Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_01_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

File: [CVSROOT] / texts / archimedes / xml / Attic / buona_demot_01_la_1591.xml  (download) - view tree
Revision 1.5, Thu Jun 27 17:26:40 2002 UTC (10 years, 11 months ago) by bcfuchs
Branch: MAIN
Changes since 1.4: +1 -1 lines
added the PERMANENT ids--the ids reside in archimedes.xml in cvs under
/admin/archimedes

<?xml version="1.0"?>
<?xml version="1.0"?>
<!DOCTYPE archimedes [

<!-- footnotes and margnotes get yanked out of their <p>s, repl. by <arrow>, -->
<!-- and moved to own p.  -->

<!ELEMENT foot.target 
        (#PCDATA)  >
<!-- e.g. number in front of a footnote -->

<!ATTLIST foot.target
        id ID #REQUIRED
        n CDATA #IMPLIED >


<!ELEMENT margin.target 
        (#PCDATA)  >

<!ATTLIST margin.target
        id ID #REQUIRED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT table.target 
        (#PCDATA)  >

<!ATTLIST table.target
        id ID #REQUIRED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT arrow.to.target 
        (#PCDATA)*  >

<!ATTLIST arrow.to.target
        symbol          CDATA #IMPLIED
        id                 ID #IMPLIED
        n                 CDATA #IMPLIED
        xlink:type      (simple)        #FIXED "simple"
        xlink:href      CDATA           #IMPLIED>

<!-- reference to removed figure/note. contains mark in text. -->
<!-- n attribute contains id of referent target -->
<!-- Can marginalia ever have referring marks in text? -->


<!ELEMENT archimedes 
        (info, text) >


<!ATTLIST archimedes 
        id ID #IMPLIED
        xmlns:xlink     CDATA           #FIXED "http://www.w3.org/1999/xlink"
        n CDATA #IMPLIED >


<!ELEMENT author 
        (#PCDATA) >


<!ATTLIST author
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >


<!ELEMENT back
        ( section | pb?)+ >

<!ATTLIST back
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED 
        type CDATA #IMPLIED>


<!ELEMENT body
       (chap, pb?)+ >

<!ATTLIST body
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >


<!ELEMENT chap 
        (  p | pb | figure | table)+ >


<!ATTLIST chap
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED
        type CDATA #IMPLIED>


<!ELEMENT chunk
        (#PCDATA) >


<!ATTLIST chunk
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED 
        unit CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT date
        (#PCDATA) >


<!ATTLIST date
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT editor 
        (#PCDATA) >


<!ATTLIST editor
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT emph 
         EMPTY>


<!ATTLIST emph
        type (italics|bold|sup|sub|over|smallcaps|center|roman|ul|quote|other) "italics" 
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED>

<!ELEMENT emph.end 
         EMPTY>

<!-- the type attrib. here shld be entitized -->
<!ATTLIST emph.end
        type (italics|bold|sup|sub|over|smallcaps|center|roman|ul|quote|other) "italics" 
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED>


<!ELEMENT expan 
        (#PCDATA | foot.target|margin.target|arrow.to.target|pb|lb|emph|emph.end|gap)* >


<!ATTLIST expan 
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED
        abbr CDATA #IMPLIED
        type CDATA #IMPLIED >


<!ELEMENT figure 
        (#PCDATA) >

<!ATTLIST figure 
        id ID #IMPLIED
        place (margin|text) "text"
        xlink:type      (simple)        #FIXED "simple"
        xlink:href      CDATA           #IMPLIED>


<!ELEMENT foreign
       (#PCDATA | expan | foot.target|margin.target|arrow.to.target|pb|lb|emph|emph.end|gap)* > 


<!ATTLIST foreign
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED
        lang CDATA #IMPLIED>

<!-- <foreign> for text within sentences not in the main lang of the text -->
<!--    or for text within non-default-lang higher elements  -->
<!ELEMENT front
        ( section | pb?)+ >

<!ATTLIST front
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED 
        type CDATA #IMPLIED>

<!ELEMENT gap
        EMPTY >

<!ATTLIST gap
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED
        desc CDATA #IMPLIED>

<!-- gap is a catch-all tag employed at Perseus and in the TEI to isolate -->
<!-- uncertain DE markup. It appears here for continuity's sake. -->


<!ELEMENT info 
        (author, title, date, place, editor, publisher, translator, lang, chunk,locator) >
<!-- how many of these should be required? -->
<!-- what about bringing in line with dublin core? -->

<!ATTLIST info 
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >



<!ELEMENT lang
        (#PCDATA) >


<!ATTLIST lang
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT lb         EMPTY                              >

<!ATTLIST lb
          ed                 CDATA               #IMPLIED
          id                 ID                  #IMPLIED
           n                  CDATA               #IMPLIED>
          
<!-- <lb> occurs at <s> level and at <p> level  -->
<!-- <lb> at end of <s> must be placed after </s> -->

<!-- unrecognized symbols will appear inline acc. to special conventions.  -->
<!--   (as in DE specs) -->

<!-- emph and and emph.end are elements that are quer to the xml structure -->

<!ELEMENT locator       (#PCDATA)   >

<!ATTLIST locator
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT p

       (s |  pb|lb|emph|emph.end|gap )+ > 


<!ATTLIST p 
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED 
        type (main|marked|foot|margin|list|head|caption) "main" >
<!-- captions go in paragr's immediately after figure, with arrow.to.target -->

<!-- pb can occur within p but NOT at the start or end -->


<!ELEMENT pb 
        EMPTY >


<!ATTLIST pb
        ed CDATA #IMPLIED
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED 
        xlink:type      (simple)        #FIXED "simple"
        xlink:href      CDATA           #IMPLIED
        pagenum CDATA #IMPLIED>

<!-- the "ed"  attribute gives the edition in which the page break occurs. If no -->
<!-- edition is given, it is assumed to be that given in info -->
<!-- pagenum gives the page number actually printed on the page.  -->
<!-- n gives the page number numbered consecutively from page 1 of text. -->
<!-- pb can occur inside <s> etc. and inside <p> and inside <chap> -->
<!-- <pb> at end of <p> must be placed after </p> -->


<!ELEMENT place
        (#PCDATA) >


<!ATTLIST place
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >



<!ELEMENT publisher 
        (#PCDATA)* >


<!ATTLIST publisher
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >


<!ELEMENT s 

(#PCDATA| figure |foreign | expan | foot.target|margin.target|arrow.to.target|pb|lb|emph|emph.end|gap)* >


<!ATTLIST s
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT section 
        ( p | pb | figure)+ >


<!ATTLIST section
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED
        type CDATA #IMPLIED>

<!ELEMENT table
        ( table.target?,  (row, pb?)+ ) >

<!-- order is now:
<table><table.target/><row>...</row><pb>
i.e. <table> is equiv. to <p type=margin>
 -->
<!ATTLIST table
        id ID #IMPLIED 
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT row
        ( cell+ ) >

<!ATTLIST row
        id ID #IMPLIED 
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT cell
        (#PCDATA| foreign | expan | foot.target|margin.target|arrow.to.target|pb|lb|emph|emph.end|gap)* >

<!ATTLIST cell
        id ID #IMPLIED 
        n CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT text
        (pb?, front, pb?, body, pb?, back) >

<!-- if front and back are going to be optional, then pb can be allowed to -->
<!-- occur only within front body back.  -->


<!ATTLIST text 
        type CDATA #IMPLIED
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED>


<!ELEMENT title 
        (#PCDATA) >

<!ATTLIST title 
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED
        type CDATA #IMPLIED >

<!ELEMENT translator 
        (#PCDATA)* >

<!ATTLIST translator
        id ID #IMPLIED
        n CDATA #IMPLIED >

<!ENTITY shy "[-]">








<!ENTITY AElig "[AElig]">
<!ENTITY Qgrave "[Qgrave]">
<!ENTITY aacute "[aacute]">
<!ENTITY acirc "[acirc]">
<!ENTITY aelig "[aelig]">
<!ENTITY agrave "[agrave]">
<!ENTITY amacr "[amacr]">
<!ENTITY amp "[amp]">
<!ENTITY aring "[aring]">
<!ENTITY atilde "[atilde]">
<!ENTITY auml "[auml]">
<!ENTITY cacute "[cacute]">
<!ENTITY ccedil "[ccedil]">
<!ENTITY cgrave "[cgrave]">
<!ENTITY ctilde "[ctilde]">
<!ENTITY cuml "[cuml]">
<!ENTITY eacute "[eacute]">
<!ENTITY ecedil "[ecedil]">
<!ENTITY ecirc "[ecirc]">
<!ENTITY egrave "[egrave]">
<!ENTITY emacr "[emacr]">
<!ENTITY etilde "[etilde]">
<!ENTITY euml "[euml]">
<!ENTITY gacute "[gacute]">
<!ENTITY grave "[grave]">
<!ENTITY gt "[gt]">
<!ENTITY iacute "[iacute]">
<!ENTITY icirc "[icirc]">
<!ENTITY igrave "[igrave]">
<!ENTITY imacr "[imacr]">
<!ENTITY itilde "[itilde]">
<!ENTITY iuml "[iuml]">
<!ENTITY ldquo "[ldquo]">
<!ENTITY longs "[longs]">
<!ENTITY lsquo "[lsquo]">
<!ENTITY lt "[lt]">
<!ENTITY macr "[macr]">
<!ENTITY macute "[macute]">
<!ENTITY mcirc "[mcirc]">
<!ENTITY mgrave "[mgrave]">
<!ENTITY mtilde "[mtilde]">
<!ENTITY nacute "[nacute]">
<!ENTITY ngrave "[ngrave]">
<!ENTITY ntilde "[ntilde]">
<!ENTITY numl "[numl]">
<!ENTITY oacute "[oacute]">
<!ENTITY obreve "[obreve]">
<!ENTITY ocirc "[ocirc]">
<!ENTITY oelig "[oelig]">
<!ENTITY ograve "[ograve]">
<!ENTITY omacr "[omacr]">
<!ENTITY oring "[oring]">
<!ENTITY otilde "[otilde]">
<!ENTITY ouml "[ouml]">
<!ENTITY pacute "[pacute]">
<!ENTITY pgrave "[pgrave]">
<!ENTITY pring "[pring]">
<!ENTITY ptilde "[ptilde]">
<!ENTITY qacute "[qacute]">
<!ENTITY qgrave "[qgrave]">
<!ENTITY qmacr "[qmacr]">
<!ENTITY qtilde "[qtilde]">
<!ENTITY quml "[quml]">
<!ENTITY racute "[racute]">
<!ENTITY rdquo "[rdquo]">
<!ENTITY rgrave "[rgrave]">
<!ENTITY rtilde "[rtilde]">
<!ENTITY ruml "[ruml]">
<!ENTITY scedil "[scedil]">
<!ENTITY sect "[sect]">
<!ENTITY sgrave "[sgrave]">
<!ENTITY shy "[shy]">
<!ENTITY stilde "[stilde]">
<!ENTITY tacute "[tacute]">
<!ENTITY tgrave "[tgrave]">
<!ENTITY tilde "[tilde]">
<!ENTITY ttilde "[ttilde]">
<!ENTITY uacute "[uacute]">
<!ENTITY ucirc "[ucirc]">
<!ENTITY ugrave "[ugrave]">
<!ENTITY umacr "[umacr]">
<!ENTITY untilde "[untilde]">
<!ENTITY utilde "[utilde]">
<!ENTITY uuml "[uuml]">
<!ENTITY verbar "[verbar]">
<!ENTITY vgrave "[vgrave]">
<!ENTITY vtilde "[vtilde]">
<!ENTITY ygrave "[ygrave]">
<!ENTITY AElig "[AElig]">
<!ENTITY Qgrave "[Qgrave]">
<!ENTITY aacute "[aacute]">
<!ENTITY acirc "[acirc]">
<!ENTITY aelig "[aelig]">
<!ENTITY agrave "[agrave]">
<!ENTITY amacr "[amacr]">
<!ENTITY amp "[amp]">
<!ENTITY aring "[aring]">
<!ENTITY atilde "[atilde]">
<!ENTITY auml "[auml]">
<!ENTITY cacute "[cacute]">
<!ENTITY ccedil "[ccedil]">
<!ENTITY cgrave "[cgrave]">
<!ENTITY ctilde "[ctilde]">
<!ENTITY cuml "[cuml]">
<!ENTITY eacute "[eacute]">
<!ENTITY ecedil "[ecedil]">
<!ENTITY ecirc "[ecirc]">
<!ENTITY egrave "[egrave]">
<!ENTITY emacr "[emacr]">
<!ENTITY etilde "[etilde]">
<!ENTITY euml "[euml]">
<!ENTITY gacute "[gacute]">
<!ENTITY grave "[grave]">
<!ENTITY gt "[gt]">
<!ENTITY iacute "[iacute]">
<!ENTITY icirc "[icirc]">
<!ENTITY igrave "[igrave]">
<!ENTITY imacr "[imacr]">
<!ENTITY itilde "[itilde]">
<!ENTITY iuml "[iuml]">
<!ENTITY ldquo "[ldquo]">
<!ENTITY longs "[longs]">
<!ENTITY lsquo "[lsquo]">
<!ENTITY lt "[lt]">
<!ENTITY macr "[macr]">
<!ENTITY macute "[macute]">
<!ENTITY mcirc "[mcirc]">
<!ENTITY mgrave "[mgrave]">
<!ENTITY mtilde "[mtilde]">
<!ENTITY ngrave "[ngrave]">
<!ENTITY ntilde "[ntilde]">
<!ENTITY numl "[numl]">
<!ENTITY oacute "[oacute]">
<!ENTITY obreve "[obreve]">
<!ENTITY ocirc "[ocirc]">
<!ENTITY oelig "[oelig]">
<!ENTITY ograve "[ograve]">
<!ENTITY omacr "[omacr]">
<!ENTITY oring "[oring]">
<!ENTITY otilde "[otilde]">
<!ENTITY ouml "[ouml]">
<!ENTITY pacute "[pacute]">
<!ENTITY pgrave "[pgrave]">
<!ENTITY pring "[pring]">
<!ENTITY ptilde "[ptilde]">
<!ENTITY qacute "[qacute]">
<!ENTITY qgrave "[qgrave]">
<!ENTITY qmacr "[qmacr]">
<!ENTITY qtilde "[qtilde]">
<!ENTITY quml "[quml]">
<!ENTITY racute "[racute]">
<!ENTITY rdquo "[rdquo]">
<!ENTITY rgrave "[rgrave]">
<!ENTITY rtilde "[rtilde]">
<!ENTITY ruml "[ruml]">
<!ENTITY scedil "[scedil]">
<!ENTITY sect "[sect]">
<!ENTITY sgrave "[sgrave]">
<!ENTITY shy "[shy]">
<!ENTITY stilde "[stilde]">
<!ENTITY tacute "[tacute]">
<!ENTITY tgrave "[tgrave]">
<!ENTITY tilde "[tilde]">
<!ENTITY ttilde "[ttilde]">
<!ENTITY uacute "[uacute]">
<!ENTITY ucirc "[ucirc]">
<!ENTITY ugrave "[ugrave]">
<!ENTITY umacr "[umacr]">
<!ENTITY untilde "[untilde]">
<!ENTITY utilde "[utilde]">
<!ENTITY uuml "[uuml]">
<!ENTITY verbar "[verbar]">
<!ENTITY vgrave "[vgrave]">
<!ENTITY vtilde "[vtilde]">
<!ENTITY ygrave "[ygrave]">



]>
<archimedes>

      <info>


        <author>Buonamici, Francesco</author>
        <title>De motu</title>
        <date>1591</date>
        <place>Florence</place>
        <editor></editor>        
        <publisher>Bartolemeo Sermatelli</publisher>
        <translator></translator>
        <lang>it</lang>
        
      <chunk unit="page*">page</chunk>
<locator>0000000014</locator>
      </info>
      <text>
          <front>
          </front>
          <body>
            <chap>
        

 
<pb/>
<p type="head">

<s>FRANCISCI <lb/>Bonamici Florentini <lb/>EPRIMO LOCO PHILOSOPHIAM <lb/>ordinariam in Almo Gymna&longs;io Pi&longs;ano Profitentis, <lb/>DE MOTV LIBRI X.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>QVIBVS GENERALIA NATVRALIS PHILOSOPHIAE <lb/>principia &longs;ummo &longs;tudio collecta continentur.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="head">

<s>NECNON VNIVERSAE QVAESTIONES AD LIBROS <lb/>De Phy&longs;ico auditu, de C&ecedil;lo, de Ortu, &amp; Interitu <lb/>pertinentes explicantur.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>MVLTA ITEM ARISTOTELIS LOCA EXPLANANTVR, <lb/>&amp; Gr&aelig;corum, Aucrrois, aliorum que doctorum &longs;ententi&aelig; ad The&longs;es <lb/>Peripateticas diriguntur.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="head">

<s>ACCESSIT INDEX CAPITVM, <expan abbr="RERVMq.">RERVMque</expan> MEMORABILIVM.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>AD FERDINANDVM MEDICEM MAGNVM <lb/>Etruri&aelig; Ducem Sereni&longs;&longs;imum.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="head">

<s>EX SVPERIORVM CONSENSV.</s>
</p>
<figure></figure>
<p type="head">

<s>FLORENTIAE, <lb/><emph type="italics"/>Apud Bartholom&aelig;um Sermartellium.<emph.end type="italics"/><lb/>MDXCI.</s>
</p>
<pb/>
<p type="head">

<s>FERDINANDO <lb/>MED. S. R. E. CARD. <lb/>AMPL MAGNOQ ETRVR.</s>
</p>
<p type="head">

<s>DVCI SERENISSIMO.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>FRANCISCVS BONAMICVS A BIFORTO. S.P.D.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Sileam ego&longs;olus, &amp; in tanta totius Etruri&aelig; l&aelig;titi&aelig; <lb/>dum omnes boni te vnum &longs;u&longs;piciunt, te in oculis vnum fe&shy;<lb/>runt &amp; tibi vno con&longs;en&longs;u gratula<gap/>tur, iaceam torpens, nec <lb/>aliqua &longs;ignificatione me&aelig; erga te pietatis gaudium meum <lb/>testificer, ac postqu&agrave;m me&aelig; lucubrationes multis ab hinc <lb/>annis inchoat&aelig;, nunc demum ab&longs;olut&aelig; in tua felici&longs;&longs;ima <lb/>tempora excurrerunt; patris, <expan abbr="fratris&qacute;">fratrisque</expan>; tui &longs;ingularis in me <lb/>charitatis monimentum diutius condi patiar? E ve&longs;tris <lb/>ergo magnificenti&aelig; fontibus ort&aelig; ad te properant, &amp; qu&aelig; <lb/>e&longs;t animi tui benignitas, E cel&longs;itudo in aliquo e&longs;&longs;e apud te <lb/>loco non dubitant; iure autem tibi debit&aelig;, qu&ograve;d me &longs;emper <lb/>alueritis, &amp; honesti&longs;&longs;imo huic meo <expan abbr="qualecunq;">qualecunque</expan> &longs;i<gap/> ocio con&longs;ulueritis, vt magn&aelig; profecto <lb/>culp&aelig; &longs;im affinis, ni&longs;i tantis beneficijs antehac prouocatus, quando maiora non po&longs;&longs;um; id <lb/>quod grati animi officium foret, aliquid olim reponam. Et quanuis h&aelig;c tenuuia &longs;int, cle&shy;<lb/>mentia, <expan abbr="gratia&qacute;">gratiaque</expan>; tua fretus, ni faciam, vt impudentia potius accu&longs;anda, qu&agrave;m conatus vl&shy;<lb/>lus in me de&longs;iderari po&longs;&longs;it. Ac &longs;i quid valet ad hoc perficiendum labor improbus, &amp; in&shy;<lb/>du&longs;tria, rerum nouarum indagatrix ingenio&longs;a, vt non de&longs;perem, au&longs;pice te, &longs;i non plenis ve&shy;<lb/>lis in portum, at &longs;ecunda &longs;altem, vt aiunt, nauigatione peruenire po&longs;&longs;e, E &longs;i non vulgo pla <lb/>cere, cuius iudicia varia, incon&longs;tantia, <expan abbr="neq;">neque</expan> ab omni perturbationis &longs;u&longs;picione libera &longs;unt: <lb/>tibi tamen &amp; antiquioris, hoc e&longs;t, gr&aelig;c&aelig; Philo&longs;ophi&aelig; cupidis, quod iamdi&ugrave; &longs;axum voluo, <lb/>probari; cur enim &agrave; te con&longs;ilium meum non laudetur, qui Gr&aelig;c&egrave; &longs;cias, &amp; eius lingu&aelig; pe&shy;<lb/>riti&longs;&longs;imos &longs;ummo in honore &longs;emper habueris, tanquam ab iis ip&longs;is omnes &longs;cientiarum fon&shy;<lb/>tes, <expan abbr="atq;">atque</expan> illi quidem vberes, &longs;alubres, E perennes &longs;caturiant? Cur etiam non ab illis in&longs;ti&shy;<lb/>tutum meum commendetur, quos ego &longs;olus, &amp; reuereor iam, &amp; colo, quibus vetera &longs;an&egrave;, <lb/>nec tamen antiquata recolo, E vnus quidem non renouo, &longs;ed in tenebris abdita, E demer&shy;<lb/>&longs;a ad lucem in tuo nomine reuoco: &amp; exempla dome&longs;tica imitatus aliquid po&longs;teritati re&shy;<lb/>linquere &longs;tudeo, cuius auxilio progrediatur vlterius; E via mon&longs;trata contendat in &longs;um&shy;<lb/>mum? fuit enim id ciuitati, <expan abbr="toti&qacute;">totique</expan>; ditioni tu&aelig; penitus in&longs;itum, &amp; innatum, vt aliquid a&longs;&longs;i <lb/>du&egrave; cogitarent quo domi, <expan abbr="foris&qacute;">forisque</expan>; magna gloria apud omnes e&longs;&longs;ent. In hac incunabula, &amp; <lb/>rudimenta pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imarum artium ab Italia va&longs;tata reperiuntur Pictur&aelig;, Sculptur&aelig;, <lb/>Iurisperiti&aelig;, Po&euml;tices, Oratori&aelig;; in hac primum auctore Ioanne Boccaccio Gr&aelig;c&aelig; litter&aelig; <lb/>&longs;unt excult&aelig;. Qu&agrave;m multa Medicin&aelig; lumina protulit h&aelig;c vna ciuitas? quot viros for&shy;<lb/>ti&longs;&longs;imos? vt hinc maximi Reges, &amp; Duces pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imos, &amp; viros &longs;apienti&longs;&longs;imos <lb/>ad imperia regenda, tanquam &longs;ocios accer&longs;iuerint. Quocunque me verto, video etiam <lb/>nunc viros omni virtutum genere exornatos, quibus tanqu&agrave;m &longs;tellis interstincta ditio<emph.end type="italics"/>
<pb/><emph type="italics"/>tu&aelig; refulge<gap/>, qu&aelig; c<gap/>eris <gap/>er ad C&oelig;lum non v&longs;itata, ne<gap/>peruulgata via common&longs;trent. <lb/>Veter <gap/>non repetam: &longs;uperat. n. la<gap/>dem onmem antiquitas; tempora no&longs;tra &longs;pecto. Quid <lb/>in politiorum li<gap/>er aru genere Victorius quod attig<gap/> non adamu&longs;&longs;im expoliuit? Quid in <lb/>arte medica non obtinuit Vidius, qui rem vniuer&longs;am ad tenue &longs;ic elimauit, &amp; dulciter <lb/>clocut<gap/> e&longs;t, v<gap/>&longs;i M<gap/>&longs;&aelig; eam artem doctur&aelig; fui&longs;&longs;ent, non alia cert&egrave;, qu&agrave;m Vidij lingua, <lb/><expan abbr="methodo&qacute;">methodoque</expan>; v&longs;uras fui&longs;&longs;e putem? Queties me &longs;uo carmine rapit dulci&longs;&longs;imus cygnus ille <lb/>Barg&aelig;us? quidde Pi<gap/> is <expan abbr="Strozis&qacute;">Strozisque</expan>; K yrtaeo, uno <expan abbr="atq;">atque</expan> altero Ie. Bapti&longs;ta dicam? <lb/>Mitto complures alios <gap/> E philo&longs;ophos, &amp; po&euml;tas: hos h&icirc;c recen&longs;ere placet, qui, <lb/>quod inceperint, omnino perfecerint; <expan abbr="aliis&qacute;">aliisque</expan>; exemplum dederint, vt potius ab iis imitandi <lb/>&longs;int, quam quippiam illorum indu&longs;<gap/>ri&aelig; labore alieno queat accedere. Sed conatum &longs;olum <lb/>magno in pretio <expan abbr="quoq;">quoque</expan> <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> dome&longs;ticis exemplis tibi &longs;ignificare po&longs;&longs;im FERDINANDE <lb/>Cel&longs;i&longs;&longs;ime. Namquis non &longs;ummis laudibus in c&oelig;lum tollat Americum Ve&longs;puccium? <lb/>Hic ignotas, &amp; periculo&longs;as nauigationes adgre&longs;&longs;us cum primus &egrave; multis prouinciis, qu&aelig; <lb/>ad occa&longs;um, meridiem<gap/>; iacent, aliquot lu&longs;tra&longs;&longs;et; vnde tantum Regum Chri&longs;tianorum <lb/>opibus acce&longs;&longs;erit, cum &longs;acris, qu&aelig; gentibus illis <expan abbr="c&otilde;municata">communicata</expan> &longs;unt, tum etiam diuitiis, <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> <lb/>merces inde aduect&aelig;, quibus humano generi &longs;alus magno cum commodo pararetur; im&shy;<lb/>men&longs;a the&longs;aurorum copia, <expan abbr="atq;">atque</expan> ornamenta regia complura ad vos comportata; quia ratio&shy;<lb/>nem eas lu&longs;irandi pr&aelig;mon&longs;<gap/>rarit, <expan abbr="animos&qacute;">animosque</expan>; incipiendo aliis addiderit; illi orbis parti, quam <lb/>primus ip&longs;e peragrauit, ex&longs;uo nomine nomen dedit. Ex quo liquid&ograve; con&longs;tat pr&aelig;mon&longs;ira&shy;<lb/>tori plus habitum fu<gap/>&longs;&longs;e grati&aelig; non infrequenter, qu&agrave;m perfectoribus. Pr&aelig;tereo dein&shy;<lb/>du&longs;iria innumeros alios ciues tuos, qui nouarum artium inuentores maximas copias do&shy;<lb/>mum retulerunt, vrbem remplis augu&longs;ti&longs;&longs;imis, &aelig;dificiis ampli&longs;&longs;imis auxerunt, &amp; imperij <lb/>fines vni tibi lat&egrave; propagarunt. Vt non immerit&ograve; tu, qui tantos <expan abbr="tales&qacute;">talesque</expan>; viros hodie mo&shy;<lb/>deraris, in maximis Regibus numerari debeas: nam &longs;i magnum ille cen&longs;ebat imperare <lb/>non auro, &longs;ed habentibus aurum; tu nonmodo iis, qu&aelig; po&longs;&longs;ideant homines, <expan abbr="neq;">neque</expan> po&longs;&longs;iden&shy;<lb/>tibus hominibus imperes; &longs;ed po&longs;&longs;idere &longs;cientes tranquilli&longs;&longs;im&egrave; regas. Ego igitur, qui Pe&shy;<lb/>ripateticam Philo&longs;ophiam non ex riuulis, &longs;ed ex ip&longs;o fonte Ari&longs;totelico mi&longs;&longs;o omni fa&shy;<lb/>ctionum &longs;tudio nunc in&longs;tituerim haurire, &amp; primus qui inter tuos in hac &longs;ecta libertate <lb/>recuperata meum iudicium plan&egrave; &longs;equar; tamet&longs;i non perficiam; cur etiam laude aliqua, <lb/>quia &longs;im au&longs;us, quia c&oelig;perim, dignus non habear? Alij nos &longs;equentur qui indicata ratio&shy;<lb/>ne, &amp; via magnum huic c&oelig;pto afferant incrementum, &amp; id demum con&longs;equantur, quod <lb/>in omnia tempora clarum, <expan abbr="atq;">atque</expan> illu&longs;ire futurum &longs;it: qu&aelig;. n. ver&egrave; cogitata &longs;unt, diutius con <lb/>&longs;eruari &longs;olent, nec hominum interitu occidunt, &longs;ed iterantur in immen&longs;um, AEtas finem <lb/>troph&aelig;is affert, imperia collabuntur. Vna veritas perpetu&ograve; durat, ad quam cum omnium <lb/>proxim&egrave;, quantum hominis ingenium fert, acce&longs;&longs;erit Ari&longs;toteles; nulla erit &aelig;tas, nulla <lb/>gens, nulla religio qu&aelig; ip&longs;um nonmod&ograve; non tactura, &longs;ed &longs;edul&ograve; tractatura, &amp; a&longs;&longs;idu&egrave; in <lb/>manibus habitura &longs;it. Vnde etiam fore confido, vt qui in vnis auctoris huiu&longs;ce ve&longs;tigiis <lb/>in&longs;i&longs;tat, locum in philo&longs;ophia &longs;it &longs;emper habiturus. Video ver&ograve; &amp; propemodum auguror <lb/>te patris tui pij, <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; in&longs;tituta <expan abbr="tenent&etilde;">tenentem</expan>, ita in vna litterarum omnis generis ornamenta <lb/>incumbere, vt breui talem quendam vi&longs;uri &longs;imus, qui quemadmodum &agrave; ciuibus tuis in c&aelig; <lb/>teris artibus factitatum e&longs;t, qui eas &agrave; rudi illa vetu&longs;tate ad pri&longs;tinam illam integritatem <lb/>&longs;ua indu&longs;tria reuocarunt, ita Peripateticam di&longs;ciplinam ex omni Arabum, <expan abbr="no&longs;tratium&qacute;">no&longs;tratiumque</expan>; <lb/>cultura ad bonam illam, &amp; expolitam &longs;it redacturus. Talia tu commoda cupidis optima&shy;<lb/>rum artium pr&aelig;&longs;tas. Quare laudent ciues tui pietatem, magnificentia&mgrave; milites celebrent, <lb/>temperantiam tui familiares <expan abbr="admir&etilde;tur">admirentur</expan>, iu&longs;titiam, <expan abbr="amplitudinem&qacute;">amplitudinemque</expan>; omnes &longs;ummis pr&aelig;co&shy;<lb/>niis tollant; mihi quidem vnum hoc munificenti&aelig; genus dignum videtur, vt omnes oculos<emph.end type="italics"/>
<pb/><emph type="italics"/>in te coniiciant, tu vnus in omnium ore &longs;umma cum tui nominis celebritate iure ver&longs;eris. <lb/>Tu ver&egrave; beatus, quia Po&euml;tas, Oratores, Hi&longs;toriographos, Iuri&longs;con&longs;ultos, Theologos, Me&shy;<lb/>dicos, &amp; Philo&longs;ophos omnibus doctrinis excultos vni tibi contigerit alere, &amp; habere. <lb/>Quanqu&agrave;m e&longs;t id iam bonis temporibus inueteratum in ve&longs;tra familia, <expan abbr="dome&longs;ticum&qacute;">dome&longs;ticumque</expan>; tam <lb/>factum. Extant etiamnum monumenta ampli&longs;&longs;ima Co&longs;mi, <expan abbr="Laurentii&qacute;">Laurentiique</expan>; Medicum com <lb/>mendata litteris hominum, quos virtutis erg&ocirc; diuinis beneficiis affecere. Ex quo <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> <lb/>e&longs;t, vt complura adiumenta ad &longs;cientias eorum opera &longs;uppetierint. Laurentius Platonem <lb/>per multa &longs;&aelig;cula &longs;epultum traxit ab inferis. Narrant etiam Leonem X. P.M. ab hoc <lb/>viuendi in&longs;tituto &longs;ic allectum, vt nonmod&ograve; <expan abbr="bonar&utilde;">bonarum</expan> artium &longs;tudia fouerit, &longs;ed viros doctos <lb/>benigni&longs;&longs;im&egrave; complexus fuerit. Accepimus etiam c&ugrave;m ti vitio <expan abbr="quandoq;">quandoque</expan> daretur, quae humi <lb/>les viros, &longs;ed illos quidem bene doctos <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> meritorum genere cumularet, re&longs;pondi&longs;&longs;e &longs;e vir&shy;<lb/>tute E doctrina pr&aelig;&longs;tantibus opem libenti&longs;&longs;im&egrave; ferre, quae talem cen&longs;uram ver&aelig; nobilitatis <lb/>e&longs;&longs;e crederet. Ita multos non incitauit tant&ugrave;m, &longs;ed ad litter <expan abbr="ar&utilde;">arum</expan> &longs;tudia recolenda perduxit. <lb/><expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> illis temporibus nonmod&ograve; &longs;cientiarum v&longs;us euanuerat, ver&ugrave;m plan&egrave; concider at <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>decus eloquenti&aelig; Florentin&aelig; quam &longs;ummo &longs;tudio coluerant Danthes, Petrarcha Boccac&shy;<lb/>cius, E &agrave; viris illis ob&longs;oleta &amp; de&longs;ita frequentabantur, <expan abbr="atq;">atque</expan> aliena &longs;&aelig;pius inepti&longs;&longs;im&egrave; incul&shy;<lb/>cari con&longs;ueuerant. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> ip&longs;ius opera factum e&longs;t, vt pura illa no&longs;tra lingua reuiui&longs;ceret, &amp; <lb/><expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> optimarum artium cultus po&longs;t <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> temporis tractum <expan abbr="deniq;">denique</expan> emineret. H&aelig;c veri <expan abbr="ho&itilde;s">hoins</expan> <lb/>&longs;unt officia qu&aelig; diuin&aelig; virtutis te&longs;tes &longs;empiterni &longs;int, non in&longs;anarum molium &longs;ub&longs;iructio&shy;<lb/>nes quib. exhauriuntur &aelig;raria, vectigalia minuuntur, non &longs;tatuarum locationes qu&aelig; cor&shy;<lb/>porum quidem &longs;imulachra &longs;unt, E imago qu&aelig;damglori&aelig; adumbrata, non <expan abbr="animor&utilde;">animorum</expan> effigies, <lb/>E &longs;pecies expre&longs;&longs;a virtutis. H&aelig;c munera ver&egrave; regia, &amp; admirabilia iis vti viris &agrave; quib. <lb/>in&longs;tituti &longs;ubiecti rit&egrave; regi, &amp; optimis morib. informari valeant, <gap/>ac per bonis arteis ad con <lb/><expan abbr="&longs;pect&utilde;">&longs;pectum</expan> numinum beatorum efferri, vt ocio &longs;ecuri&longs;&longs;imo fouentes in <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> bonorum fine <expan abbr="con-quie&longs;c&atilde;t">con&shy;<lb/>quie&longs;cant</expan>, ad quod lex natur&aelig;, hoc e&longs;t, ratio &longs;ummi Dei cunctos reges iubet ad&longs;pirare. <expan abbr="Neq;">Neque</expan> <lb/>n. dedit imperia <expan abbr="pote&longs;tates&qacute;">pote&longs;tatesque</expan>, Deus, vt luxureges in tanta rerum copia perderentur, <expan abbr="neq;">neque</expan> <lb/><expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> immen&longs;a aliqua vorago ciuium patrimonia ab&longs;orberent, nec vt in illos qui &longs;ub eorum <lb/>imperio &longs;unt, atroci&longs;&longs;im&egrave; &longs;&aelig;uirent, &longs;ed vt Po&euml;t&aelig; verbis vtar,<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">i(/nalaoi\ a)zetw_si+n u(p) a)utw|</foreign>, <emph type="italics"/>hoc <lb/>e&longs;t vt gentes rerum ignaras ad &longs;uum <expan abbr="cuiq;">cuique</expan> <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> a<gap/>ctoritate &amp; &longs;apientia dirigerent, <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>; <lb/>&longs;ibi ip&longs;i &longs;aperent, aliis <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;apere vellent. Pupugit etiam h&aelig;c cura pij <expan abbr="felicis&qacute;">felicisque</expan>; tui patris <lb/>animum, qu&ocirc; E erexit duo gymna&longs;ia, vt plurib. pateret aditus ad vires ingenij quas ip&longs;is <lb/>natura largi&longs;&longs;im&egrave; afflaui&longs;&longs;et, E exercendas, &amp; retinendas. Vtor <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> iam &longs;&aelig;piu&longs;cule patris <lb/>tui viri clari&longs;&longs;imi exemplo, non eo cert&egrave; con&longs;ilio, vt te inflammem: iam. n. hoc &longs;iudium erga <lb/>litteratos in te radiceis alti&longs;&longs;imas egit, c&ugrave;m <expan abbr="&longs;tirp&etilde;">&longs;tirpem</expan> genero&longs;am tibi natura conce&longs;&longs;erit, E vit&aelig; <lb/>rationem dome&longs;tico <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> conformaris, &longs;ed vt illius qui quidem <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> &aelig;tatis &longs;u&aelig; princeps <lb/>extitit, audiendo pr&aelig;clara facinora in eius imitatione te oblectes, &amp; immortale hoc nomen <lb/>ad no&longs;tri beneficium cum iucunditate tueare. Nos igitur beati&longs;&longs;imos quibus tuis au&longs;piciis <lb/>operam philo&longs;ophi&aelig; dare, E natur &aelig; arcanaper&longs;crutari &longs;ucce&longs;&longs;erit. Quocirca <expan abbr="maxim&atilde;">maximam</expan> nob. <lb/>ip&longs;is <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan> faceremus, &longs;i tantam <expan abbr="occa&longs;ion&etilde;">occa&longs;ionem</expan> &longs;ineremus elabi de manibus. Nam quod in hi&longs;ce <lb/>&longs;tudiis plurimum <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, id diuinitus ciuib. <expan abbr="populis&qacute;">populisque</expan>; tuis largi&longs;&longs;im&egrave; <expan abbr="dat&utilde;">datum</expan> e&longs;t, ingenium ad exco <lb/>gitandum acutum, ad memoriam <expan abbr="firm&utilde;">firmum</expan>, E diuturnum; <expan abbr="cupiditat&etilde;">cupiditatem</expan> qu&aelig; cuncta <gap/> &longs;&longs;equitur, tu <lb/>tuo <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> concita&longs;ti, <expan abbr="tua&qacute;">tuaque</expan>; opera concitatam a&longs;&longs;idu&egrave; foues. Quocirca <expan abbr="verend&utilde;">verendum</expan> non e&longs;t, quin <lb/>iter quod ad <expan abbr="glori&atilde;">gloriam</expan> tu illis <expan abbr="o&longs;t&etilde;di&longs;ti">o&longs;tendi&longs;ti</expan>, E ij <expan abbr="&longs;u&longs;cipi&atilde;t">&longs;u&longs;cipiant</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;u&longs;cept&utilde;">&longs;u&longs;ceptum</expan> &longs;umma <expan abbr="c&otilde;&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> teneant: ha <lb/>bent. n. vnde di&longs;cant. <expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> E <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> quam maiores tui <expan abbr="munitar&utilde;t">munitarunt</expan>, tu ab &aelig;tatis initio <lb/>&longs;ub Angeliis ingre&longs;&longs;us es, E &longs;ub <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> Angeliis <expan abbr="con&longs;t&atilde;ti&longs;sim&egrave;">con&longs;tanti&longs;sim&egrave;</expan> retines, <expan abbr="neq;">neque</expan> retines tantum, <lb/>&longs;ed iugiter amplificas, qualia ver&ograve; &longs;unt in&longs;tituta <expan abbr="princip&utilde;">principum</expan>, tales <expan abbr="populor&utilde;">populorum</expan> mores e&longs;&longs;e &longs;olent.<emph.end type="italics"/>
<pb/><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m quid de te &longs;perandum non e&longs;t Felici&longs;&longs;ime FERDINANDE, qui tibi tanti mune&shy;<lb/>ris &longs;ocios adiunxeris quorum opera &amp; con&longs;ilio in omni publico <expan abbr="priuato&qacute;">priuatoque</expan>; officio vtaris vni <lb/>uer&longs;is animi virtutibus ornatos, &longs;apientia, <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>; v&longs;u claros, &longs;ingulari clementia in mi <lb/>&longs;eros, admirabili &longs;eueritate aduer&longs;us &longs;celeratos admodum Illustres Carolum Antonium <lb/>Puteum Archiepi&longs;copum Pi&longs;anum, Petrum V&longs;imbardum, Ioannem 'B. Concinium, <lb/>Capponem Capponium, quorum ego patrocinio public&egrave; <expan abbr="priuatim&qacute;">priuatimque</expan>; fultus hoc opus aggre&shy;<lb/>di au&longs;us &longs;um, <expan abbr="laborum&qacute;">laborumque</expan>; meorum, imm&ograve; benignitatis ve&longs;tr&aelig; te&longs;timonium dare. Ver&ugrave;m <lb/>mi&longs;&longs;a h&aelig;c facio, ad no&longs;tra de&longs;cendo. Qu&aelig; &longs;anctior lex, quod maius con&longs;ilium qu&agrave;m di&longs;ci&shy;<lb/>plinarum collegia con&longs;titui&longs;&longs;e, vt inter &longs;e colleg&aelig; de victoria litigantes <expan abbr="c&otilde;certent">concertent</expan> alacrius?<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>H&igrave; proprium decus, &amp; partum indignantur honorem, <lb/>Ni teneant, <expan abbr="vitam&qacute;">vitamque</expan>; volunt pro laude paci&longs;ci, <lb/>Hos &longs;ucce&longs;&longs;us alit, po&longs;&longs;unt, quia po&longs;&longs;e videntur.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/><expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> Homeri iudicium nouimus &agrave; &longs;apientibus e&longs;&longs;e approbatum, qui exultantem Aga&shy;<lb/>memnonem primis illis <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> induxerit. Vly&longs;&longs;e &amp; Achille mirandis inter &longs;e modis al <lb/>tercantibus, vt <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> ad conuicia euehi &longs;olerent, E Age&longs;ilai <expan abbr="prudenti&atilde;">prudentiam</expan> <expan abbr="o&itilde;">oim</expan> illu&longs;tri laude <lb/>celebratam qui &aelig;mulationem, veluti &longs;timulos quo&longs;dam intulerit reip. ac &longs;emper ade&longs;&longs;e &longs;tu <lb/>duerit, quod inter &longs;e ciues boni contendant, augente &longs;tudia contentione, concordia ver&ograve; <expan abbr="c&otilde;-ciliante">con&shy;<lb/>ciliante</expan> de&longs;idiam. Quo factum e&longs;t, vt viri docti&longs;&longs;imi, quanuis &longs;uos commentarios &longs;uppri&shy;<lb/>mendo reprehen&longs;ionem &longs;e fugere intelligerent, quia po&longs;teros tanto bono priuare non &longs;ol&ugrave;m <lb/>iniurium, &longs;ed impium E nefas e&longs;&longs;e iudicarent, quanuis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eorum iudicia &longs;ubituri e&longs;&longs;ent, <lb/>qui forta&longs;&longs;e plus, qu&agrave;m ip&longs;i de &longs;e intelligerent, <expan abbr="ali&ograve;&qacute;">ali&ograve;que</expan>; per cogitationes &longs;uas diuerterent, <lb/>contenti fuerint, &longs;i ita &longs;ua probarentur, vt tanqu&agrave;m di&longs;putata contentius aditum ad ve&shy;<lb/>ritatem patefacerent, cuius <expan abbr="qui&longs;q;">qui&longs;que</expan> bonus nonmod&ograve; &longs;tudio&longs;us, verumetiam curio&longs;us e&longs;&longs;e de <lb/>bet. Nam latet veritas in profundo, &amp; diuer&longs;is veri&longs;imilibus inuoluta variis etiam mo&shy;<lb/>dis tentat mentes no&longs;tras, &amp; in diuer&longs;a &longs;tudia rapit. C&ugrave;m igitur ego <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &agrave; Cel&longs;i&longs;&longs;imo <lb/>Patre tuo in ve&longs;tra pr&aelig;elari&longs;&longs;ima collegia fuerim cooptatus &amp; adhuc auctoritate tua <lb/>negocium public&egrave; <expan abbr="doc&etilde;di">docendi</expan> &longs;u&longs;tineam, tibi gratias ago immortales, &amp; in eo me laudo, <expan abbr="fortu-nati&longs;&longs;imum&qacute;">fortu&shy;<lb/>nati&longs;&longs;imumque</expan>; pr&aelig;dico cui datus &longs;it locus ingenij mei vires experiendi, &amp; ea narrandi qu&aelig; <lb/>ocium litterarum merito tuo mihi &longs;uppeditat, &amp; v&longs;u quotidie cogno&longs;cendi <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> aliquam <lb/>veritatis, quam &longs;i po&longs;teritati communicauerim, &amp; grati animi officio erga te functus e&longs;&longs;e <lb/>videar, &amp; in alios, &longs;i fieri <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> (vt e&longs;t humana <expan abbr="c&otilde;ditio">conditio</expan>) boni aliquid contuli&longs;&longs;e. Et <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> <lb/>multa me ab incepto deterrebant, cum quia po&longs;teriores cogitationes meliores e&longs;&longs;e &longs;olerent, <lb/>tum qu&ograve;d plura in dies experientia rerum magi&longs;tra &longs;apienti&longs;sima docerct, non pauca <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>lectio'iterata librorum, <expan abbr="c&otilde;plura">complura</expan> nou&aelig; di&longs;ceptationes, E <expan abbr="&longs;criptadi&longs;erti&longs;simor&utilde;">&longs;criptadi&longs;erti&longs;simorum</expan> <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> qu&aelig; <lb/>ad meas manus quotidie <expan abbr="venieb&atilde;t">veniebant</expan>; vicit tamen illa cura, vt c&aelig;teris, &longs;i po&longs;&longs;um, quoquomodo <lb/>prode&longs;&longs;em, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>;, vt me&aelig; ergate voluntatis aliquod <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> darem. Acce&longs;&longs;erunt exhor <lb/>tationes <expan abbr="amicor&utilde;">amicorum</expan>, qui ex tam diuturnis laboribus aliquid expectabant: nuper <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> magnum <lb/><expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> attulit huic me&aelig; deliberationi, &amp; <expan abbr="cor&atilde;">coram</expan> Pi&longs;is, &amp; per litteras eruditi&longs;simus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>integerrimus vir Thomas Finckius Vuet&longs;pergen&longs;is, cuius <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> c&ugrave;m &longs;emper maximi fe <lb/>cerim, in hoc <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> eius <expan abbr="auctoritat&etilde;">auctoritatem</expan> &longs;equi non dubitaui. Quapropter &egrave; no&longs;tris &longs;ermonib. <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>di&longs;ceptationib. <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> mundus quidam Empedocleus &egrave; lite exortus hic liber ad te rect&agrave; con <lb/>tendit, clientis tui <expan abbr="fid&etilde;">fidem</expan>, laborem, <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan>, &amp; <expan abbr="indu&longs;tri&atilde;">indu&longs;triam</expan> tibi &longs;ignificat; ob id &agrave; te hilar&egrave;&longs;e acce <lb/><expan abbr="pt&utilde;">ptum</expan> iri &longs;perat. hoc vnum expetit; id &longs;i fuerit a&longs;&longs;ecutus, alacritatem <expan abbr="quoq;">quoque</expan> aliis addet quos <lb/>iam &longs;ub ei&longs;dem au&longs;piciis edere cogitauimus, vt ad te quam prim&ugrave;m aduolent, &amp; perpe&shy;<lb/>tu&aelig; erga te pietatis no&longs;tr&aelig; &longs;int optimi te&longs;tes. Vale. Pi&longs;is XIV. Kal. Decemb.<emph.end type="italics"/><lb/>CIC IC LXXXVII.</s>
</p>
<pb/>
<p type="head">

<s>INDEX LIBRORVM <lb/>ET CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>OPERE CONTINENTVR.</s>
</p>
<p type="head">

