide, vtr&ugrave;m cuncta &aelig;&longs;tus marini ph&aelig;nomena rect&egrave; expli&shy;<lb/>centur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Si a&euml;r gravitat, cur eius pondus non &longs;entimus? </s>

<s>deinde quomo&shy;<lb/>d&ograve; fieri pote&longs;t, vt idem a&euml;ris tractus mod&ograve; vers&ugrave;s vnum, mod&ograve; ver&longs;us aliud <lb/>centrum gravitet? </s>

<s>An fort&egrave; novit, cui proprior e&longs;t? </s>

<s>denique, humor ille <lb/>Lunaris, vbi &longs;emel terr&aelig; illap&longs;us e&longs;t, c&ugrave;m h&aelig;c immobilis con&longs;i&longs;tat, non <lb/>videtur, quomod&ograve; in maternum patriumque &longs;inum &amp; globum denu&ograve; redi&shy;<lb/>re valeat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c facil&egrave; &longs;olvo; primum quidem, quia non &longs;entimus <lb/>a&euml;ris pondus &longs;icuti nec vrinatores pondus aqu&aelig;; nempe ide&ograve; me&shy;<lb/>dium gravitat, vt corpus &longs;ubjectum levius &longs;ur&longs;um extrudat; nihil <lb/>ergo ab eius pondere nobis timendum e&longs;t, qui a&euml;re graviores &longs;u&shy;<lb/>mus; immo id vnum dumtaxat a&euml;ris, vel alterius medij gravita&shy;<lb/>tio in nobis pr&aelig;&longs;tat, vt min&ugrave;s graves &longs;imus, dettacta nobis ea <lb/>gravitatis, &longs;eu gravitationis parte, qu&aelig; pondus tant&aelig; molis a&euml;ris, quan&shy;<lb/>t&aelig; nos &longs;umus, ad&aelig;quat. </s>

<s>Secundum ver&ograve; &longs;ic diluo; terminus extrin&longs;ecus <lb/>determinat lineam motus gravium, ex natur&aelig; in&longs;ti<gap/>to, &longs;e&ugrave; pr&aelig;&longs;cripto <lb/>fine; nec opus e&longs;t, vt mobile cognitione, aut &longs;en&longs;u polleat; &longs;ed cum &longs;uum <lb/>finem obtinere debeat, &longs;uam vim exerit ad illum obtinendum; c&ugrave;migitur <lb/>corpus grave debeat con&longs;tituere vnum totum, &longs;eu <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <expan abbr="glob&utilde;">globum</expan> totalem, cum <lb/>aliis corporibus, &longs;eu partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> globi, vt <expan abbr="h&utilde;c">hunc</expan> finem obtineat, ferri debet <lb/>vers&ugrave;s commune centrum, in quo natura con&longs;tituit terminum illius latio&shy;<lb/>nis; vnde &longs;i fort&egrave; centrum illud locum mutaret, etiam corpus grave lineam <lb/>motus mutaret. </s>

<s>Res e&longs;t per&longs;picua interr&aelig; mobilis hypothe&longs;i, qu&aelig; lic&egrave;t vera <pb pagenum="153"/>non &longs;it, nemo tamen huc v&longs;que negavit, po&longs;&longs;ibilem e&longs;&longs;e. </s>

<s>Quemadmod&ugrave;m <lb/>ver&ograve; corpus grave determinatur &agrave; termino extrin&longs;eco, id e&longs;t, &agrave; centro, ad <lb/>talem lineam gravitationis, lic&egrave;t centrum illud non videat, nec cogno&longs;cat, <lb/>ita determinatur ab eodem termino vel centro, cui propius e&longs;t, lic&egrave;t ne&longs;ciat, <lb/>cuinam propius &longs;it. </s>

<s>Tertium denique jam &longs;upra &longs;olutum e&longs;t; nempe caloris <lb/>vi, Lunaris humor long&egrave; no&longs;tro liberior ac proinde &longs;ubtilior, facil&egrave; rare&longs;cit, <lb/>atque avolat, is pr&aelig;&longs;ertim, qui extra vmbram terr&aelig; po&longs;itus &longs;olares radios <lb/>diu excipit; in quo, meo judicio, nulla e&longs;t difficultas. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> In quadraturis eadem ratio pre&longs;&longs;ionis e&longs;&longs;et; quia eadem <lb/>gravitationis in&aelig;qualitas, qu&aelig; e&longs;t in copulis &amp; oppo&longs;itione; &aelig;qualis igitur <lb/>&aelig;&longs;tus, quod tamen ob&longs;ervationibus repugnat, deinde in lacubus Lunari <lb/>globo &longs;ubjectis, &aelig;&longs;tus attolli deberet; denique in Oceano Septenttionali mo&shy;<lb/>dicus &aelig;&longs;tus e&longs;&longs;et, quia &longs;cilicet &agrave; punctis maxim&aelig; elevationis multum di&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c etiam facil&egrave; &longs;olvuntur; primum quidem, quia lic&egrave;t in Qua&shy;<lb/>draturis eadem &longs;it ratio pre&longs;&longs;ionis, ratione altitudinis Cylindrorum a&euml;ris <lb/>gravitantis, diver&longs;a tamen e&longs;t ratione medij; nempe in Quadraturis a&euml;ri <lb/>vers&ugrave;s terram gravitanti, minus humoris ine&longs;t igitur; inde &longs;equitur, e&longs;&longs;e <lb/>min&ugrave;s gravem, ac proinde minorem exeri gravitationis effectum, &aelig;&longs;tum <lb/>videlicet. </s>

<s>Secund&ugrave;m jam &longs;upra dilutum e&longs;t; c&ugrave;m enim lacuum &longs;uperficies <lb/>paucos admod&ugrave;m gradus complectatur, in&aelig;qualitas pre&longs;&longs;ionis in ea &longs;en&longs;i&shy;<lb/>bilis non e&longs;t; quid mirum ergo, &longs;i effectus illius, nimirum &aelig;&longs;tus, &longs;en&longs;ibilis <lb/>non &longs;it; hinc vbi &longs;unt majores lacus vt Americani illi, de quibus &longs;upt&agrave;, vel <lb/>vbi lacus per aliquod Fretum Oceano conjuncti &longs;unt, &longs;en&longs;ibilis in iis &aelig;&longs;tus <lb/>ob&longs;ervatur. </s>

<s>Tertium denique fic rejicio; in prima illa hypothe&longs;i, qua &longs;up&shy;<lb/>poniturtota globi &longs;uperficies aquea; ita res &longs;e haberet; at &longs;ecund&ugrave;m pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;entem rerum &longs;tatum, e&aacute;que globi terraquei &longs;uperficie &longs;uppo&longs;ita, qu&aelig; mod&ograve; <lb/>e&longs;t pro pter diver&longs;as reflexiones, pre&longs;&longs;iones, angu&longs;tias, e&ograve; currit &aelig;&longs;tus, quo <lb/>major vis, vel alia qu&aelig;piam line&aelig; determinatio inclinat; hinc ad eandem <lb/>&longs;&aelig;p&egrave; oram etiam in locis parum di&longs;&longs;itis, ade&ograve; diver&longs;us &aelig;&longs;tus e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oe.<emph.end type="italics"/></s><s> Per aver&longs;a igitur flumina non a&longs;cenderet &aelig;&longs;tus, in quorum &longs;u&shy;<lb/>perficie in&aelig;qualitatis pre&longs;&longs;ionis &longs;en&longs;ibilis non e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non ide&ograve; a&longs;cendit per alveum fluminis, qu&ograve;d fluminis &longs;uper&shy;<lb/>ficies prematur, &longs;ed qu&ograve;d &longs;uperficies maris, c&ugrave;m per &aelig;&longs;tum intume&longs;cat, &amp; <lb/>&longs;it &longs;upra &longs;uperficiem fluminis, more gravium, vers&ugrave;s eam partem excurrat; <lb/>neque in hoc vlla difficultas re&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Circuli pre&longs;&longs;ionum ad libitum &agrave; vobis accipiuntur; cur enim pe<gap/><lb/>ti&ugrave;s hi, qu&agrave;m illi? </s>

<s>vnde, ni fallor, ruit pr&aelig;cipua hujus ve&longs;tr&aelig; &longs;ententi&aelig; &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tructio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nego, fingi ad libitum; nempenon fingitur linea Ab&longs;idum, <lb/>vel connectens centra; neque linea confinium, &longs;eu dirimens, neque circuli <lb/>paralleli, per quotum centra, Ab&longs;idum linea ducitur, cadit que perpendicu&shy;<lb/>lariter in eorum plana; nec &aelig;qualis gravitatio, &longs;eu pre&longs;&longs;io in quolibet pun&shy;<lb/>cto circuli paralleli; nec communis ni&longs;us ab omnibus punctis eju&longs;dem cir&shy;<lb/>culi; quia &longs;cilicet &aelig;qualis; &longs;i enim e&longs;&longs;et in&aelig;qualis, vna aliam &longs;uperaret; igi&shy;<lb/>tur advers&ugrave;s illam ageret; igitur actio communis non e&longs;&longs;et. </s>

<s>Hinc mani-<pb pagenum="154"/>fefta ratio, cur ij circuli pre&longs;&longs;ionum minim&egrave; ponantur, in quorum &longs;ingulis <lb/>punctis ni&longs;us in&aelig;qualis e&longs;t; cuncta h&aelig;c igitur non ad libitum &longs;tatuuntur, <lb/>&longs;ed ex linea connectente centra, qu&aelig; ex globorum &longs;itu &longs;emper re&longs;ult<gap/>t, ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: non ruitigitur hujus &longs;ententi&aelig; fundamentum, &longs;ed <lb/>maximoper&egrave; inde confirmatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Verbulum addo, &amp; con&longs;idero lineam connectentem centra; ad <lb/>in&longs;tar axis coni, cu&longs;us vertex ad centrum terr&aelig; de&longs;init; Diameter ver&ograve; ba&shy;<lb/>&longs;is, in quam pr&aelig;dictus axis perpendiculariter cadit, e&longs;t ip&longs;a linea confinium; <lb/>con&longs;idero item infinitos conos, &longs;eu &longs;uperficies conicas, quarum ba&longs;es &longs;int <lb/>circuli concentrici in plano pr&aelig;dict&aelig; ba&longs;is, &amp; quarum maxima e&longs;t planum <lb/>circuli majoris, parallelum pr&aelig;dict&aelig; ba&longs;i; minima ver&ograve; pr&aelig;fata Ab&longs;idum <lb/>linea; qu&aelig;libet &longs;uperficies conica, &longs;ecat &longs;uperficiem globi terraquei in cir&shy;<lb/>culo, &amp; omnes huju&longs;modi &longs;ectiones &longs;unt circuli paralleli, per quorum cen&shy;<lb/>tra linea Ab&longs;idum rect&acirc; ducitur; hi &longs;unt circuli pre&longs;&longs;ionum, in&aelig;quales qui&shy;<lb/>dem inter &longs;e, ita tamen, vt in quolibet eju&longs;dem circuli puncto, &aelig;qualis pre&longs;&shy;<lb/>&longs;io fiat; vereor, vt alius modus e&longs;&longs;e po&longs;&longs;it pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualis, re&longs;pectu eju&longs;&shy;<lb/>dem centri. </s>

<s>Reliqua omitto; perge Chry&longs;ocome. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Si &aelig;&longs;tus &agrave; Lun&aelig; motu e&longs;&longs;et, ad Lun&aelig; motum &longs;e&longs;e compone&shy;<lb/>ret; ac proinde nunquam &aelig;&longs;tus ab occa&longs;u ad ortum excurreret, quod cert&egrave; <lb/>omnibus expetimentis refragatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Si aqua totam globi terraquei &longs;uperficiem tegeret, tumor il&shy;<lb/>le, &longs;eu maxim&aelig; elevationis punctum, quod nunquam Lun&aelig; non re&longs;pondet <lb/>&longs;em per ab ortu in occa&longs;um ire videretur; at in hoc rerum &longs;tatu vers&ugrave;s litus <lb/>humilius a&longs;&longs;urgens per&aelig;&longs;tum aqua excurrit, quoquover&longs;um tandem &longs;pectet, <lb/>idque maxim&egrave; &longs;i linea cur&longs;us in oram illam direct&egrave; incidat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Ventus impediret vim &aelig;&longs;tus, c&ugrave;m tamen illam augeat, a&euml;re <lb/>&longs;cilicet acto, per lineam Horizontalem, ac proinde impedito illius gravi&shy;<lb/>tationis ni&longs;u. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> A&euml;r, quamvis alioquin per lineam Hotizontalem actus, re&shy;<lb/><gap/>inet tamen totam vim &longs;u&aelig; gravitationis; exemplum luculentum habes in <lb/>ligno humido innatante, quod lic&egrave;t ad in&longs;tar navicul&aelig; per Horizontalem <lb/>impellatur; totum tamen illius pondus &longs;uam vim exerit gravitando; v. </s>

<s>g. <lb/></s>

<s>fit vas aqua plenum 20.libr.&longs;it lignum aqu&aelig; innatans.5.libr. </s>

<s>quod per Ho&shy;<lb/>rizontalem moveatur, haud dubi&egrave;, &longs;i vas ip&longs;um tunc appendas, 25.librarum <lb/>pondus &longs;enties: &longs;ic aqua, qu&aelig; &longs;upra fundum alvei currit; in hoc &longs;u&aelig; gravi&shy;<lb/>tatis vim totam exerit; idem dico de globo in plano Horizontali rotato: <lb/>a&euml;r igitur quantumvis agitatus totius gravitationis effectum pr&aelig;&longs;tat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Vix crediderim, lapidem per Horizontalem projectum, to&shy;<lb/>tius gravitationis &longs;u&aelig; vim exerere; alio quin recta deor&longs;um iret; igitur nec <lb/>a&euml;r per lineam Horizontalem &agrave; Vento actus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex eo quod lapis totam vim &longs;u&aelig; gravitationis exerat, non <lb/>&longs;equitur, quod recta deor&longs;um ire debeat, c&ugrave;m motu quodam mixto movea&shy;<lb/>tur, idque per Parabolam, vt jam multi demon&longs;tra&longs;&longs;e dicuntur: Deinde non <lb/>e&longs;t par ratio lapidis &amp; a&euml;ris; lapis enim non gravitat cum a&euml;re gravitatio&shy;<lb/><gap/>e communi, ni&longs;i &longs;ecund&ugrave;m modicam illam ponderis portionem, qu&aelig; a&euml;ri <pb pagenum="155"/>eju&longs;dem cum lapide molis competit; at ver&ograve; pars a&euml;ris, qu&aelig; in medio a&euml;re <lb/>per Horizontalem movetur, cum aliis&longs;ibi &longs;ubjectis, &amp; impo&longs;itis, gravitatio&shy;<lb/>ne communi gravitat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per vos mihi liceat, breve Parergon inter&longs;erete, vt h&aelig;c meli&ugrave;s <lb/>intelligantur. </s>

<s>Corpus, quod e&longs;t in medio, vel eju&longs;dem e&longs;t cum medio gra&shy;<lb/>vitatis, vel majoris, vel minoris; &longs;i minoris, innatat medio; &longs;i majoris, im&shy;<lb/>mergitur; &longs;i &aelig;qualis, in quocunque loco illud colloces, ibi manet: porr&ograve; <lb/>corpus humido innatans, gravitatione communi cum ip&longs;o medio gravitat; <lb/>cujus rei luculentum ex&eacute;plum, vel experimentum attuli&longs;ti, Augu&longs;tine; nem&shy;<lb/>pe totum illud vas appen&longs;um 25.libr.pendit, &longs;ive lignum quie&longs;cat, &longs;ive flu&shy;<lb/>ctuet; &longs;ive in fundo va&longs;is atte retineatur; &longs;ive &longs;ur&longs;um emergat; &longs;ive pet <lb/>Horizontalem feratur: Et ver&ograve; vbi nihil propri&aelig; &amp; &longs;ingularis gravitatio&shy;<lb/>nis retinet, in communem gravitationem totam &longs;uam vim refundit; hinc <lb/>manus ligno innatanti &longs;uppo&longs;ita nullum pondus &longs;entit, ni&longs;i fort&egrave; illud tan&shy;<lb/>tulum attollas, vel filo ex parte immer&longs;um &longs;u&longs;tineas; tunc enim vas ip&longs;um <lb/>min&ugrave;s pendit; v.g. </s>

<s>&longs;i dum lignum ex parte immer&longs;um &longs;uftines, &longs;entis trium <lb/>libr.pondus, vas 22.libr. </s>

<s>tunc erit; hinc &longs;i vas dextr&acirc;, lignum ver&ograve; filo ap&shy;<lb/>pen&longs;um &longs;ini&longs;tr&acirc; &longs;u&longs;tineas, vtraque &longs;imul totum pondus, &longs;ed qua propor&shy;<lb/>tione plus ligni &longs;ini&longs;tra &longs;u&longs;tinet, eadem in va&longs;e dextera minus pondus &longs;u&shy;<lb/>&longs;tinet: porr&ograve; &longs;i corpus aqua gravius &longs;it, v.g.plumbum, haud dubi&egrave; immer&shy;<lb/>gitur, &longs;it v.g, idem vas 20.libr.&longs;it pila plumbea 10. libr. </s>

<s>vbi h&aelig;c fundum <lb/>va&longs;is attigit, totum va&longs;is pondus erit 30.libr.at &longs;i vas pendatur eo dumtaxat <lb/>tempore, quo pila plumbea per aquam de&longs;cendit, &longs;upra 20.libr. </s>

<s>illam tan&shy;<lb/>tum ponderis acce&longs;&longs;ionem &longs;enties, quam aqua, vt &longs;ic loquar, plumbo detra&shy;<lb/>hit, &aelig;qualem &longs;cilicet ponderi portionis aqu&aelig;, eju&longs;dem molis; &longs;upponamus <lb/>autem gravitatem plumbi e&longs;&longs;e decuplam gravitatis aqu&aelig;, vas erit 21. libr. <lb/></s>

<s>idem &longs;iet, &longs;i pila omnino immer&longs;a filo &longs;u&longs;tineatur. </s>

<s>Hinc duo Paradoxa facil&egrave; <lb/>deducetis; primum &longs;it, corpus leve, quod &longs;ur&longs;um per mediam aquam va&longs;e <lb/>contentam emergit, magis gravitat in eum, qui vas ip&longs;um &longs;u&longs;tinet, qu&agrave;m <lb/>corpus grave, quod per mediam aquam deor&longs;um fertur: ac proinde corpus <lb/>levius majorem vim gravitationis exerit, qu&agrave;m gravius; hinc qu&ograve; plus &longs;in&shy;<lb/>gularis gravitationis corpus retinet intra medium va&longs;e contentum, mino&shy;<lb/>rem vim facit advers&ugrave;s illum, qui vas &longs;u&longs;tinet; &amp; quoad vim ponderis, perin&shy;<lb/>de e&longs;t, &longs;ive pr&aelig;dicta pila plumbea liber&egrave; per aquam deor&longs;um eat, &longs;ive aqu&aelig; <lb/>immer&longs;a &amp; filo appen&longs;a &longs;u&longs;tineatur; contra ver&ograve; qu&ograve; minus &longs;ingularis gra&shy;<lb/>vitationis corpus retinet, e&ograve; magis gravitat in eum, qui pr&aelig;fatum vas &longs;u&shy;<lb/>&longs;tinet. </s>

