| version 1.9, 2002/08/06 17:19:57 |
version 1.25, 2002/08/18 16:32:38 |
| |
| <?xml version="1.0"?> | <?xml version="1.0"?> |
| <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" ><archimedes> <info> <author>Cardano, Girolamo</author> <title>De proportionibus numerorum, motuum, ponderum, sonorum, aliarumque rerum</title> <date>1662</date> | <!DOCTYPE archimedes SYSTEM "../dtd/archimedes.dtd" ><archimedes> <info> |
| | <author>Cardano, Girolamo</author> |
| | <title>Opus novum de proportionibus</title> |
| <place>Lyons</place> <translator></translator> <lang>la</lang> <cvs_file>carda_propo_01_la_1570.xml</cvs_file><cvs_version>1.8</cvs_version><locator>0000000015</locator> </info> <text> <front> </front> <body> <chap> <pb/><pb/><pb/><p type="head"> | <date>1570</date> |
| | <place>Basel</place> |
| | <translator></translator> |
| | <lang>la</lang> |
| | <cvs_file>carda_propo_01_la_1570</cvs_file> |
| | <cvs_version></cvs_version> |
| | <locator>0000000015.xml</locator> |
| | </info> <text> <front> </front> <body> <chap> <pb/><pb/><pb/><p type="head"> |
| | |
| <s>HIERONYMI <lb/>CARDANI MEDIO <lb/>LANENSIS, CIVISQV'E BONO­<lb/>NIENSIS, PHILOSOPHI, MEDICI ET <lb/>Mathematici clari&longs;simi,</s></p><p type="head"> | <s>HIERONYMI <lb/>CARDANI MEDIO <lb/>LANENSIS, CIVISQV'E BONO­<lb/>NIENSIS, PHILOSOPHI, MEDICI ET <lb/>Mathematici clari&longs;simi,</s></p><p type="head"> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg106"></margin.target>E<emph type="italics"/>x<emph.end type="italics"/> 18. <emph type="italics"/>diff.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg106"></margin.target>E<emph type="italics"/>x<emph.end type="italics"/> 18. <emph type="italics"/>diff.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg107"></margin.target>I<emph type="italics"/>n<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>lib. </s> | <s><margin.target id="marg107"></margin.target>I<emph type="italics"/>n<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>lib. |
| | |
| <s>de<emph.end type="italics"/><lb/>A<emph type="italics"/>tqui pon­<lb/>deran.<emph.end type="italics"/><lb/>P<emph type="italics"/>ropo&longs;.<emph.end type="italics"/> 10.</s></p><p type="main"> | de<emph.end type="italics"/><lb/>A<emph type="italics"/>tqui pon­<lb/>deran.<emph.end type="italics"/><lb/>P<emph type="italics"/>ropo&longs;.<emph.end type="italics"/> 10.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Propo&longs;itio quadrage&longs;ima&longs;ecunda.</s></p><p type="main"> | <s>Propo&longs;itio quadrage&longs;ima&longs;ecunda.</s></p><p type="main"> |
| | |
| |
| | |
| <s><margin.target id="marg151"></margin.target>P<emph type="italics"/>er<emph.end type="italics"/> 6. P<emph type="italics"/>ro­<lb/>po&longs;. </s> | <s><margin.target id="marg151"></margin.target>P<emph type="italics"/>er<emph.end type="italics"/> 6. P<emph type="italics"/>ro­<lb/>po&longs;. </s> |
| | |
| <s>lib. </s> | <s>lib. |
| | |
| <s>de<emph.end type="italics"/><lb/>A<emph type="italics"/>liza.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> | de<emph.end type="italics"/><lb/>A<emph type="italics"/>liza.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg152"></margin.target>P<emph type="italics"/>er<emph.end type="italics"/> 17. <emph type="italics"/>&longs;ex <lb/>ti<emph.end type="italics"/> E<emph type="italics"/>lement.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> | <s><margin.target id="marg152"></margin.target>P<emph type="italics"/>er<emph.end type="italics"/> 17. <emph type="italics"/>&longs;ex <lb/>ti<emph.end type="italics"/> E<emph type="italics"/>lement.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| |