<s>PRIMVS LIBER EST DE MVNERE PHILOSOPHI NATVRALIS <lb/>PROOEMIVM.</s>
</p>

<table>


<row><cell><emph type="italics"/>Generalia qu&ecedil;dam capita tractantur deprincipiis &longs;cie nti&ecedil; natur a-lis. Cap.<emph.end type="italics"/> 1. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>3</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;tributio principiorum no&longs;tr&aelig; methodi ponitur, &amp; leuiter aliqua ad ip&longs;a per-tinentia tanguntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>5</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur &longs;cienti&aelig; principia, &egrave; quibus nonnull<gap/> con&longs;imiliter adumbran-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>14</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Specialia phy&longs;iologi&aelig; principia ponuntur, &amp; aliqua admonitione per&longs;uaden-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>29</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m principia &longs;uperius expo&longs;ita &longs;int ea nota nobis que<emph.end type="italics"/> 1. <emph type="italics"/>Phy&longs;. propo&longs;uit Ari&longs;toteles, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>34</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Veterum &longs;ententi&ecedil; quo pacto tracta<gap/>d&aelig;, &amp; vari&ecedil; philo&longs;oph<gap/>rum &longs;ectz recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>38</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur generatim, quo pacto &longs;cientiarum principia tractentur, &amp; quam viam tenuerit Ari&longs;toteles,   d<gap/>m veterum &longs;ententias de principiis conuellit. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>41</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne &longs;ubalternationis affinitas inter phy&longs;icen &amp; primam philo&longs;ophiam. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>46</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Animi habitum pr&aelig;stantia generatim perpenditur, &amp; contemplans actuo&longs;&ecedil; pr&aelig;ponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>49</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Comparatur &longs;cientia naturalis cum c&ecedil;teris &longs;cientiis. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>53</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Iure ne Mathematica ex ordine&longs;cientiarum expungantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>56</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Accipiat'ne primus philo&longs;ophus &agrave; naturali &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas e&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>59</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Genus &longs;ubiectum naturalis philo&longs;ophi&aelig; con&longs;tituitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>62</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo cau&longs;&longs;arum genere, &amp; quatenus vtatur philo&longs;ophus naturalis. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>66</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt&longs;e habeant cau&longs;&longs;&aelig; in prima philo&longs;ophia &amp; mathematicis. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>71</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; rationes diluuntur quibus probat materi&aelig;prim&ecedil; con&longs;iderationem e&longs;&longs;e &longs;olius primi philo&longs;o-phi. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>73</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m form&aelig; naturales &longs;i non re, at cogitatione &longs;eparentur &agrave; materia, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>75</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it materia &longs;en&longs;ilis, &amp; quemadmodum in naturali methodo accipienda. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>78</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>80</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Compleat'ne materia &longs;en&longs;ilis definitionem naturalem vt pars e&longs;&longs;enti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>82</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cur &egrave; Mathematicis nonnull&aelig; naturales appellentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>87</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De potestate eorum communium, qu&aelig; dicuntur ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>89</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De ordine partium communis ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>90</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De methodis compendiaria di&longs;putatio. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>94</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Non nulla ad &longs;ententias veterum pertinentia notantur, &amp; eorum prim&ugrave;m qui ens vnum, &amp; immo-bile po&longs;uerunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>108</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Pauca qu&aelig;dam di&longs;&longs;eruntur cum iis qui vnum principium, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud quidem mobile e&longs;&longs;e cen&longs;ent. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>112</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In eos qui infinita po&longs;uere principia. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>113</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De iis qui principia plura, &longs;ed finita e&longs;&longs;e cen&longs;uerunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>117</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt motum e&longs;&longs;e per&longs;picuum &longs;it, &amp; explicatur eius cognitio per accidens. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>121</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Eadem methodo motum naturalem e&longs;&longs;e demonstratur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>123</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tractatur alterum genus cognitionis quod e&longs;t per &longs;e, &amp; docetur, vt illi motus &longs;ubiici po&longs;&longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>124</cell></row>
<row><cell>SECVNDVS I. IBER EST DE MATERIA ET EO   QVOD EFFICIT MOTVM.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dividitvr ens in actum, &amp; pote&longs;tatem, vt in motus definitione &longs;umitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>127</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Percen&longs;entur reliqua motus elementa, &amp; aliqua etiam ad&longs;cribuntur de ratione qua colligitur   definitio motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>129</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Latiore quadam &longs;pecie definitio motus explanatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>133</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>exponuntur termini in definitione motus accepti actus, &longs;cilicet, &amp; pote&longs;tas. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>134</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Plura de certo motus gencre di&longs;&longs;eruntur cum Ari&longs;tote is interpretibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>137</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Thomi&longs;torum de natura motus &longs;ententia recitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>139</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Confutatur &longs;ententia Thomi&longs;tarum &amp; &longs;eligitur ille motus qui proponitur ad definiendum. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>140</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Declnaratur &longs;ubiectum motus, &amp; in &longs;ua membra &longs;ecatur; multa <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> de agente adiiciuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 8. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>143</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quem<gap/> idmodum &longs;e babeat motus ad efficiens, &amp; materiam; vbi verum genus motus a&longs;&longs;ignatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>145</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explic atu<gap/> babitudo actionis ad agens, &amp; qu&aelig;dam corollaria cum nonnullarum dubitationum &longs;olutio-nib<gap/>s apponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>147</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De termino ad quem paucula qu&aelig;dam, &amp; quemadmodum &longs;e babeat ad motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>149</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;put atur an &longs;ucce&longs;&longs;io pertineat ad omnem &longs;peciem motus, ac problema proponitur. vtrum generatio   puncto temporis obeatur nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>153</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur dicta &longs;ect atorum Auerrois de &longs;ucce&longs;&longs;ione qu&aelig; fit in &longs;ubstantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>157</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex propria &longs;enten<gap/>a demon&longs;tr atur &longs;ucce&longs;&longs;ionem pertinere ad ortum. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>159</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua de form&ecedil; partibus adduntur &amp; <expan abbr="quorund&atilde;">quorundam</expan> &longs;apiencum dicta cum &longs;uperioribus <expan abbr="c&otilde;ciliantur">conciliantur</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>163</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt inter id quod e&longs;t, &amp; quod non e&longs;t medium &longs;it, &amp; dubitationes aliqu&aelig; diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>165</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examina<gap/>tur vis illius pronunciati: Mutati<gap/>nem qu&ecedil; fit in tempore, terminari forma qu&aelig; plus, &amp; mi-nus accipiat, &amp; simplicij dictum perpenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>168</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Que<gap/>admodum mutatio &longs;e babeat ad motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>170</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De oppo&longs;itione formarum qu&ecedil; e&longs;&longs;entiam complent qu&ecedil; c&aelig;teri &longs;en&longs;erint. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>173</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De oppo&longs;itione differentiaru, &amp; vtr&ugrave;m oppo&longs;itio inter <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> efficiat <expan abbr="oppo&longs;ition&etilde;">oppo&longs;itionem</expan> inter formas. C.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>175</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemad<gap/>odum in &longs;ub<gap/>tantia &longs;unt contraria. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>177</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Singul<gap/> dubitationes tolluntur de oppo&longs;itione &longs;ubctantiarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>180</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De natur <gap/> progre&longs;&longs;u vbi pote&longs;tas cum actu commutatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>181</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Pro iis qui prima contraria in natura priuatiu&egrave; opponi defendunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>182</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo<gap/>nam propri&egrave; generetur, &amp; quid alij cen&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>185</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne forma compo&longs;ito perfectior. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>187</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auctoris decretum in medio ponitur de eo quod propri&egrave; generetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>188</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo pacto form&ecedil; producantur, &amp; vari&ecedil; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig;recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>190</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qui &longs;it animi nostri &longs;en&longs;us de productione formarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>192</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De termi&nacute;is mutationum cum ab initio<gap/> tum &agrave; fine qu&ecedil;stio proponitur ex &longs;ententia Latinorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>195</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil; &longs;it germana philo&longs;ophi &longs;ententia de terminis mutation<gap/>. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>197</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubit ationes aliqu&aelig; diluuntur contra nostra decreta de terminis mutationum. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>198</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicantur accidentis termini, &amp; docetur vt in illorum quoque productione non &longs;it primum e&longs;&longs;e. C.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>200</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>O&longs;tenditur vtro&longs;que terminos conflare e&longs;&longs;entiam motus; magis tamen terminum ad quem. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>201</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De co qu&ograve;d motus &longs;it vnus, &amp; cau&longs;&longs;is continuationis eius. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>204</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exquiruntur hoc loco continuationis initia diligentius. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>205</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Du<gap/>it at a di&longs;&longs;oluu<gap/>tur contra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> continuitatis in motu, &amp; <expan abbr="affer&utilde;tur">afferuntur</expan> corollaria <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> ex dictis. C.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>207</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantur Gr&aelig;corum, &amp; Arabum opiniones de Ari&longs;totelica demon&longs;tratione<emph.end type="italics"/> 6. <emph type="italics"/>Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>208</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; Latini de demon&longs;tratione<emph.end type="italics"/> 6. <emph type="italics"/>Phy&longs;. dixerint, &amp; quid de illa Peripatetic&egrave; &longs;tatui conueniat. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>210</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnu<gap/>la de indiui luo <expan abbr="termini&longs;&qacute;ue">termini&longs;que</expan> tractantur qu&aelig; lucem afferunt demonstrationi Sexti Phy&longs;. C.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>212</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Complura de indiuidui motu generatim <expan abbr="&longs;peciatimq.">&longs;peciatimque</expan> ve&longs;tigantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>213</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ea declar antur ex quibus vnus ad &longs;peciem motus con&longs;tituitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>215</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne aliquod ex iis que motum con&longs;equuntur, vnde varientur &longs;pecies motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>218</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explanantur ea ex quibus vnus ad numerum motus exi&longs;tit. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>220</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ai&longs;ignantur ea qu&aelig; ad motuam repugnantiam &longs;pectant generatim. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>223</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De oppo&longs;itione motuum &longs;igillatim, &amp; quemadmodum ortus, &amp; interitus opponantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>225</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eruntur aliqua de oppo&longs;itione motus &amp; quietis. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>226</cell></row>
<row><cell>TERTIVS LIBER EST DE RATIONE QVA A FORMA   PROFICISCITVR MOTVS.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Natvrae &longs;ignificata &amp; incboata qu&aelig;dam hypothe&longs;is affertur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>228</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An pl<gap/>a &longs;it natur&ecedil; definitio, nec'ne perquiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>233</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us Auicennam, quod certa &longs;it natur&aelig; definitio po&longs;ita<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>235</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua aduer&longs;us ea qu&ecedil; decreta &longs;unt, de natur&aelig; declaratione dubitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>236</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m definitio natur&aelig; conueniat aliis qu&aelig; non &longs;unt natura an eius propria &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>238</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alia qu&aelig;dam de natur&ecedil; &longs;ignificatis, &amp; e&longs;&longs;entia &longs;ub&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>240</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Venamur differentiam inter materiam, &amp; formam in eo, qu&ograve;d &longs;int natur&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>242</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum pati pertinet ad formam in mutatione &longs;ecundum &longs;ub&longs;tantiam. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>244</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt pati pertineat ad eandem formam in motu qui e&longs;t ad locum. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>246</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur rationes qu&aelig; ad alteram partem problematis de vi form&aelig; &longs;olent afferri. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>248</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Affertur demonctratio VII. Phy&longs;icorum qua probatur nil &agrave; &longs;eip&longs;o moueri prim&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>251</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubia contra demon&longs;trationem Aristotelicam VII. Phy&longs; ex Auerro&euml; poti&longs;&longs;im&egrave; proponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>253</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur reliqua dicta Auerrois, &amp; id pr&aelig;cipu&egrave; quod attinet ad diu<gap/>&longs;ionem corporis cale&longs;tis. C.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>254</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; reliqui pro Aristotele dicant de demon&longs;tratione VII. Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>256</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Demonstratio VII. Phy&longs;. in &longs;ua primordia re&longs;oluitur, &amp; aliorum argumenta diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>258</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur genus demon&longs;trationis VII. Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>261</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Qutritur de veritate hypothe&longs;eon ad banc ip&longs;am demon&longs;trationem VII. pertinentium. Cap.<emph.end type="italics"/> 17. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>263</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur qu&aelig;&longs;tio de motu inanimorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>266</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alexandri &longs;ententia recitatur de modo quo generans mouet. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>267</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Themiftij, Simplic<gap/><expan abbr="&qacute;">que</expan>. &longs;ententia perpenditur adamu&longs;&longs;im quemadmodum motus &agrave; generante fiat. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>269</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Complura de acta primo di&longs;&longs;eruntur, &amp; proponuntur aliqua de eo quod e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>270</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In &longs;uperiores &longs;ententias di&longs;&longs;eritur, &amp; ostenditur e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia, &amp; accidente differre. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>272</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Queritur an e&longs;&longs;e &longs;it modus quidam, &amp; c&aelig;tera afferuntur qu&aelig; &longs;unt huius di&longs;ceptationis. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>274</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinatur, quemadmodum e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia &longs;eparetur, &amp; aliorum &longs;ententiis confutatis no&longs;tra pronun-ciatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>277</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&aelig; tolluntur ad ea pertinentes qu&aelig; de e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia dicta &longs;unt, &amp; ali&aelig; proponun-tur ad actus vtriu&longs;que naturam &longs;pectantes. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>280</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m omnis actus &longs;ecundus exoriatur exprimo, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>281</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m actus &longs;ecundus &longs;ub&longs;tantia &longs;it an accidens. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>284</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tollitur &egrave; medio celebris illa ratio qua ab accidentis natura probatur <expan abbr="act&utilde;&longs;ecundume&longs;&longs;e">actun&longs;ecundume&longs;&longs;e</expan> accidens. C.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>286</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur vtr&ugrave;m energia pr&aelig;ter naturam profici&longs;catur ex habitu, an illi nonnunquam antecedas, fi-mul etiam di&longs;&longs;eritur &longs;it'ne duplex habitus, externus. &longs;. &amp; internus. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>290</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur quemadmodum facultas omnis actum re&longs;piciat cui&longs;ubiicitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>292</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>E quo'nam genere cau&longs;&longs;e &longs;it illa pote&longs;tas qu&ecedil; re&longs;piciat actum. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>296</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil;dam dubitationes &egrave; medio tollwitur ad functionum natur am &longs;pectantes. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>298</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Va<gap/>etas actionum vnde ducatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>300</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m primus actus erumpat in &longs;ecundum per &longs;ui mutationem, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>303</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt motus &agrave; generante perm&aacute;net ad id quod gignitur, auctoris &longs;ententia. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>304</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Virtus'ne gener antis perpetu&ograve; con&longs;eruetur in rei genit&aelig; muneribus pr&aelig;&longs;tandis. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>307</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m generans aliquo modo mouea<gap/> pre<gap/>im&egrave;, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>308</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua de cau&longs;&longs;arum, &amp; effectuum nexu ad&longs;cribuntur, &amp; aliqua loca Aristotelis illu&longs;trantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>310</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Specialis ordo <expan abbr="nexus&qacute;ue">nexusque</expan> cau&longs;&longs;arum quant&ugrave;m ad functioneis in eodem &longs;ubiecto pr&ecedil;&longs;tandas attinet, enar   tatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>313</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur &longs;it'ne forma vetus, an noua principium patibile motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>315</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantur op<gap/>iones quorundam credentium motum inanimi obiri ab interno principio. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>317</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Opinio Bur<gap/>&ecedil;i atq argumenta ex Aristotele contra po&longs;itionem Auerroistarum recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>318</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Communiter ij confutantur qui putant inanima quoquo pacto continere in &longs;e ip&longs;is cau&longs;&longs;am qu&aelig; faciat   motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>320</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in eos &longs;igillatim qui glo&longs;&longs;ulas adhibent rationibus Aristotelis quas ex VIII. Phy&longs;. recita-uimus. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>324</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d ina<gap/>ima non diuidantur in partem per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>326</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Anatura materi&aelig;, <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. demon&longs;tratur inanimum in parteis per &longs;e mouentem ac mobi<gap/>em non &longs;e-cari. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>329</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis te&longs;timonio defenditur formam nuila ratione mouere materiam in eodem &longs;ubiecto. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>331</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;pondemus ad nonnullas <gap/>ationes aduer&longs;ariorum quibus probatur efficiens motum inanimi inter-num e&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>334</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur diligentius Burl&ecedil;i <expan abbr="iuniorum&qacute;">iuniorumque</expan>. placitum de motu inanimorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>335</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinatur ratio VII. Phy&longs;. an'ne pertinere po&longs;&longs;it ad inanimorum motus, &amp; quemadmddum. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>337</cell></row>
<row><cell>QVARTVS LIBER EST DE EFFICIENTE E FINE MOTVS   ELEMENTI GENITI.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantvr in &longs;umma illorum &longs;ententi&aelig; qui dicunt elementum ab extrin&longs;eco moueri. C.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>341</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An omne moucns naturale moueatur, dum mouet, &amp; quomodo. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>342</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;quiritur &longs;igillatim quemadmodum moueatur medium ab inanimo. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>344</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De mutuis operis quas mobile &amp; medium in mouendo &longs;ibi pr&ecedil;&longs;tant. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>345</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum id quod e&longs;t in potestate &longs;ecunda, deducatur ad actum &agrave; remouente prohibens. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>347</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De prohibente, &amp; remouente prohibens. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>349</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;istenti&aelig; &longs;pecies exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>351</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur an fiat motus in vacuo. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>353</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Rationes, qu&aelig; ad vacuum tollendum ab Aristotelicis alien&aelig; afferuntur, aut etiam contra ip&longs;um Ari-stotelem, non &longs;atis valere mon&longs;tratur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>355</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An ne vacuum pror&longs;us omni mutationi repugnet, &amp; alia qu&aelig;dam de motu &amp; vacuo dubitantur. C.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>356</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;putantur aliqua de re&longs;i&longs;tentia qu&aelig; fit in corpore c&oelig;le&longs;ti. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>358</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De officio medij in motu <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>360</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De tran&longs;itu elementi iam geniti ex ocio ad negocium, &amp; qu&aelig; &longs;it eius prima mutatio. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>361</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitatio qu&ecedil;dam ex Auerro&euml; deprompta contr&agrave; principia motus ab Ari&longs;totele po&longs;ita di&longs;cutitur. C.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>363</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Principio motus elementi iam geniti exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>364</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quibus modis elementi iam geniti obeatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>367</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d et&longs;i mouetur elementum ab alio, mouctur &longs;ecundum naturam. Cap.<emph.end type="italics"/> 17. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>369</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil; &longs;int &longs;pecies motus ab alio quibus elemcutum mouctur, &amp; alia qu&ccedil;dam ad has motuum &longs;pecies du-bitata at&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>371</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicantur duo loca 4. de Calo Textus XXIV. &amp; XXV. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>374</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vnde motuum &longs;implictum ratio petatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>375</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Virum motus &longs;ecundum elementum dominans in mixto &longs;implex existat, an non, &amp; cuius <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>378</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Anne mixtum motu domin antis elementi concitetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>380</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Affcruntur can&longs;&longs;e motus in m<gap/>to. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>382</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit ne par elementorum <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> in aliquo mixto, vbi nonnulla Auerrois dicta perpenduntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>383</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Char acteres finis c&ugrave;m communes, tum proprij traduntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>385</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Animaducrtuur illius dicti vis: Naturam agere propter &longs;inem. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>387</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nounull&ecedil; finis proprietates recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>389</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quinam &longs;it prima cau&longs;&longs;a naturalis appetitus. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>391</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Soluuntur dubitationes propo&longs;it&ecedil; de appetitu materi&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>394</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&ecedil; in medio afferuntur contra decreta de appetitu materi&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>396</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum ne moueat finis, quatenus est, an potius quia non &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>398</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eritur, quemadmodum finis actu con&longs;istat. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>400</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Deordine corum qu&aelig; di&longs;ponuntur &agrave; fine, &amp; quemadmodum afficiat &longs;peciatim ip&longs;e finis, Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>402</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Conucniant' ne in eodem indiuiduo ad idem mobile finis, &amp; efficiens. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>403</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sigillatim docetur vt locus &longs;it finis, &amp; aliqua de hoc dubitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>406</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne pr&ecedil;ditus locus naturalis qualitatibus &longs;en&longs;ilibus, &amp; quomodo. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>407</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur qu&ecedil;&longs;tionem qua de cremento natur alis motus in fine di&longs;&longs;eritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>410</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Latinorum &longs;ententi&ecedil; decremento natur alis motus in fine ex ordine recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>412</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; nos Peripatetic&egrave; profitemur de velocitate motus natur alis in fine afferuntur, &amp; di&longs;&longs;oluuntur op-po<gap/>ta. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>414</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur ad explicandum locus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ordo tractationis adiungitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>417</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Earecen&longs;entur qu&ecedil; &longs;en&longs;us communis attribuit loco. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>418</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Indagatur via compendiaria definitio loci. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>420</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur Textus XXXVII. Quarti Phy&longs;. vbi di&longs;&longs;eritur, vtr&ugrave;m locus &longs;it distantia nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>422</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Interpretatio Textus XXXVIII. eiu&longs;dem libri quo di&longs;&longs;eritur, an locus &longs;it materia. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>424</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; &longs;int loca in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>425</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur nonnull&ecedil; dubitationes qu&ecedil; &agrave; natur a loci inuenienda nos auertebant. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>427</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m de omniloco di&longs;&longs;er at Ari&longs;toteles generatim I X. Phy&longs;. an &longs;pecialior ea &longs;peculatio &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>428</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum locus &agrave;re mobili &longs;eparetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>431</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil;ritur de &aelig;qualitate loci: quapropter etiam multa de distantia di&longs;putantur <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> <expan abbr="Philopon&utilde;">Philoponum</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>433</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur rationes Philo&longs;ophi contra Ari&longs;totelem. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>435</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur vtr&ugrave;m locus &longs;it &longs;uperficies, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>437</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De loci repugnantia nonnulla tractantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>438</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum in loco immobilitas accipienda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>440</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur D. Thom&aelig; &longs;ententia <expan abbr="no&longs;traq.">no&longs;traque</expan> defenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 54.</cell><cell>441</cell></row>
<row><cell>QVINTVS EST DE LATIONE RECTA SPECIATIM.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qv ae via tenenda &longs;it in explicandis elementorum motibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>443</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Antiquorum, <expan abbr="iuniorum&qacute;">iuniorumque</expan>. &longs;ententi&aelig; de loco, &amp; motu terr&aelig; recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>444</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Veterum opiniones recen&longs;entur de cau&longs;&longs;a cur terra quie&longs;cat. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>445</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De loco terr&ecedil; contra Pythagor&ecedil;os. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>447</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De cau&longs;&longs;is motus terr&ecedil; aduer&longs;us antiquos. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>448</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us antiquos de cau&longs;&longs;is quietis terr&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>453</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De loco terr&aelig; nonnulla. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>455</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur quod nam &longs;it medium ad quod terra &longs;uapte natura mouetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>457</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnulla de definitione granis &amp; leuis afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>461</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quodgraue, &amp; leue &longs;ecund&ugrave;m naturam talia &longs;int, non comparat&egrave;. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>462</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contra veteres, qui&longs;ol&ugrave;m cau&longs;&longs;is grauis, &amp; leuis comparat&egrave; perqui&longs;iuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>463</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m definitio grauis, &amp; leuis per motum tradita &longs;it, an per quietem. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>465</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Soluuntur aubitationes nonnull&aelig; contra definitiones grauis &amp; leuis, atque ibi qu&aelig;dam do generatione   montium adiunguntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>466</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur an'ne grane &amp; leue &longs;it in proprio loco. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>468</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alexandri dictum de pote&longs;tate grauis &amp; leuis, &amp; qu&ecedil; cumip&longs;o Themi&longs;tius, et Auerroes <expan abbr="di&longs;&longs;er&atilde;t">di&longs;&longs;erant</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>470</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d omnia, qu&aelig; rect&agrave; mouentur, habeant aliquem motum naturalem. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>471</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Omnia qu&aelig; rect&agrave; mouentur grauia aut leuia fore concluditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>473</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m vnius corporis &longs;implicis vnus tant&ugrave;m, plures'ne &longs;int motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>474</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Spectatur &longs;igillatim vtr&ugrave;m a&longs;cen&longs;us aqu&ecedil; &longs;it naturalis, an pror&longs;us contra naturam. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>476</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Auctoris &longs;ententia de aqu&ecedil; a&longs;cen&longs;u pronunciatur, &amp; tolluntur obiectiones. Cap.<emph.end type="italics"/> 20. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>477</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cau&longs;&longs;&ecedil; qu&ecedil;runtur, ob quas elementa media magis grauia, qu&agrave;m leuia &longs;int. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>478</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edoccntur cau&longs;&longs;&ecedil;, vnde elementa media producuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>480</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum aergrautor &longs;it c&ecedil;teris grauibus in &longs;uo loco, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>482</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid dederit locum ei &longs;u&longs;picioni, qu&ograve;d aer in &longs;uo loco c&ecedil;teris grauior &longs;ie. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>483</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&aelig; tolluntur, &amp; cau&longs;&longs;a exploratur quorundam problematum adrerum pondera per-tinentium. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>485</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur ratio qua cucurbitul&ecedil; trabunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>487</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m tractio &longs;erpentis &agrave; ceruo inanis auxilio ministretur, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>489</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Decau&longs;&longs;is adiuuantibus grauitatem &amp; leuitatem. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>491</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Generalia qu&aelig;dam problemata de his qu&aelig; vehuntur in aquis, ex Archimede di&longs;&longs;oluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>492</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliquot problemata de motib. qui per <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan>, velper <expan abbr="aer&etilde;">aerem</expan> &amp; <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> fiunt, <expan abbr="propon&utilde;tur">proponuntur</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>494</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Docetur, vt eadem &longs;itratio totius &amp; partis in motibus natur alibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>497</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m grauitas, &amp; leuitas &longs;int form&aelig; qu&ecedil; compleant &longs;ub&longs;tantiam corporum <expan abbr="&longs;implici&utilde;">&longs;implicium</expan>, an non. C.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>498</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Accuratius e&longs;&longs;entia grauitatis <expan abbr="leuitati&longs;q.">leuitati&longs;que</expan> conquiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>500</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum grauitas &amp; leuitas cadant in &longs;en&longs;um. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>501</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Demotibus pr&aelig;ter naturam, &amp; de proiectis contra Platonem. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>503</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;toielis <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;nina</expan> de <expan abbr="proiector&utilde;">proiectorum</expan> motu recen&longs;etur, &amp; ea qu&ecedil; contra <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> afferri &longs;olent <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>504</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis &longs;ententia de proiectorum motu confirmatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>505</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ea &longs;ignificantur, qu&aelig; pro Ari&longs;totele de proiectorum motu dici po&longs;&longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>507</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&ecedil; difficultates, aduer&longs;us Aristotelicam po&longs;itionem de proiectorum motu tolluntur, &amp; aliorum pro-blematum can&longs;&longs;&ecedil; recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>511</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententi&aelig; recitantur de motu hypeccaumatis. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>512</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Euertitur noua qu&aelig;dam ratio, qua dilemma Ari&longs;totelis de hypeccaumatis motu colligitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>513</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auctoris &longs;ententia de hypeccaumatis motu constituitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>515</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur an'ne quies natur alis ante cedat motui violento. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>517</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur de quibu&longs;dam con&longs;equentibus motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>519</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Decomp aratione motuum. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>520</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recen&longs;entur &longs;ummatim regul&ecedil; proportionum ab Ari&longs;totele conftitut&aelig;. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>523</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententi&aelig; de cau&longs;&longs;is proportionis in velocitate motuum qu&agrave;m breui&longs;&longs;im&egrave; recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>524</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnull&aelig; &egrave; &longs;ententiis &longs;uperioribus de motuum exuperatione confutantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>526</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Defenditur &agrave; nonnullis obiectionibus &longs;ententia, quam ip&longs;i de velocitatis cau&longs;&longs;a profitemur. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>527</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinantur ali&aelig; regul&aelig; quas aut contra <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> aut ex Ari&longs;totele ip&longs;o Latini statuerunt. C.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>528</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vnde velocitas motus in &longs;patio iudicetur, &amp; ex quo <expan abbr="pot&etilde;ti&aelig;">potenti&aelig;</expan> <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="impot&etilde;ti&ecedil;">impotenti&ecedil;</expan> termini <expan abbr="c&otilde;&longs;titu&ctilde;di">con&longs;titucndi</expan> &longs;int. C.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>530</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; deregulis potenti&aelig; &amp; impotenti&aelig; dubitantur &agrave; nonnullis. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>532</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de potenti&aelig;, &amp; <expan abbr="impot&emacr;ti&aelig;">impotenti&aelig;</expan> regulis &agrave; Latinis decreta &longs;unt, <expan abbr="adnot&atilde;tur">adnotantur</expan>, &amp; dubitata <expan abbr="di&longs;&longs;olu&utilde;tur">di&longs;&longs;oluuntur</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>534</cell></row>
<row><cell>SEXTVS EST DE CAVSSIS ORTVS ET INTERITVS.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qv Aeritvr an &longs;it generatio, &amp; per accidens e&longs;&longs;e per&longs;uadetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>536</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us antiquos qui generationem, ab alteratione non &longs;ecernebant. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>538</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contra componentes corpora &egrave; planis. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>539</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vari&aelig; notiones elementi recen&longs;entur, &amp; elementum definitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>541</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Numerus elementorum perquiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>543</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m elementa qu&aelig; corpora &longs;unt, aterna &longs;int, an intereant aliquando. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>544</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatio Textus LV. III. de c&ecedil;lo. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>545</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cur elementum totum &longs;imul corrumpi non po&longs;&longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>547</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum proponatur iterum primo de Generatione qu&ecedil;rendum, an generatio &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>548</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An &longs;it aliquid quod generetur &longs;impliciter. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>549</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatio quorundam locorum ex 1. Phys. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>551</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum generatio &amp; corruptio perpetu&ograve; &longs;int. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>553</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m &longs;it vna pote&longs;tas ad contraria, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>555</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m corruptio vnius &longs;it altertus generatio, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>556</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Redduntur cau&longs;&longs;&aelig;, cur &egrave; mutatiombus qu&aelig;dam &longs;impliciter appellantur, ali&aelig; quodammodo, &amp; iudicium   no&longs;trum ad&longs;cribitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>557</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adhuc per&longs;equimur cau&longs;&longs;as eiu&longs;dem problematis, &amp; qu&aelig;rimus vtr&ugrave;m mutationes &longs;emper terminen-tur co quod e&longs;t; an'ne interdum finiantur co quod non e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>558</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Uera Aristotelis &longs;ententia de eo, qu&ograve;d corruptio finiatur eo quod non e&longs;t, edi&longs;&longs;eritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>560</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum materia &longs;it vna numero. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>562</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Differenti&aelig; materi&ecedil; &amp; generis exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>564</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De&longs;imtio generatioms a&longs;&longs;ignatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>566</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m potentia &longs;it e&longs;&longs;entia materi&ecedil;, an illi accidat. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>567</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur &longs;it ne &longs;ignata materi&aelig; pote&longs;tas accidens, an &longs;ubstantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>570</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur ea quibus probatur potc&longs;iatem e&longs;&longs;entiam materi&ecedil; non e&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 23. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>572</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m materia per &longs;e &longs;it; an pcudeat in eo, qu&ograve;d e&longs;t, ex forma. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>573</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum materia &longs;e habcat ad formam, &amp; qu&aelig; &longs;it eius definiend&aelig; ratio. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>575</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m aliquid forma gener ationi pr&aelig;cedat in materia, an &longs;ola ip&longs;a materia &longs;ufficiat. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>577</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum priuatio &longs;it principium rerum mobilium. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>579</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m partes habeant aliquam formam &agrave; totius forma &longs;ecretam de pr&aelig;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;, nec ne,   &amp; Latinorum opiniones recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>581</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Argumenta oppo&longs;ita de partium forma diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>583</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantur opiniones aliorum de multitudine formarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>584</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&ecedil; rationes afferuntur ad <expan abbr="multitudm&etilde;">multitudmen</expan> formarum <expan abbr="approband&amacr;">approbandam</expan>. &amp; no&longs;tra &longs;ententia recitatur. C.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>587</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;pondemus ad obiectiones qu&aelig; &agrave; Thomistis afferuntur de multitudine formarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>589</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Argumenta D. Thom&ecedil; aduer&longs;us id quod &egrave; communiore forma, <expan abbr="minu&longs;&qacute;ue">minu&longs;que</expan> communi &longs;iat vnum, tanquam   <gap/>pote&longs;tate &amp; actn. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>592</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Scotistarum &amp; Pataninorum argumenta de formarum multitudine diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>593</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Zimar&ecedil; argumenta de <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> multitudine percurrimus, &amp; reliqua Scotistarum apponuntur. C.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>594</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqua Scotistarum argumenta de formarum multitudine tolluntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>595</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex definitione generationis colligitur, an'ne re&longs;oluatur quod interit, v&longs;que in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> primam. C.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>597</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur obiectiones qu&aelig; &longs;olent afferri in eam &longs;ententiam quam nos de &longs;ubstanti&aelig; re&longs;olutione defen-dimus. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>599</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dere&longs;olutione accidentium in materiam. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>601</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Initia generationum fatalium, &amp; qua&longs;i pro&oelig;mium ad ea qu&aelig; de fato complcstitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>603</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Complures antiquorum &longs;ententi&ecedil; de fato brcuiter recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>604</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In cos qui omnia nece&longs;&longs;ari&ograve; euenire putabant, &amp; generatim &amp; &longs;igillatim di&longs;putatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>606</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adre&longs;pon&longs;iones eorum qui a&longs;&longs;erunt fatum, nonnulla dicuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>608</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us Pomponatium qui Stoicos defendebat. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>609</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m omnia contingenter, an nece&longs;&longs;ari&ograve; fiant. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>610</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid nec e&longs;&longs;arium &longs;it, &amp; eius &longs;pecies, &amp; cau&longs;&longs;&aelig; generatim exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>612</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur quid nece&longs;&longs;itas &longs;it, vtrum ne res, an modus. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>613</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Natura contingentis explanatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>615</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contingentis cau&longs;&longs;&ecedil; diligentius explicantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>617</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auerrois digre&longs;&longs;io explicatur ex T. XLVIII. Secundi Phy&longs;. de <expan abbr="c&otilde;tingente">contingente</expan> ad vtrumlibet. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>618</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil; &longs;it anini no&longs;tri &longs;ententia de contingente &aelig;qualiter. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>619</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tertium caput eiu&longs;dem digre&longs;&longs;ionis expenditur diligenter quo docetur, an nece&longs;&longs;arium &amp; contingens   accidente &longs;olo distinguatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>621</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de fato cen&longs;uerit Aristotcles: &amp; dubitationes nonnull&ecedil; diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>622</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur ratio nece&longs;&longs;itatis inter cau&longs;&longs;as, &amp; effecta qu&aelig; fatalia constituimus. Cap.<emph.end type="italics"/> 54.</cell><cell>623</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqua argumenta diluuntur, quibus o&longs;tendcbatur fatum, &amp; contingens non congruere. Cap.<emph.end type="italics"/> 55.</cell><cell>625</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur definitio monstri. Cap.<emph.end type="italics"/> 56.</cell><cell>626</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum ne materies, an efficiens &longs;int mon&longs;tri cau&longs;&longs;&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 57.</cell><cell>628</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m efficiens fine potiatur quodammodo, dum efficit mon&longs;trum, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 58.</cell><cell>629</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De cau&longs;&longs;is mon&longs;trorum &longs;igillatim. Cap.<emph.end type="italics"/> 59.</cell><cell>631</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Deperiodorum cau&longs;is in viuentibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 60.</cell><cell>633</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnulla de pro&longs;per a fortuna ex Ari&longs;totelis dictis ad&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 61.</cell><cell>635</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An &agrave; diuer&longs;is ordims eiu&longs;dem cau&longs;&longs;is proximis idem na&longs;<gap/> po&longs;&longs;it effectus, an alius ex aliis, &amp; complu-ra argumenta ad alteram partem problematis afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 62.</cell><cell>636</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Defenditur altera pars problematis, &amp; diluuntur e&aelig; rationes quibus concludebatur eundem effectum   &agrave; diuer&longs;is cau&longs;&longs;is na&longs;ci non po&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 63.</cell><cell>638</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua notantur ad mutationes elementorum pertinentia. Cap.<emph.end type="italics"/> 64.</cell><cell>640</cell></row>
<row><cell>LIBER SEPTIMVS QVIEST DE INCREMENTO.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponvntvr ea de quibus agendum e&longs;t, &amp; incrementi &longs;ubiectum indagatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>643</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De modo quo fit auctio, &amp; de ip&longs;ius materia. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>644</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An &longs;it corpus de pr&aelig;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>646</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explor antur rones Auerrois in <expan abbr="Auicenn&amacr;">Auicennam</expan>, &amp; corpus in <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;to">pr&aelig;dicamento</expan> &longs;ubstanti&aelig; collocatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>647</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&aelig; docti&longs;&longs;imorum virorum rationes recitantur contra corporis formam. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>649</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqu&aelig; rationes contra formam corporis allat&ecedil; diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>651</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur qu&aelig;stio de quantitate interminata. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>653</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In medio po<gap/>tur alia venerum rationes contra quantitatem interminatam. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>654</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adea qu&ecedil; de quantitate mterminata contra veteres Aristotelis interpretes dicta &longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>656</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur opinio no&longs;tra de natura quantitatis interminat&ecedil;, &amp; veterum Peripateticorum auctoritate   confirmatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>659</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ea diluu<gap/>ur qu&ecedil; de inteormmata quantitate dubitata &longs;unt, &amp; ad exitum qu&aelig;stio perducitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>663</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua exponuntur de natura quantitatis. Cap.<emph.end type="italics"/> 12. <emph type="italics"/>Page.<emph.end type="italics"/></cell><cell>665</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tangimus aliqua de quantitate Mathematica propter Achillini dubitationem. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>669</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Infimtum in natura, &amp; quibus modis e&longs;&longs;e contingat. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>670</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Notantur eorum fallaci&aelig; qui contra Ari&longs;totelis &longs;ententiam de infinitate decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>672</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De terminis rerum natura con&longs;tantium. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>674</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De cau&longs;&longs;is efficientibus quantitatem. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>775</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ut id quod e&longs;t pote&longs;tate quantum, &longs;it in ortu &amp; auctione. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>678</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Conditiones communes auctionis exponuntur, &amp; docetur quid nam augeatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>679</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it id quo augetur, &amp; explicatio T. XXXIV. Primi de Gen. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>681</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur Textus libri II. de Anima, &amp; di&longs;&longs;eritur quid e&longs;t id quo nutritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>683</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;dam ad intelligentiam illius attributi communis afferuntur, vt auctio fiat &longs;ecundum quodlibet &longs;i-gnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>685</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An per &longs;e totum, an partes potius augeantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>686</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo fiat auctio &longs;igillotim exponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>688</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De &longs;ubiecto auctionis, &amp; differentia inter auctionem, &amp; alias eiu&longs;dem generis mutationes. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>689</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; affinitas inter auctionem, &amp; c&ecedil;teras eiu&longs;dem generis mutationes intercedat. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>690</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum nutrix &amp; auctrix di&longs;tinguantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>692</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Natura decrementi colligitur ex &longs;upradistis. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>694</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De fine auctricis vberius di&longs;putatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>696</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;&longs;tio proponitur, an auctio &longs;it motus continuns, &amp; Auerrois opinio recitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>697</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explorantur Auerrois dicta defendentis incrementum non e&longs;&longs;e continuum. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>999</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid nobis decrementi continuatione placeat, edi&longs;&longs;eritur, &amp; opiniones aliorum conuelluntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>700</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m crementum &amp; decrementum &longs;int continui <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> motus; an &longs;tatus inter <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> intercedat. C.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>701</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Eius qu&ecedil;&longs;tionis erg&ograve; Idem'ne perpetu&ograve; con&longs;eruetur id quod cre&longs;cit ab initio v&longs;que ad finem di&longs;&longs;eritur ge   neratim, an id quod interit, idem numero reuerti queat. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>702</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An idem &longs;it ab initio v&longs;que ad extremum id quod augetur, &amp; ad hoc in&longs;titutum Auerrois digre&longs;&longs;io de-claratur. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>705</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum forma viuentis beneficio caloris, &amp; humoris innati con&longs;eruetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>708</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Euertuntur rationes, quibus probatur idem non e&longs;&longs;e indiuiduum ab initio vit&aelig; v&longs;que ad exitum. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>710</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt id quod augetur, ex qualibet parte fiat matus, &amp; quod partium genus alij po&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>712</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententiis refutatis exponitur quid placeat nobis de eo, quid auctio fiat <expan abbr="&longs;ec&utilde;dum">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> C.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>713</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Rationes Philoponi quas in&longs;truxit contra decretum Ari&longs;totelis de natura incrementi diluuntur. C.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>715</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In quam natura &longs;peciem motus rarefactio referenda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>717</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Rarefactionis definitio perponditur, &amp; purgatur ab obicctis. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>719</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum rare factione po<gap/>ta vacuum non introducatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>720</cell></row>
<row><cell>LIBER OCTAVVS QVI EST DE ALTERATIONE.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnvlla di&longs;putantur qu&aelig; ad accidentium mutationem pertineant generatim, ae pri-mo loco de &longs;ine. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>723</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo ad facultas accidentis generando procedat. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>725</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur rationes quibus oppugnatur accidens in ortu &longs;ub&longs;tanti&ecedil; non e&longs;&longs;e in&longs;trumentum. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>726</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m qualitatum &longs;it actio qu&aelig;dam propria, nec quatenus unt in&longs;trumenta &longs;ub&longs;tanti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>729</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;stio de &longs;trato accidentis, &amp; Auicenn&ecedil; &longs;ententia perpenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>731</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De concordia accidentis cum &longs;ub&longs;tantia, vbi Simplicij &longs;ententia defenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>732</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur ea qu&aelig; de &longs;ubiecto accidentis in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem di&longs;&longs;eri &longs;olent. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>734</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur an duo accidentia qu&aelig; numero di&longs;&longs;erunt, in codem &longs;ubiecto con&longs;istere valeant. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>735</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ve&longs;tigatur vtr&ugrave;m pote&longs;tas in qualitatibus, an &longs;ubstantiis reponenda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>737</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; nos de pote&longs;tatis natura con&longs;tituimus, &amp; obiecta diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>739</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Queritur an'ne &longs;ecundum figuram &longs;it alteratio. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>741</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m alteratio &longs;it ad di&longs;po&longs;itionem &amp; habitum, an alius quidam motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>743</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; veteres de elementorum formis decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>745</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Afferuntur in medio nonnulla qu&aelig; pro Gr&ecedil;cis de elementorum formis dici po&longs;&longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>746</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auerrois &longs;ententia de elementorum formis proponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>748</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auerrois &longs;ententia de elementorum forma perpenditur, &amp; id pr&aelig;cipu&egrave;, an'ne intendatur, &amp; remit-tatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>749</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua ex Gr&aelig;corum dictis afferuntur, &amp; exponitur qui&longs;int animi nostri &longs;en&longs;us de elementorum for-mis. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>751</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur vis eius effati, quod vere e&longs;t nulli accidit. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>753</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur reliqu&aelig; obiectiones qu&ecedil; contra Gr&aelig;cos de elementorum &longs;ormis afferri &longs;olent. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>755</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sint ne ponend&aelig; octo prim&aelig; qualitates in elementis. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>756</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De ordme primarum qualitatum, carumq gradibus in &longs;ingulis elementis accurat&egrave; di&longs;quiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>757</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur de can<gap/>s intentionis, &amp; remi&longs;&longs;ionis. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>759</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&aelig; &longs;ententi&aelig; not antur de cau&longs;&longs;is intentionis &amp; remi&longs;&longs;ionis, &amp; fundamenta po&longs;itionis nostr&aelig; iaciun-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>761</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Queritur vtr&ugrave;m contr ariorum partes vn&agrave; con&longs;ictant; an'ne inter &longs;e pror&longs;us oppugnent. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>763</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex con&longs;titutis aliqu&aelig; dubitationes pelluntur, &amp; nonnulla contra intentionem &amp; remi&longs;&longs;ionem di&longs;putan-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>765</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Mediorum &longs;peculatio proponitur, &amp; multa de illorum natura tractantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>767</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sint ne media magis oppo&longs;ita, qu&agrave;m extrema, &amp; qu&aelig;'nam &longs;it eorum con&longs;titutio. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>770</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alea qu&aelig; contra can&longs;&longs;as intentionis &amp; remi&longs;&longs;ionis obiecta &longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>772</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur, vt qualitates in corporibus &longs;implicibus &longs;ine contrario plus, &amp; minus accipiant. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>774</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex dictis aliqua de elementoium e&longs;&longs;entia dubitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>776</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum elementorum form&aelig; distinguantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>777</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in vtr anque partem de oppo&longs;itione caloris, &amp; frigoris. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>779</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m prim&aelig; qualitates materiam per &longs;pecies afficiant, an &longs;pecie nihil opus &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>781</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aff<gap/>iatur'ne indiuiduum, &amp; quemadmodum. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>782</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;dam de alteratione generalia tractantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>783</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur proprianotio contactus. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>784</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m omne agens agat per contactum, an etiam longinquum afficere queat. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>785</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m ea que po&longs;ituram habent, occupent locum, an loci pror&longs;us expertia &longs;int. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>787</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Can&longs;&longs;e vestigantur actionis &amp; perpe&longs;&longs;ionis. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>788</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Actionis &amp; affectionis cau&longs;&longs;&aelig; &longs;eor&longs;um recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>789</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m idem &longs;e ip&longs;um afficere queat, an ab alio &longs;emper affectio na&longs;catur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>790</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur, vtr&ugrave;m &longs;imile &agrave; &longs;imili affici po&longs;&longs;it, an &agrave; di&longs;&longs;imili nece&longs;&longs;ari&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>792</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sol&aacute;ne form&aelig; multitudo amplificet actionem. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>793</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Instituitur di&longs;ceptatio de repa&longs;&longs;ione, &amp; ad fal&longs;am partem problematis argumenta recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>795</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sententi&ecedil; complurium Latinorum derepa&longs;&longs;ione confutantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>796</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; via repa&longs;&longs;ionis ratio defendenda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>798</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Euertuntur obicctiones qu&aelig; contra repa&longs;sionem afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>800</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ad qu&ecedil;&longs;tionem de mixtura deuenitur, &amp; aliarum &longs;ectarum opiniones recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>802</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de mixtione contra Auicennam di&longs;&longs;eruntur, &amp; reliqua qu&aelig; c&aelig;teri pro&longs;itentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>803</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; dogma de mixtione defenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>805</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m forma mixti di&longs;crepet &agrave;temperamento nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>807</cell></row>
<row><cell>LIBER NONVS EST DE CONVER SIONE.</cell><cell></cell></row>
<row><cell>PRAEFATIO AD FERD. MED. M. ETRVRIAE DVC. SERENISS.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De motu generatim di&longs;&longs;eri initio Octaui libri, de Phy&longs;ico auditu. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>813</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Perpenditur &agrave; natura motus, an'ne ip&longs;e generatim perpetuus &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>814</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Soluuntur Peripatetic&egrave; rationes Philoponi contra Ari&longs;totelem. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>816</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur Ari&longs;totelis ratio qu&aelig; ab instantis natura dicta e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>817</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Probatur motum nunquam ce&longs;&longs;aturum &agrave; natura motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>819</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Errores veterum, qui mundum c&oelig;pi&longs;&longs;e volebant deteguntur, &amp; eorundem dicta <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> refutantur. C.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>820</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m ab &aelig;terno principio quicquam noui po&longs;&longs;it proxim&egrave; profici&longs;ci, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>822</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid re&longs;pondeant ad obiecta Peripatetici, quibus aliquid noui proxim&egrave; ab &ecedil;terno profici&longs;ci probatur,   quid ue ad eorum rationes dicendum &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>824</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m motus animalis fiat ab externo, &longs;it ne pror&longs;us internus. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>826</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Humanarum actionum primordia ve&longs;tigantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>828</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum motiones in homine obeantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>829</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ena<gap/>ratur ordo principiorum mouentium in animali. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>831</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinantur argumenta oppo&longs;ita, &amp; libertatis human&ecedil; principia &longs;tatuuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>833</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alia nonnulla ad finem attinentia ad&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>834</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adiungitur ad ea qu&aelig; de prinipus actionis expo&longs;ita &longs;unt, aliquid de altero illo con&longs;ilio, quod non &longs;e-quitur actio. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>835</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Conclud tur vt motus in rebus &longs;e habeat, quo ad earum &longs;ubiecta, &amp; tempus. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>836</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;olu<gap/>tur ordo mobilium in id quod per &longs;e mouetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>838</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quar atione, qua'ue &longs;pecie motus id quod e&longs;t per &longs;e mobile moueatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>839</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum &longs;e habeat primum per &longs;e mobile ad &longs;uas parteis. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>840</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ratio, qua concluditur e&longs;&longs;e motorem quendam &aelig;ternum. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>841</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Concluditur ab&longs;olute primum motorem e&longs;&longs;e, &amp; alia qu&ecedil; ad illu&longs;trandas eas rationes attinent, afferun-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>842</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m via qu&ecedil; vtitur motu, nece&longs;&longs;aria &longs;it ad inueniendas e&longs;&longs;entias &agrave; materia &longs;eparatas, an alia   qu&ecedil;dam &longs;ubueniat. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>846</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m vna tant&ugrave;m &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata &longs;it, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 23. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>848</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum &longs;e habeant prima mouentia quo ad perfectionem. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>851</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d &longs;it vnus quidam motus omnium primus, &amp; quis'nam hic &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>852</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d conuer&longs;io &longs;ola continua &longs;it, &amp; prima &longs;pecies lationis. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>854</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m conuer&longs;ioni alius qui&longs;piam motus contrarius &longs;it, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>856</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqua de motuum repugnantia &longs;ub&longs;cribuntur, &amp; de ratione men&longs;ur&aelig; dubitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>857</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m in &longs;emicirculo circulo'ue fiant contrariis motus nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>860</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Denatura centri &amp; loco c&oelig;li c&ecedil;terorum &longs;ententi&aelig; recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>863</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum opiniones de loco c&ecedil;li confutantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>865</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nostra &longs;ententia constituitur de loco c&oelig;li. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>866</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententi&aelig; conciliantur, &amp; oppo&longs;ita de loco c&oelig;li di&longs;&longs;oluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>867</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur docendum, vt conuer&longs;io men&longs;ura &longs;it aliorum motuum &amp; initia temporis explor antur.   Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>869</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum tempus requir at anim&aelig; mutationem. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>870</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Colligitur definitio temporis, &amp; aduer&longs;us illam dubitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>872</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Denatura in&longs;tantis, <expan abbr="eiu&longs;dem&qacute;">eiu&longs;demque</expan>. origine nonnulla. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>874</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Summa temporis definitio colligitur, &amp; contra dubitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>875</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cau&longs;&longs;&ecedil; qu&ecedil;runtur multarum proprietatum qu&ecedil; tempori ad&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>877</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quot modis accipiatur id quod dicitur e&longs;&longs;e in tempore, &amp; vt e&longs;&longs;e motu&longs;it in tempore. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>879</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De &ecedil;uo nonnulla Peripatetic&egrave; di&longs;&longs;eruntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>880</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum tempus metiatur quietem. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>883</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m tempus &longs;ine ope anim&ecedil; &longs;ub&longs;istat, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>885</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m &longs;it idem tempus omuibus commune, an <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> proprium. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>887</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatio loci cuiu&longs;dam ad extremum 4. Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>888</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eritur quemadmodum tempus &longs;it men&longs;ura motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>889</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid pars, quid &longs;pecies temporis, &amp; cur &agrave; &longs;ole metrum temporis accipiendum &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>891</cell></row>
<row><cell>LIBER DECIMVS EST DE SVBSTANTIIS QVAE MOTVM   IN COELO EFFICIVNT.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Coelvm non e&longs;&longs;e corpus compo&longs;itum &egrave; quattuor elementis. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>893</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m corpora illa qu&aelig; elementa vocantur, per &longs;e &longs;eor&longs;um exi&longs;tere queant nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>895</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>C&ecedil;lum ignem non e&longs;&longs;e demon&longs;tratur contra Plotinum. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>856</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Que c&ecedil;li materia &longs;it, quid alij decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>898</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In &longs;uperiora di&longs;putatur, &amp; o&longs;tenditur, vt c&ecedil;lum &longs;e habeat ad alterum principium quod est forma.   Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>900</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur de natura c&ecedil;le&longs;tis &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;igillatim, &amp; ex Auerroe dubitata diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>902</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De eodem &amp; diuer&longs;o, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibidem cau&longs;&longs;&ecedil; distinctionis afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>903</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Spectatur diligentius quemadmodum materia c&ecedil;li &longs;eparetur &agrave;materia caducorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>905</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Philoponi <expan abbr="latinorum&qacute;">latinorumque</expan>. obiectiones, de materia c&ecedil;li aduer&longs;us Ari&longs;totelem &egrave; medio tolluntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>906</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur qu&aelig;stio de mundi perpetuitate, &amp; locus quidam Aristotelis examinatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>909</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vari&aelig; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig; de mundi perpetuitate recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>911</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contra Platonicorum &longs;ententiam de mundi &aelig;ternitate, &amp; eorum rationes di&longs;&longs;oluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>913</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vr&ugrave;m quod per &longs;e caducum est, ab alio perpetuum in genere &longs;ubstanti&ecedil; reddi po&longs;&longs;it, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>916</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m ne accidens ab alio perpetuum reddatur, an intereat nece&longs;&longs;ari&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>919</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur explicationem qu&aelig;&longs;tionis illius, &longs;it'ne mundus vnus, an plures. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>921</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil;runtur nonnulla qu&aelig; ad vniuer&longs;i perfectionem &longs;pectant. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>924</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum vnum, &amp; multa &longs;e habeant ad perfectum. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>927</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cur orbes quanto plus &agrave; primo recedunt, non pluribus motibus ferantur, &amp; cur vna tantum &longs;tella in   orbibus inferioribus; infinit&aelig; ver&ograve; propemodum &longs;int in octaua &longs;ph&aelig;ra, ac qu&aelig;&longs;tioni institut&ecedil; finis   imponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>928</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de mouentium principiorum infinitate Peripatetici decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>930</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid ex Ari&longs;totelis &longs;ententia de infinitate mouentinm decernendum &longs;it, &amp; argumenta oppo&longs;ita di-luuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>932</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vnde petantur initia motus in c&ecedil;lo. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>935</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d c&ecedil;lum &longs;it animatum, ex communi &longs;en&longs;u philo&longs;ophorum ostenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>937</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Deo prim&ugrave;m &longs;ubiici animam nece&longs;&longs;ari&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>938</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur de po&longs;itur&aelig; differentiis in corpore c&oelig;le&longs;ti. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>940</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur ea qu&aelig; opponi &longs;olent Ari&longs;toteli de po&longs;itur&ecedil; differentiis. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>941</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum'ne idem &longs;it anima c&ecedil;li, &amp; mouens primum, an &longs;ecum necc&longs;&longs;ari&ograve; differant. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>943</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid de anima c&ecedil;li Peripatetic&egrave; defendi po&longs;&longs;e credamus. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>944</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&aelig; tolluntur &egrave; medio quibus decretum de anima c&ecedil;li pote&longs;t oppugnari. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>946</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur quod'nam genus anim&aelig; &longs;it quod c&ecedil;lo a&longs;&longs;ignatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>949</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Qua'nam tatione moueat motor primus, &amp; in eam partem di&longs;&longs;eritur, qu&ograve;d moueat vt efficiens.   Cap.<emph.end type="italics"/> 30. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>950</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>O&longs;tenditur, Deum ex Ari&longs;totelis &longs;ententia mouere &longs;ol&ugrave;m vt &longs;inem. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>952</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Pergimus ad reliqua vnde &amp; aliorum auctoritate, &amp; dubitatiombus qu bu&longs;dam &longs;ublatis primum mo-uens apud Aristatelem finis vnius rationem habere confirmemus. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>955</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur ratio, qua Deus mouet c&ecedil;lum &longs;petiatim. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>958</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reprehenduntur argumenta qu&aelig; pro altera parte problematis illius afferebantur, qua Deum proba-batur mouere, vt efficiens. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>959</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&aelig; latinorum rationes perpenduntur, quibus confirmatur etiam Deum e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am efficientem.   Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>961</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m mouens prim&ugrave;m agens liberum &longs;it, an naturale. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>964</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m Deus, Ari&longs;totele auctore, aliquid no&longs;catextra&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>966</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid Peripatetic&egrave; dicendum &longs;it ad ea, qu&aelig; contra hanc partem problematis, &longs;it'ne in Deo libertas, al-lata &longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>970</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quem cultum diis philo&longs;ophi veteres adhiberent, &amp; quantum distaret &agrave; vero. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>972</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;&longs;tio de ordine mundi, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi proponitur di&longs;putatio, &longs;it ne Deus <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> men&longs;ura. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>975</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exquiritur, vnde natura &longs;umatur ratio men&longs;ur&aelig; qua rerum perfectionem metimur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>977</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quem admodum ratio men&longs;ur&aelig; congruat cum diuina &longs;ub&longs;tantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>979</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quod nam compo&longs;itionis genus men&longs;ur&aelig; &longs;upponatur, vbi multa de compo&longs;itione rationis, &amp; rei di&longs;&longs;e-runtur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>981</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quod nam compo&longs;itionis genus pertineat ad mentes &agrave;materia &longs;olutas. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>983</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reuertimur ad explicationem ordinis vniuer&longs;i, ac de Idea nonnulla ponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>988</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis placita ab ideis abborrere monstratur, &amp; diluuntur obiecta. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>989</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diligentius explicatur quis ordo rerum &longs;it in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>993</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De ordine constituto inter Deum &amp; reliqua entia dubitatur, &amp; exponitur &longs;igillatim, vt quodque pen-deat ex ip&longs;o in eo quod e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>995</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur ordo qui est in rebus qu&aelig; &longs;unt ex Deo, pr&ecedil;cipu&egrave; ver&ograve; in c&ecedil;lo ad inferiora. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>998</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Multa de eo genere finis qui dicitur rei genit&aelig;, &amp; cui; nec non edi&longs;&longs;eritur, vt homo &longs;it omnium finis.   Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>999</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An'ne mala ab vniuer&longs;i ordine arceantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>1001</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vniuer&longs;alium &amp; primarum cau&longs;&longs;arum munera explicantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>1003</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; bona pr&aelig;&longs;tent in natur a prim&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; Deus &amp; c&ecedil;lum quo'ue differant ab aliis cau&longs;&longs;is. Cap.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>1006</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Illuctratur ratio dinin&aelig; gubernationis, &amp; exponitur qualis &longs;it energia primi finis. Cap.<emph.end type="italics"/> 54.</cell><cell>1009</cell></row></table>
<p  type="head">

<s>FINIS INDICIS CAPITVM QVAE IN HOC <lb/>VOLVMINE CONTINENTVR.</s>
</p>
<pb/>

<table>

<row><cell><emph type="italics"/>Generalia qu&ecedil;dam capita tractantur deprincipiis &longs;cie nti&ecedil; natur a-lis. Cap.<emph.end type="italics"/> 1. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>3</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;tributio principiorum no&longs;tr&aelig; methodi ponitur, &amp; leuiter aliqua ad ip&longs;a per-tinentia tanguntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>5</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur &longs;cienti&aelig; principia, &egrave; quibus nonnull<gap/> con&longs;imiliter adumbran-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>14</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Specialia phy&longs;iologi&aelig; principia ponuntur, &amp; aliqua admonitione per&longs;uaden-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>29</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m principia &longs;uperius expo&longs;ita &longs;int ea nota nobis que<emph.end type="italics"/> 1. <emph type="italics"/>Phy&longs;. propo&longs;uit Ari&longs;toteles, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>34</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Veterum &longs;ententi&ecedil; quo pacto tracta<gap/>d&aelig;, &amp; vari&ecedil; philo&longs;oph<gap/>rum &longs;ectz recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>38</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur generatim, quo pacto &longs;cientiarum principia tractentur, &amp; quam viam tenuerit Ari&longs;toteles,   d<gap/>m veterum &longs;ententias de principiis conuellit. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>41</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne &longs;ubalternationis affinitas inter phy&longs;icen &amp; primam philo&longs;ophiam. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>46</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Animi habitum pr&aelig;stantia generatim perpenditur, &amp; contemplans actuo&longs;&ecedil; pr&aelig;ponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>49</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Comparatur &longs;cientia naturalis cum c&ecedil;teris &longs;cientiis. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>53</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Iure ne Mathematica ex ordine&longs;cientiarum expungantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>56</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Accipiat'ne primus philo&longs;ophus &agrave; naturali &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas e&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>59</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Genus &longs;ubiectum naturalis philo&longs;ophi&aelig; con&longs;tituitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>62</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo cau&longs;&longs;arum genere, &amp; quatenus vtatur philo&longs;ophus naturalis. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>66</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt&longs;e habeant cau&longs;&longs;&aelig; in prima philo&longs;ophia &amp; mathematicis. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>71</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; rationes diluuntur quibus probat materi&aelig;prim&ecedil; con&longs;iderationem e&longs;&longs;e &longs;olius primi philo&longs;o-phi. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>73</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m form&aelig; naturales &longs;i non re, at cogitatione &longs;eparentur &agrave; materia, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>75</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it materia &longs;en&longs;ilis, &amp; quemadmodum in naturali methodo accipienda. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>78</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quod'nam genus materi&aelig; &longs;umatur in definitionibus naturalibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>80</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Compleat'ne materia &longs;en&longs;ilis definitionem naturalem vt pars e&longs;&longs;enti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>82</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cur &egrave; Mathematicis nonnull&aelig; naturales appellentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>87</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De potestate eorum communium, qu&aelig; dicuntur ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>89</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De ordine partium communis ad vnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>90</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De methodis compendiaria di&longs;putatio. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>94</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Non nulla ad &longs;ententias veterum pertinentia notantur, &amp; eorum prim&ugrave;m qui ens vnum, &amp; immo-bile po&longs;uerunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>108</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Pauca qu&aelig;dam di&longs;&longs;eruntur cum iis qui vnum principium, <expan abbr="atq.">atque</expan> illud quidem mobile e&longs;&longs;e cen&longs;ent. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>112</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In eos qui infinita po&longs;uere principia. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>113</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De iis qui principia plura, &longs;ed finita e&longs;&longs;e cen&longs;uerunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>117</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt motum e&longs;&longs;e per&longs;picuum &longs;it, &amp; explicatur eius cognitio per accidens. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>121</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Eadem methodo motum naturalem e&longs;&longs;e demonstratur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>123</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tractatur alterum genus cognitionis quod e&longs;t per &longs;e, &amp; docetur, vt illi motus &longs;ubiici po&longs;&longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>124</cell></row>
<row><cell>SECVNDVS I. IBER EST DE MATERIA ET EO   QVOD EFFICIT MOTVM.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dividitvr ens in actum, &amp; pote&longs;tatem, vt in motus definitione &longs;umitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>127</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Percen&longs;entur reliqua motus elementa, &amp; aliqua etiam ad&longs;cribuntur de ratione qua colligitur   definitio motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>129</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Latiore quadam &longs;pecie definitio motus explanatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>133</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>exponuntur termini in definitione motus accepti actus, &longs;cilicet, &amp; pote&longs;tas. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>134</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Plura de certo motus gencre di&longs;&longs;eruntur cum Ari&longs;tote is interpretibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>137</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Thomi&longs;torum de natura motus &longs;ententia recitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>139</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Confutatur &longs;ententia Thomi&longs;tarum &amp; &longs;eligitur ille motus qui proponitur ad definiendum. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>140</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Declnaratur &longs;ubiectum motus, &amp; in &longs;ua membra &longs;ecatur; multa <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> de agente adiiciuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 8. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>143</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quem<gap/> idmodum &longs;e babeat motus ad efficiens, &amp; materiam; vbi verum genus motus a&longs;&longs;ignatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>145</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explic atu<gap/> babitudo actionis ad agens, &amp; qu&aelig;dam corollaria cum nonnullarum dubitationum &longs;olutio-nib<gap/>s apponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>147</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De termino ad quem paucula qu&aelig;dam, &amp; quemadmodum &longs;e babeat ad motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>149</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;put atur an &longs;ucce&longs;&longs;io pertineat ad omnem &longs;peciem motus, ac problema proponitur. vtrum generatio   puncto temporis obeatur nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>153</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur dicta &longs;ect atorum Auerrois de &longs;ucce&longs;&longs;ione qu&aelig; fit in &longs;ubstantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>157</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex propria &longs;enten<gap/>a demon&longs;tr atur &longs;ucce&longs;&longs;ionem pertinere ad ortum. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>159</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua de form&ecedil; partibus adduntur &amp; <expan abbr="quorund&atilde;">quorundam</expan> &longs;apiencum dicta cum &longs;uperioribus <expan abbr="c&otilde;ciliantur">conciliantur</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>163</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt inter id quod e&longs;t, &amp; quod non e&longs;t medium &longs;it, &amp; dubitationes aliqu&aelig; diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>165</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examina<gap/>tur vis illius pronunciati: Mutati<gap/>nem qu&ecedil; fit in tempore, terminari forma qu&aelig; plus, &amp; mi-nus accipiat, &amp; simplicij dictum perpenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>168</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Que<gap/>admodum mutatio &longs;e babeat ad motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>170</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De oppo&longs;itione formarum qu&ecedil; e&longs;&longs;entiam complent qu&ecedil; c&aelig;teri &longs;en&longs;erint. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>173</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De oppo&longs;itione differentiaru, &amp; vtr&ugrave;m oppo&longs;itio inter <expan abbr="differ&etilde;tias">differentias</expan> efficiat <expan abbr="oppo&longs;ition&etilde;">oppo&longs;itionem</expan> inter formas. C.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>175</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemad<gap/>odum in &longs;ub<gap/>tantia &longs;unt contraria. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>177</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Singul<gap/> dubitationes tolluntur de oppo&longs;itione &longs;ubctantiarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>180</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De natur <gap/> progre&longs;&longs;u vbi pote&longs;tas cum actu commutatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>181</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Pro iis qui prima contraria in natura priuatiu&egrave; opponi defendunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>182</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo<gap/>nam propri&egrave; generetur, &amp; quid alij cen&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>185</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne forma compo&longs;ito perfectior. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>187</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auctoris decretum in medio ponitur de eo quod propri&egrave; generetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>188</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo pacto form&ecedil; producantur, &amp; vari&ecedil; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig;recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>190</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qui &longs;it animi nostri &longs;en&longs;us de productione formarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>192</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De termi&nacute;is mutationum cum ab initio<gap/> tum &agrave; fine qu&ecedil;stio proponitur ex &longs;ententia Latinorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>195</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil; &longs;it germana philo&longs;ophi &longs;ententia de terminis mutation<gap/>. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>197</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubit ationes aliqu&aelig; diluuntur contra nostra decreta de terminis mutationum. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>198</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicantur accidentis termini, &amp; docetur vt in illorum quoque productione non &longs;it primum e&longs;&longs;e. C.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>200</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>O&longs;tenditur vtro&longs;que terminos conflare e&longs;&longs;entiam motus; magis tamen terminum ad quem. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>201</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De co qu&ograve;d motus &longs;it vnus, &amp; cau&longs;&longs;is continuationis eius. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>204</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exquiruntur hoc loco continuationis initia diligentius. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>205</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Du<gap/>it at a di&longs;&longs;oluu<gap/>tur contra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> continuitatis in motu, &amp; <expan abbr="affer&utilde;tur">afferuntur</expan> corollaria <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> ex dictis. C.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>207</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantur Gr&aelig;corum, &amp; Arabum opiniones de Ari&longs;totelica demon&longs;tratione<emph.end type="italics"/> 6. <emph type="italics"/>Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>208</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; Latini de demon&longs;tratione<emph.end type="italics"/> 6. <emph type="italics"/>Phy&longs;. dixerint, &amp; quid de illa Peripatetic&egrave; &longs;tatui conueniat. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>210</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnu<gap/>la de indiui luo <expan abbr="termini&longs;&qacute;ue">termini&longs;que</expan> tractantur qu&aelig; lucem afferunt demonstrationi Sexti Phy&longs;. C.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>212</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Complura de indiuidui motu generatim <expan abbr="&longs;peciatimq.">&longs;peciatimque</expan> ve&longs;tigantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>213</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ea declar antur ex quibus vnus ad &longs;peciem motus con&longs;tituitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>215</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne aliquod ex iis que motum con&longs;equuntur, vnde varientur &longs;pecies motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>218</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explanantur ea ex quibus vnus ad numerum motus exi&longs;tit. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>220</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ai&longs;ignantur ea qu&aelig; ad motuam repugnantiam &longs;pectant generatim. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>223</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De oppo&longs;itione motuum &longs;igillatim, &amp; quemadmodum ortus, &amp; interitus opponantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>225</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eruntur aliqua de oppo&longs;itione motus &amp; quietis. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>226</cell></row>
<row><cell>TERTIVS LIBER EST DE RATIONE QVA A FORMA   PROFICISCITVR MOTVS.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Natvrae &longs;ignificata &amp; incboata qu&aelig;dam hypothe&longs;is affertur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>228</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An pl<gap/>a &longs;it natur&ecedil; definitio, nec'ne perquiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>233</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us Auicennam, quod certa &longs;it natur&aelig; definitio po&longs;ita<emph.end type="italics"/> 2. <emph type="italics"/>Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>235</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua aduer&longs;us ea qu&ecedil; decreta &longs;unt, de natur&aelig; declaratione dubitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>236</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m definitio natur&aelig; conueniat aliis qu&aelig; non &longs;unt natura an eius propria &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>238</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alia qu&aelig;dam de natur&ecedil; &longs;ignificatis, &amp; e&longs;&longs;entia &longs;ub&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>240</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Venamur differentiam inter materiam, &amp; formam in eo, qu&ograve;d &longs;int natur&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>242</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum pati pertinet ad formam in mutatione &longs;ecundum &longs;ub&longs;tantiam. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>244</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt pati pertineat ad eandem formam in motu qui e&longs;t ad locum. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>246</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur rationes qu&aelig; ad alteram partem problematis de vi form&aelig; &longs;olent afferri. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>248</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Affertur demonctratio VII. Phy&longs;icorum qua probatur nil &agrave; &longs;eip&longs;o moueri prim&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>251</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubia contra demon&longs;trationem Aristotelicam VII. Phy&longs; ex Auerro&euml; poti&longs;&longs;im&egrave; proponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>253</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur reliqua dicta Auerrois, &amp; id pr&aelig;cipu&egrave; quod attinet ad diu<gap/>&longs;ionem corporis cale&longs;tis. C.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>254</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; reliqui pro Aristotele dicant de demon&longs;tratione VII. Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>256</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Demonstratio VII. Phy&longs;. in &longs;ua primordia re&longs;oluitur, &amp; aliorum argumenta diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>258</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur genus demon&longs;trationis VII. Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>261</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Qutritur de veritate hypothe&longs;eon ad banc ip&longs;am demon&longs;trationem VII. pertinentium. Cap.<emph.end type="italics"/> 17. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>263</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur qu&aelig;&longs;tio de motu inanimorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>266</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alexandri &longs;ententia recitatur de modo quo generans mouet. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>267</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Themiftij, Simplic<gap/><expan abbr="&qacute;">que</expan>. &longs;ententia perpenditur adamu&longs;&longs;im quemadmodum motus &agrave; generante fiat. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>269</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Complura de acta primo di&longs;&longs;eruntur, &amp; proponuntur aliqua de eo quod e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>270</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In &longs;uperiores &longs;ententias di&longs;&longs;eritur, &amp; ostenditur e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia, &amp; accidente differre. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>272</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Queritur an e&longs;&longs;e &longs;it modus quidam, &amp; c&aelig;tera afferuntur qu&aelig; &longs;unt huius di&longs;ceptationis. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>274</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinatur, quemadmodum e&longs;&longs;e ab e&longs;&longs;entia &longs;eparetur, &amp; aliorum &longs;ententiis confutatis no&longs;tra pronun-ciatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>277</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&aelig; tolluntur ad ea pertinentes qu&aelig; de e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia dicta &longs;unt, &amp; ali&aelig; proponun-tur ad actus vtriu&longs;que naturam &longs;pectantes. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>280</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m omnis actus &longs;ecundus exoriatur exprimo, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>281</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m actus &longs;ecundus &longs;ub&longs;tantia &longs;it an accidens. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>284</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tollitur &egrave; medio celebris illa ratio qua ab accidentis natura probatur <expan abbr="act&utilde;&longs;ecundume&longs;&longs;e">actun&longs;ecundume&longs;&longs;e</expan> accidens. C.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>286</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur vtr&ugrave;m energia pr&aelig;ter naturam profici&longs;catur ex habitu, an illi nonnunquam antecedas, fi-mul etiam di&longs;&longs;eritur &longs;it'ne duplex habitus, externus. &longs;. &amp; internus. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>290</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur quemadmodum facultas omnis actum re&longs;piciat cui&longs;ubiicitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>292</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>E quo'nam genere cau&longs;&longs;e &longs;it illa pote&longs;tas qu&ecedil; re&longs;piciat actum. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>296</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil;dam dubitationes &egrave; medio tollwitur ad functionum natur am &longs;pectantes. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>298</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Va<gap/>etas actionum vnde ducatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>300</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m primus actus erumpat in &longs;ecundum per &longs;ui mutationem, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>303</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt motus &agrave; generante perm&aacute;net ad id quod gignitur, auctoris &longs;ententia. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>304</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Virtus'ne gener antis perpetu&ograve; con&longs;eruetur in rei genit&aelig; muneribus pr&aelig;&longs;tandis. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>307</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m generans aliquo modo mouea<gap/> pre<gap/>im&egrave;, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>308</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua de cau&longs;&longs;arum, &amp; effectuum nexu ad&longs;cribuntur, &amp; aliqua loca Aristotelis illu&longs;trantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>310</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Specialis ordo <expan abbr="nexus&qacute;ue">nexusque</expan> cau&longs;&longs;arum quant&ugrave;m ad functioneis in eodem &longs;ubiecto pr&ecedil;&longs;tandas attinet, enar   tatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>313</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur &longs;it'ne forma vetus, an noua principium patibile motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>315</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantur op<gap/>iones quorundam credentium motum inanimi obiri ab interno principio. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>317</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Opinio Bur<gap/>&ecedil;i atq argumenta ex Aristotele contra po&longs;itionem Auerroistarum recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>318</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Communiter ij confutantur qui putant inanima quoquo pacto continere in &longs;e ip&longs;is cau&longs;&longs;am qu&aelig; faciat   motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>320</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in eos &longs;igillatim qui glo&longs;&longs;ulas adhibent rationibus Aristotelis quas ex VIII. Phy&longs;. recita-uimus. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>324</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d ina<gap/>ima non diuidantur in partem per &longs;e mouentem, &amp; partem per &longs;e mobilem. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>326</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Anatura materi&aelig;, <expan abbr="form&ecedil;&qacute;">form&ecedil;que</expan>. demon&longs;tratur inanimum in parteis per &longs;e mouentem ac mobi<gap/>em non &longs;e-cari. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>329</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis te&longs;timonio defenditur formam nuila ratione mouere materiam in eodem &longs;ubiecto. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>331</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;pondemus ad nonnullas <gap/>ationes aduer&longs;ariorum quibus probatur efficiens motum inanimi inter-num e&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>334</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur diligentius Burl&ecedil;i <expan abbr="iuniorum&qacute;">iuniorumque</expan>. placitum de motu inanimorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>335</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinatur ratio VII. Phy&longs;. an'ne pertinere po&longs;&longs;it ad inanimorum motus, &amp; quemadmddum. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>337</cell></row>
<row><cell>QVARTVS LIBER EST DE EFFICIENTE E FINE MOTVS   ELEMENTI GENITI.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantvr in &longs;umma illorum &longs;ententi&aelig; qui dicunt elementum ab extrin&longs;eco moueri. C.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>341</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An omne moucns naturale moueatur, dum mouet, &amp; quomodo. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>342</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;quiritur &longs;igillatim quemadmodum moueatur medium ab inanimo. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>344</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De mutuis operis quas mobile &amp; medium in mouendo &longs;ibi pr&ecedil;&longs;tant. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>345</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum id quod e&longs;t in potestate &longs;ecunda, deducatur ad actum &agrave; remouente prohibens. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>347</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De prohibente, &amp; remouente prohibens. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>349</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;istenti&aelig; &longs;pecies exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>351</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur an fiat motus in vacuo. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>353</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Rationes, qu&aelig; ad vacuum tollendum ab Aristotelicis alien&aelig; afferuntur, aut etiam contra ip&longs;um Ari-stotelem, non &longs;atis valere mon&longs;tratur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>355</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An ne vacuum pror&longs;us omni mutationi repugnet, &amp; alia qu&aelig;dam de motu &amp; vacuo dubitantur. C.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>356</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;putantur aliqua de re&longs;i&longs;tentia qu&aelig; fit in corpore c&oelig;le&longs;ti. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>358</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De officio medij in motu <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;peciei. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>360</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De tran&longs;itu elementi iam geniti ex ocio ad negocium, &amp; qu&aelig; &longs;it eius prima mutatio. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>361</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitatio qu&ecedil;dam ex Auerro&euml; deprompta contr&agrave; principia motus ab Ari&longs;totele po&longs;ita di&longs;cutitur. C.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>363</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Principio motus elementi iam geniti exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>364</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quibus modis elementi iam geniti obeatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>367</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d et&longs;i mouetur elementum ab alio, mouctur &longs;ecundum naturam. Cap.<emph.end type="italics"/> 17. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>369</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil; &longs;int &longs;pecies motus ab alio quibus elemcutum mouctur, &amp; alia qu&ccedil;dam ad has motuum &longs;pecies du-bitata at&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>371</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicantur duo loca 4. de Calo Textus XXIV. &amp; XXV. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>374</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vnde motuum &longs;implictum ratio petatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>375</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Virum motus &longs;ecundum elementum dominans in mixto &longs;implex existat, an non, &amp; cuius <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>378</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Anne mixtum motu domin antis elementi concitetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>380</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Affcruntur can&longs;&longs;e motus in m<gap/>to. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>382</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit ne par elementorum <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> in aliquo mixto, vbi nonnulla Auerrois dicta perpenduntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>383</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Char acteres finis c&ugrave;m communes, tum proprij traduntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>385</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Animaducrtuur illius dicti vis: Naturam agere propter &longs;inem. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>387</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nounull&ecedil; finis proprietates recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>389</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quinam &longs;it prima cau&longs;&longs;a naturalis appetitus. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>391</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Soluuntur dubitationes propo&longs;it&ecedil; de appetitu materi&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>394</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&ecedil; in medio afferuntur contra decreta de appetitu materi&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>396</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum ne moueat finis, quatenus est, an potius quia non &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>398</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eritur, quemadmodum finis actu con&longs;istat. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>400</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Deordine corum qu&aelig; di&longs;ponuntur &agrave; fine, &amp; quemadmodum afficiat &longs;peciatim ip&longs;e finis, Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>402</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Conucniant' ne in eodem indiuiduo ad idem mobile finis, &amp; efficiens. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>403</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sigillatim docetur vt locus &longs;it finis, &amp; aliqua de hoc dubitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>406</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sit'ne pr&ecedil;ditus locus naturalis qualitatibus &longs;en&longs;ilibus, &amp; quomodo. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>407</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur qu&ecedil;&longs;tionem qua de cremento natur alis motus in fine di&longs;&longs;eritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>410</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Latinorum &longs;ententi&ecedil; decremento natur alis motus in fine ex ordine recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>412</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; nos Peripatetic&egrave; profitemur de velocitate motus natur alis in fine afferuntur, &amp; di&longs;&longs;oluuntur op-po<gap/>ta. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>414</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur ad explicandum locus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ordo tractationis adiungitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>417</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Earecen&longs;entur qu&ecedil; &longs;en&longs;us communis attribuit loco. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>418</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Indagatur via compendiaria definitio loci. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>420</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur Textus XXXVII. Quarti Phy&longs;. vbi di&longs;&longs;eritur, vtr&ugrave;m locus &longs;it distantia nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>422</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Interpretatio Textus XXXVIII. eiu&longs;dem libri quo di&longs;&longs;eritur, an locus &longs;it materia. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>424</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; &longs;int loca in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>425</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur nonnull&ecedil; dubitationes qu&ecedil; &agrave; natur a loci inuenienda nos auertebant. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>427</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m de omniloco di&longs;&longs;er at Ari&longs;toteles generatim I X. Phy&longs;. an &longs;pecialior ea &longs;peculatio &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>428</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum locus &agrave;re mobili &longs;eparetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>431</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil;ritur de &aelig;qualitate loci: quapropter etiam multa de distantia di&longs;putantur <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> <expan abbr="Philopon&utilde;">Philoponum</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>433</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur rationes Philo&longs;ophi contra Ari&longs;totelem. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>435</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur vtr&ugrave;m locus &longs;it &longs;uperficies, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>437</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De loci repugnantia nonnulla tractantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>438</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum in loco immobilitas accipienda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>440</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur D. Thom&aelig; &longs;ententia <expan abbr="no&longs;traq.">no&longs;traque</expan> defenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 54.</cell><cell>441</cell></row>
<row><cell>QVINTVS EST DE LATIONE RECTA SPECIATIM.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qv ae via tenenda &longs;it in explicandis elementorum motibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>443</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Antiquorum, <expan abbr="iuniorum&qacute;">iuniorumque</expan>. &longs;ententi&aelig; de loco, &amp; motu terr&aelig; recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>444</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Veterum opiniones recen&longs;entur de cau&longs;&longs;a cur terra quie&longs;cat. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>445</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De loco terr&ecedil; contra Pythagor&ecedil;os. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>447</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De cau&longs;&longs;is motus terr&ecedil; aduer&longs;us antiquos. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>448</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us antiquos de cau&longs;&longs;is quietis terr&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>453</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De loco terr&aelig; nonnulla. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>455</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur quod nam &longs;it medium ad quod terra &longs;uapte natura mouetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>457</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnulla de definitione granis &amp; leuis afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>461</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quodgraue, &amp; leue &longs;ecund&ugrave;m naturam talia &longs;int, non comparat&egrave;. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>462</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contra veteres, qui&longs;ol&ugrave;m cau&longs;&longs;is grauis, &amp; leuis comparat&egrave; perqui&longs;iuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>463</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m definitio grauis, &amp; leuis per motum tradita &longs;it, an per quietem. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>465</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Soluuntur aubitationes nonnull&aelig; contra definitiones grauis &amp; leuis, atque ibi qu&aelig;dam do generatione   montium adiunguntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>466</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur an'ne grane &amp; leue &longs;it in proprio loco. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>468</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alexandri dictum de pote&longs;tate grauis &amp; leuis, &amp; qu&ecedil; cumip&longs;o Themi&longs;tius, et Auerroes <expan abbr="di&longs;&longs;er&atilde;t">di&longs;&longs;erant</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>470</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d omnia, qu&aelig; rect&agrave; mouentur, habeant aliquem motum naturalem. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>471</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Omnia qu&aelig; rect&agrave; mouentur grauia aut leuia fore concluditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>473</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m vnius corporis &longs;implicis vnus tant&ugrave;m, plures'ne &longs;int motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>474</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Spectatur &longs;igillatim vtr&ugrave;m a&longs;cen&longs;us aqu&ecedil; &longs;it naturalis, an pror&longs;us contra naturam. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>476</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Auctoris &longs;ententia de aqu&ecedil; a&longs;cen&longs;u pronunciatur, &amp; tolluntur obiectiones. Cap.<emph.end type="italics"/> 20. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>477</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cau&longs;&longs;&ecedil; qu&ecedil;runtur, ob quas elementa media magis grauia, qu&agrave;m leuia &longs;int. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>478</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edoccntur cau&longs;&longs;&ecedil;, vnde elementa media producuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>480</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum aergrautor &longs;it c&ecedil;teris grauibus in &longs;uo loco, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>482</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid dederit locum ei &longs;u&longs;picioni, qu&ograve;d aer in &longs;uo loco c&ecedil;teris grauior &longs;ie. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>483</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&aelig; tolluntur, &amp; cau&longs;&longs;a exploratur quorundam problematum adrerum pondera per-tinentium. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>485</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur ratio qua cucurbitul&ecedil; trabunt. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>487</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m tractio &longs;erpentis &agrave; ceruo inanis auxilio ministretur, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>489</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Decau&longs;&longs;is adiuuantibus grauitatem &amp; leuitatem. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>491</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Generalia qu&aelig;dam problemata de his qu&aelig; vehuntur in aquis, ex Archimede di&longs;&longs;oluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>492</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliquot problemata de motib. qui per <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan>, velper <expan abbr="aer&etilde;">aerem</expan> &amp; <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> fiunt, <expan abbr="propon&utilde;tur">proponuntur</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>494</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Docetur, vt eadem &longs;itratio totius &amp; partis in motibus natur alibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>497</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m grauitas, &amp; leuitas &longs;int form&aelig; qu&ecedil; compleant &longs;ub&longs;tantiam corporum <expan abbr="&longs;implici&utilde;">&longs;implicium</expan>, an non. C.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>498</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Accuratius e&longs;&longs;entia grauitatis <expan abbr="leuitati&longs;q.">leuitati&longs;que</expan> conquiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>500</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum grauitas &amp; leuitas cadant in &longs;en&longs;um. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>501</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Demotibus pr&aelig;ter naturam, &amp; de proiectis contra Platonem. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>503</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;toielis <expan abbr="&longs;n&itilde;a">&longs;nina</expan> de <expan abbr="proiector&utilde;">proiectorum</expan> motu recen&longs;etur, &amp; ea qu&ecedil; contra <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> afferri &longs;olent <expan abbr="expon&utilde;tur">exponuntur</expan>. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>504</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis &longs;ententia de proiectorum motu confirmatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>505</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ea &longs;ignificantur, qu&aelig; pro Ari&longs;totele de proiectorum motu dici po&longs;&longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>507</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&ecedil; difficultates, aduer&longs;us Aristotelicam po&longs;itionem de proiectorum motu tolluntur, &amp; aliorum pro-blematum can&longs;&longs;&ecedil; recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>511</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententi&aelig; recitantur de motu hypeccaumatis. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>512</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Euertitur noua qu&aelig;dam ratio, qua dilemma Ari&longs;totelis de hypeccaumatis motu colligitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>513</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auctoris &longs;ententia de hypeccaumatis motu constituitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>515</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur an'ne quies natur alis ante cedat motui violento. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>517</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur de quibu&longs;dam con&longs;equentibus motum. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>519</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Decomp aratione motuum. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>520</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recen&longs;entur &longs;ummatim regul&ecedil; proportionum ab Ari&longs;totele conftitut&aelig;. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>523</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententi&aelig; de cau&longs;&longs;is proportionis in velocitate motuum qu&agrave;m breui&longs;&longs;im&egrave; recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>524</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnull&aelig; &egrave; &longs;ententiis &longs;uperioribus de motuum exuperatione confutantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>526</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Defenditur &agrave; nonnullis obiectionibus &longs;ententia, quam ip&longs;i de velocitatis cau&longs;&longs;a profitemur. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>527</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinantur ali&aelig; regul&aelig; quas aut contra <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> aut ex Ari&longs;totele ip&longs;o Latini statuerunt. C.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>528</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vnde velocitas motus in &longs;patio iudicetur, &amp; ex quo <expan abbr="pot&etilde;ti&aelig;">potenti&aelig;</expan> <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="impot&etilde;ti&ecedil;">impotenti&ecedil;</expan> termini <expan abbr="c&otilde;&longs;titu&ctilde;di">con&longs;titucndi</expan> &longs;int. C.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>530</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; deregulis potenti&aelig; &amp; impotenti&aelig; dubitantur &agrave; nonnullis. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>532</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de potenti&aelig;, &amp; <expan abbr="impot&emacr;ti&aelig;">impotenti&aelig;</expan> regulis &agrave; Latinis decreta &longs;unt, <expan abbr="adnot&atilde;tur">adnotantur</expan>, &amp; dubitata <expan abbr="di&longs;&longs;olu&utilde;tur">di&longs;&longs;oluuntur</expan>. C.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>534</cell></row>
<row><cell>SEXTVS EST DE CAVSSIS ORTVS ET INTERITVS.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qv Aeritvr an &longs;it generatio, &amp; per accidens e&longs;&longs;e per&longs;uadetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>536</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us antiquos qui generationem, ab alteratione non &longs;ecernebant. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>538</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contra componentes corpora &egrave; planis. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>539</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vari&aelig; notiones elementi recen&longs;entur, &amp; elementum definitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>541</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Numerus elementorum perquiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>543</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m elementa qu&aelig; corpora &longs;unt, aterna &longs;int, an intereant aliquando. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>544</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatio Textus LV. III. de c&ecedil;lo. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>545</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cur elementum totum &longs;imul corrumpi non po&longs;&longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>547</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum proponatur iterum primo de Generatione qu&ecedil;rendum, an generatio &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>548</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An &longs;it aliquid quod generetur &longs;impliciter. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>549</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatio quorundam locorum ex 1. Phys. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>551</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum generatio &amp; corruptio perpetu&ograve; &longs;int. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>553</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m &longs;it vna pote&longs;tas ad contraria, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>555</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m corruptio vnius &longs;it altertus generatio, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>556</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Redduntur cau&longs;&longs;&aelig;, cur &egrave; mutatiombus qu&aelig;dam &longs;impliciter appellantur, ali&aelig; quodammodo, &amp; iudicium   no&longs;trum ad&longs;cribitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>557</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adhuc per&longs;equimur cau&longs;&longs;as eiu&longs;dem problematis, &amp; qu&aelig;rimus vtr&ugrave;m mutationes &longs;emper terminen-tur co quod e&longs;t; an'ne interdum finiantur co quod non e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>558</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Uera Aristotelis &longs;ententia de eo, qu&ograve;d corruptio finiatur eo quod non e&longs;t, edi&longs;&longs;eritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>560</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum materia &longs;it vna numero. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>562</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Differenti&aelig; materi&ecedil; &amp; generis exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>564</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De&longs;imtio generatioms a&longs;&longs;ignatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>566</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m potentia &longs;it e&longs;&longs;entia materi&ecedil;, an illi accidat. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>567</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur &longs;it ne &longs;ignata materi&aelig; pote&longs;tas accidens, an &longs;ubstantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>570</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur ea quibus probatur potc&longs;iatem e&longs;&longs;entiam materi&ecedil; non e&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 23. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>572</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m materia per &longs;e &longs;it; an pcudeat in eo, qu&ograve;d e&longs;t, ex forma. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>573</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum materia &longs;e habcat ad formam, &amp; qu&aelig; &longs;it eius definiend&aelig; ratio. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>575</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m aliquid forma gener ationi pr&aelig;cedat in materia, an &longs;ola ip&longs;a materia &longs;ufficiat. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>577</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum priuatio &longs;it principium rerum mobilium. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>579</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m partes habeant aliquam formam &agrave; totius forma &longs;ecretam de pr&aelig;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;, nec ne,   &amp; Latinorum opiniones recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>581</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Argumenta oppo&longs;ita de partium forma diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>583</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Recitantur opiniones aliorum de multitudine formarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>584</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&ecedil; rationes afferuntur ad <expan abbr="multitudm&etilde;">multitudmen</expan> formarum <expan abbr="approband&amacr;">approbandam</expan>. &amp; no&longs;tra &longs;ententia recitatur. C.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>587</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;pondemus ad obiectiones qu&aelig; &agrave; Thomistis afferuntur de multitudine formarum. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>589</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Argumenta D. Thom&ecedil; aduer&longs;us id quod &egrave; communiore forma, <expan abbr="minu&longs;&qacute;ue">minu&longs;que</expan> communi &longs;iat vnum, tanquam   <gap/>pote&longs;tate &amp; actn. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>592</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Scotistarum &amp; Pataninorum argumenta de formarum multitudine diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>593</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Zimar&ecedil; argumenta de <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan> multitudine percurrimus, &amp; reliqua Scotistarum apponuntur. C.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>594</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqua Scotistarum argumenta de formarum multitudine tolluntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>595</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex definitione generationis colligitur, an'ne re&longs;oluatur quod interit, v&longs;que in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> primam. C.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>597</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur obiectiones qu&aelig; &longs;olent afferri in eam &longs;ententiam quam nos de &longs;ubstanti&aelig; re&longs;olutione defen-dimus. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>599</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dere&longs;olutione accidentium in materiam. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>601</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Initia generationum fatalium, &amp; qua&longs;i pro&oelig;mium ad ea qu&aelig; de fato complcstitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>603</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Complures antiquorum &longs;ententi&ecedil; de fato brcuiter recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>604</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In cos qui omnia nece&longs;&longs;ari&ograve; euenire putabant, &amp; generatim &amp; &longs;igillatim di&longs;putatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>606</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adre&longs;pon&longs;iones eorum qui a&longs;&longs;erunt fatum, nonnulla dicuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>608</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aduer&longs;us Pomponatium qui Stoicos defendebat. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>609</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m omnia contingenter, an nece&longs;&longs;ari&ograve; fiant. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>610</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid nec e&longs;&longs;arium &longs;it, &amp; eius &longs;pecies, &amp; cau&longs;&longs;&aelig; generatim exponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>612</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur quid nece&longs;&longs;itas &longs;it, vtrum ne res, an modus. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>613</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Natura contingentis explanatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>615</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contingentis cau&longs;&longs;&ecedil; diligentius explicantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>617</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auerrois digre&longs;&longs;io explicatur ex T. XLVIII. Secundi Phy&longs;. de <expan abbr="c&otilde;tingente">contingente</expan> ad vtrumlibet. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>618</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil; &longs;it anini no&longs;tri &longs;ententia de contingente &aelig;qualiter. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>619</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tertium caput eiu&longs;dem digre&longs;&longs;ionis expenditur diligenter quo docetur, an nece&longs;&longs;arium &amp; contingens   accidente &longs;olo distinguatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>621</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de fato cen&longs;uerit Aristotcles: &amp; dubitationes nonnull&ecedil; diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>622</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur ratio nece&longs;&longs;itatis inter cau&longs;&longs;as, &amp; effecta qu&aelig; fatalia constituimus. Cap.<emph.end type="italics"/> 54.</cell><cell>623</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqua argumenta diluuntur, quibus o&longs;tendcbatur fatum, &amp; contingens non congruere. Cap.<emph.end type="italics"/> 55.</cell><cell>625</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur definitio monstri. Cap.<emph.end type="italics"/> 56.</cell><cell>626</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum ne materies, an efficiens &longs;int mon&longs;tri cau&longs;&longs;&ecedil;. Cap.<emph.end type="italics"/> 57.</cell><cell>628</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m efficiens fine potiatur quodammodo, dum efficit mon&longs;trum, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 58.</cell><cell>629</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De cau&longs;&longs;is mon&longs;trorum &longs;igillatim. Cap.<emph.end type="italics"/> 59.</cell><cell>631</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Deperiodorum cau&longs;is in viuentibus. Cap.<emph.end type="italics"/> 60.</cell><cell>633</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnulla de pro&longs;per a fortuna ex Ari&longs;totelis dictis ad&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 61.</cell><cell>635</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An &agrave; diuer&longs;is ordims eiu&longs;dem cau&longs;&longs;is proximis idem na&longs;<gap/> po&longs;&longs;it effectus, an alius ex aliis, &amp; complu-ra argumenta ad alteram partem problematis afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 62.</cell><cell>636</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Defenditur altera pars problematis, &amp; diluuntur e&aelig; rationes quibus concludebatur eundem effectum   &agrave; diuer&longs;is cau&longs;&longs;is na&longs;ci non po&longs;&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 63.</cell><cell>638</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua notantur ad mutationes elementorum pertinentia. Cap.<emph.end type="italics"/> 64.</cell><cell>640</cell></row>
<row><cell>LIBER SEPTIMVS QVIEST DE INCREMENTO.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponvntvr ea de quibus agendum e&longs;t, &amp; incrementi &longs;ubiectum indagatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>643</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De modo quo fit auctio, &amp; de ip&longs;ius materia. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>644</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An &longs;it corpus de pr&aelig;dicamento &longs;ub&longs;tanti&aelig;. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>646</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explor antur rones Auerrois in <expan abbr="Auicenn&amacr;">Auicennam</expan>, &amp; corpus in <expan abbr="pr&aelig;dicam&etilde;to">pr&aelig;dicamento</expan> &longs;ubstanti&aelig; collocatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>647</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&aelig; docti&longs;&longs;imorum virorum rationes recitantur contra corporis formam. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>649</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqu&aelig; rationes contra formam corporis allat&ecedil; diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>651</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur qu&aelig;stio de quantitate interminata. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>653</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In medio po<gap/>tur alia venerum rationes contra quantitatem interminatam. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>654</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adea qu&ecedil; de quantitate mterminata contra veteres Aristotelis interpretes dicta &longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>656</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur opinio no&longs;tra de natura quantitatis interminat&ecedil;, &amp; veterum Peripateticorum auctoritate   confirmatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>659</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ea diluu<gap/>ur qu&ecedil; de inteormmata quantitate dubitata &longs;unt, &amp; ad exitum qu&aelig;stio perducitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>663</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua exponuntur de natura quantitatis. Cap.<emph.end type="italics"/> 12. <emph type="italics"/>Page.<emph.end type="italics"/></cell><cell>665</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Tangimus aliqua de quantitate Mathematica propter Achillini dubitationem. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>669</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Infimtum in natura, &amp; quibus modis e&longs;&longs;e contingat. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>670</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Notantur eorum fallaci&aelig; qui contra Ari&longs;totelis &longs;ententiam de infinitate decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>672</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De terminis rerum natura con&longs;tantium. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>674</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De cau&longs;&longs;is efficientibus quantitatem. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>775</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ut id quod e&longs;t pote&longs;tate quantum, &longs;it in ortu &amp; auctione. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>678</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Conditiones communes auctionis exponuntur, &amp; docetur quid nam augeatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>679</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid &longs;it id quo augetur, &amp; explicatio T. XXXIV. Primi de Gen. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>681</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur Textus libri II. de Anima, &amp; di&longs;&longs;eritur quid e&longs;t id quo nutritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>683</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;dam ad intelligentiam illius attributi communis afferuntur, vt auctio fiat &longs;ecundum quodlibet &longs;i-gnum. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>685</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An per &longs;e totum, an partes potius augeantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>686</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo fiat auctio &longs;igillotim exponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>688</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De &longs;ubiecto auctionis, &amp; differentia inter auctionem, &amp; alias eiu&longs;dem generis mutationes. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>689</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; affinitas inter auctionem, &amp; c&ecedil;teras eiu&longs;dem generis mutationes intercedat. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>690</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum nutrix &amp; auctrix di&longs;tinguantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>692</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Natura decrementi colligitur ex &longs;upradistis. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>694</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De fine auctricis vberius di&longs;putatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>696</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;&longs;tio proponitur, an auctio &longs;it motus continuns, &amp; Auerrois opinio recitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>697</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explorantur Auerrois dicta defendentis incrementum non e&longs;&longs;e continuum. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>999</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid nobis decrementi continuatione placeat, edi&longs;&longs;eritur, &amp; opiniones aliorum conuelluntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>700</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m crementum &amp; decrementum &longs;int continui <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> motus; an &longs;tatus inter <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> intercedat. C.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>701</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Eius qu&ecedil;&longs;tionis erg&ograve; Idem'ne perpetu&ograve; con&longs;eruetur id quod cre&longs;cit ab initio v&longs;que ad finem di&longs;&longs;eritur ge   neratim, an id quod interit, idem numero reuerti queat. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>702</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An idem &longs;it ab initio v&longs;que ad extremum id quod augetur, &amp; ad hoc in&longs;titutum Auerrois digre&longs;&longs;io de-claratur. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>705</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum forma viuentis beneficio caloris, &amp; humoris innati con&longs;eruetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>708</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Euertuntur rationes, quibus probatur idem non e&longs;&longs;e indiuiduum ab initio vit&aelig; v&longs;que ad exitum. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>710</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vt id quod augetur, ex qualibet parte fiat matus, &amp; quod partium genus alij po&longs;uerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>712</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententiis refutatis exponitur quid placeat nobis de eo, quid auctio fiat <expan abbr="&longs;ec&utilde;dum">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> C.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>713</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Rationes Philoponi quas in&longs;truxit contra decretum Ari&longs;totelis de natura incrementi diluuntur. C.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>715</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In quam natura &longs;peciem motus rarefactio referenda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>717</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Rarefactionis definitio perponditur, &amp; purgatur ab obicctis. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>719</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum rare factione po<gap/>ta vacuum non introducatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>720</cell></row>
<row><cell>LIBER OCTAVVS QVI EST DE ALTERATIONE.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nonnvlla di&longs;putantur qu&aelig; ad accidentium mutationem pertineant generatim, ae pri-mo loco de &longs;ine. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>723</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quo ad facultas accidentis generando procedat. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>725</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur rationes quibus oppugnatur accidens in ortu &longs;ub&longs;tanti&ecedil; non e&longs;&longs;e in&longs;trumentum. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>726</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m qualitatum &longs;it actio qu&aelig;dam propria, nec quatenus unt in&longs;trumenta &longs;ub&longs;tanti&aelig;, an non. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>729</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;stio de &longs;trato accidentis, &amp; Auicenn&ecedil; &longs;ententia perpenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>731</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De concordia accidentis cum &longs;ub&longs;tantia, vbi Simplicij &longs;ententia defenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>732</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Expenduntur ea qu&aelig; de &longs;ubiecto accidentis in <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> partem di&longs;&longs;eri &longs;olent. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>734</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur an duo accidentia qu&aelig; numero di&longs;&longs;erunt, in codem &longs;ubiecto con&longs;istere valeant. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>735</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ve&longs;tigatur vtr&ugrave;m pote&longs;tas in qualitatibus, an &longs;ubstantiis reponenda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>737</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; nos de pote&longs;tatis natura con&longs;tituimus, &amp; obiecta diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>739</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Queritur an'ne &longs;ecundum figuram &longs;it alteratio. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>741</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m alteratio &longs;it ad di&longs;po&longs;itionem &amp; habitum, an alius quidam motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>743</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; veteres de elementorum formis decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>745</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Afferuntur in medio nonnulla qu&aelig; pro Gr&ecedil;cis de elementorum formis dici po&longs;&longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>746</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auerrois &longs;ententia de elementorum formis proponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>748</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auerrois &longs;ententia de elementorum forma perpenditur, &amp; id pr&aelig;cipu&egrave;, an'ne intendatur, &amp; remit-tatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>749</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliqua ex Gr&aelig;corum dictis afferuntur, &amp; exponitur qui&longs;int animi nostri &longs;en&longs;us de elementorum for-mis. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>751</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur vis eius effati, quod vere e&longs;t nulli accidit. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>753</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur reliqu&aelig; obiectiones qu&ecedil; contra Gr&aelig;cos de elementorum &longs;ormis afferri &longs;olent. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>755</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sint ne ponend&aelig; octo prim&aelig; qualitates in elementis. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>756</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De ordme primarum qualitatum, carumq gradibus in &longs;ingulis elementis accurat&egrave; di&longs;quiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>757</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur de can<gap/>s intentionis, &amp; remi&longs;&longs;ionis. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>759</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&aelig; &longs;ententi&aelig; not antur de cau&longs;&longs;is intentionis &amp; remi&longs;&longs;ionis, &amp; fundamenta po&longs;itionis nostr&aelig; iaciun-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 23. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>761</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Queritur vtr&ugrave;m contr ariorum partes vn&agrave; con&longs;ictant; an'ne inter &longs;e pror&longs;us oppugnent. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>763</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex con&longs;titutis aliqu&aelig; dubitationes pelluntur, &amp; nonnulla contra intentionem &amp; remi&longs;&longs;ionem di&longs;putan-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>765</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Mediorum &longs;peculatio proponitur, &amp; multa de illorum natura tractantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>767</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sint ne media magis oppo&longs;ita, qu&agrave;m extrema, &amp; qu&aelig;'nam &longs;it eorum con&longs;titutio. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>770</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alea qu&aelig; contra can&longs;&longs;as intentionis &amp; remi&longs;&longs;ionis obiecta &longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>772</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur, vt qualitates in corporibus &longs;implicibus &longs;ine contrario plus, &amp; minus accipiant. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>774</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ex dictis aliqua de elementoium e&longs;&longs;entia dubitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>776</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum elementorum form&aelig; distinguantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>777</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur in vtr anque partem de oppo&longs;itione caloris, &amp; frigoris. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>779</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m prim&aelig; qualitates materiam per &longs;pecies afficiant, an &longs;pecie nihil opus &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>781</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aff<gap/>iatur'ne indiuiduum, &amp; quemadmodum. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>782</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;dam de alteratione generalia tractantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>783</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur proprianotio contactus. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>784</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m omne agens agat per contactum, an etiam longinquum afficere queat. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>785</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m ea que po&longs;ituram habent, occupent locum, an loci pror&longs;us expertia &longs;int. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>787</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Can&longs;&longs;e vestigantur actionis &amp; perpe&longs;&longs;ionis. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>788</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Actionis &amp; affectionis cau&longs;&longs;&aelig; &longs;eor&longs;um recen&longs;entur. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>789</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m idem &longs;e ip&longs;um afficere queat, an ab alio &longs;emper affectio na&longs;catur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>790</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur, vtr&ugrave;m &longs;imile &agrave; &longs;imili affici po&longs;&longs;it, an &agrave; di&longs;&longs;imili nece&longs;&longs;ari&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>792</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sol&aacute;ne form&aelig; multitudo amplificet actionem. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>793</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Instituitur di&longs;ceptatio de repa&longs;&longs;ione, &amp; ad fal&longs;am partem problematis argumenta recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>795</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Sententi&ecedil; complurium Latinorum derepa&longs;&longs;ione confutantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>796</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; via repa&longs;&longs;ionis ratio defendenda &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>798</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Euertuntur obicctiones qu&aelig; contra repa&longs;sionem afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>800</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ad qu&ecedil;&longs;tionem de mixtura deuenitur, &amp; aliarum &longs;ectarum opiniones recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>802</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de mixtione contra Auicennam di&longs;&longs;eruntur, &amp; reliqua qu&aelig; c&aelig;teri pro&longs;itentur. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>803</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Auicenn&aelig; dogma de mixtione defenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>805</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m forma mixti di&longs;crepet &agrave;temperamento nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>807</cell></row>
<row><cell>LIBER NONVS EST DE CONVER SIONE.</cell><cell></cell></row>
<row><cell>PRAEFATIO AD FERD. MED. M. ETRVRIAE DVC. SERENISS.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De motu generatim di&longs;&longs;eri initio Octaui libri, de Phy&longs;ico auditu. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>813</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Perpenditur &agrave; natura motus, an'ne ip&longs;e generatim perpetuus &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>814</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Soluuntur Peripatetic&egrave; rationes Philoponi contra Ari&longs;totelem. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>816</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exploratur Ari&longs;totelis ratio qu&aelig; ab instantis natura dicta e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>817</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Probatur motum nunquam ce&longs;&longs;aturum &agrave; natura motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>819</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Errores veterum, qui mundum c&oelig;pi&longs;&longs;e volebant deteguntur, &amp; eorundem dicta <expan abbr="qu&aelig;d&atilde;">qu&aelig;dam</expan> refutantur. C.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>820</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m ab &aelig;terno principio quicquam noui po&longs;&longs;it proxim&egrave; profici&longs;ci, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>822</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid re&longs;pondeant ad obiecta Peripatetici, quibus aliquid noui proxim&egrave; ab &ecedil;terno profici&longs;ci probatur,   quid ue ad eorum rationes dicendum &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>824</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Utr&ugrave;m motus animalis fiat ab externo, &longs;it ne pror&longs;us internus. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>826</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Humanarum actionum primordia ve&longs;tigantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>828</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum motiones in homine obeantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>829</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ena<gap/>ratur ordo principiorum mouentium in animali. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>831</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Examinantur argumenta oppo&longs;ita, &amp; libertatis human&ecedil; principia &longs;tatuuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>833</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Alia nonnulla ad finem attinentia ad&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>834</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Adiungitur ad ea qu&aelig; de prinipus actionis expo&longs;ita &longs;unt, aliquid de altero illo con&longs;ilio, quod non &longs;e-quitur actio. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>835</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Conclud tur vt motus in rebus &longs;e habeat, quo ad earum &longs;ubiecta, &amp; tempus. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>836</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;olu<gap/>tur ordo mobilium in id quod per &longs;e mouetur. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>838</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quar atione, qua'ue &longs;pecie motus id quod e&longs;t per &longs;e mobile moueatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>839</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum &longs;e habeat primum per &longs;e mobile ad &longs;uas parteis. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>840</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ratio, qua concluditur e&longs;&longs;e motorem quendam &aelig;ternum. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>841</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Concluditur ab&longs;olute primum motorem e&longs;&longs;e, &amp; alia qu&ecedil; ad illu&longs;trandas eas rationes attinent, afferun-tur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>842</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m via qu&ecedil; vtitur motu, nece&longs;&longs;aria &longs;it ad inueniendas e&longs;&longs;entias &agrave; materia &longs;eparatas, an alia   qu&ecedil;dam &longs;ubueniat. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>846</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m vna tant&ugrave;m &longs;ub&longs;tantia &longs;eparata &longs;it, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 23. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>848</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum &longs;e habeant prima mouentia quo ad perfectionem. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>851</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d &longs;it vnus quidam motus omnium primus, &amp; quis'nam hic &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>852</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d conuer&longs;io &longs;ola continua &longs;it, &amp; prima &longs;pecies lationis. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>854</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m conuer&longs;ioni alius qui&longs;piam motus contrarius &longs;it, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>856</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reliqua de motuum repugnantia &longs;ub&longs;cribuntur, &amp; de ratione men&longs;ur&aelig; dubitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>857</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m in &longs;emicirculo circulo'ue fiant contrariis motus nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>860</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Denatura centri &amp; loco c&oelig;li c&ecedil;terorum &longs;ententi&aelig; recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 30.</cell><cell>863</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum opiniones de loco c&ecedil;li confutantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>865</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Nostra &longs;ententia constituitur de loco c&oelig;li. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>866</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aliorum &longs;ententi&aelig; conciliantur, &amp; oppo&longs;ita de loco c&oelig;li di&longs;&longs;oluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>867</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur docendum, vt conuer&longs;io men&longs;ura &longs;it aliorum motuum &amp; initia temporis explor antur.   Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>869</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum tempus requir at anim&aelig; mutationem. Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>870</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Colligitur definitio temporis, &amp; aduer&longs;us illam dubitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>872</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Denatura in&longs;tantis, <expan abbr="eiu&longs;dem&qacute;">eiu&longs;demque</expan>. origine nonnulla. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>874</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Summa temporis definitio colligitur, &amp; contra dubitatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>875</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cau&longs;&longs;&ecedil; qu&ecedil;runtur multarum proprietatum qu&ecedil; tempori ad&longs;cribuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>877</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quot modis accipiatur id quod dicitur e&longs;&longs;e in tempore, &amp; vt e&longs;&longs;e motu&longs;it in tempore. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>879</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De &ecedil;uo nonnulla Peripatetic&egrave; di&longs;&longs;eruntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>880</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum tempus metiatur quietem. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>883</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ver&ugrave;m tempus &longs;ine ope anim&ecedil; &longs;ub&longs;istat, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>885</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m &longs;it idem tempus omuibus commune, an <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> proprium. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>887</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatio loci cuiu&longs;dam ad extremum 4. Phy&longs;. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>888</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Edi&longs;&longs;eritur quemadmodum tempus &longs;it men&longs;ura motus. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>889</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid pars, quid &longs;pecies temporis, &amp; cur &agrave; &longs;ole metrum temporis accipiendum &longs;it. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>891</cell></row>
<row><cell>LIBER DECIMVS EST DE SVBSTANTIIS QVAE MOTVM   IN COELO EFFICIVNT.</cell><cell></cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Coelvm non e&longs;&longs;e corpus compo&longs;itum &egrave; quattuor elementis. Cap.<emph.end type="italics"/> 1.</cell><cell>893</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m corpora illa qu&aelig; elementa vocantur, per &longs;e &longs;eor&longs;um exi&longs;tere queant nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>895</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>C&ecedil;lum ignem non e&longs;&longs;e demon&longs;tratur contra Plotinum. Cap.<emph.end type="italics"/> 3.</cell><cell>856</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Que c&ecedil;li materia &longs;it, quid alij decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 4.</cell><cell>898</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In &longs;uperiora di&longs;putatur, &amp; o&longs;tenditur, vt c&ecedil;lum &longs;e habeat ad alterum principium quod est forma.   Cap.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell>900</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur de natura c&ecedil;le&longs;tis &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;igillatim, &amp; ex Auerroe dubitata diluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell>902</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De eodem &amp; diuer&longs;o, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibidem cau&longs;&longs;&ecedil; distinctionis afferuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 7.</cell><cell>903</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Spectatur diligentius quemadmodum materia c&ecedil;li &longs;eparetur &agrave;materia caducorum. Cap.<emph.end type="italics"/> 8.</cell><cell>905</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Philoponi <expan abbr="latinorum&qacute;">latinorumque</expan>. obiectiones, de materia c&ecedil;li aduer&longs;us Ari&longs;totelem &egrave; medio tolluntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 9.</cell><cell>906</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Proponitur qu&aelig;stio de mundi perpetuitate, &amp; locus quidam Aristotelis examinatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 10.</cell><cell>909</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vari&aelig; philo&longs;ophorum &longs;ententi&aelig; de mundi perpetuitate recitantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 11.</cell><cell>911</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Contra Platonicorum &longs;ententiam de mundi &aelig;ternitate, &amp; eorum rationes di&longs;&longs;oluuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 12.</cell><cell>913</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vr&ugrave;m quod per &longs;e caducum est, ab alio perpetuum in genere &longs;ubstanti&ecedil; reddi po&longs;&longs;it, nec'ne. Cap.<emph.end type="italics"/> 13.</cell><cell>916</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m ne accidens ab alio perpetuum reddatur, an intereat nece&longs;&longs;ari&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 14.</cell><cell>919</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Aggredimur explicationem qu&aelig;&longs;tionis illius, &longs;it'ne mundus vnus, an plures. Cap.<emph.end type="italics"/> 15.</cell><cell>921</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ecedil;runtur nonnulla qu&aelig; ad vniuer&longs;i perfectionem &longs;pectant. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>924</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quemadmodum vnum, &amp; multa &longs;e habeant ad perfectum. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>927</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Cur orbes quanto plus &agrave; primo recedunt, non pluribus motibus ferantur, &amp; cur vna tantum &longs;tella in   orbibus inferioribus; infinit&aelig; ver&ograve; propemodum &longs;int in octaua &longs;ph&aelig;ra, ac qu&aelig;&longs;tioni institut&ecedil; finis   imponitur. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>928</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; de mouentium principiorum infinitate Peripatetici decreuerint. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>930</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid ex Ari&longs;totelis &longs;ententia de infinitate mouentinm decernendum &longs;it, &amp; argumenta oppo&longs;ita di-luuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>932</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vnde petantur initia motus in c&ecedil;lo. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>935</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&ograve;d c&ecedil;lum &longs;it animatum, ex communi &longs;en&longs;u philo&longs;ophorum ostenditur. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>937</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Deo prim&ugrave;m &longs;ubiici animam nece&longs;&longs;ari&ograve;. Cap.<emph.end type="italics"/> 23.</cell><cell>938</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur de po&longs;itur&aelig; differentiis in corpore c&oelig;le&longs;ti. Cap.<emph.end type="italics"/> 24.</cell><cell>940</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur ea qu&aelig; opponi &longs;olent Ari&longs;toteli de po&longs;itur&ecedil; differentiis. Cap.<emph.end type="italics"/> 25.</cell><cell>941</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtrum'ne idem &longs;it anima c&ecedil;li, &amp; mouens primum, an &longs;ecum necc&longs;&longs;ari&ograve; differant. Cap.<emph.end type="italics"/> 26.</cell><cell>943</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid de anima c&ecedil;li Peripatetic&egrave; defendi po&longs;&longs;e credamus. Cap.<emph.end type="italics"/> 27.</cell><cell>944</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Dubitationes aliqu&aelig; tolluntur &egrave; medio quibus decretum de anima c&ecedil;li pote&longs;t oppugnari. Cap.<emph.end type="italics"/> 28.</cell><cell>946</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur quod'nam genus anim&aelig; &longs;it quod c&ecedil;lo a&longs;&longs;ignatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 29.</cell><cell>949</cell></row>
<pb/>
<row><cell><emph type="italics"/>Qua'nam tatione moueat motor primus, &amp; in eam partem di&longs;&longs;eritur, qu&ograve;d moueat vt efficiens.   Cap.<emph.end type="italics"/> 30. <emph type="italics"/>Pag.<emph.end type="italics"/></cell><cell>950</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>O&longs;tenditur, Deum ex Ari&longs;totelis &longs;ententia mouere &longs;ol&ugrave;m vt &longs;inem. Cap.<emph.end type="italics"/> 31.</cell><cell>952</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Pergimus ad reliqua vnde &amp; aliorum auctoritate, &amp; dubitatiombus qu bu&longs;dam &longs;ublatis primum mo-uens apud Aristatelem finis vnius rationem habere confirmemus. Cap.<emph.end type="italics"/> 32.</cell><cell>955</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Explicatur ratio, qua Deus mouet c&ecedil;lum &longs;petiatim. Cap.<emph.end type="italics"/> 33.</cell><cell>958</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reprehenduntur argumenta qu&aelig; pro altera parte problematis illius afferebantur, qua Deum proba-batur mouere, vt efficiens. Cap.<emph.end type="italics"/> 34.</cell><cell>959</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ali&aelig; latinorum rationes perpenduntur, quibus confirmatur etiam Deum e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am efficientem.   Cap.<emph.end type="italics"/> 35.</cell><cell>961</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m mouens prim&ugrave;m agens liberum &longs;it, an naturale. Cap.<emph.end type="italics"/> 36.</cell><cell>964</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig;ritur vtr&ugrave;m Deus, Ari&longs;totele auctore, aliquid no&longs;catextra&longs;e. Cap.<emph.end type="italics"/> 37.</cell><cell>966</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quid Peripatetic&egrave; dicendum &longs;it ad ea, qu&aelig; contra hanc partem problematis, &longs;it'ne in Deo libertas, al-lata &longs;unt. Cap.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>970</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quem cultum diis philo&longs;ophi veteres adhiberent, &amp; quantum distaret &agrave; vero. Cap.<emph.end type="italics"/> 39.</cell><cell>972</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>In&longs;tituitur qu&aelig;&longs;tio de ordine mundi, <expan abbr="atq.">atque</expan> ibi proponitur di&longs;putatio, &longs;it ne Deus <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> men&longs;ura. Cap.<emph.end type="italics"/> 40.</cell><cell>975</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exquiritur, vnde natura &longs;umatur ratio men&longs;ur&aelig; qua rerum perfectionem metimur. Cap.<emph.end type="italics"/> 41.</cell><cell>977</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quem admodum ratio men&longs;ur&aelig; congruat cum diuina &longs;ub&longs;tantia. Cap.<emph.end type="italics"/> 42.</cell><cell>979</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quod nam compo&longs;itionis genus men&longs;ur&aelig; &longs;upponatur, vbi multa de compo&longs;itione rationis, &amp; rei di&longs;&longs;e-runtur. Cap.<emph.end type="italics"/> 43.</cell><cell>981</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Quod nam compo&longs;itionis genus pertineat ad mentes &agrave;materia &longs;olutas. Cap.<emph.end type="italics"/> 44.</cell><cell>983</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Reuertimur ad explicationem ordinis vniuer&longs;i, ac de Idea nonnulla ponuntur. Cap.<emph.end type="italics"/> 45.</cell><cell>988</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Ari&longs;totelis placita ab ideis abborrere monstratur, &amp; diluuntur obiecta. Cap.<emph.end type="italics"/> 46.</cell><cell>989</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Diligentius explicatur quis ordo rerum &longs;it in vniuer&longs;o. Cap.<emph.end type="italics"/> 47.</cell><cell>993</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>De ordine constituto inter Deum &amp; reliqua entia dubitatur, &amp; exponitur &longs;igillatim, vt quodque pen-deat ex ip&longs;o in eo quod e&longs;t. Cap.<emph.end type="italics"/> 48.</cell><cell>995</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Exponitur ordo qui est in rebus qu&aelig; &longs;unt ex Deo, pr&ecedil;cipu&egrave; ver&ograve; in c&ecedil;lo ad inferiora. Cap.<emph.end type="italics"/> 49.</cell><cell>998</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Multa de eo genere finis qui dicitur rei genit&aelig;, &amp; cui; nec non edi&longs;&longs;eritur, vt homo &longs;it omnium finis.   Cap.<emph.end type="italics"/> 50.</cell><cell>999</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>An'ne mala ab vniuer&longs;i ordine arceantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 51.</cell><cell>1001</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Vniuer&longs;alium &amp; primarum cau&longs;&longs;arum munera explicantur. Cap.<emph.end type="italics"/> 52.</cell><cell>1003</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Qu&aelig; bona pr&aelig;&longs;tent in natur a prim&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; Deus &amp; c&ecedil;lum quo'ue differant ab aliis cau&longs;&longs;is. Cap.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>1006</cell></row>
<row><cell><emph type="italics"/>Illuctratur ratio dinin&aelig; gubernationis, &amp; exponitur qualis &longs;it energia primi finis. Cap.<emph.end type="italics"/> 54.</cell><cell>1009</cell></row></table>
<p type="head">