<s>Alterum Paradoxum e&longs;t: Qui&longs;quis pr&aelig;dictum vas portat, pr&aelig;ter 20. <lb/>libr.aqu&aelig; 1.libram plumbi &longs;u&longs;tentat, quamvis alioquin plumbum immer&shy;<lb/>&longs;um &amp; filo appen&longs;um ab infinita potentia &longs;u&longs;tineatur; quia &longs;cilic<gap/>t me&shy;<lb/>dium <gap/> gravitationis plumbo detrahit, &longs;cilicet 1.libram: c&ugrave;m igitur ille <lb/>a&euml;ris tractus, qui &agrave; vento igitur, nihil propri&aelig; gravitationis retineat, &longs;ed to&shy;<lb/>tam in communem conferat, quamvis per diver&longs;as lineas &longs;ur&longs;um deor&longs;um&shy;<lb/>ve, dextror&longs;um aut &longs;ini&longs;tror&longs;um &agrave; vento agatur, nullam tamen proprij pon&shy;<lb/>deris jacturam facit, &longs;ed totam illius vim ac ni&longs;um exerit gravitatione com&shy;<lb/>muniquare hoc nodo &longs;oluto, vide, an quidpiam aliud ocourrat, quod nobis <lb/>oppo<gap/>as. </s></p><pb pagenum="156"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Nihil prors&ugrave;s: vnicum tant&ugrave;m dubium re&longs;tat; vtr&ugrave;m &longs;ci&shy;<lb/>licet diver&longs;a vmbr&aelig; project&aelig; ratio in Novilunio ac Plenilunio aliquod <lb/>di&longs;crimen in &aelig;&longs;tu faciat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fat<gap/>or, diver&longs;am e&longs;&longs;e in vtroque, vmbr&aelig; project&aelig; rationem; <lb/>nempe in Novilunio vmbra &agrave; globo Lunari projicitur in Hemi&longs;ph&aelig;rium <lb/>fupra Horizontem, &amp; &agrave; terre&longs;tri in Hemi&longs;ph&aelig;rium infra Horizontem; in <lb/>Plenilunio ver&ograve; ab vtroque globo projicitur in Hemi&longs;ph&aelig;rium, noctu &longs;u&shy;<lb/>pra, diu infra Horizontem; &longs;ed hoc magnum di&longs;crimen in &aelig;&longs;tu non facit; <lb/>pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m humot ille dumtaxat Lunatis ad &aelig;&longs;tum aliquid conferat, <lb/>qui terre&longs;tri globo propior e&longs;t, &longs;ive den&longs;ior &longs;it, &longs;ive rarior, ju&longs;ta enim fit com&shy;<lb/>pen&longs;atio; quippe &longs;i rarior e&longs;t, plus loci occupat, igitur illius gravitatio in <lb/>plura di&longs;trahitur, ac proinde &longs;inguli Cylindri minorem vim habent; &longs;i au&shy;<lb/>tem den&longs;ior e&longs;t, deor&longs;um tendit, hinc min&ugrave;s confert in gravitationem com&shy;<lb/>munem: vnde vides vnum ab alio compen&longs;ari: &longs;ed jam &longs;atis de hoc argu&shy;<lb/>mento, quod cert&egrave; majorem di&longs;cu&longs;&longs;ionem po&longs;tularet, quam vobis ve&longs;tro <lb/>commodo faciendam relinquo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Su&longs;tine parumper, Antime, maximum dubium mihi injeci&longs;ti; <lb/>&longs;i enim humor Lunaris den&longs;ior min&ugrave;s confert in gravitationem commu&shy;<lb/>nem, nulla igitur ratio e&longs;t, cur in Novilunio &amp; Plenilunio major &aelig;&longs;tus <lb/>&longs;iat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Multa, crede mihi, adhuc ratio re&longs;tat; nam pr&aelig;ter eam, qu&aelig; &agrave; <lb/>projectis vmbris, vt &longs;upra dictum e&longs;t, peti po&longs;&longs;et, non ignoras corpu&longs;cula <lb/>etiam gravi&longs;&longs;ima tum aqu&aelig;, tum a&euml;ri innatare, ac proinde vtrumque ele&shy;<lb/>mentum inde gravius reddi; &longs;ic f&oelig;t&aelig; nubes, &amp; multus vapor affu&longs;us ab au&shy;<lb/>ftro, a&euml;ra graviorem reddunt, vt Sal vel Sabulum aqu&aelig; admixtum; idem de <lb/>pr&aelig;fato humore Lunari dictum puta: cur ver&ograve; corpu&longs;cula illa gravi&longs;&longs;ima <lb/>leviori medio innatent, non e&longs;t hujus loci di&longs;cutere, &longs;ed qu&aelig;&longs;o vos, huic <lb/>congre&longs;&longs;ui finem imponamus, ne docti&longs;&longs;imorum hominum auribus &amp; pa&shy;<lb/>tientia, immodica garrulitate abutamur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; mones; &longs;ed quando nobis commodum erit ad pro&shy;<lb/>ximum congre&longs;&longs;um redire? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Quando voles, diem indicendum tibi relinquo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Po&longs;t tridum igitur vos expecto, vt pulcherrimum illud argu&shy;<lb/>mentum de a&longs;&longs;urgente per fi&longs;tulam humido &amp; Mercurio in eadem ab ex&shy;<lb/>teriori a&euml;ris Cylindro, vt multi volunt, ad certam altitudinem &longs;u&longs;tentato, <lb/>di&longs;cutiamus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc ip&longs;um e&longs;t, quod nobis di&longs;cutiendum re&longs;tat; quare con&longs;ulite <lb/>illos Autores, qui de hac materia &longs;crip&longs;erunt, vt ex variis probati&longs;que expe&shy;<lb/>rimentis, veritas tandem eluce&longs;cat; nonnihil addemus, delibando &longs;altem, <lb/>de vi eloctrica, quam aliqui ad rem hanc nonnihil conferre putarunt. </s></p><pb pagenum="157"/><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="center"/>DIALOGVS QVARTVS.<emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s><emph type="center"/><emph type="italics"/>In quo, de libratis &longs;uspen&longs;i&longs;que liquoribus <lb/>&amp; Mercurio di&longs;putatur.<emph.end type="italics"/><emph.end type="center"/></s></p><p type="main">

<s>AMOENISSIMVM argumentum, quod tibi fort&egrave; <lb/>arrideat, Princeps Eminenti&longs;&longs;ime hodierna die di&longs;cutien&shy;<lb/>dum &longs;u&longs;cepi, vtinam feliciter, quod tuis au&longs;piciis futurum <lb/>&longs;pero, demon&longs;trandum. </s>

<s>Antiquis omnino intactum fuit, <lb/>&amp; paucis ex recentioribus compertum experimentum; <lb/>prim&ugrave;m ca&longs;u innotuit; at demde &longs;tudio &amp; arte, vltra <lb/>promotu<gap/> perfectum; in varias porr&ograve; partes itum e&longs;t, ad illius cau&longs;am <lb/>explorandam, quod vrr&ugrave;m cuipiam pro votis &longs;ucce&longs;&longs;e<gap/>ir, vix definine au&shy;<lb/>&longs;im; &longs;ed vt meli&ugrave;s di&longs;&longs;ertatione pareat, huic demus in<gap/>um rejectis <gap/>utili&shy;<lb/>bus pr&aelig;ludiis, qu&aelig; &amp; ad rem de qua agitur, parum aut nihil conferunt, &amp; <lb/>tibi Cardinalis Eminenti&longs;&longs;ime alioquin occupati&longs;&longs;imo, nihil aliud ni&longs;i me&shy;<lb/>rum t&aelig;dium afferrent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Para&longs;ti, vt video, dulci&longs;&longs;ime Augu&longs;tine, totam illam &longs;upelle&shy;<lb/>ctilem, qu&aelig; ad ea, de quibus di&longs;putare in&longs;tituimus, experimenta pertinent; <lb/>video limpidi&longs;&longs;imam in va&longs;e aquam admoto&longs;que canaliculos vitreos vtrim&shy;<lb/>que pervios; video Mercurium in va&longs;e &amp; longiorem fi&longs;tulam vitream al&shy;<lb/>tera parte clau&longs;am; accipio vnum ex i&longs;tis canaliculis, in &longs;uperficiem aqu&aelig; <lb/>immergo, humor &longs;tatim per canaliculum a&longs;&longs;urgit, ad digitalem fer&egrave; altitu&shy;<lb/>dinem, vt vides. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Video quidem, &longs;ed miror magis; canaliculum in clino, alti&ugrave;s <lb/>humor a&longs;cendit; &amp; quod fort&egrave; mirabilius e&longs;t, breviorem canaliculum aqu&aelig; <lb/>admoveo, ad tantam altitudinem minim&egrave; a&longs;cendit; longiorem adhibeo <lb/>eju&longs;dem onmino ba&longs;is, alti&ugrave;s humor a&longs;cendit; alterum orificium admo&shy;<lb/>to pre&longs;s&egrave; digito, claudo, non a&longs;&longs;urgit humor; digitum amoveo, illic&ograve; <lb/>a&longs;&longs;urgit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Dicerem, ab illo impetu aquam attolli, quo canaliculus <lb/>aqu&aelig; admovetur; &longs;ed admoto canaliculo, cujus &longs;upremum orifi&shy;<lb/>cium digito clauditur, &amp; jam eo quie&longs;cente, c&ugrave;m nullus impetus <lb/>re&longs;tet, amoto digito, humor illico a&longs;&longs;urgit; vnde nece&longs;&longs;ario &longs;equi&shy;<lb/>tur, minim&egrave; a&longs;&longs;urgere, propter impetum appul&longs;us canaliculi: aliquis <lb/>fort&egrave; diceret, nonnihil tarefactionis accedere; &longs;ed hoc totum inutile e&longs;t; <lb/>cur enim aqua intra canaliculum poti&ugrave;s rare&longs;ceret, qu&agrave;m intra vas ip&longs;um? <lb/></s>

<s>deinde &aelig;qu&egrave; frigida ac calida a&longs;&longs;urgit; item &aelig;qu&egrave; vinum ac oleum, &longs;altem. <lb/></s>

<s>vt audio. </s></p><pb pagenum="158"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ita e&longs;t; in his omnibus &longs;&aelig;p&egrave; probavi; item in &longs;piritu vini, &amp; <lb/>variis aquis di&longs;t<gap/>; imm&ograve; &longs;i canaliculum olco immergas, paul&ograve; alti&ugrave;s <lb/>a&longs;&longs;urgit, q&uacute;od non <gap/> ovidentiam expertus &longs;um; &longs;ed cuncta h&aelig;c ex&shy;<lb/>perimenta luculentiora &longs;unt in &longs;cypho, vel ampulla, cujus imaginem ha&shy;<lb/>bes pag. </s>

<s>&longs;equenti, in qua &longs;cilicet humor per canaliculum GF a&longs;&longs;urgit &longs;upra <lb/>&longs;uperficiem BC, eo profect&ograve; alti&ugrave;s, quo canaliculus angu&longs;tior erit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> An fort&egrave; dici po&longs;&longs;et, pondus aqu&aelig; content&aelig; in majore am&shy;<lb/>pulla, long&egrave; majus e&longs;&longs;e pondere aqu&aelig; content&aelig; intra minorem canalicu&shy;<lb/>lum GF, ac proinde pr&aelig;valere, &amp; inde aquam alti&ugrave;s extrudi, &longs;eu <lb/>attolli. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio, non neminem e&longs;&longs;e, cui h&aelig;c cogitatio in mentem venit, <lb/>qu&aelig; tamen, meo &longs;altem judicio, legitima non e&longs;t, c&ugrave;m aqua ratione pon&shy;<lb/>deris, &longs;eu gravitatis ad perfectam libellam &longs;e&longs;e componat; nempe gravi&shy;<lb/>tat per Cylindros parallelos, &longs;eu lineas parallelas, in quocunque &longs;itu cana&shy;<lb/><figure id="fig29"></figure><lb/>les &longs;tatuantur; &longs;int enlm canales ABC, IDE; <lb/>infundatur aqua per Orificium AB, &longs;it libella <lb/>Horizontalls ABFG; &longs;i canales &aelig;qualis &longs;int <lb/>cra&longs;&longs;itudinis &longs;uperficies aqu&aelig; vtrimque &longs;i&longs;tet in <lb/>ABFG, vt patet; tunc enim perfectum erit <lb/>&aelig;quilibrium; &longs;i ver&ograve; canalis IDE &longs;it angu&longs;tior, <lb/>a&longs;&longs;urget aqua v. </s>

<s>g. </s>

<s>in DE, &longs;upra libellam AG, <lb/>ratione tamen gravitationis, Cylindrus aqu&aelig; <lb/>cujus ba&longs;is &aelig;qualis &longs;it FG, facit perfectum &aelig;qui&shy;<lb/>librium cum Cylindro aqu&aelig; &aelig;quali IG, vt patet; <lb/>&longs;i enim tota moles aqu&aelig; content&aelig; in ABC, &longs;u&shy;<lb/>&longs;tineret contentam intra IDE, c&ugrave;m illa hujus po&longs;&longs;it e&longs;&longs;e decupla, centu&shy;<lb/>pla, &amp; in quavis data proportione majoris in&aelig;qualitatis, aqua per cana&shy;<lb/>liculum IDE ad quamcunque po&longs;tulatam altitudinem a&longs;cenderet, quod <lb/>manife&longs;t&egrave; fal&longs;um e&longs;t; igitur totus Cylindrus aqu&aelig; ABC non facit &aelig;qui&shy;<lb/>librium cum Cylindro aqueo IDE, &longs;ed tant&ugrave;m Cylindrus eju&longs;dem ba&longs;is <lb/>DE; &longs;ed hic facit &aelig;quilibrium cum Cylindro IFG, vt patet; igitur inde <lb/>pet&longs;picuum fit, aquam per canaliculum IDE non a&longs;&longs;urgere in DE &longs;upra <lb/>libellam, propter majorem vim ponderis ABC. </s>

<s>Accedit quod &longs;i ba&longs;is <lb/>AB Diameter &longs;it bipedalis, &amp; ba&longs;is DE &longs;it pedalis, non a&longs;&longs;urget aqua in <lb/>DE, imm&ograve; ad &longs;en&longs;um &longs;i&longs;tet in FG, c&ugrave;m tamen pondus aqu&aelig; ABC &longs;it <lb/>quadruplum aqu&aelig; IFG; igitur in majoribus canalibus aqua non a&longs;&longs;urgit, <lb/>vt in minoribus; vnde manife&longs;t&egrave; con&longs;tat, hunc effectum e&longs;&longs;e ab alia cau&longs;a. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> C&ugrave;m h&aelig;c nudius tertius viro cuidam ingenio&longs;i&longs;&longs;imo pro&shy;<lb/>po&longs;u<gap/>&longs;&longs;em, illico re&longs;pondit vim quandam adh&aelig; &longs;ivam in corporibus pr&aelig;&longs;er&shy;<lb/>tim liquidis, &longs;ibi compertam e&longs;&longs;e, ratione cujus, vnum alteri accedit, &longs;e&longs;e <lb/>arcti&ugrave;s conjungit; &longs;ic inquiebat ille, &longs;i aqu&aelig; gutta tangat aliam guttam, <lb/>in vnam majorem guttam &longs;tatim mutuo qua&longs;i amplexu coale&longs;cunt; &longs;ic duo <lb/>&longs;tamm&aelig; con<gap/> in vnam abeunt; vnde fieri putabat, vt aqu&agrave; per canalicu&shy;<lb/>lum min<gap/>&egrave; a&longs;&longs;urgeret, ni&longs;i pri&ugrave;s cava illius &longs;uperficies maduerit, quod vbi <lb/>&agrave; me probatum e&longs;t, dicto re&longs;pondit eventus: ne&longs;cio vtr&ugrave;m h&aelig;c ratio vobis <lb/>atrideat. </s></p><pb pagenum="159"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Minim&egrave; ver&ograve;, &amp; alia ratio e&longs;t congre&longs;&longs;us guttarum &amp; cono&shy;<lb/>rum flamm&aelig;, de qua infra. </s>

<s>Prim&ograve;, enim gratis affingitur pr&aelig;dicta vis <lb/>adh&aelig;&longs;iva liquidis corporibus, ex iis &longs;cilicet effectibus, qui aliis cau&longs;is tri&shy;<lb/>buendi &longs;unt. </s>

<s>Secund&ograve;, etiam&longs;i canaliculus ante non maduerit, aqua <lb/>tamen a&longs;&longs;urgit, &longs;i paul&ograve; laxior e&longs;t; centics probavi infu&longs;o in ampullam <lb/><figure id="fig30"></figure><lb/>A oleo; &amp; ne qui&longs;piam diceret, oleum a&longs;&longs;urgere <lb/>per GF, propter impetum infu&longs;ionis, infudi <lb/>oleum, inclinata vers&ugrave;s B ampulla; ita vt &longs;uper&shy;<lb/>ficies olei per canaliculum vix a&longs;&longs;urgeretin H; <lb/>tum deinde erecta ampulla, oleuin a&longs;cendit in F, <lb/>lic&egrave;t inferior canaliculi &longs;uperficies &longs;icca omnino <lb/>e&longs;&longs;et; idem fiet admoto canaliculo &longs;uperfieiei <lb/>olei, &longs;i paulo major &longs;it. </s>

<s>Terti&ograve;, Non video cur <lb/>major aqu&aelig; portio minorem poti&ugrave;s ad &longs;e non adducat, qu&agrave;m minor ma&shy;<lb/>jorem; &longs;i enim pr&aelig;dicta vi vtraque pollet, major cert&egrave; majore, &longs;cilicet <lb/>exten&longs;iv&egrave;, vt major flamma magis calefacit, qu&agrave;m minor; accedit, quod <lb/>in hoc ca&longs;u, minor long&egrave; facili&ugrave;s ad majorem accederet, &longs;cilicet de&longs;cen&shy;<lb/>dendo, qu&agrave;m major ad minorem a&longs;cendendo. </s>

<s>Quart&ograve;, in majore tubo <lb/>madefacto eadem ratio militaret; nec dicas ob&longs;tare majorem vim pon&shy;<lb/>deris; quia c&ugrave;m vis illa adh&aelig;&longs;iva omnibus partibus aqu&aelig; in&longs;it, eadem e&longs;t <lb/>illius proportio ad re&longs;i&longs;tentiam ponderis in majore, qu&aelig; in minore; &amp; <lb/>vt du&aelig; partes in minore &longs;uperant duas partes ponderis; ita mille partes in <lb/>majore &longs;uperabunt mille partes ponderis. </s>

<s>Quint&ograve;, Cur oleum alti&ugrave;s a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgit, qu&agrave;m aqua? </s>

<s>Cur Mercurius fer&egrave; nihil? </s>

<s>dico fer&egrave;, quia infra evin&shy;<lb/>cam tantul&ugrave;m a&longs;&longs;urgere; Cur aliquando ip&longs;a aqua alti&ugrave;s, ali&agrave;s min&ugrave;s <lb/>alt&egrave; a&longs;cendit? </s>

<s>Nihil horum cum illa vi adh&aelig;&longs;iva &longs;tare pote&longs;t. </s>

<s>Sext&ograve;, <lb/>Cur aqua per canaliculum inclinatum longi&ugrave;s excurrit? </s>

<s>Cur per bre&shy;<lb/>viorem, quamvis madefactum interi&ugrave;s, min&ugrave;s alt&egrave;, &amp; &longs;i adhuc breviorem <lb/>accipias, fer&egrave; nihil a&longs;&longs;urgit? </s>

<s>Cur per tubulos alioquin &longs;icci&longs;&longs;im&aelig; materi&aelig;, <lb/>vt panis bis cocti, panni, tel&aelig; &amp;c. </s>