| | |
| <s>Qui uerò naturalis e&longs;t, debilis <lb/><figure id="fig38"></figure><lb/>e&longs;t, quoniam in tenui ualde &longs;ub&longs;tantia e&longs;t: nec <expan abbr="cõtinuus">continuus</expan> <lb/>&longs;ed in&longs;tar motus aquæ maris fluit ac refluit: aliter ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;&longs;et, ut &longs;ingulis horis per mille milliaria procede­<lb/>ret, ut &longs;ic ne que latere po&longs;&longs;et, quarndoquidem fortuiti mo <lb/>tus, qui &longs;unt multo tardiores non latentnos. </s> | <s>Qui uerò naturalis e&longs;t, debilis <lb/><figure id="fig38"></figure><lb/>e&longs;t, quoniam in tenui ualde &longs;ub&longs;tantia e&longs;t: nec <expan abbr="cõtinuus">continuus</expan> <lb/>&longs;ed in&longs;tar motus aquæ maris fluit ac refluit: aliter ne­<lb/>ce&longs;&longs;e e&longs;&longs;et, ut &longs;ingulis horis per mille milliaria procede­<lb/>ret, ut &longs;ic ne que latere po&longs;&longs;et, quarndoquidem fortuiti mo <lb/>tus, qui &longs;unt multo tardiores non latentnos. </s> |
| | |
| <s>Nam tardiores illos <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>, cum in hora &longs;int pul&longs;us arteriarum, quatuor millia <expan abbr="ictuũ">ictuum</expan> <lb/>in homine prope temperamentum: &longs;i igitur motus naturalis aëe;ris <lb/>e&longs;&longs;et continuus, in hora aër procederet ob ambitum terræ millies <lb/>mille pa&longs;&longs;us, <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> in ictu pul&longs;us &longs;uperaret pa&longs;&longs;us 250. At experimur <lb/>nullum uentum aut procellam &longs;uperare quinquaginta pa&longs;&longs;us, cum <lb/>etiam continuus e&longs;&longs;e nunquam &longs;oleat, imò ne po&longs;sit quidem, ita que<lb/>cum hic multo tardior etiam in &longs;ublimi, dum e&longs;t, nos latere non <lb/>queat, multo minus po&longs;&longs;et naturalis latere, &longs;i adeò uelox & in ea­<lb/>dem parte <expan abbr="a&etilde;ris">aerris</expan> e&longs;&longs;et at que continuus. </s> | <s>Nam tardiores illos <lb/>e&longs;&longs;e <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>, cum in hora &longs;int pul&longs;us arteriarum, quatuor millia <expan abbr="ictuũ">ictuum</expan> <lb/>in homine prope temperamentum: &longs;i igitur motus naturalis aëris <lb/>e&longs;&longs;et continuus, in hora aër procederet ob ambitum terræ millies <lb/>mille pa&longs;&longs;us, <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> in ictu pul&longs;us &longs;uperaret pa&longs;&longs;us 250. At experimur <lb/>nullum uentum aut procellam &longs;uperare quinquaginta pa&longs;&longs;us, cum <lb/>etiam continuus e&longs;&longs;e nunquam &longs;oleat, imò ne po&longs;sit quidem, ita que<lb/>cum hic multo tardior etiam in &longs;ublimi, dum e&longs;t, nos latere non <lb/>queat, multo minus po&longs;&longs;et naturalis latere, &longs;i adeò uelox & in ea­<lb/>dem parte <expan abbr="a&etilde;ris">aerris</expan> e&longs;&longs;et at que continuus. </s> |
| | |