<s>ERRATA SIC CORRIGITO. PRIMOLOCO PONITVR NVMERVS</s>
</p>
<p type="head">

<s>Paginarum, &longs;ecundo Littera, tertio numerus Linearum, quarto correctio.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX PRIMO LIBRO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>3. D 3. Architectoni &amp; &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 4. e 4. id quod concr. 6. non vid. 11. nil vetet. f 6. vt nota. h 2, inductiu&aelig; rat. 5. b 11. cre&shy;<lb/>duntur. 6. e 5. rei &longs;eientia deficiet. 15. ponet. f 10. euertetur. 7. d 3. di&longs;cedamus. 6. &longs;ed vel cog. 8. e 7. qu&ograve;d iud. 12. opera. f <lb/>7. quippe qu&ograve;d. g 5. pr&aelig;cedit, 12. cuiu&longs;cuiu&longs;modi, h 11. fertur. 10. e 12. materiata. <foreign lang="greek">x<gap/>rish.</foreign> 13. a 8 pote&longs;tas. d 2. hoc. 5. in <lb/>di<gap/>antes. 14. e 13. tran&longs;ilimus. g 1. iudicari 15. f 9. e&longs;&longs;ent. 18. f 14. <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> effe. g 2. vox <gap/> apud. 20. e 13. <foreign lang="greek">intnxei(/s.</foreign><lb/>f 10. <foreign lang="greek">e)/nqa xai e)/nqa</foreign> 21. 26. faciend&aelig;. b 3. indicare. d 3. creatio. 22. g 8. &longs;it. h vlt. <foreign lang="greek">u(xosatpaw_s</foreign> 24. f 4. <foreign lang="greek">h( texrh.</foreign> g 11. d<gap/>m&shy;<lb/>guam. 13. ita fit. 25. b 3. producatur &longs;imile nunquam. 10. fit, vt. c 2. nam dicere po&longs;. d 11. Ati&longs;. inter ita. 26. e 1. dum fit. f 11. <lb/>En tibt. h 9. niti &longs;emper. 27. c 13 form&ecedil;. 29. a 2. mouet. b 14 efficeret. 30. c 9. ab&longs;olutus. g 2. &longs;int. 31. c 1. <foreign lang="greek">a)ntereidousin</foreign>. <lb/>32. e 11. corrige &longs;ic. <foreign lang="greek">ta\de\ge/ner e(/tepa plei_on die/shxen h)\ ta\ ei_dei</foreign>. g 12. <expan abbr="fi&atilde;t">fiant</expan>. 34. c 4. an'num. 18. notucre. g 1. di&longs;tort&aelig; &amp; per <lb/>plex&ecedil;. h 2. <foreign lang="greek">tu/xw|</foreign>. 4. audis. 5. quadrate. 37. a 9. quid &longs;it. 38. e 11. &longs;ine. 13. &longs;eparantur. 39. d 5. <foreign lang="greek">e\xei politixiw\</foreign> 15. cluent. <lb/>40. h 12. Huic. 14. <foreign lang="greek">u(pomnhmatisou_</foreign>. 42. h 3. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan>. 13. 14. ex partenece&longs;&longs;e e&longs;t e&longs;&longs;e. 43. 27. vnmcilalis. c 4 cueta. g 12. de&shy;<lb/>negari. 44. e 8. negantem. g 4. 10. &longs;ubalternans. h 7. definitas. 45. 23. vt <expan abbr="aliq.">alique</expan> d 15. primi. 49 a 8 quanque. 50. e 15. <expan abbr="antt&qtilde;">anttquae</expan>. <lb/>f 15. philo&longs;ophi&aelig;. 51. a 12. <expan abbr="imit&atilde;tur">imitantur</expan> artes. 14. earum c 12. medicos. d 1. <foreign lang="greek">mimhtixai\</foreign> 52. f 5. qu&ecedil; quid. 8. liberali. g 14. fi <expan abbr="neq.">neque</expan> <lb/>53. a 9. <foreign lang="greek">d\ ei)xo/na.</foreign> c 3. <foreign lang="greek">a)xribei/as.</foreign> 13. per&longs;picuitas. 54. e 1. quod ad. 9 pareat. 10. &longs;iqua. 12. Phy&longs;ic&aelig;. h 7. tran&longs;cendenti&aelig;. 13&shy;<lb/>habeant &longs;ubitciuntur &amp; determinantur. 55. d 11. fuerat <foreign lang="greek"><gap/>isie/tw</foreign>. 56. e 10. qua &longs;unt. 57. d 4. materi&aelig;. 58 f 6. at &longs;ic. 7. <foreign lang="greek">xerus <lb/>gnw/sews.</foreign> 14. hexagonum. c 6. <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>. 60. g 13. &agrave; diuino. h 2. &longs;ubaltemantem ad hanc ab alia. 61. c 2. concipiamus. 7. cum <lb/>&amp; fic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 63. b 10. corporc&ecedil;. 64. e 13. corpus. g 2. fit. 13. qu&ecedil; ope. h 1. e&longs;ficitur &longs;ecundum vt. 4. <foreign lang="greek">u(perou/sion.</foreign> 5. natur&ecedil;. 65. <lb/>b 14. tum pr&aelig;terea c 11. vt vnum definitioni. 66. e 4. no&longs;te. 68. e 7. effectus. g 5. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 69. b 8. illarum. d 15. eclip&longs;i &amp; &longs;ic <lb/><expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 70. f 12. &longs;it &amp; alt. h 4. addimus. 8. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> art. 71. a 11. de prim. 72. g 10. fententiam. 73. c 2. <expan abbr="effenti&atilde;">effentiam</expan>. 74. e 16. <expan abbr="mou&etilde;tis">mouentis</expan>. <lb/>g 11. in prima. 85. b 12. modo erit dial. 86. e 7. corrige verba Gr&aelig;ca &longs;ic <foreign lang="greek">fusilo\s tou/twn. 10. du\tis e(xateros.</foreign> 14. eius e&longs;&longs;e <lb/>quod. 87. a 15. pote&longs;t quae c 8. ex co e&longs;&longs;e ord. 90. g 3. recipiunt. h 2. e&longs;&longs;e de &longs;ub&longs;t. 94. e 7. &longs;ub&longs;tanti&aelig; vel acc. 14. omne. g 12. <lb/>c&ecedil;dam quid de. 97. a 2. illu&longs;trentur. b 6. &longs;impliciter. 107. c 12. &amp; methodo 109. b 15. verum. c 1. Placitis. 110. e 4. qua&shy;<lb/>dam. h 9. careat qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;tradicentia">contradicentia</expan> &longs;unt at. 111. a 6. &longs;ectatorib. cius. 112. f 9 <foreign lang="greek">th_qiw.</foreign> 113. b 11. formas. 114. h 1. Abdcritic&cgrave;. <lb/>115. b 5. &longs;i ver&ograve;. c 11. accepta. 116. e 9. <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. 119. c 2. prius natura &longs;it &amp; id. 13. excie&longs;cat. 120. f 11. auhibent. 121. 7. <lb/>niti per &longs;e. 122. f 8. <foreign lang="greek">gines<gap/>an. gines<gap/>ai.</foreign> 124. c 1. cau&longs;&longs;am &amp;.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO SECVNDO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>126. F 7. qua &longs;an&egrave;. 11. &longs;ecantur 127. b 13. categorias &amp; &longs;ic vbique. 128. g 10. in diff. 130. e 5. aliquando. 131. a 5. e&longs;&longs;e vn&shy;<lb/>de, b 3. contracto c 12. mintrat. 132. h 11. <expan abbr="mihi&qacute;">mihique</expan>. &longs;at. 134. h 1. <foreign lang="greek">o)/ntos.</foreign> 136. e 12. <foreign lang="greek">e)/rgou</foreign>. 137. d 11. &longs;imul. 138. g 5. profc&longs;xi. <lb/>14. qu&aelig;que. 15. di&longs;&longs;oluere. 140. h 1. indicand&ecedil;. 141 a 14. auctio. d 8. illuminatio. 142. f 4. exprimatur. 143. c 10. lices. d 15. <lb/>partes. 145. c 2. aliud ni&longs;i forma. 146. g 11. innitatur. h 15. cauillum &amp; &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 147. a 13. 14. qualias. b 4. dictum e&longs;t. d 13. <lb/>agens. 148. e 1. mutationi <expan abbr="d&utilde;">dum</expan> &agrave; diuer&longs;is obiectis immutatur; ideo. 150. c 9. deductione. 151. c 13. diffiuere. 153. d 15. vt cum. <lb/>154. a 13. <expan abbr="c&otilde;&longs;tituimus">con&longs;tituimus</expan>. h <foreign lang="greek">s. gi/nes<gap/>ai.</foreign> 155. c 14. e&longs;&longs;e &amp; in 157 b 3. generabilis. 158. f 15. licet. 159. 22. &longs;unt. d 11. mutatio&shy;<lb/>ne. 160. f 14. intelitgit. 162. f 14. di&longs;cimus. h 12. fit. 163. c 10. illarum. 165. a 10. <expan abbr="re&longs;olution&etilde;">re&longs;olutionem</expan>. 12. retum po&longs;tulante. b 2. in <lb/>ip&longs;o. 5. quo puncta. 166. f 3. vt dum. h 11. lis inter. 167. d 5. ei&longs;dem. 169. b 2. <expan abbr="qu&aelig;&qacute;">qu&aelig;que</expan>. d 4. virtutem. 170. c 7. mutatione &amp; <lb/>quan. 171. a 12. <expan abbr="vtiiq.">vtiique</expan> b 7. qu&aelig; int. d 3. quoquam. 172. g 5. perpe&longs;sionis pernicio&longs;&ecedil; gen&longs;. 173. b 3. motum proprie &longs;ub&longs;t. 175. <lb/>a 12. forma. 176. e 1. habcant. 2. conflantur. f 12. rationis. g 14. nominis. h 5. &longs;i vt. 177. a 10. concedamus. b 9 ill&ecedil;. 178. <lb/>e 5. interea. f 6. &amp; ap. 7. rationalis &amp;. 179. b 11. <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> neg. 14. cui. c 4. po&longs;teriore. 180. e 7. e Themi&longs;t. h 6. in&longs;tas. 14. hac mach. <lb/>15. approbas. 181. c 8. fundentur. 13. <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;ic. d 7. canon. 10. priuationes. 12. &longs;icubi. 182. f 13. occidunt. h <gap/>5. pr&aelig;llet. 183. <lb/>b 7. &longs;tatue. c 12. ab&longs;entia. actu e&longs;t e&longs;&longs;e. 184. e 3. &longs;int. g 12 manens. h 12. &longs;unt. 185. a 10. con&longs;litutiones. 186. f 15. ver&egrave; dicat. <lb/>g 7. dicemus. h 4. vis. 187. b 15. <expan abbr="potius&qacute;ue">potiusque</expan>. c 8. per &longs;e ip&longs;am 188. e 3. <foreign lang="greek">a\llo.</foreign> 12. v&longs;us nom. f 4. aio infor. 8. materia concr. 15. <lb/>reftituitur, &amp; intenditur. 189. b 1. tamen for. d 14. <foreign lang="greek">to\ gino/menon,</foreign> &amp; o. 190. c 5. 7. capiat. g 9 idonea. 191. a 6. plurib. mate&shy;<lb/>ri&aelig; portionibus <expan abbr="n&omacr;">non</expan>. 198. g 8. illuminationis in. 199. a 7. interitus? b 2. quod &longs;uum. 205. b 15. c&ecedil;tcris. c 10. vt cius. 206. g 2. <lb/>&longs;upere&longs;t. h 1. naturale. 207. c 9. ibi affl 208. c 8. &longs;en&longs;u. g 14. o&longs;&longs;enderimus. 209. b 7. ducitur. c 4. &longs;i non in eo gen. at in alio. <lb/>a 10. e 4. &longs;it per. g 11. prim&ograve; de illo de rel h 7. tribuitis. 212. f 8. con&longs;tat. 10. a&longs;&longs;ecutum e&longs;t. 13. demon&longs;trationis vi. 213. a 15. <lb/>aliquem. 16. omnia. c 3. ibi non &longs;er. 214. e 15. pr&aelig;terea. f 6. componeres. g 15. mobilis. 217. a 3. e&longs;&longs;e de loco. b 9. maneat. <lb/>c 4. mens no&longs;tra. 12. quoniam motum. 218. g 3. nec magis. 15. cominus. h 4. pr&aelig;cederet. 220. e 14. res ip&longs;a. h 14. <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> non. <lb/>221. c 8. metiri tamet&longs;i. 222. e 12. nancilcatur. f 14. quippe quae prop&egrave;. 223. a 6. petitur &agrave; &longs;axo. 13 <expan abbr="prius&qacute;">priusque</expan>. d 13. qua di&longs;p. 14. <lb/>po&longs;tulat. 225. b 4. ortu. 5. pellat. d 6. a&longs;cen&longs;ui. 226. g 7. <expan abbr="con&longs;imil&etilde;">con&longs;imilem</expan> rationem in. 227. b 3. vercor.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO TERTIO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>228 G 10. animus. 14. natura. 229. a 3. fuerit, &amp;. d 5. tran&longs;ilit. 230. e 5. &longs;u&longs;tinens. g 14. de ip&longs;o vbi. h 5. &agrave; reliquis. 231. c 2. <lb/>Burl&ecedil;us. d 6. particulis. 232. e 3. effectus. f 7. opere. g 6. requiri. 14 &longs;it. 233. a 6. dictum fuit: &aelig;ger. d 8. <expan abbr="coq.">coque</expan> 235. d 4 per&shy;<lb/>&longs;picuum. 236. h 15. <foreign lang="greek">ou)rano\s.</foreign> 237. c 13. redundat. 238. h 11. in &longs;ub&longs;t. 239. a 2. natura. 24. d 3. &longs;u&longs;ctpiunt. 242. c 2. Hippo&shy;<lb/>cratis &amp; &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 11. &amp; &longs;apit. 244. f <gap/>. natura. 246. c 8. &longs;anari. 247. a 1. &longs;ub&longs;tanti&aelig;. c 3. e&longs;&longs;entiali. 248. h 6. quies ver&ograve;. 249. <lb/>b 9. materia. c 1. inuenerat. 250. g 7. &longs;ignificati. 251. c 14. pi&aelig;&longs;erendam. 252. e 3. eum. 4. cum id aut. f 10. <expan abbr="probation&etilde;">probationem</expan>. g 4. <lb/>partes. A B. 6. quin fieri. 253. a 5. &longs;ic progre. b 11. extenta. 254. f 11. nece&longs;&longs;aria. 255. c 7 <expan abbr="approbat&atilde;">approbatam</expan>. 14. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>. 256. e 12. <lb/>illa. f 5. oppo&longs;ito. 260. g 2. moueatur. 10. qui fit. 13. <expan abbr="diceb&atilde;t">dicebant</expan> animum e&longs;&longs;ecorpus. 261. c 14. potuit. d 14. vera. 262. c 14. per&shy;<lb/>&longs;picu&aelig;. h 5. &longs;eip&longs;o non moueri primo, &amp; ab alio. 263. d 11. hyeme. n. 264. f 3. ordmatim. g 7. &longs;icca. h 5. tibi &longs;u&longs;p. 15. mota. <lb/>265. a 15. &longs;ubactum. 266. g 6 antmales. 267 c 4. calore. 268. e 8. aut vbi. f 3. ea. 269. a 4. quid ergo. 15. at certe. 270 g 11. <lb/>in&longs;it. 271. c 2. e&longs;t ei quod e&longs;t. 6. po&longs;tent. d 5. nos qd. 272. e 9. <foreign lang="greek">tro/pon.</foreign> g 11. dehbate h 12. natura po&longs;t. 273. b 2. po&longs;tum. 5. <lb/>quid &longs;ibi. 274. h 3. <expan abbr="notion&etilde;">notionem</expan>. 275. c 1. conuertit. 6. notus. d 6. cuius cau&longs;&longs;am. 277. b 10. po&longs;t cert&egrave;. 278. f 13. forma. g 13. ac <lb/>cedat. 281. c 7. ip&longs;o term. 14. ne pro eo. 282. f 8. <expan abbr="c&otilde;tracta">contracta</expan>. 283. d 4. &longs;en&longs;um pellere. 287. a 2. &longs;ecunda. 3. <expan abbr="exagitat&atilde;">exagitatam</expan>. b 6. po&shy;<lb/>terat. c 1. materia. 14. <expan abbr="tot&atilde;">totam</expan>. 288. e 3. &longs;ecus &longs;it. f 7. <expan abbr="&longs;ec&utilde;do">&longs;ecundo</expan> de c&ecedil;lo. T. 27. h 6. motus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan>. 8. de&longs;inat. 15. denominatio. 290. <lb/>g 13. vtium'ne. 291. a 2. <expan abbr="pot&etilde;tia">potentia</expan> qu&aelig; 10. <expan abbr="r&otilde;nes">ronnes</expan> opp. b 2. nobis apparet. 292. e 8. habitus illi &longs;upponatur. Qu&ograve;d. 293. a 3. per <lb/>&longs;uam for. b 12. raro'ne. 13. monemus. d 1. alens. 2. quod fit in. 7. tum nego. 294. e 10. habet <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan>. 1<gap/>. fic &amp; illa. f 8. &longs;imi&shy;<lb/>lts. g 7. &longs;ecundum &longs;e. 10. habet. h 10. 1<gap/> pote&longs;tatis. 295. b 15. eum e&longs;&longs;e. 296. g 7. motura e&longs;t vt hoc &longs;ine. 297. d 12. Simplicio. <lb/>303. a 1 eas e&longs;&longs;e. 304. g 2. <foreign lang="greek">fronoi_n fron<gap/></foreign>. 305. a 15. po&longs;sit in actum. d 12. &agrave; quo vel quod &longs;em. 306. e 3. <expan abbr="Qu&ecedil;cunq.">Qu&ecedil;cunque</expan> ver&ograve; ca&longs;u &longs;i <lb/>cutibi <expan abbr="fi&utilde;ta">fiunta</expan>, vt in artifice <foreign lang="greek">xinei_,</foreign> quorum materia pote&longs;t &amp; &agrave; &longs;e ip&longs;a moueri eo motu quo &longs;emen mouet. g 7. nalitus. h 5. inu&longs;tis. <lb/>307. d 1. quie&longs;t. 313. b 3. &longs;ic pars. 6. &longs;i per &longs;e. 13. &longs;ecundum quas. c 1. hoc aut. d 12. &longs;int confirm. 15. accidensm <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. 314. <lb/>h 5. Alexandro. 14 gremio. 315. a 6. rex excel. 9. &longs;i deficiatur. c 7. is. 316. f 8. aliquam. h 1. ita vt ni&longs;i. 13. <expan abbr="c&otilde;tinu&aelig;">continu&aelig;</expan>. 317. b 5. <lb/>Prinium quia. 6. denominantur. c 12. imper&longs;ecti. d 13. plumbeus. 318. f 14. ita monet. g 4. materia &longs;u&aelig; 3. 9. b 8 leue &longs;ic. 11. <lb/>grauitate 321. c 5. animalt primumviuens pro port. d 5. mon&longs;trat. 322. g 1. hos mot. 323. a 6. mouere. 324. e in tit. quas <lb/>ex. f 7. qu&aelig; ex &longs;e ip&longs;a. h 2. in &longs;cupo. 325. a 7 violentiam. 12. quoquo. d 6. &longs;emper ab alio. 326. f 14. te&longs;tetur. h 1. ratio pro&shy;<lb/>pria. 12. dictorum. 327. a 17. vt &agrave; forma. b 7. moueri. c 12. pote&longs;tatum. d 15. aibitror. 328. g 8. nil perfect&egrave;. h 2. in pote&longs;t. <lb/>229. b 10. partienda. d 10. igitur &amp; materia. 330. e 8 materi&aelig; proxim&ecedil;. 10. forent. 17. moueretur. f 11. alterum quidem. <lb/>g 8. fit e&longs;&longs;e. h 9. &longs;u&longs;&longs;iciente. 332. e 7. natura &longs;ic. 15. tibi pl. h 3. admittant. 10. &longs;i non re &longs;ep. 336. f 12. auctor hic. 13. &longs;ol&ecedil;. <lb/><gap/> 14. recidat. 339. a 3. carere. 14. commeant. b 12. continuas. c 10. vbi cum.</s>
</p>
<pb/>
<p type="head">

<s>EX LIBRO QVARTO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>g 42. H 4. paret. 344. h 9. intermutationem. 346. g 10. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> admir. 11. repugnantiam. 11. tamen &longs;int. 347. a 16. vt aerem. <lb/>in tit. actum &agrave; temou. 348. h 6. enim erit. 349. b 8. cuenit. 350. c 1. dei<gap/>citur. 2. qu&ograve;d actus. 14. officio &longs;alua pote&longs;tate in fin. <lb/>f 1. h&ecedil;e qu&aelig; imped. g 9. ci&longs;iciant. 351. d 15. nitatur. 352. c 10. motum non prof. g 13. indicia. h 11. illa. 354. g 1. is in infin. <lb/>h a. octur. 357. a 8. ab&longs;oluta. Ecce. b 4 naturalem. 6. <expan abbr="neq.">neque</expan> ita. 358. c 14. diuer&longs;&ecedil;. g 6. <expan abbr="natura&qacute;">naturaque</expan>. 359. a 7. non totius. c 1. or&shy;<lb/>bes. 6. Arittoteles in illis. n. e&longs;t idem &amp; agere. d 7. iri <expan abbr="quoq.">quoque</expan> 360. e 1. explicarit. g 9. <expan abbr="quou&longs;q.">quou&longs;que</expan> vis &agrave;. 361. c 3. reddi po&longs;sit 9. &longs;u&aelig; <lb/>cupid. d 1. Theonem. 362. c 9 po&longs;itur&aelig;. f 6. hic in. 363. a 1. cam. b 10. vt ip&longs;e. c 11. indicandum. 364. g 4. loci. 365. a 16. de <lb/>potetia. 366. f 5. augmentation&eacute;. 367. a 13. Eum <expan abbr="quoq.">quoque</expan> b 8. agno&longs;ci. 368. g 11. pote&longs;tatis. 369. a 15. <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. 370. c 2. tractus. <lb/>g 2. pater igitur ex dictis qu&ograve;d. 371. d 4. ab <expan abbr="corund&etilde;">corundem</expan> elementotum <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>. 372. c 9 <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan>. 373. c 11. <expan abbr="pati&etilde;dt">patiendt</expan>. 374. g 12. <lb/>quicqu<gap/> 376 g 1 ergo. 4. <foreign lang="greek">mi/geq<gap/>s.</foreign> n. h 14. defendunt. 381. b 10. vis <expan abbr="it&etilde;">item</expan>. 11. non nego. 382. e 15. in quo ine&longs;t. g 10. differui&shy;<lb/>mus. h 12. efficiens. efficcre. 384. f 13. initam. h 7. &longs;it in. 385. a 1. <expan abbr="l&etilde;tor">lentor</expan>. 2. maximus lentor. 11. habita. b 14. libratis. 386. f <lb/>11. eam e&longs;&longs;e. g 4. appeilemus. 6. quod ita. h 13. in eo. 15. q alia. 387. b 14. propen&longs;io. c 1. natura. 4. efficienti. 5. finis. c 14. <lb/>&AElig;thiopibus. 390. h 7. ca cadit. 391. b 1. &AElig;gidij. 4. quanuis. c 1. hos. d 2. <foreign lang="greek">xrei/ttonos.</foreign> 392. g 1. form&aelig;. 393. b 1. inter bo&shy;<lb/>nos. c 1. &amp; &longs;i. 394. e 1. dedi&longs;&longs;e. f 4. ad coiuncta. 395. c 5. reuoluimur. 396. f 1. gemma. 9. hic motus. g 9. <expan abbr="bl&atilde;di">blandi</expan>. 397. a 2. niti. <lb/>11. tutius. 16. audi tu. quod revera. 400. f 5. potratur. 401. b 5. ip&longs;uim. d 5. imprimunt. 402. f 6. recuperatur&aelig;. 12. per &longs;en&longs;. <lb/>g 10. fit at. h 8. <expan abbr="partibus&qacute;">partibusque</expan>. 403. c 11. habeas. 407. d 7. quadam con&longs;tabat quod. 11. &longs;imile. 409. d 6. idem. 410. h 11. <lb/>e&longs;t ci. e 9. paribus. 412. g 13. pro&longs;ectum in forma. 413. a 5. ex <expan abbr="co&qacute;">coque</expan>. nos po&longs;&longs;umus. 415. b 13. natura. d 8. Flere. 10. emode&shy;<lb/>randus. 416. f 13. apparabit. flagitat. 417. c 6. quo ad eius. d 5. per accidens. 6. omnino. 419. a 8. qu&aelig;rere. b 11. cau&longs;&longs;a. 420. <lb/>f 13. in not. 421. a 5. tales. b 6. &longs;int <expan abbr="vn&etilde;">vnem</expan>, vt. 422. h 15. vitio. 424. h 9. continui. 425. a 16. deducimur. c 9. vt id. 11. vt non <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> <lb/>corpus &longs;it. d 3. ille e&longs;t. 427. a 47. moles. c 6. <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>. 8. <expan abbr="qu&atilde;titas">quantitas</expan>. 9. <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan>. 428. c 9. <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> locus. 10. &longs;it. f 5. fit in. g 9. <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan>. h 15. fit. <lb/>429. a 14. fit. b 15. Mathematica. 4. rect&agrave;. 430. c 10. <expan abbr="repetent&etilde;">repetentem</expan>. f 4. efficitur. g 4. <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan>. h 15. Mathematico. 431. c 6. acci&shy;<lb/>dens. 432. c 13. illo. f 3. aut. 434. g 7. in <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan> aquam in corona quam in aurea ma&longs;&longs;a. 14. qua &longs;unt. h 7. e&longs;&longs;e qu&aelig; <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan>. 435. b <lb/>11. loco circun. d 9. <expan abbr="&longs;pati&utilde;">&longs;patium</expan>. 436. e 8. verum &longs;it non. g 11. tutius. h 2. qua. 437. a 7. <expan abbr="eand&etilde;">eandem</expan>. b 6. innumera <expan abbr="p&utilde;ctacoc">punctacoc</expan>. 438. e 3. <lb/>&amp; locus. 11. &amp; aqu&ecedil;. 439. a 11. genus. b 4. &longs;ubiecti. 440. f 4. quomodo. g 5. <expan abbr="a&longs;&longs;umpt&utilde;">a&longs;&longs;umptum</expan>. h 3. de&longs;inito. 8. immobile. 441. c 12. &longs;e.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO QVINTO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>443. C 5. caducarum. d 1. motuum. 444. g 1. quibu&longs;dam term. 12. e&longs;&longs;e. 11. a&longs;sidu&egrave;. 445. a 12. manere. b 4. po&longs;&longs;emus. 8. ca&shy;<lb/>&longs;orem. d 1. eum. 446. g 12. materi&aelig;. 447. d 16. habcat. 448 e 9. perfectus. 14. Gr&aelig;ci. g 4. colum. 10. ob. 11. vacauit. 453. <lb/>a 15. e&longs;&longs;e confim. c 1. &longs;an&aelig;. 2. tum motum. 459. f 8. magnitudinem. 14. feretur. h 4. habebant. 9. manent. 458. c 11. ellip&longs;i. <lb/>g 13 terra. 461. a 3. medium. 462. f 3. minus. g 2. e&longs;t terren&aelig;. 463. a 12 &longs;olum. b 1. priuationes. c 6. comparantur vt in. 7. <lb/>qucant. d 3. ex his &longs;int qu&aelig; &longs;imp. 10. <expan abbr="neq.">neque</expan> ibi. 464. e 6. <expan abbr="rationi&longs;&qacute;">rationi&longs;que</expan>. f 2. pendere. 8. collatum. 13. afferente. g 3. ille. 12. a&euml;rem <lb/>in aqua 13. noluit. h 3. con&longs;tituere. 465. a 1. minus. 7. cogatur. c 2. in&longs;tar. 466. f 1. definitiones. 12. indicant. 13. <foreign lang="greek">i(/sas<gap/>ai.</foreign><lb/>g 16. quam illi. h 12. pr&aelig;ceps. 467. a 10. nubes. b 12. omni. d 15. diluta. 468. f 3. natur&aelig; cond. g 2. defendi. 8. erunt. h 7. <lb/>accidens. 13. e&longs;t ctrcum&longs;. 469. b 14. albi&longs;simum. c 14. &longs;iquis. 470. f 4. autem ex. 472. e 1. quod e&longs;t. g 11. potitura. 473. a 14. <lb/>id quod e&longs;t pr&aelig;t. 15. pr&ecedil;ter naturam diutur. co quod &longs;ecundum naturam. b 8. qui cx &longs;ecrer. d 12. E&longs;t huiu&longs;modi. 475. a 3. i&longs;te <lb/>4. illi. 476. f 5 repurgari. h 6. <expan abbr="machinat&atilde;">machinatam</expan>. 13. &agrave; leu. 477. b 1. con&longs;ci&longs;cat. c 1. a&euml;rem. 478. f 15. &longs;i. 480. f 6. liber&egrave;. 14. maris. <lb/>g 4. commemorare. 5. cura &longs;upp. 9 habent: minus. 10. fers. 482. c 13. dela&longs;&longs;at&aelig;. 484. e 3. terra. f 3. materi&aelig;. g 5. quin. h <lb/>13. nunc ad Aucr. 485. c 6. his ob&longs;i&longs;ti. d 3. medici. 7. Facit. 486. f 7. &longs;alis. 8. &longs;alis. 9. <expan abbr="ou&utilde;">ouum</expan>. 487. b 6. re&longs;per&longs;a. illita. c 13. conta&shy;<lb/>ctum. 488. e 1. den&longs;e&longs;cet 9. &longs;i lana qua. g 3. perfungendum h 13. natura. 490. c 2. temporis. 8. acri. f 4 organico. 7. humi&shy;<lb/>da. 491. a 7. cum docet. b 12. pyramidem. 14. vero octa hed. b 11. vi coact&ecedil;. 493. b 7. demer&longs;a. 11. iri demer. d 5. ci<gap/>cun&shy;<lb/>ferentia. 7. demei&longs;am. 495. c 12. ad id pr&aelig;&longs;t. d 2. exoriatur. 5. oppugnent. 496. f 12. con&longs;titit. 15. &aelig;qua. 497. b 13 excu&shy;<lb/>ditur. c 5. partes e&longs;&longs;e. d 13. quam exercet. 498. c 10. dimi&longs;&longs;o. h 13. quia non materia. 500. e 11. per &longs;e na&longs;e. 14. mobile 502. <lb/>e 6. &aelig;&longs;timentur. g 6. lectoris. h 9. vt materia. 15. Fit. 504. f 6. vacui. 11. cau&longs;&longs;&aelig;. g 1. penderet. 505. d 3. afferentur. 506. <lb/>f 12. explodatur. 507. a 5. proiectio. 15. remot&egrave;. 511. b 3. tolerante 512. g 9. hypeccaumati. 513. a 4. compo&longs;itus. b 2 ignt. <lb/>d 4. amplificato. 515. a 15. &longs;iquodam illa. 16. iudicium. b 2. ca ver&egrave;d 516. f 15. mouet. g 2. te docuit. 518. e 15. motu pr&aelig;t, <lb/>g 15. &amp; &agrave; cau&longs;sis. h 3. inten&longs;um. 9. cidem. 519. d 14. vel ignem. 52<gap/>. c 14. mon&longs;trat item vt latius. 523. c 13. vt in &aelig;qual. <lb/>d 14. hoc &longs;ic. 524. c 9. &longs;i fuerit. 15. quam. 525. a 4. <expan abbr="r&otilde;">rom</expan>. 6. certi. c 1. dela&longs;&longs;ari. 6. cert&ecedil;. 526. g 3. ca qu&aelig;. h 4. proportionum. <lb/>527. a 11. acre. b 5. Phy&longs;icarum. 6 explicatu. 528. e 7. e&longs;t propor. 14. ea qu&aelig; &aelig;qu&egrave;. h 15. dupliciter. 529. a 10. veloctorem, <lb/>530. e 13. tempori. f 15. con&longs;tituto variatur. 531. d 8. vtique. 532. g 11. cen&longs;um. h 1. in infinitum. 533. c 14. qu&agrave;m axem, <lb/>&longs;eu manub. 15. item &longs;int oportet. d 9 continuare.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO SEXTO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>536. H 7. abdita. 539. a 3. exi&longs;timare &longs;i diucr&longs;as. b 9. tandem oracula reddat. 541. b 9. eandem. 542 c 5. &longs;it de. 543. d 12. <lb/>abeant. 544. h 15. careamns &longs;i reliquimus, aut. 548. e 15. &longs;eclis. 550. g 4. eum. h 7. fallaciam. 552. f 9. e&longs;t ex in mu&longs;. 15. pri&shy;<lb/>uationis nomine. 553. d 5. dixerim. 554. h 2. abire. 3. qua quer. 555. a 6. &longs;ubiecto. d 6. potentia. 559. d 3. quendam. 14. <lb/>cum abeant. 560. g 5. dicuntur e&longs;&longs;e. 6. cen&longs;entur. 561. d 9. qu&aelig; nupet. 565. a 2. quantas. d 3. id e&longs;t. 566. h 7. v&longs;us vt. 567. <lb/>b 14. genitura. d 5. actui contrarium. 568. e 14. ad <expan abbr="act&utilde;">actum</expan>. f 6. at hoc. 11. futuram. h 3. &amp; e&longs;t. 12. habitam. 569. a 11. deriuan&shy;<lb/>tur. 12. materia &longs;it. 570. e 2. ip&longs;ius. f 2. accidit. h 13. foima. 571. b 10. <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <expan abbr="t&etilde;pore">tempore</expan>. c 2. natura. 572. c 4. oppo&longs;ita. g 9. natura. <lb/>h 7. certi. 573. b 14. <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>. 574. f 10. intelligit. g 3. e&longs;&longs;icientis. 575. a 9. modo. 12. &longs;ic. b 7. varietur. c 11. ab ip&longs;o. d 7. <expan abbr="t&atilde;ta">tanta</expan>. <lb/>576. f 1. indicans. 578. f 8. igitur. h 1. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 579. a 5. aliter fore, vt idem e&longs;&longs;et. 580. e 3. <foreign lang="greek">u(/parcin. 4. u(/parcein.</foreign> 581. c 7. <lb/>quitria. 582. c 13. habent. f 2. munerib. 583. c 14. &longs;iue etiam. d 2. a&longs;signari &longs;icut etiam reb. artificio&longs;is. 584, g 9. a&longs;&longs;ecut&aelig;, <lb/>h 2. properemus. 585. b 13. conntuenda. 587. a 9. curio&longs;us. d 8. &longs;it nec'ne. 588. c 8. pr&aelig;ditas &longs;ol. 593. a 11. inferiorum. b 2. <lb/>aimus. 4. e&longs;&longs;enti&aelig;. 594. h 13. pr&aelig;terea. 596. g 7. hic etiam. 597. a 5. <expan abbr="atq.">atque</expan> d 2. vt <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> 13. repetiatur. 600. g. 1. in materiam. <lb/>h 1. qu&agrave;m in homine quae rel. 4. generatim. 601. a 13. &longs;int. 602. c 7. <expan abbr="co&qacute;">coque</expan>. 603. a 5. nec ab ip&longs;ius. d 6. pr&aelig;repta. 13. memoret. <lb/>604. h 12. quod &longs;i non. 605. b 11. &longs;ecere. d 10. veiutos. 609. a 14. innitantur. c 15. temeie. 610. g 15. appetituum. 611. b 10. <lb/>eam qu&aelig;. c 14. cuenirent. d 2. qua&longs;dam. 612. g 14. foret. 613. b 1. &longs;it qui. 7. primum. 9. can&longs;l&ecedil;. c 1. occidere. d 1. vis. 614. <lb/>f 11. pr&aelig;dicati. g 15. perfectionis. 615. c 14. determinat&egrave;. c 3. <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan> vi. 616. f 3. natur&aelig;. h 13. h&aelig;c autem in materi&aelig;. po&longs;lunt. <lb/>617. a 15. contingenti&aelig;. c 13. <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 618. f 1. oppo&longs;ita. 619. c 1. ex communt. 620. c 1. in primis. f 2. quodam nodo. h 7. pa&shy;<lb/>trare. 621. d 9. &longs;it aliquid. 623. a 1. fato. d 1. nimium. 624. g 2. terminum. 625. c 3. verum. 627. b 13. aqua item. 628. g 2. <lb/>inquiens. 3. materia. 8. &longs;enibus. 13. <expan abbr="c&otilde;mod&egrave;">commod&egrave;</expan>. 629. a 11. &longs;eae. b 13. eum locum. d 9. auctoritate. 10. qua vniu. 12. ne hilum. <lb/>630. f 13. odit. 631. a 10. laba&longs;cit. 634. g 4. videri. h 1. &aelig;&longs;tate. 635. b 6. careant. 13. &longs;implicius. 636. g 4. &longs;uccedere. h&aelig;c ha&shy;<lb/>benda e&longs;t bona mala'ue fortuna. &longs;imile. h 7. Chymi&longs;tas. 14. arte. 637. a 15. eadem. c 12. vel modum d 4. mytulos. 638. c 2. <lb/>ex &longs;emine &amp; ex. 6. certa. f 2. propagantur. 6. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> g 9. ablationem. 11. immanentem. 640. e 8. &longs;ignificata. g 2. arbitra&shy;<lb/>mur. 641. b 11. di&longs;&longs;iciles. c 5. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> d 13. &longs;i ignis.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO SEPTIMO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>644. g 9. cum veter. 646. g 3. exi&longs;tunt. 647. d 4. complexionem. 649. 21. &longs;entientem. b 11. natura. 651. a 7. indicabitur. b 5. <lb/><expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. d 6. aerem. 652. c 7. &egrave; corp. g 4. &amp; vi&longs;enda. 653. a 6. Bibuli <expan abbr="C&ecedil;&longs;ari&longs;&qacute;">C&ecedil;&longs;ari&longs;que</expan>. ludis. b 5. &longs;ubiectum. 12. ratio. d 14. co tan&shy;<lb/>tum nomine. 655. c 2. materia pr&ecedil;cedat. 656. c 12. in &longs;ub&longs;tantia. f 5. dictum. 7. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 657. a 13. ip&longs;is. b 6. earum actus. <lb/>658. e 3. quantitas. 14. in &longs;equentib. <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> varias &longs;ormas oberrant at. 659. a 13. qu&aelig; per. 661. a 7. ob&longs;eruata. 662. e 4. pr&ecedil;&shy;<lb/>finitur etiam quae totidem modis actus &amp; pote&longs;tas accipiuntur quot &longs;unt categori&aelig;. g 7. pr&aelig;mon&longs;tratorem. 664. quod e&longs;t ex fig. <lb/>g 8. &longs;olet. 665. c 13. vt vna. 669. a 13. decreuerimus. d 5. ob&longs;eruari. 670. f 11. video qu&aelig;. h 1. &aelig;qu&ecedil;. 671. d 3. potiuntur. 5. <lb/>fignum per &longs;e. 675. c 8. <expan abbr="qu&aelig;q.">qu&aelig;que</expan> 676. e 1. vt vtr. 7. propo&longs;ita. h 12. e&longs;t. 678. g 13. &longs;it actu. 680. e 10. co nomine. 13. &longs;ectioni. 
<pb/>g 10. at &longs;i illud ver&ograve; e&longs;&longs;e. 681. a 6. &longs;oli, c 1. horremus. 6. <expan abbr="animator&utilde;">animatorum</expan>. d 7. labe&longs;actetur. 682. g 12. fine &amp; propter aliud; propt. <lb/>6<gap/>5. 214 quodlibet <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> hoc eff. ibid. nec <expan abbr="t&ntilde;">tnm</expan>. c 8. &longs;en&longs;um. 686. e 12. tum fit. 687. c 5. tn qu&ecedil; <expan abbr="plcrun&qacute;">plcrunque</expan>. 7. profe&longs;lus e&longs;t aliquid <lb/>688, g 10. virtutem, &longs;ic, 690. f 13. procedit. 691. a 7. ad auctu. b 8, <expan abbr="vtri&longs;&qacute;">vtri&longs;que</expan>. 693. a 13, <expan abbr="alent&etilde;">alentem</expan> &amp; aug. b 6. i. aug. c 12, nunc &longs;ub. <lb/>d 1. vti, non de&longs;unt qui. 8. natura calor. 694. h 14. actionem. 695. a 5. comminut&ecedil;. 10. in&longs;trumenta. b 14. valet. c 13. vinen&shy;<lb/>tib. 15. alimentitij. 696. g 4. &longs;eparatus. 697. b. 14. &amp; qua&longs;i in ipio. 15. nequiuit. 698 h 8. adipi&longs;catur. 699. c 3 fundetur item <lb/>&agrave; nutr, 705. b 6. e&aelig;dem. c 3. h&aelig;c nobis. d 9. natura dicitur. 706, c 7. formam. 11. The&longs;ei. 12. remorum. f 4. ad&aelig;quat. 8. par <lb/>t&eacute; prob. 9. verbis. 707. a 5. atqui. 6. tribueretur. 9. fit per. 11. fit per. 15. certi. b 6. e&longs;t auct. c 6. nec per &longs;eip&longs;am. <expan abbr="c&otilde;&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan>. 8. <lb/>poterunt. d 8. qu&aelig; &longs;ic. 11. &longs;tatuat. 13. ferunt. 708. g 13. vt eius bene. 14. qualitate talem hoc e&longs;t, h 4. motiones. 11. refici. <lb/>17. patiente conuenit inter. 709. a 10. permcet. d 6. materiam qu&ecedil; toto. 710. f 7. debeat. in tit. euertuntur. 712. e 16. ab il&shy;<lb/>lis. g 4. huc. 7. di&longs;&longs;ecetur nullo. 9. ne exh. 713. b 15. niti. c 1. partib. cont. 714. c 6. in quo primo. 13. po&longs;simus. 715. a 6. <lb/>abjtu. b 16. vt exhaur. d 5. Byzantij. 11. Fui&longs;&longs;ent. 716. f 6. videre e&longs;t. 7. ex qua. 9. augentur. 717. a 4. <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> quod. b 13. certa. <lb/>d 4. cum effic. 8. ab&longs;entia. 12. <expan abbr="primo&qacute;">primoque</expan>. 16. altero. 718. c 4. <expan abbr="tam&qacute;">tamque</expan>. 5. Sed h&aelig;c. g 8. <expan abbr="neq.">neque</expan> h&aelig;c. 719. a 16. quale. b 9. adnexa. <lb/>16, mutationem. d 12. fue<gap/>t. 720. e 3. quantitatis. 5. &longs;it calidius. f 10. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quod. g 2. nec plurib. 16. cau&longs;&longs;am. h 15. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab. 721. <lb/>a 4. &longs;uccedente. 9. naturam. d 15. fuerint. 722. e 4. pr&aelig;ter naturam. 8. pote&longs;t. 14. den&longs;atum.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO OCTAVO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>723. C 10. <foreign lang="greek">a)lloi/wsis, a)lloi_on</foreign> &longs;emper lege cum gemino <foreign lang="greek">ll</foreign>. 724. e 9. po&longs;&longs;e&longs;sione. 10. ill&ecedil;. 726. g 14. huius e&longs;t actu. h 7. &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig;. 12. &amp; &agrave; c&ecedil;ter. e 16. Eri&longs;&longs;ic <gap/>s. 727. c 15. nexum. d 1. propter &longs;e fines. 2. po&longs;teriora. 14. &longs;pecta. 728. e 6. &longs;ic ordin. g 4. <lb/>fit fieri. 10. impedientia. 729. c 11. motus qui. d 16. illarum. 730. h 8. &longs;ucce&longs;&longs;u. 732. f 14. inueniendum. 733. c 11. actus ac&shy;<lb/>cidentis ex actu. 734. e 8. totam. f 4. rationis. 737. b 7. acris. 738. h 16. hoc meo. 739. b 13. qualitati. 740. f 9. ac generib. <lb/>h 17. mendis. 743. b 12. innitatur. d 15. cum tamen. 745. b 12. quam. 746. e 16. ip&longs;e. g 10. tertio. 747. b 11. aut ver&ograve; 13. <lb/><gap/>upre&longs;&longs;ui. c 7. intendi. 749. b 4. ab&longs;olute. 750. f 12. profe&longs;si. g 4. <expan abbr="vs&qtilde;">vsquae</expan>. h 15. nemo. 752. e 8. reparari. 754. c 6. item. 755. c 5. <lb/>fic &longs;olum. 8. per actum &longs;ecundum. 756. fin tit. clem&ecedil;ntis. 8. mouentur. 9. deletur. 757. d 12. effecta. 758, e 2. &longs;en&longs;um 4. <lb/>&longs;uperiora. 7. Ari&longs;totelea. g 6. remi&longs;siorem. 8. vt mos. 759. b 5. nix. 6. cos exi&longs;tit, 12. materi&aelig;. d 5. obtinebat. 760. g 12. ad <lb/>illas. 761. a 5. perfectioris. b 8. colorum. 762. e 7. nobis. g 4. permi&longs;&longs;ione. 763. b 4. fit. 11. pictoribus. 14. non &longs;it. c 4. philo&shy;<lb/>&longs;ophotum. 764. f 7. eget. g 10. contracto. 766. e 5. vt ternuni. h 13. halitus. 15. halitus. 767. c 8. acutam. 14. donare. d 15&shy;<lb/>&longs;cquitur. 768. c 11. non e&longs;t. 770 g 3. mucronc. 771. b 6. &amp; nigro. d <gap/> 7. anacla&longs;i<gap/>. 772. f 8. contraria &amp;. g 2. vim. h 16. ex <lb/>&aelig;quo. 773. b 14. accipiet. 774. f 14. qualitates. h 7. ponantur. 14. ambig&longs;<gap/>as. 775. a 10. quo ex. d 1. &longs;int. 3. conditione <expan abbr="t&atilde;t&utilde;">tantum</expan>. <lb/>777. a 14. &longs;en&longs;iles. d 15. &amp; fine. 778. e 3. hos bon. 6. defendes. 779. a 3. &amp; &longs;unt. 8. <expan abbr="atq.">atque</expan> c 4. in his e&longs;t. d 14. nullius. 17. ita. <lb/>780. g 1. repa&longs;sio. 2. <expan abbr="vtriu&longs;q.">vtriu&longs;que</expan> 3. priore. 15. benefica. h 4. communicat. &longs;unt entia. 781. c 9. acrem. d 10. propriore. 782 e 16. <lb/>fundum. h 17. non pote&longs;t. 783. b 13. contractam. d 17. accidenti. 784. e 10. qu&aelig;alij. 11. innitatur. f 8. perhibetur. h 10. <lb/>producenda. 785 a 2. po&longs;itura. 5. &longs;it vt. d 16. quos tamen. 786. g 14. luminis. h 10. d<gap/>uer&longs;a. 787. a 3. nulla. 788. f 15 potiri. <lb/>16. terminos omnes. 789. b 11. fuerit. 16. nimium. c 10. vel ex extr. 790. e 4. ob <expan abbr="cam&qacute;">camque</expan>. rem. 14. prim&aelig;. 15. euidentior. <lb/>791. a 7. ab altero. c 15. &longs;pectari. 792. g 11. &longs;umm&egrave;. 794. e 11. infigantur. g 8. vnum. 795. d 5. fuerint. 796. g 7. <foreign lang="greek">gonu xnh/&shy;<lb/>m<gap/>s</foreign>. 797. a 8. debilitatum. 9. ni&longs;u. b 4. <foreign lang="greek">pa/qous</foreign> &amp;. 9. omni. d 8. naturalis. 798. g 6. explicata. 11. &egrave; voto. h 4. contrariis. 6. <lb/>pr&aelig;&longs;tantia. 12. quid&eacute; actu. 799. a 12. <expan abbr="eou&longs;&qacute;">eou&longs;que</expan>. d 8. denominationes. 800. h 6. circum. 801. a 1. facilis. d 7. forma. 802. e 2. ab <lb/>illis. 4. <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan>. 803. a 2. <expan abbr="cand&etilde;">candem</expan>. 805 a 2. <expan abbr="c&utilde;cta">cuncta</expan> igitu&racute;. c 8. coniuctis. d 2. fuerint. 806. e 10. &amp; ne clem. f 2. vt &longs;i 807. a 8. motu. <lb/>d 6. perhibetur. 808. h 15. pr&ecedil;&longs;tat. 809. a 11. motus.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO NONO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>814. F 3. ille fuer. h 6. Si quem. 815. a 9. hoc e&longs;t. b 3. ip&longs;um. 816 g 13. tantum. 817. b 14. dicta. e 13. aut fit. 14. dcderit. <lb/>818. f 8. terminum. 9. conuexum. 819. c 13. motui. 820. f 14. abeant. 821. a 13. nulla enim ratio. b 9. teporem. c 5. lis ami&shy;<lb/>citia'ue. 822. f 2. &longs;ed. h 1. gnauiter. 823. a 5. re&longs;pondeas. 824. e 7. &longs;it minus. f 10. iudicantium. h 16. cau&longs;&longs;a. 825. a 12. effc&shy;<lb/>ctuum. effectuum, &amp; cau&longs;t. d 3. excel&longs;&aelig;. 11. diluam ag. 829. c 8. optim&aelig;. 830. e 1. <expan abbr="coniectur&atilde;">coniecturam</expan>. 11. <expan abbr="morti&longs;&qacute;">morti&longs;que</expan>. 831. a 5. ni prius. <lb/>d 14. exagitatio. 832. g 3. quoad tamen. h 7. propinquius. 833. d 1. cogno&longs;cat. 834. g 5. inc&oelig;pto. h 4. feriendo. 835. b 8. &longs;ie <lb/><expan abbr="quoq.">quoque</expan> c 5. Ne igitur. 836. f 2. fecerint. 837. c 6. indicat. 838. e 15. per &longs;&ecedil; mouere aut mou. f 9. vt in homin. g 1. &amp; id in iis &agrave; <lb/>prouc. h 11. at qui hoc. 13. &longs;it id. 839. a 15. illa. 10. qua exord. c 7 qua ratione. 8. duab. d 15. &agrave; parte. 840. f 5. i. amplius <lb/>repon. g 2. tangeret. 841. d 11. ip&longs;um. 842. f 2. perpetua. 3. e&longs;&longs;e potius. g 11. <expan abbr="nanq.">nanque</expan> etiam. 845. a 12. c&oelig;lo. d 12. perno&longs;cen&shy;<lb/>das. 849. a 13. Hunc ctiam. b 11. Tum. d 2. vt color in ir. 851. a 9. te&longs;tantur. d 11. expetit. 8<gap/>3. a 5. <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> ad locum omnib. <lb/>854. e 12 oppo&longs;itam. g 11. quod cert&egrave;. 856. g 10. conditionib. h 13. erit eadem materia. 857. d 10 lucem aff. 859. d 10. <lb/><expan abbr="c&otilde;tinentur">continentur</expan>. 860. d 10. ac phy&longs;. 861. b 13. Ca<gap/>lippo. d 12. a&longs;&longs;cucratur. 862. g 5. totius primus. 863. c 4. aliam. 864. c 1. offen&shy;<lb/>dat. 9 obtineat. 11. motum aggr. 12. 13. qui vere triplic. 865. b 6. partes. c 2. qu&aelig; pote&longs;tati &longs;ub<gap/>citur. 866. g 15 quae a<gap/>imad. <lb/>867. a 3. fit vt 868. e 12. 13. obiiciebatur. 869. a 11. <expan abbr="c&otilde;&longs;entienter">con&longs;entienter</expan>. b 9. cau&longs;&longs;a vel in &longs;patij difformitate, vel in mou. c 6. a ccedit. <lb/>870. f 15. con&longs;tituitis? h 16. fit in &longs;om. 871. d 9. motum. 871. f 2. offeret. 873. d 12. Tertium. 874. h 8. &longs;an&egrave; vidctur. 875. <lb/>a 4. diuerla. d 16. punctus. 876. h 4. ne&longs;citur. 877. b 4. Quanuis autem hic. c 3. duplicetur. c 13. in tit. tempori. 878. e 13. <lb/>qualitates. 879. b 12. e&longs;&longs;enti&aelig;. 881. c 4. videntur. 13. &longs;egiegatus. 882. e 3. accommodare. 7. tempori obn. 884. f 13. mo&shy;<lb/>tus. h 10. moueatur. 885. b 9. perfectioris. 888. c 8. cur item. h 12. decas. 889. c 16. natura. d 10. e&longs;t ab Ari&longs;t. 891. a 1. ha&shy;<lb/>bebant. b 6. po&longs;sts. c 7. my&longs;tic&egrave;.</s>
</p>
<p type="head">