<s>Ex his vides, ni fallor, Chry&longs;ocome, aliam <lb/>omnino hujus effectus cau&longs;am qu&aelig;rendam e&longs;&longs;e. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed cur per canaliculum &longs;iccum non a&longs;&longs;urgit, atque ade&ograve; ca&shy;<lb/>va illius &longs;uperficies humectanda e&longs;t? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Si canaliculus paul&ograve; laxior &longs;it, &amp; majoris ba&longs;is etiam per &longs;ic&shy;<lb/>cum a&longs;cendit; non a&longs;cendit, tamen &longs;i angu&longs;ti&longs;&longs;imus &longs;it, ni&longs;i &longs;en &longs;im ac <lb/>lent&egrave;; quia lic&egrave;t &longs;uperficies vitri l&aelig;vigata e&longs;&longs;e viddatur, mille tamen <lb/>&longs;alebris &amp; rugis, &longs;eu &longs;triis a&longs;peratur, qu&aelig; ni&longs;i affuio humore com&shy;<lb/>planentur, a&longs;perum iter faciunt, &amp; modicam aqu&aelig; portionem faci&shy;<lb/>l&egrave; &longs;i&longs;tunt; c&ugrave;m tamen in majore canaliculo non ob&longs;tent; quin major <lb/>aqu&aelig; copia a&longs;&longs;urgat; accedit, quod &longs;i juxta Figuras pr&aelig;cedentes va&longs;a <lb/>conformentur, aqua etiam per canaliculum &longs;iecum a&longs;cendit; cur au&shy;<lb/>tem aqu&aelig; gutta intra aliam &longs;ubeat, vel flamma intra flammam, dicemus <lb/>po&longs;tea. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex his ergo con&longs;tat, totam rem i&longs;tam ab a&euml;ris com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ione petendam e&longs;&longs;e, vt jam indica&longs;ti in &longs;uperiore congre&longs;&longs;n, <pb pagenum="160"/>&longs;ed quia paul&ograve; fu&longs;i&ugrave;s explicandum re&longs;tat, hoc tibi cert&egrave; onus in&shy;<lb/>cumbit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; mones, tem hanc paul&ograve; fu&longs;i&ugrave;s explicandam e&longs;&longs;e; quod <lb/>yt meli&ugrave;s fiat; nonnulla &longs;uppono expetimenta, partim commu&shy;<lb/>nia &amp; trita, partim &longs;ingularia. </s>

<s>Prim&ugrave;m &longs;it hoc. </s>

<s>Ampulla vitrea <lb/><figure id="fig31"></figure><lb/>DACB, cui per os D canaliculus vitreus vtrim&shy;<lb/>que pervius in&longs;eratur, &amp; prob&egrave; ob&longs;tructo ori&shy;<lb/>ficio D, exugatur ducto anhelitu per E, a&euml;r <lb/>intra ampullam contentus; tum &longs;tatim, vbi <lb/>removetur ab ore, immergatur in aqu&agrave;m ex&shy;<lb/>tremitas E; &longs;ugitur enim aqua, dum a&euml;r intra <lb/>dilatatus &longs;e&longs;e contrahit; &longs;ic demum AB &longs;uper&shy;<lb/>ficies aqu&aelig; per &longs;uctum adduct&aelig;; tum extremo <lb/>E ore admoto, pul&longs;us anhelitus magna vi in&shy;<lb/>trudatur; inde &longs;it, vt a&euml;r ABD appul&longs;u novi <lb/>a&euml;ris comprimatur, &amp; compre&longs;&longs;us &longs;uperficiem <lb/>aqu&aelig; AB premat, ac proinde &longs;upra &longs;uperficiem AB aqua per canalicu&shy;<lb/>lum CE a&longs;&longs;urgat; imm&ograve; &longs;i &longs;it magna vis pre&longs;&longs;ionis, ad in&longs;tar jaculi erum&shy;<lb/>pat. </s>

<s>Idem fiet opera di&longs;ci, &longs;uperficiem aqu&aelig; prementis, vt jam dixi in &longs;u&shy;<lb/>periore congre&longs;&longs;u. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Certum &amp; per&longs;picuum e&longs;t, illum aqu&aelig; jactum e&longs;&longs;e ab vna <lb/>pre&longs;&longs;ione a&euml;ris va&longs;e contenti &amp; compre&longs;&longs;i; quia &longs;cilicet aqu&aelig; &longs;uperficiem, <lb/>cui incumbit, premit; &amp; c&ugrave;m nihil ob&longs;i&longs;tat pre&longs;&longs;ioni intra canaliculum, <lb/>pr&aelig;dicta vi aqua facil&egrave; extruditur; h&aelig;c vt dixi, ade&ograve; certa &longs;unt, vt nul&shy;<lb/>lum po&longs;t &longs;e dubium relinquant. </s>

<s>Sed quid hoc ad aquam, per canaliculum <lb/>in a&euml;re libero a&longs;&longs;urgentem? </s>

<s>Lic&egrave;t enim concedam, a&euml;ra e&longs;&longs;e compre&longs;&longs;um, <lb/>c&ugrave;m non min&ugrave;s premat &longs;uperficiem aqu&aelig; intra canaliculum content&aelig;; <lb/><figure id="fig32"></figure><lb/>qu&agrave;m intra majus vas, v.g. </s>

<s>&longs;uperficiem DE, qu&agrave;m <lb/>AB, neque hinc, neque illine vis illa pre&longs;&longs;ionis <lb/>pr&aelig;valere pote&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Fateor, maximum di&longs;crimen e&longs;&longs;e in&shy;<lb/>ter experimentum Figur&aelig; 31. &amp; 32. quia in hac, <lb/>a&euml;r ADB novam compre&longs;&longs;ionem patitur, qua <lb/>tamen a&euml;r exterior caret; vnde non mod&ograve; tan&shy;<lb/>tul&ugrave;m a&longs;&longs;urgit aqua per canaliculum CE, vt <lb/>fit, etiam &longs;i nova compre&longs;&longs;io minim&egrave; accedat, <lb/>&amp; os ampull&aelig; D pateat; &longs;ed magna vi, ad in&longs;tar <lb/>jaculi extruditur; quem rever&agrave; effectum il&shy;<lb/>la modica vis pre&longs;&longs;ionis, qu&aelig; ine&longs;t a&euml;ri, pr&aelig;&longs;tare non po&longs;&longs;et; por&shy;<lb/>r&ograve; lic&egrave;t a&euml;r exterior incumbat vtrique &longs;uperficiei aqu&aelig; &longs;cilicet AB <lb/>&amp; GF, major tamen vis premit AB, quam FG, quia corpus <lb/>pre&longs;&longs;um quoquo ver&longs;um pellit in orbem; igitur e&ograve; major vis e&longs;t, <lb/>quo &longs;ub majori angulo incidit; v. </s>

<s>g. </s>

<s>a&longs;&longs;umatur centrum &longs;uperficiei <lb/>AB, premitur per infinitos radios, vndequaque illap&longs;os; cogita co&shy;<lb/>num, cujus vertex pr&aelig;dicto centro incumbat; igitur qu&ograve; pr&aelig;dictus <pb pagenum="161"/>angulus, &longs;eu conus obtu&longs;ior e&longs;t, vis pre&longs;&longs;ionis major e&longs;t, &amp; h&aelig;c e&ograve; minor, <lb/>qu&ograve; ille acutior; Sit autom centrum &longs;uperficiei FG canaliculo content&aelig;, <lb/>in quod a&euml;ris prementis conus incumbat, vides, <gap/>ni fallor, qu&agrave;m acu&shy;<lb/>tus angulus futurus &longs;it; ac proinde vis pre&longs;&longs;io<gap/> minor; quid mi&shy;<lb/>rum ergo, &longs;i pre&longs;&longs;io in AB pr&aelig;valeat, ac proinde aqua &longs;upra FG a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid ver&ograve; fict, &longs;i canaliculi &longs;egmentum &longs;upta FG, &longs;it minus <lb/>FE? an fort&egrave; aqua vi pr&aelig;dict&aelig; pre&longs;&longs;ionis effluet per canaliculum? </s>

<s>&longs;i hoc <lb/>fieret, perpetuum motum haberemus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Pr&aelig;videram, te in hunc &longs;copulum impacturum; nempe, in&shy;<lb/>quis, &longs;i aqua per canaliculum majore vi pre&longs;&longs;ionis vigente in AB, a&longs;&longs;ur&shy;<lb/><figure id="fig33"></figure><lb/>git in DE, haud dubi&egrave; &longs;i re&longs;cindatur &longs;egmen&shy;<lb/>tum canaliculi ME, effluet per os ML, cum <lb/>eadem vis pre&longs;&longs;ionis aplicata &longs;it in in AB; &longs;ed <lb/>rever&agrave; non effluit ex ML; &amp; hoc e&longs;t alterum <lb/>experimentum; c&ugrave;mtamen alioquin iuxta com&shy;<lb/>munes Hy draulic&aelig; regulas facili&ugrave;s &longs;it effluere <lb/>ex ML, qu&agrave;m in DE attolli; ratio e&longs;t, quia vt <lb/>in centrum ba&longs;is AB a&euml;ris pre&longs;&longs;io incumbit, <lb/>&longs;ecund&ugrave;m angulum, &longs;eu conum maxim&egrave; obtu&shy;<lb/>&longs;um, ita in ba&longs;im DE, vel in ba&longs;im ML, re&longs;ecto <lb/>&longs;egmento canaliculi ME, &longs;ecund&ugrave;m &aelig;qualem <lb/>angulum incumbit; quid mirum ergo, &longs;i neurra pre&longs;&longs;io pr&aelig;valeat? </s>

<s>At <lb/>ver&ograve; &longs;i non re&longs;cindatur &longs;egmentum ME, incumbit in <gap/>um ba&longs;is <lb/>ML, &longs;ecund&ugrave;m angulum acutum, cujus ba&longs;is e&longs;t DE, &amp; latus recta ducta <lb/>&agrave; D, ad centrum ML. </s>

<s>Vnde pre&longs;&longs;io in AB omnino pr&aelig;valet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed infta, pre&longs;&longs;io in AB &longs;emper major e&longs;t pre&longs;&longs;ione in ML; <lb/>etiam re&longs;ecto &longs;egmento ME; nempe vt a&euml;ris pre&longs;&longs;io incumbit centro <lb/>ba&longs;is AB, idque in reliquis punctis &longs;ecund&ugrave;m &aelig;qualem pre&longs;&longs;ionis angu&shy;<lb/>lum, &longs;eu conum, item in &longs;ingula puncta ba&longs;is ML, &longs;ecund&ugrave;m &aelig;qualem <lb/>priori angulum, refecto &longs;cilicet &longs;egmento ME; igitur pre&longs;&longs;iones &longs;unt, <lb/>vt bafes; initur ba&longs;is AB, qu&aelig; long&egrave; major e&longs;t pr&aelig;valet; igitur &longs;i tua <lb/>pre&longs;&longs;ionis ratio &longs;ub&longs;i&longs;teret, aqua ex ML omnino efflueret; non effluit ta&shy;<lb/>men, vt fateris vltr&ograve;. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Acut&egrave; omnino paralogizas; vt enim gravitatio aqu&aelig; con&shy;<lb/>tent&aelig; in canali AC, exerit tant&ugrave;m &longs;uamvim, attollendo cylindrum IG, <lb/>ad libellam v&longs;que, &longs;ecund&ugrave;m cylindrum &aelig;qualem IG, vt &longs;upra o&longs;ten&shy;<lb/>&longs;um e&longs;t; ita vis pre&longs;&longs;ionis ba&longs;is AB exeritur, attollendo aquam per ca&shy;<lb/>naliculum &longs;ecund&ugrave;m ba&longs;im &aelig;qualem ML, vbi autem aqua elevata e&longs;t in <lb/>ML, &aelig;qualis incumbit pre&longs;&longs;io vtrimque, &longs;cilicet in ba&longs;i ML, &amp; ip&longs;i &aelig;qua&shy;<lb/>li a&longs;&longs;umpt&aelig; in AB; &longs;i ver&ograve; aqu&aelig; fuperficies &longs;upponatur in FG, haud <lb/>dubi&egrave; minor e&longs;t pre&longs;&longs;io in FG, qu&agrave;m in ML; igitur qu&agrave;m im &aelig;quali <lb/>ML a&longs;&longs;umpt&aelig; in AB; igitur h&aelig;c pr&aelig;valet; vnde a&longs;&longs;urgit aqua ex FG <lb/>in ML: cogita qu&aelig;&longs;o duci totidem cylindros parallelos deor&longs;um pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;ci&longs;a gravitatione, ex &longs;ingulis punctis ba&longs;is AB, quibus totidem pre&longs;-<pb pagenum="162"/>&longs;ionis coni incumbunt; itemque ex ba&longs;i ML; pares cert&egrave; cum paribus <lb/>contranituntur, &longs;inguli &longs;cilitet cylindri cum &longs;ingulis; igitur neutra pars <lb/>pr&aelig;valet, &longs;i ver&ograve; non re&longs;eindatut &longs;egmentum ME, equidem &longs;inguli <lb/>cylindri ducti ex &longs;ingulis punctis ba&longs;is ML pugnant cum &longs;ingulis ductis <lb/>ex ba&longs;i AB, hi tamen victores &longs;unt; quia fortiores; c&ugrave;m &longs;ingulis vis <lb/>pre&longs;&longs;ionis &longs;ecund&ugrave;m majorem conum, vel angulum incumbat; igitur <lb/>quamvis alioquin angu&longs;ti&longs;&longs;imus &longs;it canaliculus, &longs;i tamen &longs;upra libellam <lb/>AG non producatur, par vtrimque e&longs;t vis pre&longs;&longs;ionis; ac proinde <lb/>neutra pars pr&aelig;valet; vnde, ni fallor, tuus ille paralogi&longs;mus &longs;olutus <lb/>manet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex dictis rect&egrave; deduco, aquam attolli alti&ugrave;s in longiore, ca&shy;<lb/>naliculo; nempe in longiore, angulus pre&longs;&longs;ionis acutior &amp; minor e&longs;t, <lb/>qu&agrave;m in breviore v. </s>

<s>g. </s>

<s>angnlus DFE, minor e&longs;t angulo DME, vt <lb/>patet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc erat tertium experimentum; aqua enim in canaliculis <lb/>longioribus tantul&ugrave;m immer&longs;is alti&ugrave;s a&longs;&longs;urgit: &amp; ni&longs;i nimi&aelig; ob&longs;tarent <lb/>angu&longs;ti&aelig;, per quas &longs;ine aliqua vi aqua traduci nequit, ad quamcumque <lb/>cert&egrave; altitudinem aqua a&longs;&longs;urgeret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Prudenter occurri&longs;ti in&longs;tanti&aelig;, quam tibifacere meditabar; <lb/>alia tamen long&egrave; difficilior &longs;e&longs;e mihi objicit; c&ugrave;m enim finguli pre&longs;&longs;ionis <lb/>cylindri &longs;ingulis contranituntur; perinde e&longs;t, five laxior &longs;it canaliculus, <lb/>&longs;ive angu&longs;tior, quod tamen experimentis repugnat, c&ugrave;m per canalicu&shy;<lb/>lum angu&longs;tiorem long&egrave; alti&ugrave;s humor a&longs;&longs;urgat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hand inficior, difficultatem &agrave;<gap/>e propo&longs;itam eam e&longs;&longs;e, qu&aelig; in&shy;<lb/>genio tuo digna e&longs;&longs;e videatur; quam tamen, ni fallor, &longs;atis facil&egrave; folvo: <lb/>nempe a&euml;r pre&longs;&longs;us majorem vim non imprimit &longs;uperficiei majori AB <lb/>qu&agrave;m minori DE; Cogita di&longs;oum ligneum, quo premitur &longs;uperficies A <lb/>B, motu vt vnum, itemque alium minorem, quo premitur &longs;uperficies DE, <lb/>motu vt vnum; cert&egrave; vterque &aelig;qualem vim imprimit &longs;uperficie, DE &amp; <lb/>AB; lic&egrave;t enim alter major &longs;it, &amp; majorem &longs;uperficiem premat; quia <lb/>tamen idem a&euml;r compre&longs;&longs;us circumfu&longs;us vtramque &aelig;qu&egrave; premit, &aelig;qua&shy;<lb/>lis &longs;emper pre&longs;&longs;ionis effectus &longs;equitur, id e&longs;t, eju&longs;dem quantitatis aqu&aelig; <lb/>elevatio; c&aelig;teris tamen paribus: vbi enim h&aelig;c elevata e&longs;t, &amp; ab eadem <lb/>vi premente &longs;u&longs;tinetur, nullus alius effectus illi competit, c&ugrave;m tota in <lb/>co exeratur; dixi c&aelig;teris paribus, id e&longs;t, &longs;uppo&longs;ita eadem proportione <lb/>pre&longs;&longs;ionis a&euml;ris incumbentis &longs;uperficiei canaliculi, &longs;i enim propter bre&shy;<lb/>vitatem canaliculi pr&aelig;dicta proportio cre&longs;cat, vel &longs;it major canaliculus, <lb/>ac proinde angulus pre&longs;&longs;ionis major, itemque major pre&longs;&longs;io, haud dubi&egrave; <lb/>aqua min&ugrave;s alt&egrave; per canaliculum a&longs;cendit: Suppo&longs;ita autem eadem pro&shy;<lb/>portione pre&longs;&longs;ionum, altitudines aqu&aelig; elevat&aelig; in diver&longs;is canaliculis, <lb/>&longs;unt vt ba&longs;es permutando, vt pater, v.g. </s>

<s>&longs;i ba&longs;is vnius &longs;it dupla ba&longs;is alte&shy;<lb/>ri&ugrave;s, altitudo ejus erit dupla altitudinis illius, vt &longs;cilicet cylindri &aelig;qua&shy;<lb/>les &longs;int. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam optim&egrave; intelligo id, quod paul&ograve; ante capere non po&shy;<lb/><gap/>am; quod &longs;cilicet, vt aiebas, ad quamcumque altitudinem aqua po&longs;-<pb pagenum="163"/>&longs;it attolli; mod&ograve; per qua&longs;libet angu&longs;tias immitti &amp; traduci queat; qua <lb/>enim proportione decre&longs;cit ba&longs;is, cre&longs;eit, altitudo; &longs;ed qu&aelig;&longs;o te, quid fiet, <lb/>&longs;i aqu&aelig; &longs;uperficies non &longs;it in AB, &longs;ed in HK. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Certum e&longs;t, minotem inde fore aqu&aelig; elevationem; quia pre&longs;&shy;<lb/>&longs;io in ba&longs;im HK minor e&longs;t quam in ba&longs;im AB; quia fit &longs;ub minore an&shy;<lb/>gulo, v.g. </s>

<s>&longs;tante ba&longs;i in AB, a&longs;&longs;urgetaqua in DE &longs;upra libellam FG, de&shy;<lb/>pre&longs;&longs;a ver&ograve; ba&longs;i in HK &longs;upra libellam HP, a&longs;&longs;urget aqua in R, eritque <lb/>PR minor qu&agrave;m GE. </s>

<s>H&icirc;c autem ob&longs;ervo aliud experimentum, rever&agrave; <lb/>pulcherrimum, nempe &longs;uperficies aqu&aelig; in HK, non e&longs;t plana, nedum <lb/>convexa, &longs;ed omnino concava; c&ugrave;m tamen AB modo humor extet, &longs;it <lb/>convexa. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc etiam &longs;&aelig;pi&ugrave;s ob&longs;ervavi, &amp; cau&longs;am huju&longs;ce peregrini <lb/>effectus curios&egrave; per&longs;crutatus &longs;um; nec crediderim ab vllo v&longs;piam prodi&shy;<lb/>tam fui&longs;&longs;e. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is facil&egrave; deducitur, mod&ograve; tantulum Geometri&aelig; ac&shy;<lb/>cedat. </s>