| <s>Præterea tantus impetus nun­<lb/>quam à minore motu, aut cau&longs;a &longs;uperaretur, adeò ut &longs;emper flatum <lb/>aëris orientalem &longs;entiremus. </s> | <s>Præterea tantus impetus nun­<lb/>quam à minore motu, aut cau&longs;a &longs;uperaretur, adeò ut &longs;emper flatum <lb/>aëris orientalem &longs;entiremus. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Ex horum itaque duorum <expan abbr="cõpo&longs;itione">compo&longs;itione</expan> quem­<lb/>admodum et ex diate&longs;&longs;aro & diapente conformatur diapa&longs;on, pulchra <lb/>con&longs;truitur exortus & occa&longs;us &longs;yderum ratio, quæ primo motu <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>.</s></p><p type="margin"> | <s>Ex horum itaque duorum <expan abbr="cõpo&longs;itione">compo&longs;itione</expan> quem­<lb/>admodum et ex diate&longs;&longs;aro & diapente conformatur diapa&longs;on, pulchra <lb/>con&longs;truitur exortus & occa&longs;us &longs;yderum ratio, quæ primo motu <expan abbr="cõ&longs;tat">con&longs;tat</expan>.</s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg580"></margin.target>I<emph type="italics"/>n lib. </s> | <s><margin.target id="marg580"></margin.target>I<emph type="italics"/>n lib. |
| | |
| <s>de<emph.end type="italics"/> A<emph type="italics"/>u <lb/>dibilibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> | de<emph.end type="italics"/> A<emph type="italics"/>u <lb/>dibilibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="margin"> |
| | |
| <s><margin.target id="marg581"></margin.target>L<emph type="italics"/>ib.<emph.end type="italics"/> 9. <emph type="italics"/>ca.<emph.end type="italics"/> 3.</s></p><p type="main"> | <s><margin.target id="marg581"></margin.target>L<emph type="italics"/>ib.<emph.end type="italics"/> 9. <emph type="italics"/>ca.<emph.end type="italics"/> 3.</s></p><p type="main"> |
| | |
| |
| | |
| <s>“De Va&longs;is uerò æneis theatri quod melius e&longs;t quàm ut eundem <lb/>authorem con&longs;ulamus, dicentem ua&longs;a &ecedil;rea pro ratione magnitudi­<lb/>nis theatri ita fabricentur, ut cum <expan abbr="tangũtur">tanguntur</expan>, &longs;onitum facere po&longs;sint <lb/>inter &longs;e diate&longs;&longs;aron diapent, ex ordine addit diapa&longs;on, po&longs;tea inter <lb/>&longs;edes theatri con&longs;titutis cellis ratione mu&longs;ica ibi collo centur: ita uti <lb/>nullum parietem tangant circaque habeant locum <expan abbr="uacuũ">uacuum</expan> et à &longs;ummo <lb/>capite &longs;patium, ponantque inuer&longs;a & hab eant in parte qu&ecedil; &longs;pectat ad <lb/>&longs;cenam &longs;uppo&longs;itos cuneos ne minus alios &longs;emipede, contraque eas <lb/>cellas relinquantur apertur&ecedil; inferiorum graduum cubilibus lon­<lb/>g&ecedil; pedes duos altæ &longs;emipedem. </s> | <s>“De Va&longs;is uerò æneis theatri quod melius e&longs;t quàm ut eundem <lb/>authorem con&longs;ulamus, dicentem ua&longs;a &ecedil;rea pro ratione magnitudi­<lb/>nis theatri ita fabricentur, ut cum <expan abbr="tangũtur">tanguntur</expan>, &longs;onitum facere po&longs;sint <lb/>inter &longs;e diate&longs;&longs;aron diapent, ex ordine addit diapa&longs;on, po&longs;tea inter <lb/>&longs;edes theatri con&longs;titutis cellis ratione mu&longs;ica ibi collo centur: ita uti <lb/>nullum parietem tangant circaque habeant locum <expan abbr="uacuũ">uacuum</expan> et à &longs;ummo <lb/>capite &longs;patium, ponantque inuer&longs;a & hab eant in parte qu&ecedil; &longs;pectat ad <lb/>&longs;cenam &longs;uppo&longs;itos cuneos ne minus alios &longs;emipede, contraque eas <lb/>cellas relinquantur apertur&ecedil; inferiorum graduum cubilibus lon­<lb/>g&ecedil; pedes duos altæ &longs;emipedem. </s> |