<s>EX LIBRO DECIMO.</s>
</p>
<p type="main">

<s>892. F 5. hine. g 12. in&longs;pectione. 894. e 3. dominante &longs;ic. 16. abeat oppugnare. f 16. pullulant. g 7. pote&longs;t. vt <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in marg. <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ecun do de c&oelig;lo. T. 44. 12. annis. 896. e 14. quae a&longs;sid. g 4. liber. 5. &longs;implicem. 897. a 5. vt phy&longs;. 6. quid tantum. d 5. luceant. <lb/>899. a 11. pote&longs;tas. b 2. manant. c 6. vt primum. d 2. a materia. 900. e 1. quae quorum. 902. e 9. exacta. h 14. intelligantur. <lb/>903. d 11. ducitur. 904. e 1. ip&longs;e vnum. 11. <expan abbr="Pau&longs;on&etilde;">Pau&longs;onem</expan>. f 14. Hic tibi. 905. a 1. ignoratur. c 13. quidam perfectiores. 906. e 4. <lb/>demon&longs;trant. 7. e&longs;t g 7. <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan>. 907. a 3. alteram qua. 12. &longs;it eius. c 11. ac real. 988. e 13. ad actum &agrave; pote&longs;tate. 15. &AElig;gidio. <lb/>g 13. nece&longs;&longs;ari&ograve;. 909. a 10. ex &longs;ubiecto. d 13. modum. neq Perip. 910. f 10. ip&longs;e tibi. h 4. &amp;. 911. a 16. generatione g 4. <lb/>&longs;it quan. 916. e 12. potiendam. 15. Lyc&ecedil;i. f 7. &longs;uff. g 11. at. 917. a 8. comparari. 918. f 16. Atid. 920. f 7. po&longs;&longs;e. h 6. &longs;ic. 921. <lb/>a 9. perpetuus. 13. materi&aelig;. 922. f 2. hic e&longs;t. h 10. mtelligetur. 924. f 11. hyppopotamum &amp; &longs;ic <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> 13. multa. g 2. &longs;uppe&shy;<lb/>ditant. 927 a 14. Indicabat. b 5. fal&longs;a. d 1. exce&longs;s<gap/>et. 928. e 11. nummus. f 4. nummus vnus nummus ad decem mult&ograve;. 929. <lb/>a 2. &longs;uperiore. b 3. voco. 14. &longs;upremus. c 9. primum. d 11. &longs;iquis eius. 933. b 5. duab. 935. d 4. motas di&longs;. 936. e 4. optim&aelig; <lb/>affe. g 11. labores. 13. <foreign lang="greek">frouphtikas</foreign>. 397. a 3. <foreign lang="greek">pnrhxoon</foreign>. 938. e 1. Gr&aelig;cis &longs;i, 14. quam. 15. vna omnis. f 2. beatitatis'ue. h 12. <lb/>at mob. 939. a 15. motum e&longs;&longs;e. <foreign lang="greek">e)ne/rg</foreign>. b 9. non habcant &longs;ociam. non po&longs;&longs;unt. 10. oporteat. c 2. vniu&longs;modi. 941. c 13. &longs;imilis. <lb/>942. f 13. &longs;imile. 15. vbi. h 13. quartum. 943. c 6. &longs;ic &amp;. 945. c 11. naturam. 946. c 5. eflc cta. f 10. quia &longs;ola. g 4. nos con&shy;<lb/>turb. 5. ex his ver&ograve;. 947. a 15. vt etiam. b 4. <expan abbr="eandem&qacute;">eandemque</expan>. c 5. di&longs;tinguat pr&ecedil;&longs;entes. 948. c 2. ver&ograve;. f 12. e&longs;ficacitas. g 9. re&longs;pi&shy;<lb/>ciat. 949. a 15. ill&ecedil;. fit. 950. f 7. cum valeat. g 14. Lyc&ecedil;o. 951. a 1. ver&ograve; b 7. calida. 15. quod mouetur. 952. e 9. po&longs;&longs;et <expan abbr="c&otilde;tr">contr</expan>. <lb/>15. diuiduum. f 2. vt efficiens, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> vt finis. 8. concludit. 953. b 2. vim 8. &longs;i h&ecedil;c. d 7. vt aliud. 954. f 10. quem cum. h 2. <lb/>memento. 955. b8. fuit. 8. Phy&longs;. c 10. probet d 16. verlaretur. 956. e 1 debeat. 14. opponit. f 15. e&longs;&longs;entia. g 11 eas &longs;tr. <lb/>h 3. natur&aelig; indicari. 958. g 13. cos 14. Ethici. 16. animalis. 959 b 1. vnum quod e&longs;t 5. differentem c 15. cogitat. d 5. con&shy;<lb/>coepit. 960. g 15. anim&aelig; actum. 961. c 1. Dens. 962. c 5. &longs;int. g 9. ip&longs;is Deo. h 11. Sic ergo. 964. f 3. &aelig;dificator 967. b 8. <lb/>natura quicquid. 968. e 1. etenim cau&longs;&longs;a. 972. e 10. <expan abbr="malefic&utilde;">maleficum</expan>. g 8. pertineret. h 17. coleret. 973. a 3. petens. d 12 cumula&shy;<lb/>ti&longs;sim&egrave;. 974 e <gap/><expan abbr="&longs;t&atilde;">&longs;tam</expan> quic. 976. h 2 nos e&longs;&longs;e. 981. b 16. princeps. c 2. in vno. 982. e 10. di&longs;&longs;oluitur in mat. 985. a 6. <expan abbr="c&otilde;po&longs;itio">compo&longs;itio</expan> <lb/>ine&longs;t. 988, c 9. &amp; in intell. 989. a 9. producuntur. 11. &aelig;terna 14. ni&longs;i forma. d 10. idearum v&longs;us. 13. illa ctiam. 14. ex eo cau&longs; <lb/>&longs;am. 990. f 12. ab&longs;trahant. h 2. <expan abbr="c&otilde;municat">communicat</expan>. 991. c 1. fit alia. 4. fota. 992 e 16. operationem. 993. b 2. cum &longs;it. c. in tit. <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>. 
<pb/>994. e 6. fit capa x. 9. reluptatem. f 13. pr&ecedil;ftitura. 995. a 10. cau&longs;&longs;a qua quom. 996. f 16. promouet. 997. d 7. ille <expan abbr="&etilde;t">ent</expan>, 998.h 17. <lb/>Pherecy den puto. 999. b 9. <expan abbr="c&otilde;municatricem">communicatricem</expan>. d 2. <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> partic. 1000. 25. pr&ecedil;&longs;tare non po&longs;&longs;. 9. bon&aelig; val. d 2. Pammonem. 1003. <lb/>a 13. <foreign lang="greek">pa<gap/>po/<gap/>in pasatpo<gap/></foreign>. b 13. <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> his 14. in eo. d 13. habeant'ne. 1004. g 1. &agrave; primis. 12. motus a&ugrave;t. 1005. b 8. ade&shy;<lb/>ptum. 1006. e 10. officia. 14. Cholcodea, 1007. a 10. functionum. b 3. 4. &longs;in vt de cau&longs;&longs;a proxima, &amp; efficiente 1008. e 10. <lb/><gap/>ia. 12. apparabit. 1009. b 10. motionis. c 4. dirigantur. 5. limitantur. d 7. Hyda&longs;pes. 14. cultam. adoration, 1010. g <lb/>13. &longs;alus. 1011. moueb. d 5. angu&longs;ti&longs;sima. 11. tibi ip&longs;i charis.</s>
</p>
<p type="head">

<s>Gr&ecedil;ca, ne lectores erratorum multitudine terrerent, humanitati <expan abbr="diligenti&aelig;&qacute;">diligenti&aelig;que</expan>. eorum <lb/>commendantur.</s>
</p>
<figure></figure>
<pb pagenum="1"/>
<p type="head">

<s>FRANCISCI <lb/>BONAMICI <lb/>PHILOSOPHI FLORENTINI <lb/>IN PISANO GYMNASIO <lb/>PROFITENTIS.</s>
</p>
<p type="head">

<s>DE MOTV LIBER PRIMVS.</s>
</p>
<p type="head">

<s>DE MVNERE PHILOSOPHI NATVRALIS.</s>
</p>
<p type="head">

<s>Pro&oelig;mium.</s>
</p>
<p type="main">

<s>Motvs initia <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. venari proxim&egrave; opero&longs;um e&longs;&longs;e atque diffi <lb/>cile, &amp; multa de ip&longs;o volumina &agrave; Peripateticorum principe edita <lb/><gap/>e&longs;tantur, &amp; labores &longs;ummi, quos vniuer&longs;a philo&longs;ophorum &longs;cho&shy;<lb/>la in eius <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> <expan abbr="c&otilde;tuli&longs;&longs;e">contuli&longs;&longs;e</expan> per&longs;picitur. Nam &longs;iue copia theo <lb/><gap/>matum &longs;pectetur, &longs;iue &longs;ubtilitas &amp; ob&longs;curitas: h&aelig;c omnia plan&egrave; <lb/>in motus e&longs;&longs;entia ve&longs;tiganda nobis &longs;e&longs;e obiiciunt: etenim per&longs;i&longs;tit <lb/>parum motus; nec eius aliud quicquam, ni&longs;i pars aliqua, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa <lb/><expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> lubrica, <expan abbr="nil&qacute;">nilque</expan>. &longs;tabilis obtinens, quin' potius indiuiduus qui </s>
</p>
<p type="main">

<s>
<arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target><lb/>dam finis eius tantummod&ograve; extat; vt facillim&egrave; elabatur: tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>quae multa complectitur, qu&aelig; naturis inter &longs;e di&longs;creta tantam caligi <lb/><expan abbr="n&etilde;">nem</expan> <expan abbr="offund&utilde;t">offundunt</expan>, vt inter philo&longs;ophos admod&ugrave;m procliue &longs;it variari. <lb/>Augebat quoque difficultatem, quia plurima flagitaret, vt con&longs;titui po&longs;&longs;et. Nullum enim cau&longs;&shy;<lb/>&longs;&ecedil; genus exi&longs;tit, ex quo non pendear motus: tempus item <expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. re&longs;picit. &longs;ingula ver&ograve; com&shy;<lb/>plura nobis &longs;uppeditant quidem, qu&aelig; dicamus; &longs;ed ea cert&egrave; plena &longs;alebrarum &amp; dubitationis; <lb/>ver&ugrave;m qu&aelig; pr&aelig;claram philo&longs;ophandi occa&longs;ionem <expan abbr="pr&aelig;be&atilde;t">pr&aelig;beant</expan> &longs;tudio&longs;is veritatis. Quare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus <lb/>audaci&aelig; forta&longs;&longs;e nobis ad&longs;cribetur, qui <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> negocium pertentare voluimus, qu&agrave;m de&longs;iderio <lb/>veri perno&longs;cendi, <expan abbr="&longs;tudioq.">&longs;tudioque</expan> c&aelig;teros iuuandi, qui nobi&longs;cum in hanc <expan abbr="pulcherrim&atilde;">pulcherrimam</expan>, &amp; <expan abbr="hone&longs;ti&longs;sim&atilde;">hone&longs;ti&longs;simam</expan> <lb/>&longs;peculationis <expan abbr="aren&atilde;">arenam</expan> de&longs;cenderunt; qu&aelig; &longs;emper apud nos potuere plurimum, &amp; ad &longs;e&longs;e <expan abbr="trah&etilde;tia">trahentia</expan> <lb/>mitis modis, &agrave; multis vit&aelig; <expan abbr="c&otilde;modis">commodis</expan> auerterunt, <expan abbr="exi&longs;tim&atilde;tes">exi&longs;timantes</expan> ei, qui &longs;e ad <expan abbr="&longs;peculation&etilde;">&longs;peculationem</expan> contulerit; <lb/>cuius mult&ograve; maxima parse&longs;t qu&aelig; de motu ampli&longs;sima pr&aelig;mia proponi, <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan>, qu&aelig; <lb/>&longs;ola bene <expan abbr="in&longs;titut&atilde;">in&longs;titutam</expan> mentem pa&longs;cit, &amp; fouet, &amp; alioqui fluctuantem &longs;edat, &amp; mult&ograve; plus denique <lb/>delectar, qu&agrave;m laboris <expan abbr="imm&etilde;&longs;itas">immen&longs;itas</expan> &amp; anxietas cur&aelig; deterreat, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. tum &longs;eip&longs;am &longs;uperat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ver&longs;atur in rebus hone&longs;ti&longs;simis, in quibus optimo iure contemplatio motus numerari pote&longs;t. <lb/>
<arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target><lb/>His adde qu&agrave;m &longs;it eius animaduer&longs;io nece&longs;&longs;aria, c&ugrave;m plan&egrave; informet <expan abbr="method&utilde;">methodum</expan> naturalem, qu&aelig; <lb/>&longs;ibi propo&longs;uit ad explicandum illud <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;ti&aelig;">&longs;ub&longs;tanti&aelig;</expan> genus, in quo fons ine&longs;t &amp; origo motus; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>lati&longs;sim&egrave; patet, atque ade&ograve;, vt ni&longs;i aciem mentis acerrim&egrave; intendas, &longs;olum tibi, inter ea qu&aelig; &longs;unt, <lb/>occurrat, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>., ni&longs;i diuinirus affleris; nihil aliud e&longs;&longs;e opineris, qu&agrave;m naturam: <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. certam <lb/>materi&aelig; &longs;ubiect&aelig; rationem in methodo illa ponit: ex quo efficitur, vt cuncta in &longs;cientia natura&shy;<lb/>li ad eius &longs;tateram reuocari oporteat. H&aelig;c quidem per <expan abbr="o&imacr;a">oina</expan> pertinet, qu&aelig; &longs;en&longs;ui &longs;ubiiciuntur, &amp; <lb/>ad omne genus v&longs;us ab homine accomodatur, &amp; qua&longs;i officina <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;">qu&ecedil;dam</expan> e&longs;t, &amp; in&longs;trumentum, vn&shy;<lb/>de &longs;upellex diuin&aelig; contemplationis expromatur. Proinde <expan abbr="pleraq.">pleraque</expan> pars human&ecedil; contemplatio&shy;<lb/>nis in tractatione motus impenditur. Oper&ecedil;precium ergo facturum eum confido, qui toto pe&shy;<lb/>ctore negocium de motu &longs;u&longs;ci piat, in <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. explicando &longs;uam operam collocet. Magna enim prin <lb/>cipij vis e&longs;t, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel &agrave; viris &longs;apienti&longs;simis dimidium totius habeatur, im&ograve; ip&longs;um &longs;olidum to&shy;<lb/>tum pr&aelig;dicetur. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> cum in omnib. reb. agendis, tum maxim&egrave; in philo&longs;ophando <expan abbr="rerum&qacute;">rerumque</expan>. veri&shy;<lb/>tate ve&longs;tiganda, rationem <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> habere oportet: <expan abbr="&longs;edulo&qacute;">&longs;eduloque</expan>. <expan abbr="aduert&etilde;dum">aduertendum</expan>, qu&aelig;'nam &amp; cuiu&longs; <lb/>modi principia <expan abbr="&longs;tatu&atilde;tur">&longs;tatuantur</expan>: &longs;iquidem fundamenti locum occupent in omnibus methodis. Sicut 
<pb pagenum="2"/>ergo fundamentis rect&egrave; con&longs;titutis, reliqua omnia qu&aelig; &longs;uper&longs;truuntur, firma permanere &amp; per&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target><lb/>petu&ograve; durare po&longs;&longs;unt: &longs;i minus; quicquid adiicitur breni corruat nece&longs;&longs;e e&longs;t: &longs;ic de &longs;cienti&ecedil; prin&shy;<lb/>cipiis, &amp; fundamentis cogitare oporter. Exigua &longs;an&egrave; principia &longs;unt; at ver&ograve; maxim&egrave; pollent. <lb/>Ex quo e&longs;ficitur, vt, quemadmodum in itinere faciendo paruus error ab initio maximus euadit <lb/>in extremo: &longs;ic principiis in methodo mal&egrave; fundatis, demum longi&longs;sim&egrave; aberremus &agrave; vero. <lb/>Vnico enim dato ab&longs;urdo plurima &longs;uccedunt. atque, vt monet Plato, velut in de&longs;cribendis figu&shy;<lb/>ris mathematicis, &longs;i exiguum quoddam primum ignotum <expan abbr="fal&longs;um&qacute;">fal&longs;umque</expan>. &longs;it, reliqua deinceps multa <lb/>con&longs;en<gap/>nt, Neque ver&ograve; &longs;ecus de principiorum con&longs;titutione iudicando e&longs;t qu&agrave;m de con&longs;iliis <lb/>no&longs;tris <gap/>idi&longs;simus ille po&euml;ta cen&longs;uerit, ita &longs;cribens.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg1"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg2"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg3"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Siquam rem accures &longs;obri&egrave; &amp; frugaliter, <lb/>Solet illa rect&egrave; &longs;ub manus &longs;uccedere: <lb/>Atque &aelig;depol fe<gap/>m&egrave; vt qui&longs;que rem accur at &longs;uam, <lb/>Sic ei procedit po&longs;t principia. Denique &longs;i malus, <lb/>Aut nequam e&longs;t, mal&egrave;res vertunt quas agit: <lb/>Sin autem frugi e&longs;t, eueniunt frugaliter.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Idcirco mult&ugrave;m principiis in&longs;i&longs;tendum, <expan abbr="diligenti&longs;sime&qacute;">diligenti&longs;simeque</expan>. con&longs;iderandum vtrum rect&egrave; nec'ne <lb/>
<arrow.to.target n="marg4"></arrow.to.target><lb/>decernantur. his ver&ograve; prob&egrave; examinatis &amp; qua&longs;i fundamentis ben&egrave; iactis c&aelig;tera cum ip&longs;is con&shy;<lb/>gruenter &longs;ubiicere &longs;uccedet. No&longs;trum igitur inftitutum e&longs;t nune naturam motus accurat&egrave; per&shy;<lb/>quirere &amp; qua&longs;i in vnum breue corpus omnia cogere, qu&ecedil; pa&longs;sim ex communi &longs;en&longs;u doctorum <lb/>di&longs;cu&longs;&longs;a &amp; &agrave; philo&longs;ophis acerrim&egrave; <expan abbr="varie&qacute;">varieque</expan>. di&longs;putata &longs;unt; <expan abbr="animi&qacute;">animique</expan>. no&longs;tri &longs;ententias de re ob&longs;cu&shy;<lb/>ri&longs;sima pronunciare, <expan abbr="iudicium&qacute;">iudiciumque</expan>. no&longs;trum dimi&longs;&longs;o omni partium &longs;tudio liber&egrave;, at non licenter <lb/>interponere; quibus etiam non pauca de no&longs;tro contexuimus; nimis forta&longs;&longs;e confidenter eorum <lb/>iudicio, qui maxim&egrave; tribuunt (vt cert&egrave; <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan> e&longs;t) auctoritati maiorum; ver&ugrave;m &longs;i &longs;ine animo iu <lb/>dicare velint, &amp; in intima no&longs;tra pr&ecedil;cordia penetrarint, vt proficiamus nos, &amp; aliis prode&longs;&longs;e po&longs;&shy;<lb/>&longs;imus, neque p&oelig;nas huius audaci&aelig; declinemus, dum no&longs;trorum dictorum reddere rationem, <lb/>&amp; meliora dicentibus au&longs;cultare parati &longs;umus, <expan abbr="atq.">atque</expan> ip&longs;i pro viribus non omnium auctoritate <expan abbr="c&otilde;-tempta">con&shy;<lb/>tempta</expan> profiteamur, &longs;ed ad iudicia peritiorum exploremus illa, qu&aelig; aut o&longs;citante negligentia, <lb/>aut iniquitate factionum, aut etiam iniuria temporum &agrave; pura illa peripatetica di&longs;ciplina, anti&shy;<lb/>qua illa quidem, non tamen eiu&longs;modi, qu&aelig; debuerit, vt iam c&oelig;pit, antiquari, tam longo tempo&shy;<lb/>ris &aelig;tatum <expan abbr="regionum&qacute;">regionumque</expan>. tractu lap&longs;a fuerant: quibus item acce&longs;sit acre <expan abbr="&longs;tudi&utilde;">&longs;tudium</expan> <expan abbr="c&otilde;certationis">concertationis</expan>, quod <lb/><expan abbr="vnicuiq.">vnicuique</expan> propemodum in&longs;itum e&longs;t, atque innatum, <expan abbr="itaq.">itaque</expan> exardet facillim&egrave;, &amp; animis no&longs;tris in&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg5"></arrow.to.target><lb/>h&ecedil;ret tenaci&longs;sim&egrave;; neque minus di&longs;trahit in diuer&longs;as opiniones, qu&agrave;m <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> no&longs;trum cupidi&shy;<lb/>tas ad varia &longs;tudia pro&longs;equenda <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> vel <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> leui de cau&longs;&longs;a, quotidie nos incitet &amp; impellat. <lb/>Neque <expan abbr="it&etilde;">item</expan> abhorret ab hac pe&longs;te con&longs;uetudo: permagni enim refert, quibus opinionibus <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> <lb/>ab initiis &longs;tudiorum &longs;it imbutus: etenim quemadmodum celeriter arripiuntur; ita diutius re&shy;<lb/>tinentur, &amp; &agrave; teneris annis amplexa vehementius amantur. ac veluti lanarum colores, quibus <lb/>&longs;implex ille candor mutatus e&longs;t, elui nequeunt; &longs;ic ea qu&aelig; rudes animi perceperunt non &longs;ine <lb/>&longs;ummo labore excutiuntur, quo fit etiam, vt c&aelig;tera lent&egrave; <expan abbr="fa&longs;tidio&longs;e&qacute;">fa&longs;tidio&longs;eque</expan>. probentur; ne dixerim, <lb/>funditus repudientur &amp; re&longs;puantur. Quamobrem ferunt Theodorum trag&oelig;dum nobili&longs;simum <lb/>nulli concedere con&longs;ue&longs;&longs;e, vt ante &longs;e prodiret in &longs;cenam, quia nimir&ugrave;m primis auditionibus &longs;pe&shy;<lb/>ctatorum animi nimium conciliarentur. Nos, quoad potuimus, Ari&longs;totelis vnius ve&longs;tigiis in&shy;<lb/>h&ecedil;&longs;imus, &amp; ex interpretum &longs;ententiis illas &longs;ecreuimus quas ab ip&longs;o Ari&longs;totele profici&longs;ci, &longs;i non <lb/>per&longs;picuum &longs;it; at nos ita e&longs;&longs;e per&longs;uadere conati &longs;umus; vt neque etiam nos indu&longs;tria no&longs;tra <lb/>minus confi&longs;i qu&agrave;m approbati&longs;simorum hominum auctoritatem &longs;ecuti fui&longs;&longs;e, nec ab eorum <lb/>&longs;ententia, ni&longs;i coacti di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e iure optimo videri debeamus. Qu&aelig;cunque tamen ea &longs;int, qu&aelig; <lb/>con&longs;crip&longs;imus, non &longs;ine pertinaci labore confecta &longs;unt. S&aelig;pius enim <expan abbr="&longs;&aelig;piu&longs;&qacute;">&longs;&aelig;piu&longs;que</expan>. h&aelig;c animaduerte&shy;<lb/>re oportebat: <expan abbr="atq.">atque</expan> vt po&euml;ta ille monet (vtar h&icirc;c ego auctoritate <expan abbr="verbi&longs;&qacute;">verbi&longs;que</expan>. Platonis) ante <expan abbr="retro&qacute;">retroque</expan>. <lb/>
<arrow.to.target n="marg6"></arrow.to.target><lb/>con&longs;picere, ne fort&egrave; deciperemur &agrave; nobis ip&longs;is: quaquidem fraude nulla magis e&longs;t capitalis: <lb/>quand&ograve; nunquam &longs;eductor abe&longs;t, nec vllo tempore &agrave; decepti latere diuellitur: <expan abbr="re&longs;&qacute;">re&longs;que</expan>. ip&longs;a &longs;e&longs;e <lb/>abdidit in profundum. &longs;i quidem ea &longs;it conditio principiorum, vt Tantum.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg4"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg5"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg6"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Sint infra nostros &longs;en&longs;us, <expan abbr="tanto&qacute;">tantoque</expan>. minora, <lb/>Qu&agrave;m qu&aelig; prim&ugrave;m oculi c&oelig;ptant non po&longs;&longs;e tueri.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Quo circa neque mir&ugrave;m e&longs;&longs;e debet, &longs;i res aut minus iucunda, aut etiam grauior, <expan abbr="difficilior&qacute;">difficiliorque</expan>. <lb/>videatur, e&longs;t enim methodi no&longs;tr&aelig; ianua tri&longs;ti&longs;sima: ver&ugrave;m &longs;i prima tempora toleraueris (qui <lb/>vnus e&longs;t labor) non dubito, quin mirifica voluptate complearis. <expan abbr="tibi&qacute;">tibique</expan>. memineris, in cape&longs;&longs;endis <lb/>phy &longs;ic&ecedil; principiis ita faciendum e&longs;&longs;e, velut iis, quos vexat febris, aut quorum pars aliqua com&shy;<lb/>putruit, vt enim valeant, amari&longs;simos &longs;uccos bibere coguntur, cibis parcere, aridum quoque ne <lb/>colluant os frigida cauere; aut, quod grauius e&longs;t, ferrum <expan abbr="igne&longs;&qacute;">igne&longs;que</expan>. pati: &longs;ic tibi, vt animo valeas, <lb/><expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> ferre audendum e&longs;t; <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. magis, quo pretium maius e&longs;t anim&aelig; quam corpori, cuius morbus <lb/>e&longs;t in&longs;citia, &longs;alus autem di&longs;ciplina. En igitur natur&aelig; prim<gap/>dia patefacta, quorum explicatione 
<pb pagenum="3"/>vt&ecirc;re, &longs;i voles: tu autem velle debebis, qu&ograve;d res difficiles &amp; tanti ponderis in vniuer&longs;a contem&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg7"></arrow.to.target><lb/>platione nunquam tractantur &longs;atis. Occa&longs;io vero &longs;cribendi voluminis ab ea controner&longs;ia &longs;um&shy;<lb/>pta e&longs;t, qu&ecedil; in Academia Pi&longs;ana inter no&longs;tros <expan abbr="collegarum&qacute;">collegarumque</expan>. auditores ex orta e&longs;t de motu elemen <lb/>torum. Sed c&ugrave;m multa qu&aelig;&longs;tio requireret, qu&aelig; de motu &amp; natura generatim dicenda e&longs;&longs;ent, <lb/>primo con&longs;ilio &longs;ecundum &longs;ucce&longs;sit, vt de motu di&longs;ceptaremus vniuers&egrave; <expan abbr="eiu&longs;q.">eiu&longs;que</expan> cau&longs;as omnes, &amp; <lb/>communiter &amp; &longs;peciatim perquireremus, ac &longs;ingulas partes &amp; membra intueremur, cuncta faci&shy;<lb/>lius percipi po&longs;&longs;e &longs;perantes, &longs;i tota qu&aelig;&longs;tio &longs;cribendo explicaretur. Sed ne nimium longa &longs;u&shy;<lb/>matur oratio, de re ip&longs;a iam dicere incipiamus. C&oelig;ptis no&longs;tris Deus a&longs;piret, vt quod illo au&shy;<lb/>tore velle c&oelig;pimus, eodem etiam adiutore con&longs;equamur.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg7"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Generalia qu&aelig;dam capita tractantur de principiis &longs;cienti&ecedil; naturalis. Cap. I.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Optime ver&ograve; factum e&longs;&longs;e arbitror, &longs;i in hac methodo bonos imitati mathematicos, aliqua <lb/>veluti fundamenta iaciamus, &longs;uper quib. <expan abbr="&aelig;difici&utilde;">&aelig;dificium</expan> hoc, quod tanto conatu <expan abbr="&longs;tudio&qacute;">&longs;tudioque</expan>; moli&shy;<lb/>mur, extrui valeat. erunt ver&ograve; h&aelig;c principia &longs;iue hypothe&longs;es, quibus phy&longs;ici &longs;ine demon&longs;tratione <lb/>frequentius vtuntur, vt enim docet Proclus principia &longs;ecundum naturam &longs;unt in rebus quidem <lb/>
<arrow.to.target n="marg8"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;a, vt finis; in definitionibus di&longs;tinctio; in demon&longs;trationibus &amp; &longs;cientiis hypothe&longs;es, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&aelig; ta <lb/>
<arrow.to.target n="marg9"></arrow.to.target><lb/>met&longs;i ab Ari&longs;totele pr&aelig;termi&longs;&longs;a nouimus, vt pote per&longs;picua, &amp; &longs;iquando opus fuerit ex analyti&shy;<lb/>co pr&aelig;cepto v&longs;urpata: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nihilominus pr&aelig;libanda fuerunt propter illos, qui in hypothe&longs;ibus phy <lb/>
<arrow.to.target n="marg10"></arrow.to.target><lb/>&longs;icis imprudenter etiam numerant aliquot conclu&longs;iones &amp; &longs;uis locis ab Ari&longs;totele demon&longs;tratas, <lb/>aut multas item pr&aelig;tereunt, qu&aelig; pa&longs;sim ab Ati&longs;totele ip&longs;o, aut &longs;ine admonitione accipiuntur, <lb/>aut declarantur &longs;ol&ugrave;m; &amp; nulla vi &longs;yllogi&longs;tica allata per&longs;uadentur. Neque tamen exi&longs;times ve <lb/>lim, me huc omnia conge&longs;si&longs;&longs;e, qu&aelig; &agrave; philo&longs;opho naturali &longs;ine demon&longs;tratione &longs;umuntur &amp; &longs;o <lb/>lo &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cunt, nimis enim putidum atque importunum fui&longs;&longs;et &longs;ingula recen&longs;ere; <lb/>&longs;ed ea qu&aelig; perpetu&ograve; &longs;ic &longs;e habent, &amp; ad cape&longs;&longs;enda proxima demon&longs;trationum principia con&shy;<lb/>ferunt, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="vt&qacute;ue">vtque</expan> alienis verbis vtar, inducunt ad prim&aelig; certitudinis ordinem, cuiu&longs;modi non &longs;unt <lb/>
<arrow.to.target n="marg11"></arrow.to.target><lb/>illa qu&ograve;d homo &longs;edeat, aut tunica &longs;it alba: nihil enim h&aelig;c faciunt ad &longs;cientias, quanuis certi&longs;si&shy;<lb/>ma &longs;int, atque ex iis illa enarraie qu&aelig; crebrius occurrunt &amp; &longs;unt veluti radices, vnde tanquam <lb/>&longs;oboles, complures ali&aelig; pululent. Neque id ob&longs;tabit, quominus in numero hypothe&longs;eon &amp; <lb/>principiorum, qu&aelig; demon&longs;trari non po&longs;sint, aliqua reponantur, de quibus multa di&longs;putari <lb/>&longs;olent, &amp; plura verba vltr&ograve; <expan abbr="citro&qacute;">citroque</expan>; haberi. nobis enim &longs;atis illud erit, &longs;i ita e&longs;&longs;e crediderint, qui <lb/>
<arrow.to.target n="marg12"></arrow.to.target><lb/>talia pronunciata oppugnant, licet voce aliter autu<gap/>ent, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &amp; locis probabilibus, &longs;en potius &longs;o&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg13"></arrow.to.target><lb/>phi&longs;ticis rem conficiant, nam parum &agrave; nob. hoc loco curabuntur: etenim verum cum vero per&shy;<lb/>petu&ograve; congruit: fal&longs;um non modo &agrave; vero, &longs;ed &agrave; &longs;eip&longs;o per&longs;&ecedil;pe di&longs;&longs;entit. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Quanquam &longs;&aelig;pe <lb/>
<arrow.to.target n="marg14"></arrow.to.target><lb/>euenit, vt qu&aelig;dam con&longs;picua &longs;int, &longs;i prima fronte &longs;pectentur; veruntamen intus latebr&ecedil; con&shy;<lb/>duntur: h&aelig; ni&longs;i intro&longs;piciantur, rei veritatem conturbare po&longs;&longs;unt: vt illa omnia fer&egrave;, qu&aelig; pri&shy;<lb/>mo Phy&longs;. ab Ari&longs;totele commemorantur, &amp; in confu&longs;a referuntur, etenim liquet omne id <lb/>quod fit, ex contrario fieri, &longs;iquis autem opponat materiam veluti non contrarium, ex qua <lb/>fiat id quod fit, ver&egrave; opponet &amp; per&longs;uadebit non omne id quod fit, ex contrario con&longs;titui, &longs;ic <lb/>principium noti&longs;simum concutere videbitur. Ver&ugrave;m nos h&icirc;c corticem duntaxat attingemus <lb/>po&longs;th&agrave;c peragraturi rece&longs;&longs;us; iis po&longs;itis qu&ecedil; qui&longs;que vir &longs;ani iudicij &amp; in rerum naturalium con&shy;<lb/>tem platione ver&longs;atus, nec aliena con&longs;uetus audire, <expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>, analytic&ecedil; non ignarus facillim&egrave; da&shy;<lb/>bit. prob&egrave; &longs;cientes eum, qui mentis imbecillitate laborat,<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> par&ugrave;m expertus,<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> aut ab alia con&longs;uetu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg15"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg16"></arrow.to.target><lb/>dine deflexus e&longs;t, &amp; analytica negligens <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> ea frequenter approbare, qu&aelig; phy&longs;icus &longs;aluo &longs;uo iure <lb/>
<arrow.to.target n="marg17"></arrow.to.target><lb/>non admitteret, &amp; illorum demon&longs;trationes qu&aelig;rere, qu&aelig; per &longs;e ip&longs;a con&longs;picua &longs;unt,<emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> aut contr&agrave; <lb/>
<arrow.to.target n="marg18"></arrow.to.target><lb/>res ob&longs;curas accipere pro noti&longs;simis. Tali igitur auditori principia proponimus, qui futurus &longs;it <lb/>
<arrow.to.target n="marg19"></arrow.to.target><lb/>phy&longs;icus, nec aliarum &longs;cientiarum merita occupare decreuerit; ni&longs;i quantum h&ecedil;c velut &agrave; &longs;uperio <lb/>re quem &longs;ubalternantem vocant, offerentur, aut etiam velut &agrave; mini&longs;tro Architectori, quem pri&shy;<lb/>mum philo&longs;ophum, aut Theologum volumus e&longs;&longs;e, &longs;uppeditabuntur. Qu&ecedil; pluribus modis pri&shy;<lb/>m&ugrave;m di&longs;tribuentur, vt in &longs;uas cla&longs;&longs;es &longs;ine vllo negocio redigi po&longs;sint, deinde in v&longs;um quotidia&shy;<lb/>num tanquam ex certo penu depromi. Ea ver&ograve; nos in duo generalia capita partimur. &longs;unt enim <lb/>principia cognitionis &longs;olum, vel principia cognitionis &amp; rei &longs;imul; &longs;iue complexa &longs;int, &longs;iue incom <lb/>plexa, nihil refert, neque enim ita difficiles, aut moro&longs;i &longs;umus, vt ex huin&longs;modi principiorum <lb/>ordine incomplexa expungamus; qui nouerimus Ari&longs;totelem ea pronunciare motione ignorata, <lb/>latere <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quid &longs;it natura. <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> e&longs;t igitur motio, vt patet, principium cognitionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. vt incom <lb/>
<arrow.to.target n="marg20"></arrow.to.target><lb/>plexum, neque enim qu&aelig;ritur, an hoc vel illud moueatur; &longs;ed motio quid &longs;it, nec quenquam fu <lb/>giat e&longs;&longs;e aliquod principium, quo termini cogno&longs;cuntur, ex quib. &longs;truitur demon&longs;tratio, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ex principiis cognitionis, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> damus plan&egrave; principia proxima <expan abbr="demon&longs;tration&utilde;">demon&longs;trationum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;plexa">complexa</expan>, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> <expan abbr="arq.">arque</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg21"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg22"></arrow.to.target><lb/>ita ab Ari&longs;totele principium primum demon&longs;trationis in &longs;uas partes fui&longs;&longs;e di&longs;tributum: at, quin 
<pb pagenum="4"/>incomplexa &longs;int principia, &longs;alrem remota demon&longs;trationis &amp; cognitionis a&longs;&longs;erere, mea quidem <lb/>
<arrow.to.target n="marg23"></arrow.to.target><lb/>&longs;ententia, non licet,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; duo prima illorum genera facimus, cognitionis inqu&agrave;m &amp; cognitionis &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg24"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e &longs;imul ea qu&aelig; &longs;int principia &longs;olius e&longs;&longs;e, nulla &longs;tatuimus, quod quidam aiunt: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quippe qui le&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg25"></arrow.to.target><lb/>gerimus apud Ari&longs;totelem, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> tum denique id concretum e&longs;t ex aliquibus rebus cogno&longs;ci, cum ex <lb/>
<arrow.to.target n="marg26"></arrow.to.target><lb/>quib. &amp; quot con&longs;tet, teneatur. Igitur omnia &egrave; quibus aliquid con&longs;tat, &longs;unt principia cognitio&shy;<lb/>nis eius, nam quanuis ex illo ordine videatur e&longs;&longs;e materia, po&longs;tea docebimus, etiam materiam, <lb/>vbi fiat intelligenda, principium cognitionis euadere. Principia ver&ograve; cognitionis tantum illa <lb/>&longs;unt, qu&aelig; nob. nota ab Ari&longs;totele ponuntur; &longs;iue ea &longs;int effectus proprij &amp; per &longs;e, &egrave; quibus vt an <lb/>tecedentibus demon&longs;tratio &longs;truitur &agrave; &longs;igno, &amp; quorum facto quodam gyro mentis, quem regre&longs; <lb/>&longs;um, &longs;eu circulum dicunt; intelligitur cau&longs;&longs;a ope demon&longs;trationis ip&longs;ius propter quid e&longs;t. Sine <lb/>etiam &longs;int alia adiacentia &amp; comitantia rei. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Siquidem nil vertet, opinor, ea qu&aelig; &longs;unt nota nobis <lb/>
<arrow.to.target n="marg27"></arrow.to.target><lb/>promi&longs;cu&egrave; &amp; <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> ab omnibus &longs;cientiis v&longs;urpari, veluti de motu dictum e&longs;t, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quarum om <lb/>
<arrow.to.target n="marg28"></arrow.to.target><lb/>nium proprius non pote&longs;t e&longs;&longs;e motus, c&ugrave;m toto genere di&longs;tinguantur, veluti naturalis &amp; mathe&shy;<lb/>matica. demon&longs;trationes autem ip&longs;ius quod e&longs;t aut ein&longs;dem &longs;int &longs;cienti&aelig;, qu&ecedil; docet cau&longs;&longs;am,<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> aut 
<arrow.to.target n="marg29"></arrow.to.target><lb/>vbi vna ad alteram &longs;e habeat, vt inferior ad &longs;uperiorem. Quapropter hoc principiorum genus <lb/>ab altero &longs;eparatur, quia non obtinet vim cau&longs;&longs;&aelig;. Secundum genus principiorum omne genus <lb/>
<arrow.to.target n="marg30"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;&aelig; complectitur: quand&ograve; omnes cau&longs;&longs;&ecedil; generatim in demon&longs;trationibus a&longs;&longs;umi queunt, &longs;ed <lb/>pr&aelig;cipu&egrave; pertinet ad interna principia qu&aelig; &longs;unt materies &amp; forma: quod tibi qui iam analytica <lb/>tracta&longs;ti pluribus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> exponam, <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> nec in eo morabor qu&ograve;d principia cognitionis virtute &longs;olum in <lb/>
<arrow.to.target n="marg31"></arrow.to.target><lb/>demon&longs;tratione contineantur, principia ver&ograve; rei comprehendantur actu; largior ero in a&longs;&longs;umen <lb/>dis principiis cognitionis, &amp; &longs;i quando opus fuerit, vt in demon&longs;tratione qu&ograve;d e&longs;t, etiam nota no <lb/>bis v&longs;urpabo. Qu&aelig;cunque tamen principia &longs;int, idcirco principia &longs;unt, quia non requiritur <expan abbr="eo-r&utilde;">eo&shy;<lb/>rum</expan> demon&longs;tratio &longs;impliciter in ea methodo, in qua ponuntur: licet in alia quandoque <expan abbr="dem&otilde;&longs;tra-ri">demon&longs;tra&shy;<lb/>ri</expan> queant, vt &longs;i principia fuerint methodi &longs;ubaltern&ecedil;: nil enim prohibet, quo minus habeant cau&longs; <lb/>&longs;as &longs;uperiores, per quas o&longs;tendantur. Ver&ugrave;m in ea methodo, cuius principia &longs;unt, vt aliis modis <lb/>manife&longs;ta &longs;umuntur. Modi ver&ograve; multi &longs;unt, ac &longs;i generales omninm modos recen&longs;ere libeat, <lb/>quibus principia t&ugrave;m in philo&longs;ophia contemplante, t&ugrave;m in agente, ac demum in &longs;cientiis, &amp; arti&shy;<lb/>bus <expan abbr="percipi&utilde;tur">percipiuntur</expan> &amp; <expan abbr="cogno&longs;c&utilde;tur">cogno&longs;cuntur</expan> ex Ari&longs;to<gap/>ele recen&longs;ebo &amp; explicabo, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> aliquot alij &longs;an&egrave; indican <lb/>
<arrow.to.target n="marg32"></arrow.to.target><lb/>tur; &longs;ed nihil de illis &longs;peciatim dicitur. Vnus e&longs;t qui &longs;olum re&longs;picit eam philo&longs;ophi&aelig; partem, <lb/>qu&aelig; po&longs;ita e&longs;t in agendo, e&longs;t ver&ograve; per con&longs;uetudinem: quando nimirum bene mal&eacute;ue agendo &longs;ic <lb/>aut aliter a&longs;&longs;ueuimus, &amp; ex actionis illius frequentia contrahimus habitum, quo &longs;ic aut aliter iu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg33"></arrow.to.target><lb/>dicare cogimur, vt qui furando &longs;&aelig;pius eua&longs;it in furem, furtum iudicat bonum, &amp; hoc illi veluti <lb/>principium e&longs;t con&longs;uetudine partum furtum e&longs;&longs;ebonum. Reliqui modi in omne methodorum <lb/>genus conuenire po&longs;&longs;unt vt inductio, qua plurium &longs;ingularium &longs;imilitudo colligitur, <expan abbr="con&longs;imi-liq.">con&longs;imi&shy;<lb/>lique</expan> modo &longs;en&longs;us. Nanque inductione percipimus, &longs;i ab &aelig;quis &aelig;qua demantur, &aelig;qua e&longs;&longs;e qu&aelig; <lb/>&longs;uper&longs;unt, &longs;en&longs;u cogno&longs;cimus aquam e&longs;&longs;e frigidam, &amp; primas primorum corporum qualitates. <lb/>Aliis quoque modis principia no&longs;cuntur quos Ari&longs;toteles non exprimit. Sed optim&egrave; Auerroes, <lb/>optim&egrave; item Eu&longs;tratius enuclearunt. Auerroes inquiens &longs;ignificari vias illas, qu&aelig; nullam vim af <lb/>ferunt menti, vt diui&longs;ionem, id quod etiam docuit Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> c&ugrave;m te&longs;tatus e&longs;t ea, qu&aelig; &longs;unt no <lb/>
<arrow.to.target n="marg34"></arrow.to.target><lb/>ta natura, nobis autem ignota, fieri nobis per&longs;picua diuidendo &amp; re&longs;oluendo illa qu&aelig; nobis per&shy;<lb/>&longs;picua &longs;unt. Additur item &longs;yllogi&longs;mus quem vocant hypotheticum per naturam, in quo nulla <lb/>extat vis dicti de omni, aut nullo, &longs;ed nece&longs;sitas &longs;ola con&longs;ecutionis, t&ugrave;m quoque exemplum. <lb/>pr&aelig;terea &longs;i vera de v&longs;u dialectic&ecedil; pr&aelig;dicat Ari&longs;toteles,<emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> ad idem valebunt arma dialectica. Nam <lb/>
<arrow.to.target n="marg35"></arrow.to.target><lb/>pr&aelig;ter c&ecedil;tera multum confert dialectica ad inuentionem principiorum, qu&ecedil; &longs;cienti&ecedil; &longs;ibi &longs;umunt. <lb/>Valet item ad hoc definitio principiorum, vt frigoris &amp; caloris: quod item Socrates approbauit <lb/>in principiis exquirendis, im&ograve; excogitauit. Nam duo &longs;unt qu&aelig; Socrati iure proprio tribui po&longs;&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg36"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt,<emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> inductiue orationes, &amp; definitionum v&longs;us generatim. vtraque autem ad &longs;cienti&aelig; principia <lb/>
<arrow.to.target n="marg37"></arrow.to.target><lb/>conferunt. Magna etiam vis e&longs;t experienti&aelig; qu&aelig; na&longs;citur ex memoria rerum quas &longs;en&longs;us &longs;emel <lb/>atque iterum &longs;uppeditat: nanque ex repetita &longs;en&longs;ione memoria propagatur: muli&aelig; ver&ograve; eiu&longs;&shy;<lb/>dem rei memori&ecedil; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan> vnius experienti&aelig; faciunt, <emph type="sup"/>m<emph.end type="sup"/> ex experimentis ver&ograve; primorum prin&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg38"></arrow.to.target><lb/>cipiorum cognitio gignitur. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> generatim id ab Ari&longs;totele pronunciatum. <emph type="sup"/>n<emph.end type="sup"/> Principia qu&aelig; &longs;e <lb/>
<arrow.to.target n="marg39"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="c&utilde;dum">cundum</expan> vnum quodque &longs;unt, experimenti e&longs;&longs;e tradere: <emph type="sup"/>o<emph.end type="sup"/> vt puta, a&longs;trologic&ecedil; di&longs;ciplin&ecedil; principia <lb/>
<arrow.to.target n="marg40"></arrow.to.target><lb/>ex a&longs;trologica experientia colliguntur: nanque ob&longs;eruatis apparentibus quantum &longs;atis e&longs;t, inuen <lb/>t&ecedil; &longs;unt a&longs;trologic&ecedil; demon&longs;trationes <expan abbr="con&longs;imili&qacute;">con&longs;imilique</expan>. modo principia &longs;e habent in alia <expan abbr="quacunq.">quacunque</expan> &longs;cien <lb/>tia vel arte. Itaque experimentum ea &longs;ubmini&longs;trat, qu&ecedil; ver&egrave; in&longs;unt in rebus quorum &longs;i nihil <lb/>omi&longs;&longs;um fuerit, in promptu erit illa demon&longs;trare, qu&ecedil; demon&longs;trationem recipiunt, cuius ver&ograve; <lb/>non e&longs;t demon&longs;tratio &longs;uapte natura, cuiu&longs;modi &longs;unt principia qu&aelig; nos hoc ip&longs;o tempore tracta&shy;<lb/>mus, ea manife&longs;ta facere. Quamobrem monente Ari&longs;totele plurimum pote&longs;t in &longs;cienti&aelig; prin&shy;<lb/>cipiis &longs;tatuendis experientia. Quo miror magis hoc caput ab Auerroe pr&aelig;termi&longs;&longs;um. Ni&longs;i cum 
<pb pagenum="5"/>eius a&longs;&longs;eclis defendamus experientiam cum con&longs;uetudine fui&longs;&longs;e numeratam, qua&longs;i idem &longs;int, aut <lb/>
<arrow.to.target n="marg41"></arrow.to.target><lb/>con&longs;uetudinem experientia con&longs;equatur, quippe qu&ograve;d omnis con&longs;uetudo po&longs;tulet <expan abbr="experi&etilde;tiam">experientiam</expan>, <lb/>Atqui mihi magis iudicium Eu&longs;tratij probatur aliud facientis experientiam &agrave; con&longs;uetudine: <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quoniam con&longs;uetudo ex actione &longs;uboritur, experientia ex ob&longs;eruatione, &amp; collatione plurium <lb/>
<arrow.to.target n="marg42"></arrow.to.target><lb/>&longs;ingularium con&longs;imilium, vt qu&ograve;d rhabarbarum purget flauam bilem, in hoc &amp; illo &aelig;groto ex&shy;<lb/>perimur; nec quicquam propterea con&longs;ueuimus. Quoniam ver&ograve; dicere po&longs;&longs;es non omnem pla <lb/>n&egrave; &longs;ed aliquam experientiam cum con&longs;uetudine conuenire, o&longs;tendam ego id e&longs;&longs;e ex euento &amp; <lb/>fortuit&ograve;, non nece&longs;&longs;ario &amp; per &longs;e, quando mult&aelig; &longs;unt con&longs;uetudines, qu&aelig; &longs;ine vlla aduer&longs;ione, <lb/>&longs;en&longs;u notitia&uacute;e contrahuntur, veluti qu&ograve;d &longs;ibi qui&longs;piam vellicet barbam, aut curuus incedat, &longs;ine <lb/>illis ver&ograve; nulla experientia <expan abbr="c&otilde;&longs;tare">con&longs;tare</expan> pote&longs;t, quid. n. ob&longs;ecr&ograve; experimenti facies, ni&longs;i aduerteris? quid <lb/>aduerteris, ni&longs;i noueris aut &longs;en&longs;eris? H&aelig;c quidem omnia, qu&aelig; nuper commemorauimus princi <lb/><expan abbr="pior&utilde;">piorum</expan> <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> faciunt, offerentia terminos menti, quos &longs;imulac ip&longs;a <expan abbr="cont&etilde;plata">contemplata</expan> fuerit, ita e&longs;&longs;e certi&longs; <lb/>&longs;im&egrave; cogno&longs;cit &amp; maxim&egrave; credit, &amp; ad eorum normam refert omnia, qu&aelig; con&longs;equuntur. Sed <lb/>cum &egrave; principiis rerum nonnulla &longs;int euidentia, neque pr&aelig;mon&longs;tratorem po&longs;tulent, alia recon&shy;<lb/>dita &longs;int &amp; ignota nobis ea qu&aelig; paul&ograve; ante recen&longs;uimus, omne principiorum genus amplectun&shy;<lb/>tur, &longs;iue notum &longs;it nobis &longs;iue ignotum. Verumenimuero con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t in naturalis &longs;cien <lb/>
<arrow.to.target n="marg43"></arrow.to.target><lb/>ti&aelig; ve&longs;tibulo con&longs;tituere illa qu&aelig; &longs;ine acri ratione note&longs;cunt, &amp; in notis nobis <expan abbr="colloc&atilde;tur">collocantur</expan>, &longs;iue &longs;int <lb/>po&longs;teriora, &longs;eu priora natura, qu&aelig; de domo quicunque afferre &longs;olet, aut paucis admonitus &agrave; pr&aelig;&shy;<lb/>ceptore, admittere; qu&aelig; in &longs;en&longs;u &amp; experientia poni dicimus, &amp; accipi ita e&longs;&longs;e &longs;olum, quia &longs;cili&shy;<lb/>cet nulla eorum cau&longs;&longs;a afferatur. Quocirca dictum quoque e&longs;t ab Ari&longs;totele <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qu&ograve;d ita &longs;it, e&longs;&longs;e <lb/>
<arrow.to.target n="marg44"></arrow.to.target><lb/>principium, non illud &longs;an&egrave;, quod legitur 2. Po&longs;t. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; e&longs;t in numero qu&aelig;&longs;tionum, quod fals&ograve; non&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg45"></arrow.to.target><lb/>nulli Ethicorum interpretes opinantur; &longs;ed id, quod numeratur in pr&aelig;cognitis. Etenim prin&shy;<lb/>cipia &longs;ic pr&aelig;no&longs;cuntur, qu&ograve;d &longs;unt. In phy&longs;icis autem &agrave; &longs;en&longs;u, &amp; experientia trahunt originem, <lb/>his ver&ograve; nititur inductio, qu&aelig; princi piis proxim&egrave; terminatur; vnde mini&longs;terio facultatis &longs;entien <lb/>tis opera mentis &longs;uccedit. Hinc pendet vniuer&longs;a fides, qu&ecedil; demon&longs;trationibus habetur, quia per <lb/>&longs;e credunt, atque ita, vt c&aelig;teris, qu&aelig; deducuntur ab ip&longs;is, fidem communicent: neque enim cau&longs; <lb/>&longs;a vlla e&longs;t, cur vera &longs;int: &longs;ed quod ita principiorum termini &longs;e habent, vt aut indi&longs;&longs;olubili vincu&shy;<lb/>lo connectantur, aut qu&ograve;d alter alterius rationem compleat. Ideo no&longs;cimus &amp; credimus, quia <lb/>nouit mens eorum terminos, <expan abbr="vtro&longs;q.">vtro&longs;que</expan> &longs;en&longs;u indicante, atque ita cert&ograve; vt de illorum connexione <lb/>non dubitet. Neque enim volumus e&longs;&longs;entialem illam connexionem quam aiunt imitatores <lb/>Auerrois, in vno indiuiduo percipi, aut ab vna inductionis particula &longs;ignificari, &longs;ed inductione <lb/>
<arrow.to.target n="marg46"></arrow.to.target><lb/>iam ab&longs;oluta, vt conuenit, qu&aelig; illic terminatur, vnde non &longs;uccurrit aliquod indiuiduum aliter <lb/>&longs;e habens: <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> mentem protinus illam connexionem e&longs;&longs;entialem per&longs;picere: ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem melius <lb/>
<arrow.to.target n="marg47"></arrow.to.target><lb/>affecti &longs;umus ad principia, qu&agrave;m ad ea, qu&aelig; per demon&longs;trationem concepimus. Sed enim, quia <lb/>primus eorum exortus e&longs;t &agrave; &longs;en&longs;u, ip&longs;i ver&ograve; pr&aelig;&longs;entantur confu&longs;&aelig; qu&aelig;dam &longs;pecies, &amp; inh&ecedil;rentia <lb/>cum &longs;ubiectis, quibus inh&aelig;rent, vt ri&longs;us compos in &longs;ub&longs;tantia, &amp; in linea punctum, atque in &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tantia &longs;en<gap/>li principium motas. Tum etiam, qu&ograve;d tamet &longs;i incomplexa &longs;unt principia cogni&shy;<lb/>tionis, &longs;unt tamen remota: pronunciata ver&ograve; &amp; propo&longs;itiones &longs;unt proxima principia cognitio&shy;<lb/>nis, &amp; demon&longs;trationis; ex hoc efficitur, vt non incomplexa pro principiis ab Ari&longs;totele &longs;tatuan <lb/>tur; &longs;ed &longs;ub forma hypothe&longs;eon, neque qu&ograve;d &longs;int &longs;impliciter, vt plurimum pronunciamus; &longs;ed <lb/>vt inh&aelig;rentia &longs;umimus, vbi e&longs;&longs;e adiacet, &amp; pr&ecedil;dicatur. Itaque non dicimus &longs;&aelig;pius e&longs;&longs;e motum, <lb/>&longs;eu multitudinem, neque item e&longs;&longs;e naturam; quoniam h&aelig;c &longs;ine &longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ili non exi&longs;tunt, <lb/>&longs;ed ita pronunciamus. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Omnia aut qu&aelig;dam moueri: multa e&longs;&longs;e ea, qu&aelig; &longs;unt &longs;iue genere, &longs;eu &longs;pe <lb/>
<arrow.to.target n="marg48"></arrow.to.target><lb/>cie, aut numero, alii&longs;&uacute;e differentia modis. &longs;iquidem omnes has di&longs;tinctiones &longs;en&longs;us ip&longs;e patefa&shy;<lb/>ciat <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> res &longs;en&longs;iles initia motus in &longs;eip&longs;is habere &amp; c&ecedil;tera huiu&longs;modi. Atque hactenus de gene&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg49"></arrow.to.target><lb/>rali principiorum con&longs;titutione dictum &longs;it, ad &longs;pecialia de&longs;cendamus.<lb/>
<arrow.to.target n="marg50"></arrow.to.target></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg8"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg9"></margin.target>a 2. in <lb/>Tim.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg10"></margin.target>b 1. Po&longs;t. <lb/>T. 25.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg11"></margin.target>c Abuma <lb/>zar.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg12"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg13"></margin.target>d 4. Met. <lb/>T. 9.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg14"></margin.target>e 1. Pri. &longs;eg. <lb/>3. <lb/>1. Eth. c. 9.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg15"></margin.target>f 8. Phy&longs;. <lb/>Tt. 22. 26.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg16"></margin.target>g 1. Phy&longs;? <lb/>T. 71. <lb/>1. De ortu.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg17"></margin.target>h 2. Met. <lb/>T. 14. <lb/>7. Eth. c. <lb/>10. <lb/>De Mem. <lb/>cap. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg18"></margin.target>i Met. T. <lb/>26.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg19"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg20"></margin.target>k Phy&longs;. T. <lb/>1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg21"></margin.target>l 1. Po&longs;t. <lb/>T. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg22"></margin.target>m 1 Po&longs;t. <lb/>Tt. 5 25.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg23"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg24"></margin.target>a Zim. <lb/>Tab. <gap/>. <lb/>principia <lb/><expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&ecedil;">&longs;cienti&ecedil;</expan> na&shy;<lb/>turalis.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg25"></margin.target>b land. 1. <lb/>Phy&longs;. <expan abbr="q.">que</expan> 7.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg26"></margin.target>c 1. Phy&longs;. <lb/>T. 35.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg27"></margin.target>d 10. <expan abbr="Gr&atilde;">Gram</expan> <lb/>mat. 1. Po&shy;<lb/>fter. c. 25.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg28"></margin.target>e 8. Phy&longs;. <lb/>T. 22.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg29"></margin.target>f 1. Po&longs;t. <lb/>T. 30.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg30"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg31"></margin.target>g 1. Ven.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg32"></margin.target>h 1 Eth. <lb/>cap. 7.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg33"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg34"></margin.target>i 1. Phy&longs;. <lb/>T. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg35"></margin.target>k 1. Top. <lb/>cap. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg36"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg37"></margin.target>l 8. Met. <lb/>cap. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg38"></margin.target>m 2. Po&longs;t. <lb/>T. vit.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg39"></margin.target>n 1. Prin. <lb/>&longs;eg. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg40"></margin.target>o 1. Met. <lb/>&longs;um. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg41"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg42"></margin.target>a 1. de ar&shy;<lb/>te dicendi <lb/>cap. 10.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg43"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg44"></margin.target>b 1. Eth. <lb/>cap. 7.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg45"></margin.target>c T. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg46"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg47"></margin.target>d 8. Top.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg48"></margin.target>e 1. Phy&longs; <lb/>T. 9. <lb/>8. Phy&longs;. <lb/>T. 22.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg49"></margin.target>f 10. Met. <lb/>T. 12.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg50"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Distributio principiorum no&longs;tr&ecedil; methodi ponitur, &amp; leuiter aliqua ad ip&longs;a <lb/>pertinentia tanguntur. Cap. II.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Qvia methodus omnis ex duabus partibus componitur modo &longs;ciendi nimir&ugrave;m &amp; &longs;cien&shy;<lb/>tia. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Nece&longs;&longs;e enim e&longs;t, in quaque methodo no&longs;cere quatenus aliquid tractandum e&longs;t, <lb/>
<arrow.to.target n="marg51"></arrow.to.target><lb/>quibus viis atque rationibus confirmandum, &amp; quo quidque loco di&longs;ponendum. Scientia rem <lb/>ip&longs;am declarante &amp; definiente, demon&longs;trante, &amp; docente; etiam methodi principia ad h&ecedil;c duo <lb/>capita commod&egrave; referri poterunt; erunt enim aliqua principia, qu&aelig; modum &longs;ciendi &longs;pectabunt, <lb/>nonnulla qu&aelig; &longs;cientiam re&longs;picient. Verum &longs;icut in methodo ratio tractandi, &longs;eu modus &longs;ciendi <lb/>&longs;cienti&aelig; pr&aelig;ponendus e&longs;t, <emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> etenim ab&longs;onum e&longs;t vn&agrave; &longs;cientiam <expan abbr="modum&qacute;">modumque</expan>; &longs;ciendi qu&aelig;rere: &longs;ic <lb/>
<arrow.to.target n="marg52"></arrow.to.target><lb/>de principus, qu&aelig; pertinent ad modum tractandi, priore loco verba faciemus. Atque ea qui&shy;<lb/>dem non pauca &longs;unt, horum primas &longs;ibi vendicat, cum in omni contemplatione, t&ugrave;m maxim&egrave; in 
<pb pagenum="6"/>philo&longs;ophia naturali, qu&ograve;d ab Ari&longs;totele crebr&ograve; pr&ecedil;ceptum &amp; celebratum e&longs;t, &longs;tandum e&longs;&longs;e iu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg53"></arrow.to.target><lb/>dicio &longs;en&longs;us. Etenim et&longs;i generale e&longs;t in omni contemplatione &longs;en&longs;us officium: quia nihil e&longs;t in <lb/>phanta&longs;ia ment&eacute;ue quod fores &longs;en&longs;uum non pepulerit, &longs;iue ex toto, vt in vera phanta&longs;ia, &longs;iue ex <lb/>parte, vt in fictione chim&ccedil;r&aelig;, &longs;iu&egrave; proxim&egrave; &amp; per &longs;e, vt plenum, &longs;iue per aliud, vt inane, ac <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> <lb/>rei &longs;en&longs;u deficiente, eiu&longs;dem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in &longs;cientia deficies, nec ni&longs;i de nomine di&longs;putatio fieri po&longs;sit. <lb/>At hoc in phy&longs;iologia poti&longs;sim&egrave; requiritur. Nam &longs;i philo&longs;ophus naturalis in terum &longs;en&longs;ilium con <lb/>templatione ver&longs;atur, earum ver&ograve; nullus melior iudex e&longs;&longs;e pote&longs;t qu&agrave;m &longs;en&longs;us <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> profect&ograve; maxi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg54"></arrow.to.target><lb/>mum &longs;en&longs;us habebit in hac philo&longs;ophia momentum, v&longs;que ade&ograve;, vt qui rerum illarum, qu&aelig; &longs;ic <lb/>euidentes &amp; per&longs;picu&aelig; &longs;unt, velut illud e&longs;t, qu&ograve;d &longs;it motus, demon&longs;trationem qu&aelig;ri<gap/>, qu&aelig; do&shy;<lb/>ceat e&longs;&longs;e motum, non po&longs;sit di&longs;cernere id, quod per &longs;e ip&longs;um votum e&longs;t ab eo, quod e&longs;t per &longs;e ob&shy;<lb/>&longs;curum, nec per&longs;picere, c&ugrave;m <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> rationis antecedens notius e&longs;&longs;e oporteat eo, quod &longs;equitur; <lb/>nihil occurrere po&longs;&longs;e, quod &longs;it eo notius, quod ip&longs;e con&longs;equens facit, idcirco &longs;ic mente obc&ecedil;ca&shy;<lb/>tus e&longs;t, vt ne&longs;ciat quid admittat aut re&longs;puat demon&longs;trationem. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Propterea cum eo compara&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg55"></arrow.to.target><lb/>tur, qui c&aelig;cus e&longs;t ab ortu; cum enim colorum vires ignoret, &longs;iquando di&longs;&longs;erat deillis, &longs;ol&ugrave;m no&shy;<lb/>mina ponit in medio; quorum nomina &longs;int nota, pror&longs;us ignotat. <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; ille qui demon&longs;tratio <lb/>nem requiret eius quod quippiam moueatur, nominis &longs;olius habebit rationem, nec quid eo no&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg56"></arrow.to.target><lb/>mine &longs;ignificetur, vtique nouerit. qui cert&egrave; &longs;i no&longs;&longs;et; tantum abe&longs;t, vt illa demon&longs;trare conare&shy;<lb/>tur, vt potius in aliorum demon&longs;tratione v&longs;urparet. Multo maior error committetur, &longs;i ratio <lb/>rei ve&longs;tigabitur, cuius oppo&longs;ituin &longs;en&longs;us iudicabit, vt illi fecere, qui vniuer&longs;a quie&longs;cere profiteban <lb/>tur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;">eiu&longs;que</expan>. euenti rationes indagabant. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> multo enim melius nos habemus ad h&ecedil;c, qu&aelig; mon&longs;trat <lb/>
<arrow.to.target n="marg57"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;us, qu&agrave;m &longs;i vlla ratio ad id o&longs;tendendum accommodari po&longs;let, atque is qui ita progreditur, <lb/>male iudicat, quid melius peiu&longs;&uacute;e &longs;it, quid credendum, &amp; non credendum, nec principium di&shy;<lb/>&longs;tinguit ab eo quod non e&longs;t principium,<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &amp; in &longs;umma rerum ignoratione ver&longs;atur. Etenim ad ali <lb/>
<arrow.to.target n="marg58"></arrow.to.target><lb/>quod primum a&longs;cendendum e&longs;t, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quod in alia notiora di&longs;&longs;olui nequeat, vnde fides in aliorum <lb/>
<arrow.to.target n="marg59"></arrow.to.target><lb/>confirmationem ducatur aliter, vel ex infinitate principiorum vniuer&longs;a &longs;cientia funditus euerte <lb/>retur, aut exordiatur ab ignoto. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Hoc ver&ograve; primum dictatur &agrave; &longs;en&longs;u. Quamobrem qui magis ver <lb/>
<arrow.to.target n="marg60"></arrow.to.target><lb/>&longs;ati &longs;unt in naturalibus magis recipiunt principia qu&aelig; cum rerum natura con&longs;entiant, &amp; valde <lb/>accommodata &longs;int ad efficiendam &longs;cientiam. &longs;uppeditat enim copia multarum demon&longs;tratio&shy;<lb/>num, quarum auxilio rem intro&longs;piciant. eaque diligenter animaduer&longs;a, con&longs;iderata tarditate <lb/>iudicium faciant cum ceteroquin illi qui dimi&longs;&longs;a rerum ob&longs;eruatione &longs;olam rationem per&longs;e&shy;<lb/>quuntur pauca re&longs;picientes de rebus ob&longs;curi&longs;simis ex tempore temereque effutiant.<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Siquidem <lb/>
<arrow.to.target n="marg61"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg62"></arrow.to.target><lb/>con&longs;entaneum &longs;it iudicare ex euentis, &amp; ex fine poti&longs;simum. Atqui finis &longs;cienti&aelig; naturalis e&longs;t <lb/>eorum &longs;peculatio, qu&aelig; &longs;emper proprie &longs;en&longs;ui &longs;e obijciunt.<emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> quod cum illi non intueantur. in pe&longs; <lb/>
<arrow.to.target n="marg63"></arrow.to.target><lb/>&longs;imos errores inducuntur. <expan abbr="Itaq;">Itaque</expan> illa ponenda in hac philo&longs;ophia qu&aelig; cum &longs;en&longs;ilibus congruant. <lb/>Quin &longs;iquando ratio quippiam mon&longs;tret, &amp; po&longs;tea &longs;en&longs;us indicet rem aliter &longs;e habere, &longs;en&longs;ui <lb/>magis erit quam rationi fides habenda. <expan abbr="Solum&qacute;ue">Solumque</expan> rationi illi credendum e&longs;t: &longs;i ea qu&aelig; demon&shy;<lb/>&longs;trantur cum rebus ijs con&longs;entiant, qu&aelig; &longs;en&longs;u percipiuntur. <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> Igitur in hac philo&longs;ophia cuncta <lb/>
<arrow.to.target n="marg64"></arrow.to.target><lb/>ad &longs;en&longs;um referenda erunt. Audi ver&ograve; tu nunc firmum iudicium Ari&longs;totelis, de con&longs;truendis <lb/>rationibus ac mea quidem &longs;ententia, in omni philo&longs;ophia generatim, pr&aelig;cipu&egrave; ver&ograve; in natura&shy;<lb/>li: <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> iubet enim, vt no&longs;trarum rationum principium non &agrave; quauis &longs;ententia: &longs;ed &agrave; firmi&longs;sima <lb/>
<arrow.to.target n="marg65"></arrow.to.target><lb/>quaque ducatur huiu&longs;modi ver&ograve; e&longs;t, quam &longs;emper, e&longs;&longs;e oportet, aut qu&aelig; ex con&longs;imilibus o&longs;ten <lb/>ditur. Atque vbi du&aelig; &longs;int &longs;ententi&aelig; repugnantes, quarum altera alteram tollat, illa recipienda, <lb/>qu&aelig; firmior: ea ver&ograve; e&longs;t, qu&aelig; credibilior, &amp; qu&aelig; &longs;emper citius ab omnibus qu&agrave;m altera admit&shy;<lb/>tatur. It aque &amp; quod ex tali &longs;ententia con&longs;equitur, magis approbandum, &amp; illud repudian&shy;<lb/>dum, quod efficitur ex oppo&longs;ita. <expan abbr="Duo&qacute;ue">Duoque</expan> huius vitij traduntur exempla ab Ari&longs;totele. alterum <lb/>&longs;an&egrave; &agrave; di&longs;putatione Parmenidis acceptum, atque alterum &agrave; ratione Xenophanis. Atque ille <lb/>
<arrow.to.target n="marg66"></arrow.to.target><lb/>quidem motum &longs;ine vacuo fieri non po&longs;&longs;e &longs;tatuens, ex eo quod vacuum non e&longs;&longs;et, tollebat <lb/>etiam motum. Et tamen &longs;i h&aelig;c &longs;ecum conferantur, &amp; facilius qui&longs;que vacuum e&longs;&longs;e dabit, qu&agrave;m <lb/>neget motum. Quapropter accipiendum e&longs;t potius e&longs;&longs;e motum, &amp; ex eo vacuum e&longs;&longs;e conclu&shy;<lb/>dendum. qu&agrave;m motus vacui &longs;ublatione tollendus. Xenophanes autem &longs;ic ratiocinabatur, ex <lb/>nihilo nihil fit. Ergo ens infinitum &amp; &aelig;ternum. Non igitur motus. Tamen qui&longs;que promptius <lb/>dabit ex nihilo aliquid fieri, vt etiam multi dedere, &amp; fides no&longs;tra pro certo habet qu&agrave;m reij&shy;<lb/>ciat motum. Proinde &longs;ic potius concludendum fuerat. Motus e&longs;t. Ergo ex nihilo aliquid fit; <lb/>qu&agrave;m vt fecit Xenophanes. &amp; fide nitendum, quam pr&aelig;&longs;tat &longs;en&longs;us, qui &longs;i quandoque decipitur; <lb/>non id perpetuo neque in omnibus efficit. Neque ver&ograve; id huius philo&longs;ophi&aelig; proprium e&longs;t: &longs;ed <lb/>omnis artis atque &longs;cienti&aelig; apud Ari&longs;totelem. Nam qu&ograve;d ille futurus &longs;it huius methodi norma <lb/>per&longs;picuum e&longs;t, ex eo loco, <emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> quo comparat rerum diuinarum cognitionem cum &longs;cientia morta&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg67"></arrow.to.target><lb/>l<gap/>um, &longs;iquidem tamet&longs;i pauca admodum de illis a&longs;&longs;erere philo&longs;ophis licet; contemplationis <lb/>nobilitate compen&longs;et hoc damnum, ac dum eius difficultatis cau&longs;&longs;am reddit, id vniuer&longs;um tri&shy;
<pb pagenum="7"/>buit imbecillitati &longs;en&longs;uum humanorum. Minus enim, in quit, diuinam partem contemplari <lb/>
<arrow.to.target n="marg68"></arrow.to.target><lb/>contingit qu&ograve;d non multum illius pateat &longs;en&longs;ui, cuius beneficio tum de ea ip&longs;a parte diuina, <lb/>tum deijs, qu&ecedil; no&longs;&longs;e cupimus, facultas cogitandi, &amp; indagandi nobis &longs;uppetat. Sed ad alias <lb/>quoque artes translatum e&longs;t ab Ari&longs;totele huiu&longs;modi pr&ecedil;ceptum, quippe qui clari&longs;sim&egrave; te&longs;tetur, <lb/>deficiente aliquo &longs;en&longs;u deperire item cum eo aliquam &longs;cientiam, vt vi&longs;u deficiente colorum, <lb/>auditu ver&ograve; &longs;onorum. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quapropter &longs;i &longs;aluo homine &longs;en&longs;us vniuer&longs;i tollerentur, continuo quo <lb/>
<arrow.to.target n="marg69"></arrow.to.target><lb/>que omni &longs;cientia priuaremur. Idem quoque mon&longs;trat &longs;cienti&aelig; cuiu&longs; que principia colligi per <lb/>inductionem, &amp; &agrave; &longs;en&longs;u deduci. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Pertinet &amp; eadem norma ad illa principia, quibus vtitur ci&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg70"></arrow.to.target><lb/>uilis philo&longs;ophus, nam &longs;iue re&longs;piciant rerum veritatem, atque naturam, &longs;iue actionem; in &longs;en&shy;<lb/>&longs;um nece&longs;&longs;ari&ograve; re&longs;oluuntur: quando ad rerum veritatem perno&longs;cendam requiratur inductio, <lb/>qu&aelig; e&longs;t de &longs;en&longs;ilibus; ad actionem ver&ograve; con&longs;uetudo, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> qu&aelig; exoritur ex frequenti v&longs;u &longs;ingula&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg71"></arrow.to.target><lb/>rium. Valeat ergo Parmenides, qui iudicium &longs;en&longs;us omnino detrectat &amp; ita pr&ecedil;cipit impuden&shy;<lb/>ti&longs;sime, licet habuerit a&longs;&longs;eclam Hippocratem, qui ne&longs;cio qua ratione ductus <foreign lang="greek">th_s gnw/mhsi+n</foreign>, id <lb/>e&longs;t menti non &longs;en&longs;ui fidere nos voluit.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg51"></margin.target>g Prime <lb/>de part. <lb/>an. cap. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg52"></margin.target>h 2. Met. <lb/>T. 15. <lb/>Galen. 2. <lb/>de temp. <lb/>c. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg53"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg54"></margin.target>a 4. Mete&shy;<lb/><gap/>. T. 29.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg55"></margin.target>b 2. Phy&longs;. <lb/>T. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg56"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg57"></margin.target>c 8. Phy&longs;. <lb/>T. 22.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg58"></margin.target>d 8. Phy&longs;. <lb/>T. 26.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg59"></margin.target>e Galen. <lb/>ad Hiero&shy;<lb/>nem. <lb/>4. Met. T. 9.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg60"></margin.target>f 1. Pott. <lb/>T. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg61"></margin.target>g 1. de Ge <lb/>ner. 7. T.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg62"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg63"></margin.target>h 3. De c&ecedil; <lb/>10 T. 61.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg64"></margin.target>i 3. de Ge <lb/>ner. an. c. <lb/>10.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg65"></margin.target>k Lib. de <lb/>plac. cap. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg66"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg67"></margin.target>l 1. de par <lb/>e. an cap. 5.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg68"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg69"></margin.target>a 1. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg70"></margin.target>b 2. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg71"></margin.target>c 1. Eth.</s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Neu faxit Deus (inquit ille) vt pateat tibi &longs;emita &longs;en&longs;u<gap/><lb/>Neue oculus fallax, aut lingua auri&longs;&uacute;e &longs;onora <lb/>
<arrow.to.target n="marg72"></arrow.to.target><lb/>Decipiat, varium ratio det rebus honorem.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg72"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="main">