<s>Suppono enim AB qua&longs;i ba&longs;im trianguli, cujus vertex terminetur <lb/>ad HK, cujus trianguli angulus verticis major e&longs;t, qui cadit in centrum <lb/>D pr&aelig;dict&aelig; ba&longs;is, qu&agrave;m is, qui cadit in extremitates ba&longs;is H vel K; vt pa&shy;<lb/>tet ex Geometria; igitur major vis pre&longs;&longs;ionis incumbit in centrum O, <lb/>qu&agrave;m in H vel K, &amp; con&longs;equenter in ea puncta major, qu&aelig; accedunt <lb/>propi&ugrave;s ad centrum O; quid mirum igitur, &longs;i punctum O &longs;ub&longs;idat, &amp; <lb/>tota &longs;uperficies HOK cava &longs;it, propter in&aelig;qualem illam pre&longs;&longs;ionis vim. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed qu&aelig;&longs;o te, Antime, cur aqu&aelig; &longs;uperficies AB convexa e&longs;t? <lb/></s>

<s>video enim, cur cava non &longs;it, c&ugrave;m in&aelig;qualis illa pre&longs;&longs;io de&longs;ideretur; cur <lb/>tamen convexa &longs;it, non plana, haud &longs;atis video. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Res &longs;atis trita e&longs;t; nempe illa humoris &longs;uperficies &agrave; centro <lb/>mundi &aelig;qualiter di&longs;tat &longs;ecund&ugrave;m omnes partes; &longs;i enim aliqua longi&ugrave;s <lb/>&agrave; pr&aelig;fato centro di&longs;taret, qu&agrave;m ali&aelig;, de&longs;cenderet illico; h&aelig;c cert&egrave; vt ve&shy;<lb/>ritati con&longs;ona, negari ab vllo non po&longs;&longs;unt; &longs;ed profect&ograve; h&aelig;c convexitas <lb/>in&longs;en&longs;ibilis e&longs;t, nempe arcus vnius minuti continet 1000. pa&longs;&longs;us geome&shy;<lb/>tricos, vnius &longs;ecundi arous 16. pa&longs;&longs;us &amp; <gap/> id e&longs;t 83. pedes circiter arcus <lb/>vnius tertij vnum pedem tubos vix habemus majoris diametri; quis <lb/>porr&ograve; arcum vnius tertij minuti &agrave; linea recta &longs;en&longs;u di&longs;tinguat? </s>

<s>C&ugrave;m igi&shy;<lb/>tur convexam &longs;uperficiem aqu&aelig; prob&egrave; di&longs;cernamus, aliam omnino e&longs;&longs;e <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t (&amp; hoc &longs;it aliud experimentum) nempe vbi humor extremita&shy;<lb/>tes A &amp; B ba&longs;is attigit, non effluit aqua, &longs;ed intume&longs;cit in centro &longs;uper&shy;<lb/>ficiei; centro enim minor vis pre&longs;&longs;ionis incumbit, qu&agrave;m partibus extre&shy;<lb/>mis, v.g. </s>

<s>in centrum V vis pre&longs;&longs;ionis incumbens infra horizontalem AB <lb/>non cadit, cum tamen incumbens in A &amp; in B infra pr&aelig;dictam horizon&shy;<lb/>talem de&longs;cendat, vt pat<gap/>, qu&ograve; fit, ne aqua ex A vel B <gap/>at &amp; h&aelig;c vera <lb/>e&longs;t &amp; legitima triti hujus experimenti ratio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom<gap/>.<emph.end type="italics"/></s><s> Non bene capio quid tibi velis; nonnihil, qu&aelig;&longs;o te, <lb/>&longs;chematis adhibe, tunc enim oculis poti&ugrave;s qu&agrave;m auribus fidem ha&shy;<lb/>bebo. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sit vas quodpiam aqua plenum AEDB, &longs;it aqu&aelig; &longs;uprema <pb pagenum="164"/>&longs;uperficies AB, &amp; centrum illius G, premitur punctum G, non tant&ugrave;m <lb/>per HG perpendic<gap/>em, ver&ugrave;m enam per inf<gap/>tas inter <lb/><figure id="fig34"></figure><lb/>HG. AG, item inter GH, GB; nulla autem <lb/>e&longs;t <gap/> AB horizont&agrave;lem per quam punctum <lb/>G prematur, vt per&longs;picuum e&longs;t, at ver&ograve; punctum <lb/>A, vers&ugrave;s quod aqua effluere nititur, proptia <lb/>gravitatione, <gap/>on tantum premitur &agrave; perpendi&shy;<lb/><gap/> IA &amp; ab aliis contentis <gap/>ter IA, MA, <lb/>item inter IA, AB, &longs;ed etiam ab aliis in&longs;ia MA <lb/>ductis, vt &agrave; PA. idem dico de puncto B, item&shy;<lb/>que de aliis in totius marginis orbe di&longs;pofitis, <lb/>in quibus haud dubi&egrave; pre&longs;&longs;io pr&aelig;valet, v<gap/>de aquam in &longs;uperficiem con&shy;<lb/>vexam intume&longs;cere nece&longs;&longs;e &longs;it. </s>

<s>Hinc qu&ograve; major e&longs;t va&longs;is &longs;uperficies mi&shy;<lb/>n&ugrave;s intume&longs;cit; quia ad tumorem &aelig;qu&egrave; altum; plus aqu&aelig;, vi pre&longs;&longs;ionis <lb/>attollendum e&longs;&longs;et; &longs;ic vt jam dixi, per canaliculum angu&longs;tiorem alti&ugrave;s a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgit aqua, per majorem &longs;eu laxiorem, min&ugrave;s alt&egrave;, e&longs;t enim ea<gap/>em pror&shy;<lb/>s&ugrave;s ratio. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vnum mihi venit in mentem; ne&longs;cio vtr&ugrave;m tuo calculo <lb/>probaturus &longs;is, Antime; redeo ad primum &longs;chema &amp; &longs;uperficiem AB, <lb/>(<emph type="italics"/>vid. </s>

<s>Figuram in pag.<emph.end type="italics"/>161.) &longs;upremam &longs;cilicet, quam convexam e&longs;&longs;e &longs;uppo&shy;<lb/>no; &longs;uperficiem ver&ograve; ML, excurrente canaliculo v&longs;que ad DE, conca&shy;<lb/>vam; quo po&longs;ito, numquid dici po&longs;&longs;et, partes extremas A &amp; B, quibus ma&shy;<lb/>jor vis pre&longs;&longs;ionis imprimitur, quam centro V efficere vt partes extrem&aelig; <lb/>alterius ba&longs;is ML, alti&ugrave;s affurgant; <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> ver&ograve; min&ugrave;s. </s>

<s>Vnde vt ex hac in&shy;<lb/>&aelig;quali pre&longs;&longs;ionis vi ba&longs;is AB convexa evadit, ita &amp; bafis ML concava. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Qu&agrave;m acute patalog<gap/>zas, Augu&longs;tine, &longs;upponamus enim ba&longs;im <lb/>in HK majoris canalis, &amp; in R minotis, vtraque cava per&longs;picitur; vnde, <lb/>ni fallor, ruit tua ratio; quare vis illa pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualis, qu&aelig; incum&shy;<lb/>bit in &longs;uperficiem &longs;upremam AB, alium effectum pr&aelig;&longs;tat, nimirum illum <lb/>quem dixi; atto<gap/>it enim &longs;uperficiem AB &longs;upra libellam, eamque totnat <lb/>in convexam; ide&ograve; ver&ograve; cava e&longs;t &longs;uperficies HK; quia vis pre&longs;&longs;ionis in <lb/>O major e&longs;t, qu&agrave;m in H vel in K, quia &longs;ub majore angulo incumbit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc jam &longs;upr&agrave; dixeras, &longs;ed ne quid di<gap/>imulem, non mihi <lb/>&longs;tatim oc<gap/> demon&longs;tratio illa geomertica, quam appella&longs;ti quidem, <lb/>non tamen expo&longs;ui&longs;ti. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ad prima elementa me reducis, Chry&longs;ocome, &longs;int latera va&shy;<lb/><figure id="fig35"></figure><lb/>&longs;is AE, BF; os ver&ograve; AB; &longs;uper<gap/>ies aqu&aelig; EF, cen&shy;<lb/><gap/>m C, &longs;int anguli ACB, AEB, dico ACB e&longs;&longs;e <lb/>majorem, ducatur enim circulus per 3. puncta ABC, <lb/>fec&aelig;<gap/> BE in D; ducatur AD, anguli ADB, ACB &longs;unt <lb/>&aelig;quales quia &longs;u&longs;tinent eundem arcum AB, &longs;ed ADB <lb/>e&longs;t major pr&aelig;dicto AEB, c&ugrave;m &longs;it exterior; igitur an&shy;<lb/>gulus AEB e&longs;t minor ACB; idem de quolibet alio <lb/>demon&longs;tratur: &longs;ed jam ad alia experimenta venia&shy;<lb/>mus, Sit ampulla A, de qu&agrave; &longs;upra; aqu&aelig; fuperfi-<pb pagenum="165"/><figure id="fig36"></figure><lb/>cies KI in canaliculo ver&ograve; &longs;it D; volam manus admove <lb/>ori BC cum modica pre&longs;&longs;ione; &longs;tatim aqua per canalicu&shy;<lb/>lum alti&ugrave;s a&longs;&longs;urgit vers&ugrave;s F; vbi ver&ograve; repenti<gap/> motu ma&shy;<lb/>nus ab ore AB, amove<gap/>, de&longs;cendit aqua pr&aelig;<gap/>ps in G. <lb/>&longs;ed &longs;tatim denuo a&longs;&longs;urgit vers&ugrave;s F. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ex pr&aelig;miffis huius experimenti facil&egrave; ratio&shy;<lb/>nem afferam, nempe a&euml;r vola pre&longs;&longs;us aqu&aelig; &longs;uperficiem KI premit, ex cujus <lb/>proffione, per canaliculum nece&longs;&longs;ari&ograve; alti&ugrave;s ar&longs;&longs;urgit<gap/>aniota a<gap/>rem repente <lb/>vola, aqu&aelig; &longs;uperficiem AB &longs;ecum tantulum adducit, attoll&iacute;tque; vnde <lb/>aquam per canaliculum &longs;ub&longs;idere nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Inde omnium huiu&longs;modi experimeatorum communem ratio&shy;<lb/>nem reddo: &longs;i enim a&euml;r magis compre&longs;&longs;us aquam per canaliculum attol&shy;<lb/>lit; cert&egrave; min&ugrave;s alt&egrave; attollit; nullo modo pre&longs;&longs;us non attollit; adductus <lb/>ver&ograve;, &longs;ecum vers&ugrave;s G aquam m canaliculo contentam adducit. </s>

<s>Et ver&ograve;, <lb/>vt tandem ad rem propi&ugrave;s accedam, c&ugrave;m hic motus, quo aqua a&longs;&longs;urgit, <lb/>non &longs;it ab intrin&longs;eco, vt con&longs;tat ex dictis, nec enim aqua &longs;pont&egrave; &longs;ua a&longs;&shy;<lb/>cendit, ab alia cau&longs;a extrin&longs;e ca illum e&longs;&longs;e, nece&longs;&longs;e e&longs;t; eaque profect&ograve; <lb/>applicata qu&aelig;nam porr&ograve; illa e&longs;t, ni&longs;i a&euml;r? </s>

<s>quidquid tandem a&euml;r &longs;it, &longs;ive <lb/>p<gap/>us, &longs;ive imputus, id e&longs;t aliis corporibus admixtus; a&euml;r porr&ograve; applica&shy;<lb/>tus motum illum imprimere nequit, ni&longs;i vel gravitando, vel illo ni&longs;u, qui <lb/>ex compre&longs;&longs;ione corporum &longs;equitur; primum dici non pote&longs;t, c&ugrave;m enim <lb/>gravitet per cylindros parallelos, &aelig;qu&egrave; gravitat in minorem aqu&aelig; &longs;uper&shy;<lb/>ficiem, ac in majorem; ac proinde vtraque, &longs;i gravitationis dumtaxat ra&shy;<lb/>tio habeatur, in eadem libella &longs;ita e&longs;t, nec vna a&longs;&longs;urgit &longs;upra aliam, re&shy;<lb/>&longs;tat igitur, vt dicamus, a&euml;ra tantulum compre&longs;&longs;um cum ni&longs;um exerere in <lb/>&longs;uperficiem BC, non quidem per cylindros parallelos; &longs;ed per conos, <lb/>quorum &longs;inguli vertices &longs;ingulis &longs;uperficiei punctis incumbunt; ac proin&shy;<lb/>de minorem ni&longs;um exeri advers&ugrave;s &longs;uperficiem aqu&aelig; CD canaliculo con&shy;<lb/>tent&aelig;, quia &longs;ub minoribus angulis exeritur, vt &longs;upra luculenter o&longs;ten&longs;um <lb/>e&longs;t; pr&aelig;valet igitur pre&longs;&longs;io incidens in &longs;uperficiem BC; ac proinde aliam <lb/>CD attollit vers&ugrave;s F. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam ob&longs;ervo inde germanam duci rationem, illius addu&shy;<lb/>ctionis atramenti; vbi enim atramenti guttam calami ro&longs;trum extre&shy;<lb/>mum attingit, (quod pueri facere &longs;olebamus) attramentum illico <lb/>a&longs;&longs;urgit, &amp; cavum calami ro&longs;trum implet; in alio liquore idem &longs;ac&shy;<lb/>ce&longs;&longs;um iri, certi&longs;&longs;imum e&longs;t; calamum tamen pri&ugrave;s humectatum fui&longs;&longs;e <lb/>oportet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Luculentam rationem jam attulit Antimus; &longs;ic enim com&shy;<lb/>planatur &longs;uperficies calami, alioquin multis rugis &amp; &longs;alebris &longs;triata &amp; a&longs;&shy;<lb/>perata, huic autem experimento communis illa ratio Antimi facil&egrave; ap&shy;<lb/>plicatur, ab in&aelig;qualis pre&longs;&longs;ionis ni&longs;u petita; nam rever&agrave; in totam gutt&aelig; <lb/>&longs;uperficiem, excepto &longs;cilicet puncto illo contactus, in quo extre&shy;<lb/>mum ro&longs;trum gutt&aelig; immergitur, major e&longs;t pre&longs;&longs;ionis ni&longs;us, qu&agrave;m in ca&shy;<lb/>vam ro&longs;tri &longs;uperficiem; quid mirum ergo &longs;i pr&aelig;valeat illa, &amp; humor per <lb/>cavum ro&longs;trum a&longs;cendat? </s>

<s>aliquid &longs;imile in omnibus guttis ob&longs;ervo, ad-<pb pagenum="166"/>mota &longs;cilicet tenui lamella, vel bacillo; nempe e&ograve; &longs;tatim liquor ex&shy;<lb/>currit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Guttarum res nonnihil fort&egrave; &longs;citu dignum nobis exhiber; &longs;ed <lb/>ne hoc excidar, antequam illam aggrediar; &longs;i ro&longs;trum calami longi&ugrave;s &longs;it, <lb/>&amp; valde te<gap/>e, &amp; in mucronem extenuatus, quamvis extremum ro&longs;trum <lb/>gutt&aelig; immergas, nihil aut parum attramenti a&longs;&longs;urgit: ratio e&longs;t<gap/> quia par&shy;<lb/>vum, aut nullum fer&egrave; obicem ponit ad pre&longs;&longs;ionis in&aelig;qualiratem inducen. <lb/></s>

<s>dam; nempe tenuis illa ro&longs;tri linea pauci&longs;&longs;imos pre&longs;&longs;ionis radios intercipit; <lb/>nulla igitur vel modica in&aelig;qualitatis pre&longs;&longs;ionis proportio; ex hoc etiam <lb/>experimento efficax, meo judicio, argumentum ducitur, qu&ograve; per&longs;picu&egrave; <lb/>concluditur, huju&longs;modi aquarum elevationem ab in&aelig;quali ambientis a&euml;ris <lb/>pre&longs;&longs;ione procedere. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid &longs;i cylindrus &longs;olidus immergatur, an fort&egrave; ali&shy;<lb/>quid aqu&aelig; attollitur; c&ugrave;m hic obex in&aelig;qualem pre&longs;&longs;ionem in&shy;<lb/>ducat? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Aliquid omnino, quod tamen long&egrave; melius ad oculum <lb/>patet, &longs;i pr&aelig;dictus tantulum &longs;triatus &longs;it, pro quo eadem, vt vides, ratio <lb/>militat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid ver&ograve; fieret, &longs;i canaliculus in alium paulo am&shy;<lb/>pliorem immergatur? </s>

<s>vel duo &longs;imul quorum minor majori inclu&shy;<lb/>&longs;us &longs;it? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Pro diver&longs;a canalium &amp; immer&longs;ionum ration<gap/>, diver&longs;a &longs;ucce&shy;<lb/>dunt &agrave; me ob&longs;ervata experimenta &amp; ad idem principium &longs;atis feliciter re&shy;<lb/>ducta. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s>Prim&ograve; enim &longs;it canalis major HB aqua plenus; ad. <lb/></s>

<s>moveatur, vt pri&ugrave;s dictum e&longs;t, minor canaliculus MN, <lb/>humori illico a&longs;&longs;urgit in K, perinde atque &longs;i in quam&shy;<lb/>libet aliam aqu&aelig;, etiam majore va&longs;e content&aelig; &longs;uperfi&shy;<lb/>ciem immergatur; propter eandem rationem, de qua <lb/>huc v&longs;que. </s></p><p type="main">

<s>Secund&ograve;. </s>

<s>Si aqu&aelig; &longs;uperficies &longs;it tant&ugrave;m in C &amp; de&shy;<lb/>mittatur canaliculus MN in C, a&longs;&longs;urget aqua v.g. </s>

<s>in G <lb/>ita <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> vt CG, &longs;it minor NK; ratio e&longs;t, quia minor e&longs;t <lb/>in&aelig;qualitatis proportio in pre&longs;&longs;ionibus, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ant&egrave;, vt pa&shy;<lb/>tet; minor igitur illius effectus, minus igitur attollitur <lb/>aqua: &longs;uppono enim <expan abbr="major&etilde;vim">majorenvim</expan> exeri per <expan abbr="vacuitat&etilde;in-terceptam">vacuitatenin&shy;<lb/>terceptam</expan> inter <expan abbr="cav&atilde;">cavam</expan> majoris &amp; convexam minoris ca&shy;<lb/>nalis &longs;uperficiem, qu&agrave;m per minorem canaliculum. </s></p><p type="main">

<s>Terti&ograve;. </s>

<s>Si &longs;ecus accidat, id e&longs;t, &longs;i cavitas canaliculi <lb/>major e&longs;t pr&aelig;dicta vacuitate intercepta, humor per <lb/>vacuitatem illam a&longs;cendet v.g. </s>

<s>in FE, &longs;ed nullo modo <lb/>per canaliculum NC a&longs;&longs;urget; quia major e&longs;t a&euml;ris pre&longs;&longs;io per canalicu&shy;<lb/>lum, qu&agrave;m per vacuitatem interceptam. </s></p><p type="main">

<s>Quart&ograve;. </s>

<s>Si &aelig;qualis &longs;it vtriu&longs;que &longs;patij, id e&longs;t, cavitatis &amp; vacuitatis ca&shy;<lb/>pacitas, &amp; canaliculus demittatur in C, neque hinc, neque illinc <pb pagenum="167"/>humor a&longs;&longs;urgit; quia &aelig;qualis vtrimque pre&longs;&longs;io: neutra igitur pr&aelig;&shy;<lb/>valet. </s></p><p type="main">