| | |
| <s>Et &longs;i non erit ampla magnitudine <lb/>theatrum, media altitudinis tran&longs;uer&longs;aregio de&longs;ignetur, & in ea tre <lb/>decim cellæ duo decim æqualib. </s> | <s>Et &longs;i non erit ampla magnitudine <lb/>theatrum, media altitudinis tran&longs;uer&longs;aregio de&longs;ignetur, & in ea tre <lb/>decim cellæ duo decim æqualib. |
| | |
| <s>interuallis di&longs;tantes <expan abbr="confornicen&ttilde;">confornicentur</expan> <lb/>uti ea echea quæ &longs;upra &longs;cripta &longs;unt, ad neten hyperboleon &longs;onan­<lb/>tia in cellis quæ &longs;untin cornibus extremis utraque parte prima col­<lb/>locentur, &longs;ecunda ab extremis diate&longs;&longs;aron ad <expan abbr="net&etilde;">netem</expan> diezeugmenon, <lb/>tertia diate&longs;&longs;aron ad neten parame&longs;on, quarta ad neten &longs;ynemme­<lb/>non, quinta diate&longs;&longs;aron ad me&longs;en, &longs;exta diate&longs;&longs;aron ad hypaten me­<lb/>&longs;en in medio unum diate&longs;&longs;aron ad hypaten hypaton. </s> | interuallis di&longs;tantes <expan abbr="confornicen&ttilde;">confornicentur</expan> <lb/>uti ea echea quæ &longs;upra &longs;cripta &longs;unt, ad neten hyperboleon &longs;onan­<lb/>tia in cellis quæ &longs;untin cornibus extremis utraque parte prima col­<lb/>locentur, &longs;ecunda ab extremis diate&longs;&longs;aron ad <expan abbr="net&etilde;">netem</expan> diezeugmenon, <lb/>tertia diate&longs;&longs;aron ad neten parame&longs;on, quarta ad neten &longs;ynemme­<lb/>non, quinta diate&longs;&longs;aron ad me&longs;en, &longs;exta diate&longs;&longs;aron ad hypaten me­<lb/>&longs;en in medio unum diate&longs;&longs;aron ad hypaten hypaton. </s> |
| | |
| <s>Quæ fequun­<lb/>tur & ad intelligentiam prædictorum melius ex Gulielmo Philan­<lb/>dro emendata &longs;ic tran&longs;cribemus: Eas regiones in tredecim cellas <lb/>diuidit æqualibus interuallis: id e&longs;t, cellas paribus uici&longs;sim inter­<pb pagenum="178"/>&longs;ticijs di&longs;po&longs;itas di&longs;tribuit &longs;ex hinc atque hinc & unam mediam, quæ <lb/>tamen non u&longs;us, &longs;ed partitionis & re&longs;pon&longs;us cau&longs;a fit in media pr&ecedil;­<lb/>cinctione. </s> | <s>Quæ fequun­<lb/>tur & ad intelligentiam prædictorum melius ex Gulielmo Philan­<lb/>dro emendata &longs;ic tran&longs;cribemus: Eas regiones in tredecim cellas <lb/>diuidit æqualibus interuallis: id e&longs;t, cellas paribus uici&longs;sim inter­<pb pagenum="178"/>&longs;ticijs di&longs;po&longs;itas di&longs;tribuit &longs;ex hinc atque hinc & unam mediam, quæ <lb/>tamen non u&longs;us, &longs;ed partitionis & re&longs;pon&longs;us cau&longs;a fit in media pr&ecedil;­<lb/>cinctione. </s> |
| | |
| |
| | |
| <s>Cur pluribus trochleis pondera facilius eleuentur o&longs;ten dere.</s></p><p type="main"> | <s>Cur pluribus trochleis pondera facilius eleuentur o&longs;ten dere.</s></p><p type="main"> |
| | |
| <s>Dictum e&longs;t &longs;atis de hoc in lib. </s> | <s>Dictum e&longs;t &longs;atis de hoc in lib. |
| | |
| <s>de Subtilitate, at nunc quod ad de­<lb/><arrow.to.target n="marg781"></arrow.to.target><lb/>mon&longs;trationem attinet <expan abbr="eorũ">eorum</expan> &longs;ubij ciam. </s> | de Subtilitate, at nunc quod ad de­<lb/><arrow.to.target n="marg781"></arrow.to.target><lb/>mon&longs;trationem attinet <expan abbr="eorũ">eorum</expan> &longs;ubij ciam. </s> |
| | |
| <s>Quia. </s> | <s>Quia. </s> |
| | |