<s>Quant&ograve; rectius vetus ille quidem inter Latinos, &longs;ed eleganti&longs;simus &amp; iudicio eruditi&longs;simus <lb/>po&euml;ta cecinit ea de &longs;en&longs;u?</s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Communis dedicat e&longs;&longs;e <lb/>Sen&longs;us, cui ni&longs;i prima fides fundata valebit, <lb/>Haud erit occultis de rebus, qu&ograve; referentes <lb/>Confirmare animos quic quam ratione qucamus.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Nollem hic multus e&longs;&longs;e: veruntamen ad &longs;e rapit me Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &amp; eorum in&longs;citiam redarguens, <lb/>
<arrow.to.target n="marg73"></arrow.to.target><lb/>qui fidem facere &longs;tudent ex ijs qu&aelig; adhuc ignorantur, cum ceteroquin ea qu&aelig; &longs;umuntur ad de&shy;<lb/>mon&longs;trationem vel euidentia &longs;int oportet, vel antea demon&longs;trata: &amp; rerum &longs;en&longs;ilium legitimum <lb/>iudicem clamans e&longs;&longs;e &longs;en&longs;um, vt pote tactum primarum qualitatum. Nam &longs;i alia via, inquit, <lb/>&longs;uccurrat, qua ill&aelig; no&longs;cuntur, eam qu&aelig;&longs;o demon&longs;trent. inauditam enim &longs;apientiam promit&shy;<lb/>tunt, immo, &longs;i verum fateri licet, &longs;tuporem potius, &longs;i quidem rerum &longs;en&longs;ilium meliorem &longs;e iu&shy;<lb/>dicem habere putent, qu&agrave;m &longs;it ip&longs;e &longs;en&longs;us. ac &longs;i de rebus &longs;en&longs;ilibus demon&longs;trationes inquirunt, <lb/>iam de niue di&longs;putandum erit, &longs;it ne candida cen&longs;enda, quemadmodum omnibus apparet: an <lb/>
<arrow.to.target n="marg74"></arrow.to.target><lb/>atra potius, vt pr&ecedil;dicabat Anaxagoras; &amp; de pice &longs;imiliter: neque enim, &longs;i vi&longs;ui de albo, quod <lb/>viderit, fides habenda non e&longs;t, de nigro &longs;ine demon&longs;tratione credendum erit. Omnia igitur qu&aelig; <lb/>&longs;en&longs;ui apparent, &longs;i iam fide carere dicunt: nec cygnum e&longs;&longs;e album fateantur, ni&longs;i prius id ratio&shy;<lb/>ne con&longs;pexerint, neque diem neque Solem. ad eundem modum &amp; de voce auribus fidem ab&shy;<lb/>rogent &amp; de odore naribus &amp; de omni tactili ip&longs;i &longs;en&longs;ui tactus. Qu&aelig; &longs;an&egrave; nihil di&longs;tantab h&aelig;&longs;i&shy;<lb/>tationibus &amp; nugis Pyrrhonianis. Aequum ver&ograve; fuerat eos qui optimam &longs;ectam in philo&longs;ophia <lb/>delegi&longs;&longs;ent, qu&aelig; primas qualitates per elementa principia que ponit, non tam de&longs;ciui&longs;&longs;e &agrave; com&shy;<lb/>muni hominum &longs;en&longs;u, vt, qu&aelig; omnis demon&longs;trationis principia &longs;unt &amp; qu&aelig; &longs;en&longs;ui mentique <lb/>patent, non cogno&longs;cerent. Et profecto qui&longs;quis de his addubitat, fru&longs;tra de alijs inquirit, vt po&shy;<lb/>te nil &longs;ibi relinquens, vnde &longs;it incepturus. Sed illud vnum prauorum dogmatum principium e&longs;t, <lb/>nihil de demon&longs;tratione prius meditatum &longs;imul res ip&longs;as inquirere: veluti, quid nam demon. <lb/>&longs;tratio &longs;it, demon&longs;trare tentare. Placet &longs;an&egrave; mihi Diogenes, qui c&ugrave;m de motu interrogaretur, <lb/>nihil quidem re&longs;pondit, &longs;ed &longs;urgens ambulauit, per ip&longs;am euidentiam &longs;ophi&longs;t&aelig; &longs;en&longs;um expro&shy;<lb/>brans, &amp; plan&egrave;, qui h&aelig;c non norunt egent &longs;en&longs;u, ne dicam p&oelig;na, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vt &longs;iquis ignem calidum e&longs;&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg75"></arrow.to.target><lb/>&longs;e non &longs;entiat, conijciatur in ignem. Non e&longs;t ocium nunc de fide &longs;en&longs;ibus adhibenda di&longs;putare. <lb/>
<arrow.to.target n="marg76"></arrow.to.target><lb/>Satis &longs;it hunc rerum naturalium e&longs;&longs;e debere normam, &amp; regulam qua cuncta exploremus, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ne&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg77"></arrow.to.target><lb/>que ab eius iudicio ne latum quidem vnguem di&longs;cedemus. Ei prim&ograve; vel omnium maxim&egrave; &longs;e&longs;e <lb/>offert motus: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> nos ad contemplationem primus excitauit, cuius cum principia qu&ecedil;rerentur <lb/>effectum e&longs;t, vt naturalis omnium prima philo&longs;ophia &longs;tatueretur: nec vero qu&ograve;d omnes &longs;cienti&aelig; <lb/>motum adhibeant, vel cogitando, vel ex motu ratiocinando, vel etiam ficto motu ad maiorem <lb/>explicationem, veluti mathematici, dum ex fluxu puncti lineam ex huius item fluxu &longs;uperfi&shy;<lb/>ciem, &amp; ex &longs;uperficiei fluxu corpus efformant. Neque h&aelig;c e&ograve; dicimus, quominus arbitremur <lb/>magnam quoque rationem mentis e&longs;&longs;e habendam: &longs;ed, vt &longs;eligamus illud mentis iudicium de <lb/>rebus ab&longs;tru&longs;is quas &longs;en&longs;us attingere nequit, quod futurum &longs;it rectum. tale autem erit, &longs;i illa acci&shy;<lb/>piat, qu&aelig; nihil euertant eorum, qu&aelig; per &longs;e &amp; propri&egrave; &longs;entiuntur, hoc e&longs;t in quorum &longs;en&longs;ione <lb/>nullus error committitur, quod tum euenit, cum omnia rit&egrave; di&longs;po&longs;ita &longs;unt, vt optim&egrave; &longs;en&longs;io fiat. <lb/>Quod &longs;i minus liceat, vt inue&longs;tigatione c&ecedil;le&longs;tium corporum, <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> locorum ignotorum, &amp; &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg78"></arrow.to.target><lb/>tiarum qu&aelig; &longs;unt liber&ecedil; &amp; &longs;olut&aelig; &agrave; materia, quorum aliqua nullo pacto &longs;ubiiciuntur &longs;en&longs;ibus; 
<pb pagenum="8"/>alia tentare non datum e&longs;t cuique; ad c&oelig;lum non peruenit &longs;en&longs;us, aut vnus vi&longs;us, atque ille qui <lb/>
<arrow.to.target n="marg79"></arrow.to.target><lb/>dem valde infirmus; ita ratio gubernabitur, vt nihil oppugnet ea, qu&aelig; ver&egrave; &longs;entiuntur &amp; veluti <lb/>noti&longs;sima po&longs;ita iam fuerunt. Et id &longs;i placuit Hyppocrati, ip&longs;um quoque commendabimus, &amp; <lb/>rationi, non &longs;en&longs;ui confidendum e&longs;&longs;e eo tempore decernemus. Tum ver&ograve; optim&egrave; nobi&longs;cum <lb/>agetur, &longs;i &longs;en&longs;uum fidem cum ratione, <expan abbr="rationem&qacute;">rationemque</expan>. cum &longs;en&longs;ibus habeamus. Denique &longs;en&longs;us &longs;it <lb/>totius phy&longs;ic&aelig; principale <expan abbr="firmament&utilde;">firmamentum</expan>, quo etiam nitantur c&ecedil;tera pronunciata, qu&ecedil; ad&longs;cribentur. <lb/>Ex eo qui iudicio &longs;en&longs;us &longs;tandum e&longs;t efficitur, vt accidentium cuiu&longs;que rei &longs;peculatio, valde ad&shy;<lb/>modum conferat ad rerum e&longs;&longs;entias perno&longs;cendas <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iquidem tales oporteat e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;as, quales <lb/>
<arrow.to.target n="marg80"></arrow.to.target><lb/>propagare po&longs;sint ea qu&aelig; in&longs;unt. Quanquam alio modo nos in &longs;ub&longs;tanti&aelig; notitiam accidentia <lb/>perducunt. quand&ograve; tota &longs;pecies indiuidui recipitur &agrave; &longs;en&longs;ibus externis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. ponitur in phan <lb/>ta&longs;ia &amp; phanta&longs;ma efficitur, cuius partes &longs;unt accidens &amp; &longs;ub&longs;tantia, qu&aelig; po&longs;tmod&ograve; mentis effi&shy;<lb/>cientis opere di&longs;cernuntur. Itaque et&longs;i certus e&longs;t progre&longs;&longs;us, &agrave; definitione ad accidentia, nem&shy;<lb/>pe demon&longs;tratiuus: etiam methodus conuer&longs;a multum iuuat ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t. Nam <lb/>definitio dare quidem &longs;olet occa&longs;ionem adipi&longs;cendi notitiam cau&longs;&longs;arum, ex quibus accidentia <lb/>rei na&longs;cuntur. <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. Ari&longs;toteles qu&ecedil;rebat quid e&longs;&longs;et locus, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt eorum. &longs;. qu&aelig; in loco &longs;unt, cau&longs;&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg81"></arrow.to.target><lb/>&longs;as inueniret; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. ordo tenetur in mathematicis, qu&aelig; demon&longs;trationis per&longs;picuitate reliquas <lb/>
<arrow.to.target n="marg82"></arrow.to.target><lb/>omnes excellunt. ip&longs;&aelig; enim accidentia quanto per definitiones inueniunt, &amp; cognito quid &longs;it <lb/>triangulus, aut rectum nobis aperiunt triangulum habere tres angulos &aelig;quos duobus rectis, at&shy;<lb/>que omnino vbi definitio non pr&aelig;&longs;ter eorum notitiam, qu&aelig; in&longs;unt rei, pro dialectica communi <lb/>&amp; inani habenda e&longs;t. Sed etiam cognitio rudis, &amp;, vt Gr&ecedil;ci dicunt, <foreign lang="greek">kata\ fantasi/an</foreign> ip&longs;orum <lb/>accidentium aut omnium, aut plurium, nobis &longs;uppeditat, qu&aelig; de rerum e&longs;&longs;entia dicamus: non <lb/>&longs;an&egrave;, quia demon&longs;tratiuam cognitionem efficiat; quippe qui omnis demon&longs;trationis principium <lb/>&longs;it definitio, &longs;ed tamen eiu&longs;modi vt aditum patefaciat ad con&longs;tituendam rei propo&longs;it&aelig; defini&shy;<lb/>tionem. Propterea de loco di&longs;&longs;erens Ari&longs;toteles accidentia qu&aelig;dam definitioni loci pr&aelig;po&longs;uit, <lb/>&egrave; quibus po&longs;tea collegit quid e&longs;&longs;et locus. eandem quoque viam tenuit, dum incrementi e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tiam exquireret. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eandem item in de&longs;ceptatione de animo voluit ob&longs;eruare, &longs;iquidem ex motu <lb/>
<arrow.to.target n="marg83"></arrow.to.target><lb/>&amp; cognitione vires animi vniuer&longs;as inuenerit &amp; explanarit, vnde, qua&longs;i retrocedens accidentium <lb/>illorum vim mult&ograve; certius expo&longs;uit; &amp;, c&ugrave;m ante definitionem rudi quodam modo nob. notui&longs; <lb/>&longs;ent; po&longs;tqu&agrave;m definitio comperta e&longs;t, accurati&longs;sim&egrave; euoluit, nimir&ugrave;m demon&longs;tratione, qua via <lb/>philo&longs;opho naturali plurimum in&longs;i&longs;tendum e&longs;t, cui &longs;&aelig;pius effectus qu&agrave;m cau&longs;&longs;a &longs;unt notiores. <lb/>Neque illud ob&longs;tat quod Ari&longs;toteles aliquando reiecerit accidentia, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> tanquam inutilia ad defini <lb/>
<arrow.to.target n="marg84"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg85"></arrow.to.target><lb/>tionem comparandam. Aut etiam pr&aelig;dicarit &longs;ub&longs;tantiam accidenti &amp; natura &amp; cognitione <lb/>pr&aelig;cedere. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Nanque in Analyticis agebat Ari&longs;toteles de pr&aelig;dicatis illis, qu&aelig; &longs;unt partes ip&longs;ius <lb/>
<arrow.to.target n="marg86"></arrow.to.target><lb/>quid e&longs;t. atqui accidentia non &longs;unt huiu&longs;modi. ver&ugrave;m nob. indicant &longs;ol&ugrave;m partes ip&longs;ius quid <lb/>e&longs;t, &amp; &longs;ub&longs;tantia cognitione procedit, vt po&longs;te&agrave; narrabitur, quia nulla notio pote&longs;t e&longs;&longs;e acciden&shy;<lb/>tis, quin includat &longs;ub&longs;tantiam; &longs;ed ea notio confu&longs;a e&longs;t &amp; imperfecta, quod philo&longs;ophi quidam <lb/>non videntes &agrave; vera item ratione pronuntiati pr&aelig;&longs;entis aberrarunt. Nam lego apud nonnullos <lb/>talem poni ordinem inter &longs;ub&longs;tantiam &amp; accidens. quod ita cognitio &longs;ub&longs;tanti&aelig; pr&aelig;cedat acci&shy;<lb/>denti, quia &longs;it eius cognitio perfectior. tunc enim quanque rem cogno&longs;cere videmur, cum eius <lb/>&longs;ub&longs;tantiam nouimus; vt vbi nouimus quid homo &longs;it, non autem cuiu&longs;modi &longs;it. &longs;ic etiam me&shy;<lb/>lius cogno&longs;cimus album, quando nouimus quid &longs;it album, qu&aelig; videtur e&longs;&longs;e cognitio &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>&amp; e&longs;&longs;enti&aelig;, cuiu&longs;modi &longs;it albi e&longs;&longs;entia, qu&agrave;m &longs;i ip&longs;um &longs;ub alicuius attributi ratione no&longs;camus. <lb/>At ver&ograve; prior e&longs;t origine accidentis notitia qu&agrave;m &longs;ub&longs;tanti&aelig;: quandoquidem nihil in mente &longs;it, <lb/>quin prius attigerit &longs;en&longs;um. Atqui &longs;en&longs;us non e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&ecedil; iudex, &longs;ed vnius accidentis. Quam&shy;<lb/>obrem &longs;en&longs;ilia qu&ecedil; &longs;unt accidentia, prius &agrave; nobis qu&agrave;m &longs;ub&longs;tanti&aelig; cogno&longs;cuntur. Et plan&egrave; quod <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; notitia &longs;it perfectior, inficiari non licet, attamen aliqua de primo capite dubitari po&longs;&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg87"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt. Quandoquidem mihi videtur ille qui h&aelig;c effatur, dare accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia percipi &agrave; <lb/>&longs;en&longs;u. at qui ide&longs;t ab&longs;trahere, ab&longs;tractio ver&ograve; non e&longs;t opus &longs;en&longs;us, &longs;ed mentis. In&longs;uper indiuiduum <lb/>per &longs;e &longs;en&longs;ile e&longs;t, at &longs;en&longs;ilium iudex e&longs;t &longs;en&longs;us; ergo &amp; indiuidui. Quare, c&ugrave;m &longs;it indiuiduum <lb/>&egrave; genere &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; illius igitur erit &longs;en&longs;us. C&ugrave;m ergo ab illo non &longs;egregentur accidentia &longs;en <lb/>&longs;ilia, proinde efficitur, vt neque origine accidentium notitia pr&ecedil;cedat cognitioni &longs;ub&longs;tanti&aelig;. <lb/>Quinimmo &longs;ic coniuncta e&longs;t accidentis notitia cum cognitione &longs;ub&longs;tanti&aelig;, vt be&longs;ti&ecedil; quoque &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tantiam no&longs;cant. Etenim optim&egrave; D. Thomas. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Ni&longs;i be&longs;ti&aelig; no&longs;cerent &longs;ub&longs;tantiam, in eius per&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg88"></arrow.to.target><lb/>ceptione non deciperentur, vt liquet in alimentis. Neque enim quicquam in eo decipi pote&longs;t, <lb/>quod pror&longs;us ignorat. Itaque totum indiuiduum, quod e&longs;t veluti ma&longs;&longs;a qu&aelig;dam omnium pr&ecedil;&shy;<lb/>dicamentorum accipitur &agrave; &longs;en&longs;u, &amp; de vniuer&longs;o fert iudicium. Nanque vbi po&longs;te&agrave; &longs;ub&longs;tantia <lb/>cogno&longs;cenda &longs;it &longs;ub ratione &longs;ola &longs;ub&longs;tanti&aelig;, quia &longs;eparatur ab accidentibus, &agrave; quibus efficieba&shy;<lb/>tur &longs;ingularis, non permanet amplius indiuidua, &longs;ed fit vniuer&longs;alis. Nec refert, vtr&ugrave;m hoc iudi <lb/>cium &longs;it &longs;en&longs;us interni, vt nonnulli arbitrantur, an externi: quand&ograve; nullum e&longs;t officium &longs;en&longs;us, 
<pb pagenum="9"/>quod non pendeat ab vtroque; mutuas enim &longs;ibi operas pr&aelig;&longs;tant. Verum quia non dubitatur <lb/>
<arrow.to.target n="marg89"></arrow.to.target><lb/>id, accidentia&uacute;e valeant ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t, quod philo&longs;ophus natu<gap/>alis &longs;&ecedil;pi&longs;sim&egrave; cogi <lb/>tur vti demon&longs;trationibus &agrave; &longs;igno, hoc tanquam firmamento con&longs;tituto, qu&aelig;ramus de modo <lb/>quo accidens id efficiat. Omnium &longs;ententi&ecedil; meo quidem iudicio, ad duo capita referti po&longs;&longs;e vi <lb/>dentur. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nonnulli enim accipiunt proportionem inter mentem &amp; ea, qu&aelig; mente comprehen&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg90"></arrow.to.target><lb/>di po&longs;&longs;unt, qualis e&longs;t inter materiam &amp; formam naturalem. Nam veluti materia non accipit <lb/>formas naturales &longs;ine quadam affectione pr&ecedil;currente nimirum accidentium, &longs;ic mens non po&shy;<lb/>te&longs;t, inquiunt, accipere formas intelligendas &longs;ine pr&ecedil;cedente affectione, h&aelig;c ver&ograve; accedit per <lb/>accidentia qu&aelig; mouent &longs;en&longs;um. At ver&ograve; pr&aelig;ter id, quod incidunt in errorem communem, <lb/>quia putant albedinem &agrave; &longs;en&longs;u cogno&longs;ci, quando cogno&longs;citur hoc album, ne&longs;cio vtrum mens <lb/>requirat eiu&longs;modi affectionem n&eacute;cne: &longs;iquidem mens videatur e&longs;&longs;e pote&longs;tas qu&ecedil;, vbi pr&ecedil;&longs;ens fue <lb/>rit obiectum, &egrave; ve&longs;tigio operatur, &amp; percipit. flagitat &longs;an&egrave; phanta&longs;ma, vt mens efficiens habeat, <lb/>quod illu&longs;tret &amp; intelligendum faciat, &longs;ed vt afficiens, non puto. Namque ea qu&aelig; affectionem <lb/>po&longs;tulant, docet experientia tempore quoque ab&longs;olui. Accedit etiam quod affectio pr&aelig;cedit in <lb/>eadem materia, in qua debet accipi forma. Sed mens per &longs;e non afficitur, ni&longs;i &agrave; re intelligenda, <lb/>h&aelig;c ver&ograve; iam actu facta vt &agrave; mente efficiente, vt ip&longs;i volunt, aut &agrave; forma ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; per <lb/>
<arrow.to.target n="marg91"></arrow.to.target><lb/>&longs;e mentem informat. Nihil ergo pr&aelig;cedit in mente, quod afficiat mentem ad intelligendum. <lb/>Cui quoque rei &longs;ignum e&longs;&longs;e pote&longs;t quod vti affectio pr&aelig;cedat &agrave; minore tenditur ad maius, &amp; ab <lb/>imperfecto ad perfectum. Atqui mens vbi percepit maius, mult&ograve; facilius concipit <expan abbr="quoq;">quoque</expan> minus. <lb/>Docent alij &longs;ic accidentia nos in notitiam &longs;ub&longs;tanti&aelig; ducere, quia &longs;ub&longs;tantia non po&longs;sit excitare <lb/>facultates cogno&longs;cendi &longs;ine accidentibus qua&longs;i vtatur animus his accidentibus, vt &longs;ic dixerim, <lb/>pro vehiculo &longs;ub&longs;tantiarum. Qu&aelig; item ratio videtur imperfecta; quia de&longs;iderarem ego mihi <lb/>explicari modum quo, po&longs;tqu&agrave;m &longs;ub&longs;tantia per accidentia concepta &longs;uerit, mens &longs;ub&longs;tanti&aelig; no&shy;<lb/>titiam con&longs;equatur: vt puta, quomodo ex eo qu&ograve;d Luna lumine priuetur, percipiamus cau&longs;&longs;as <lb/>&amp; definitionem defectus. Itaque mihi videtur ita &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Ari&longs;toteles. C&ugrave;m globus ille pr&ecedil;di&shy;<lb/>camentorum omnium, quod vocamus indiuiduum, pepulit &longs;en&longs;us no&longs;tros, &amp; ex repetitione <lb/>facta memoria productum e&longs;t vniuer&longs;ale, quod, vt alibi docui, concretum e&longs;t vt album, quan&shy;<lb/>tum, mobile, re&longs;oluitur &agrave; mente in &longs;uas partes &amp; illo inuento &longs;ine quo c&ecedil;tera non exi&longs;tunt, &longs;ed il <lb/>lud &longs;ine aliis, hoc ver&ograve; e&longs;t ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia, &longs;iue vt primum excipiens, velut animus, &longs;iue vt cuius <lb/>e&longs;t aliquod primum excipiens, vt animal, vt po&longs;tea declarabimus, tum concipi &longs;ub&longs;tantiam. <lb/>Huius autem re&longs;olutionis duo fundamenta e&longs;&longs;e coniicio. primum analyticum quod traditur ab <lb/>
<arrow.to.target n="marg92"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;totele, cum docet <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quemadmodum inuenienda &longs;int ea qu&aelig; in&longs;unt quatenus ip&longs;um. Nam <lb/>
<arrow.to.target n="marg93"></arrow.to.target><lb/>proponitur in primis aliquod inue&longs;tigandum, eius vniuer&longs;a attributa percen&longs;entur, &amp; vbi vnum <lb/>ex illis occurrat, quod ita &longs;e habeat ad attributum, vt eo po&longs;ito prim&ograve; ponatur, &amp; cum &longs;ublatum <lb/>fuerit &longs;ecum quoque perimet attributum, id dicimus ine&longs;&longs;e quatenus ip&longs;um, &amp; illam e&longs;&longs;e <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <lb/>cau&longs;&longs;am &amp; e&longs;&longs;entiam accidentis, qu&aelig; prius elucet in demon&longs;tratione, po&longs;tmodo degenerat in <lb/>quid e&longs;t, &amp; in definitione &longs;umitur. Alterum &longs;undamentum petitur &egrave; prima philo&longs;ophia. Quo&shy;<lb/>niam accidens ita &longs;e habet ad &longs;ub&longs;tantiam, vt ad ip&longs;am nece&longs;&longs;ari&ograve; referatur, &amp; &longs;icut vnum &egrave; rela&shy;<lb/>tiuis &longs;uapte natura notionem affert alterius, &longs;ic accidens affert notionem &longs;ub&longs;tanti&aelig; in qua ine&longs;t; <lb/>ac primum &longs;ub&longs;tanti&aelig;, cum qua comprehenditur, vt album in cygno cogno&longs;citur, aut charta; <lb/>quia tamen non appiicat &longs;e&longs;e nece&longs;&longs;ari&ograve; ad chartam aut cygnum; &longs;ed &longs;ine vtri&longs;que percipi po&shy;<lb/>te&longs;t, non tamen &longs;ine aliquo, notionem affert &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;impliciter, ad extremum indicat illam <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, cui perpetu&ograve; comitatur, vt &longs;ine ip&longs;a non exi&longs;tat, &amp; vbi hoc &longs;it, illa quoque ad&longs;it. <lb/>oporteat, &amp; per illam c&aelig;teris in&longs;it, qu&aelig; vbi fuerit euoluta, per &longs;e ip&longs;am patet, &amp; ita lucet, vt acci&shy;<lb/>dens quoque quod ex ip&longs;a pendet, illu &longs;tret. Quapropter ille progre&longs;&longs;us ab accidentibus ad &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tantias pertinet ad doctrinam confu&longs;am &amp; incohatam, c&ugrave;m ceteroquin in doctrina di&longs;tincta <lb/>
<arrow.to.target n="marg94"></arrow.to.target><lb/>&amp; ab&longs;oluta accidens ex &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur. Neque ver&ograve; te intelligere velim progre&longs;&longs;um ab <lb/>accidente ad &longs;ub&longs;tantiam eiu&longs;modi e&longs;&longs;e, vt accidens prius &longs;ine &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur; neque <lb/>enim notio relatiui ab alterius notione &longs;eiungitur: &longs;ed cum eo tempore &longs;imul cum accidentibus <lb/>&longs;ub&longs;tantia no&longs;catur accidentia pr&aelig;&longs;tant, vt &longs;ub&longs;tantia per &longs;e concipi queat. Ita fit, vt &longs;ub&longs;tantia <lb/>&amp; cau&longs;&longs;a per &longs;e po&longs;t primam notionem, qu&aelig; auxilio &longs;en&longs;us accedit, vt ens &longs;impliciter accipiatur, <lb/>&amp; efficiat primam &longs;ub&longs;tanti&ecedil; notionem, mox appareat, vt cau&longs;&longs;a, &amp; &longs;ic notionem complexam fa <lb/>ciat ex qua principia demon&longs;trationis exi&longs;tunt; vltimo accipiatur, vt quid e&longs;t, &amp; compleat defi&shy;<lb/>nitionem. Sic igitur accidentia non proxim&egrave; &longs;ed remot&egrave; perducunt ad quid e&longs;t, t&ugrave;m qu&ograve;d non <lb/>&longs;unt pr&ecedil;dicata in quid, &longs;ed ea &longs;ignificant qu&ecedil; pr&ecedil;dicantur in quid; t&ugrave;m qu&ograve;d per multos gradus <lb/>eu ehi, &amp; regredi oportet mentem no&longs;tram, vt a&longs;&longs;equatur ip&longs;um quid e&longs;t. Non omnia tamen ac&shy;<lb/>cidentia conducunt ad huiu&longs;modi progre&longs;&longs;um: quippe quod ea, qu&ecedil; &longs;unt per accidens, ide&longs;t, non <lb/>habent certas cau&longs;&longs;as ex hoc ordine deiiciantur. c&ugrave;m enim certas cau&longs;&longs;as non habeant, &longs;olum af <lb/>ferunt notionem &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;impliciter, quia &longs;ine illa nunquam exi&longs;tunt, &longs;ed nihil amphus, quod 
<pb pagenum="10"/>e&longs;&longs;entiam rei cuiu&longs;piam re&longs;picere videatur; c&ugrave;m etiam ab hac &amp; ab illa, &amp; re &amp; mente &longs;euocari <lb/>
<arrow.to.target n="marg95"></arrow.to.target><lb/>po&longs;sint. Oportetigitur vt accidentia &longs;int per &longs;e &amp; h&aelig;c, vel &longs;int generis vel alicuius partis eius. <lb/>quanquam &amp; valent ad hoc &longs;eparatim, vt &longs;en&longs;us ad animal digno&longs;cendum; vel etiam coniun&shy;<lb/>ctim plura, qu&aelig; aliquod commune pr&aelig;&longs;entent, <foreign lang="greek">siwdzomlw/</foreign> Gr&aelig;ci vocant, ide&longs;t concur&longs;um; &amp; <lb/>&longs;peciatim medici &longs;igna habent, qu&aelig; pathognomonica appellant, quorum auxilio certa genera ve <lb/>nantur: pluribus &longs;en&longs;ibus vn&agrave; de eadem re <expan abbr="iudici&utilde;">iudicium</expan> facientibus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> neque vno &longs;ufficiente, c&ugrave;m &longs;in&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg96"></arrow.to.target><lb/>gula communius aliquod offerant. Proptere&agrave;, quanquam notitia &longs;ub&longs;tanti&aelig; tempore acciden&shy;<lb/>tis notiti&aelig; pr&aelig;fertur; aut agitur de doctrina di&longs;tincta, aut pr&aelig;cedere tempore accipiendum pri&shy;<lb/>uatiu&egrave; qu&ograve;d vn&agrave;, nec po&longs;terius &longs;ub&longs;tantia no&longs;catur: nam &longs;iquid anrecedit, tamet&longs;i non tempo&shy;<lb/>re; id e&longs;t, vt aiunt, in&longs;tans natur&aelig;: e&longs;t enim accidens ratio per quam &longs;ub&longs;tantia recipitur &agrave; &longs;en&longs;u. <lb/>Con&longs;ertitem accidens ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t, qu&ograve;d ex eius natura qu&ecedil; multiplex e&longs;t, vel ma <lb/>teriam, vel <foreign lang="greek">e)c a)faize\sews</foreign>, vel etiam <foreign lang="greek">xwzikh\</foreign>, nouimus e&longs;&longs;e triplex definitionum genus, quod <lb/>vteretur materia &longs;en&longs;ili, qu&ograve;d materia intelligenda, vel abiiceret omnino materiam. Et hoc in <lb/>philo&longs;ophia Peripatetica triti&longs;simum. Nam c&ugrave;m ip&longs;a &longs;it de rebus &longs;en&longs;ilibus principia &longs;en&longs;ilia <lb/>&longs;umere cogitur. At, inquies, materia prima &longs;en&longs;ilis non e&longs;t: &amp; tamen e&longs;t principium rerum &longs;en&shy;<lb/>&longs;ilium. Con&longs;ueuerunt maiores no&longs;tri re&longs;pondere cau&longs;&longs;as accipi non omnes, &longs;ed propinquas; <lb/>
<arrow.to.target n="marg97"></arrow.to.target><lb/>has enim &longs;olas e&longs;&longs;e &longs;en&longs;iles, quippe qu&ograve;d in &longs;ingularibus proxim&egrave; in&longs;ideant. At ver&ograve; quod docet <lb/>aliquando philo&longs;ophus monet me, vt &longs;en&longs;ile communius accipiam, ac dicam &longs;en&longs;ile nonmodo <lb/>id quod &longs;en&longs;ui pote&longs;t &longs;ubiici, &longs;ed quod quoquo pacto re&longs;picit materiam. Proptere&agrave; neque <lb/>Deus, c&ugrave;m &longs;it auctor motus, effugit <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> con&longs;iderationem: hoc enim modo &longs;unt cau&longs;&longs;&aelig; &longs;en&longs;ilium, <lb/>&amp; cadunt in &longs;en&longs;um; quia &longs;unt principia &longs;en&longs;ilium: vt quanuis per &longs;e non &longs;entiantur, quia fa&shy;<lb/>ciant &longs;en&longs;ilia, ad &longs;en&longs;ilia referantur, vel vt ferrum, quo fit &longs;anitas, ad &longs;anitatem; vnde item &longs;a&shy;<lb/>num vocatur. Et rerum quidem &longs;en&longs;ilium &longs;emper &amp; propri&egrave; &longs;cientia ponitur vt &longs;ubiecti: ho&shy;<lb/>rum ver&ograve; &longs;cientia propri&egrave; non e&longs;t. itaque nec ea per &longs;e &longs;entiantur oportet; verum &longs;at e&longs;t, vt &longs;en&shy;<lb/>tiantur eo qui dictus e&longs;t, modo: nec ob id tollitur quin rerum &longs;en&longs;ilium &longs;it &longs;cientia naturalis. <lb/>&amp; talia &longs;unt etiam remoti&longs;sima &agrave; &longs;ingularibus, &amp; vniuer&longs;alia maxim&egrave;, quod &longs;an&egrave; multi philo&longs;o&shy;<lb/>phi pr&aelig;&longs;ertim Platonici <expan abbr="neglexer&utilde;t">neglexerunt</expan>, quia numeros auctores rerum naturalium fecerint, vel Ideas <lb/>quas extra materiam e&longs;&longs;e voluere. Parum ab his abfuere Pythagorici. Nanque et&longs;i numeros <lb/>accepere qui e&longs;&longs;et in &longs;en&longs;ilibus, &amp; eos vt numero &longs;pectarunt, numerorum conditiones illis attri&shy;<lb/>buentes, <expan abbr="ea&longs;&qacute;ue">ea&longs;que</expan> ad res &longs;en&longs;iles applicantes, neque illa ob&longs;eruarunt, qu&aelig; in numeris in&longs;unt, qua&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg98"></arrow.to.target><lb/>tenus materia fundantur, quod eum facere oportebat, qui naturalis &longs;cienti&aelig; principia ve&longs;tiga&shy;<lb/>ret. Eiu&longs;dem quoque not&aelig; &longs;unt, qui puncta, plana, &amp; figuras rerum naturalium principia po&shy;<lb/>nunt, &egrave; quorum etiam numero fuit Plato, quanquam hi minus errarunt, qu&ograve;d illa &longs;tatuerunt, <lb/>&egrave; quibus ratio probabilis reddi po&longs;&longs;et aliquorum, qu&aelig; conducerent ad motum. Ita eueniet, vt <lb/>in phy&longs;icis demon&longs;trationibus componendis &agrave; primis v&longs;que ad vltimas cau&longs;&longs;as procedere liceat, <lb/>&amp; accipere item illa qu&aelig; &longs;unt nota natura &amp; &longs;ecundum rationem, non &longs;ecundum &longs;en&longs;um, &amp; ea <lb/>tamen &longs;int principia &longs;en&longs;ilium, nec &agrave; phy&longs;ica methodo aliena. Neque enim &longs;ine his vlla de&shy;<lb/>mon&longs;tratio pote&longs;t ab&longs;olui, &longs;eu prima &longs;int, &longs;eu po&longs;trema: &longs;iue in eadem &longs;erie cau&longs;&longs;arum, &longs;iue in <lb/>alia: habent nexum quendam in&longs;olubilem &amp; varia cau&longs;&longs;arum genera inter &longs;e &amp; in eodem ordi&shy;<lb/>ne, ex quo erumpit effectus, &amp; c&ugrave;m hic &longs;it &longs;ingularis &agrave; &longs;ingularis cau&longs;&longs;&ecedil; &longs;ocietate neutiquam di&shy;<lb/>uelluntur, qualia ver&ograve; &longs;int quibus principatus effectus &longs;it commirtendus non in omni cau&longs;&longs;arum <lb/>genere communis ratio fort&egrave; poterit a&longs;signari, primas in quibu&longs;dam ferente cau&longs;&longs;a priore &longs;ecun <lb/>dum naturam, &amp; remotiore, contr&agrave; in aliis. Sed h&aelig;c po&longs;tea di&longs;&longs;erentur vberius. In his princi&shy;<lb/>piis &amp; illud numerabitur: Methodum imitari naturam quo ad eius fieri pote&longs;t. Nam, &longs;i metho&shy;<lb/>dus e&longs;t &longs;cientia artificio tradita, ars ver&ograve; naturam, quo ad pote&longs;t imitatur, &amp; inuenit quod ip&longs;a de <lb/>
<arrow.to.target n="marg99"></arrow.to.target><lb/>&longs;iderat, &amp; &longs;equitur quod o&longs;tendic, methodus quoque nece&longs;&longs;e e&longs;t imitetur naturam, &amp; eundem <lb/>progre&longs;&longs;um propemodum faciat. Itaque, veluti natura nihil fru&longs;tra molitur, &amp; ni&longs;i impediatur, <lb/>ad finem v&longs;quam perducit, ac fine propo&longs;ito mox illa pr&aelig;parat, quibus fine &longs;uo commod&egrave; po&shy;<lb/>tiatur; &longs;ic ars omnia &longs;truit ad v&longs;us humanos, ac &longs;copo con&longs;tituto prius ordine di&longs;ponit deinceps <lb/>ea &longs;ine quibus con&longs;equentia non con&longs;i&longs;tunt. Ita re&longs;oluendo, prius ab eo quod e&longs;t ptimum in <lb/>optatis, ad ea &longs;ine quibus hoc non exi&longs;tit, mox componendo, ab eo &longs;ine quo c&aelig;tera non con&shy;<lb/>&longs;tant, progreditur ad finem, eumque ordinem &longs;eruans nihil omittit, nil &longs;uperuacaneum, &amp; inu&shy;<lb/>tile machinatur. Eodem modo methodus &longs;cientia &longs;ibi propo&longs;ita prius de principiis cogitat tan&shy;<lb/>quam fundamentis: his &longs;uper&longs;truit demon&longs;trationes in&longs;i&longs;tens ea via qua res dilucid&egrave; explicari <lb/>queat, vt nihil inculcet inane, nihil redundans: neque &longs;ic pr&aelig;cis&egrave; eloquatur, vt oratio pariat ob&shy;<lb/>&longs;cutitatem, in id pr&aelig;cipu&egrave; collimans, vt auditoris habeat rationem, ad cuius ingenium &amp; captum <lb/>&longs;ingula referre &longs;tudet. Ad h&aelig;c mirific&egrave; confert ordo, cuius admonitu nece&longs;&longs;aria per&longs;equitur: <lb/>vnde etiam &longs;icut in natura vnum quoddam e&longs;t, quod caput e&longs;t vniuer&longs;i ordinis, &amp; ex quo c&ecedil;tera <lb/>deriuantur: &longs;ic in methodo &longs;olet e&longs;&longs;e vnum principium commune, quod reliquis omnibus &longs;up&shy;
<pb pagenum="11"/>ponatur, &amp; in quod illa re&longs;oluantur, &longs;eu rei principium &longs;it, &longs;eu cognitionis. Ita in prima phi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg100"></arrow.to.target><lb/>lo&longs;ophia primum illud. De quolibet verbum e&longs;&longs;e a&longs;&longs;erere, vel negare, in Morali bene educatum <lb/>e&longs;&longs;e, in mathematica continuum diuidi in infinitum, ex hoc qu&ograve;d inter duo puncta quant&ecedil;uis <lb/>linea ducantur, qu&ograve;d in quolibet eius &longs;igno figura de&longs;cibi queat: in <lb/>arte medica fort&egrave; illud. <lb/>Contrariis contraria &ccedil;urari, in hac no&longs;tra Motum e&longs;&longs;e. Proxim&egrave; ab ordine e&longs;t via &agrave; notis no&shy;<lb/>bis qu&aelig; rerum o&ccedil;cultarum tractationem ad rudium aures accommodat, po&longs;tmodo in&longs;trumen&shy;<lb/>ta, quibus fidem facit &amp; docet. Itaque magis ij laudantur, qui &longs;&ccedil;ientiarum principia finita con&shy;<lb/>&longs;tituunt, qu&agrave;m qui infinitatem acceperunt, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi eadem vtraque &longs;ecta pr&ecedil;&longs;tare po&longs;sit, ide&longs;t, nos <lb/>
<arrow.to.target n="marg101"></arrow.to.target><lb/>reddere certiores de cunctis problematis qu&ecedil; in con&longs;iderationem naturalem cadere queunt, <lb/>Atque id non temer&egrave; &agrave; philo&longs;opho &longs;umptum. Siquidem nihil &longs;ciri po&longs;sit principiis ignoratis. <lb/>Atqui &longs;i principia fuerint infinita, incerta &longs;int nece&longs;&longs;e e&longs;t. Nanque id quoque tanquam certi&longs;si&shy;<lb/>mum ratio &longs;umit. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Infinitum qua infinitum e&longs;t, &longs;iue &longs;it numero infinitum, &longs;eu magnitudine, <lb/>
<arrow.to.target n="marg102"></arrow.to.target><lb/>&longs;iue etiam forma, pror&longs;us e&longs;&longs;e ignotum, vt &longs;i form&aelig; infinit&aelig; inter extrema intercedant, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> inter&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg103"></arrow.to.target><lb/>quas oporteat fieri mutationem; &longs;i etiam ab imis ad &longs;umma quibus tanquam terminis pr&ecedil;dica <lb/>mentum vnumquodque con&longs;i&longs;tit, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> aut can&longs;&longs;arum progre&longs;&longs;us &agrave; proximis ad remotas, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> aut vni <lb/>
<arrow.to.target n="marg104"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg105"></arrow.to.target><lb/>uer&longs;um infinitum, quemadmodum voluit Meli&longs;&longs;us, aut denique mult&aelig; &longs;pecies infinit&aelig;, vt cen <lb/>
<arrow.to.target n="marg106"></arrow.to.target><lb/>&longs;uit Anaxagoras: vel infinita &ccedil;orpu&longs;cula per inane volitantia, vt accepit Democritus; non po&shy;<lb/>te&longs;t h&aelig;c neque &longs;en&longs;us, neque mens pertran&longs;ire, neque comprehendere. Quanquam h&icirc;c te mo&shy;<lb/>nere volumus, infinitum non id ignotum e&longs;&longs;e, quod imperfectum e&longs;t, &amp; perducendum e&longs;t ad <lb/>aliquem finem, quodq, vlterius promoueri <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, vt po&longs;uit Ari&longs;toteles: &longs;ed quod omnem mo&shy;<lb/>dum <expan abbr="fin&ecedil;s&qacute;">fin&ecedil;sque</expan>. tran&longs;it, vt veteribus placuit. <expan abbr="Atq.">Atque</expan> illud quidem, &longs;i pro &longs;ubiecto &longs;umatur, non au&shy;<lb/>tem pro attributo, hoc e&longs;t id de quo pr&aelig;dicatur infinitum, ignotum e&longs;t: ratio ver&ograve; infiniti, vt <lb/>quid &longs;it id quod infinitum dicimus, &amp; nota e&longs;t, &amp; &agrave; phy&longs;ico tractatur. Conuenit item in bene <lb/>in&longs;tituta methodo, ni&longs;i quid certi&longs;sim&egrave; indicet &longs;en&longs;us, aliqua ratione per&longs;uadere, vel inductio&shy;<lb/>ne, <expan abbr="vbicunq.">vbicunque</expan> cau&longs;&longs;a non &longs;uccurrat, aut &longs;i cau&longs;&longs;am non habeat; veluti &longs;i ip&longs;um &ccedil;au&longs;&longs;a foret: ex&shy;<lb/>plicare definitione, vt talem pateat eius e&longs;&longs;e naturam, qualem accepimus. Nolo tamen te po&longs;tu&shy;<lb/>lare, definitionem h&icirc;c exqui&longs;itam, qu&aelig; nulla e&longs;t, ni&longs;i &longs;peciei &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;ed expo&longs;itione nomin is <lb/>e&longs;&longs;e contentum, &amp; ip&longs;a vi termini, vt factum e&longs;t ab Ari&longs;torele in explicatione principij. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Qu&ograve;d <lb/>
<arrow.to.target n="marg107"></arrow.to.target><lb/>&longs;i cau&longs;&longs;a po&longs;sit, afferri cau&longs;&longs;am apponere oportet; rerum enim cau&longs;&longs;as habentium nulla cognitio <lb/>certa e&longs;t &longs;ine cau&longs;&longs;a. Neque id prohibere valet, quo minus cau&longs;&longs;a reddatur, quia res ita perpe&shy;<lb/>tu&ograve; &longs;e habeat. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> Vt enim omne id quod cau&longs;&longs;a vacat, perpetuum e&longs;t, at id non reciprocatur. <lb/>
<arrow.to.target n="marg108"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg109"></arrow.to.target><lb/><emph type="sup"/>h<emph.end type="sup"/> Omne id quod perpetuum e&longs;t, cau&longs;&longs;a vacare. Nam qu&ograve;d triangulus <expan abbr="c&otilde;tineat">contineat</expan> duos rectos, in&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg110"></arrow.to.target><lb/>h&aelig;ret perpetu&ograve;; atqui cau&longs;&longs;a talis euenti redditur &agrave; mathematico, quia nimir&ugrave;m habeat angu&shy;<lb/>lum externum &aelig;qualem duobus internis &egrave; regione con&longs;titutis. <expan abbr="Sola&qacute;">Solaque</expan>. illa &aelig;terna qu&aelig; principia <lb/>&longs;unt, cau&longs;&longs;a vacant: non omnia perpetua generatim. Et cau&longs;&longs;a qu&aelig;ritur, cur duo motus ex ad&shy;<lb/>ner&longs;o fiant in c&oelig;lo quos tamen &aelig;ternos e&longs;&longs;e phy&longs;ica concludit. Si ver&ograve; non libeat &longs;ubnectere <lb/>cau&longs;&longs;am, <emph type="sup"/>i<emph.end type="sup"/> puta tu, quia non &longs;it eius loci, vel etiam, qu&ograve;d longiores explicatus habeat, quibus in <lb/>
<arrow.to.target n="marg111"></arrow.to.target><lb/>pr&aelig;&longs;entia parcendum &longs;it: &longs;altem &longs;ub forma hypothe&longs;eos accipiendum e&longs;t, id quod velis, non ab <lb/>folut&egrave; pronunciandum, vel, vt fieri con&longs;ueuit in legibus edicendum. H&aelig;c pr&aelig;cepta &longs;eruans ad&shy;<lb/>amu&longs;sim pr&aelig;&longs;tanti&longs;simus doctor, eo nomine celebratur ab Auerro&euml;, quod nihil vnqu&agrave;m &longs;ine va <lb/>lida ratione dixerit. Neque ver&ograve; quia &longs;emper cau&longs;&longs;am dictis &longs;uis ad&longs;crip&longs;erit, qu&icirc; enim rerum, <lb/>qu&ecedil; cau&longs;&longs;a vacarent, cau&longs;&longs;a reddi poterat? eiu&longs;dem enim vitij po&longs;&longs;et argui quod ip&longs;e aliis obie&shy;<lb/>cit, quippe qu&ograve;d non interno&longs;cerent, quid demon&longs;trationi foret obnoxium, &amp; quid contr&agrave; &agrave; <lb/>demon&longs;tratione abhorreret: ver&ugrave;m, quia quicquid con&longs;tituit &amp; accepit, ita di&longs;po&longs;uit, vt cuique <lb/>redderet id quod &longs;uum e&longs;t, &amp; ratione v&longs;us fuerit, vbi ratio qu&aelig;reretur, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem acri aut <lb/>leni pro rei tractand&aelig; <expan abbr="c&otilde;ditione">conditione</expan>: quicquid &longs;ine ratione a&longs;&longs;umendum fuerat vel quod e&longs;&longs;et cau&longs; <lb/>&longs;a, vel qu&ograve;d alio quodammodo note&longs;ceret, prout de principiis ante&agrave; dictum e&longs;t, tamen non &longs;ine <lb/>
<arrow.to.target n="marg112"></arrow.to.target><lb/>valida ratione pronunciarit, qu&ograve;d afterre potuit rationem ex illo habitu, qui pertinet ad modos <lb/>&longs;ciendi ductam, qua commotus hoc cum ratione, illud ver&ograve; &longs;ine ratione acceperit. Igitur non <lb/>&longs;ine valida ratione locutus e&longs;t Ari&longs;toteles; &longs;iue ex propriis ip&longs;ius rei principiis duceretur, &longs;iue ex <lb/>altero habitu, cuius e&longs;t tractare modos &longs;ciendi. Non erit item alienum ab habitus huiu&longs;ce prin&shy;<lb/>cipiis, &longs;i &amp; hoc adiiciamus, quod frequenti&longs;sim&egrave; &longs;olet &agrave; phy&longs;icis v&longs;urpari. Vnumquoque, &longs;. im&shy;<lb/>petrare &longs;uam appellationem ab actu. <emph type="sup"/>k<emph.end type="sup"/> Non e&longs;t hoc no&longs;trum con&longs;ilium de nominum vi di&longs;&longs;e&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg113"></arrow.to.target><lb/>rere, &longs;ed illa afterre in medio qu&aelig; pertinent ad propo&longs;itionis huiu &longs;ce notitiam. Scireigitur li&shy;<lb/>cet ea qu&aelig; nominibus &longs;ignificantur, ad h&aelig;c capita referri, formas, <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan>, motiones &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. <lb/><emph type="sup"/>l<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Neq.">Neque</expan> dubium e&longs;t nomen primum &longs;ignificare formam, quoniam ver&ograve; forma finis e&longs;t vniuer&longs;&aelig; <lb/>
<arrow.to.target n="marg114"></arrow.to.target><lb/>motionis, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. e&longs;t e&longs;&longs;entia tota, qu&aelig; comprehendit materiam qu&aelig; cadit in mentem, <expan abbr="vtraq.">vtraque</expan> <lb/>autem h&aelig;c principia definitione euoluuntur. &longs;i idem &longs;ignificant nomen &amp; definitio; pro&longs;ect&ograve; <lb/>nomen &longs;ic formam &longs;ignificabit, vt vniuer&longs;am notet e&longs;&longs;entiam. tamen quae in e&longs;&longs;entia prim&aelig; &longs;unt 
<pb pagenum="12"/>eius partis, qu&aelig; finis e&longs;t totius motionis; ide&ograve; nominis notio re&longs;oluetur in formam &longs;impliciter. <lb/>
<arrow.to.target n="marg115"></arrow.to.target><lb/>Itaque cum c&aelig;tera per formam &longs;igni&longs;icentur, &amp; vt re&longs;piciunt &longs;ormam qu&aelig; item e&longs;t finis, rect&egrave; <lb/>dicitur <expan abbr="vnumquodq.">vnumquodque</expan> &agrave; forma &amp; fine &longs;uum nomen &longs;umere. Quapropter animal animam qu&ecedil; <lb/>forma e&longs;t, pr&aelig;cipu&egrave; &longs;ignificat. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Signo illud e&longs;t, qu&ograve;d non prius animal appellatur, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> acce&longs;&longs;e&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg116"></arrow.to.target><lb/>rit anima, &longs;ed embryon, aut &longs;emen. im&ograve; non ex forma &longs;impliciter ducitur nomen, &longs;ed vbi iam ex <lb/>tirit actus &longs;ecundus, id Ari&longs;torele docentes 5. de Gen. anim. Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> in arte contingit, quan <lb/>do non prius appellatur &longs;camnum, qu&agrave;m ip&longs;i <expan abbr="extrem&atilde;">extremam</expan> <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> artifex impo&longs;uerit, &longs;ed lignum, <lb/>proxim&egrave; nomen &longs;ignificat <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &amp; pari quidem ratione in natura &amp; atte. Et rationi <expan abbr="c&otilde;-&longs;entaneum">con&shy;<lb/>&longs;entaneum</expan> e&longs;t ens (vtar. n. liberius hac voce, qu&agrave;m politiores hactenus declinarunt, quia lege&shy;<lb/>rim eam &agrave; C. Iulio Ce&longs;are fui&longs;&longs;e receptam) ens, inqu&agrave;m, prim&ugrave;m &longs;ignificare &longs;ub&longs;tantiam, <lb/>&amp; inter &longs;ub&longs;tanti&aelig; parteis ip&longs;am formam, ob eam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan>, quam nuper attulimus, qu&ograve;d tum ve&shy;<lb/>r&egrave; <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> &longs;it non animal.aut equus, &longs;ed ens &longs;impliciter, vbi formam obtinuerit. <expan abbr="Con&longs;imili&qacute;ue">Con&longs;imilique</expan> <lb/>modo reliqua pr&aelig;dicamenta dicimus prim&ugrave;m notare formam, tum deinde compo&longs;itum. po&longs;&shy;<lb/>&longs;umus item nominationis huiu&longs;ce originem altius aliquant&ograve; repetere, vim pr&aelig;dicamentorum. <lb/>&longs;pectantes: quippe quae duas habitudines pr&aelig;&longs;eferant: alteram, qua &longs;ubiecta re&longs;piciunt, in quo&shy;<lb/>rum ratione m&longs;unt: atque alteram, qua &longs;ub&longs;tantia concipitur. neque.n.&longs;ola qualitas hac voce <lb/>
<arrow.to.target n="marg117"></arrow.to.target><lb/>notatur, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia qualis: &longs;iquidem accidens ab Ari&longs;totele ponatur in&longs;eparabile, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> nec ens <lb/>
<arrow.to.target n="marg118"></arrow.to.target><lb/>&longs;impliciter, &longs;ed ens aliquid, vel aliquo modo &amp; velut aliud quid exi&longs;tens, quia videlicet non &longs;it <lb/>albedo, &longs;ed album quod e&longs;t &longs;ub&longs;tantia, Vt igitur quantum &amp; quale &longs;unt talia propter formam: <lb/><expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. nomen &longs;ignificat primo formam accidentis, deinde compo&longs;itum in &longs;uo <expan abbr="quodq.">quodque</expan> genere <lb/>(con&longs;tar enim &longs;ingula pr&aelig;dicamenta ex pote&longs;tate &amp; actu pro portione) <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &longs;ic etiam, vt entia <lb/>
<arrow.to.target n="marg119"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; re&longs;piciunt <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>, probabile e&longs;t ita dici propter formam, quia &longs;ic dicuntur propter &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tantiam, h&aelig;c ver&ograve; e&longs;tens propter formam. Ab eadem forma dicitur quoque compo&longs;itum, <lb/>vt e&longs;&longs;iciens. (Nam compo&longs;itum e&longs;&longs;e id quod e&longs;&longs;icit propri&egrave;, docebitur in progre&longs;&longs;u) &longs;i vniuo&shy;<lb/>cum fuerit, vt pleraque e&longs;&longs;e &longs;olent, de quibus regul&aelig; traduntur in methodis: tum qu&ograve;d habet <lb/>in &longs;eip&longs;o &longs;ormam per quam agit, tum quia gratia form&aelig; operatur, &amp; e&longs;ficiendo tribuit <expan abbr="&longs;orm&atilde;">&longs;ormam</expan>. <lb/>Materia quoque a&longs;&longs;ecuta e&longs;t appellationem <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> &agrave; forma; quandoquidem talis pote&longs;tate dicitur, <lb/>quale e&longs;t actu <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, in quo ine&longs;t forma, vt pote&longs;tate <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;tia">&longs;ub&longs;tantia</expan>, pote&longs;tate <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan>, &amp; quale. <lb/>Atque hoc quidem in natura &amp; arte commune e&longs;t, lic&egrave;t e&longs;&longs;icientis denominatio non <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;em&shy;<lb/>per modo procedat, vt mox apparebit. Etenim libet prius ordinis no&longs;tri cau&longs;&longs;am reddere, ne vi&shy;<lb/>deamur cum Ari&longs;totele pugnare. quand&ograve; nos materiam efficienti po&longs;tpo&longs;uimus &amp; compo&longs;ito, <lb/>
<arrow.to.target n="marg120"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>. compo&longs;itum cum efficiente collocauimus. Ati&longs;toreles autem proxim&egrave; &agrave; forma po&longs;uit <lb/>materiam, in extremo ver&ograve; recen&longs;uit efficiens. Atqui nos ordinem nominationis &longs;pectauimus <lb/>&amp; efficiens cum compo&longs;ito numerauimus, vt partem eius. Ari&longs;toteles autem in phy&longs;icis ordi&shy;<lb/>nem principij re&longs;piciens, quia materia foret <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, compo&longs;ito ip&longs;am pr&aelig;po&longs;uit. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> in prima <lb/>
<arrow.to.target n="marg121"></arrow.to.target><lb/>ver&ograve; philo&longs;ophia motui &longs;ubiecit efficiens, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> quia c&aelig;tera ad rei con&longs;titutionem pertinerent mul <lb/>
<arrow.to.target n="marg122"></arrow.to.target><lb/>t&ograve; interius; efficiens externum e&longs;&longs;er, &amp; &agrave; rei &longs;ub&longs;tantia remotum. Re&longs;tat vnus motus qui com&shy;<lb/>plectitur <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> &amp; interitum <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> item ab Ari&longs;torele demon&longs;tratur <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> &agrave; fine in natura <expan abbr="n&utilde;cupation&etilde;">nuncupationem</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg123"></arrow.to.target><lb/>&longs;umere. tamet&longs;i aliter in arte ac natura <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> contingat. <emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> (neque enim id perpetuum pu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg124"></arrow.to.target><lb/>to, vt nonnulli, neque id in Ari&longs;totelici contextus explanatione nece&longs;&longs;arium, <expan abbr="neq.">neque</expan> id nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>mon&longs;trant verba ip&longs;ius Ari&longs;totelis) &longs;iquidem in arte nominatio motus ab efficiente <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> <lb/>&longs;umatur; in natura non ab efficiente; &longs;ed, vt reliqua, &agrave; fine. Ver&ugrave;m <expan abbr="vtcunq.">vtcunque</expan> &longs;e res habeat, cau&longs; <lb/>&longs;am libet indagare, cur ab efficiente, non &agrave; fine motus in arte qui e&longs;t effectio, nuncupetur, pr&aelig;ci <lb/>pue propter Auerro&euml;m qui lib. 4 Collectaneorum rationem quandam reddit, ex nobiliore lo&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg125"></arrow.to.target><lb/>co, vt pot&egrave; &egrave; 2. Phy&longs;. repetitam cui plurimum tribuit. Ea ver&ograve; talis e&longs;t. Motum &longs;umere no&shy;<lb/>men ab eo, cum quo magis conuenit genere. Sed motus in arte cum genere efficientis conue&shy;<lb/>nit magis. Et motus igitur in arte &longs;umit nomen ab efficiente. Nunc explicandum e&longs;t, quem&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg126"></arrow.to.target><lb/>admodum effectio cum genere efficientis potius qu&agrave;m materi&aelig;, &longs;eu form&aelig; conueniat: quand&ograve; <lb/>terminetur forma, &amp; ab ea tanquam <expan abbr="c&otilde;plemento">complemento</expan> contineatur &amp; materia fundetur, in <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. per&shy;<lb/>ducatur ad &longs;ummum, ab efficiente ver&ograve; &longs;egregetur. &amp; videndum quid verba &longs;onent Auerrois. <lb/>Cau&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> eins differenti&aelig; &longs;olent afferri; <expan abbr="varii&longs;q.">varii&longs;que</expan> modis Auerrois verba capiuntur ab eius <lb/>patronis. etenim <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> ait id ab Auerro&euml; non fui&longs;&longs;e ver&egrave; a&longs;&longs;eueratum motus ab arte factos e&longs;&longs;e <lb/>ex eodem genere cum efficientibus, quo enim pacto medicatio &amp; &aelig;dificatio &longs;unt eiu&longs;dem gene <lb/>ris cum medico &amp; &aelig;dificatore? &longs;iquidem medicus &amp; &aelig;dificator, &longs;eu medicina &amp; ars &aelig;dificandi <lb/>&longs;inr habitus: medicatio ver&ograve; &amp; &aelig;dificatio &longs;int pa&longs;siones (&amp; h&icirc;c etiam liceat ea voce vti, quam <lb/>M. Varro non e&longs;t a&longs;pernatus) vbi pro forma fluente &longs;umantur: intellige nunc formam fluen&shy;<lb/>rem eam qu&aelig; ab imper&longs;ecto ad perfectum promouetur, vt albedinem &longs;ecundi gradus qu&aelig; ad <lb/>quartum e&longs;t deducenda. proptere&agrave; &longs;ubiunxi&longs;&longs;e Auerro&euml;m, aut &longs;altem ita videri. Ver&ugrave;m e&longs;to id. <lb/>At oportebat etiam reddere cau&longs;&longs;am, cur ita videretur. Itaque alij Diui Thom&ecedil; explanationem 
<pb pagenum="13"/>approbantes putant &longs;pectari ab Auerro&euml; motionem ab arte factam; tum ver&ograve; e&longs;t effectio qu&aelig;&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg127"></arrow.to.target><lb/>dam <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. ratione magis e&longs;t affinis efficientis qu&agrave;m form&ecedil;; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. ab efficiente nuncupationem <lb/>&longs;umit. atqui generatio qu&ecedil; e&longs;t opusnatur&aelig;, e&longs;t affectio &amp; pa&longs;sio, qu&aelig; note&longs;cit ex termino ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> <lb/>i. quo motio finitur. Veruntamen quia tam in arte qu&agrave;m in natura idem re &longs;unt, <expan abbr="ratione&qacute;">rationeque</expan>. &longs;ola <lb/>actio &amp; pa&longs;sio di&longs;iunguntur; ex hoc efficitur, vt nullum nominationis di&longs;crimen intercedere de <lb/>beat inter motus naturales &amp; eos qui fiunt ab arte. Ob&longs;eruant alij formas artis &agrave; formis natu&shy;<lb/>r&aelig; di&longs;crepare, qu&ograve;d in artis materia nulla pote&longs;tas e&longs;t &longs;orm&aelig; efficiend&aelig;, neque per&longs;ecta, neque <lb/>imperfecta: formis ver&ograve; naturalibus pote&longs;tates in materia &longs;upponitur. Idcirco quoniam forma <lb/>artis tota na&longs;citur ab externo, &amp; proinde motus eius naturalis forma non item, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem ne <lb/>que generatio forma artis e&longs;t magis &egrave; genere efficientis: contr&agrave; ver&ograve; &longs;orma naturalis ex genere <lb/>finis. proptere&agrave; motio qu&aelig; fit ab arte, nuncupatur ab efficiente, &agrave; fine ver&ograve; motio naturalis. <lb/>Et &longs;ane proxim&egrave; accedit ad verum h&aelig;c explicatio. ni&longs;i qu&ograve;d genus videtur acceptum fui&longs;&longs;e li&shy;<lb/>centius. Neque enim mouens &amp; motus in genere conueniunt, vt dictum e&longs;t. Et e&longs;&longs;entia motus <lb/>magistermino ad quem, qu&agrave;m efficiente completur, vt ali&agrave;s o&longs;tendemus. Alij nectunt alias <lb/>cau&longs;&longs;as, atque illas quidem &longs;atis iu&longs;tas, quia &longs;cilicet efficiens naturale conuenit in nomine cum re <lb/>facienda, artifex ver&ograve; minim&egrave;. hinc fit, vt nomen motus in arte diuer&longs;um queat accipi &agrave; nomine <lb/>
<arrow.to.target n="marg128"></arrow.to.target><lb/>finis, in natura non item. Verum mon&longs;trat id licere tantummodo, non tamen docet, cur non <lb/>accipiatur &agrave; fine: quando etiam motus illius e&longs;&longs;entia fine completur. debuit enim &longs;ic efficere no&shy;<lb/>menclator; vt c&ugrave;m &longs;uccurreret finis, vnde nominatio &longs;umeretur in arte, imitando naturam, &agrave; fine <lb/>p&auml;riter motum nuncuparet. Po&longs;trema cau&longs;&longs;a, quia mouens in arte con&longs;picuum e&longs;t &longs;ingulare &amp; <lb/>fen&longs;ile: naturale autem &longs;ub&longs;tantia qu&aelig; in&longs;en&longs;ilis e&longs;t. illud e&longs;t notuni; hoc ignotum: &agrave; notiore <lb/>ver&ograve; nominatio &longs;umitur. At qui h&aelig;c profitetur, non videt etiam formam, &agrave; qua nuncupatur mo <lb/>rus, e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. in&longs;en&longs;ilem e&longs;&longs;e &amp; ignotam, vt ergo ab efficiente ignoto non erat acci&shy;<lb/>pienda nuncupatio: &longs;ic neque &agrave; fine, qu&ograve;d e&longs;&longs;et ignotus. Neque per&longs;picit is, qui h&aelig;c dicit, eo&shy;<lb/>dem modo e&longs;&longs;e &longs;ingulare &amp; &longs;en&longs;ile efficiens in natura &longs;icut in arte. Pr&aelig;tere&agrave;, &longs;i h&aelig;c cum Auer&shy;<lb/>ro&euml; dicuntur; ni&longs;i turpem repugnantiam inter eius &longs;ententias, quod i&longs;ti nefas arbitrantur, incul&shy;<lb/>care velint, ea legant qu&aelig; idem auctor &longs;crip&longs;it, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vbi re&longs;tatur &longs;e cau&longs;&longs;am hancin phy&longs;icis expli&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg129"></arrow.to.target><lb/>ca&longs;&longs;e, &ldquo;quam talem e&longs;&longs;e docet; qua&longs;i &longs;it eadem quam modo tractamus. qu&ograve;d permutatio e&longs;t ge&shy;<lb/>nus rei, ad quam permutatur virtus: &amp; h&aelig;c e&longs;t contrarium plu&longs;quam genus rei ad quam permu <lb/>tatur.&rdquo; virtus aut&euml; in eis e&longs;t manife&longs;ta magis, qu&agrave;m in ea, &agrave; qua fit permutatio. Mod&ograve; videant i&longs;ti, <lb/>
<arrow.to.target n="marg130"></arrow.to.target><lb/>num h&ecedil;c congruant cum iis, qu&aelig; narrantur &egrave; a. Phy&longs;. t&ugrave;m etiam cum cau&longs;sis ante allatis. Equi&shy;<lb/>dem, vt fateor in his verbis, aut nullam contineri &longs;ententiam, aut eam maxim&egrave; lat&ecirc;re; vt etiam cer <lb/>t&ograve; credo nihil h&ecedil;c conuenire cum iis, qu&aelig; &longs;cribuntur 2. Phy&longs;. &longs;ic opinor vera &longs;en&longs;i&longs;&longs;e Auerroem. <lb/>&amp; tralatorum culpa loca h&aelig;c fui&longs;&longs;e con&longs;purcata; <expan abbr="faxit&qacute;">faxitque</expan>. Deus, ne alia permulta in tam graui &longs;cri&shy;<lb/>ptore &longs;int hi&longs;ce con&longs;imilia, ne tantam iacturam philo&longs;ophi facerent. h&aelig;c cert&egrave; talia &longs;unt, vt nullus <lb/>fort&egrave; &longs;en&longs;us ex eius verbis elici valeat. C&ugrave;m igiturij, quos ego viderim, nihil afferant quo &longs;atis <lb/>commod&egrave; tueantur Auerro&euml;m; nec eius &longs;ententiam fort&egrave; a&longs;&longs;equantur; audeo quoque dicere, <lb/>neque liceat vllam colligere; auguremur h&icirc;c nos; &amp; &longs;imul cau&longs;&longs;am di&longs;criminis illius denomina&shy;<lb/>tionum certiorem conemur afferre; &amp; cum verbis Auerrois componere &longs;tudeamus. Mihiau&shy;<lb/>tem videtur eiu&longs;modi varietatis cau&longs;&longs;am ex Philopono colligi po&longs;&longs;e qu&aelig; nititur duobus funda&shy;<lb/>mentis; &amp; primo quidem. Artificem non facere &longs;ibi &longs;imile, quemadmodum facit natura. <lb/>Quamobrem finis &amp; efficiens idem nomen non habent in arte, &longs;icut habent in natura. Deinde <lb/>ver&ograve;. In arte efficiens appar&ecirc;re, &amp; e&longs;&longs;e con&longs;picuum; finem ver&ograve; non extare. quod euenire puto <lb/>in medicina; cum &longs;it ex eo genere artium, qu&ecedil; coniectura vtuntur, in quarum pote&longs;tate finis non <lb/>
<arrow.to.target n="marg131"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t po&longs;itus, &amp; &longs;&aelig;pe fallit (loquor nunc de fine motionis, non autem de propo&longs;ito, quod e&longs;t in <lb/>mente artificis: etenim hic &longs;emper obiicitur; &amp; initium e&longs;t vniuer&longs;arum actionum, nec fallit vn&shy;<lb/>quam.) Ex his efficitur, vt nomen motionis in arte po&longs;sit &longs;umi diuer&longs;um &agrave; nomine finis, &amp; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan>. <lb/>ab efficiente tanquam noto deduci. Fort&egrave; igitur h&ecedil;c, vt Gr&ecedil;corum fuit expre&longs;&longs;or Auerro&euml;s, &longs;i&shy;<lb/>gnificare volebat, qu&aelig; nos locum lap&longs;us aliis iudicantes', audacius. nunc veritatis ergo immuta&shy;<lb/>uimus. Nam quod dicitur, permutationem e&longs;&longs;e genus rei, ad quam virtus permutatur, genus <lb/>exponimus, qu&ograve;d habeat cognationem, ac virtutem <foreign lang="greek">diw/amin</foreign>. i. pote&longs;tatem materi&aelig; &longs;ignificari di&shy;<lb/>cimus: cognationem ver&ograve; dicimus e&longs;&longs;e permutationis cum forma, ad quam materia tendit. <lb/>C&ugrave;m &longs;ubiicitur. Virtus e&longs;t contrarium magis qu&agrave;m genus rei, ad quam virtus permutatur. Vir&shy;<lb/>tutem h&icirc;c eodem nomine <foreign lang="greek">diw/amin</foreign> intelligo facultatem efficiendi, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quam &longs;tatuo magis contra&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg132"></arrow.to.target><lb/>rium, hoc e&longs;t, diuer&longs;um, quam genus rei, ad quam virtus, qu&ecedil; e&longs;t materia, permutatur, i. quam for <lb/>ma &amp; finis; vbi noto di&longs;crimen inter finem &amp; formam in arte, de quo dictum e&longs;t &longs;upra, &amp; hanc <lb/>virtutem notiorem e&longs;&longs;e fateor, qu&agrave;m eam, in quam fit permutatio, qu&aelig; e&longs;t finis. Sic paucis voci&shy;<lb/>bus immutatis colligo &longs;en&longs;um &egrave; verbis Auerrois, quem item <expan abbr="c&otilde;tineri">contineri</expan> arbitror in 2. Phy&longs; &amp; quod <lb/>dicitur tanquam per di&longs;iunctionem prolatum, aut famo&longs;um, atque exponitur, quia &longs;ic videatur; 
<pb pagenum="14"/>id ego credo &longs;igni&longs;icari, quod dictum e&longs;t, e&longs;&longs;e notius e&longs;&longs;iciens, qu&agrave;m finem &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> in artificiis. <lb/>
<arrow.to.target n="marg133"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg134"></arrow.to.target><lb/>Tu nunc boni con&longs;ule. Quicquid tamen &longs;it; ab efficiente tanquam ab actu nominatio petitur. <lb/>Fuit hoc item in phy&longs;iologia pr&aelig;ceptum Ari&longs;totelis, vt illa veluti <expan abbr="fundam&etilde;ta">fundamenta</expan> acciperentur <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qu&aelig; <lb/>
<arrow.to.target n="marg135"></arrow.to.target><lb/>in omnibus natur&aelig; operibus eodem modo &longs;e haberent; quod item non modo &agrave; c&ecedil;teris phy&longs;icis <lb/>in hac methodo v&longs;urpatum fui&longs;&longs;e &longs;u&longs;picari po&longs;&longs;umus; verum etiam ab ip&longs;omet Ari&longs;totele &longs;ine vl <lb/>la intermi&longs;sione ob&longs;eruatum fui&longs;&longs;e; cuiu&longs;modi illud e&longs;t. Naturam nihil efficere, quod fru&longs;tra <lb/>&longs;it; eandem niti in id, quod optimum e&longs;t, de quibus po&longs;th&agrave;c &longs;ermo habendus erit; eiu&longs;modi ta&shy;<lb/>men, vt ab his de c&ecedil;teris debeat accipi fides, tot enim de principiis, qu&aelig; ad modum &longs;ciendi perti&shy;<lb/>nent, dicta &longs;ufficiant.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg73"></margin.target>d 2. De <lb/><expan abbr="t&etilde;p">temp</expan>. cap. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg74"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg75"></margin.target>e 1. Top.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg76"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg77"></margin.target>f Lib. ad&shy;<lb/>uer&longs;us pla <lb/>cita phil. <lb/>cap. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg78"></margin.target>g 2. De c<gap/><lb/>lo T. 34.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg79"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg80"></margin.target>a 2. De <lb/>An.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg81"></margin.target>b 4. Phy&longs;.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg82"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg83"></margin.target>c 1. De or <lb/>tu.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg84"></margin.target>d 2. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg85"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg86"></margin.target>e 7. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg87"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg88"></margin.target>f 2. De <lb/>An.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg89"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg90"></margin.target>a Iand. 1. <lb/>de An. <expan abbr="q.">que</expan> <lb/>10.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg91"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg92"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg93"></margin.target>b 1. Po&longs;t. <lb/>C. de vni&shy;<lb/>uer&longs;.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg94"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg95"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg96"></margin.target>a 7. Met. <lb/>1.de An.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg97"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg98"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg99"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg100"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg101"></margin.target>a 1. Phy&longs;. <lb/>T. 41. 50.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg102"></margin.target>b 1. Phy&longs;. <lb/>T. 35.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg103"></margin.target>c Lib. dc <lb/>&longs;en&longs;u c. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg104"></margin.target>d 1. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg105"></margin.target>e Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg106"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg107"></margin.target>f 1. Phy&longs;. <lb/>T. 42.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg108"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg109"></margin.target>g 8. Phy&longs;. <lb/>T. 15.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg110"></margin.target>h 2. De ge. <lb/>al. c. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg111"></margin.target>i 2. de or&shy;<lb/>tu T. 42.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg112"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg113"></margin.target>k 2. Phy&longs;. <lb/>T. 10. <lb/>2. de An. <lb/>T. 49.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg114"></margin.target>l 8. Met. <lb/>T. 7.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg115"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg116"></margin.target>a 2. Phy&longs;. <lb/>T. 10.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg117"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg118"></margin.target>b 7. Phy&longs;. <lb/>T. 14 39.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg119"></margin.target>c 3. Phy&longs;. <lb/>1. de an. <lb/>T. 78.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg120"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg121"></margin.target>d 2. Phy&longs;.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg122"></margin.target>e 5. Met. <lb/>Cap. de na <lb/>tura.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg123"></margin.target>f 5. Phy&longs;. <lb/>T. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg124"></margin.target>g 2. Phy&longs;. <lb/>T. 14.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg125"></margin.target>Cap. I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg126"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg127"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg128"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg129"></margin.target>a Coll. <gap/><lb/>4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg130"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg131"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg132"></margin.target>b De c&ecedil;le <lb/>T. 28.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg133"></margin.target>VII.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg134"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg135"></margin.target>a Libr. de <lb/>ince&longs;. an. <lb/>cap. 2.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Aggredimur &longs;cienti&aelig; principia, &egrave; quibus nonnulla con&longs;imiliter adumbrantur. Cap. III.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Svccedvnt nunc &longs;cienti&aelig; principia, qu&ecedil; nos item iam cum acceptis concordantia &longs;ume&shy;<lb/>mus; quippe quod vno &longs;en&longs;u niti contendimus, &amp; huc omnia referri volumus in hac me&shy;<lb/>thodo: neque h&ecedil;c munera tran&longs;ibimus, tamet&longs;i nouimus e&longs;&longs;e complura qu&ecedil; no&longs;tra placita fun&shy;<lb/>ditus tollant, &amp; euertant plan&egrave; phy&longs;ica fundamenta.<lb/>
<arrow.to.target n="marg136"></arrow.to.target></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg136"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="main">