<s>Quint&ograve;. </s>

<s>Iam ver&ograve; ad aliud qu&aelig;&longs;itum venio, &amp; &longs;uppono vtrum&shy;<lb/>que canaliculum pervium, ita vt minor intra majorem, qua&longs;i intra vagi&shy;<lb/>nam conditus &longs;it, &amp; tunc etiam pro diver&longs;a di&longs;po&longs;itione varia &longs;uccedunt; <lb/><figure id="fig37"></figure><lb/>Prim&ograve;, &longs;it &longs;uperficies Aqu&aelig; AB, &longs;it carnalis major FE, <lb/>&amp; minor inclu&longs;us HD, vterque eju&longs;dem altitudinis, <lb/>&amp; &longs;imili modo immer&longs;us; &longs;i vacuitas majoris (&longs;ic de&shy;<lb/>inceps appellabo inter ceptum illud &longs;patium) &aelig;qualis <lb/>&longs;it minori canaliculo, &longs;cilicet eiu&longs;dem cavitati, per <lb/>vtramque &aelig;qu&egrave; alt&egrave; humor a&longs;&longs;urgit; v.g. </s>

<s>in LK, quia <lb/>vis &aelig;qualis pre&longs;&longs;ionis exeritur; quod vt fiat ba&longs;is ma&shy;<lb/>joris FG debet e&longs;&longs;e dupla minoris IH; dico ba&longs;im, <lb/>non diametrum ba&longs;is, ne fort&egrave; &longs;chema vos deci&shy;<lb/>piat. </s></p><p type="main">

<s>Secundo. </s>

<s>Si ba&longs;is majoris &longs;it major dupla, alti&ugrave;s a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgit aqua per minorem, qu&agrave;m per majorem, v.g. <lb/></s>

<s>per minorem in LK, per majorem in MN; quia ma&shy;<lb/>jor e&longs;t proportio in&aelig;qualitatis pre&longs;&longs;ionum ad mino&shy;<lb/>rem; qu&agrave;m ad vacuitatem interceptam; igitur &amp; ef&shy;<lb/>fectum. </s></p><p type="main">

<s>Tertio. </s>

<s>Si ver&ograve; ba&longs;is majoris &longs;it minor dupla, &longs;ecus <lb/>accidet; &amp; a&longs;&longs;urget humor alti&ugrave;s per vacuitatem, qu&agrave;m per canaliculum, ra&shy;<lb/>tio patet ex dictis. </s></p><p type="main">

<s>Quart&ograve;. </s>

<s>Simajor alti&ugrave;s immergatur, qu&agrave;m minor, c&aelig;teris paribus, humor <lb/>alti&ugrave;s a&longs;cendet per minorem, &longs;uppo&longs;ita tamen ba&longs;i majoris &longs;altem dupla <lb/>ba&longs;is minoris. </s></p><p type="main">

<s>Quinto. </s>

<s>Si ver&ograve; canaliculus minor profundi&ugrave;s demittatur, cert&egrave; ex <lb/>hoc capite alti&ugrave;s deberet a&longs;cendere per majorem, qu&agrave;m per minorem; <lb/>quia tamen major e&longs;t portio renitentis a&euml;ris, ne aqua per majorem a&longs;&shy;<lb/>cendat, qu&aelig; pri&ugrave;s non erat, compen&longs;atio fieri videtur, &amp; pro diver&longs;a <lb/>ba&longs;ium ratione, mod&ograve; alti&ugrave;s, mod&ograve; &aelig;qu&egrave; alt&egrave;, mod&ograve; min&ugrave;s alt&egrave; a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgit. </s></p><p type="main">

<s>Sexto. </s>

<s>Si &longs;olus major immergatur, ac proinde tantulum a&longs;cendat aqua, &longs;i <lb/>deinde minor canaliculus in cum, vt pri&ugrave;s, immittatur, alti&ugrave;s per vtrumque <lb/>aqua a&longs;&longs;urget, tum quia minus &longs;patij occupandum e&longs;t, tum quia vis reni&shy;<lb/>tentis a&euml;ris minor e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s>Septimo. </s>

<s>Si minor &longs;olus profundi&ugrave;s immergatur, v.g. </s>

<s>v&longs;que in O, min&ugrave;s <lb/>alt&egrave; a&longs;cendet, qu&agrave;m ante; per minorem quidem, quia brevius, &longs;upra &longs;uperfi&shy;<lb/>ciem aqu&aelig; &longs;egmentum extat; per majorem ver&ograve;, quia cum angulus pre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nis renitentis cre&longs;cat, min&ugrave;s alt&egrave; humor a&longs;&longs;urgit. </s></p><p type="main">

<s>Octavo. </s>

<s>Si ver&ograve; major &longs;olus profundi&ugrave;s deprimatur, retento minore in <lb/>codem &longs;itu, paul&ograve; alti&ugrave;s a&longs;cendit per minorem; quia vis pre&longs;&longs;ionis circa illius <lb/>infimam ba&longs;im cre&longs;cit; h&aelig;c autem ratio facit, ne per majorem &aelig;qu&egrave; alt&egrave;a&longs;&shy;<lb/>&longs;urgat. </s></p><pb pagenum="168"/><p type="main">

<s>Non&ograve;. </s>

<s>Pro diver&longs;<gap/> ba&longs;ium ratione, alti&ugrave;s aut min&ugrave;s alt&egrave; a&longs;cendit per <lb/>cavit<gap/>em minoris, aut per vacuitatem interceptam inter vtrumque de&shy;<lb/><gap/>oque vno vel altero, diver&longs;a erit altitudinum ratio, &longs;ecundum regu&shy;<lb/>las &longs;upra traditas; nunquam tamen quantu<gap/>vis minor deprimatur aqua <lb/>per illum a&longs;&longs;urgens ex illo effluet. </s></p><p type="main">

<s>Decim&ograve;, Vbi minoris convexa &longs;uperficies cum majoris cava conjungi&shy;<lb/>tur, aqua intercepta illico a&longs;&longs;urgit, &amp; qua&longs;i quodam glutinevna cum alia <lb/>conjungitur: idem fer&egrave; fiet, &longs;i du&aelig; &longs;uperficies convex&aelig; conjungantur. <lb/></s>

<s>Ex his, qu&aelig; huc v&longs;que dixi, de duobus canaliculis, quorum vnus alteri <lb/>immittitur, reliqua facil&egrave; conjicies. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nunquam per&longs;uadere mihi potui&longs;&longs;em, in re hac minima <lb/>tantam ob&longs;ervationum &longs;ylvam recondi; ex qua ego, &longs;olo ratiocinio mul&shy;<lb/>tas alias deducere po&longs;&longs;em. </s>

<s>Sed qu&aelig;ro ex te, quot fint capita, ex quibus <lb/>humor alti&ugrave;s per canaliculum immer&longs;um a&longs;cendat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sex aut &longs;eptem, ni fallor, recen&longs;eo. </s>

<s>Prim&ograve;, quo longior e&longs;t ca&shy;<lb/>naliculus, alti&ugrave;s humor a&longs;cendit, non tamen vbi vald&egrave; producitur in pro&shy;<lb/>portione &longs;en&longs;ibili; Secund&ograve;, quo minor e&longs;t canaliculi ba&longs;is; vt patet. </s>

<s>Ter&shy;<lb/>ti&ograve;, quo min&ugrave;s alt&egrave; immergitur canaliculus, alti&ugrave;s a&longs;&longs;urgit aqua. </s>

<s>Quart&ograve;, <lb/>major a&euml;ris ambientis libertas, &amp; major angulus pre&longs;&longs;ionis, vi cujus hu&shy;<lb/>mor a&longs;&longs;urgit. </s>

<s>Quint&ograve; major vel minor a&euml;ris ambientis compre&longs;&longs;io. </s>

<s>Sext&ograve; <lb/>Minor gravitas liquoris attollendi. </s>

<s>Septim&ograve;, major eju&longs;dem flu<gap/>itas, vel <lb/>humiditas, &longs;ic &longs;piritus vini alti&ugrave;s a&longs;cendit qu&agrave;m aqua, &amp; metallum li&shy;<lb/>quatum nihil aut parum admod&ugrave;m. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid porr&ograve; de Mercurio? </s>

<s>nonnulla enim de illo mihi veniunt <lb/>in mentem, qu&aelig; vix a&longs;&longs;erere au&longs;im; quia nunquam illa experimento <lb/>probavi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Exprome tamen, vt &longs;altem videamus vtrum rect&egrave; ratioci&shy;<lb/>neris; c&ugrave;m fieri non po&longs;&longs;it, quin Antimus illa ob&longs;ervarit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Prim&ograve; Mercurius, aut nihil aut parum a&longs;&longs;urgere debet per <lb/>canaliculum propter cra&longs;&longs;itudinem &amp; &longs;ummam vim ponderis. </s>

<s>Secund&ograve;, <lb/>Suprema &longs;uperficies intra canalem depre&longs;&longs;a, non e&longs;t cava, &longs;altem &longs;en&longs;ibi&shy;<lb/>liter, propter eandem rationem. </s>

<s>Terti&ograve;, Mercurij gu<gap/> per calami ro&longs;trum <lb/>non a&longs;&longs;urgit, vt reliqui humores. </s>

<s>Quart&ograve; non a&longs;&longs;urgit, etiam &longs;i cylindrus <lb/>&longs;olidus immergatur, lic&egrave;t tantul&ugrave;m a&longs;cendat aqua, &longs;i in ejus &longs;uper&longs;iciem <lb/>immergatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Parum abes &agrave; &longs;copo, Augu&longs;tine, eaque tant&ugrave;m non pr&aelig;vidi&longs;ti, <lb/>qu&aelig; nonnulli in Mercurio cum &longs;ummo &longs;tupore mirantur. </s>

<s>Prim&ograve; enim &longs;i <lb/>canaliculus Mercurio &longs;ecundum alteram extremitatem immergatur, non <lb/>mod&ograve; non a&longs;&longs;urgit per canaliculum, &longs;upra libellam exterioris &longs;uperficiei, <lb/>&longs;ed tantul&ugrave;m &longs;ub&longs;idit, quod hi&longs;ce oculis centies ob&longs;ervavi. </s>

<s>Secund&ograve;, Non <lb/>modo &longs;uprema illius &longs;uperficies cava non e&longs;t, &longs;ed omnino convexa; &amp; <lb/>vbi ad os tubi, in quo continetur pertingit, long&egrave; convexior, qu&agrave;m &longs;uper&shy;<lb/>ficies aqu&aelig;. </s>

<s>Terti&ograve;, Non mod&ograve; non a&longs;&longs;urgit gutta Mercurij per ro&longs;trum <lb/>calami, &longs;ed ne quidem ro&longs;trum in eam &longs;ubit, &longs;ed vel cedit, non &longs;ine fo&longs;&longs;ula <lb/>in puncto contactus, vel repentino motu &longs;e&longs;e &longs;ubducit. </s>

<s>Quart&ograve;, non <pb pagenum="169"/>modo non a&longs;&longs;urgit Cylindro &longs;olido immer&longs;o; &longs;ed qua&longs;i fo&longs;&longs;ula circa illius <lb/>&longs;uperficiem acta &longs;ub&longs;idit, &amp; circa fo&longs;&longs;ulam Mercurij &longs;uperficies attollitur, <lb/>idque ad &longs;en&longs;um &amp; evidentiam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Non video, ne quid di&longs;&longs;imulem, quomodo h&aelig;c ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is <lb/>con&longs;equi po&longs;&longs;int; ac proinde non mirum &longs;i ex iis &agrave; me non deducta. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Con&longs;equuntur tamen; nempe c&ugrave;m Mercurius vitro non adh&aelig;&shy;<lb/>reat, vt per&longs;picuum e&longs;t, intantum enim corpus humidum aliorum corpo&shy;<lb/>rum &longs;uperficiei adh&aelig;ret, in quantum in cavitates, &longs;trias &amp; pororum o&longs;tiola <lb/>&longs;ubit; cert&egrave; Mercurius pr&aelig; cra&longs;&longs;itudine in eas angu&longs;tias &longs;e&longs;e minim&egrave; inge&shy;<lb/>rit; vnde a&euml;ri locus vitrum inter &amp; Mercurium relinquitur; nec enim va&shy;<lb/><figure id="fig38"></figure><lb/>cuum datur. </s>

<s>Sit &longs;uperficies Mercurij AB, in quam <lb/>immergatur Cylindrus vitreus EC, &longs;ub&longs;idet M rcurius <lb/>in fo&longs;&longs;ulam GH, qu&aelig; optim&egrave; concipitur, &longs;i tota h&aelig;c <lb/>Figura circa Cylindri EC axem volvi &longs;upponatur; <lb/>c&ugrave;m enim non adh&aelig;reat Mercurius lateri ED, a&euml;r <lb/>compre&longs;&longs;us qua&longs;i cuneatim penetrat v&longs;que ad G, &amp; fa&shy;<lb/>cil&egrave; &agrave; latere ED Mercurium removet; hinc tantulum <lb/>attolli Mercurium nece&longs;&longs;e e&longs;t; hinc circa &longs;uperficiem Cylindri EC fo&longs;&longs;ula, <lb/>&amp; circa fo&longs;&longs;ulam modicus tumor; vt enim cuneus dum &longs;ubit vnum ab alio <lb/>removet, ita premens a&euml;r ad in&longs;tar cunei interceptus inter &longs;uperficiem Cy&shy;<lb/>lindri &amp; Mercurium, hunc ab illa tantulum removet; atque ita, v<gap/> vides, <lb/>quartum experimentum ad commune no&longs;trum principium reducitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Iam ver&ograve; &longs;ecundum, eodem modo, te duce explicabo, nempe <lb/>a&euml;r etiam &longs;e&longs;e in&longs;inuat ad in&longs;tar cunei inter &longs;uperficiem cavam canalis &amp; <lb/>Mercurium contentum, vn de <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> &agrave; dicta &longs;uperficie remover, idque in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, <lb/>ac proinde circa <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, vel centrum tantulum attollitur, atque intume&longs;ci<gap/>; <lb/>&longs;ed quid de primo? </s>

<s>vix enim video, quonam pacto ad idem principium re&shy;<lb/>duci queat; idem de tertio dictum &longs;it; &longs;uggere qu&aelig;&longs;o mihi, quid &longs;entias. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per admotum canaliculum Mercurius non a&longs;&longs;urgit; tum quia <lb/>c&ugrave;m long&egrave; cra&longs;&longs;ior &longs;it reliquo humore in angu&longs;tias difficili&ugrave;s intruditur; <lb/>vnde per telam, &longs;eu pannum non colatur, vt aqua; quia per exigua coli fo&shy;<lb/>ramina difficil&egrave; trajicitur; tum quia pr&aelig;dicta fo&longs;&longs;ula exterior circa canali&shy;<lb/>culi immer&longs;i &longs;uperficiem convexam excavata vim pre&longs;&longs;ionis di&longs;trahit &agrave; &longs;u&shy;<lb/>perficie Mercurij, qu&aelig; ba&longs;i canaliculi adh&aelig;ret, eam que in contrariam par&shy;<lb/>rem traducit; vnde non mirum, &longs;i vi pre&longs;&longs;ionis Mercurius per canaliculum <lb/>non a&longs;&longs;urgat. </s>

<s>Sed poti&ugrave;s ex vtroque capite Mercurius intra canaliculum <lb/>&longs;ub&longs;idat infra &longs;uperficiem exteriorem, c&ugrave;m &amp; vitrum &longs;uo appul&longs;u, &amp; vis <lb/>pre&longs;&longs;ionis, qu&aelig; per canaliculum exeritur, &longs;upra aliam pr&aelig;valens, ob ratio&shy;<lb/>nem expo&longs;itam, Mercurium deprimant. </s>

<s>Inde quoque ratio ducitur tertij <lb/>experimenti; nempe ro&longs;trum calami propter cra&longs;&longs;itudinem Mercurij in <lb/>eum non &longs;ubit, &longs;ed poti&ugrave;s Mercurius ro&longs;tro cedens in fo&longs;&longs;am &longs;ub&longs;idit; c&ugrave;m <lb/>difficili&ugrave;s qu&agrave;m aqua dividatur; vnde mutatur pre&longs;&longs;ionis ratio, ac proinde <lb/>per ro&longs;trum admotum non a&longs;&longs;urgit, vt aqua. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Quid &longs;i in va&longs;e compo&longs;ito iuxta formam pr&aelig;&longs;criptam &amp; <lb/>delineatam in Figura &longs;equente. </s></p><pb pagenum="170"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc ip&longs;um &longs;ubnectere meditabar; &longs;ed pr&aelig;veni&longs;ti; infundo igi&shy;<lb/><figure id="fig39"></figure><lb/>tur Mercurium in AB, donec totum vas plenum <lb/>&longs;it, &longs;tatue libellam AG; ob&longs;erva quantumlibet, <lb/>vides Mercurium a&longs;&longs;urgere in FG; equidem cir&shy;<lb/>ca centrum V alti&ugrave;s attollitur, qu&agrave;m &longs;i e&longs;&longs;et aqua, <lb/>propter rationem &agrave; me &longs;upra expo&longs;itam; tantu&shy;<lb/>lum enim &longs;ub&iuml;t cuneus a&euml;ris inter latera va&longs;is &amp; <lb/>Mercurium, quod inaqua non fit; vnde alti&ugrave;s <lb/>centrum V. attollitur; minus ver&ograve; centrum &longs;u&shy;<lb/>perficiei FG, quia minor e&longs;t &longs;uperficies: vides ta&shy;<lb/>men, vix oculo di&longs;cerni po&longs;&longs;e, vtra &longs;uperficies al&shy;<lb/>ti&ugrave;s a&longs;&longs;urgat; equidem &longs;i eanaliculus IE angu&shy;<lb/>&longs;tior e&longs;&longs;et, difficilius per illum cra&longs;&longs;ior Mercurius a&longs;&longs;urgeret; hinc min&ugrave;s <lb/>alt&egrave;, in plumbo, &amp; melle idem probabis; &longs;i ver&ograve;, vt hic, paul&ograve; laxiorad ean&shy;<lb/>dem &longs;en&longs;ibiliter a&longs;cendit altitudinem, &amp; lic&egrave;t tantulum a&longs;&longs;urgat, per cana&shy;<lb/>liculum id compen&longs;atur ab altiore tumore &longs;uperficiei AB. </s>

<s>Illud porr&ograve; tan&shy;<lb/>tulum, quo a&longs;&longs;urgit ab eadem ratione in&aelig;qualis pre&longs;&longs;ionis procedit; c&ugrave;m <lb/>enim aqu&aelig; gravitas &longs;it ad <expan abbr="gravitat&etilde;">gravitatem</expan> Mercurij fer&egrave; vt 1.ad 15.fit &longs;egmentum <lb/>aqu&aelig; &longs;upra libellam AG a&longs;&longs;urgens, FL; dividatur linea FM in 15.partes <lb/>&aelig;quales, vna ex illis erit altitudo &longs;egmenti Mercurij a&longs;&longs;urgen tis in canali&shy;<lb/>culo ID; &longs;i tamen paul&ograve; laxior &longs;it, vt dixi; &longs;i enim angu&longs;tior, pr&aelig; cra&longs;&longs;itudi&shy;<lb/>ne min&ugrave;s a&longs;&longs;urgit: vides qu&agrave;m facil&egrave; cuncta h&aelig;c ad commune illud princi&shy;<lb/>pium reducantur, imm&ograve; ad aliud reduci nequeant; ac proinde ex pr&aelig;mi&longs;&longs;is <lb/>omnibus experimentis idem principium eti&aacute; &longs;tatuitur &amp; confirmatur. </s>

<s>Sci&shy;<lb/>licet humorem attolli in canaliculo propter in&aelig;qualem a&euml;ris pre&longs;&longs;ionem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/> H&aelig;c mihi &longs;upra modum arrident; quid porr&ograve; fiat &longs;i can&agrave;li&shy;<lb/>culus intra alium in&longs;eratur, quando &longs;cilicet in Mercurium immergitur, ex <lb/>te re&longs;cire de&longs;idero, c&ugrave;m mihi dubium non &longs;it, quin cuncta h&aelig;c probaveris. </s></p><figure></figure><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; conjicis, &agrave; me probata e&longs;&longs;e: Sit ergo <lb/>Cylindrus vitreus AD, cavus, &longs;ed clau&longs;us in CD, <lb/>apertus in AB; in quem tantulum Mercurij in&longs;u&longs;us <lb/>occupet &longs;egmentum CO, &amp; in&longs;eratur canaliculus <lb/>vt rimque pervius IE; non a&longs;&longs;urgit Mercurius &longs;upra <lb/>libellam NO, &longs;ed tantulum deprimitur in canaliculo; <lb/>a&longs;&longs;urgit ver&ograve; in vacuitate intercepta, propter rationem <lb/>jam expo&longs;itam. </s>

<s>Si ver&ograve; in&longs;undatur aqua in pr&aelig;dictam <lb/>vacuiratem interceptam, tantulum Mercurius in pr&aelig;&shy;<lb/>dicta vacuitate contentus deprimitur infra libellam <lb/>NO, a&longs;&longs;urgit ver&ograve; &longs;upra in canallculo, puta in G; quod <lb/>cert&egrave; fieri debet, vt &longs;it perfectum &aelig;quilibrium; c&ugrave;m <lb/>&longs;cilicet non mod&ograve; pondus Mercutij NE attollat Mer&shy;<lb/>curium, ver&ugrave;m etiam poudus &longs;imul aqu&aelig; in&longs;u&longs;&aelig;; igitur <lb/>&longs;i pondus &longs;olius Mercurij &longs;u&longs;tinet &longs;egmentum Mercu&shy;<lb/>tij EE, majus pondus, vtpote compo&longs;itum ex Mercu&shy;<lb/>rio &amp; aqua infu&longs;a, majus Mercurij &longs;egmentum &longs;u&longs;tinet, puta EG; &longs;i autem <pb pagenum="171"/>a&longs;cendat per canaliculum &longs;upra NO, infra NO de&longs;cendat, nece&longs;&longs;e e&longs;t, in&shy;<lb/>tra vacuitatem. </s></p><p type="main">

<s>Pr&aelig;tete&agrave; &longs;i his &longs;tantibus, attollatur canaliculus IE, v&longs;que ad imam aqu&aelig; <lb/>&longs;uperficiem, puta v&longs;que ad NO, tunc de&longs;cendente Mercurio ex &longs;egmento <lb/>FG, &longs;ubit aqua canaliculum impletque, tum cananiculum, tum vacuitatem, <lb/>&longs;i&longs;titque vtraque aqu&aelig; &longs;uperficies, tum intra, tum extra canaliculum, in ea&shy;<lb/>dem libella, puta HM nec a&longs;&longs;urgit aqua per canaliculum alti&ugrave;s contra mo&shy;<lb/>rem &longs;olitum; ratio ex eo petitur, qu&ograve;d a&euml;ris pre&longs;&longs;io aquam per canaliculum <lb/>attollere nequeat, ni&longs;i &longs;imul attollat Mercurium; &longs;upponitur enim canali&shy;<lb/>culus tantulum immer&longs;us in Mercurium; hunc autem, vt dixi, attollere non <lb/>pote&longs;t; hinc &longs;i canaliculus ita attollatur, vt ima illius extremitas &longs;it &longs;upra <lb/>&longs;uperficiem Mercurij, tunc aqua alti&ugrave;s a&longs;&longs;urgit &longs;upra libellam HM, puta <lb/>in I, quia tunc in&aelig;qualis a&euml;ris pre&longs;&longs;io &longs;uum effectum habet; neque ad <lb/>hunc finem Mercurius, vt ante, attollendus e&longs;t, &longs;ed aqua &longs;ola; &longs;i demum <lb/>ex illo &longs;itu, quo ima ba&longs;is canaliculi &longs;uprem&aelig; Mercurij adh&aelig;ret, &amp; vtra&shy;<lb/>que &longs;uperficies aqu&aelig;, tum in vacuitate, tum in canaliculo &aelig;qu&egrave; a&longs;&longs;urgit in <lb/>HM, deprimas canaliculum v&longs;que ad E, aqu&aelig; &longs;uperficies in vacuitate <lb/>a&longs;cendit &longs;upra HM, infra quam de&longs;cendit in canaliculo; quia &longs;egmentum <lb/>canaliculi immer&longs;um Mercurio ex eo loco imi va&longs;is, quem occupat, extru&shy;<lb/>dit Mercurium in vacuitatem interceptam facili&ugrave;s qu&agrave;m in canaliculum, <lb/>propter angu&longs;tias; quid mirum ergo, &longs;i &longs;uperficies aqu&aelig; in vacuita&shy;<lb/>te a&longs;&longs;urgat &longs;upra HM, hanc enim attollit extru&longs;us &agrave; &longs;egmento im&shy;<lb/>mer&longs;o Mercurius, in canaliculo ver&ograve; &longs;ub&longs;idente Mercurio, incu&shy;<lb/>bans aqua etiam &longs;ub&longs;idit, ex his, ni fallor, reliqua facil&egrave; intelli&shy;<lb/>getis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Cuncta h&aelig;c illam a&euml;ris pre&longs;&longs;ionem omnino evincunt, ad <lb/>quam etiam multa alia, qu&aelig; vi cuidam tractrici vulg&ograve; tribuuntur, &aelig;qu&egrave; <lb/>facil&egrave; reducere po&longs;&longs;um. </s>

<s>Sic &longs;pongio&longs;a corpora humotem dicuntur exuge&shy;<lb/>re, vt panis, pr&aelig;&longs;ertim bis coctus, aut recens, &longs;pongia, pannus, terra <lb/>&longs;icca, pumex, aliaque huju&longs;modi; nam pori &longs;eu meatus, quantumvis <lb/>obliqui totidem canaliculos faciunt, per quos aqua facil&egrave; a&longs;&longs;urgit: Vn&shy;<lb/>de vis illa tractrix, vt omnino fictitia, rejicitur; item illa Fromondi fa&shy;<lb/>bula, qui ni&longs;i me fallit memoria lib. </s>

<s>5. Meteor. </s>

<s>cap.2. art.2. Vbi Conimbri&shy;<lb/>cen&longs;ium aliorumque &longs;ententias rejeci&longs;&longs;et, recurrit ad qua&longs;dam partes aqu&aelig; <lb/>tenuiores, qu&aelig; &longs;ur&longs;um a&longs;cendunt; &longs;ed illa aqua, vbi deinde &longs;pongia expti&shy;<lb/>mitur, &aelig;qu&egrave; cra&longs;&longs;a e&longs;t atque alia, &amp; a&euml;re long&egrave; gravior; cur ergo a&longs;cen&shy;<lb/>dit? </s>

<s>Idem Fromondus aquam frigidi&longs;&longs;imam exugi negat; &longs;ed merum men&shy;<lb/>daeium e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Sine qu&aelig;&longs;o i&longs;tum hominem; &longs;ufficiat &agrave; te optim&egrave; deduci, il&shy;<lb/>los effectus, qui vulg&ograve; &longs;uctioni, &longs;eu vi tractrici tribuuntur, ad idem prin&shy;<lb/>cipium no&longs;trum reduci; vt autem ad illud redeam, novum experimentum <lb/>adduco, per quod, meo judicio, mirific&egrave; confirmatur: Sit vas quodlibet <lb/>aqua plenum, admoveatur canaliculus, in &longs;itu perpendiculari, illico aqua <lb/>a&longs;&longs;urgit; appendatur in hoc eodem &longs;itu canaliculus, fideli bilance, aqua, qu&aelig; <lb/>&longs;ubit, nullum momentum addit ponderi canaliculi vitrei; quod vt accura-<pb pagenum="172"/>t&egrave; fiat, &longs;u&longs;pendatur canaliculus tenui filo pendulo ex brachio extremo bi&shy;<lb/>lancis; ita vt deor&longs;um ire non po&longs;&longs;it, &longs;ed tant&ugrave;m parum immergatur in <lb/>&longs;uperficiem aqu&aelig; &longs;ubjecto va&longs;e content&aelig;; occludaturque &longs;upremum os ca&shy;<lb/>naliculi cera, aut &longs;uilla ve&longs;ica, antequam immergatur, ac deinde immer&longs;um <lb/>illius pondus accurat&egrave; appendatur, admoto &longs;cilicet iu&longs;to pondere oppo&longs;it&aelig; <lb/>lanci; po&longs;te&agrave; ver&ograve; aperiatur acu &longs;upremum os prius ob&longs;tructum; a&longs;&longs;urgit <lb/>illico aqua per canaliculum, lic&egrave;t nihil ponderis pror&longs;us accedat: Illa igi&shy;<lb/>tur aqu&aelig; portio, qu&aelig; per canaliculum a&longs;cendit, dicto filo pendulo non <lb/>&longs;u&longs;tinetur, &longs;ed ab alio principio, eoque applicato; &longs;cilicet ab a&euml;re com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;o; hoc experimentum, &longs;i accurat&egrave; fiat, rem i&longs;tam evincit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed vnde huju&longs;modi a&euml;ris compre&longs;&longs;ionem e&longs;&longs;e putares? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Huic tuo qu&aelig;&longs;ito faciam &longs;atis; &longs;i dixero ex duplici capite pro&shy;<lb/>venire, Prim&ograve;, ex admixtione vaporis &amp; halitus; c&ugrave;m enim no&longs;ter a&euml;r purus <lb/>non &longs;it, multa huju&longs;modi habet admixta, vnde illius compre&longs;&longs;io &longs;oquitur. <lb/></s>

<s>Secund&ograve;, ex pondere &longs;upremi a&euml;ris incubantis: fieri enim non pote&longs;t, quin <lb/>a&euml;r &longs;ubjectus inde compre&longs;&longs;us evadat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/> E&longs;t quod multa opponam. </s>

<s>Prim&ograve;, totus a&euml;r gravitat gra&shy;<lb/>vitatione communi; ne igitur pars inferior in &longs;e ip&longs;um gravitare dica&shy;<lb/>tur, dicendum videtur. </s>

<s>Superiorem a&euml;ris tractum in inferiorem non <lb/>gravitare. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Dare non po&longs;&longs;um totum a&euml;ra gravitatione communi gravi&shy;<lb/>tare in quodlibet corporis &longs;ubjecti punctum; nec enim vllum centrum <lb/>gravitatis commune habet, quod iis dumtaxat gravibus competit (de <lb/>phy&longs;ico loquor) quorum tota vis gravitationis per vnicam lineam &agrave; pr&aelig;&shy;<lb/>dicto centro ductam exeritur; corpus liquidum, vt aqua, &amp; &longs;pirabile, vt <lb/>a&euml;r, ni&longs;i contineantur in va&longs;e, per Cylindros deor&longs;um, parallelos, gra&shy;<lb/>vitant; &longs;cilicet ad &longs;en&longs;um; c&ugrave;m alioquin omnes Cylindri gravitationia <lb/>vers&ugrave;s idem centrum eant; vnde paralleli e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;unt; equidem &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m eundem Cylindrum gravitatio omnium partium, qu&aelig; illum <lb/>componunt, ita communis e&longs;t, vt omnes &longs;imul in corpus &longs;ubjectum gra&shy;<lb/>vitent, &amp; &longs;ingul&aelig; &longs;upra &longs;ingulas &longs;ubjectas imm&ograve; &longs;upra eandem &longs;ubjectam <lb/>omnes &longs;uperiores, in eodem tamen Cylindro; cogita lapidem lapidi &longs;uppo&shy;<lb/>&longs;itum, &longs;ubjectus enim omnes &longs;uperiores ferre cen&longs;etur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Tota igitur illa gravitatio reducitur in lineas; &longs;inguli enim <lb/>Cylindri &longs;unt totidem line&aelig;; linea autem, aurnihil, aut parum ponde&shy;<lb/>nis habet; nulla igitur inde compre&longs;&longs;io, aut cert&egrave; modica; quid enim <lb/>tam parvi ponderis vis efficeret: ponamus enim Cylindrum aqueum da&shy;<lb/>t&aelig; ba&longs;is &amp; altitudinis pendere vnam libram; &longs;upponamus item aqu&aelig; gra&shy;<lb/>vitatem e&longs;&longs;e ad gravitatem a&euml;ris vt 1000. ad 1. haud dubi&egrave; Cylindrus a&euml;&shy;<lb/>ris &aelig;qualis pendit tant&ugrave;m vnam mille&longs;imam partem vnius libr&aelig;; igitur <lb/>&longs;i 1000. huju&longs;modi Cylindros ita di&longs;ponas, vt vnus alteri imponatur, om&shy;<lb/>nes fimul vnam libram pendent; c&ugrave;m autem in infinitum contrahi ba&longs;is <lb/>po&longs;&longs;it, &amp; in eadom proportione cre&longs;cere altitudo, cert&egrave; habebis Cylindrum <lb/>petit&aelig; cuju&longs;libet altitudinis, qui vnam libram pendat, lic&egrave;t ad lineam non&shy;<lb/>dum redactus, &longs;eu contractus &longs;it. </s></p><pb pagenum="173"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Nulla e&longs;t in hoc difficultas, &amp; valde miror, te in hoc ar&shy;<lb/>gumento diuti&ugrave;s h&aelig;tere; in qua enim proportione decre&longs;cit pondus, de&shy;<lb/>cre&longs;cit re&longs;i&longs;tentia; id e&longs;t, in qua proportione contrahitur ba&longs;is Cylindri <lb/>comprimentis, contrahitur &amp; Cylindri compre&longs;&longs;i: nempe, vt &longs;e habet <lb/>comprimens Cylindrus, cujus ba&longs;is e&longs;t vt quatuor, ad Cylindrum com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;um bafis vt quatuor, ita &longs;e habet Cylindrus ba&longs;is 2.ad Cylindrum ba&shy;<lb/>&longs;is vt 2.eju&longs;dem &longs;cilicet altitudinis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Quis, qu&aelig;&longs;o capiat, tantam pre&longs;&longs;ionis vim, quam haud du&shy;<lb/>bi&egrave; immane pondus incubantis a&euml;ris omnin&ograve; efficeret, etiam &longs;i demus, <lb/>a&euml;ris gravitatem e&longs;&longs;e ad gravitatem aqu&aelig; vt 1. ad 1000. aut etiam &longs;i vis, <lb/>duplo, vel triplo minorem; porr&ograve; a&euml;ra parum admodum compre&longs;&longs;um e&longs;&longs;e, <lb/>vel ex eo probatur argumento, vt aiunt, ad hominem, quod tantulum aqu&aelig; <lb/>dumtaxat elevet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> In hoc &longs;altem hallucinaris, qu&ograve;d eandem a&euml;ris gravitantem <lb/>vbique e&longs;&longs;e &longs;upponas, quod tamen &agrave; veritate pror&longs;us alienum e&longs;t, nempe <lb/>a&euml;r inferior gravior e<gap/>, quia compre&longs;&longs;ior, in quacumque voles ratione; <lb/>c&ugrave;m enim a&euml;ris altitudinem certam ne&longs;ciamus, &longs;uper hoc, ni&longs;i tant&ugrave;m in <lb/>genere, aliquid definire nequimus; qu&ograve;d autem modicam vim pre&longs;&longs;ionis, <lb/>&longs;eu poti&ugrave;s compre&longs;&longs;ionis a&euml;ris ex eo probes, qu&ograve;d modicus &longs;it illius effe&shy;<lb/>ctus, aqua &longs;cilicet per canaliculum a&longs;&longs;urgens, rect&egrave;, meo judicio, non de&shy;<lb/>ducis; c&ugrave;m etiam a&euml;r exterior compre&longs;&longs;us, per &longs;upremum os canaliculi per&shy;<lb/>vijeam vim retundat; min&ugrave;s tamen; vnde alia pre&longs;&longs;io pr&aelig;valeat nece&longs;&shy;<lb/>&longs;e e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Imm&ograve; tu poti&ugrave;s hallucinaris, Augu&longs;tine, lic&egrave;t enim retun&shy;<lb/>dat, repellatque humotem per caniculum a&longs;&longs;urgentem a&euml;r compre&longs;&longs;us, per <lb/>eundem &longs;cilicet canaliculum &longs;uam vim exerens; quia tamen vires pre&longs;&longs;io&shy;<lb/>nis &longs;unt vt anguli, &longs;eu coni pre&longs;&longs;ionum, de quibus ante, haud dubi&egrave; pre&longs;&longs;io <lb/>intra canaliculum vix e&longs;&longs;et millecupla alterius, ac proinde mille&longs;imam <lb/>tant&ugrave;m effectus, &longs;cilicet elevationis partem impediret, qu&aelig; rever&agrave; &longs;ub &longs;en&shy;<lb/>&longs;um non cadit. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Sentio vim hujus argumenti, cui &longs;olvendo vix parem me &longs;en&shy;<lb/>tio; imm&ograve; alia duo mihi veniunt in mentem, qu&aelig; non parum negotij mihi <lb/>face&longs;&longs;unt; fer opem, Antime, nempe de tua cau&longs;a &amp; &longs;ententia h&icirc;c agitur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Citi&ugrave;s qu&agrave;m par e&longs;&longs;et, animum de&longs;pondes; quid qu&aelig;&longs;o h&icirc;c diffi&shy;<lb/><figure id="fig40"></figure><lb/>cile? </s>

<s>Repete Figuram &longs;uperiorem. </s>

<s>Sitque &longs;uperfi&shy;<lb/>cies aqu&aelig; AB, in quam vis pre&longs;&longs;ionis exeritur; <lb/>itemque FG, in quam etiam vis pre&longs;&longs;ionis <lb/>cadit, minor cert&egrave;, &longs;ed in minima proportione <lb/>in&aelig;qualitatis incumbit; nempe totus a&euml;r &aelig;qua&shy;<lb/>liter premit AB &amp; FG, v&longs;que ad terminum <lb/>DE, c&ugrave;m &aelig;qu&egrave; liber &longs;it, vt patet; illa &longs;ol&ugrave;m <lb/>a&euml;ris portio contenta in &longs;egmento canaliculi <lb/>FE in&aelig;qualitatem inducit; nimirum totus a&euml;r <lb/>liber&egrave; premit FG, &longs;ed excepta portione FE; <lb/>cujus angulus pre&longs;&longs;ionis contrahitur, de hoc <pb pagenum="174"/>enim angulo intelligi debent ea, qu&aelig; &longs;upra dicta &longs;unt; quo &longs;emel admi&longs;&shy;<lb/>&longs;o, vides, qu&agrave;m modica &longs;it pre&longs;&longs;ionis differentia, ac proinde minimus fer&egrave; <lb/>illius effectus. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Ea, qu&aelig; mod&ograve; dixi&longs;ti, multam mihi lucem attulerunt; &amp; <lb/>jam mihi &longs;olvere po&longs;&longs;e videor illa, qu&aelig; mihi paul&ograve; ante in mentem ve&shy;<lb/>nerunt; primum erat, quod in imo a&euml;ris tractu, aqua per canalicu&shy;<lb/>lum alti&ugrave;s attolli deberet, quod tamen fieri non exi&longs;timo; &longs;ed hoc facil&egrave; <lb/>&longs;olvitur; quia modica illa differentia in vtroque &longs;itu &longs;ub &longs;en&longs;um non ca&shy;<lb/>dit. </s>