<s>Nos h&icirc;c phy&longs;icum agimus, &amp; cau&longs;&longs;as reddere conamur problematum qu&aelig; renitenti per&longs;ua&shy;<lb/>dere &longs;en&longs;u po&longs;simus: quicquid his cancellis excluditur, &longs;ublimiori philo&longs;opho delegamus, &amp; <lb/>agno&longs;centes qu&agrave;m par&ugrave;m opibus humani iudicij freti valeamus, admiranda Dei O.M. opera con <lb/>templantes vni &amp; &longs;oli, conditori, motori, con&longs;eruatori, rerum vniuer&longs;arum creatori maximas gra <lb/>tias agimus &amp; habemus. His &longs;tantibus qu&aelig; conuelli nefas e&longs;t de re propo&longs;ita dicere aggredia&shy;<lb/>mur prim&ugrave;m communiora tractantes, mox ad &longs;pecialia de&longs;cendentes. Neque h&icirc;c expectandum <lb/>e&longs;t, vt omnia generalia numerentur. Nos ea tantum recen&longs;ebimus qu&aelig; aliquam declarationem <lb/>requirunt, qu&aelig; ver&ograve; in omni&longs;cientiarum ordine certa &amp; explorata &longs;unt, vt auditoris mentem <lb/>nullo modo torqueant, de indu&longs;tria pr&aelig;teribimus, &amp; ea poti&longs;sim&egrave; con&longs;ectabimur qu&aelig; non di&shy;<lb/>cam maioris ponderis', aut v&longs;us erunt; &longs;ed quorum maior affinitas erit cum rebus naturalibus. </s>
</p>
<p type="main">

<s>
<arrow.to.target n="marg137"></arrow.to.target><lb/>Inter h&aelig;c autem illud placet e&longs;&longs;e primum. Omne ens e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam vel accidens, ita vt nulla <lb/>&longs;it res qu&aelig; inter &longs;ub&longs;tantiam &amp; accidens intercedat &amp; indicabimus quemadmodum h&aelig;c di&longs;tri&shy;<lb/>butio per omnia pertineat qu&aelig; in rerum vniuer&longs;itate exi&longs;tunt, &longs;iue animum re&longs;piciant, &longs;eu cor&shy;<lb/>pus. In primis autem in hac rudi &amp; inchoata notitia quam mod&ograve; per&longs;equimur. Ens quod per <lb/>
<arrow.to.target n="marg138"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;um &longs;e&longs;e in&longs;inuat, iudicari putamus. itaque &longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem qu&aelig; ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <lb/>conflata e&longs;t &amp; accidens quod illi inh&ecedil;ret &amp; nouem pr&ecedil;dicamenta complectitur, ea partitione <lb/>comprehendi volumus, quidquid pr&ecedil;ter h&aelig;c exi&longs;tit, non vt notum nobis &amp; vt principium &longs;ta&shy;<lb/>tuetur; quippe quod longa commentatione opus &longs;it, ad inueniendum aliud &longs;ub&longs;tanti&aelig; genus vl <lb/>tra &longs;en&longs;ilem. Ver&ugrave;m quicquid in rerum natura extat, quicquid item in no&longs;tram cogitationem <lb/>cadit, ad h&aelig;c duo capita refertur. Neque enim nos induci po&longs;&longs;umus, vt aliter cogitemus, qu&agrave;m <lb/>qu&ograve;d quodcunque e&longs;t, &longs;it &longs;ubiectum, aut in &longs;ubiecto. Itaque quod concipitur, tamet&longs;i non e&longs;t <lb/>&longs;ub&longs;tantia &longs;en&longs;ilis, aut accidens; nihilominus affert nobis notionem &longs;ub&longs;tanti&aelig; vel accidentis. <lb/>Et plan&egrave; ratio cogit vt credamus omne quod e&longs;t generatim aut &longs;ubiectum e&longs;&longs;e, aut in &longs;ubiecto, <lb/>aut &longs;altem ho&longs;ce ip&longs;ius e&longs;&longs;e modos imitari. En tibi Deum; hunc philo&longs;ophia demon&longs;trat vnum <lb/>e&longs;&longs;e atque ade&ograve; &longs;implici&longs;simum, nihil in &longs;eip&longs;o habens quod ab ip&longs;o &longs;egregetur. Itaque nullius <lb/>&longs;ubiectum, in eo nihil. Et tamen harum rerum nobis familiarium exemplo ducta mens no&longs;tra <lb/>Deum concipit, &amp; ita cogitat ac &longs;i quidpiam in illo in&longs;it, quamuis nullis &longs;ubiiciatur <expan abbr="accid&etilde;tibus">accidentibus</expan>, <lb/>&agrave; &longs;en&longs;uum con&longs;uetudine &longs;e reuocare non valens. Ergo ens etiam, quodcunque &longs;it, aut e&longs;t acci&shy;<lb/>dens, aut &longs;ub&longs;tantia, aut per modum accidentis &longs;ub&longs;tanti&aelig;&uacute;e comprehenditur: &amp; vt comprehen <lb/>
<arrow.to.target n="marg139"></arrow.to.target><lb/>ditur, ita ei&longs;dem figur&aelig; dictionibus exprimitur. Quare audis aliquan <gap/> Deum <foreign lang="greek">u(pezou/sion</foreign>, &amp; vl <lb/>tra &longs;ub&longs;tantiam, &amp; tamen explicas nomine quo &longs;ub&longs;tanti&aelig; modus exprimitur; dicis nonnulla e&longs; <lb/>&longs;e ad aliquid (vt vulg&ograve; fertur) &longs;ecundum famam, &amp; &longs;ecundum dici: &longs;ic illas e&longs;&longs;e non re vera qua <lb/>litates, &longs;ed ita modo qualitatis ip&longs;ius proprio notari. Neque ob&longs;tat id quod Scotus opponit, ali&shy;<lb/>quid obtici menti no&longs;tr&ecedil; quod ignoremus &longs;ub&longs;tantia ne &longs;it, an accidens, vt de natura luminis op&shy;<lb/>poni &longs;olet, <expan abbr="Nanq;">Nanque</expan> et&longs;i ignorauero vtrum &longs;it di&longs;tinct&egrave;; non tamen aliam habebo notionem quam <lb/>qu&ograve;d &longs;ubiectum &longs;it, aut in &longs;ubiecto, nec vt quiddam ab hi&longs;ce notionibus alienum vllo tempore <lb/>
<arrow.to.target n="marg140"></arrow.to.target><lb/>cogitabo. Opponet aliquis &longs;pecies rerum qu&aelig; &longs;unt in anima: neque enim &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&aelig;, c&ugrave;m <lb/>&longs;int in aliquo; neque &longs;unt accidentia, aut form&aelig; qu&aelig; in &longs;ubiecto in&longs;ideant quippe qu&ograve;d ab hoc <lb/>inh&ecedil;rentium genere &longs;ubiectum nuncupari con&longs;uerit, vt ab albedine album: atqui non albus ani&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg141"></arrow.to.target><lb/>mus nominatur. T&ugrave;m &longs;ecund&ograve; Differenti&aelig; non &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&ecedil;: <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> e&aelig;dem pr&aelig;dicantur vniuoc&egrave; <lb/>de &longs;ub&longs;tantia: quare neque item &longs;unt accidentia. Terti&ograve; omnia pr&ecedil;dicamenta c&ugrave;m &longs;ub&longs;tantia, <lb/>
<arrow.to.target n="marg142"></arrow.to.target><lb/>t&ugrave;m quoque accidentia pr&aelig;dicantur in quid e&longs;t. Sed accidens quod &agrave; reliquis vniner&longs;alibus di <lb/>
<arrow.to.target n="marg143"></arrow.to.target><lb/>&longs;tinguitur, de nullo pr&ecedil;dicatur in quid: non igitur &longs;ub&longs;tantia vel accidens. At quod ad &longs;pecies <lb/>
<arrow.to.target n="marg144"></arrow.to.target>
<pb pagenum="15"/>attinet; ille qui negat eas e&longs;&longs;e accidentia, &longs;peciei naturam ignorare videtur. Nam &longs;iue &longs;it &longs;en&longs;i&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg145"></arrow.to.target><lb/>lis, &longs;eu talis, qu&ecedil; mente concipienda &longs;it, e&longs;t actus quidam &longs;ub&longs;tanti&aelig; cuiu&longs;piam &agrave; forma defiuens, <lb/>&amp; aduentiti&egrave; in h&aelig;rens, vt in a&euml;re lumen &agrave; lucido corpore emi&longs;&longs;um. Sic in animo &longs;pecies, &amp; &longs;i&shy;<lb/>mulachra &longs;e habent. Itaque docet Ari&longs;toteles, has &longs;pecies in &longs;anguine &amp; &longs;piritu in&longs;idere, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; ita <lb/>
<arrow.to.target n="marg146"></arrow.to.target><lb/>menti offerre res &agrave; quibus emittuntur vt lumen &longs;olem nobis o&longs;tendit &agrave; quo effunditur. Idcirco <lb/>geminam rationem &amp; vim &longs;pecies obtinent: alteram qna &longs;unt habitus, &amp; ita qualitates, atque <lb/>alteram, qua &longs;unt &longs;imilitudines &amp; re&longs;pectus, &longs;iue habitudines, qua referunt obiecta. Suntigitur <lb/>&longs;pecies accidentia. Neque ita ab&longs;urdum e&longs;t &agrave; &longs;pecie facultates animi nominari, quin vi&longs;io co&shy;<lb/>lorata dicatur, &amp; animus fieri leo &amp; equus; &longs;icut manus cum en&longs;e fit en&longs;is &amp; cum calamo cala&shy;<lb/>mus: ex quo etiam dicitur forma formarum &longs;ic vt manus organus organorum. Differenti&aelig; <lb/>
<arrow.to.target n="marg147"></arrow.to.target><lb/>quoque ad alterum ex his membris nece&longs;&longs;ari&ograve; re&longs;eruntur: ac &longs;i quo pacto media &longs;int habend&aelig; <lb/>inter accidens &amp; &longs;ub&longs;tantiam, &longs;ic &longs;tatuendum e&longs;t eas non per vtriu&longs;que extremi negationem, <lb/>&longs;ed participationem potius eiu&longs;modi e&longs;&longs;e. Nam c&ugrave;m in pr&aelig;dicamentis in&longs;it ratio duplex; al&shy;<lb/>tera quidem, qua rerum natura con&longs;tituitur; vnde earum formas proprias, &amp; communes ordi&shy;<lb/>ne quodam proponunt; altera ver&ograve; qua formas illas voce declarant, &amp; certa loquendi for&shy;<lb/>mula &longs;ignificant. Si rem &longs;pectes differentia pror&longs;us e&longs;t &longs;ub&longs;tantia: &longs;i ver&ograve; modum aduertas, quo <lb/>
<arrow.to.target n="marg148"></arrow.to.target><lb/>voce exprimitur, imitatur qualitatem. Non e&longs;t enim in &longs;ubiecto differentia, &longs;ed dicitur <lb/>de &longs;ubiecto; &longs;ub&longs;tat etiam: quand&ograve; aliqua ip&longs;am con&longs;equuntur &amp; peream pertinent ad &longs;ub&shy;<lb/>ftantiam compo&longs;itam: quamobrem e&longs;t &longs;ubiectum, qu&ograve;d prim&ograve; excipit &amp; pars eius quod de&shy;<lb/>nominatur. Etenim notio &longs;ub&longs;tanti&aelig; vtrunque &longs;ubiecti genus amplectitur. &longs;iquidem ani&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg149"></arrow.to.target><lb/>mus &longs;it &longs;ubiectum, &amp; corpus itidem in quo e&longs;t animus. Id ver&ograve;, qu&ograve;d accidens &agrave; Porphy&shy;<lb/>rio de&longs;criptum ab illo accidente &longs;eparetur, quod in entis diui&longs;ione accipimus non prohi&shy;<lb/>bet, quominus afferat aliquam notionem ex his qu&aelig; in &longs;ub&longs;tantia, vel accidente continentur. <lb/>Nanque accidens, vt e&longs;t aliquid &longs;ub&longs;tanti&ecedil;, &amp; vt &longs;ub&longs;tantia &longs;ic affecta; &longs;ic etiam imaginem &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; retinet, &amp; eius aliqua ve&longs;tigia qua&longs;i fingit, &amp; imitatur. Ex his a&longs;&longs;equutum e&longs;t, vt pr&aelig;di&shy;<lb/>cetur in quid, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; &longs;it ratio &longs;u&longs;cipiendi nonnullas proprietates. Itaque quantum e&longs;t e&longs;&longs;entia li&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg150"></arrow.to.target><lb/>ne&aelig;;<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. finitatis &longs;ubiectum &amp; &aelig;qualitatis particeps; quapropter omnia propter quantum <lb/>
<arrow.to.target n="marg151"></arrow.to.target><lb/>finita vel infinita dicuntur. referunt ergo &longs;ub&longs;tanti&aelig; notionem. neque id, quod ita ine&longs;t in acci&shy;<lb/>dente, ine&longs;t &agrave;c &longs;i foret accidens. qu&icirc; enim cogitari pote&longs;t aliquod accidens in altero, vt in acciden <lb/>te in&longs;idere? &longs;emper enim mens illud ve&longs;tigaret, cui in&longs;idet; &amp; in infinirum producta non habe&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg152"></arrow.to.target><lb/>ret vbi &longs;i&longs;tere valeret. Sed &longs;ic inh&ecedil;ret, vt in &longs;ubiecto: atque iam hoc notionem &longs;ub&longs;tanti&ecedil; pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;e&longs;ert. tamet&longs;i moneo in ea notione accidentis vn&agrave; notionem &longs;ub&longs;tanti&aelig; concipi, &amp; ita cogitari <lb/>quantum e&longs;&longs;e finitatis &longs;ubiectum: qua&longs;i &longs;ubiectum &longs;it &longs;ub&longs;tantia quanta notionem accidentis &longs;e&shy;<lb/>paratam non e&longs;&longs;e perpetu&ograve; defendens, &longs;ed incomplexam quidem, quia &longs;it vna notio accidentis <lb/>cum &longs;ub&longs;tantia; ac &longs;i denominatum aliquod cogitemus. Tum ver&ograve; e&longs;t accidens, &amp; ita definitur <lb/>&agrave; Porphyrio, &amp; in Topicis; quatenus ad aliud refertur, &longs;ine qu&ograve; &longs;an&egrave; non exi&longs;tat, &longs;ed e&longs;&longs;entiali vin <lb/>culo non iungatur. Non igitur re, &longs;ed modo &amp; habitudine accidens &agrave; c&ecedil;teris vniuer&longs;alibus &longs;epa <lb/>ratur, &amp; ab ip&longs;is pr&aelig;dicamentis. Ita fit, vt nulla notio &longs;it qu&aelig; fugiar alterutram notionem &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; vel accidentis. mult&ograve; minus aliqua res excluditur illa partitione: quod vereor ne dare <lb/>cogantur ij, qui elementorum formas intendi &amp; remitti volunt; quia <expan abbr="medi&atilde;">mediam</expan> vim obtineant inter <lb/>accidens &amp; &longs;ub&longs;tantiam. Et profect&ograve; notio form&ecedil; &longs;emper e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tanti&aelig;, c&ugrave;m ip&longs;a multa &longs;u&shy;<lb/>&longs;tineat, qu&aelig; compo&longs;ito impertit. Atqui dices, ita imperfecta e&longs;t, vt accidenti con&longs;imilis e&longs;&longs;e vi&shy;<lb/>deatur. At non e&longs;t hoc alterius extremi naturam participare, &amp; &longs;ubiacere conditionibus acci&shy;<lb/>dentis; &longs;ed in genere &longs;ub&longs;tanti&ecedil; contineri, &amp; vim retinere &longs;ub&longs;tanti&aelig;; &longs;ed eam defeti&longs;centem, &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg153"></arrow.to.target><lb/>imbecillem, conditiones eiu&longs;dem, licet infimo quodam modo, accipientem. Quare medium <lb/>non admittunt accidens &amp; &longs;ub&longs;tantia. Verumenimuero accidens in nouem genera di&longs;tribui&shy;<lb/>tur; quod item in omni &longs;cientia, arte, &amp; methodo recipitur, vt per&longs;picuum. Nam lu&longs;tranti quot <lb/>modis res in mentem no&longs;tram, &longs;eu rectius dixerim, &longs;ub&longs;tanti&aelig; cadere queant, &amp; quot modis voce <lb/>explicari, &amp; alteri &longs;ignificari po&longs;sint, hi decem &longs;oli occurrant. Itaque &amp; dialecticus h&aelig;c decem <lb/>principia rerum accipit, &amp; moralis, &amp; philo&longs;ophi omnes, quorum &longs;ingulis vnum par attribuunt <lb/>contrariorum. Id quod inde arbitror colligi, quia genus e&longs;t vnumquodque ex his principiis <lb/>qu&aelig; pr&ecedil;dicamenta dicuntur; genus autem pr&aelig;&longs;efert quiddam quod &longs;ecari po&longs;sit in oppo&longs;itas <lb/>differentias. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nunc differentia perfect&egrave;, ide&longs;t, per extrema interualla &longs;unt ip&longs;a prima contraria: <lb/>
<arrow.to.target n="marg154"></arrow.to.target><lb/>in vnoquoque genere igitur &longs;unt prima contraria; perfect&egrave; ver&ograve; differentia mon&longs;trat inductio, <lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vt album &amp; nigrum, dulce &amp; amarum, rationis compos, &amp; impos, &aelig;quale &amp; in&ecedil;quale. Porr&ograve; <lb/>
<arrow.to.target n="marg155"></arrow.to.target><lb/>prima contraria c&ugrave;m bifariam &longs;umi po&longs;sint vel &longs;ecundum rationem, vel &longs;ecundum rem, ac &longs;ecun <lb/>dum rationem quidem forma &amp; priuatio qu&aelig; maximo di&longs;tant interuallo, vt nihil longinquius <lb/>in ordine rerum mens concipere queat, nec quicquam &longs;it, quod minus alterutrius natur&ecedil; &longs;it par&shy;<lb/>ticeps qu&agrave;m e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e, &longs;unt ver&ograve; &longs;ecundum rationem, qu&ograve;d con&longs;i&longs;tunt terminis, quibus 
<pb pagenum="16"/>nihil e&longs;t <expan abbr="c&otilde;mune">commune</expan> vniuocum, ente. &longs;. &amp; non ente &longs;ecundum <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> ver&ograve; oppo&longs;ita po&longs;itiu&egrave;: nanque tali <lb/>
<arrow.to.target n="marg156"></arrow.to.target><lb/>quodam oppo&longs;ito &longs;emper priuatio nititur, ea ver&ograve; &longs;emper &longs;unt aut in eodem genere, aut diuer&shy;<lb/>&longs;orum generum, aut ip&longs;a diuer&longs;a genera, &longs;emper tamen in eodem pr&aelig;dicamento. illa nos hic <lb/>accipimus, qu&aelig; &longs;unt prima &longs;ecundum rationem, qu&aelig; duo in vnoquoque genere prima defendi&shy;<lb/>mus: &amp; c&ugrave;m genus, vel vt pr&aelig;dicatum in quid, vel vt &longs;ubiectum con&longs;iderari po&longs;sit, c&ugrave;m ex illis <lb/>item duplex contrariorum genus exi&longs;tat; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex primo quod appellatur &longs;ecundum formam, ex po&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg157"></arrow.to.target><lb/>&longs;teriore quod &longs;ecundum materiam; hoc quidem quod pr&aelig;&longs;efert aliquam vici&longs;situdinem, illud <lb/>ver&ograve; immutabile: &amp; &longs;ecundum rationem quoque in vtroque prima contratia formam, &amp; pri&shy;<lb/>uationem e&longs;&longs;e dicimus, c&ugrave;m &longs;ecundum rem multa ip&longs;orum paria po&longs;sint exi&longs;tere. hinc eiu&longs;dem <lb/>generis mult&aelig; oppo&longs;it&aelig; differenti&aelig; quarum nullus e&longs;t ordo; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> veruntamen omnes re&longs;oluuntur <lb/>
<arrow.to.target n="marg158"></arrow.to.target><lb/>in contradictionem, vel oppo&longs;itionem habitus &amp; priuationis, vt rationis particeps, &amp; brutum, <lb/>in brutum, &amp; non brutum, rationis particeps, &amp; non. Ob eamque rem acceptum e&longs;t &longs;ine pro&shy;<lb/>batione ab Ari&longs;totele. In vno genere vnum e&longs;&longs;e par contrariorum primum. H&aelig;c, tamet&longs;i pri&shy;<lb/>mum re&longs;piciunt genus, quod pr&ecedil;dicatur, &longs;iue pertinent ad genus, quod e&longs;t vt &longs;ubiectum &amp; ma&shy;<lb/>teria; re&longs;piciunt quoque facultates, vt &longs;cientiam &amp; medicinam; qu&ograve;d ea &longs;it obiecti cuiu&longs;piam, <lb/>in quo contraria exi&longs;tunt: nimirum corporis humani, quod capax e&longs;t bon&aelig; <expan abbr="mal&ecedil;&qacute;">mal&ecedil;que</expan>. valetudinis. <lb/>
<arrow.to.target n="marg159"></arrow.to.target><lb/>Vnum ver&ograve; contraria non e&longs;&longs;e docemur ex vi terminorum: &longs;iquidem contraria contineant ha&shy;<lb/>bitudinem qu&aelig; non con&longs;i&longs;tit in vno: non e&longs;&longs;e ver&ograve; plura qu&agrave;m duo ratio conuincit &amp; &longs;i obijci&shy;<lb/>tur virtus &amp; medium qu&aelig; duobus vitijs &amp; extremis aduer&longs;antur: nam contrarietas, vt &longs;ic dixe&shy;<lb/>rim, e&longs;t maxima differentia; &longs;i maxima perfecta, &longs;i per&longs;ecta finita: quapropter extra illam nihil <lb/>accipi pote&longs;t. Ergo duo &longs;unt &longs;olum ip&longs;a contraria; aliter vltra extremum aliquid e&longs;&longs;et. Etenim <lb/>cogitare oportet contraria continere &longs;patium quoddam: veluti terminos, quod indicat &longs;en&longs;us. <lb/>Omnis autem vnius &longs;patij terminati duo &longs;unt termini non plures: aut enim termini non e&longs;&longs;ent <lb/>intra illos; &amp; &longs;ic contraria non maxim&egrave; di&longs;tarent: aut illi termini non e&longs;&longs;et; proinde neque con&shy;<lb/>traria, &longs;i qua maior e&longs;&longs;et di&longs;tantia. Duo &longs;unt igitur extrema. Ergo &amp; omnis contrarietatis, h&ecedil;c <lb/>ver&ograve; contraria &longs;unt. Nec ob&longs;tant medium &amp; virtus. nam medium non opponitur extremis vt <lb/>contrarium, &longs;ed vt ad aliquid: &amp; virtus opponitur vitijs, vt moderatum immoderato, vel vt bo&shy;<lb/>num malo: nunc mali &amp; immoderati du&ecedil; &longs;unt &longs;pecies plus &amp; minus ex quo exi&longs;tunt vitia. Sed <lb/>redeo ad illa. Quicquid e&longs;t, e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantiam vel accidens. eodem quoque gradu procedunt <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; partes &amp; accidentis: &longs;iquidem partes accidentia accidentia &longs;int, &amp; qualitatis qualita&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg160"></arrow.to.target><lb/>tes, quanti quanta, &amp; c&ecedil;terorum omnium partes pro ratione. Quamquam nonnulli &longs;ub&longs;tanti&ecedil; <lb/>partes in dubium reuocarunt; &amp; rationibus quibu&longs;dam colligere voluerunt partes <expan abbr="&longs;ub&longs;tantiar&utilde;">&longs;ub&longs;tantiarum</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg161"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, eorum ergo rationes diluere placer, ne fort&egrave; nos po&longs;tea perturbet. In primis <lb/>illi accipiunt. In quibu&longs;cunque finis aliquis e&longs;t, huius gratia agitur quod prius e&longs;t, <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>. con&shy;<lb/>&longs;equitur. Sed animata corpora fiunt &egrave; &longs;implicibus &amp; pror&longs;us inanimis. Ergo &longs;implicia &amp; inani&shy;<lb/>ma animatorum gratia &longs;unt. Itaque illorum forma; &longs;iquidem finis &amp; forma idem &longs;int poti&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; in habentibus animam. Signo etiam e&longs;&longs;e pote&longs;t: nanque vbi &longs;eparentur &agrave; toto animato, non <lb/>amplius eandem &longs;eruant rationem, &longs;ed ambigu&egrave; talia &longs;unt, nec digitus amputatus amplius digi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg162"></arrow.to.target><lb/>tus appellatur. Deinde mixta inanima carent fine: non ergo &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&aelig;. Probatur ver&ograve; <lb/>antecedens. qu&ograve;d de illis di&longs;&longs;erens Ari&longs;toreles efficiens expo&longs;uit &amp; materiam: de illorum fine <lb/>meminit nu&longs;quam. quod ver&ograve; con&longs;equitur, ita colligitur. Nam quicquid e&longs;t vel e&longs;t &longs;ub&longs;tantia <lb/>vel accidens. At accidentia &longs;iunt ex con&longs;equente; neque finem omnino habent: ergo quicquid <lb/>
<arrow.to.target n="marg163"></arrow.to.target><lb/>habet finem e&longs;t nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;ub&longs;tantia. Po&longs;trem&ograve; lapides &amp; metalla putre&longs;cunt &longs;ol&ugrave;m &amp; ita cor&shy;<lb/>rumpuntur; atque aliter ac animalia, ip&longs;a enim prius corrumpuntur, po&longs;tea putre&longs;cunt. qu&ograve;d &longs;i <lb/>non corrumpuntur; nec generantur igitur. &longs;i non generantur: ergo neque &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;unt, &longs;iqui&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg164"></arrow.to.target><lb/>dem generatio &longs;it propria &longs;ub&longs;tantiarum. Sed enim mihi videtur Ari&longs;toteles etiam cum &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tijs partes &longs;ub&longs;tanti&aelig; numerare, &amp; tradere notas, quibus eas digno&longs;camus e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, quo&shy;<lb/>modocunque &longs;int &longs;ub&longs;tanti&aelig; partes. quando no&longs;ti partes &longs;ub&longs;tanti&aelig; dupliciter e&longs;&longs;e, vel qu&aelig; cor&shy;<lb/>poris totius molem compleant, quas integrantes cum c&ecedil;teris vocare liceat, vel eas quibus e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia continetur. Nam &longs;i integrantes accipias, ob&longs;eruabis eas collocari in natura con&longs;tantibus, qu&aelig; <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;unt, at differuntab accidentibus qu&aelig; &longs;unt ex natura. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> h&aelig;c ver&ograve; ex materia &amp; forma <lb/>
<arrow.to.target n="marg165"></arrow.to.target><lb/>componuntur qu&aelig; per &longs;e &longs;unt; &amp; idcirco illa etiam qu&aelig; conf&longs;antur ex his, &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;unt, per&longs;pi&shy;<lb/>cu&egrave; ver&ograve; numerantur in &longs;ub&longs;tantiis <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> c&ecedil;li <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <expan abbr="animantium&qacute;">animantiumque</expan>. partes ab Ari&longs;totele. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> &longs;i rur. <lb/>
<arrow.to.target n="marg166"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg167"></arrow.to.target><lb/>&longs;us in&longs;picias e&longs;&longs;enti&ecedil; partes. h&aelig; quoque tanquam membra &longs;ub&longs;tanti&aelig; recen&longs;entur: c&ugrave;m &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tia triplex &longs;it, compo&longs;itum, forma, &amp; materia, qu&aelig; &longs;unt partes compo&longs;iti. Idem quoque Ari&longs;to&shy;<lb/>teles illa monet e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> qu&ecedil; non &longs;unt in &longs;ubiecto; &longs;ed elementorum, metallorum, viuen <lb/>
<arrow.to.target n="marg168"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="tium&qacute;">tiumque</expan>. partes non &longs;unt in &longs;ubiecto, <expan abbr="e&aelig;dem&qacute;">e&aelig;demque</expan>. &longs;unt hoc aliquid. cur ergo &longs;ub&longs;tanti&aelig; non erunt? <lb/>Docuit item partes &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ub&longs;tantias e&longs;&longs;e quandoquidem id quod &longs;e habet vt accidens, &amp; <lb/>e&longs;t in &longs;ubiecto, non e&longs;t pars: v&longs;que adeo vt neque credam partem quanti in quanto e&longs;&longs;e vt acci&shy;
<pb pagenum="17"/>dens, nec partem qualis in quali &amp; idem alibi te&longs;tatus e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&aelig; partes e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias: aliter <lb/>
<arrow.to.target n="marg169"></arrow.to.target><lb/>efficitur, vt &longs;ub&longs;tantia fieret &egrave; non &longs;ub&longs;tantia. Neque argumentationes diluere mea quidem &longs;en&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg170"></arrow.to.target><lb/>tentia difficile e&longs;t; &longs;iquidem in prima &longs;ub&longs;it fallacia ab eo, quod e&longs;t quodammodo ad id quod <lb/>e&longs;t &longs;impliciter. Nanque &amp; &longs;i animus e&longs;t inanimorum finis, qu&ograve;d per varias mutationes, &amp; fata <lb/>promoueri po&longs;sint ad formam nobili&longs;simam, &amp; hoc poti&longs;sim&egrave; natura re&longs;piciat; at non de&longs;erit <lb/>illa, neque &longs;poliat omni forma, neque ex omni gradu &longs;ub&longs;tanti&aelig; deturbat. Et videt qui&longs;que ho&shy;<lb/>minem e&longs;&longs;e cui tanquam fini reliqua natura parauerit: nihilominus &longs;ingula per &longs;e con&longs;tituit, vt <lb/>etiam extra hominem &longs;ub&longs;i&longs;tere queant. Animus igitur e&longs;t finis, &longs;ed remotus, alius e&longs;t finis pro&shy;<lb/>prius, qui item in ordine &longs;ub&longs;tanti&aelig; collocatur, quo neque cetera carent qu&ecedil; non viuunt. Neque <lb/>eorum finis e&longs;t animus &longs;impliciter: &longs;ed tum finis e&longs;t, c&ugrave;m &longs;ic ip&longs;a di&longs;po&longs;uir alma parens natura, <lb/>vt talis forma proxim&egrave; po&longs;sit induci, veluti finis marmoris non e&longs;t &longs;tatua, ni&longs;i, c&ugrave;m iam marmor <lb/>expoliri c&oelig;pit; nihilominus per proprium finem <expan abbr="propriam&qacute;ue">propriamque</expan> formam exi&longs;tir. Confirmatio <lb/>quoque fallax e&longs;t pr&aelig;&longs;eferens errorem in con&longs;equente. Nanque &amp; &longs;i partes &agrave; toto &longs;eiunct&aelig; &longs;unt <lb/>ambigu&egrave; animalia &longs;eu partes, at non &longs;unt ambigu&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig;. Accipitur item mixta inanima <lb/>
<arrow.to.target n="marg171"></arrow.to.target><lb/>carere fine. T&ugrave;m etiam ponitur accidens carere fine. Et &longs;an&egrave; accidens fine careat, non nece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;t; vt os pellucidum e&longs;t, ne offendamus. <expan abbr="Fal&longs;um&qacute;">Fal&longs;umque</expan>. e&longs;t mixta carere fine. Nam &longs;i partes ani&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg172"></arrow.to.target><lb/>malium futur&ecedil; &longs;int; iam animus pr&ecedil;&longs;to e&longs;t. &longs;i minus; at tum per propriam formam exi&longs;tunt. <lb/>Neque fines i&longs;ti ab Ari&longs;totele pr&ecedil;termi&longs;si &longs;unt, vt primo de part. anim. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Id plan&egrave; verum e&longs;t eo&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg173"></arrow.to.target><lb/>rum formas latere magis quo ad elementa propius accedunt. Quanquam, fi formam &longs;yllo&shy;<lb/>gi&longs;mi &longs;pectemus, impotens e&longs;t, quippe qu&aelig; &longs;ic complicetur. Omne accidens caret fine. Mixta <lb/>
<arrow.to.target n="marg174"></arrow.to.target><lb/>inanima carent fine. Sunt igitur accidentia. Ex eo quod form&ecedil; latent, extat temperies, per <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>form&aelig; de&longs;cribantur; fit, vt putredinis illorum ratio duntaxat habeatur, nulla interitus. enidens <lb/>enim temperies e&longs;t, forma autem &longs;ubob&longs;cura. Nil ergo medium habent accidens &amp; &longs;ub&longs;tantia: <lb/>ordinem plan<emph type="italics"/>&egrave;<emph.end type="italics"/> habent; &longs;ed medio vacant. Nanque &longs;ub&longs;tantia prior e&longs;t accidente omnibus mo&shy;<lb/>dis, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;i &longs;impliciter accipiatur. quando neque re neque ratione &longs;eparatur accidens &agrave; &longs;ub&longs;tantia, &longs;i <lb/>
<arrow.to.target n="marg175"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;um con&longs;ulimus, quem no&longs;tr&aelig; methodi normam e&longs;&longs;e volumus. &longs;emper igitur rationem &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; flagitat, <expan abbr="plurimum&qacute;">plurimumque</expan>. tempore con&longs;equitur, qu&ograve;d accidens illi &longs;uperueniat, quod iam e&longs;t <lb/>in actu. Sed &longs;i proprium &longs;it <expan abbr="perpetuo&qacute;">perpetuoque</expan>. inh&aelig;rens, &longs;ub&longs;tanti&aelig; notio dicitur antecedere, quando&shy;<lb/>quidem &longs;ine illo &longs;ub&longs;tantia concipi pote&longs;t. ni&longs;i tempus fort&egrave; non vt vulg&ograve; conuenit; &longs;ed vt non&shy;<lb/>nunquam apud veteres metaphoric&egrave; pro nobilitate <expan abbr="pr&aelig;&longs;tantia&qacute;">pr&aelig;&longs;tantiaque</expan>. &longs;umatur. idem enm valet ma&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg176"></arrow.to.target><lb/>xim&egrave; honorandum, &amp; vetu&longs;ti&longs;simum <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>. Propterea quoque Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> ob venerationem &longs;olitus <lb/>
<arrow.to.target n="marg177"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg178"></arrow.to.target><lb/>e&longs;t vocare Hippocratem <foreign lang="greek">palaio\n</foreign>, ide&longs;t veterem. Neque pr&aelig;currentes affectiones ob&longs;tant, qu&aelig; <lb/>rei generand&aelig; anteire videantur: nanque illa &longs;ub&longs;tantia nituntur, qu&aelig; interir, dum altera gene&shy;<lb/>ratur. Itaque &longs;ub&longs;tantia accidenti &longs;impliciter antecedit, vt phy&longs;ic&egrave; &longs;umi queat, &longs;ub&longs;tantiam ex <lb/>non &longs;ub&longs;tantia fieri non po&longs;&longs;e; <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> qu&ograve;d &longs;ub&longs;tanti&ecedil; nihil antecedat. Quare &amp; hoc in principijs re&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg179"></arrow.to.target><lb/>ponetur, c&ugrave;m ab Ari&longs;totele &longs;ine ratione &longs;umatur, qua&longs;i cum proximo effato idem valear. <expan abbr="C&utilde;m">Cumm</expan> <lb/>&longs;ub&longs;tantia prior &longs;it omnibus modis accidente, patet etiam, accidens &agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&shy;<lb/>&longs;e, neque reip&longs;a, neque cogitatione. atque adeo, vt nonmodo quod &longs;it, quod e&longs;t actu e&longs;&longs;e, &longs;<gap/><lb/>exi&longs;tere, &amp; quod Gr&ecedil;corum vulgus <foreign lang="greek">u)pa/zxein</foreign> appellat, verumetiam qu&ograve;d &longs;it, ide&longs;t e&longs;&longs;entiam <lb/>obtineat, qu&aelig; per definitionem explicatur, acceptum &longs;ub&longs;tanti&ecedil; referat. E&longs;t enim acci&shy;<lb/>dens in &longs;ubiecto, ide&longs;tita in alio, vt e&longs;&longs;e nequeat &longs;ine illo in quo e&longs;t, non tamen vt pars, &amp; e&longs;t <lb/>aliud quid exi&longs;tens, non &longs;cilicet per &longs;e, &longs;ed per aliud, non quantitas, &longs;ed &longs;ub&longs;tantia quanta, &amp; in <lb/>&longs;ub&longs;tantiam denique re&longs;oluitur. Nec cogitari pote&longs;t accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia; &longs;iquidem e&longs;&longs;e in <lb/>&longs;ubiecto &longs;it eius natura &agrave; qua accidentis ratio diuelli nequit <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/>. Inconueniens enim e&longs;t (inquit Ari&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg180"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg181"></arrow.to.target><lb/>&longs;toteles) ip&longs;um &longs;eparare, &longs;i oporter <expan abbr="inc&otilde;ueniens">inconueniens</expan> dicere id, quod fieri nequit. nullum enim <expan abbr="alior&utilde;">aliorum</expan> <lb/>&longs;eparari pote&longs;t pr&ecedil;ter <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan>: <expan abbr="nanq;">nanque</expan> omnia de &longs;ubiecto dicuntur ip&longs;a &longs;ub&longs;tantia. Nec id menu <lb/>&longs;uccedere pote&longs;t; c&ugrave;m &longs;it inconueniens illa mens qu&aelig; qu&aelig;rit ea qu&aelig; fieri nequeunt, &amp; id aggre&shy;<lb/>ditur quod effici non pote&longs;t. Valet ad id quoque firmandum, qu&ograve;d mult&ograve; magis &longs;unt form&aelig; na&shy;<lb/>turales qu&agrave;m accidentia, neque tamen form&aelig; naturales &agrave; materia <expan abbr="motu&qacute;">motuque</expan>. &longs;eparantur, multo mi&shy;<lb/>nus igitur accidentia pr&aelig;&longs;ertim qu&aelig; &longs;en&longs;ilia &longs;unt: neque mens (vt mea fert &longs;ententia) rerum na&shy;<lb/>turas immutare pote&longs;t. Sed accipiat hic Ari&longs;toteles &longs;egregationem, quam natura pr&aelig;&longs;tat de ea <lb/>qu&aelig; mentis opera cogitando fit, nihil agat. Atqui neque accidens citra &longs;ub&longs;tantiam cogitare licet. <lb/>Te&longs;tem apello Themi&longs;tium qui monet, ne cogitatione quidem accidens &agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari <lb/>po&longs;&longs;e, re autem multo minus. Sub&longs;tantia plan&egrave; &agrave; ceterorum generum vniuer&longs;itate pote&longs;t fepa&shy;<lb/>rari non &longs;an&egrave; quod accidentibus omnino &longs;en&longs;ilis &longs;ub&longs;tantia nudetur: &longs;ed, quia &longs;ub&longs;tantia vna <expan abbr="ea-dem&qacute;">ea&shy;<lb/>demque</expan>. ad numerum permanens, modo hoc modo illud accipiat. Deinde qu&aelig; mens &longs;euocare po&shy;<lb/>re&longs;t rem &agrave; &longs;ua quidditate? &longs;imile enim foret ac &longs;i hominem aliud e&longs;&longs;e cogitarem, qu&agrave;m animal <lb/>ratione vtens. C&ugrave;m ergo &longs;ub&longs;tantia compleat quidditatem accidentis planum quod accidens &agrave; <lb/>&longs;ub&longs;tantia non pote&longs;t ab&longs;olui, &longs;ub&longs;tantiam ver&ograve; &longs;impliciter accipio non ignarus ab hac vel illa 
<pb pagenum="18"/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;pecie accidens, &amp; cogitatione &amp; re &longs;eiungi po&longs;&longs;e, vt ab homine album. Fort&egrave; re&longs;pon <lb/>
<arrow.to.target n="marg182"></arrow.to.target><lb/>debis. Accidens pr&aelig;&longs;eferre geminam notionem, alteram quidem qua e&longs;t accidens, hoc e&longs;t in <lb/>&longs;ubiecto, &amp; &longs;ic accidens &longs;ine &longs;ub&longs;tantia cogitari non po&longs;&longs;e fateberis; ita enim e&longs;t ad aliquid ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve;; alteram ver&ograve; qua e&longs;t ens &amp; in vniuer&longs;itate natur&aelig;, &longs;ic pones in ip&longs;o non contineri &longs;ub&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg183"></arrow.to.target><lb/>&longs;tantiam. Itaque &amp; accidens non denominatiu&egrave;, &longs;ed nonnunquam &longs;ub&longs;tanti&aelig; modo per dictio&shy;<lb/>nem exprimitur. idem quoque definitur. At definitio non entis &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed entis per &longs;e exi&longs;tit. <lb/>
<arrow.to.target n="marg184"></arrow.to.target><lb/>Et ratio confirmat. Siquidem exceptis ijs qu&aelig; &longs;unt ad aliquid, reliqua &longs;unt entia ab&longs;oluta erg&ograve; <lb/>&agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparatur accidens: aliter ens ab&longs;olutum non e&longs;&longs;et. Deinde accidens habet <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg185"></arrow.to.target><lb/>genus, &amp; propriam differentiam qu&aelig; ex eadem &longs;erie &longs;umuntur, per qu&aelig; definitur. itaque &longs;ine <lb/>&longs;ub&longs;tantia cogitatur. Attamen hoc neutiquam &agrave; Periparetico probari po&longs;&longs;e cen&longs;eo. quando&shy;<lb/>quidem notio entis aut generalis qu&aelig;dam accipitur, qua complectitur ea qu&aelig; in &longs;ubiecto &longs;unt, <lb/>&amp; ea qu&ecedil; non &longs;unt in &longs;ubiecto. aut manet entis ratio in &longs;uis partibus vt non mult&ograve; po&longs;t indica&shy;<lb/>bimus. &longs;ed quomodocunque ens vniuoc&egrave; dicetur de &longs;uis partibus &amp; &longs;ecus ac con&longs;tituerit Ari&longs;to&shy;<lb/>reles. Etenim e&longs;&longs;e in &longs;ubiecto &amp; non e&longs;&longs;e tanquam contradicentia diuidunt omne ens. alterum <lb/>ergo ex his ens &longs;it, nece&longs;&longs;e e&longs;t. Accipiatur nunc accidens vt ens, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. non, vt in &longs;ubiecto e&longs;t, <lb/>concipiatur &agrave; nobis, aliter in eius notione comprehenderetur &longs;ubeectum; ergo eadem erit notio <lb/>
<arrow.to.target n="marg186"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; accidentis, &longs;iue entium omnium, in &longs;ubiect&ograve; nimirum non e&longs;&longs;e. Itaque ens vni&shy;<lb/>uoc&egrave; complectetur omnes &longs;uas partes. <expan abbr="multo&qacute;">multoque</expan>. magis &longs;i rationem quandam communem cogr&shy;<lb/>temus qu&aelig; partibus eius communicetur. Ver&ugrave;m audiamus etiam Ari&longs;totelem, qui tractans ac&shy;<lb/>cidens, vt ens ip&longs;um &agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparari non po&longs;&longs;e docet <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>, vbi etiam de accidentis definitione <lb/>
<arrow.to.target n="marg187"></arrow.to.target><lb/>meminit. Ita enim, inquit, &longs;e habet definitio vt quodquid e&longs;t. Ceter&ugrave;m quod quid e&longs;t non e&longs;t <lb/>vniu&longs;modi; &longs;ed vnius prim&ograve; nemp&egrave; &longs;ub&longs;tanti&aelig;, ceterorum ex con&longs;ecutione &amp; &longs;ub&longs;tanti&ecedil; &longs;impli&shy;<lb/>citer, accidentium quodammodo, &amp; prop&egrave; &longs;icuti Logici dicere &longs;olent, non ens e&longs;&longs;e ens <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quia <lb/>&longs;impliciter &longs;it non ens, &longs;ed quia non &longs;it quodammodo, videlicet priuatio entis, nanque, &amp; non <lb/>ens &longs;i&longs;tit mentem; &amp; qui audit, quodammodo quie&longs;cit qua&longs;i re&longs;pondeat illi certa notio <expan abbr="rei&qacute;">reique</expan>. &longs;i&shy;<lb/>militudo, vt reliquis nominibus &longs;ic &amp; accidentia non dicimus e&longs;&longs;e quantitatem, aut qualitatem, <lb/>&longs;ed &longs;ub&longs;tantiam quantam &longs;ub&longs;tantiam qualem. Vnde in&longs;ert Ari&longs;toreles definitiones e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tan <lb/>ti&aelig; &longs;impliciter, aliorum ver&ograve; quodammodo. Rur&longs;us a&longs;&longs;erit <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;iue nos vnum totum accipiamus <lb/>
<arrow.to.target n="marg188"></arrow.to.target><lb/>&longs;ub&longs;tantiam &longs;en&longs;ilem cum accidentibus, &longs;iue etiam &longs;<gap/>b&longs;tantiam &amp; accidentia non vt eiu&longs;dem rei <lb/>partes, &longs;ed vt ordine quodam con&longs;titutas, &longs;ub&longs;tantia prior e&longs;t reliquis: illa enim non &longs;unt &longs;im&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg189"></arrow.to.target><lb/>pliciter, quantum &amp; quale, verum qualitates &amp; motus &longs;ub&longs;tanti&aelig;, nec aliter &longs;e habent (&longs;&aelig;p&egrave; <lb/>enim ea vox apud Ari&longs;totelem &longs;umitur, vt nota comparationis) ac non album aut non rectum, <lb/>neque enim h&aelig;c per &longs;e &longs;unt, &longs;ed propter album &amp; rectum, &amp; eorum priuationes, nec &longs;unt entia <lb/>&longs;impliciter, non ad aliud, ni&longs;i qu&ograve;d &longs;unt aliquid &longs;ub&longs;tanti&aelig;. Vides igitur &amp; accidentia con&longs;ide&shy;<lb/>rata vt &longs;unt entia, non ab&longs;olui &agrave; &longs;ub&longs;tantia. Si in eo quod &longs;unt non exi&longs;tunt &longs;ine &longs;ub&longs;tantia, con&shy;<lb/>&longs;equens item e&longs;t, vt per &longs;ub&longs;tantiam definiantur. eadem enim &longs;olent e&longs;&longs;e principia cur exi&longs;tat res, <lb/>&amp; qu&aelig; in definitione &longs;umuntur. Igitur &amp; qu&ograve;d &longs;it &amp; quid &longs;it &agrave; &longs;ub&longs;tantia redundat in <expan abbr="accid&etilde;s">accidens</expan>. <lb/>Atque vt de eo quod e&longs;t accidens in primis verba faciamus. planum e&longs;t ip&longs;um ita &longs;e habere ad <lb/>&longs;ub&longs;tantiam, vt in &longs;ubiecto qu&ograve;d e&longs;t dupliciter. vel enim e&longs;t vt primum excipiens &amp; alteri tra&shy;<lb/>dens quod Latini vocant inh&ecedil;&longs;ionis, vel cuius e&longs;t aliqua pars prim&ograve; excipiens, quod denomina&shy;<lb/>tionis appellare con&longs;uerunt, e&longs;t ver&ograve; compo&longs;itum, vt vita ine&longs;t in animali per animum animus <lb/>primum excipit vitam po&longs;t communicat ip&longs;am animali ex hoc &longs;ubiectorum genere po&longs;&longs;unt e&longs;&longs;e <lb/>cau&longs;&longs;&aelig; omnes, &agrave; quibus aliquod attributum proxim&egrave; pendet. attamen ita &longs;e habent, vt materiam <lb/>imitentur in eo qu&ograve;d vt materia &longs;e habet ad id, ex quo quiddam nece&longs;&longs;ario con&longs;equitur. vt ad <lb/>rubiginem ferrum &longs;ic &amp; cau&longs;&longs;&aelig; ad effecta, idcirco ex his con&longs;tituitur medium demon&longs;trationis. <lb/>
<arrow.to.target n="marg190"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Simili&qacute;ue">Similique</expan> modo accidentis e&longs;&longs;entia pendet &agrave; &longs;ub&longs;tantia. quoniam h&ecedil;c principia con&longs;tituunt ac&shy;<lb/>cidentia, vt ex eorum definitione patet, vbi &egrave; demon&longs;tratione elicitur. Et profect&ograve; &longs;ic rationi <lb/>con&longs;entaneum e&longs;t. Nanque vbi primum quidpiam alicui conuenit, ceteris ab illo communica&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg191"></arrow.to.target><lb/>tur. Sed quid e&longs;t prim&ugrave;m e&longs;tip&longs;ius &longs;ub&longs;tanti&aelig;. Ab illa igitur de&longs;cendit in accidens. Oppones <lb/>hic tu accidens quod exprimitur figura dictionis qu&aelig; &longs;ub&longs;tanti&aelig; conueniat. ob&longs;eruabis ip&longs;um, <lb/>quatenus definiri pote&longs;t, &longs;ic ver&ograve; vt non in alio, &longs;ed vt per &longs;e exi&longs;tens accipitur. An h&ecedil;c non pro&shy;<lb/>hibent quominus accidens cum &longs;ub&longs;tantia cogitetur. &longs;ed id pr&aelig;&longs;tant &longs;ol&ugrave;m, vt menti &longs;ubijciant <lb/>in primis ip&longs;um accidens. Neque ordinem natur&aelig; peruertunt, &longs;ed ordinem concipiendi mu&shy;<lb/>tant. Nanque eadem natura e&longs;t &longs;ub&longs;tanti&aelig; quant&aelig;, &amp; quantitatis. &longs;iquidem quantitas non e&longs;t <lb/>&longs;impliciter &longs;ed &longs;ub&longs;tanti&aelig; quantitas. At qui concipit &longs;ub&longs;tantiam quantam, primum &longs;ubijcit <lb/>quantitati &longs;ub&longs;tantiam &amp; quantum vult e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tanti&ecedil; attriburum, qui uer&ograve; concipit quantita&shy;<lb/>tem, concipit eam quidem, vt &longs;ub&longs;tanti&aelig; quantitatem; &longs;ed c&ugrave;m duo &longs;int ratione diuer&longs;a, quan&shy;<lb/>titas &amp; &longs;ub&longs;tantia, quantitatem primo vulrintueri. qua&longs;i &longs;pectet non quid &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;implici&shy;<lb/>ter eueniat, &longs;ed quid, quatenus e&longs;t quanta. Quare ab&longs;tractum nihil aliud efficit qu&agrave;m vt de&shy;
<pb pagenum="19"/>terminet notionem &longs;ub&longs;tanti&aelig; per notionem accidentis. &amp; hoc modo fit ab&longs;tractio mathemati&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg192"></arrow.to.target><lb/>ca, non autem quia quantitas &longs;impliciter &agrave; mathematico con&longs;ideretur, &longs;ed quia quantitatis &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tanti&aelig; ratio quidem habeatur, &longs;ub&longs;tanti&aelig; ver&ograve; nequaquam. Ita &amp; hoc e&longs;t, quod ad definiendum <lb/>proponitur, non quantitas &longs;impliciter: &longs;ed quantitas &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; ita concipitur ab&longs;tractum, <lb/>&amp; ob eam cau&longs;&longs;am figuram dictionis immutat. Qu&ograve;d opponitur e&longs;&longs;e nouem pr&aelig;dicamenta ab&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg193"></arrow.to.target><lb/>&longs;oluta nec in habitudine po&longs;ita. facile intelligetur, vt verum &longs;it, &longs;i vim ab&longs;oluti explanemus. <lb/>Porr&ograve; ab&longs;olutum illud e&longs;t, quod ita ex &longs;e e&longs;t, vt &agrave; nullo pendeat, neque vt &longs;it, neque vt con&longs;er&shy;<lb/>uetur. Inter ea ver&ograve;, qu&aelig; &longs;unt in vniuer&longs;o proprium, ide&longs;t, D. O. M. vt &agrave; nullo pendeat, &longs;ed ex <lb/>&longs;eip&longs;o &longs;it ex illo cetera &longs;int. &amp; &longs;ic in eo re&longs;pectus ine&longs;t, non vt quicquam extra &longs;e re&longs;piciat; &longs;ed vt <lb/>re&longs;piciatur &agrave; ceteris, Secundo modo etiam id quod re&longs;picit aliud &agrave; &longs;e pote&longs;t dici ab&longs;olutum, <lb/>&longs;iquando non re&longs;piciat aliquid, &agrave; quo pendeat vt con&longs;tituente, ide&longs;t, vt &agrave; materia, vel &longs;orma. <lb/>Sic quoque &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;unt ab&longs;olut&egrave;, qu&ograve;d tamet&longs;i &agrave; Deo pendent, non ita pendent ab ip&longs;o, tan&shy;<lb/>quam materialiter &longs;u&longs;tentante. Tertio ab&longs;olutum illud e&longs;t, quod, &amp; &longs;i pen det ab alio, tamen <lb/>non con&longs;tituitur ex alio &longs;uppo&longs;ito, ide&longs;t, habet in eodem &longs;uppo&longs;ito cau&longs;&longs;as omnes per quas exi&shy;<lb/>&longs;tit. Ab&longs;olutum quoque dici po&longs;&longs;e videtur, quatenus habet certum &longs;uum modum quo e&longs;t, qui <lb/>non petitur aliunde qu&agrave;m ex &longs;e: omne enim pr&aelig;dicamentuin habet &longs;uum e&longs;&longs;e &amp; &longs;uum quid e&longs;t <lb/>
<arrow.to.target n="marg194"></arrow.to.target><lb/>quo di&longs;cernitur ab alio, licet nunquam ab&longs;oluatur &agrave; &longs;ub&longs;tantia, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ita vt pertineat id etiam <expan abbr="c&otilde;mu-">commu&shy;<lb/></expan>
<arrow.to.target n="marg195"></arrow.to.target><lb/>niter ad relatiua, &amp; generatim &amp; &longs;peciatim, vt etiam &longs;eruus &amp; &longs;i pendet &agrave; domino, habet &longs;uam <lb/>certam rationem per quam &longs;eruus e&longs;t vt humilitatem &amp; obedientiam. Hoc igitur &amp; tertio mo&shy;<lb/>do dicimus accidentia e&longs;&longs;e res ab&longs;olutas, &longs;ecus ac ea dicamus, qu&aelig; &longs;unt ad aliquid. erenim &longs;er&shy;<lb/>uus in Dauo non habet cau&longs;&longs;as omnes, per quas exi&longs;tit: ni&longs;i enim fuerit Simo dominus; neque <lb/>etiam &longs;eruus e&longs;&longs;e pote&longs;t. ac &longs;i eundem patrem &amp; filium e&longs;&longs;e fingamus, non habet tamen in &longs;e ip&shy;<lb/>&longs;o cau&longs;&longs;as quod &longs;it, &longs;ed adhuc ex alio pendebit vt pater, &amp; ut filius ex alio. At album &amp; quan&shy;<lb/>tum in eo &longs;unt, quod album e&longs;t, &amp; quantum; &amp; illius &longs;unt qualitas &amp; quantitas, in quo &longs;unt; <lb/>ita vt, &amp; &longs;i nihil aliud exi&longs;tat; &longs;int nihilominus album &amp; quantum, non &longs;ic &longs;eruus exi&longs;tit, &longs;ed <lb/>aliud pr&aelig;terea flagitat numero diuer&longs;um, ad quod referatur. Obijcitur accidens definiri po&longs;&longs;e <lb/>
<arrow.to.target n="marg196"></arrow.to.target><lb/>per terminos eiu&longs;dem pr&ecedil;dicamenti qua &longs;i &longs;it ab&longs;olutum quoddam. At nonne idem iudicium <lb/>de genere, &amp; differentia faciemus? etenim &amp; color e&longs;t alicuius &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; di&longs;gregare vi&longs;um <lb/>e&longs;t actio cuiu&longs;dam &longs;ub&longs;tanti&aelig; &amp; in recto pronunciatur vt id notetur, quod mens prim&ugrave;m re&longs;pi&shy;<lb/>cit altero non exclu&longs;o. T&ugrave;m etiam h&aelig;c e&longs;t pars definitionis, qu&aelig; additamento &longs;ub&longs;tanti&ecedil; com&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg197"></arrow.to.target><lb/>plecta e&longs;t, &amp; cum definitio &longs;oleat illud euoluere, quod nomen confus&egrave; &longs;ignificat; dicemus etiam <lb/>confus&egrave; &longs;ub&longs;tantiam accidentis nomine &longs;ignificari. Quare &longs;ub&longs;tantia in definitione accidentis <lb/>non ita &longs;umitur qua&longs;i extrin&longs;ecum quiddam, &longs;ed etiam in accidentis ip&longs;ius &longs;implici notione con&shy;<lb/>tinetur. quia &longs;it accidens aliquid illius. ob id ine&longs;&longs;e &amp; inh&ecedil;rere notionem con&longs;tituit accidentis, <lb/>vt vides. Si &longs;ub&longs;tantia nunquam fit ex non &longs;ub&longs;tantia; profect&ograve; mult&ograve; minus ex nihilo fiet. <lb/>Hic e&longs;t communis omnium phy&longs;icorum con&longs;en&longs;us, atque ita ab Ari&longs;totele approbatus, vt ope&shy;<lb/>r&ecedil;pretium fore non putarit, &longs;i id conficeret argumentis; in eo quoque &longs;ecum melius agi putans, <lb/>&longs;i vnum &longs;en&longs;um con&longs;uleret qui nu&longs;quam ex nihilo quicquam fieri iudicaret qu&agrave;m &longs;i rationes <lb/>per&longs;equi vellet, quas &longs;an&egrave; multas ad hoc ip&longs;um firmandum quia corroga&longs;&longs;et Epicureus ille; Lu&shy;<lb/>cretius bell&egrave; quidem, &longs;i lep&ocirc;rem carminum &longs;pectes; &longs;i ius methodi requiras, operam lu&longs;i&longs;&longs;e po&shy;<lb/>tius qu&agrave;m compendium feci&longs;&longs;e cen&longs;ebis. Nil autem mirum qu&ograve;d propter <foreign lang="greek">a)paidousia/n</foreign> Analy&shy;<lb/>ticorum (fuit autem commune vitium vniuer&longs;&aelig; antiquitati) &agrave; demon&longs;trandis certa non di&longs;tin&shy;<lb/>guebant. Ceter&ugrave;m qu&ograve;d ex nihilo nihil fieri con&longs;titutum e&longs;&longs;et: &amp; &longs;i Ari&longs;toreles oculos inten&shy;<lb/>di&longs;&longs;e videtur in materiam; at primo intuitu materia non extabat, &amp; ijdem philo&longs;ophi, qui nihil <lb/>
<arrow.to.target n="marg198"></arrow.to.target><lb/>ex nihilo fieri autumabant, ne&longs;ciuere materiam. Quapropter ex nihilo intelligendum erat <lb/>quod cunctis erat per&longs;picuum, ex eo quod actu non e&longs;&longs;et, &longs;iue id &longs;imile foret, vt cen&longs;uit Anaxa&shy;<lb/>goras, &longs;iue contrarium, vt plerique &longs;tatuerunt. Cuius item iudicij fuit: vt ex nihilo fit nihil, <lb/>ita quoque nihil in nihilum re&longs;olui, &longs;ed in non contrarium.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg137"></margin.target>I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg138"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg139"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg140"></margin.target>Obiectio <lb/>prima.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg141"></margin.target>C. d &longs;ub&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg142"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg143"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg144"></margin.target>Ad I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg145"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg146"></margin.target>a Libr. de <lb/>Mem. c. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg147"></margin.target>Ad II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg148"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg149"></margin.target>Ad III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg150"></margin.target>b 7. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg151"></margin.target>c 1. Phy&longs;. <lb/>T. 29.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg152"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg153"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg154"></margin.target>d 10. Met. <lb/>Tt. 13. 14.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg155"></margin.target>e 10. Met. <lb/>T. 24.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg156"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg157"></margin.target>a Alcx. 10. <lb/>Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg158"></margin.target>b 1. de Par. <lb/><gap/>. 7. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg159"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg160"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg161"></margin.target>I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg162"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg163"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg164"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg165"></margin.target>c 2. Phy&longs;. <lb/>ab initio.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg166"></margin.target>d 3. De <lb/>c&ecedil;l. T. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg167"></margin.target>e 8. Met. <lb/>T. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg168"></margin.target>f 5. Met. <lb/>T. 5.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg169"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg170"></margin.target>Ad I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg171"></margin.target>Ad II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg172"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg173"></margin.target>a 1. De o<gap/>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg174"></margin.target>Ad III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg175"></margin.target>b 7. Met. <lb/>tit. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg176"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg177"></margin.target>c 1. Met. <lb/>&longs;um. 2. c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg178"></margin.target>d Met. c. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg179"></margin.target>e 1. Phy&longs;. <lb/>Tit. 52.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg180"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg181"></margin.target>f 1. Phy&longs;. <lb/>Tit. 14.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg182"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg183"></margin.target>I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg184"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg185"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg186"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg187"></margin.target>a 7. Met. <lb/>tit. 14.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg188"></margin.target>b 12. Met. <lb/>tit. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg189"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg190"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg191"></margin.target>Ad I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg192"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg193"></margin.target>Ad II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg194"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg195"></margin.target>a 7. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg196"></margin.target>Ad III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg197"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg198"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Quand&ograve; aliud ex alio reficit natura: nec vllam <lb/>Remgigni patitur, ni&longs;i morte adiuta aliena.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Hoc ita creditum e&longs;t ab Ari&longs;totele, vt multa &longs;uper hoc fundamento in vniuer&longs;a &longs;ua philo&longs;o&shy;<lb/>phia &longs;truxerit: vt qui &longs;u&longs;picentur Ari&longs;totelem non dicam noui&longs;&longs;e, &longs;ed approba&longs;&longs;e creationem; <lb/>ij parum viderint de rebus Ari&longs;totelicis. Quinimmo ne&longs;cio &longs;atis'ne exercitati &longs;int in naturali <lb/>philo&longs;ophia, qui humana ratione creationem colligi po&longs;&longs;e arbitrantur. Nimium confidimus <lb/>nobisip&longs;is; non per&longs;picimus non po&longs;&longs;e homuncionem ad tam alta my&longs;teria peruenire. maiore <lb/>luce opus e&longs;t. Nam qu&ograve;d aliquid de creatione &longs;ubodoratus &longs;it Ari&longs;toteles; ip&longs;emet a&longs;&longs;eruit qui <lb/>etiam multorum opinionem extiti&longs;&longs;e profitetur, <expan abbr="He&longs;iodi&qacute;">He&longs;iodique</expan>. verba citat in eam &longs;ententiam qu&ograve;d <lb/>principi&ograve; genitum &longs;it chaos, t&ugrave;m deinde tellus, proxim&egrave; autem amor, chaos ver&ograve; &amp; terra ex ni&shy;<lb/>hilo facta fuerint. <expan abbr="Alios&qacute;">Aliosque</expan>. multos commemorat qui dicunt e&longs;&longs;e nihil, &longs;ed omnia fieri; fieri ver&ograve; 
<pb pagenum="20"/>ex non entibus &amp; pr&aelig;tere&agrave; vulgarem opinionem ex non ente, aut ex nihilo aliquid fieri fui&longs;&longs;e te&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg199"></arrow.to.target><lb/>&longs;tatur. Quinimmo ibidem monet nos Ari&longs;toteles non e&longs;&longs;e eo placito liber&egrave; vtendum; nimirum <lb/>nihil ex nihilo fieri; c&ugrave;m &longs;it comprehen&longs;io qu&aelig;dam quam accepimus rerum &longs;uperficiem &longs;olam <lb/>&longs;pectando, non autem &longs;crutando interius. Attamen &amp; &longs;i ignota non erat creatio; neutiquam <lb/>tamen approbata. Et He&longs;iodus numeratur in Theologis; ex quo e&longs;fici<gap/>ur, vt quod aliquando <lb/>dixit Ari&longs;toteles <foreign lang="greek">tou/s pe<gap/>(ifu/sews</foreign>. intelligat propri&egrave; phy&longs;icos cum ceteroquin alij multi qui <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>&longs;unt phy&longs;ici, denatura &longs;e &longs;cribere profiteantur, &longs;ed nos hic phy&longs;icum agimus, et&longs;i verbis Ari&longs;to&shy;<lb/>telis vti licet, vt cernas, qu&aelig; nobis con&longs;tituenda &longs;unt, illiu&longs;modi fore, vt nos humano modo ve&shy;<lb/>limus habere ad credendum. &amp; validiorem Theologo delegemus; illud in animo &longs;emper ha&shy;<lb/>bentes Chri&longs;tianam pietatem e&longs;&longs;e talem, vt &longs;ola &longs;uo iure principia ponere po&longs;sit, nec aliunde <lb/>mutuare; memores e&ograve; non peruenire &longs;en&longs;um quem omnium humanarum artium autorem e&longs;&longs;e <lb/>vult Ari&longs;toteles. Nanque &amp; ip&longs;e docet veritatis &amp; fidei principium duplex e&longs;&longs;e, quorum <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <lb/>e&longs;t mens, alterum mente &longs;ublimius, nempe Deus, qui motiones efficit in ijs quos <foreign lang="greek">e\utei_s</foreign> ide&longs;t, <lb/>&longs;elices appellant, &amp; &longs;an&egrave; mult&ograve; admirabiliores qu&agrave;m illi &longs;int qui duce ratione rebus gerendis <lb/>vtuntur. Hoc principium &agrave; diuini&longs;simo <expan abbr="po&etilde;ta">poenta</expan> &longs;ignificatum, vbi Ni&longs;us Euryalum alloquitur</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg199"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="main">

<s><emph type="italics"/>Dij ne hunc ardorem mentibus addunt. <lb/>
<arrow.to.target n="marg200"></arrow.to.target><lb/>Euryale? An &longs;ua cuiq, Deus fit dira cupido?<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg200"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="main">

<s>E&longs;t &amp; aliud principium, quod &longs;uperat mentem, atra nimirum bilis qua qui agitantur; &longs;upra <lb/>captum hominis pr&aelig;no&longs;cunt, &amp; futura pr&aelig;&longs;agiunt. Sed nos humano modo nunc loquimur. <lb/>Porr&ograve; humanum morem, qui &longs;it, docet Laert. <expan abbr="monet&qacute;">monetque</expan>. Pyrrhone illo v&longs;um fui&longs;&longs;e Hippocratem, <lb/>&amp; long&egrave; ant&egrave; Homerum. e&longs;t ver&ograve; hic ambiguus, &amp; qui in vtranque partem facil&egrave; trahi po&longs;sit, &amp; <lb/>vbi denique contradicere liceat. Itaque Homerus.</s>
</p>
<p type="main">