<s>Alterum erat paul&ograve; difficili&ugrave;s, quod &longs;cilicet in Plenilunio &amp; Novi&shy;<lb/>lunio long&egrave; altius attolli deberet, quia tunc a&euml;r graviot e&longs;t; &longs;ed profe&shy;<lb/>ct&ograve; c&ugrave;m illa gravitas a&euml;ris ab humore admixto procedat, qui rever&agrave; non <lb/>comprimitur, non &longs;equitur, a&euml;ra compre&longs;&longs;iorem e&longs;&longs;e, lic&egrave;t gravior &longs;it, <lb/>non quidem per &longs;e, &longs;ed per accidens, vt aiunt. </s>

<s>Te<gap/>ium denique, quod <lb/>jam &longs;upra indicaveras, cuipiam fort&egrave; difficillimum videbitur; nempe <lb/>tempore &longs;ummi &aelig;&longs;tus, c&ugrave;m minor incubet a&euml;ris gravitatio, a&euml;r minus <lb/>compre&longs;&longs;us e&longs;t; &longs;ub finem ver&ograve; refluxus c&ugrave;m major incubet gravitatio, ac <lb/>proinde a&euml;r compre&longs;&longs;ior fit; hac hora humor per canaliculum alti&ugrave;s, il&shy;<lb/>la ver&ograve; min&ugrave;s alt&egrave; a&longs;&longs;urgeret, quod tamen, opinor, minim&egrave; &longs;uccedit; <lb/>facil&egrave; tamen re&longs;ponderi pote&longs;t, imm&ograve; re&longs;pondeo, hoc non facere, vt hu&shy;<lb/>mor al<gap/>i&ugrave;s attollatur, c&ugrave;m maneat &longs;en&longs;ibiliter eadem in&aelig;qualis pre&longs;&longs;ionis <lb/>proportio; &longs;ive a&euml;r compre&longs;&longs;ior, &longs;ive min&ugrave;s compre&longs;&longs;us &longs;it; &longs;ed hoc jam <lb/>&longs;upra indica&longs;ti, Antime; Non negc tamen compre&longs;&longs;ioris a&euml;ris alios ef&shy;<lb/>fectus e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e; &longs;ed in hoc ca&longs;u novus effectus non e&longs;t; h&aelig;c porr&ograve; re&shy;<lb/>&longs;pon&longs;io in primum illud, quod &longs;upra expo&longs;ui, optim&egrave; quadrat, vt patet: <lb/>antequam autem ad tuas guttulas &amp; bullas otationem convertas, &longs;cire ve&shy;<lb/>lim, cur humor aliquando a&longs;&longs;urgat per canaliculum veloci&longs;&longs;imo motu, ali&shy;<lb/>quando ver&ograve; tardi&ugrave;s; pr&aelig;&longs;ertim &longs;i canaliculus inclinetur, quod aliquando <lb/>memini, &agrave; me probatum fui&longs;&longs;e. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Cit&ograve; a&longs;&longs;urgit, quando humefacta &longs;uperficie cava canali&shy;<lb/>culi, nullas &longs;alebras, nulla impedimenta humor invenit; vbi tamen in <lb/>dictas a&longs;peritates a&longs;&longs;urgens humor incurrit, tardi&ugrave;s haud dubi&egrave; progredi&shy;<lb/>tur; cujus rei clari&longs;&longs;imam analogiam habes in aqua per &longs;iccum alveum <lb/>currente, cujus cur&longs;us ab in&aelig;quali alvei &longs;uperficie &longs;i&longs;titur &amp; impedi&shy;<lb/>tur, ac proinde lenti&ugrave;s fluit; ide&ograve; porr&ograve; per inclinatum alveum pr&aelig;di&shy;<lb/>cta motus tarditas ob&longs;ervatur, quia &longs;cilicet ex parte, in dictam vitri <lb/>&longs;uperficiem incumbit, ac proinde in pr&aelig;dictas &longs;aleb<gap/> magis incut&shy;<lb/>rit; &longs;ed jam ad guttas &amp; bullas venio, &amp; ante omnia, qu&aelig;ro ex te, <lb/>Augu&longs;tine, vnde illam Figuram Sph&aelig;ricam habeat gutta, pr&aelig;&longs;ertim &longs;i pau&shy;<lb/>l&ograve; minor e&longs;t. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;t.<emph.end type="italics"/></s><s> Varij varia de hoc argumento, qu&aelig; quia mer&egrave; commenti&shy;<lb/>tia e&longs;&longs;e puto, &amp; fictitia, ad &longs;alvandum hoc experimentum vltro pr&aelig;ter&shy;<lb/>mitto, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m ex iis, qu&aelig; hucv&longs;que &agrave; te dicta &longs;unt, veram hu&shy;<lb/>jus rei cau&longs;am, germanamque rationem conjiciam; nempe c&ugrave;m ab a&euml;&shy;<lb/>re compre&longs;&longs;o &aelig;quali ni&longs;u tota gutt&aelig; &longs;uperficies prematur, quid mi&shy;<lb/>rum &longs;i inde Sph&aelig;riea Figura inducatur. </s>

<s>Vix obnitente, &longs;eu reluctan-<pb pagenum="175"/>te humoris gravitate, qui c&ugrave;m in puncto contactus qua&longs;i &longs;u&longs;tinea&shy;<lb/>tur, &amp; partes inter &longs;e aliquam tenacitatem habeant, &amp; premens a&euml;r <lb/>vndequaque premat, ac proinde ab ima parte qua&longs;i &longs;u&longs;tineat latera&shy;<lb/>les humoris partes, h&aelig; minim&egrave; &longs;ub&longs;idunt; hinc vbi major e&longs;t humoris <lb/>quantitas, &longs;ub&longs;idit humor, &amp; gutta deprimitur, pr&aelig;valente &longs;cilicet humo&shy;<lb/>ris pondere. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Rect&egrave; omnin&ograve; mentem meam &amp; &longs;en&longs;um a&longs;&longs;equeris; hinc <lb/>multa experimenta omnibus obvia ad idem principium reduco. </s>

<s>Prim&ograve;, <lb/>vbi vna gutta in aliam incidit, du&aelig; in vnam eandemque abeunt; nem&shy;<lb/>pe in eo contactus puncto, in quo vna tangit aliam, ab externo a&euml;re non <lb/>premitur, &longs;ed in aliis omnibus; hinc cedit humor in eo puncto, atque <lb/>ade&ograve; vna intra aliam intruditur. </s>

<s>Secund&ograve;, Gutta pendula h&aelig;ret aliquan&shy;<lb/>do vel in &longs;uperficie ligni, qu&aelig; deor&longs;um vergit, vel extremo na&longs;o; vnde <lb/>hoc? </s>

<s>quia premit a&euml;r ab omni parte, ea dumtaxat excepta, qu&aelig; ligno <lb/>vel na&longs;o adh&aelig;ret; ea autem vis e&longs;t pre&longs;&longs;ionis, qu&aelig; guttam h&aelig;rentem &longs;u&shy;<lb/>&longs;tineat; &longs;i autem &longs;cire velis, quanta &longs;it h&aelig;c gutta, illico reponam, &aelig;qua&shy;<lb/>lem e&longs;&longs;e humoris portioni, qu&aelig; per canaliculum attollitur, vt &longs;&aelig;p&egrave; pro&shy;<lb/>bavi. </s>

<s>Terti&ograve;, Si partem inferiorem gutt&aelig; pendul&aelig;, vel minima &longs;e&longs;tu&shy;<lb/>ca tangas, &longs;tatim effluit per admotam fe&longs;tucam; quia in eo puncto, in <lb/>quo fe&longs;tuca gutt&aelig; admovetur, a&euml;r non premit, quia non tangit; ali&aelig; <lb/>igitur partes prementes pr&aelig;valent; igitur accedente pr&aelig;&longs;ertim gravita&shy;<lb/>te, &longs;eu pondere gutr&aelig; pendul&aelig;, gutta decidit. </s>

<s>Quart&ograve;, Si ver&ograve; tangas in <lb/>&longs;uperiore portione laterali, &amp; lent&egrave; fe&longs;tucam adducas, gutta &longs;equitur, <lb/>non qu&ograve;d vlla vis tractrix in&longs;it, qu&aelig; in hoc pr&aelig;&longs;ertim ca&longs;u fictitia e&longs;t, <lb/>&longs;ed quia partem illam a&euml;r non premit, &longs;ed oppo&longs;itam, illa cedit huic pr&aelig;&shy;<lb/>valenti; vnde &longs;i fe&longs;tuca reducitur, vi pre&longs;&longs;ionis, in pr&aelig;dicta parte oppo&longs;i&shy;<lb/>ta, guttam &longs;equi nece&longs;&longs;e e&longs;t. </s>

<s>Quint&ograve;, Gutt&aelig; humoris, plano in &longs;itu ver&shy;<lb/>ticali &longs;ito etiam adh&aelig;rent, propter eandem rationem, quam non re&shy;<lb/>peto. </s>

<s>Sext&ograve;, In guttis Mercurij id di&longs;criminis e&longs;t, quod paul&ograve; majores <lb/>non adh&aelig;reant, propter majus pondus, &longs;ecus minores, pro quo e&longs;t eadem <lb/>ratio, i&longs;t&aelig; autem perfecti&ugrave;s tornantur; quia Mercurius tenacior e&longs;t &amp; cra&longs;&shy;<lb/>&longs;ior; accedit, qu&ograve;d in planorum Strias &amp; Salebras non &longs;ubit, vt aqua; igi&shy;<lb/>tur facili&ugrave;s &longs;e&longs;e &longs;u&longs;tinet. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> De bullis vel ampullis, idem facil&egrave; dixero; qu&aelig; &longs;ic tornan&shy;<lb/>tur ab a&euml;re pre&longs;&longs;o tum interiore, tum exteriore: fe&longs;tucam etiam admotam <lb/>ac deinde reductam &longs;equitur bulla, propter eandem rationem: in hoc cert&egrave; <lb/>nullam video difficultatem; &longs;ed perge qu&aelig;&longs;o, Antime, ac recen&longs;e alia expe&shy;<lb/>rimenta, qu&aelig; haud dubi&egrave; ob&longs;erva&longs;ti. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc facere meditantem interpella&longs;ti. </s>

<s>Septim&ograve;, Igitur vbi pup&shy;<lb/>pus vel extremam linguam papill&aelig; mamm&aelig; affigit, lac &longs;tatim effluit; <lb/>quia &longs;cilicet a&euml;r vndequaque mamm&aelig; &longs;uper&longs;iciem premit, excepta illa par&shy;<lb/>te extrema, cuilingua puppuli adh&aelig;tet; quid mirum igitur &longs;i lac exprima&shy;<lb/>tur? </s>

<s>Octav&ograve;, Ni&longs;i extra chorum &longs;altare timerem, hucetiam adducerem co&shy;<lb/>nicam flamm&aelig; Figuram, ad quam inducendam a&euml;ris pre&longs;&longs;io non parum <lb/>confert; c&ugrave;m enim ab halitu igneo &longs;ur&longs;um extru&longs;o a&euml;r valde rare&longs;cat, <pb pagenum="176"/>&amp; di&longs;pergatur, ab ea parte non premit, &longs;ed ab omnialia, vnde Figuram <lb/>conicam &longs;equi nece&longs;&longs;e e&longs;t; &longs;ed hoc argumentum alterius loci e&longs;t; in libro <lb/>&longs;ingulari de igne rem hanc fus&egrave; pro&longs;ecutus &longs;um. </s>

<s>Non&ograve;, Arborum trun&shy;<lb/>ci &amp; rami, imm&ograve; &amp; pili, o&longs;&longs;a, nervi, &amp; multa alia Figuram Cylindricam <lb/>habent, c&ugrave;m enim initio molliora e&longs;&longs;ent, ab a&euml;re premente tornata <lb/>fuerunt. </s>

<s>Decim&ograve;, Si linguam vulneri admoveas, dum recens e&longs;t, <lb/>illico &longs;anguis effluit, ob a&euml;ris &longs;cilicet pre&longs;&longs;ionem in circumpo&longs;itam car&shy;<lb/>nem. </s>

<s>Omitto alia fer&egrave; innumera, qu&aelig; ex dictis facil&egrave; &amp; nullo negotio intel&shy;<lb/>ligetis. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Vna difficultas re&longs;tat, eaque maxima: nempe intelligo, hu&shy;<lb/>morem etiam per canaliculum a&longs;&longs;urgere intra vas, in quo a&euml;r maxim&egrave; di&shy;<lb/>latatus e&longs;t; vnde manife&longs;t&egrave; colligi videtur, non attolli proptor a&euml;ris com&shy;<lb/>pre&longs;&longs;ionem. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Non nego, difficil&egrave; argumentum e&longs;&longs;e; &longs;ed quia connexum e&longs;t <lb/>cum illo celebri experimento &longs;u&longs;pen&longs;i in fi&longs;tula vitrea Mercurij, vel alio <lb/>recipientis vitrei, in quo a&euml;r vi emboli adducti dilatatur, qu&aelig; paul&ograve; po&longs;t <lb/>di&longs;cutiemus, rem illam e&ograve; remitto; antequam porr&ograve; de pr&aelig;fato experi&shy;<lb/>mento agam, vnum profect&ograve; non omittam, quod viro ingenio&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>meique amici&longs;&longs;imo aliquando in mentem venit, &longs;cilicet ab ea vi humo&shy;<lb/>rem per canaliculum attolli, qu&agrave;m vulg&ograve; electricam vocant, quod tamen, <lb/>meo judicio, dici non pote&longs;t; c&ugrave;m diver&longs;i&longs;&longs;ima &longs;int vtriulque motio&shy;<lb/>nis principia; nempe vis electrica in eo po&longs;ita e&longs;t, quod Vi&longs;cidorum &longs;i&shy;<lb/>laminum ten&longs;orum pri&ugrave;s ac deinde reductorum vi, facil&egrave; mobilia &longs;imul <lb/>adducantur, affiganturque &longs;uccino, ex quo pr&aelig;dicta filamina effluvio quo&shy;<lb/>dam perenni erumpunt; quid porr&ograve; h&aelig;c ad elevationem humoris per ca&shy;<lb/>naliculum? </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Inaudij aliquid de hoc argumento &agrave; te fui&longs;&longs;e excogitatum, <lb/>&longs;ed majori &longs;altem ex parte mihi excidit; quare rem mihi grati&longs;&longs;imam facies, <lb/>&longs;i obiter &longs;altem explanes, neque hoc Parergum Chry&longs;ocomo di&longs;plicebit; im&shy;<lb/>m&ograve; inde meli&ugrave;s con&longs;tabit eorum veritas, qu&aelig; huc v&longs;que de humoris per ca&shy;<lb/>naliculum elevatione nobis expo&longs;ui&longs;ti. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per me lic&egrave;t, Augu&longs;tine, &longs;ed obiter; &longs;uccinum igitur po&longs;t <lb/>modicum affrictum in modica di&longs;tantia, trahit, &amp; ad &longs;e adducit corpo&shy;<lb/>ra facil&egrave; mobilia, eaque omnis generis, excepta dumtaxat flamma, alii&longs;&shy;<lb/>que accen&longs;is, vt prunis, ferro candente, idque in omni &longs;itu, &longs;ur&longs;um, deor&shy;<lb/>&longs;um, dextror&longs;um, &longs;ini&longs;tror&longs;um, mod&ograve; nihil pror&longs;us interponatur; &longs;i <lb/>enim vel tenui&longs;&longs;imum chart&aelig; folium interponatur, nihil trahit, pr&aelig;&shy;<lb/>ter ip&longs;um folium; trahit autem corpora facil&egrave; mobilia omnis generis, <lb/>vt dixi, &amp; in omni corporis &longs;tatu; duro &longs;cilicet, liquido, &longs;pirabili; &longs;ic <lb/>&longs;umum trahit agitque in diver&longs;os vortices &longs;eu turbines, pulverem, <lb/>aquam, oleum, &amp;c. </s>

<s>Videres enim guttam aqu&aelig; vel olei, cui &longs;uc&shy;<lb/>cinum admovetur extendere &longs;e&longs;e atque attolli; Videtes innumera pul&shy;<lb/>veris grana tripudio quodam &longs;alientia, Atomos intra Solis ra&shy;<lb/>dium, conclavi prob&egrave; clau&longs;o fluitantes, admoto &longs;uccino turmatim <lb/>accurrere, fumum in mille, ductum filamina hinc &amp; illinc &longs;uccino <pb pagenum="177"/>advolvi, acum magneticam libratam in orbem agi pernici&longs;&longs;ime; libr&aelig; <lb/>lancem in perfecto &aelig;quilibrio &longs;latutam, vel attolli, &longs;i &longs;ur&longs;um &longs;uccinum <lb/>applicetur, vel deprimi, &longs;i deor&longs;um, dixi, po&longs;t affrictum &longs;uccini; quia ta&shy;<lb/>men ad diver&longs;i corporis &longs;uperficiem pr&aelig;dictus affrictus fieri pote&longs;t, ob&shy;<lb/>&longs;ervavi etiam, diver&longs;os inde effectus &longs;equi; nempe &longs;i affrictus fiat ad <lb/>pannum omnis generis, &longs;ed pr&aelig;&longs;ertim ad coactilem, tunc &longs;uccinum ma&shy;<lb/>xim&egrave; trahit; ad telam etiam, &longs;ed minus, item ad cutem, chirothecam, <lb/>corium, modo pinguius non &longs;it, chartam, olo&longs;ericum, barbam, capillos, <lb/>ad o&longs;&longs;a, metalla, cornu, ceram, ligna, te&longs;tam, vitrum, vel nihil, vel pa&shy;<lb/>rum admodum: item &longs;i affrictus fiat ad cutem, humore, melle, bal&longs;a&shy;<lb/>mo, atramento, adipe fer&egrave; omnis generis, therebinthina, &longs;ucco mali au&shy;<lb/>rei, &longs;apone, aquis di&longs;tillatis fer&egrave; omnis generis, dilutam &longs;eu perfu&longs;am, <lb/>itemque &longs;i pulvere a&longs;per&longs;o affrictus fiat; &longs;ecus tamen &longs;i butyro, &longs;uillo <lb/>adipe, oleo fere omnis generis; tunc enim &longs;altem parum trahit, ni&longs;i &longs;al <lb/>oleo admixtum &longs;it, quod mihi ante aliquot annos indicavit vir acuti&longs;&longs;imi <lb/>ingenij meique amanti&longs;&longs;imus Laurentius Magalottus. </s>

<s>Accedit, quod <lb/>non &longs;uccinum mod&ograve;, vt vulg&ograve; dicitur, vi electrica pollet, &longs;ed alia multa <lb/>corpora, vt Lacca, qu&agrave;m vulg&ograve; ceram Hi&longs;panicam vocant, gagates, <lb/>concretum &longs;cilicet bituminis genus, adamas, multique lapilli; non ta&shy;<lb/>men vnio; cry&longs;tallus &amp; multa alia, nullum tamen ligni genus, te&longs;t&aelig;, me&shy;<lb/>talli, carnis &amp;c. </s>