<s><foreign lang="greek">*stzepth/ me\n glw_ss) e\si\ bzwtw_n, pole/es <gap/>) e)/ni mu/qoi.</foreign></s>
</p>
<p type="main">

<s>Lingua volubilis e&longs;t; hominum <expan abbr="verbis&qacute;">verbisque</expan>. re&longs;erta &amp; <lb/><foreign lang="greek">e)pe/wn polu\s no/mos e)/uqa, kai\ e/uqa.</foreign></s>
</p>
<p type="main">

<s>Verborum hinc atque hinc ingens e&longs;t copia culuis</s>
</p>
<p type="main">

<s>Atque ille quidem congruens e&longs;t rebus naturalibus qu&aelig; propter infinitatem materi&aelig; nece&longs;&shy;<lb/>&longs;itatem di&longs;fici&longs;&egrave; admittunt. Itaque ex nihilo nihil fieri recipimus. Attamen &amp; ex nihilo nihil <lb/>fieri &longs;ic contingit, vt ex eo quoque nonnihil fieri po&longs;s<gap/>. Quocirea etiam laudatur Parmenides <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qui id quod fit, ex non ente fieri dixerit, &amp; o&longs;ten&longs;um e&longs;t priuationem, qu&aelig; e&longs;t per &longs;e non ens, <lb/>
<arrow.to.target n="marg201"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg202"></arrow.to.target><lb/>in omnem mutationem nece&longs;&longs;ari&ograve; conuenire. Ver&ugrave;m non idcirco creatio quamuis &longs;ecundum <lb/>veritatem credenda conceditur ab Ari&longs;totele. &longs;iquidem id quod fit, non ex nihilo &longs;impliciter &amp; <lb/>per &longs;e (quod creatio requirit) efficiatur; &longs;ed ex euento; &amp; quatenus &longs;ube&longs;t materia priuationi. <lb/>Proptere&agrave; di&longs;tinguendum fuit, vt ex nihilo nihil, &amp; vt ex illo quippiam fieri po&longs;&longs;et; neque ill&ograve; <lb/>perueniebat &longs;en&longs;us: quapropter etiam longiore di&longs;qui&longs;itione opus &longs;uit, vt no&longs;ceretur. Hoc er&shy;<lb/>go &longs;it principium phy&longs;icum ex nihilo nihil; vt oppo&longs;itum &longs;impliciter &agrave; phy&longs;ico doctore &longs;it repu&shy;<lb/>diandum, vtpot&egrave; quod ex eo na&longs;catur &longs;yllogi&longs;mus contrari&aelig; deceptionis. Quamobrem hoc lo&shy;<lb/>co &longs;uccurrit vt admiremur eos qui phy&longs;ic&egrave;, aut etiam Ari&longs;totelic&egrave; oppo&longs;itum huius perorare &longs;e <lb/>po&longs;&longs;e con&longs;idant; nec &egrave; fontibus pietatis hauriant. Sed c&ugrave;m id conficiant argumentis, quibus plu&shy;<lb/>ra no&longs;tr&ecedil; methodi principia &longs;upponuntur; muneris quoque no&longs;tri e&longs;t ad illa aliquid dicere: &longs;unt <lb/>enim ea nobis di&longs;&longs;oluenda, qu&aelig; qui&longs;piam &egrave; principijs ducta probatione, fallaci conclu&longs;ione effi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg203"></arrow.to.target><lb/>ciat<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>. Neque ver&ograve; hic ego dubitabo, quin &longs;tudio pietatis adducti &longs;ancti&longs;simi viri conferant in <lb/>hunclocum &longs;uos conatus; neque &longs;tudium reprehendo. <expan abbr="mihi&qacute;">mihique</expan>. ab ijs non recedere certum e&longs;t <lb/>in eo quod religio iu&longs;sit. &longs;ed quantum ego rem ita &longs;e habere noui, tantum dubito phy&longs;ic&egrave; ne <lb/>confici queat.<lb/>
<arrow.to.target n="marg204"></arrow.to.target></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg201"></margin.target>a 1. Phy&longs;. <lb/>Tit. 79.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg202"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg203"></margin.target>g 1. Phy&longs;. <lb/>T. 11.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg204"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="main">

<s>Multa &longs;an&egrave; contr&agrave; afferuntur illa, hoc loco attingam qu&ecedil; &longs;ub initio no&longs;tr&aelig; methodi exitum fa <lb/>cil&egrave; indenient: &longs;iqua maiorem eruditionem diligentiam ve po&longs;tulabunt, e&ograve; reijciam, vbi de mo&shy;</s>
</p>
<p type="main">

<s>
<arrow.to.target n="marg205"></arrow.to.target><lb/>tus &ecedil;<gap/>ernitate di&longs;&longs;eretur. H&aelig;c ver&ograve; inter alia afferuntur. Modus agendi &longs;equitur modum quo <lb/>res e&longs;t: &amp; quale e&longs;t e&longs;&longs;e <expan abbr="cui&qacute;">cuique</expan>. rei, talis e&longs;t actio. Sed Deus in eo quod e&longs;t, &agrave; nullo pendet, nihil <lb/>pr&ecedil;requirit, aut pr&aelig;&longs;upponit: ergo nec in agendo. H&aelig;c e&longs;t etiam notio Dei naturaliter animis <lb/>
<arrow.to.target n="marg206"></arrow.to.target><lb/>in &longs;ita &amp; impre&longs;&longs;a. Deum e&longs;&longs;e ens primum, perfectum, &agrave; nullo pendens, per &longs;e &longs;ufficiens, nullius <lb/>indigum; ergo per &longs;e &longs;u&longs;ficit ad agendum: itaque non eget &longs;ubiecto. Affertur &amp; illud. Deum <lb/>
<arrow.to.target n="marg207"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am omnium rerum: ceteroqui pr&ecedil;ter Deum aliquid e&longs;&longs;et &longs;ine cau&longs;&longs;a, habens e&longs;&longs;e &agrave; &longs;e: <lb/>id ver&ograve; fieri nequit: neque enim omnia penderent &agrave; Deo. Sed multa &longs;unt, vt materia prima, <lb/>c&ecedil;li, mentes beat&ecedil; qu&aelig; non potuerunt habere e&longs;&longs;e &agrave; Deo ex materia per motum: per creationem <lb/>igitur. Qu&ograve;d &longs;i accipias huiu&longs;modi res habere e&longs;&longs;e &agrave; Deo ex &aelig;terno tempore. Atqui id creatio&shy;<lb/>ni non ob&longs;tat: eius enim ratio po&longs;ita e&longs;t in eo qu&ograve;d &longs;it ex non &longs;ubiecto non autem qu&ograve;d de nouo <lb/>exi&longs;tar. Immo &longs;i potuit hoc ex &aelig;terno tempore efficere, poterit etiam nunc &amp; fort&egrave; multo ma&shy;<lb/>gis; &amp; quo &aelig;ternum non &aelig;terno difficilius e&longs;t. In productione quoque cuiu&longs;que &longs;ingularis, vt <lb/>
<arrow.to.target n="marg208"></arrow.to.target>
<pb pagenum="21"/>hominis, &longs;emen e&longs;t prius, qu&agrave;m homo ille: &longs;impliciter tamen homo e&longs;t &longs;emine prior, &longs;icut actus <lb/>
<arrow.to.target n="marg209"></arrow.to.target><lb/>&amp; per&longs;ectum priora &longs;unt pote&longs;tate &amp; imper&longs;ecto. Itaque generatio hominis vt homo e&longs;t, non <lb/>eget &longs;emine, c&ugrave;m &longs;it homo &longs;impliciter &longs;emine prior. Igitur alium modum productionis habe&shy;<lb/>bit nimirum per creationem. Memini etiam me legi&longs;le apud quo&longs;dam &longs;criptores hac via con&shy;<lb/>firmari po&longs;&longs;e creationem: &longs;iquidem h&aelig;c qu&aelig; natura &longs;unt, alicuius rei gratia hant &agrave; natura: ergo <lb/>
<arrow.to.target n="marg210"></arrow.to.target><lb/>prius aliquam notionem extiti&longs;&longs;e in effectore nece&longs;&longs;e e&longs;t: in hoc igitur rei facienda ratio ex qua <lb/>res extit&ecirc;re: quapropter creatio. H&aelig;c quidem ingenios&egrave; excogitata: veruntamen eiu&longs;modi, qu&ecedil; <lb/>
<arrow.to.target n="marg211"></arrow.to.target><lb/>Ari&longs;totelis principijs aduer&longs;entur huic tu rei nunc cau&longs;&longs;as accipe. Nam quantum e&longs;t de prima <lb/>ratione, videtur in ea committi peccatum &agrave; &longs;ecundum quid ad &longs;impliciter. Etenim ex actioni&shy;<lb/>bus qu&aelig; Deo manife&longs;t&egrave; tribuuntur (ex ijs enim qu&ecedil; &agrave; quoque &longs;ani iudicij facil&egrave; dabuntur, <expan abbr="no&longs;tr&atilde;">no&longs;tram</expan> <lb/>di&longs;ceptationem, quoad licebit, peragemus) aliqu&aelig; &longs;untip&longs;ius propri&aelig;, vt contemplari &longs;eip&longs;um, <lb/>nobis enim liquet hoc in nobis ip&longs;is experientibus contemplationem extern&aelig; rei nullius eg&ecirc;re: <lb/>ali&aelig; cum corpore communicantes, vt mouere &amp; ambulare: ac verum quidem e&longs;t actiones pro&shy;<lb/>prias imitari e&longs;&longs;entiam; de communibus aliter &longs;entiendum e&longs;t. Ex illo igitur qu&ograve;d aliqu&aelig; fun&shy;<lb/>ctiones &longs;ine corpore exercentur, qu&aelig; &longs;an&egrave; propri&aelig; &longs;unt; in&longs;ertur, omnes &longs;ine corpore exerceri <lb/>po&longs;&longs;e, quanuis &longs;int communes. &amp; ex eo, qu&ograve;d agit contemplando &longs;ine corpore, concluditur ip&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg212"></arrow.to.target><lb/>&longs;um pror&longs;us &longs;ine corpore agere quodcunque &amp; &longs;impliciter. conuenientiam igitur, &amp; &longs;imilitudi&shy;<lb/>nem actionum omnium, quas Deo tribuunt, vel &longs;en&longs;u, vel inductione iudicare oportebat. At&shy;<lb/>qui non licet. Nec qui&longs;quam Peripateticus aliam Dei propriam actionem cognouit qu&agrave;m &longs;ui <lb/>
<arrow.to.target n="marg213"></arrow.to.target><lb/>contemplationem. Eodem propemodum vitio &longs;ecunda ratio laborat. Damus enim plan&egrave; <lb/>Deum e&longs;&longs;e ens primum, omnium ab&longs;oluti&longs;simum, nullius indigum, &amp; non eg&ecirc;re &longs;ubiecto ad <lb/>agendum: &longs;ed addimus ad pr&aelig;&longs;tandum propriam actionem quam dicimus e&longs;&longs;e contemplatio&shy;<lb/>nem: qu&ograve;d &longs;i &longs;uerit actio communis, adhuc exquiret phy&longs;icus confirmationem talis a&longs;lumpti <lb/>
<arrow.to.target n="marg214"></arrow.to.target><lb/>quam &agrave; &longs;en&longs;u peti po&longs;&longs;e negamus. In tertia ver&ograve; ratione duo &longs;e&longs;e of&longs;erunt &longs;pectanda, quorum <lb/>primum e&longs;t. Impe<gap/>rare, vt aliquid &longs;it &agrave; Deo Peripatetic&egrave;, non modo e&longs;t per motum, velut ea, <lb/>qu&ecedil; generantur a&longs;sidu&egrave;, qu&ecedil; ex iugi c&ecedil;li conuer&longs;ione producuntur, illam ver&ograve; Deus &longs;olus pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat: ver&ugrave;m quoque e&longs;t e&longs;&longs;e perfectum, quod &longs;cilicet &longs;ineip&longs;o non exi&longs;tat in actu &longs;ecundo, nec <lb/>proprio munere fungatur &longs;ine pr&aelig;&longs;entia Dei; veluti Legatus e&longs;t homo quidem per &longs;e; &longs;ed per <lb/>eius virtutem, qui legauit, in dignitate con&longs;titutus e&longs;t, &amp; &longs;ungitur legatione. Alterum e&longs;t, quod <lb/>ratio phy&longs;ica conuincit, aliquid e&longs;&longs;e &aelig;ternum per &longs;e pr&aelig;ter Deum O. M. Quibus po&longs;itis in ar&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg215"></arrow.to.target><lb/>gumento duplex vitium latet. &longs;iquidem in argumento vitium illud quod e&longs;t ex ignotis proce&shy;<lb/>dere committatur<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>, dum &longs;umitur nihil pr&aelig;ter Deum e&longs;&longs;e per &longs;e &aelig;ternum; &longs;ed omnia vel per <lb/>
<arrow.to.target n="marg216"></arrow.to.target><lb/>motum extiti&longs;&longs;e, vel creationem; idque inter phy&longs;icos &longs;en&longs;um per&longs;equentes &amp; Theologos &agrave; lu&shy;<lb/>mine Diuino illu&longs;tratos e&longs;t maxim&egrave; controuer&longs;um, accipiunt Theologi nullum e&longs;&longs;e huiu&longs;modi. <lb/>concluditur &agrave; phy&longs;ico tale rerum genus reperiri. C&ugrave;m igitur id a&longs;&longs;umant Theologi quod &agrave; phy&shy;<lb/>&longs;ico dubitatur, imm&ograve; cui concluditur oppo&longs;itum: pater h&icirc;c e&longs;&longs;e progre&longs;&longs;mn ex ignotis qui mo&shy;<lb/>dus e&longs;t non probandi propo&longs;itum. Deinde c&ugrave;m phy&longs;ici probent e&longs;&longs;e tertium genus eorum &longs;ci&shy;<lb/>licet, qu&aelig; c&ugrave;m &longs;int &aelig;terna; pendent tamen &agrave; Deo; ine&longs;t in argumento fallacia con&longs;equentis. <lb/>Etenim negabit phy&longs;icus ille quem nos in hac methodo imitamur. Quicquid e&longs;t &agrave; Deo, aut e&longs;&longs;e <lb/>per motum, aut per creationem. &longs;ed tertium modum adijciet vt puta e&longs;&longs;e formaliter eo, &longs;. po&longs;ito <lb/>vt hoc &longs;it, non effectiu&egrave;. ita c&ugrave;m diui&longs;ionis membra non om nia fuerint accepta: con&longs;tat nullam <lb/>e&longs;&longs;e vim argumenti illius hypothetici ex diui&longs;ione con&longs;tructi. Iam ver&ograve; &longs;i datur id, quod acce&shy;<lb/>pimus, e&longs;&longs;e aliquod &aelig;ternum per &longs;e pr&ecedil;ter Deum O. M. patet pro&longs;ect&ograve; parum po&longs;&longs;e apud reni&shy;<lb/>tentem id quod ad&longs;cribitur de &aelig;terna illa creatione, &amp; qu&ograve;d eiu&longs;dem <emph type="italics"/>imm&ograve; maioris virtutis e&longs;t ex<emph.end type="italics"/><lb/>
<arrow.to.target n="marg217"></arrow.to.target><lb/><emph type="italics"/>&ecedil;terno creare<emph.end type="italics"/>, qu&agrave;m ex initio cuiu&longs;piam temporis. &longs;iquidem ibi &longs;emper exi&longs;tat materia, qu&ecedil; &longs;up&shy;<lb/>ponatur; nec requiratur vlla mutatio vt &longs;int; c&ugrave;m per &longs;e exi&longs;tant ab &aelig;terno qu&aelig; vtraque in noua <lb/>creatione con&longs;titui nece&longs;le fuit. Neque aliud cert&egrave; arguet quod oratio ponatur ab &aelig;terno, ni&longs;i <lb/>qu&ograve;d ex Deo &longs;int aliqua formaliter, quod non negamus, <emph type="italics"/>&longs;ed plan&egrave; volumus e&longs;&longs;e creationem.<emph.end type="italics"/> In <lb/>
<arrow.to.target n="marg218"></arrow.to.target><lb/>quarta ratione notemus, in omni generatione duo principia requiri, actum &longs;cilicet &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, <lb/>&amp; pote&longs;tas quidem e&longs;t &longs;ingularis, &amp; &aelig;qualiter re&longs;piciens e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e. Actus e&longs;t determina&shy;<lb/>tus &amp; po&longs;itus e&longs;t in e&longs;&longs;e: quapropter &aelig;ternus e&longs;t per &longs;e. nec, quatenus actus, vnquam generationi <lb/>redditur obnoxius<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>. Itaque generatur hic homo qui quidem ex &longs;emine procreatur. homo vt <lb/>
<arrow.to.target n="marg219"></arrow.to.target><lb/>actus &aelig;ternus e&longs;t. Inde igitur creatio non inferetur: at illud, quod ad extremum propo&longs;uimus; <lb/>&longs;atis foret iis qui Peripatetic&egrave; profitentur; &longs;i rationis illius autor &longs;e illa Peripatetica non habere <lb/>te&longs;tatus e&longs;&longs;et. Ver&ugrave;m quia nihil e&longs;t non Peripateticum, quod ratione, qu&aelig; iudicium &longs;en&longs;us non <lb/>euertat, approbari pote&longs;t; <expan abbr="o&longs;fici&umacr;">o&longs;ficium</expan> quoque Peripatetici videtur e&longs;&longs;e vim explorare rationis illius. <lb/>Igitur, c&ugrave;m &longs;umitur ea qu&aelig; &longs;unt natura, e&longs;&longs;e alicuius rei gratia; fatemur in iis, qu&aelig; fiunt: cum <lb/>etiam in natura &longs;it id, cuius gratia &longs;int nonnulla. C&ugrave;m etiam ponitur eorum qu&aelig; &longs;unt alicuius <lb/>gratia notionem, &longs;en rationem quandam in effectore antecedere; notionem &longs;an&egrave; damus in iis 
<pb pagenum="22"/>qu&aelig; fiunt ab humana voluntate; in iis ver&ograve; qu&aelig; fiunt &agrave; natura &longs;olam rationem concedimus, qu&ecedil; <lb/>
<arrow.to.target n="marg220"></arrow.to.target><lb/>ad&aelig;quet &longs;ormam: atque illam quidem tribuimus cau&longs;sis e&longs;<gap/>cientibus particularibus, non vni&shy;<lb/>uer&longs;alibus vt c&ecedil;lo &amp; Deo, c&ugrave;m illam mentem Ari&longs;totelis &longs;uille cen&longs;eamus cau&longs;&longs;as vniuer&longs;ales <lb/>ita &longs;e extuli&longs;&longs;e ab his in&longs;erioribus vt illorum gratia nihil agant; nec rationibus oppo&longs;itis aliud in&shy;<lb/>duci po&longs;&longs;um vt credam, quod &longs;uo loco tractabitur. C&ecedil;ter&ugrave;m detur hoc, ne &longs;imus moro&longs;i <expan abbr="nimi&utilde;">nimium</expan>. <lb/>Fateamur item ex ea ratione produci id quod fit, at qu&ograve;d ex nihilo negamus. Etenim, ex ea ra&shy;<lb/>tione &longs;it id, quod fit, vt efficiente, vel con&longs;tituente e&longs;ficiens: at ver&ograve; id ego dicam ab efficiente <lb/>produci, &longs;ed ex materia. Quocirca probandum fuit e&longs;ficiens per talem rationem &longs;ine materia <lb/>po&longs;&longs;e producere; qu&ecedil; vniuerla peruicax, &amp; qui &longs;e duci patitur &agrave; len&longs;u &amp; experientiis, quod Phy&shy;<lb/>&longs;ici faciunt; &amp; inficiabitur, &amp; conuinci non poterit. H&aelig; non e&ograve; dicta &longs;unt &agrave; nob. vt creationem <lb/>euerteremus, &longs;ed vt ab Ari&longs;totele &amp; phy&longs;icis haud approbatam &longs;ui&longs;&longs;e per&longs;piceres, &amp; agno&longs;ceres <lb/>altius &longs;e&longs;e extuli&longs;&longs;e no&longs;tr&aelig; &longs;alutis initia qu&agrave;m vt &agrave; phy&longs;ico. rationibus qu&aelig; &longs;en&longs;u niterentur, at&shy;<lb/>tingi po&longs;lent; atque vt doceremus id e&longs;&longs;e principium in hac methodo, vnde omnia qu&aelig; in hac <lb/>philo&longs;ophia colligerentur repugnantia veritati, per eius <expan abbr="inficiation&etilde;">inficiationem</expan> liberrim&egrave; negarentur, qu&ograve;d <lb/>oppo&longs;itum diuino beneficio mult&ograve; magis e&longs;&longs;et per&longs;picuum: neque iis vllo modo no&longs;tra mens <lb/>adh&aelig;re&longs;ceret. Nec me later, c&ugrave;m hic nonnulla ex Peripateticorum &longs;ontibus hau&longs;ta &longs;ui&longs;&longs;e, t&ugrave;<gap/><lb/>
<arrow.to.target n="marg221"></arrow.to.target><lb/>etiam alia pr&ecedil;termi&longs;&longs;a, qu&aelig; &longs;olent in confirmationem eiu&longs;dem theorematis afferri; de quibus <lb/>phy&longs;ico adhuc plura dicenda forent. nos omnia &longs;uo loco declarabimus, eo nunc contenti; qu&ograve;d <lb/>ex nihilo nihil fieri, pro principio philo&longs;ophi&aelig; naturalis ab Ari&longs;totele con&longs;titutum fuerit, &amp; ni&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg222"></arrow.to.target><lb/>hil ex hac philo&longs;ophia depromi po&longs;sit, quod ip&longs;um demoliatur. Tertium effatum naturale pr&ecedil;&shy;<lb/>cipua natur&aelig; munera qu&aelig; cuique &longs;unt euidentia continebit. ea quanquam innumerabilia &longs;unt, <lb/>in decem capita digerentur. Itaque ea qu&aelig; fiunt, aut &agrave; natura fiunt, aut &agrave; nobis, aut ab aliis cau&longs;&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg223"></arrow.to.target><lb/>&longs;is, vtputa ca&longs;u, &amp; fortuna. A nobis ea qu&aelig; fiunt, incertos exitus habent, &amp; &agrave; no&longs;tra voluntate <lb/>profici&longs;centia, quemadmodum facultas e&longs;t mutabilis &amp; incon&longs;tans, ita &amp; ortum &amp; euentum <expan abbr="c&otilde;-&longs;imiles">con&shy;<lb/>&longs;imiles</expan> obtinent. Eorum qu&aelig; &longs;emper aut frequenter eueniunt, cau&longs;&longs;am nemo, ni&longs;i fort&egrave; Em&shy;<lb/>pedocleus fortun&aelig; ad&longs;crip&longs;erit; vt qu&ograve;d &longs;emper hyeme pluat; aut qu&ograve;d &longs;ub cane &longs;it &aelig;&longs;tus: &longs;ed &longs;i <lb/>pluat, dum &longs;ub cane &longs;ol e&longs;t, aut &longs;i media hyeme nos &aelig;&longs;tus inuadat. Re&longs;tat igitur, vt eorum &longs;it <lb/>auctor ip&longs;a natura, qu&aelig; plurimum &longs;emper&uacute;e fiunt eodem modo, &amp; ea &longs;ecundum naturam fieri <lb/>optimo iure dicentur qu&aelig; maxima ex parte fient: hoc e&longs;t in pluribus eiu&longs;dem &longs;peciei &longs;ingularib. <lb/>&amp; &longs;requentius, aut &longs;emper: naturale enim e&longs;t cane&longs;cere, licet in &longs;enectute contingat, quod om&shy;<lb/>nis homo &longs;er&egrave;, c&ugrave;m venerit ad &longs;enectutem, cane&longs;cit, &amp; naturalis hyeme pluuia, quia &longs;it frequen&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg224"></arrow.to.target><lb/>tior in ea tempe&longs;tate, &amp; iis poti&longs;sim&egrave; natura con&longs;i&longs;tit qu&aelig; non &longs;emper &longs;unt; horum enim maxi&shy;<lb/>ma pars e&longs;t. Itaque Prolem&aelig;us <foreign lang="greek">e)/ulogon</foreign> relinquebat phy&longs;icis, non <foreign lang="greek">a)nagkai_on.</foreign> Sed &amp; illa <lb/>&longs;unt &longs;ecundum naturam, qu&aelig; certis quibu&longs;dam interuallis repetuntur, vt &aelig;&longs;tas &amp; hyems: quo&shy;<lb/>niam circuitus ille perpetuitatem habeat in tali &longs;ucce&longs;sione po&longs;itam: &longs;emper enim &longs;ui &longs;imilis e&longs;t <lb/>illa &longs;ucce&longs;sio. Natura quoque &longs;unt eclip&longs;is &longs;olis &amp; lun&aelig;, qu&aelig; tamen neque &longs;emper neque fre&shy;<lb/>quenter exi&longs;tunt. Veruntamen, cum cau&longs;sis illis concurrentibus nece&longs;&longs;ario fiant, cau&longs;&longs;arum ve&shy;<lb/>r&ograve; certus fit reditus, &amp; circuitio &amp; tempe&longs;tates &amp; eclip&longs;is in perpetuis numerari queunt. At ver&ograve; <lb/>&longs;i natura e&longs;t eorum cau&longs;&longs;a qu&aelig; plurimum &longs;emper&uacute;e fiunt: &amp; ea, qu&aelig; natura &longs;unt, plurimum <lb/>&longs;emper&uacute;e contingunt. igitur ea qu&aelig; non &longs;emper plurimum&uacute;e eueniunt, non &longs;unt natura. Atqui <lb/>violenta &longs;unt natur&aelig; contraria; non ergo plurimum &longs;emper&uacute;e contingunt. Etenim &longs;i contraria <lb/>natur&aelig; plurimum, aut &longs;emper euenirent non e&longs;&longs;et natura de iis qu&ecedil; plurimum, &longs;ed rar&ograve;, aut nun&shy;<lb/>quam exi&longs;tunt; id ver&ograve; fieri nequit. Nihil etiam &longs;ru&longs;tra efficiunt Deus &amp; natura cuius &longs;cilicet <lb/>
<arrow.to.target n="marg225"></arrow.to.target><lb/>non &longs;it aliquod munus, o&longs;ficium, vel v&longs;us, nihil ocio&longs;um, nihil redundans vt calceus ille fru&longs;tra <lb/>e&longs;&longs;et, quo, c&ugrave;m non e&longs;&longs;et habilis &amp; aptus ad pedem, vti non po&longs;&longs;em. Natura, inqu&agrave;m, illa qu&aelig; po <lb/>
<arrow.to.target n="marg226"></arrow.to.target><lb/>&longs;ita e&longs;t in nexu cau&longs;&longs;arum, vis &longs;cilicet per omnia corpora penetrans, &amp; &longs;ine ratione ciens &amp; exci&shy;<lb/>piens motus in corporibus nece&longs;&longs;arios, &amp; Deus omnium princeps, &agrave; quo omnes i&longs;ti motus re&shy;<lb/>guntur &amp; gubernantur, cur&longs;us a&longs;trorum, mutationes temporum, rerum vici&longs;situdines <expan abbr="ordines&qacute;">ordinesque</expan>. <lb/>con&longs;eruantur. Deus igitur &amp; natura nihil fru&longs;tra moliuntur cunctis rebus v&longs;um exhiben&shy;<lb/>do, quo &longs;eip&longs;a tueantur &amp; in mundi theatrum conferant, &amp; ad hominis v&longs;um pr&aelig;cipu&egrave;; quo <lb/>&longs;an&egrave; vinculo mundi partes ad&longs;trict&aelig;, &longs;iquid &longs;eor&longs;um detrimenti capiunt ab externo, vniuer&longs;am <lb/>tamen naturam qu&aelig; &longs;ingula corpora cohibet, labefactare non po&longs;&longs;unt. Proinde vbi vnum &longs;uf&shy;<lb/>ficiat in&longs;trumentum,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non &longs;olet ip&longs;um natura geminare: neque fort&egrave;, &longs;i geminetur; officia natu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg227"></arrow.to.target><lb/>r&aelig; minus impediret, &amp; grauitarem afferret qu&agrave;m mole&longs;tia nos afficiat &longs;extus digitus quem ma&shy;<lb/>nui natura peccans a&longs;finxerit. Itaque vbi commod&egrave; id e&longs;fici potuerit; ad officia complura abu&shy;<lb/>titur vno <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. in&longs;trumento, vt lingua ad gu&longs;tatum, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &amp; locutionem, &amp; ore in habentibus <lb/>
<arrow.to.target n="marg228"></arrow.to.target><lb/>pulmonem ad cibi &longs;umptionem, &amp; re&longs;pirationem. vt nihil plan&egrave; &longs;ine optima ratione feci&longs;&longs;e vi&shy;<lb/>deatur. Neque ver&ograve;, quia natura &longs;it vis qu&aelig; ratione vtatur, iam enim ratione vti e&longs;t anim&aelig;, non <lb/>natur&aelig;. Natura porr&ograve; <foreign lang="greek">u)potatikw_s</foreign> &amp; ex &longs;ua natura &amp; e&longs;&longs;entia &longs;ine cognitione agit pro fine 
<pb pagenum="23"/>con&longs;equendo; &amp; &longs;iquo pacto collocetur <foreign lang="greek">e)nlogikai_s dunamesi\n</foreign> ide&longs;t in facultatibus ratiocinanti&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg229"></arrow.to.target><lb/>bus, non e&longs;t ideo, quia ratiocinans agat; &longs;ed vel qu&ograve;d agendo proce&longs;&longs;um rationis imitetur; vel <lb/>quia nil pror&longs;us efficiat; cuius non optima ratio po&longs;sit afferri qu&aelig; petitur &agrave; duobus initijs: alte&shy;<lb/>ro quidem, quod aliter e&longs;fici non potuerit: atque id &agrave; materia ducitur, vt qu&ograve;d cornigera <expan abbr="care&atilde;t">careant</expan> <lb/>dentibus &longs;uperioribus: neque enim materia, c&ugrave;m abierit in cornua, &longs;uppetit dentibus, aut qu&ograve;d <lb/>ita fieri pr&aelig;&longs;titerit: hoc ver&ograve; pendet &agrave; fine ex quibus omnis rerum naturalium ordo deriuatur, <lb/>&amp; cunctorum &longs;en&longs;ilium commen&longs;us conuenienti&longs;simus exi&longs;tit quem generali nomine <foreign lang="greek">lo\gon</foreign><lb/>&amp; rationem licet appellare. Quamobrem &longs;ic omnia di&longs;pen&longs;antur in vniuer&longs;o, vt vis illa com&shy;<lb/>munis &amp; vniuer&longs;alis qu&aelig; &longs;cilicet per omnia pertinet, tamet&longs;i tum &longs;uum robur o&longs;tentat atque, vt <lb/>ita dixerim, &longs;apientiam, c&ugrave;m animal producere aggreditur: non &longs;ine &longs;ummo iudicio cum pru&shy;<lb/>dente patrefamilias ab Ari&longs;totele conferatur.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Vt enim ille nihil amittit ex quo facere aliquid <lb/>
<arrow.to.target n="marg230"></arrow.to.target><lb/>commodi po&longs;sit, &amp; ita di&longs;pen&longs;at in cura rei familiaris, vt optimus cibus liberis pr&aelig;beatur, dete&shy;<lb/>rior &longs;eruis, omnium pe&longs;simus &longs;ociis animalibus, &longs;ic in ortu ip&longs;o natura ex materia &longs;ynceri&longs;sima <lb/>carnem &amp; aliorum &longs;en&longs;uum corpora conficit: in excrementis o&longs;&longs;a, pilos &amp; reliqua generis eiu&longs;&shy;<lb/>dem con&longs;tituit. Ab his tu de c&ecedil;teris iudicium facito. Nil igitur in natura, quin illius v&longs;us, aut <lb/>vnus, aut plures indicari po&longs;sint quo, &longs;i careat, aliter habendum non erit, quam manus mort<gap/>a, <lb/>
<arrow.to.target n="marg231"></arrow.to.target><lb/>&longs;ine lapidea qu&aelig; &longs;olo nomine &longs;unt manus, ratione ver&ograve; non item. Nam cuncta o&longs;&longs;icio, &amp; pote&shy;<lb/>&longs;tate definiuntur,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quibus &longs;i priuentur, iam non amplius eadem reputanda, &longs;ed ambigu&egrave;, <expan abbr="Qu&atilde;-">Quan&shy;<lb/></expan>
<arrow.to.target n="marg232"></arrow.to.target><lb/>quam vnum rei vnius v&longs;um pro natura expectare oportet qui quidem &longs;it pr&aelig;cipuus. Sic enim <lb/>optim&egrave; in&longs;trumenta proficiunt, &longs;i eorum &longs;ingula non multis o&longs;&longs;iciis, &longs;ed vni de&longs;eruiant. Neque <lb/>tale quippiam natura facit, vt fabri ferrarij propter inopiam &amp; <foreign lang="greek">penix<gap/>w_s</foreign>, ide&longs;t more pauperum <lb/>gladium delphicum. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quo &amp; ad &longs;acra peragenda <expan abbr="victimas&qacute;">victimasque</expan>. &longs;ecandas &amp; ad c&ecedil;dendos &longs;onteis <lb/>
<arrow.to.target n="marg233"></arrow.to.target><lb/>vterentur. nec vt illi qui propter frugalitatem veru fabricabant, quo item lucerna figeretur: ex <lb/>quo dicebatur <foreign lang="greek">o)beliskolu/xnion</foreign> <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> nomine &longs;cilicet, vtrunque &longs;ignificante o&longs;ficium. Atque arti <lb/>
<arrow.to.target n="marg234"></arrow.to.target><lb/>quidem materia deficere pote&longs;t; natura copiis omnibus affluit &amp; abundat: itaque vnam rem vni <lb/>muneri delegat; &amp; &longs;iqui alij v&longs;us o&longs;tendantur, huic vni quodam modo &longs;eruiunt, vt ali&agrave;s o&longs;ten&shy;<lb/>demus. C&ugrave;m ver&ograve; nonnunquam eueniat, vt plura quidem o&longs;ficia, veruntamen non &longs;e&longs;e vici&longs;&shy;<lb/>&longs;im re&longs;picientia pr&ecedil;&longs;to &longs;int; quid enim gu&longs;tui cum locutione, aut re&longs;pirationi cum alimento? &longs;ic <lb/>natura rebus omnibus prudenti&longs;sim&egrave; con&longs;uluit qu&aelig; propter melius ita effecerit: id ver&ograve; &longs;ic con&shy;<lb/>tingit, qu&ograve;d vnum pr&aelig;&longs;tat o&longs;ficium, quia nece&longs;&longs;arium &longs;it; alterum commoditatis erg&ograve; &longs;ubiungit. <lb/>
<arrow.to.target n="marg235"></arrow.to.target><lb/>Nece&longs;&longs;arius enim fuerat gu&longs;tatus: quippe qu&ograve;d animal &longs;u&longs;tineri non po&longs;&longs;et, ni&longs;i aleretur, alimen&shy;<lb/>ti ver&ograve; &longs;en&longs;us e&longs;t gu&longs;tus qui quidem in perfectis perfectus e&longs;&longs;e perhibetur, &amp; imperfectus in im&shy;<lb/>perfectis. os item nece&longs;&longs;arium, vt eo &longs;umatur alimentum. &longs;ed ita &longs;abricatus e&longs;t &longs;en&longs;us ille, vt non <lb/>alio in&longs;trumento, aut loco natura locutioni melius prouidere potuerit. Sic etiam po&longs;tqu&agrave;m ore <lb/>cibus erat capiendus, ind&egrave; quoque perbell&egrave; valuit &longs;ubuenire calori &longs;piratum efficiens per quem <lb/>exhalare po&longs;&longs;et, ne copia &longs;uffocatus extingueretur, &amp; animal enecaret. Neque hic talp&aelig; oculos, <lb/>aut muli genitalia commemorare oportet, quorum nullus &longs;it v&longs;us in rerum natura. &longs;unt enim <lb/>h&aelig;c orbata &amp; imperfecta, qu&ograve;d efficientium progre&longs;&longs;us impediuntur &longs;uperante materia. vt ta&shy;<lb/>met&longs;i efficientia &longs;ummum conficere &longs;tudent; ex hac materia non aliud po&longs;sint efficere, neque <expan abbr="r&etilde;">rem</expan> <lb/>vlterius promouere: non &longs;ecus &agrave;c &longs;i optimus pi&longs;tor panem candidi&longs;simum ex hordeo, &longs;icut &egrave; <lb/>tritico vellet interere. Neque enim ad eum candorem &longs;e perduci hordei materia pateretur. <lb/>quanuis &longs;u&longs;picandum non &longs;it, naturam rei potiori con&longs;ului&longs;&longs;e quam tamen, &longs;i pr&ecedil;&longs;tare voluerit, <lb/>illud mali perpetuo &longs;it affixum, vt &longs;i cui legislatori ciuitatem ex opulentis con&longs;tituere libeat, ade&shy;<lb/>runt nece&longs;&longs;ario pauperes, qui diuitum erunt a&longs;&longs;ecl&aelig;<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/>. Multi enim &longs;unt, qui diuitum ope indi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg236"></arrow.to.target><lb/>geant. Vnde illud e&longs;t Simonidis po&euml;t&aelig; dictum de &longs;apientibus &amp; diuitibus. Nam cum Hieronis <lb/>
<arrow.to.target n="marg237"></arrow.to.target><lb/>Syracu&longs;arum regis vxor, aliquando rogaret Simonidem, vtrum melius e&longs;&longs;et &longs;ieri &longs;apientem, an <lb/>diuitem? ille re&longs;pondit &egrave; ve&longs;tigio, fieri diuitem. quoniam viri &longs;apientes diuitum domos &longs;requen <lb/>tarent, &amp; ab iis nece&longs;&longs;aria ad humanum victum petere cogerentur. Facit igitur ea natura, &longs;eu vi&shy;<lb/>detur potius facere fru&longs;tr&agrave;; quoniam, vt faceret id, quod in eo genere optimum foret, parum hoc <lb/>mali admittere coacta e&longs;t. Atque id quidem rar&ograve; contingit, vt in tanta mole non videatur e&longs;&longs;e <lb/>curandum. Neque hoc ip&longs;um etiam pr&aelig;ter naturam &longs;impliciter, quippe qu&ograve;d ex materi&aelig; ne&shy;<lb/>ce&longs;sitate proueniat. Nil igitur fru&longs;tra natura &amp; Deus efficiunt. Ex eo quoque fonte dimanat, <lb/>qu&ograve;d nihil idem per &longs;e e&longs;&longs;e, &amp; ab alio fieri queat; quo pronuntiato v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles 1. de An. <lb/>
<arrow.to.target n="marg238"></arrow.to.target><lb/>idque generatim &longs;ump&longs;it; &longs;iue ab aliquo, vt ab efficiente, &longs;iue vt &agrave; fine penderet: nam quid opus <lb/>e&longs;t, vt quod ex &longs;e habet, ab alio mendicetur? pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d eueniret, vt contradicentia con&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg239"></arrow.to.target><lb/>&longs;i&longs;terent: &longs;iquidem: quatenus ex &longs;e iam haberet; quatenus ex alio; deficeret. Ver&ugrave;m neque etiam <lb/><emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> deficere Deus &amp; natura &longs;olent in nece&longs;&longs;ariis. ac &longs;iquando hoc eueniat, id incerto quodam ca&longs;u <lb/>
<arrow.to.target n="marg240"></arrow.to.target><lb/>fit, quo materia quidem contumax e&longs;t; nec rit&egrave; eam tractantibus obedit: ver&ugrave;m, quia non pen&shy;<lb/>det ex nece&longs;sitate materi&aelig;, non perpetuum e&longs;t, velut illa qu&aelig; de talpa &amp; mulo pronunciauimus; 
<pb pagenum="24"/>&longs;ed infinitum, vt qu&ograve;d &longs;ine digitis homo oriatur. H&ecedil;c ver&ograve; &longs;unt pr&aelig;ter naturam &longs;impliciter, &amp; ad <lb/>
<arrow.to.target n="marg241"></arrow.to.target><lb/>mon&longs;tra re&longs;eruntur. Neque ver&ograve; illud mon&longs;trum e&longs;t, qu&ograve;d mulus non propaget, &amp; talpa non <lb/>cernat. &longs;emper enim &longs;ic euenit, aut plurimum; &amp; &longs;ecundum naturam igitur. Sed qu&ograve;d hic &longs;ine <lb/>oculis, aut digitis oriatur, in&longs;requens e&longs;t: itaque pr&aelig;ter naturam. C&ecedil;ter&ugrave;m de hi&longs;ce differentiis <lb/>pluribus po&longs;te&agrave; di&longs;&longs;eretur. At ver&ograve; &longs;i non abundat natura, neque deficit; cert&egrave; complebit om&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg242"></arrow.to.target><lb/>nia qu&aelig;cunque aggredietur, vt omnibus &longs;uis numeris &amp; partibus ab&longs;oluta &longs;int qu&aelig; quidem pro <lb/>cuiu&longs;que rei ratione de&longs;iderantur. Nil igitur erit in natura (ni&longs;i qu&aelig; vis ob&longs;titir) imperfectum; <lb/>quando ad extremum &longs;ui motus natura peruenerit. Neque &longs;ol&ugrave;m; quia natur&aelig; mouentis offi&shy;<lb/>cia non amplius flagiter: ver&ugrave;m etiam, quod in eo genere &longs;ummum &longs;it &amp; extremum quo natura <lb/>queat a&longs;pirare. Et ver&ograve; vt negari non pote&longs;t, in omni rerum in&longs;titutione e&longs;&longs;e aliquid extremum, <lb/>atque per&longs;ectum, pictura enim &amp; fabrica <expan abbr="c&ecedil;ter&ecedil;&qacute;">c&ecedil;ter&ecedil;que</expan>. artes habent quendam ab&longs;oluti operis <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan>: <lb/>&longs;ic in vite &amp; homine dandum e&longs;t naturam &longs;uo quodam itinere peruenire ad extremum quod in <lb/>eo genere &longs;it pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum, atque illud e&longs;t, vt &longs;uo qu&aelig;que res munere fungatur, veluti qu&ograve;d <lb/>plant&aelig; &longs;ructum ferant, &amp; animalia con&longs;imile generare po&longs;sint. Quocirca neque etiam videtur <lb/>aggredi id quod &longs;e adepturam non &longs;perat, c&ugrave;m perpetu&ograve; contendar in finem, quo impo&longs;ito tum <lb/>res ab&longs;oluta e&longs;t: hic &longs;i tollatur, iam non habebit natura quo properet. ecquid igitur cau&longs;&longs;&aelig;, cur <lb/>
<arrow.to.target n="marg243"></arrow.to.target><lb/>mouere incipiat? &longs;emper enim mal&egrave; habebit &amp; &longs;ru&longs;tra laborabit. pr&aelig;&longs;tat ergo quie&longs;cere. Verun&shy;<lb/>tamen, c&ugrave;m ex artibus aliqu&aelig; <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> imitentur, vt pictura, <expan abbr="n&otilde;null&aelig;">nonnull&aelig;</expan> <expan abbr="&longs;upple&atilde;t">&longs;uppleant</expan> &amp; perficiant ea, qu&ecedil; <lb/>natura non pote&longs;t, vt chirurgica, neque enim natura pote&longs;t os luxatum componere; &longs;ic <foreign lang="greek">h(texun</foreign><lb/>in agticultura <foreign lang="greek">u(ph<gap/>etei_ th_|fu/sei</foreign>, vt in&longs;itione &amp; &longs;tercoratione <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> non igitur (dicet qui&longs;piam.) <lb/>
<arrow.to.target n="marg244"></arrow.to.target><lb/>natura cuncta perficiet, qu&aelig; natura exi&longs;tunt. Ni&longs;i dicamus artem &longs;ic perficere ea, qu&aelig; lunt na&shy;<lb/>tura, quatenus &longs;ine illius ope natura non po&longs;&longs;et opera &longs;ua pr&ecedil;&longs;tare; qua&longs;i ars in operis partem ac&shy;<lb/>cipiatur, quand&ograve; non &longs;ubmini&longs;trat ars agendi patiendi&uacute;e facultatem rebus naturalibus: &longs;ed ap&shy;<lb/>plicat agentia ad patientia, &amp; &egrave; medio tollit impedimenta. his expeditis, natura tum per &longs;e ip&shy;<lb/>&longs;am operatur, vt o&longs;&longs;a conglutinat. Itaque medicina <expan abbr="ali&aelig;&qacute;">ali&aelig;que</expan>. artes natur&aelig; mini&longs;tr&aelig; dicuntur. <lb/>Quinimmo, &longs;i rem ip&longs;am diligentius ob&longs;erues, natura perficit ea qu&aelig; fiunt ab arte. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ecce &longs;erit <lb/>
<arrow.to.target n="marg245"></arrow.to.target><lb/>agticola, is vere pluuiam exoptat qu&ecedil; promoueat &longs;egetes, &amp; &longs;olem, qui &ecedil;&longs;tate maturet; at que ita <lb/>&longs;ementem accommodat ad anni tempe&longs;tates, vt cum frugum profectu congruant. Aedificator <lb/>etiam &longs;a&longs;tigium conficit fornicatum, quia lapides nu<gap/> <expan abbr="pondere&qacute;">pondereque</expan>. proprio pr&ecedil;grauantes, conten <lb/>dendo ad centrum, &amp; &longs;e&longs;e vici&longs;sim comprimendo, redduntur immobiles. Itaque iam hic ars <lb/>
<arrow.to.target n="marg246"></arrow.to.target><lb/>perfectis vtitur; &longs;ed quoniam aptat ad v&longs;us humanos; etiam perficere perhibetur. Ergo &longs;impli&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg247"></arrow.to.target><lb/>citer per&longs;ectio profici&longs;citur &agrave; natura quam ita per&longs;equitur, vt ab eo progre&longs;&longs;u ne digito quidem <lb/>recedat. Itaque ars etiam natur&aelig; motibus ob&longs;equitur &amp; hunc illi opponit, vt vim natur&aelig; &longs;upe&shy;<lb/>rantis reprimens<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> varios &amp; multiplices v&longs;us exhibere po&longs;sit. At ver&ograve; perfectionem pr&aelig;&longs;tat na&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg248"></arrow.to.target><lb/>tura, qu&ograve;d vnaqu&aelig;que res naturalis &longs;ic agit; quia &longs;ic natura comparata e&longs;t. Et (ni pror&longs;us fallor) <lb/>aliter &longs;e res habet atque in c&ecedil;teris, quorum v&longs;us aliquis e&longs;&longs;e &longs;olet. Siquidem alia &longs;unt huiu&longs;mo&shy;<lb/>di, vt ijs vtamur; at nos i&longs;tis vtimur quia &longs;unt huiu&longs;modi: exempli gratia, &longs;ic frenum e&longs;t compa&shy;<lb/>ratum, vt eques illo vtatur. atid fabricatur ex ferro, quia ferrum tale e&longs;t, vt eo po&longs;sit vti in illo <lb/>o&longs;ficio pr&ecedil;&longs;tando. Quapropter opinor in iis qu&ecedil; &longs;truuntur, vt c&aelig;teris v&longs;ui &longs;int, quarum artium <lb/>v&longs;us e&longs;t proprius, eas e&longs;&longs;e pr&aelig;ferendas: &longs;ic in c&aelig;teris vbi v&longs;us &longs;it, quia &longs;int huiu&longs;modi rem aliter <lb/>&longs;e habere puto, nimirum cedere illam, qu&aelig; vtatur. aut ita di&longs;tingueres ex v&longs;u fieri bonas; aut <lb/>qu&ograve;d iis vtamur; quia bon&aelig; &longs;unt e&aelig; quidem vtente &longs;unt imperfectiores, has etiam antecellere <lb/>vtenti non inconuenit. Ita &longs;it, vt naturam &longs;emper arti pr&ecedil;ponam; aut &longs;iquid &longs;uperioris <expan abbr="agno&longs;c&atilde;">agno&longs;cam</expan> <lb/>in v&longs;u rerum naturalium, id ego hominem faciam, qui &amp; ip&longs;e e&longs;t pr&aelig;&longs;tanti&longs;sima natura, cui om&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg249"></arrow.to.target><lb/>nia quodammodo nata e&longs;&longs;e docent philo&longs;ophi<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> de qua re ali&agrave;s. Sed redeamus ad naturam. Ea <lb/>
<arrow.to.target n="marg250"></arrow.to.target><lb/>&longs;an&egrave; quemadmodum ant&egrave; monuimus, eundem tenorem perpetu&ograve; &longs;eruat, quippe qu&aelig; &longs;implex <lb/>&longs;it, nec varios v&longs;us re&longs;piciat, &longs;ed id &longs;olummodo, quod &longs;uum ip&longs;ius proprium e&longs;t. Itaque &longs;em&shy;<lb/>per ignis a&longs;cendit, &amp; vbi in &longs;uperiorem locum peruenerit, ibi quoque manet &longs;uapte natura: ter&shy;<lb/>ra item de&longs;cendit ad centrum in quo perpetu&ograve; quie&longs;ceret, ni&longs;i ob&longs;taret cau&longs;&longs;a violans. ac &longs;i &longs;ecus <lb/>eueniat, externa aliqua cau&longs;&longs;a pote&longs;t a&longs;signari varietatis illius, <expan abbr="neq;">neque</expan> enim id iam amplius e&longs;t pro&shy;<lb/>ratione natur&aelig;, vt &longs;i terra maneat in loco &longs;uperiore, aut &egrave; loco &longs;uo moueatur: &amp; cau&longs;la reddi <lb/>pote&longs;t, cur de&longs;cendat nunc, mox autem quie&longs;cat. illud enim e&longs;t natur&aelig; imperfect&aelig;, qu&ecedil; ad per&shy;<lb/>fectionem tendit, hoc iam eius qu&ecedil; perfectionem &longs;uam con&longs;ecuta fuerit. Semper ergo &longs;ui &longs;imi&shy;<lb/>lis e&longs;t ip&longs;a natura, vt etiam de con&longs;imilibus idem iudicium non ab&longs;urd&egrave; fia, aut item afferenda <lb/>ratio, cur or<gap/>o ille fuerit immutatus; vt puta &longs;i ratio per&longs;uadet ex a&longs;tris vnum e&longs;&longs;e rotundum, <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>quoque iudicium de c&ecedil;teris &longs;erre oportebit, aut di&longs;criminis ratio reddenda. Sic c&ugrave;m commune <lb/>&longs;it compluribus animalibus habere cor, &amp; in quibu&longs;dam, vt in auibus ob&longs;eruemus, ip&longs;um prim&ograve; <lb/>produci eodem modo de c&ecedil;teris iudicabimus: ni&longs;i cau&longs;&longs;a &longs;uccurrat, cur in re con&longs;imili diuer&longs;um <lb/>in&longs;titutum natura tenuerit. ac ni&longs;i ratio &longs;ubueniat pertinacis omnino animi &longs;it id quod con&longs;tat 
<pb pagenum="25"/>in &longs;imili, non approbare. Ex quo efficitur, vt nonnunquam &longs;ic argumentatus &longs;uerit Ari&longs;toteles. <lb/>
<arrow.to.target n="marg251"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg252"></arrow.to.target><lb/>Id ita euenit in hoc. Et in om nibus igitur.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Quia natura &longs;implex e&longs;t &amp; vniformis, neque vites <lb/>
<arrow.to.target n="marg253"></arrow.to.target><lb/>&longs;uas remittit, ni&longs;i &agrave; contrariis a&longs;fligatur; neque habet in &longs;e principium quoddam, &longs;eu facultatem <lb/>cuius ope nunc aliquid accipiat, re&longs;puat ali&agrave;s; neque cur id magis nunc qu&agrave;m mox expetat. <lb/>cuiu&longs;modi in homine reperitur quam voluntatem dicimus. idcirco &longs;emper nititur in &longs;ummum <lb/>quod pote&longs;t. Et c&ugrave;m ea &longs;it contrariorum vis, vt &longs;e&longs;e vici&longs;sim retundant; probabile quoque e&longs;t <lb/>ip&longs;am plus ab initio valere qu&agrave;m in progre&longs;&longs;u; nihilominus, quia principio materia repugnat <lb/>&amp; plagas qu&aelig; ab efficiente infliguntur, fortiter repellit; neque facil&egrave; induci pote&longs;t vt de&longs;erat il&shy;<lb/>lam formam, qua cum diutius con&longs;ueuit; minor e&longs;t ab initio progre&longs;&longs;us. At ver&ograve; c&ugrave;m materia <lb/>bonum illud, quod ab efficiente obiicitur, c&ecedil;perit degu&longs;tare, libenter etiam cedit imperanti, &amp; <lb/>qua&longs;i vires addens efficienti, magis proficit. (&longs;emper enim bene mobilior ad virtutem fit etiam <lb/>quodcunque incrementum &longs;ump&longs;erit &agrave; principio)<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> ac &longs;i demum contrario dominetur efficiens <lb/>
<arrow.to.target n="marg254"></arrow.to.target><lb/>adillum per&longs;ectionis gradum promouet, quem, vel in &longs;e habet, &longs;ibi &longs;imile in &longs;pecie producens, <lb/>&longs;i fuerit vniuocum; (quicquid enim deficit, materi&aelig; <expan abbr="prohibentis&qacute;">prohibentisque</expan>. vitio tribuendum) vel con&shy;<lb/>tinet virtute, &amp; modo quodam pr&aelig;&longs;tantiore qu&agrave;m &longs;i actu po&longs;sideret tantum eo tempore con&longs;e&shy;<lb/>rens, quantum materia pote&longs;t accipere. Nanque &amp; id &longs;en&longs;us o&longs;tendit e&longs;&longs;e duo cau&longs;&longs;arum gene&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg255"></arrow.to.target><lb/>ra, quorum vnum &longs;it vniuocum, vt c&ugrave;m homo hominem gignit, alterum ver&ograve; quod ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele nominatur actus, &longs;iue perfectio; &longs;iquidem vibex &agrave; baculo non &longs;ibi &longs;imili producatur. nun&shy;<lb/>quam prouehit vlterius: ni&longs;i fort&egrave; habilitas materi&aelig; tanta fuerit, vt paullo momento po&longs;sit im&shy;<lb/>pelli. Nam facilius e&longs;t voluere globum qu&agrave;m cubum. Itaque nihil agit vltra gradum &longs;uum; <lb/>efficiens quidem vniuocum nihilo plus contribuens qu&agrave;m in &longs;e habeat; materia ver&ograve; non acci&shy;<lb/>piens, ni&longs;i id quod ip&longs;a &longs;ub&longs;tinere pote&longs;t, vbi efficiens &longs;it diuer&longs;um. ac &longs;iquando &longs;ecus appareat. <lb/>cauendum e&longs;t ne forte &longs;it accidens: nanque album per accidens e&longs;ficit animal, ne&uacute;e etiam in&longs;tru&shy;<lb/>mentum; huius ver&ograve; proprium e&longs;t, vt alterius virtute munitum moueat. itaque illius beneficio <lb/>plus multo pote&longs;t qu&agrave;m per &longs;e ip&longs;um valeret. aut ne id propen&longs;ioni materi&aelig; &longs;it ad&longs;cribendum: <lb/>quia &longs;&aelig;pe &longs;it vt ip&longs;a per &longs;e moueatur eodem modo, quo ab efficiente moueretur.<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. paullo <lb/>
<arrow.to.target n="marg256"></arrow.to.target><lb/>momento plurimum impellitur. Proinde monebat Galenus<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> nonnulla exiguum con&longs;ecuta <lb/>
<arrow.to.target n="marg257"></arrow.to.target><lb/>momentum maximos progre&longs;&longs;us interdum facere. quare et&longs;i vera propo&longs;itio; propter id quod <lb/>na&longs;citur ex euento, facta dubia probationem aliquam po&longs;tulare vi&longs;a e&longs;t: itaque &longs;ic confirmari <lb/>potuit. tum qu&ograve;d eius oppo&longs;itum tollit aliud principium quod e&longs;t <expan abbr="euid&etilde;ti&longs;simum">euidenti&longs;simum</expan>. omnes enim <lb/>
<arrow.to.target n="marg258"></arrow.to.target><lb/>fatentur vniuer&longs;a ex Deo e&longs;&longs;e, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>. e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am omnium perfecti&longs;simam. atqui non valeret, ex <lb/>ip&longs;o &longs;unt omnia, ergo e&longs;t cau&longs;&longs;a per&longs;ecti&longs;sima, nam dicet <expan abbr="qu&atilde;uis">quanuis</expan> dicere po&longs;&longs;et aliquis, id quod e&longs;t <lb/>perfectius, ab eo produci, quod e&longs;t imperfectius, tum item &longs;i effectus qu&agrave;m cau&longs;&longs;a perfectior e&longs;&longs;e <lb/>po&longs;&longs;et: diuidamus cogitatione effectum in duo, nempe in id quo <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> perfectionem ad&aelig;quat <lb/>&longs;uam cau&longs;&longs;am, &amp; in id quod exuperat: qu&aelig;ro vnde' nam habeat effectus ille exuperantiam, non <lb/>ex &longs;e: quia quicquid e&longs;t in effectu, habet cau&longs;&longs;am, non &agrave; cau&longs;sis: quia nihil dat, quod non habet <lb/>actu, &longs;eu virtute, Qu&ograve;d &longs;iquando par fuerit, aut propemodum vtriu&longs;que contrarij robur &amp; agen <lb/>tis &amp; patientis, in tertium vtraque &longs;imul degenerant. Omnis ver&ograve; e&longs;&longs;icientis promotio &longs;en&longs;im <lb/><expan abbr="paullatim&qacute;">paullatimque</expan>. fit, vt <expan abbr="n&otilde;">non</expan> appareat vllo vnqu&agrave;m tempore naturam ab extremo ad extremum facere <lb/>
<arrow.to.target n="marg259"></arrow.to.target><lb/>mutationem, ni&longs;i per certa &amp; conuenientia media &longs;eratur. Nam &longs;icuti bonus grammaticus ac&shy;<lb/>cipiens puerum informandum prius vocem componere docet; deinde mon&longs;trat vocum notas; <lb/>tum in&longs;tituit ad orationem &longs;truendam, ad extremum tradit pr&aelig;cepta ornat&egrave; loquendi: &longs;ic natu&shy;<lb/>ra per debitos apparatus ab imo ad &longs;ummum procedit. Neque tantum ordinatus i&longs;te progre&longs;&shy;<lb/>&longs;us in rebus producendis ob&longs;eruatur; ver&ugrave;m &longs;i ordinem quoque rerum &longs;pectes, ab imo quod <lb/>e&longs;t propemodum nihil, ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> per interualla conuenientia procedit. C&ecedil;ter&ugrave;m de hoc ali&agrave;s. <lb/>
<arrow.to.target n="marg260"></arrow.to.target><lb/>Nunc illud &longs;peculemur, quemadmodum natura efficiendo media tran&longs;eat. Id autem accipien&shy;<lb/>dum nobis e&longs;t, c&ugrave;m in habentibus intentionem &amp; remi&longs;sionem, t&ugrave;m in omnibus aliis mutationi&shy;<lb/>bus per &longs;e, qu&aelig; &longs;cilicet non pendent ex alia mutatione, etenim ex eo dexter c&ugrave;m ego tibi &longs;im, fio <lb/>&longs;ini&longs;ter; non &longs;an&egrave;, quia muter; &longs;ed qu&ograve;d tu ip&longs;e moueris: at ver&ograve; albus fio, aliquid ip&longs;e accipiens, <lb/>&amp; in me ip&longs;o facta perturbatione.<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> De his ergo mutationibus loquor. In omnibus autem acci&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg261"></arrow.to.target><lb/>pio per h&aelig;c tempora, quod pluribus po&longs;te&agrave; perpendetur, ine&longs;&longs;e nece&longs;&longs;ario qu&aelig;dam media, &longs;eu <lb/>gradus quo&longs;dam, &longs;eu materi&aelig; proce&longs;&longs;us &amp; pote&longs;tatis, quibus ab imo &amp; non ente ad &longs;ummum &amp; <lb/>oppo&longs;itum perducatur, vt c&ugrave;m &agrave; primo gradu ad octauum albedo &longs;it prouehenda, natura &agrave; pri&shy;<lb/>mo ad &longs;ecundum, mox ad tertium, &amp; &longs;ic ordinat&egrave; procedendo producit albedinem. H&ecedil;c quidem <lb/>media &longs;unt, qu&aelig; vocat Ari&longs;toteles.<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> ita definiens. In quod prius aptum natura e&longs;t perue&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg262"></arrow.to.target><lb/>nire id quod mutatur, qu&agrave;m in quod vltimum mutatur, &longs;ecundum naturam continu&egrave; mutatio&shy;<lb/>nem patiens, vbi mutatio vult e&longs;&longs;e continua, non intermi&longs;&longs;a; &longs;iquidem, vbi intermittatur, illud <lb/>momentum, in quo mutatio ce&longs;&longs;at, iam extremum e&longs;t, quo res iam mutata e&longs;t &amp; exi&longs;tit, non am&shy;<lb/>plius mutatur. ac &longs;iquid ip&longs;i re&longs;pondeat, quod &longs;it &longs;ecundum naturam, ide&longs;t forma: &longs;in minus; 
<pb pagenum="26"/>e&longs;t quiddam imperfectum. quamqu&agrave;m de hoc po&longs;tea tractabitur. &amp; c&ugrave;m hoc inter, &longs;it, dum &longs;it <lb/>
<arrow.to.target n="marg263"></arrow.to.target><lb/>motus, iam liquet ip&longs;um non pertmere ad formam &amp; actum, &longs;ed ad pote&longs;tatem &amp; materiam. <lb/>Quapropter non e&longs;t cur expectes media, &longs;icut viride &amp; rufum; nam &longs;unt h&ecedil;c aliquid actus; nec <lb/>omnino ea media, qu&aelig; &longs;orm&aelig; dicuntur; &longs;ed media, qu&aelig; &longs;unt pote&longs;tatis &amp; materi&aelig;, qu&ecedil; dicuntur <lb/>tran&longs;itus. Itaque c&ugrave;m in omni motu &longs;it aliqua pote&longs;tas, cuius actus <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> imper&longs;ectus e&longs;t motus: <lb/>planum e&longs;t, qu&ograve;d in omni motu &longs;eu mutatione per &longs;e tale <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> intercedit. Id omne percurren&shy;<lb/>dum e&longs;t, nec quicquam pr&ecedil;tereundum, modo ea &longs;e deinceps &longs;uapt&egrave; natura con&longs;equantur. <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. <lb/>modo &agrave; pote&longs;tate ad actum totis viribus natura contendit. Hinc e&longs;ficitur, vt ea qu&aelig; origine ante&shy;<lb/>cedunt, &longs;int imper&longs;ectiora, &amp; ea demum po&longs;trem&ograve; loco natura perficiat quorum productio diffi&shy;<lb/>cilior &amp; v&longs;us maior. c&ugrave;m enim eiu&longs;modi &longs;int, multa flagitant ex quibus &longs;ub&longs;i&longs;tant. Mitto h&icirc;c ea <lb/>qu&aelig; &longs;unt crigine <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> priora; &longs;ed eius ingenij, vt ab illis c&ecedil;tera, tanquam &agrave; cau&longs;&longs;a principe pen&shy;<lb/>deant, vel vti de cordis ortu Ari&longs;totelis &longs;ententia fertur. Atqui &amp; h&aelig;c item pluribus ali&agrave;s, &agrave; pro&shy;<lb/>po&longs;ito ne di&longs;cedamus. Atque ea quidem, qu&aelig; natura producit, ita procedunt, vt perficiatur im&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg264"></arrow.to.target><lb/>per&longs;ectum paullatim proficiens, donec ad &longs;ummum peruenerit. At ver&ograve; &longs;ic ea qu&aelig; intercedunt, <lb/><expan abbr="c&otilde;nexa">connexa</expan> &longs;unt, vt po&longs;terius &longs;ine priore non exi&longs;tat, quemadmodum paries &longs;ine fundamentis. <expan abbr="ceter&utilde;">ceterum</expan> <lb/>&amp; illa omnia qu&aelig; antecedunt, ita &longs;e re&longs;piciunt, vt proxim&egrave; antecedens &longs;it gratia con&longs;equentis. &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg265"></arrow.to.target><lb/>vniuer&longs;a &longs;imul, eius gratia quod omnium <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> e&longs;t. Nanque omnia qu&aelig; &longs;tr&ugrave;it &amp; molitur &ecedil;di&shy;<lb/>ficator, &longs;unt gratia domus: &longs;ed parietes gratia tecti, &longs;undamenta gratia parietum. Itaque priora <lb/>natura &longs;unt dupliciter, vel origine, vel per&longs;ectione ex quibus ille ordo na&longs;citur, qui &agrave; natura non <lb/>&longs;ecus &longs;eparari nequit, qu&agrave;m lumen &agrave; Sole. Ex illo enim vinculo quo colligat&aelig; &longs;unt res naturales, <lb/>id na&longs;citur vt hoc ex hoc ita pendeat, vt nec ex alio pend&ecirc;re po&longs;sit, nec aliud ex illo. Etenim, &longs;i fa&shy;<lb/>&longs;tigium <expan abbr="impon&etilde;dum">imponendum</expan> e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t parietes extruantur: &amp; ob id extruuntur parietes, vt imponi <lb/>queat, nec &longs;ine parietibus extaret fa&longs;tigium: neque item erigeret parietes &aelig;dificator, ni&longs;i vellet iis <lb/>ip&longs;um imponi. Atque ita rata &longs;unt tempora &amp; vices quibus i&longs;tiu&longs;modi opera <gap/>natura admini&shy;<lb/>&longs;trantur, vt ni&longs;i quid violens ob&longs;tet, eundem &longs;emper &longs;ucce&longs;&longs;um atque exitum qu&ecedil;que res habitu&shy;<lb/>ra videatur. Ea tibi tempora pr&aelig;finita, quibus embryon in vtero formatur &amp; exit in luminis oras <lb/>atque aliud maris, aliud f&ecedil;min&ecedil;. vides &aelig;tatum progre&longs;&longs;us inuariabiles. con&longs;picis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> &longs;ucce&longs;siones <lb/>tempe&longs;tatum &longs;umma con&longs;tantia gubernatas qu&aelig; c&ugrave;m &agrave; certo natur&aelig; principe regantur, <expan abbr="varietat&etilde;">varietatem</expan> <lb/>illam &ecedil;quabilem in mundo inferiore progignunt. M<gap/>e nunc rerum vici&longs;situdines; <expan abbr="c&otilde;uerte">conuerte</expan> te ad <lb/>rerum gradus <expan abbr="c&otilde;templandos">contemplandos</expan>, ita di&longs;po&longs;ita &longs;an&egrave; &longs;unt vniuer&longs;i membra, vt quo altius &longs;e <expan abbr="&longs;u&longs;tuler&utilde;t">&longs;u&longs;tulerunt</expan>, <lb/>co quoque pr&ecedil;&longs;tantiora &longs;int. aciem intende in ea omnia ex quibus vniuer&longs;a rerum e&longs;&longs;entia coale&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg266"></arrow.to.target><lb/>&longs;cit; &longs;ic &agrave; &longs;ummo ad ima <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> progredi per&longs;picies, vt paruo quodam interuallo &longs;ingul&aelig; natur&ecedil; <lb/>di&longs;cret&aelig;, vniuer&longs;am e&longs;&longs;enti&aelig; latitudinem <expan abbr="c&otilde;pleant">compleant</expan>, nihil inane re linquant, nullam <expan abbr="intercapedin&etilde;">intercapedinem</expan> <lb/>faciant, &amp; &longs;ingula &longs;uis partibus &amp; numeris ab&longs;oluta &longs;unt, &amp; &longs;uis qu&aelig;que locis <expan abbr="officiis&qacute;">officiisque</expan>. di&longs;pen&longs;a&shy;<lb/>ta, vt &aelig;qui&longs;sim&egrave; naturam <expan abbr="in&longs;ti&longs;sim&atilde;">in&longs;ti&longs;simam</expan> venerabilis ille &longs;enex appellarit.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam &longs;i pro merito cuique <lb/>
<arrow.to.target n="marg267"></arrow.to.target><lb/>pro&longs;picere ac di&longs;tribuere in&longs;titi&aelig; <expan abbr="o&longs;fici&utilde;">o&longs;ficium</expan> e&longs;t; c&ugrave;m id optim&egrave; natura pr&aelig;&longs;titerit, iure in&longs;ti&longs;sima per&shy;<lb/>hiberi pote&longs;t, &amp; tanquam legislator ille cui leges &agrave; Deo dictat&aelig; fuerint, ordine admirabili cuncta <lb/>di&longs;ponens &amp; cuique &longs;uum tribuens, &longs;eruat illud iu&longs;titi&aelig; genus, quod di&longs;tributiuum vocant: &longs;ic de <lb/>natura ip&longs;a confitendum e&longs;t. Quocirca &amp; ip&longs;a e&longs;t vera rerum ratio,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> hoc e&longs;t verus ordinis auctor <lb/>
<arrow.to.target n="marg268"></arrow.to.target><lb/>&amp; quicquid pr&ecedil;ter rationem i&longs;tam exi&longs;tit, e&longs;t omnino pr&ecedil;ter naturam. Itaque infinitum, quia po&shy;<lb/>&longs;itum e&longs;t extra omnem rationem, ab ip&longs;a natura non recipitur. ordo enim cuiu&longs;que proprius e&longs;t <lb/>natura <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> qui citra <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&longs;i&longs;tit, in infinito ver&ograve; ratio nulla, neque ad &longs;eip&longs;um, neque <lb/>ad aliud. Ita. n. qu&ecedil;que res in natura &longs;e habet, vt pro illa ratione producatur, qu&ecedil; <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan> iis numeris, <lb/>de quibus <expan abbr="explicat&utilde;">explicatum</expan> e&longs;t nuper, &amp; qui aut &longs;emper, aut <expan abbr="plurim&utilde;">plurimum</expan> o<gap/>&longs;eruantur. h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> po&longs;ita e&longs;t in <lb/>ratione materi&ecedil; ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, ex quib. &longs;en&longs;ilia <expan abbr="c&otilde;flata">conflata</expan> &longs;unt. itaque ordo, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> natura qu&ecedil; motus <lb/>
<arrow.to.target n="marg269"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> e&longs;t, &longs;ed natura. i natio &longs;tatuetur, quinto natur&ecedil; &longs;ignificato, de quo alibi dicetur. Ni&longs;i etiam tu <lb/>hab<gap/><expan abbr="din&etilde;">dinem</expan> materi&ecedil; ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> e&longs;&longs;e velis cau&longs;&longs;am <expan abbr="e&longs;lential&etilde;">e&longs;lentialem</expan> productionis <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="naturali&utilde;">naturalium</expan>, quod po&shy;<lb/>&longs;tea <expan abbr="di&longs;putand&utilde;">di&longs;putandum</expan> e&longs;t. Nam &longs;i ita <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> &longs;ump&longs;eris, &longs;acil&egrave; concedemus, <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> e&longs;&longs;e naturam. i. <expan abbr="princi-pi&utilde;">princi&shy;<lb/>pium</expan> originis: quippe qui <expan abbr="c&otilde;plectatur">complectatur</expan> vtra&longs;que cau&longs;&longs;as, ex quib. per &longs;e exi&longs;tit <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>. <expan abbr="q&utilde;ocunq;">qunocunque</expan> <lb/>ordo proprius e&longs;t natura <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan>, quo illa qu&ecedil; carent, pr&ecedil;ter naturam habenda erunt, ea ver&ograve; <lb/>&longs;unt, qu&ecedil; rar&ograve; eueniunt, &amp; incertos exitus in&longs;uper obtinent. Vbi ordo, ibi <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> <expan abbr="quidpi&atilde;">quidpiam</expan>; vbi pri&shy;<lb/>mum, ibi quoque <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>. Proinde <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ordo &longs;it maxim&egrave; naturalis, videtur nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equi <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> <lb/>ni&longs;i &longs;emper in <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, contendere in <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &amp; abhorrere ab infinito<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> ita vt <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> <expan abbr="&aelig;ternitat&etilde;">&aelig;ternitatem</expan> exquirit, <lb/>
<arrow.to.target n="marg270"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg271"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="t&mtilde;">tmm</expan> quoque re&longs;puat <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan>. <expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> quod <expan abbr="&ecedil;tern&utilde;">&ecedil;ternum</expan> e&longs;t, <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> &longs;imul exi&longs;tit, &longs;emper &longs;uo fine potitur, &agrave; qui&shy;<lb/>bus <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> longi&longs;sim&egrave; abe&longs;t, particulatim exoriens &amp; <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> perueniens. Et <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> duobus <lb/>principiis vniuer&longs;a <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> natura contineatur, actu <expan abbr="nimir&utilde;">nimirum</expan> &amp; pote&longs;tate, &egrave; quib. actus vnus e&longs;t &amp; vno <lb/>videlicet e&longs;&longs;e terminatur; pote&longs;tas, ni&longs;i &longs;umatur ambigu&egrave;, ea ver&ograve; e&longs;t, qu&aelig; conuenit cum actu, vt <lb/>euenit in &aelig;ternis, in quibus <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> &longs;unt e&longs;&longs;e &amp; po&longs;&longs;e: pote&longs;tas, inqu&agrave;m, re&longs;picit oppo&longs;ita, nihilo &longs;ecius <lb/>ita re&longs;picit oppo&longs;ita pote&longs;tas, vt ex iis vnum poti&longs;sim&egrave; &longs;pectet, alterum vel propter illud, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> 
<pb pagenum="27"/>per accidens veluti pote&longs;tas ine&longs;t in materia ad e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e: &longs;ed plan&egrave; materia appetit e&longs;&longs;e, <lb/>
<arrow.to.target n="marg272"></arrow.to.target><lb/>non e&longs;&longs;e autem &longs;ic appetit, vt illud quod expetit, <gap/>&longs;&longs;e po&longs;sit. Neque ver&ograve; re perturbet, qu&ograve;d <lb/>Ari&longs;toteles vno determinarit pote&longs;tates rationis exortes, &amp; ob id ab iis &longs;egregarit, qu&aelig; ratione <lb/>participant. &longs;iquidem pote&longs;tates rationis exortes &longs;int, vel actuo&longs;&aelig;, vel patibiles: atque actuo&longs;os <lb/>quidem vno determinantur; nos autem de patibilibus in pr&ecedil;&longs;entia di&longs;putamus: ill&ecedil; quidem <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>re&longs;piciunt: at no&longs;tra pote&longs;tas accipit oppo&longs;ita vici&longs;sim. C&ugrave;m ver&ograve; materia &longs;it partibilis &amp; quo&shy;<lb/>dammodo pr&aelig;&longs;eferat infinitatem qu&aelig; di&longs;per&longs;a in vnum &agrave; forma colligitur. idcirco tendere ad <lb/>vnum erit formam ver&longs;us progredi, &amp; contra regredi ad materiam idem erit, ac per&longs;equi infini&shy;<lb/>tum. Si ergo natura declinat infinitum &amp; ad vnum propen&longs;a e&longs;t; planum quod tendere ad for&shy;<lb/>mam pror&longs;us erit naturale; progredi ad materiam non naturale cen&longs;ebitur, aut &longs;altem non na&shy;<lb/>turale &longs;impliciter &amp; &longs;ic in melius tendet, &amp; in ip&longs;um perpetu&ograve; collimabit, vt quoad eius fieri po&shy;<lb/>te&longs;t, pr&aelig;&longs;tet id quod melius e&longs;t<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ex iis qu&aelig;cunque rerum &longs;tatui contingunt, ni&longs;i aliter efficere <lb/>
<arrow.to.target n="marg273"></arrow.to.target><lb/>cogatur ex nece&longs;sitate materi&aelig;. &longs;iquidem rubiginem in ferro nolit efficere; &longs;ed ferrum ex tali <expan abbr="t&etilde;-peramento">ten&shy;<lb/>peramento</expan> con&longs;tat, vt ip&longs;um rubigo nece&longs;lari&ograve; con&longs;equatur. Atque hic melioris &longs;copus &longs;ic po&shy;<lb/>te&longs;t apud naturam, vt etiam rebus ad aliud in&longs;titutis ad aliquod bonum <expan abbr="finem&qacute;">finemque</expan>. abutatur, vt <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>in animali nece&longs;&longs;e &longs;it e&longs;&longs;e aliquos meatus, vnde redundanti&aelig; repurgentur, ei&longs;dem quoque natu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg274"></arrow.to.target><lb/>ra melioris <expan abbr="finis&qacute;">finisque</expan>. gratia, nimirum propagationis, vt alter<gap/>m tale producatur, quale ip&longs;um e&longs;t, <lb/>abu&longs;a &longs;it. At ver&ograve; ea qu&aelig; pote&longs;t exhibere natura, vel &aelig;terna &longs;unt, vel caduca, qu&aelig; &longs;an&egrave; plu&longs;quam <lb/>&longs;pecie &longs;eparantur. h&aelig;c vt natura di&longs;iuncta &longs;unt; &longs;ic varijs &longs;unt obnoxia legibus, id enim quod in <lb/>&aelig;ternis effici pote&longs;t &aelig;ternum e&longs;t: quod ver&ograve; in caducis ex iis &longs;&ecedil;pe exi&longs;tit, qu&aelig; varietatem reci&shy;<lb/>piunt; <expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. diuino in&longs;tinctu concitata natura, rem minorem maiori po<gap/><expan abbr="ori&qacute;">orique</expan>. accommodat, <lb/>non contr&agrave; maiorem nobilioren <expan abbr="&qacute;">que</expan>. minori. &amp; id quod inferius e&longs;t, vult in&longs;<gap/>ire &longs;uperiori, &amp; <lb/><expan abbr="cui&qacute;">cuique</expan>. recta ratione vtenti, &longs;ua parat in&longs;trumenta; nec prius in&longs;trumenta &longs;abric<gap/>ur quam de <gap/>&shy;<lb/>te cogitauerit. Nam &longs;icuti rectius tibia mu&longs;ico pr&aelig;betur qu&agrave;m tibiam po&longs;sidenti, peritia tibias <lb/>inflandi: &longs;ic etiam natura facit. Itaque non immerit&ograve; reprehenditur Anaxagoras qui rationem <lb/>allaturns, cur homo omnium e&longs;&longs;et animalium prudenti&longs;simus, eam exponebat qu&ograve;d manus ha&shy;<lb/>beret. ac rect&egrave; quidem, &longs;i rationem, vt &longs;ignum exquirebat: &longs;ed &longs;i veras <gap/>u&longs;&longs;as qu&aelig;&longs;tionis indaga&shy;<lb/>bat; recta ratio po&longs;tulat, vt idcirco fateamur homini datas e&longs;&longs;e manus, quia &longs;it animal prudenti&longs;&shy;<lb/>fimum.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Atque ita melius e&longs;t. Semper igitur deterius gratia melioris: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. ita generale, vt per <lb/>
<arrow.to.target n="marg275"></arrow.to.target><lb/>artes &amp; naturam &ecedil;qu&egrave; pertineat. Itaque &longs;apientes pacis cau&longs;&longs;a bellum gerunt;<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> laborem &longs;pe orij <lb/>
<arrow.to.target n="marg276"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg277"></arrow.to.target><lb/>&longs;u&longs;tentant. Sed requirat hoc loco qui&longs;piam, &longs;it ne cau&longs;&longs;a hoc quod dicimus e&longs;&longs;e melius; a<gap/> po&shy;<lb/>tius effectus, &amp; cum cau&longs;&longs;a ponatur. quod nam cau&longs;&longs;&aelig; genus &longs;it; &amp; quemadmodum cau&longs;&longs;&aelig; o&longs;fi&shy;<lb/>cio fungatur. Et plan&egrave; inficiari non licet, hoc ab Ari&longs;totele inter cau&longs;&longs;arum genera recen&longs;eri: in&shy;<lb/>quit enim &longs;e habere qu&agrave;m pote&longs;t optim&egrave; cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e.<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. tam pr&ecedil;cipuam exi&longs;tima&longs;le vide&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg278"></arrow.to.target><lb/>tur, vt nece&longs;&longs;e &longs;it, &longs;i melius hoc modo foret: ita quoque &longs;e habere naturam: qua&longs;i nulla prior <lb/>cau&longs;&longs;a afferri queat: ideo iure optimo non &longs;eiungetur &agrave; fine, hanc enim omnium cau&longs;&longs;am poti&longs;si&shy;<lb/>mam ponit vnu&longs;qui&longs;que artifex, &longs;ed pr&aelig;cipue naturalis. Ita ver&ograve; &longs;e habet vt finis. Nam c&ugrave;m &longs;it <lb/>in vniuer&longs;o primum quoddam immortale, &amp; ineffabile, &longs;impliciter ens, &amp; &longs;impliciter bonum; <lb/>ex hoc c&ecedil;tera impetrant qu&ograve;d &longs;int, &amp; qu&ograve;d bona &longs;int quodam tamen ordine, vt qu&aelig; naturam, <lb/>&longs;iue e&longs;&longs;entiam illam magis imitantur: perfectiora <expan abbr="meliora&qacute;">melioraque</expan>. &longs;int, huiu&longs;modi ver&ograve; &longs;unt actus &amp; <lb/>&longs;ub&longs;tanti&aelig; qu&aelig; actu &longs;unt, primum materi&aelig; exortes, deinde materiat&aelig;: atque ill&aelig; quidem &egrave; tri&shy;<lb/>p<gap/>ci &longs;erie corpora c&ecedil;le&longs;tia, forma &amp; indiuidua, quibus e&longs;&longs;e &amp; bonitas impertita &longs;unt miris mo&shy;<lb/>dis. atque adeo, vt vniuer&longs;a rerum latitudo gradibus omnibus completa &longs;it quos aliqua nota di&shy;<lb/>&longs;tinctos excipere pote&longs;t. Ergo quod e&longs;t, &amp; quod bonum e&longs;t, c&ugrave;m &longs;uopt&egrave; ingenio &longs;it finis &amp; ex&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg279"></arrow.to.target><lb/>petendum; efficitur, vt natura &longs;emper expetat id quod melius e&longs;t, &amp; qu&agrave;m maxim&egrave; pr&aelig;&longs;tare co&shy;<lb/>netur ita &longs;uum finem adeptura. A &longs;uperioribus ergo principiis hoc cau&longs;&longs;&aelig; genus extitit, &amp; de&shy;<lb/>&longs;cendit quodammodo c&ecedil;litus. Itaque &longs;ine errore natura producit, &amp; vt melius non po&longs;sit. ac &longs;i&shy;<lb/>quis corrigere aliquid volet, vt turpi&longs;simus ille Momus, aut deterius faciet, aut id quod fieri <lb/>non potuit, optabit. Sic c&ugrave;m melius &longs;it e&longs;&longs;e qu&agrave;m non e&longs;&longs;e, natura potius ine&longs;&longs;e qu&agrave;m non e&longs;&longs;e <lb/>contendet: &amp; &longs;i poterit; &aelig;ternum numero faciet; &longs;i minus, vt &aelig;ternum &longs;ucce&longs;sione &longs;it, &amp; &longs;pecie, <lb/>curabit; nihil minus, quam &longs;ibi perniciem molietur, ni&longs;i fort&egrave; per accidens; vt ignis qui, cum in <lb/>aliena materia con&longs;i&longs;tat, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. nece&longs;&longs;ari&ograve; nutriatur; &longs;i permanere velit, eam quoque nece&longs;&longs;ari&ograve; <expan abbr="c&otilde;-&longs;umit">con&shy;<lb/>&longs;umit</expan>; itaque &amp; nece&longs;&longs;ari&ograve; necem &longs;ibi parat. &amp; quia res t&ugrave;m perfecta e&longs;t, cum iis muneribus &longs;un&shy;<lb/>gi pote&longs;t, quibus ip&longs;am natura de&longs;tinauit, id &longs;ummopere expetet; atque expetet, &longs;iquando <expan abbr="n&otilde;">non</expan> ha&shy;<lb/>beat, aut &longs;i non eo modo habeat, quo bene e&longs;t; ac &longs;i obtinuerit; tanqu&agrave;m in oportuno diuer&longs;orio <lb/>requie&longs;cet. Hic <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> finis cum forma <expan abbr="c&otilde;gruit">congruit</expan>, cuius c&ugrave;m tantum &longs;it <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> in natur&ecedil; operibus <lb/>etiam nos admonet &amp; impellit in iis ve&longs;tigandis, vt maiorem form&aelig; rationem habeamus, qu&agrave;m <lb/>materi&aelig;, quod veteres philo&longs;ophi non per&longs;picientes toto c&ecedil;lo aberrarunt. nil enim aliud qu&agrave;m <lb/>materiam, naturam e&longs;&longs;e crediderunt, &longs;ormas habuere pro accidentibus ac &longs;i quod aliud prin&shy;
<pb pagenum="28"/>cipium po&longs;uere pr&aelig;ter materiam, mouens erat, &longs;iue amor, vt cen&longs;uit Parmenides,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iue (vt me&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg280"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg281"></arrow.to.target><lb/>minit Cicero<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/>) &longs;tephane &agrave; coron&aelig; &longs;imilitudine dicta, hoc e&longs;t, continens ardore lucis orbis, qui <lb/>
<arrow.to.target n="marg282"></arrow.to.target><lb/>cingit c&ecedil;lum quem appellat Deum: aut etiam mens, vt putauit Anaxagoras, vel lis &amp; amicitia <lb/>quas potuit Epedocles; licet ad illa confugiant vt tragici po&euml;t&ecedil;, cum explicare argumenti exitum <lb/>non po&longs;&longs;unt. I gitur c&ugrave;m illis certandum &longs;uit &amp; error eorum confutandus. id ver&ograve; cum omni <lb/>indu&longs;tria confectum fuerit ab Ari&longs;totele; facit quominus ego credam &longs;ententiam c&ecedil;teroqui ve&shy;<lb/>ri&longs;simam nempe. Naturam e&longs;&longs;e aut agere gratia rei cuiu&longs;piam, cum principiis e&longs;&longs;e <expan abbr="numerand&atilde;">numerandam</expan>. <lb/>Neque ver&ograve; mihi placet quod aliqui defendunt, non direct&ograve; <expan abbr="certis&qacute;">certisque</expan>. rationibus, &longs;ed elenchic&egrave; <lb/>tractari &longs;ententiam illam qua ratione liceat inire certamen cum iis qui principia refutant. Etenim <lb/>&longs;i di&longs;putationis illius progre&longs;&longs;um animaduertas; ex propriis eius methodi principiis rem quo&shy;<lb/>que confectam &longs;ui&longs;&longs;e reperies, &amp; aliqua vt vera a&longs;&longs;umpta, non data; qui mos &longs;eientiarum pro&shy;<lb/>prius e&longs;t; neque vt ill&ograve; tendentia qu&ograve; elenchica <expan abbr="c&otilde;&longs;utatio">con&longs;utatio</expan> dirigitur (huius enim &longs;copi &longs;unt quin&shy;<lb/>que repugnantia, fal&longs;um, inopinabile, &longs;ol&oelig;ci&longs;mus, &amp; nugatio) &longs;ed vt o&longs;tendentia &longs;ic e&longs;&longs;e &amp; &longs;en&longs;u <lb/>munita qui certus e&longs;t index in phy&longs;icis; &amp; eiu&longs;modi qu&ecedil; in illa principia re&longs;olui po&longs;sint, qu&ecedil; phy <lb/>&longs;icus pro certi&longs;simis accipit. Et indicat hoc propo&longs;itio qu&aelig;&longs;tionis qu&aelig; per notum exponitur qu&ecedil; <lb/>cau&longs;&longs;am &longs;ignificat, nimi<gap/>um <foreign lang="greek"><gap/>io/ti</foreign>, ide&longs;t quamobrem qua, tamet&longs;i optimi autores v&longs;i &longs;int pro &longs;im&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg283"></arrow.to.target><lb/>plici, qu&aelig; e&longs;t <foreign lang="greek">o_ti</foreign>, ide&longs;t qu&ograve;d, nihil<gap/>minus &agrave; nobis pro cau&longs;&longs;a accipienda e&longs;t, eo qu&ograve;d indicat <lb/><foreign lang="greek"><gap/>o/ be/ltion</foreign>, &amp; melius qu&ograve;d finem e&longs;&longs;e &longs;upr&agrave; docuimus; <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>. &longs;e ptofitetur afferre Ari&longs;toteles, vt <lb/>dubitationem &longs;oluat: at qui dubitationum &longs;olutiones &longs;unt ea qu&aelig; demon&longs;trantur. Itaque non <lb/>elenchic&egrave;, &longs;ed phy&longs;ic&egrave; tractatum &longs;uit hoc theorema. Planum e&longs;t quidem e&longs;&longs;e finem, &amp; ex hac <lb/>cau&longs;&longs;a reddi po&longs;&longs;e rationem complurium problematum: liquet etiam methodos accipere qua&shy;<lb/>tuor genera cau&longs;&longs;arum: &longs;ed illud ob&longs;curum &amp; inquirendum; &longs;it'ne aliquis finis, cuius erg&ograve; natu&shy;<lb/>ra operetur: &amp; an &longs;olus materi&aelig; cur&longs;us, vt antiqui voluerunt; ea pr&aelig;&longs;tet, qu&aelig; fini tribuit in na&shy;<lb/>tura philo&longs;ophus. Idcirco mea quidem &longs;ententia erit hoc non principium, &longs;ed theorema. Natu&shy;<lb/>ram agere cuiu&longs;piam rei gratia. Tritum quoque illud e&longs;t apud philo&longs;ophos naturales cau&longs;&longs;am <lb/>
<arrow.to.target n="marg284"></arrow.to.target><lb/>ei pr&aelig;&longs;erri cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a. Nunc cau&longs;&longs;a multis modis ea re&longs;picit quorum e&longs;t auctor. Etenim vel <lb/>in nomine &amp; ratione conuenit, vt cum filio pater, vel actus e&longs;t &amp; per&longs;ectio: rur&longs;us cau&longs;&longs;a vel e&longs;t <lb/>in mente, vel in reip&longs;a: tum terti&ograve; cau&longs;&longs;a vel princeps e&longs;t, vel in&longs;trumentum. Pr&aelig;tere&agrave; cau&longs;&longs;a e&longs;t <lb/>aut pote&longs;tas, aut actus. Po&longs;trem&ograve; cau&longs;&longs;a pertinet ad e&longs;&longs;e, c&ugrave;m vbi quippiam gignitur; t&ugrave;m etiam <lb/>po&longs;tquam genitum e&longs;t: nanque operatio iam e&longs;t rei genit&aelig; &amp; cum fine cen&longs;eri &longs;olet. Atqui per&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg285"></arrow.to.target><lb/>&longs;picuum e&longs;t cau&longs;&longs;am illam qu&aelig; per&longs;ectio nuncupatur, modo quodam nobiliore qu&agrave;m cau&longs;&longs;as <lb/>vniuocas, effecta &longs;ua continere, ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem ip&longs;is quoque pr&aelig;&longs;tantiores e&longs;&longs;e, po&longs;tquam ex illius <lb/>gremio, vt ita dicam, effu&longs;a fuerint. Cau&longs;&longs;as item in mente, qualem ponimus e&longs;&longs;entiam, qu&aelig; defi&shy;<lb/>nitione explicatur, ip&longs;i rei qu&aelig; exi&longs;tit, pr&aelig;ponendas e&longs;&longs;e &longs;uo loco docebimus, interim pro hypo&shy;<lb/>the&longs;i &longs;tatuatur. Omnes etiam confitentur actum pote&longs;tati, vt imperfecto perfectum pr&aelig;cedere, <lb/>&amp; c&ugrave;m materia &longs;it pote&longs;tas, c&ecedil;rer&ecedil; cau&longs;&longs;&aelig; &longs;int actus generatim, materiam excipiunt qu&aelig; &longs;ola pro&shy;<lb/>pter imper&longs;ectionem non &longs;it effectui pr&aelig;ferenda; quapropter etiam c&ugrave;m agens actu exi&longs;tat, pa&shy;<lb/>tiens ver&ograve; &longs;it pote&longs;tate; agens patienti &longs;ine controuer&longs;ia pr&aelig;ponunt. ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem quia &longs;e habet <lb/>in&longs;trumentum ad cau&longs;&longs;am principem vt patiens ad agens, eodem indicio perhibemus in&longs;trumen&shy;<lb/>tum non modo cau&longs;&longs;&aelig; mouenti po&longs;tponendum, ver&ugrave;m etiam effectui po&longs;tponi po&longs;&longs;e; vt &longs;i effe&shy;<lb/>ctus &agrave; cau&longs;&longs;a vniuoca producatur, proptere&agrave; &longs;emen, licet imper&longs;ectum; cau&longs;&longs;a hominis qu&aelig; res <lb/>e&longs;t per&longs;ecta, e&longs;&longs;e pote&longs;t, cum &agrave; meliore principio de&longs;cendat, quod e&longs;t homo alter qui actu e&longs;t, at&shy;<lb/>que perfectus. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. notabat veteres Ari&longs;toteles, quia rationem optimi hone&longs;ti&longs;simi &amp; pr&ecedil;&longs;tan&shy;<lb/>ti&longs;simi principiis denegarent,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> qu&ograve;d ex &longs;emine virum na&longs;ci per&longs;picerent, hoc ver&ograve; imperfectum <lb/>
<arrow.to.target n="marg286"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;et. neque intelligerent &longs;emen non e&longs;&longs;e principium, &longs;ed in&longs;trumentum quod ex alio penderet: <lb/>
<arrow.to.target n="marg287"></arrow.to.target><lb/>id autem perfectum e&longs;let, cum actu exi&longs;teret &agrave; quo &longs;emen pararetur. Itaque principium <expan abbr="optim&utilde;">optimum</expan>, <lb/>&amp; ho<gap/>e&longs;ti&longs;simum e&longs;t. Et cert&egrave; ita &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t; c&ugrave;m actus &longs;it principium &longs;impliciter. Nam ma&shy;<lb/>teria quoque c&ugrave;m &longs;it potentia, principiorum numero excluditur.<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> H&aelig;c quidem &agrave; nob. con&longs;en&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg288"></arrow.to.target><lb/>tienter cum c&ecedil;teris a&longs;&longs;eruntur. De vniuocis, &amp; fine non conuenit: apparet enim eandem e&longs;&longs;e con&shy;<lb/>ditionem Sophroni&longs;ci patris &amp; Socratis filij; atque omnino generatim, c&ugrave;m vna &longs;ub&longs;tantia indi&shy;<lb/>uidua gignat alteram, nec vna &longs;it magis minus&uacute;e &longs;ub&longs;tantia qu&agrave;m altera, neutram e&longs;&longs;e pr&aelig;&longs;eren&shy;<lb/>dam. Pr&aelig;tere&agrave; cum finis &longs;it vel generationis, vel rei genit&ecedil;, quia rei genit&aelig; finem in ordine acci&shy;<lb/>dentium collocant, ea ver&ograve; &longs;ub&longs;tanti&aelig; cedunt omnibus modis, &amp; hoc etiam cau&longs;&longs;&aelig; genus effe&shy;<lb/>ctni &amp; illi cuius e&longs;t cau&longs;&longs;a, pr&aelig;&longs;erendum non e&longs;&longs;e ducunt. Nos contr&agrave; in vniuocis etiam cau&longs;&longs;as <lb/>effectibus anteponimus; quippe qui cau&longs;&longs;as in actu contemplemur. t&ugrave;m enim cau&longs;&longs;&aelig; ver&egrave; &longs;unt: <lb/>atqui cau&longs;&longs;&aelig; in actu cum re co<gap/>&longs;eruntur qu&aelig; e&longs;&longs;e pote&longs;t &amp; gignitur, nec dum exi&longs;tit. itaque ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;a<gap/> pr&aelig;&longs;tant. Po&longs;te&agrave; longo &longs;ermone nob. o&longs;tendendum e&longs;t functiones e&longs;le ex ordine <expan abbr="formar&utilde;">formarum</expan>, <lb/>&amp; vt actus cum pote&longs;tate con&longs;erri. Quamobrem &amp; ab hoc v&longs;que ad illa tempora &longs;uper&longs;edeamus. <lb/>&longs;atis hoc &longs;it, qu&ograve;d &longs;i actus <expan abbr="&longs;ec&utilde;dus">&longs;ecundus</expan> e&longs;t perfectior; actio quoque in ip&longs;o <expan abbr="effici&etilde;te">efficiente</expan> inerit, vt perfectio. 
<pb pagenum="29"/>Rur&longs;us c&ugrave;m efficiens &amp; finis bifariam &longs;e re&longs;piciant, &amp; vt in optatis, atque vt imponitur ab effi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg289"></arrow.to.target><lb/>ciente materi&aelig;; &amp; illo quidem modo monet finis; altero pendet ex e&longs;ficiente, qu&aelig; con&longs;ide<gap/>antu<gap/><lb/>ex his cau&longs;sis, quatenus mouent, alias excellunt, quare finis, dum mouet, e&longs;t nobilior, &amp; effi&shy;<lb/>ciens, dum parat finem, antecellit, Sic dum res fit, &amp; mouens, quatenus mouet; &longs;emper e&longs;t eo; <lb/>quod fit, pr&aelig;&longs;tantius, &amp; eo quod mouetur ab ip&longs;o, &longs;iue fuerit pa&longs;sio qu&aelig; afferat interitum, &longs;eu <lb/>perficiens; qu&ograve;d inter id, quod mouer, &amp; quod mouetur, &longs;emper quatenus huiu&longs;modi &longs;unt, in&shy;<lb/>tercedit ratio pote&longs;tatis &amp; actus, ob id hoc principium generale redditur, quemadmodum etiam <lb/>
<arrow.to.target n="marg290"></arrow.to.target><lb/>a&longs;&longs;umptum &longs;uit aliquando ab Ari&longs;totele.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> At ver&ograve; etiam &longs;i cau&longs;&longs;a pr&aelig;feratur effectui, multis ta&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg291"></arrow.to.target><lb/>men &longs;imilitudinum notis cau&longs;&longs;a &amp; effectus inu&longs;ta &longs;unt. Vnde etiam &longs;olet extare effa<gap/>um com&shy;<lb/>mune philo&longs;ophis &amp; medicis. Similem differentiam in cau&longs;&longs;a efficere &longs;imilem differentiam in <lb/>effectu.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Et ver&ograve; multa &longs;unt qu&aelig; communiter vtri&longs;que in&longs;unt. Nam cau&longs;&longs;&aelig; per &longs;e effectus per <lb/>
<arrow.to.target n="marg292"></arrow.to.target><lb/>&longs;e producunt, e&aelig; qu&aelig; per accidens con&longs;imiliter con&longs;tituunt effectus per accidens. Sic cau&longs;sis <lb/>actu effecta actu re&longs;pondent,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> &amp; cum cau&longs;sis pote&longs;tate, congruunt effectus, qui e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt. <lb/>
<arrow.to.target n="marg293"></arrow.to.target><lb/>Si cau&longs;&longs;&aelig; item communes effectus communes exi&longs;tunt: quod &longs;i &longs;ingulares fuerint; effectus quo&shy;<lb/>que &longs;ingulares erunt. Ita etiam perpetuorum cau&longs;&longs;as perpetuas e&longs;&longs;e credendum e&longs;t<emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &amp; <expan abbr="&longs;en&longs;ili&utilde;">&longs;en&longs;ilium</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg294"></arrow.to.target><lb/>&longs;en&longs;iles, &longs;i cau&longs;&longs;as proximas aecipiamus. Sed extat pr&aelig;cipu&egrave; &longs;imilitudo inter agentia vniuoca; <lb/>
<arrow.to.target n="marg295"></arrow.to.target><lb/>&longs;i vniuoca propri&egrave; &longs;umantur, &longs;iquidem illorum proprium &longs;it efficere perpetu&ograve; tale, qualia ip&longs;a: <lb/>exi&longs;tunt, vt &longs;iquid etiam &longs;it, quod ab alio fiat, vbi fiat per &longs;e &amp; per verum motum, &longs;emper &agrave; &longs;i&shy;<lb/>mili producatur.<emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Ita calidum &agrave; calido propagatur, &amp; &agrave; quanto quantum, &longs;ub&longs;tantia con&longs;imi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg296"></arrow.to.target><lb/>liter &agrave; &longs;ub&longs;tantia: atque ita quidem, vt &agrave; &longs;pecie &longs;pecies, &amp; genus &agrave; genere producatur. Nam fit <lb/>homo animal &amp; viuens homo ab homine; animal ab animali, viuens &agrave; viuente generatur. &amp; ab <lb/>eodem omnia h&aelig;c; qu&ograve;d idem homo e&longs;t &amp; animal &amp; viuens. Abalio ver&ograve; cau&longs;&longs;arum genere, <lb/>quod e&longs;t non vniuocum ob cau&longs;&longs;&aelig; pr&aelig;&longs;tantiam &longs;imilis effectus gigni neutiquam pote&longs;t. Itaque <lb/>re&longs;tat &longs;olus materi&aelig; <expan abbr="&longs;orm&aelig;&qacute;">&longs;orm&aelig;que</expan>. con&longs;en&longs;us; &longs;iquidem tantum efficiat agens non vniuocum, quan&shy;<lb/>tum materia &longs;u&longs;tinere valet: neque enim ex hac materia equum verbig. faceret, &longs;ed apem neque <lb/>ex eadem materia virum produceret. Itaque optim&egrave; dicitur, pro materi&aelig; merito &longs;ormas exhi&shy;<lb/>beri; quand&ograve; lumen aliter in pellucido recipiatur atque in opaco, vel polito corpore: ita vt, <expan abbr="qu&atilde;-uis">quan&shy;<lb/>uis</expan> materia co&euml;rceatur &agrave; forma terminante eius infinitatem; materia quoque temperet &amp; limi&shy;<lb/>tet form&aelig; conditiones &amp; vires efficientis: &amp; quod forma efficere melius; h&aelig;c contra reddat de&shy;<lb/>terius. Noui equidem &agrave; philo&longs;ophis multos de rebus hi&longs;ce &longs;ermones haberi: c&ecedil;ter&ugrave;m quia non <lb/>
<arrow.to.target n="marg297"></arrow.to.target><lb/>ad veritatem conuellendam, &longs;ed ad eorum explanationem afferuntur. atque ita retinentur, vt <lb/>tanquam vera defendantur <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. omnium in phy&longs;ica creberrimus v&longs;us e&longs;t, ea nos itidem <lb/>more hypothe&longs;eon paucis conficere voluimus. Ac de generalibus phy&longs;iologi&aelig; principiis ha&shy;<lb/>ctenus dixi&longs;&longs;e &longs;it &longs;atis.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg205"></margin.target>Ratio I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg206"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg207"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg208"></margin.target>IIII.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg209"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg210"></margin.target>V.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg211"></margin.target>Ad L</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg212"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg213"></margin.target>Ad II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg214"></margin.target>Ad III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg215"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg216"></margin.target>a 2. Prior.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg217"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg218"></margin.target>Ad IIII.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg219"></margin.target>b 9. Met. <lb/>Tit. 17.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg220"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg221"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg222"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg223"></margin.target>I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg224"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg225"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg226"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg227"></margin.target>a 1. Polit. <lb/>c. 5.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg228"></margin.target>b 1. de An. <lb/>Tit. 88. lib. <lb/>de <gap/>ep. c. 2. <lb/>2. de part. <lb/><gap/>n. c. 16. 17.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg229"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg230"></margin.target>a 2. De ge <lb/>ner. Anim. <lb/>c. 4. <lb/>Nota hic <lb/>no&longs;tram in <lb/>terpr&ecedil;ta&shy;<lb/>tionem.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg231"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg232"></margin.target>b 1. Polit. <lb/>cap. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg233"></margin.target>c 1. Polie. <lb/>cap. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg234"></margin.target>d 4. de par. <lb/>an. cap. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg235"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg236"></margin.target>e 2. Rhea</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg237"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg238"></margin.target>T. 43.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg239"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg240"></margin.target>f 5. De ge. <lb/>an. cap. vl. <lb/>3 De An. <lb/>T. 45.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg241"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg242"></margin.target>IV.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg243"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg244"></margin.target>a Theoph. <lb/>1. de cau&longs;&longs;. <lb/>plan. c. 19.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg245"></margin.target>b Auer. 2. <lb/>Phy&longs;. T. 77</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg246"></margin.target>V.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg247"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg248"></margin.target>c <expan abbr="q.">que</expan> Mac.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg249"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg250"></margin.target>d 1. Pol. <lb/>c. 5.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg251"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg252"></margin.target>V I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg253"></margin.target>a 2. de c&ecedil;&shy;<lb/><gap/> T. 59.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg254"></margin.target>b Pr&aelig;d.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg255"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg256"></margin.target>c 7. Mct. <lb/>T. 31.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg257"></margin.target>d 2. de t<gap/>p.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg258"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg259"></margin.target>VII.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg260"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg261"></margin.target>e c. de &longs;ub.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg262"></margin.target>f 5. Phy&longs;. <lb/>T. 2s.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg263"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg264"></margin.target>VIII.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg265"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg266"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg267"></margin.target>a Hippoc. <lb/>Gal. 5. de <lb/>vi&longs;u part. <lb/>c. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg268"></margin.target>b 8. Phy&longs;. <lb/>T. 15. 63. <lb/>3. de c&ecedil;l. <lb/>T. 24.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg269"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg270"></margin.target>IX.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg271"></margin.target>c 1. de Ge. <lb/>an. c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg272"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg273"></margin.target>a Lib <gap/>c <lb/><gap/> 2. <lb/><gap/>o. de ince <lb/>&longs;tu anim. <lb/>c. 2. 10. <lb/>2. de Part. <lb/>an. c. 14. <lb/>Gal. 4. de <lb/>v&longs;u part. <lb/>c. 17. <lb/>4. de part. <lb/>an. c. 9. <lb/>1. de Gen. <lb/>an. c. 4. <lb/><gap/> de Gen. <lb/>an c. 4. <lb/>10. Mct. <lb/>T. vlt. <lb/>8. Phy&longs;. <lb/>T. 56.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg274"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg275"></margin.target>b 4. de par. <lb/>an. c. 10.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg276"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg277"></margin.target>c 7. Polit. <lb/>c. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg278"></margin.target>d 2. Dec&ecedil; <lb/>10 T. 34.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg279"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg280"></margin.target>a 1. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg281"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg282"></margin.target>b 1. De <gap/>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg283"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg284"></margin.target>IIII.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg285"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg286"></margin.target>c 12. Mct. <lb/>T. 40.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg287"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg288"></margin.target>d 3. DeAn. <lb/>T. 19.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg289"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg290"></margin.target>V.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg291"></margin.target>a 3. de An.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg292"></margin.target>b Gal. lib. <lb/>de d<gap/> pul.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg293"></margin.target>c 2. Phy&longs;.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg294"></margin.target>d 3. Dec<gap/><lb/>10 T. 61.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg295"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg296"></margin.target>e Probl.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg297"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Specialia phy&longs;iologi&ecedil; principia ponuntur; &amp; aliqua admonitione per&longs;uadentur. Cap. IIII.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Mox ad propria veniamus, &amp; non long&egrave; ab in&longs;tituto &longs;ermone di&longs;cedentes cau&longs;&longs;arum. <lb/><expan abbr="quo&qacute;ue">quoque</expan> naturam &longs;pecialius exploremus. Proximum igitur iis qu&aelig; diximus, e&longs;t vt con&shy;<lb/>uenientiam pote&longs;tatis &amp; actus exponamus: &amp; h&aelig;c po&longs;ita e&longs;t in multis quorum momentum in <lb/>omni philo&longs;ophia maximum e&longs;t. Neque ver&ograve; dubium e&longs;&longs;e pote&longs;t pote&longs;tatem hi&longs;ce primis di&shy;<lb/>&longs;tingui differentiis remoto nimirum &amp; proximo, quis enim aquam dicat e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e phialam, ni&longs;i&shy;<lb/>concedat adhuc nece&longs;&longs;e e&longs;&longs;e multas interuenire mutationes, vt phiala fieri queat? nam prius in <lb/>vitrum cogatur oporter, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. lique&longs;cat, mox e&longs;&longs;iciatur phiala. At idem non inficiabitur <expan abbr="vitr&utilde;">vitrum</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg298"></arrow.to.target><lb/>liquefactum in phialam &longs;ine vllius mutationis interuentu mutari. &amp; tum ver&egrave; aliquid po&longs;&longs;e fieri <lb/>intelliget, cum nihil aliud flagitari videat ad id, vt phiala fiat. t&ugrave;m ver&ograve; illa erit pote&longs;tas proxi&shy;<lb/>ma &amp; vltima qua po&longs;ita res exi&longs;tit &egrave; ve&longs;tigio.<emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> C&ecedil;ter&ugrave;m in actu quoque gradus i&longs;ti quodam mo&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg299"></arrow.to.target><lb/>do ob&longs;eruari po&longs;&longs;unt. vltimus enim atque perfectus cum vltima pote&longs;tare coh&aelig;ret, quicquid <lb/>antecedit, actus ille e&longs;t imper&longs;ectus, qui cum motu coniunctus e&longs;t, aliquid ab&longs;oluti pr&aelig;&longs;e&longs;erens <lb/>in accidentibus in &longs;ub&longs;tantia form&aelig; nihil attingens, quia &longs;it pror&longs;us indiuidua. Quapropter <lb/>etiam &longs;ic erit actus proximus, &longs;iue extremus atque remotus. Dicimus item &egrave; pote&longs;tatibus per&shy;<lb/>fectas e&longs;&longs;e nonnullas, alias imperfectas: ita quoque actus per&longs;ectos &amp; imperfectos numerari con <lb/>&longs;ue&longs;&longs;e: imperfectos autem illos vocari qui &longs;unt cum aliquo motu coniuncti, vt diuidi in conti&shy;<lb/>nuo, quod nunquam e&ograve; peruenit, vt diui&longs;um &longs;it. qu&ograve;d homo qui gignebatur, genitus &longs;it; ille <lb/>e&longs;t actus perfectus. Atqui &longs;ecum congruunt differenti&aelig; pote&longs;tatis &amp; actus. Nam c&ugrave;m pote&longs;tas <lb/>actum re&longs;piciat generatim; remota cum remoto actu coniuncta erit; proxima &amp; extrema cum <lb/>actu proximo &amp; extremo. Tum etiam pote&longs;tas imperfecta &longs;p&ecedil;ctabit actum imperfectum, per&shy;<lb/>fecta ver&ograve; perfectum. Ex quo item tanta exi&longs;tit inter vtraque natur&aelig; cognatio, vt quicquid pa&shy;<lb/>tiendo potentia valet, tantundem actus pr&ecedil;&longs;tare po&longs;sit;<emph type="sup"/>g<emph.end type="sup"/> <gap/>&ecedil;teroqui fru&longs;tra e&longs;&longs;et aliquid in natura, <lb/>
<arrow.to.target n="marg300"></arrow.to.target>
<pb pagenum="30"/>quod ip&longs;i maxim&egrave; repugnat, vt dictum e&longs;t. Quamquam nos hane propo&longs;itionem de facto con&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg301"></arrow.to.target><lb/>cedimus (vt &longs;ertur) non de habilitate, &amp; pote&longs;tatem communiter accipimus, non pro habitudi&shy;<lb/>ne natiua non ignari multa contingere form&aelig;, cau&longs;&longs;a materi&aelig;, qu&aelig; na<gap/>uram ip&longs;ius oppugnent. <lb/>tantum abe&longs;t vt ad illa &longs;it propen&longs;a. Ex eodem quoque fonte deriuatur illud. quippe c&ugrave;m po&shy;<lb/>te&longs;tas cum actu conueniat in eo qu&ograve;d pari gradu a remotis v&longs;que ad proxima procedant. Actus <lb/>e&longs;fici in patiente bene affecto. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam qu&ograve;minus affectum &longs;uerit patiens, e&ograve; magis ab actu di&longs;ta&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg302"></arrow.to.target><lb/>bit; quo plures &longs;ubierit mutationes, <expan abbr="pauciores&qacute;">paucioresque</expan>. relinquantur; eo propior erit actus ille perfe&shy;<lb/>ctus; vbi nulla amplius mutatio relinquatur, iam aderit actus omnibus &longs;uis numeris &amp; partibus <lb/>ab&longs;olutis. Sic ergo conuer iunt pote&longs;tas &amp; actus. Eiu&longs;dem quoque not&aelig; e&longs;t. Si vna cau&longs;&longs;a fue&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg303"></arrow.to.target><lb/>rit, vnum item &longs;uturum effectum; quodidem valet, ac &longs;i dixerimus, ab vno non ni&longs;i vnum pro&shy;<lb/>fici&longs;ci. Hoc quidem vt pronuntiatum accipitur ab Ari&longs;totele: tamet&longs;i propter varias opiniones <lb/>philo&longs;ophorum abiit in theorema. Veruntamen nos hic rem totam certis legibus ad&longs;tringemus <lb/>qu&aelig; facile concedentur; alibi, &longs;iquando opportunum fuerit, cum aliis di&longs;&longs;erturi. Ac primum <lb/>quidem credimus hoc effatum omne cau&longs;larum genus complecti: neque de fine &amp; efficiente du&shy;<lb/>bium e&longs;t apud c&ccedil;teros etiam, mod&ograve; conditiones adhibeantur qu&aelig; &longs;nis locis exponentur: neque <lb/>minus de &longs;orma dubitandum e&longs;t, quand&ograve; res vna maxim&egrave; e&longs;t propter formam <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. cum fi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg304"></arrow.to.target><lb/>ne &amp; efficiente con&longs;entit. credo item eandem e&longs;&longs;e rationem materi&aelig;, quamuis ab ea multitudo <lb/>na&longs;catur: etenim et&longs;i multitudinem facit, &longs;i natur&aelig; &longs;u&aelig; dimittatur: attamen in&longs;tinctu meliore <expan abbr="c&otilde;-citata">con&shy;<lb/>citata</expan> in vnum, quoad pote&longs;t, contendit, nemp&egrave; in &longs;ormam. Nunc doceamus, vt in omnibus <lb/>cau&longs;sis id defendi valeat. Ac primum accipientes cau&longs;&longs;as naturales voluntate dimi&longs;&longs;a quam ex <lb/>&aelig;quo oppo&longs;ita re&longs;picere confitemur, eas per &longs;e &longs;pectemus, vt non operantur ex accidente vt pro&shy;<lb/>xim&egrave;, vt pr&aelig;cipu&egrave;, non vt in&longs;trumenta; &longs;iquidem &longs;axum &agrave; natura feratur in &longs;uum locum, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. <lb/>cadendo viatorem feriat; &longs;ed cadit quidem, vt c&ugrave;m in &longs;uum locum peruenerit, ibi quie&longs;cat; via&shy;<lb/>torem l&aelig;dit per accidens. &amp; frigus hyeme cogendo calorem, per calorem calorem facit. ac pin&shy;<lb/>nas ad volatum dedit aui natura; &longs;ed illis abutitur ad corpus contegendum. Calor per &longs;e proxi&shy;<lb/>m&egrave; &amp; principaliter calorem producit; <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. calorem gignit pro virium &longs;uarum ratione: pro&shy;<lb/>pterea qu&ograve;d teporem efficiat, vel qu&ograve;d impediatur, vel vt via &longs;it in calorem. Pr&aelig;tere&agrave; na&longs;citur <lb/>vnum, quod poti&longs;simum &longs;it ab vna cau&longs;&longs;a; multa ver&ograve;, qu&aelig; illi quodammodo &longs;eruiant. ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/>rem, quia vis &longs;ormatrix habet quidem varias pote&longs;tares, &amp; multa &longs;ibi &longs;truit quibus vtatur; vnum <lb/>tamen e&longs;t quo peruenire &longs;tudet, in planta &longs;an&egrave;, vt vitam largiatur in equo, vt vim &longs;entiendi pro&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg305"></arrow.to.target><lb/>ducat, &amp; propter illud vnum, quod a&longs;&longs;equi conatur, c&ecedil;tera molitur vt vni illi &longs;eruientia &amp; ad <lb/>ip&longs;um in&longs;tituta. Atque ita vnum e&longs;t quod vult, vt non plura, qu&aelig; &longs;it ordinis eiu&longs;dem ab eadem <lb/>cau&longs;&longs;a profici&longs;ci queant, quomodo etiam &longs;upradictum e&longs;t de materia qu&aelig;, &longs;i re&longs;picit oppo&longs;ita, at <lb/>ex illis vnum e&longs;t pr&aelig;cipuum, alterum per accidens, &amp; propter illud. Vnum quoque ab vno in <lb/>eodem genere cau&longs;&longs;&aelig;: nihil enim vetat idem &agrave; pluribus de&longs;cendere cau&longs;sis diuer&longs;i generis. Vnum <lb/>quoque ab vno e&longs;t per &longs;e, ni&longs;i ob&longs;ter impedimentum, aut repugnantia materi&aelig;. Nam &longs;ic &longs;&aelig;pe <lb/>fit, vt ab eodem habitu vna actio na&longs;catur; &longs;ed ab impedimento &amp; contrario interpelletur. Re&shy;<lb/>quiritur etiam vt cau&longs;&longs;&aelig; &longs;ub eadem habitudine ponantur. Nam pr&aelig;&longs;entia form&aelig; producit, ab&shy;<lb/>&longs;entia affert interitum; &amp; nauta vigilans e&longs;t autor &longs;alutis, dormiens ver&ograve; pernicij cau&longs;&longs;a e&longs;t: ac <lb/>Sol accedens calorem facit, frigus ver&ograve; dum recedit. C&ugrave;m ver&ograve; cau&longs;&longs;&aelig; &longs;ic &longs;e habeant, vt aut <lb/><foreign lang="greek">sunai/tia</foreign>, ide&longs;t cau&longs;&longs;as adiuuantes po&longs;tulent, aut aliqua pendeant ex ip&longs;is; vnum quoque &longs;em&shy;<lb/>per &longs;ingul&aelig; per &longs;e conficiunt: &longs;iqua varietas exoritur, reliquis erit ad&longs;cribenda. Sic Sol vnum <lb/>calorem producit, eodem tamen aquea liquat &amp; fundit, terrea cogit, ita etiam calor &longs;eu natiuus, <lb/>&longs;iue etiam auctus, c&ugrave;m pro virium &longs;uarum ratione &longs;ummum producere queat; nonnunqu&agrave;m, <lb/>
<arrow.to.target n="marg306"></arrow.to.target><lb/>vtile efficit, noxium ali&agrave;s, qu&ograve;d pro ratione &longs;u&aelig; natur&aelig; agens pr&aelig;&longs;tat id, quod &longs;i ad alterum re&shy;<lb/>feratur; non bene ad ip&longs;um &longs;e habet, vt cum coquendo pituitam gignit &longs;anguinem, &longs;i &longs;anguinem <lb/>coqua<gap/>, efficit bilem flauam, aut atram, agit h&icirc;c quidem &longs;ecundum naturam, &longs;ed propter cau&longs;&shy;<lb/>&longs;as adiuuantes alterum facit quod &longs;ecundum naturam non e&longs;t, nec quidem &longs;uam, &longs;ed illius, ad <lb/>quod in&longs;tiruitur. Eodem modo, c&ugrave;m Deus vnus omnino &longs;it, variis rebus, diuer&longs;is modis imper&shy;<lb/>tit e&longs;&longs;e. Non igitur ab eo na&longs;citur vlla varietas, aut multiplicitas; &longs;ed &agrave; participantibus vniuer&longs;a <lb/>profici&longs;citur. Itaque non acciperem illam <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> quam &agrave; nonnullis imponi intelligo, Deum <lb/>(vt Ari&longs;toteli placere puto) vnum quidem e&longs;&longs;e propter e&longs;&longs;entiam, multiplici ver&ograve; facultare pol&shy;<lb/>lere; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. ab eo deriuari complura: &longs;ed quia c&ecedil;tera qu&aelig; pendent ex illo, non &aelig;qualiter idem <lb/>bonum accipiunt; hinc varia munera illius extare, quanuis &longs;it &longs;impliciter vnus. Atque harum <lb/>legum impo&longs;itio nobis id efficiet, quod dici &longs;olet. Ab vno vt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;t, non ni&longs;i vnum po&longs;&longs;e deduci.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg298"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg299"></margin.target>f 9. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg300"></margin.target>g Auer. 1. <lb/>De <gap/>elo.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg301"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg302"></margin.target>a 2. DeAn. <lb/>T. 24. 26.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg303"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg304"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg305"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg306"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="main">