<s>Illud vnum ob&longs;ervo, corpus omne electrica virtute pol&shy;<lb/>lens e&longs;&longs;e vitrificum, vt &longs;ic loquar, id e&longs;t, quod ad in&longs;tar vitri malleo frangi <lb/>&longs;eu teri, non ver&ograve; duci, aut findi, aut friari po&longs;&longs;it. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Tam multa, tam varia in vnum conge&longs;&longs;i&longs;ti experimenta, re&shy;<lb/>ticitis tamen rationibus, vt mentem poti&ugrave;s obrueris, qu&agrave;m refeceris, aut <lb/>recrearis; &longs;ingula qu&aelig;&longs;o te repetamus &amp; reducamus ad certa principia, <lb/>vt inde veritas phy&longs;ica eluce&longs;cat, itaque ante omnia, edi&longs;cere nobis tuam <lb/>hypothe&longs;im. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> In vno tant&ugrave;m corpore electrico hypothe&longs;im meam &longs;tatuo, <lb/>c&ugrave;m &longs;cilicet pro aliis omnibus eadem ratio militet; accipio igitur Laccam <lb/>&longs;eu ceram hi&longs;panicam, tum quia magis obvia e&longs;t, tum quia vi electrica <lb/>maxim&egrave; pollet; illamque adhibui ad omnia fer&egrave; experimenta, con&longs;tat <lb/>multo igne; quippe accenditur; &amp; multa vligine, quia ducitur &longs;eu ne&shy;<lb/>tur in filamina vi&longs;cofa; ignis autem qui ine&longs;t, perenni actione in partes <lb/>vicinas agit, quas haud dubi&egrave; rarefacit, ac proinde intra pororum an&shy;<lb/>gu&longs;tias contract&aelig; inde nituntur erumpere, qua data porta; pori enim ob&shy;<lb/>&longs;tructi &longs;unt; &longs;ublata autem huju&longs;modi ob&longs;tructione per affrictum, ma&shy;<lb/>teria intus compre&longs;&longs;a erumpit ad in&longs;tar &longs;ulphurei jaculi; &amp; quia vi&longs;co&longs;a <lb/>e&longs;t, netur in filamen tenui&longs;&longs;imum, quod pr&aelig; impetu, quo erumpit, cum <lb/>intus altera ejus extremitas, propter vi&longs;co&longs;itatem aliis partibus eju&longs;dem <lb/>materi&aelig; adh&aelig;reat; maxim&egrave; tenditur; at &longs;tatim ce&longs;&longs;ante impetu, redu&shy;<lb/>citur vt chorda ten&longs;a, &amp; &longs;ecum a&longs;portat corpu&longs;cula facil&egrave; mobilia, qu&aelig; <lb/>occurrunt. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Hoc fort&egrave; gratis dicitur; quis enim filamina illa vnquam vi&shy;<lb/>dit, aut &longs;en&longs;it? </s>

<s>quis alia multa his &longs;imilia non fingat? </s></p><pb pagenum="178"/><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Perennia corporum effluvia agno&longs;cimus omnes, quod ex odo&shy;<lb/>re, &longs;itu, &longs;iccitate ac re&longs;olutione corporum facil&egrave; probamus; accedit, <lb/>quod partes ignis, e&aacute;&longs;que multas ine&longs;&longs;e con&longs;tat, qu&aelig; vi activa eaque ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;aria pollent; mult&ugrave;m item materi&aelig; rect&egrave; di&longs;po&longs;it&aelig;, in quam ignis <lb/>agat, vligino&longs;&aelig; &longs;cilicet &amp; pinguis; quidni ergo effectus nece&longs;&longs;arius ex <lb/>cau&longs;a nece&longs;&longs;aria? </s>

<s>Calor &longs;cilicet &amp; rarefactio eju&longs;dem materi&aelig;; &longs;ed cum <lb/>intra pororum angu&longs;tias comptimatur, pori enim, majore &longs;cilicet ex par&shy;<lb/>te ob&longs;tructi &longs;unt; vbi deinde affrictu, pori os ab&longs;tergitur, inde erumpit <lb/>cum impetu, &amp; c&ugrave;m materia vi&longs;co&longs;a &longs;it, ducitur in filum, cujus alcera ex&shy;<lb/>tremitas intra porum h&aelig;ret. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;oc.<emph.end type="italics"/></s><s> Sed quid tandem poros ob&longs;truit? </s>

<s>deinde vnicus affrictus &longs;uf&shy;<lb/>&longs;iceret, c&ugrave;m tamen aliquo po&longs;t affrictum tempore fort&egrave; non trahat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Ille halitus vligino&longs;us, &longs;ic enim vocare liceat, ductus in fila&shy;<lb/>men, eo fer&egrave; modo, quo fumus; netur in fila; &longs;i enim candelam rec&egrave;ns <lb/>extinctam a&longs;picias, &longs;itam inter oculum &amp; Solem, vel luculentam flam&shy;<lb/>mam, incredibilem prors&ugrave;s tenui&longs;&longs;imorum filaminum vim miraberis; <lb/>quia ver&ograve; &longs;tatim concte&longs;cit externo frigore, ad o&longs;tium pori omnino riget, <lb/>inde manife&longs;ta ob&longs;tructionis cau&longs;a, concretum &longs;cilicet ad pori os <lb/>filamen. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Inaudij &longs;emper, affrictum illum fieri, vt inde calor produ&shy;<lb/>catur, quem nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e, dicunt, ad virtutem illam electricam exci&shy;<lb/>tandam. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Scio pro&longs;ect&ograve;, h&aelig;c vulg&ograve; dici ac doceri; non tamenres ita &longs;e&shy;<lb/>habet; Lacca enim, &longs;i nimium incale&longs;cat, nihil trahit, deinde &longs;i po&longs;t af&shy;<lb/>frictum; Laccam vel &longs;uccinum in aliqua di&longs;tantia flamm&aelig; admoveas, ac <lb/>deinde ad ea corpu&longs;cula, qu&aelig; alioquin facil&egrave; trahuntur, applices, nihii <lb/>prors&ugrave;s trahit, vt millies &longs;altem probavi; calor igitur vim electricam non <lb/>excitat, &longs;ed poti&ugrave;s impedit; equidem &longs;i denu&ograve; Laccam panno affrices, <lb/>corpu&longs;cula, vt ante, illico trahit, ea potr&ograve; di&longs;tantia flamm&aelig;, vel primis <lb/>lacca admovetur, qua, vt modicum &longs;altem trahat, corpu&longs;culis admo&shy;<lb/>vetur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocom.<emph.end type="italics"/></s><s> Non video, quid flamma ad id conferat, vt tractionem im&shy;<lb/>pediat. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Id tamen video; lic&egrave;t tu ip&longs;e long&egrave; oculatior &longs;is; nempe fi&shy;<lb/>lamina illa vligino&longs;a &longs;unt, ac proinde ignem &longs;tatim concipiunt, abeuntque <lb/>in auras; &longs;ublata igitur cau&longs;a tractionis, filaminum &longs;cilicet ten&longs;ione &amp; <lb/>adductione ce&longs;&longs;at tractio; immo lic&egrave;t jam corpu&longs;culum &longs;uccino adh&aelig;&shy;<lb/>reat, v. </s>

<s>g. </s>

<s>fru&longs;tum chart&aelig;, &longs;i ju&longs;ta di&longs;tantia flamm&aelig; admovetur, eo ip&longs;o &agrave; <lb/>&longs;uccino avellitur, ac deor&longs;um proprio pondere cadit; quia &longs;cilicet funicu&shy;<lb/>los illos con&longs;umit ignis, quibus affixum tenebatur. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Nihil addi pote&longs;t, ade&ograve;que i&longs;ta difficultas penitus exhau&longs;ta e&longs;t; <lb/>con&longs;tat igitur non ide&ograve; affrictu opus e&longs;&longs;e, ad excitandum calorem, &longs;ed ad <lb/>&longs;uperficiem ab&longs;tergendam, &amp; purganda pororum o&longs;tiola, vt &longs;cilicet nova <lb/>filamina ex iis erumpant; non negarim tamen, affrictu ill<gap/>liquid etiam <lb/>caloris produci, &amp; colligi ignis partes; calor enim congregat homoge-<pb pagenum="179"/>nea, calidi &longs;cilicet; &longs;ic affrictu manus incale&longs;cit; calor porr&ograve; auctus vbe&shy;<lb/>rioris effluvij cau&longs;a e&longs;t; perfectam, ni fallor, hujus reianalogiam habe&shy;<lb/>mus in corporibus odoratis, pr&aelig;&longs;ertim durioribus; certum enim e&longs;t, <lb/>odorem diffundi in halitu odorifero; affrictu autem eorundem corpo&shy;<lb/>rum major vis pr&aelig;dicti halitus educitur: primarius tamen affrictus finis <lb/>in electricis alio &longs;pectat, &longs;cilicet ad pororum o&longs;tia expurganda: hinc pan&shy;<lb/>no poti&ugrave;s, qu&agrave;m tela, aut &longs;erico, pr&aelig;dictus finis obtinetur; quia pannus <lb/>laneus a&longs;perior e&longs;t: ad id porr&ograve; quod dicebas, &agrave; nemine vnquam pr&aelig;&shy;<lb/>dicta filamina vi&longs;a fui&longs;&longs;e, vt cum tua bona venia dicam, futile e&longs;t; quis enim <lb/>pariter halitum odoratum vidit? </s>

<s>aut contagio&longs;um? </s>

<s>eumque, in quem &longs;in&shy;<lb/>gulis diebus aliqua no&longs;tri corporis pars avolat? </s>

<s>proba &longs;is, in&longs;igni aliquo <lb/>micro&longs;copio; quod ad me &longs;pectat, nonnihil videre, auribu&longs;que percipere <lb/>mihi videor. </s>

<s>Videre quidem, adhibitis divinianis micro&longs;copiis, qu&aelig; iure <lb/>omnibus huc v&longs;que fabricatis anteponenda e&longs;&longs;e duxerim; audire ver&ograve; <lb/>admota auribus tenui&longs;&longs;ima lamina, qu&aelig; &longs;onora vi maxim&egrave; polleat, cui <lb/>&longs;tatim po&longs;t affrictum &longs;uccinum applicatur; minimum enim &amp; acuti&longs;&longs;imum <lb/>tinnitum audite mihi videor, qui edi non pote&longs;t, ni&longs;i &agrave; pr&aelig;dictorum fila&shy;<lb/>minum appul&longs;u; neutrum tamen pro certo vendito: neque id nece&longs;&longs;e e&longs;t, <lb/>c&ugrave;m aliund&egrave; con&longs;tet; nec enim pr&aelig;dicta corpu&longs;cula propria vi, &longs;eu vir&shy;<lb/>tute a&longs;cendunt; v.g. </s>

<s>pulvis gravi&longs;&longs;imus; aliunde igitur moventur; non ab <lb/>a&euml;re; quid enim ad hoc affrictus iuvaret? </s>

<s>quid noceret flamma? </s>

<s>cur alia <lb/>corpora ad eundem finem &aelig;qu&egrave; idonea non e&longs;&longs;ent, ac electrica? </s>

<s>&agrave; &longs;uc&shy;<lb/>cino igitur adducuntur; qua vi amabo? </s>

<s>tractrice, inquies; cur ergo af&shy;<lb/>frictu opus? </s>

<s>cur obe&longs;t flamma? </s>

<s>cur major Lacc&aelig; aut &longs;uccini fru&longs;tum <lb/>majus pondus non attollit? </s>

<s>deinde &longs;uccinum vertibile accedit ad quod&shy;<lb/>libet corpus, ni&longs;i ignitum &longs;it; &longs;i ad vnum tant&ugrave;m, vt magnes ad ferrum, <lb/>&amp; vici&longs;&longs;im, e&longs;&longs;et aliqua analogia, &longs;ed quod ad omnia; nativa vi ab intrin&shy;<lb/>&longs;eco, non dictu mod&ograve;, &longs;ed cogitatu ridiculum e&longs;t: Itaque, c&ugrave;m jam <lb/>aliunde, &amp; ex communibus principiis habeam, pr&aelig;&longs;atum filaminum efflu&shy;<lb/>vium; &amp; cum iis adductis, illi omnes motus explicari facil&egrave; po&longs;&longs;int, ad&shy;<lb/>duciver&ograve; nece&longs;&longs;e &longs;it, &longs;i pri&ugrave;s tendantur, tendi autem oporteat, &longs;i cum im&shy;<lb/>petu ex poro erumpant; itemque cum impetu erumpere, &longs;i pti&ugrave;s materia <lb/>vligino&longs;a &amp; vi&longs;co&longs;a vi partium ignis rarefacta; ob&longs;tructis porisavolare <lb/>prohibita, compre&longs;&longs;a intus retineatur, ac demum erumpant pr&aelig;dicta fila&shy;<lb/>mina, &longs;i affrictu, obex tollatur: fru&longs;tra oculorum, quorum aciem fu&shy;<lb/>giunt, te&longs;timonium qu&aelig;ritur; nec ea propter merit&ograve; dici pote&longs;t, h&aelig;c &agrave; <lb/>me gratis ad&longs;trui; accedit, qu&ograve;d mult&aelig; ob&longs;ervationes h&aelig;c filamina pror&shy;<lb/>&longs;us evincunt. </s>

<s>Prim&ograve;, &longs;i po&longs;t affrictum, &longs;uccinum pulveri admoveatur, quo&shy;<lb/>quover&longs;um di&longs;pergitur pulvis, adducitur que. </s>

<s>Secund&ograve;, fru&longs;tula chart&aelig;, <lb/>quibus admovetur, eodem modo di&longs;perguntur. </s>

<s>Terti&ograve;, vbi ad ducuntur <lb/>illa in diver&longs;os gyros &amp; &longs;piras eunt, &longs;itumque mutant, &amp; modo hinc, mo&shy;<lb/>d&ograve; illinc trahuntur. </s>

<s>Quart&ograve;, Nonnunquam a&longs;&longs;urgunt ex plano, in quo ja&shy;<lb/>cebant, &amp; &longs;ic erecta manent, lic&egrave;t &longs;uccinum non tangant. </s>

<s>Quint&ograve;, Vnum <lb/>alteri catenatim adh&aelig;ret, quod non fit alio corpore admoto. </s>

<s>Sext&ograve;, vidi <lb/>aliquando, idque non &longs;emel, fru&longs;tum chart&aelig; citra contactum, &egrave; &longs;uccino <pb pagenum="180"/>pendulum; dici tamen po&longs;&longs;et adh&aelig;&longs;i&longs;&longs;e &longs;uccino per aliquod in&longs;en&longs;ibile <lb/>chart&aelig; filamentum. </s>

<s>Septim&ograve;. </s>

<s>Vbi fru&longs;tra illa levi digito moveo, Sen&longs;io re&shy;<lb/>&longs;i&longs;tentiam omnino illi &longs;imilem, quam &longs;entirem, &longs;i tenui&longs;&longs;imo reticulo impli&shy;<lb/>cata e&longs;&longs;e<gap/>t; immo po&longs;tquam loco &longs;uo mota &longs;unt, in eandem non recipiunt <lb/>&longs;e&longs;e, &longs;ed huc illuc, ab aliis filaminibus abripiuntur. </s>

<s>Octavo. </s>

<s>Quando po&longs;t af&shy;<lb/>frictum, fru&longs;tum adducitur, qua&longs;i tripudio quodam huc illuc agitur; vix h&aelig;c <lb/>aliaque multa &longs;imilia &longs;ine pr&aelig;dictis filaminibus explicari po&longs;&longs;unt, immo nec <lb/>intelligi. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Augu&longs;tin.<emph.end type="italics"/></s><s> Perge qu&aelig;&longs;o, &amp; alia nobis expone, qu&aelig; ad rem hanc per&shy;<lb/>tinent. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Antim.<emph.end type="italics"/></s><s> Per me licet; Nono, igitur &longs;i po&longs;t affrictum, &longs;uccinum &longs;uccu&shy;<lb/>tias, eoque tundas aliud corpus, non trahit, vel long&egrave; min&ugrave;s; quia pr&aelig;dicta <lb/>filamina &longs;uccu&longs;&longs;u illo di&longs;&longs;ipantur. </s>

<s>Decim&ograve;. </s>

<s>Item &longs;i valido anhelitu &longs;uccinum <lb/>perfles, etiam po&longs;t affrictum; quia &longs;ic eadem filamina difflantur. </s>

<s>Vndecim&ograve;. <lb/></s>

<s>Idem accidit, &longs;i Aquiloni. </s>

<s>Vel Au&longs;tro vehementi, po&longs;t affrictum, exponas. <lb/></s>

<s>Duodecim&ograve;. </s>

<s>Item &longs;i po&longs;t affrictum &longs;uccinum, vel humido immergas, vel <lb/>humore perfundas; nempe illa filamina humor diluit; hinc ad ten&longs;ionem <lb/>inepta: Analogiam habes in membrana tympani. </s>

<s>Decimo-terti&ograve;. </s>

<s>Po&longs;tquam <lb/>traxit, &longs;ibique affixit pulverem &longs;uccinum, lic&egrave;t illud admoveas fru&longs;tulis <lb/>chart&aelig;, illa vix trahit; ab&longs;ter&longs;o tamen pulvere, citra novum affrictum, char&shy;<lb/>tulas trahit; quia filamina circa pulverem occupata, aliud quidqiam non <lb/>trahunt; ab&longs;ter&longs;o tamen pulvere, fractis &longs;cilicet vinculis, nova erumpunt, <lb/>qu&aelig; pr&aelig;dictum pr&aelig;&longs;tant effectum, ad quem pr&aelig;&longs;ertim pr&aelig;fata ab&longs;ter&longs;io <lb/>plurimum confert. </s>

<s>Pari modo, po&longs;tqu&agrave;m traxit aliquot fru&longs;ta chart&aelig;, vix <lb/>pulverem trahit, propter eandem rationem. </s>

<s>Decimo-quart&ograve;. </s>

<s>Si po&longs;t aftri&shy;<lb/>ctum, &longs;uccinum immergas Oleo, non ob&longs;tat, quo min&ugrave;s trahat, quia Oleum <lb/>pr&aelig;dicta filamina vligino&longs;a non diluit. </s>

<s>Decimo-quint&ograve;. </s>

<s>Sicuti humorem <lb/>affundas, &amp; in ea&longs;uccinum frices, po&longs;t affrictum nihil trahit, quia affu&longs;us <lb/>liumor filamina diluit, &amp; ten&longs;ionem impedit; idem dico de aquis di&longs;tillatis, <lb/>vino, oxymo, aceto, &longs;ucco mali autei, propter eandem rationem; idem de <lb/>&longs;apone adipe, melle, bal&longs;amo, therebinthjna propter nimiam tenacitatem, <lb/>qu&aelig; filamina impedit. </s>

<s>Decimo-&longs;ext&ograve;. </s>

<s>Si perfundatur cutis oleo, po&longs;t af&shy;<lb/>frictum in ea &longs;uccini, &longs;equitur tractio; quia vt jam dixi &longs;upra, Oleum non <lb/>ob&longs;tat, ni&longs;i &longs;al Oleo adini&longs;ceatur, quia &longs;cilicet poros &longs;uccini ob&longs;truit; idem <lb/>de butyro, &amp; &longs;uillo adipe recente, propter eandem rationem. </s>

<s>Decim&ograve;-&longs;e&shy;<lb/>ptim&ograve;. </s>

<s>Si pulverem cuti a&longs;pergas, ac deinde frices, nihil trahit; quia pulve&shy;<lb/>ris admoti mordacitas, vel a&longs;peritas filamina fecat. </s>

<s>Decimo-octav&ograve;. </s>

<s>Si affri&shy;<lb/>ctus fiat in capillis, &amp; tenera barba, tractioni non obe&longs;t; quia e&longs;t ad in&longs;tar la&shy;<lb/>n&aelig;. </s>

<s>Ex his, ni fallor, reliqua facil&egrave; intelligetis; quare illa omitto, ne prolixior <lb/>&longs;im. </s></p><p type="main">

<s><emph type="italics"/>Chry&longs;ocomus.<emph.end type="italics"/></s><s> Experimentorum, qu&aelig; Prim&ograve; loco ad duxi&longs;ti, rationem &amp; <lb/>cau&longs;am afferre omifi&longs;ti, &longs;upple illam qu&aelig;&longs;o. </s&