<s>Si igitur ab vno, qu&agrave; vnum e&longs;t duntaxat, vnum deriuatur; planum e&longs;t qu&ograve;d &longs;i contrariorum <lb/>
<arrow.to.target n="marg307"></arrow.to.target><lb/>cau&longs;&longs;a vnica e&longs;t, de quocunque genere accipiatur (vna enim materia contrariorum e&longs;t, <expan abbr="vnum&qacute;">vnumque</expan>. <lb/>efficiens) eam e&longs;&longs;e remotam. proximas igitur contrariorum cau&longs;&longs;as dicemus e&longs;&longs;e contrarias, ar&shy;<lb/>que ita di&longs;iunctas, vt nullo vnquam tempore con&longs;i&longs;tere queant; &longs;ed altera &longs;emper alteri <expan abbr="pernici&etilde;">perniciem</expan> 
<pb pagenum="31"/>feret; &amp; c&ugrave;m &longs;ub eodem genere maximo interuallo di&longs;tent, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> maximum ver&ograve; vnum &longs;it; ita fit, <lb/>
<arrow.to.target n="marg308"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg309"></arrow.to.target><lb/>vt nihil &longs;ibi contrarium e&longs;&longs;e valeat, &amp; contrarium vni &longs;olum e&longs;&longs;e queat: etenim ni&longs;i vnum foret, <lb/>id quod ponitur maximum, aliquid &longs;eip&longs;o maius haberet. aut igitur hoc vnum maximum fo&shy;<lb/>ret, &amp; ita contrarium e&longs;fet. nanque maximum e&longs;&longs;e interuallum inter ea qu&aelig; &longs;unt generis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan>, <lb/>&amp; qu&aelig; finiunt illud contraria vocari, non e&longs;t dubitandum. &longs;i minus ita infinitum, neque maxi&shy;<lb/>mum, neque ab&longs;olutum. nec contrarium igitur: in illo enim finis quidam nece&longs;&longs;ari&ograve; concipitur. <lb/>Ex his paret actum &amp; pote&longs;tatem non e&longs;&longs;e contraria, neque motum &amp; terminum ad quem ten&shy;<lb/>dit. nam pote&longs;tas in actum dirigitur, ita vt ex illis vnum per &longs;e fiat; &amp; motus tantum abe&longs;t vt &agrave; <lb/>termino corrumpatur, vt perficiatur maxim&egrave; ab ip&longs;o. ac &longs;iquid ine&longs;t inter ip&longs;a oppo&longs;iti; id a&longs;cri&shy;<lb/>bendum e&longs;t priuationi cum qua e&longs;t coniuncta pote&longs;tas, qu&aelig; &longs;an&egrave; forma pr&aelig;&longs;ente corrumpitur. <lb/>Ab his qu&aelig; ponuntur extrema illius &longs;patij quod finitur contrariis, alia quoque contraria na&longs;cun <lb/>tur, at non perfect&egrave; neque &longs;impliciter contraria; &longs;ed quodammodo, &amp; qua&longs;i media; ver&ugrave;m h&aelig;c <lb/>plura e&longs;&longs;e non e&longs;t ab&longs;urdum. Atqui perfect&egrave; ac &longs;impliciter vnum vni contrarium e&longs;t. Nec qui&longs;&shy;<lb/>quam medium opponat duobus extremis; neque enim illa e&longs;t oppo&longs;itio contrariorum de qua <lb/>nunc agimus; &longs;ed po&longs;ita e&longs;t in priuatione, in qua etiam &aelig;quale &amp; in&aelig;quale con&longs;i&longs;tunr. Nam ne&shy;<lb/>que etiam h&aelig;c contraria &longs;unt, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> &longs;ed con&longs;imili ratione priuationem pr&aelig;&longs;eferunt. ne fort&egrave; &longs;u&longs;pice&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg310"></arrow.to.target><lb/>ris medium &amp; extrema, vt vnum vni opponi, tanquam contraria. H&aelig;c nos affirmatione &longs;igni&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg311"></arrow.to.target><lb/>ficari volumus. itaque nudum, qu&ograve;d affirmatione &longs;ignificatur, licet &longs;it priuans; ab Ari&longs;totele <expan abbr="c&otilde;-">con&shy;<lb/></expan><gap/>arium ponitur: &amp; c&ugrave;m in eodem genere &longs;int, genus autem &agrave; materia ducitur in qua pote&longs;tas <lb/>exi&longs;tit ad contraria, viam ad &longs;e vici&longs;sim habent. Itaque illa qu&aelig; in genere conueniunt, &longs;ecum <lb/>commutantur: qu&aelig; toto genere &longs;eparantur, vt in materia di&longs;cre pant; &longs;ic quoque nullam ad &longs;e&longs;e <lb/>pote&longs;tatem obtinuetunt, nec commutantur igitur. Proptere&agrave; neque quantum in quale muta&shy;<lb/>tur, c&ugrave;m genera diuer&longs;a &longs;int. nec quale omne tran&longs;it in alterum; &longs;icuti &longs;aporin odorem, c&ugrave;m &longs;int <lb/>genera diner&longs;a. <expan abbr="&longs;ola&qacute;">&longs;olaque</expan>. illa &longs;ecum commutantur qu&aelig; in genere proximo, hoc e&longs;t, in materia pro&shy;<lb/>xima conuenere. Proinde ita &longs;e habent contraria, vt vnum actu &longs;ingula &longs;int, &longs;ed pote&longs;tate alte&shy;<lb/>rum. e&longs;t enim actu calidum, in potentia <expan abbr="frigid&utilde;">frigidum</expan>. Atque ita ex hi&longs;ce principiis con&longs;titui contraria <lb/>puto, vt ni&longs;i mihi aliter dicens Ari&longs;toteles obiiciatur; aut opponatur certa demon&longs;tratio; procon&shy;<lb/>&longs;tanti&longs;simo habeam, &longs;i tres i&longs;t&aelig; conditiones ad hibeantur; illa nece&longs;&longs;ari&ograve; fore contraria. maxim&egrave; <lb/>&longs;ub eodem genere di&longs;tare; affirmatione notari; &amp; ad &longs;e&longs;e mutuam pote&longs;tatem habere. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Proinde <lb/>
<arrow.to.target n="marg312"></arrow.to.target><lb/>&longs;ecum certant; &amp; &longs;ibiinuicem machinantur interitum. reliqua &longs;an&egrave;, vt (vnis relatiuis exceptis: <lb/>ip&longs;a enim &longs;ola &longs;e &longs;u&longs;tinent vici&longs;sim &amp; <foreign lang="greek">a)ntezeidusin</foreign>) non con&longs;i&longs;tunt: attamen non oppugnant. <lb/>
<arrow.to.target n="marg313"></arrow.to.target><lb/>H&aelig;c ver&ograve; vel per &longs;e &longs;unt, vel per accidens, &amp; quidem &longs;pecie diuer&longs;a contraria &longs;unt, &longs;i per &longs;e con&shy;<lb/>traria &longs;int, vt album &amp; nigrum in genere colorum, &amp; in genere &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &longs;i per &longs;e in &longs;int in &longs;ub&shy;<lb/>&longs;tantia, &longs;i minus: etiam eadem &longs;pecie e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, vt iidem contrarij colores in homine. Quare, <lb/>c&ugrave;m per &longs;e, mortale &amp; immortale &longs;int in &longs;ub&longs;tantia, in eadem &longs;pecie con&longs;i&longs;tere nequeunt. per &longs;e <lb/>ver&ograve; &longs;unt, quia nece&longs;&longs;ari&ograve; in&longs;unt: nam quod mortale e&longs;t, caducum &longs;it nece&longs;&longs;e e&longs;t; immortale ver&ograve; <lb/>perpetu&ograve; con&longs;eruatur. Qu&ograve;d autem &longs;int contraria per&longs;picuum e&longs;t; quoniam immortale e&longs;t pri&shy;<lb/>uatio, ea ver&ograve; e&longs;t impotentia definita, &amp; cum aliquo actu coniuncta, vnde &longs;ignificatur affirmatio&shy;<lb/>ne; <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. in eodem genere maximo interuallo ab oppo&longs;ita forma &longs;egregatur. Nam qu&ograve;d <lb/>plus qu&agrave;m genere &longs;egregentur, aut etiam genere, non dum &longs;icuti manife&longs;tum &longs;umimus. Illud <lb/>&longs;olum ex Ari&longs;totele &longs;uccurrit quod a&longs;&longs;erere liceat, qu&aelig; genere di&longs;crepant, appar&ecirc;re quidem con&shy;<lb/>traria, veruntamen eo qu&ograve;d &longs;ecum conferri nequeant &amp; longi&longs;sim&egrave; di&longs;tent, neque inter ea maxi&shy;<lb/>ma po&longs;sit a&longs;signari di&longs;tantia qu&aelig; requiritur in contrariis, non e&longs;&longs;e contraria &longs;impliciter; ad extre&shy;<lb/>mum videtur inferre mortale &amp; immortale genere &longs;eparari; ac nos &longs;i genus &longs;ubalternum intel&shy;<lb/>ligere velimus, quod &longs;ub eandem &longs;eriem cadat, non repugnabimus. &longs;i pr&aelig;dicamentum <expan abbr="&longs;eriem&qacute;">&longs;eriemque</expan>. <lb/>
<arrow.to.target n="marg314"></arrow.to.target><lb/>variam &longs;umimus, ex Ari&longs;totelis ip&longs;ius verbis colligi po&longs;&longs;e negamus. ac &longs;pecie &longs;olum ab Ari&longs;tote&shy;<lb/>le inter &longs;e di&longs;tingui &longs;atemur: ita enim rationem &longs;uam complectitur. Contraria &longs;pecie differunt. <lb/>Mortale &amp; immortale contraria &longs;unt. A&longs;&longs;umptionem ver&ograve; probat. Siquidem priuatio &longs;it qu&aelig;&shy;<lb/>dam impotentia definita. Quid ergo aliud ex his inferri pote&longs;t, qu&agrave;m qu&ograve;d mortale &amp; immor&shy;<lb/>tale &longs;pecie di&longs;iungantur? itaque pro eo, qd habet <expan abbr="c&otilde;textus">contextus</expan> Ari&longs;totelicus. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> genere diuer&longs;a &longs;pecie <lb/>
<arrow.to.target n="marg315"></arrow.to.target><lb/>legendum puto. H&aelig;c ver&ograve; omnia iubeo te diligenter ob&longs;eruare: ni&longs;i enim aduertas; oratio per&shy;<lb/>plexa qua v&longs;us e&longs;t Ari&longs;toteles; negotium tibi exhibere po&longs;&longs;et. pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d Gr&aelig;ci interpretis <lb/>auxilio de&longs;tituti &longs;umus in eo loco. Quamquam neque ip&longs;e animaduertit, vbi Ari&longs;toteles docuit <lb/>genere differentia in contrariis numerari, qu&ograve;d eorum maxima differentia foret, h&aelig;c e&longs;&longs;e referen&shy;<lb/>da ad ea, qu&aelig; paull&ograve; ante dixerat videri, Ari&longs;toteles; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. in illum errorem inductus e&longs;t, qu&ograve;d <lb/>maxim&egrave; di&longs;tarent ea qu&aelig; genere differunt: neque vidit eam di&longs;tantiam ab Ari&longs;totele, velut infi&shy;<lb/>nitam poni, vnde contrariorum ratio tollitur. nec enim via pote&longs;t intercedere inter genere toto <lb/>differentia qu&aelig; &longs;ola re&longs;tat inter ea qu&aelig; genere conueniunt. Et ver&ograve; cur magis di&longs;ter quantum &agrave; <lb/>&longs;ub&longs;tantia qu&agrave;m di&longs;tet qualitas, aut vllum aliud ex reliquis pr&aelig;dicamentis? C&ugrave;m ver&ograve; po&longs;te&agrave; 
<pb pagenum="32"/>doceret Ari&longs;toteles o&longs;ten&longs;um e&longs;&longs;e extra genus non e&longs;&longs;e di fferentias, neque ip&longs;e verba Ari&longs;totelis <lb/>
<arrow.to.target n="marg316"></arrow.to.target><lb/>accepi&longs;&longs;et in eum &longs;en&longs;um, qu&ograve;d di&longs;tantia &longs;oret infinita, idem quoque repugnantiam maximam <lb/>inter Ari&longs;totelis dicta inculcare coactus e&longs;t, putans, quod ibi inferretur aduer&longs;um ca qu&aelig; &longs;upr&agrave; <lb/>con&longs;titura fuerant; pertinere ad illa qu&aelig; &longs;ubalterna &longs;unt, c&ugrave;m c&ecedil;teroqui &longs;uperiora generali&longs;simis <lb/>accommodarentur. id ver&ograve; vniuer&longs;am Ari&longs;totelis &longs;ententiam peruertebat. quand&ograve; ea qu&aelig; diffe&shy;<lb/>runt; aliquo differunt: generali&longs;sima nullo differunt, &longs;ed diuer&longs;a &longs;unr, hoc e&longs;t &longs;eip&longs;is di&longs;tinguun&shy;<lb/>tur, <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. ex ip&longs;is dialectici fabricant propo&longs;itiones medio vacantes; <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> ea qu&aelig; &longs;ub ip&longs;is exi&longs;tunt, <lb/>
<arrow.to.target n="marg317"></arrow.to.target><lb/>per illa &longs;eparantur; itaque magis propri&egrave; differunt; huic ver&ograve; oppo&longs;itum autore Alexandro pro&shy;<lb/>nuntia&longs;&longs;et Ari&longs;toteles. Poruit ver&ograve; eos fallere dictum illud Ari&longs;torelis in extremo X. qui c&ugrave;m <lb/><gap/>os confuta&longs;&longs;et qui ponerent ideas &aelig;ternas, &ldquo;&amp; qu&aelig; eiu&longs;dem rationis e&longs;&longs;ent cum &longs;ingularibus <foreign lang="greek">ta\ <lb/>tina\</foreign> ip&longs;e ibi vocat. illud adiungit <foreign lang="greek">ta)de/<gap/>ge/nei. e(tezaplei_on dis/fhxen, h)/ta\ei_dei/</foreign>. ide&longs;t ea ver&ograve;,&rdquo; <lb/>qu&aelig; genere diuer&longs;a &longs;unt; magis di&longs;tant, qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;pecie. qua&longs;i antea perora&longs;&longs;e<gap/>&aelig;ternum &agrave; <lb/>caduco genere di&longs;crepare. Ver&ugrave;m neque h&aelig;c cum proxim&egrave; dictis coh&aelig;reant nece&longs;&longs;e e&longs;t, neque <lb/>ex ante con&longs;titutis nece&longs;&longs;ari&ograve; colliguntur. &longs;ed videntur potius &longs;eparatim fui&longs;&longs;e allata<gap/> nam c&ugrave;m <lb/>de di&longs;tantia contrariorum &amp; eorum qu&aelig; &longs;pecie &longs;egregantur, &longs;atis <expan abbr="&longs;uper&qacute;">&longs;uperque</expan>. di&longs;putatum foret; ea <lb/>&longs;ubiungenda qu&aelig; ad genera diuer&longs;a pertinerent, vt ab&longs;olueretur di&longs;putatio de oppo&longs;itis; itaque <lb/>
<arrow.to.target n="marg318"></arrow.to.target><lb/>docuit ea plus qu&agrave;m &longs;pecie differentia di&longs;tare. Nam qu&aelig; &longs;pecie differunt, habent in quo conue&shy;<lb/>niant, nempe genus; non &longs;ic; qu&aelig; genere &longs;eparantur. Ergo illa &longs;ub eodem genere &longs;ummiam obti&shy;<lb/>nuere di&longs;tantiam, h&aelig;c in finito quodam interuallo &longs;eiunguntur. Quamquam mirum videri po&shy;<lb/>te&longs;t, &longs;i di&longs;tant mult&ograve; magis ea qu&ecedil; genere &longs;egregantur qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;pecie; qu&aelig; &longs;pecie di&longs;tinguun <lb/>tur, in eodem &longs;ubiecto non con&longs;i&longs;tere; qu&aelig; ver&ograve; genere &longs;eiugantur, etiam complura e&longs;&longs;ein <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> <lb/>indiuiduo: in eodem enim Socrate e&longs;t &amp; &longs;ub&longs;tantia, &amp; quantum, &amp; quale, &amp; omnia pr&aelig;dicamen <lb/>ta. nec tamen idem albus &amp; niger, aut ratione vtens, aut carens. An ita dicemus h&aelig;c magis e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tia, &amp; natura di&longs;tingui qu&agrave;m ea qu&aelig; &longs;unt contraria generis eiu&longs;dem, nullam enim e&longs;&longs;enti&ecedil; partem <lb/>habent in qua conueniant: at &longs;ubiecto &amp; materia qu&aelig; non e&longs;t e&longs;&longs;enti&aelig; pars, propter eius habili&shy;<lb/>tatem ad omnes formas di&longs;tant minus; contraria propter in &longs;itam priuationem alterius qu&aelig; ine&longs;t <lb/>in altero, non modo e&longs;&longs;entia &longs;ecernuntur, &longs;ed etiam &longs;ubiecto: repugnant enim, &amp; &longs;e&longs;e ex eodem <lb/>&longs;ubiecto pellunt vici&longs;sim; illa e&longs;&longs;entia &longs;an&egrave; di&longs;crepant; &longs;ed non contin entia priuationem, ni&longs;i for&shy;<lb/>maliter ea differre dicamus, qu&ograve;d vnum non &longs;itid quod e&longs;t alterum; nullam repugnantiam pr&ecedil;&shy;<lb/>&longs;eferunt: &longs;ic &amp; &longs;ub&longs;tantia &amp; quantum &longs;imul e&longs;&longs;e pote&longs;t; licet tota e&longs;&longs;entia &longs;ub&longs;tantia &longs;eparetur &agrave; <lb/>
<arrow.to.target n="marg319"></arrow.to.target><lb/>quantitate. Ergo &aelig;ternum &amp; caducum &longs;pecie &longs;ola di&longs;tinguitur, non etiam genere. Quamobrem <lb/>et&longs;i Auerro&euml;s ea plus qu&agrave;m genere di&longs;tare con&longs;tituit; aut extremis illis X. verbis cum aliis e&longs;t de&shy;<lb/>ceptus, aut ali&ograve; ab interpretibus eius verba torquentur, atque ip&longs;e velit. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> inquit enim plus qu&agrave;m <lb/>
<arrow.to.target n="marg320"></arrow.to.target><lb/>&longs;pecie; ergo etiam plus qu&agrave;m genere. quisid dabit? &amp; videtur illud volui&longs;&longs;e tantum quod diffe&shy;<lb/>rant plus qu&agrave;m &longs;pecie &longs;peciali&longs;sima; nanque &aelig;ternum &amp; caducum de multis &longs;pecie differentibus <lb/>pr&aelig;dicantur &longs;ignum e&longs;to, qu&ograve;d addit e&longs;&longs;e contraria, qu&aelig; &longs;ub eodem genere collocantur. Venit <lb/>&amp; id mihi in mentem in locum Ari&longs;totelis irrep&longs;i&longs;le quandam mendulam, &amp; pro eo quod legitur <lb/><foreign lang="greek">ta\ ei)/dei/</foreign>, legendum e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">ta\ei)/dh</foreign>, ide&longs;t, ideas, &amp; hunc e&longs;&longs;e illorum verborum &longs;en&longs;um, quod vel idea <lb/>e&longs;t eiu&longs;dem &longs;peciei cum indiuiduis, vel ad &longs;ummam &longs;pecie &longs;peciali&longs;sima &longs;egregatur. &longs;ed &aelig;ternum <lb/>&amp; caducum genere (&longs;ubalterno) di&longs;crepant; h&aelig;c ver&ograve; maior e&longs;t di&longs;crepantia qu&agrave;m &longs;pecierum <lb/>
<arrow.to.target n="marg321"></arrow.to.target><lb/>&longs;peciali&longs;simarum: ergo non differunt ide&ecedil; ab indiuiduis vt immortale &agrave; caduco. Ex <gap/>xtura <lb/>contrariorum fit plus &amp; minus. id autem &longs;ic accipiendum e&longs;t, vt faciant contraria circum idem <lb/>&longs;ubiectum, &amp; vt eadem &longs;pecies con&longs;eruetur, vt in accidentibus v&longs;uuenire &longs;olet: nanque &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>ti&aelig; &longs;ic &longs;e habent, vt quoque minimo dempto, vel addito &longs;pecies, non &longs;ecus ac numeri dempta, <lb/>
<arrow.to.target n="marg322"></arrow.to.target><lb/>vel addita vnitare mutentur. Inde natum e&longs;t tritum illud pronuntiatum in accidentibus plus &amp; <lb/>minus &longs;peciem non immutare, quod tamen ab Ari&longs;totele negatum e&longs;t <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> (eum ver&ograve; &longs;ecutus e&longs;t <lb/>
<arrow.to.target n="marg323"></arrow.to.target><lb/>The ophra&longs;tus, &agrave; quo Simplicius) in animi affectionibus qu&aelig; in quadam mediocritate collocan&shy;<lb/>tur, ex hac &longs;i exce&longs;&longs;erint, in vitia conuertuntur. Atque etiam plus &amp; minus ad &longs;ub&longs;tantias per&shy;<lb/>tinere pote&longs;t &amp; ad alia complura &longs;ine participatione contrarij; nanque indiuidua &longs;ub&longs;tantia ma&shy;<lb/>gis e&longs;t, qu&agrave;m &longs;ecunda, &longs;imiliter accidens quiddam minus e&longs;t qu&agrave;m &longs;ub&longs;tantia; verum id &agrave; Gr&ecedil;cis <lb/><foreign lang="greek">kaq) u(fesi_n th_s fu/sews</foreign>, ide&longs;t, &longs;ecundum natur&aelig; humilitatem appellatum e&longs;t; vbi quoque <lb/>res &longs;uis quidem partibus ab&longs;oluta e&longs;t, &longs;ed deficit tanti&longs;per &agrave; &longs;ummo; nec latitudinem complet <lb/>eius quod e&longs;t &longs;impliciter in eo genere: nam quantum perfectum e&longs;t; neque ideo pollet ea per&longs;e&shy;<lb/>ctione quam agno&longs;cimus in &longs;ub&longs;tantia, eiu&longs;modi tamen, qu&aelig; &longs;ibi conueniat. Sed po&longs;tea quibus <lb/>&amp; quomodo &longs;ingula aptentur. Hocitem ab Ari&longs;totele &longs;emel atque iterum acceptum e&longs;t. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Si <lb/>
<arrow.to.target n="marg324"></arrow.to.target><lb/>quod ex duobus &longs;it conflatum; vbi alterum exi&longs;tere &longs;eor&longs;um queat; alterum quoque &longs;eparari <lb/>po&longs;le. vt, &longs;i hydromeli ex aqua &amp; melle componitur, ac mel ab&longs;olutum ab aqua exi&longs;tit, nece&longs;&longs;e <lb/>item e&longs;t aqua &longs;eparetur &agrave; melle. At ver&ograve;, &longs;i &longs;ententiam hanc ita generaliter accipiamus, <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> vereor, <lb/>
<arrow.to.target n="marg325"></arrow.to.target><lb/>ne veritas illius minuatur: quippe qu&ograve;d, tamet&longs;i &longs;ub&longs;tantia &longs;eparatur ab accidente, non idcirco 
<pb pagenum="33"/>accidens &agrave; &longs;ub&longs;tantia &longs;eparatur. Pr&aelig;terea ne tollatur eius v&longs;us. Nam &longs;i vtrunque &longs;eparatum e&longs;&longs;e <lb/>
<arrow.to.target n="marg326"></arrow.to.target><lb/>velint, id pro comperto accipiunt quod inquirimus: ex hac emm propo&longs;itione alterum ex illis <lb/>&longs;eor&longs;um exi&longs;tere conamur o&longs;tendere; atqui &longs;i ita &longs;umatur, e&longs;t principinm, non conclu&longs;io. Nec non <lb/>id mihi veniebat in menrem, Ari&longs;totelem, vbicunque eiu&longs;modi propo&longs;itionem &longs;ump&longs;i&longs;let; per&shy;<lb/>petu&ograve; ad mouentia &amp; mobilia accommoda&longs;&longs;e: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quin &longs;i audiamus Alexandrum; eam quoque <lb/>
<arrow.to.target n="marg327"></arrow.to.target><lb/>ipecialius &longs;umptam fui&longs;&longs;e dicemus; nempe in motu c&ecedil;le&longs;ti &longs;ol&ugrave;m in quo mobile &longs;impliciter e&longs;t; <lb/>quippe orbes planetarum, &amp; mouens, &amp; mobile &longs;imul &longs;ph&ecedil;ra &longs;cilicet inerrans, &amp; primum <expan abbr="mou&etilde;s">mouens</expan> <lb/>ab omni corpore &longs;egregatum. Accedit qu&ograve;d &longs;i generaliter &amp; indefinit&egrave; accipiamus vnum &longs;eiu&shy;<lb/>gatum; poterit intelligi primum; at non e<gap/>ficitur inde, vt po&longs;terius ab&longs;olutum &longs;it. Sed quoniam <lb/>negare non po&longs;lumus, quin, &longs;i rerum e&longs;&longs;entia &longs;pectetur, accidentis item e&longs;&longs;entia &longs;eparata &longs;it ab <lb/>e&longs;&longs;entia &longs;ub&longs;tanti&aelig;, alia enim e&longs;t vtriu&longs;que e&longs;&longs;entia: quia tamen non efficeret Ari&longs;totelesid quod <lb/>in&longs;tituerat: etenim primum motorem &agrave; corpore c&ecedil;le&longs;ti non e&longs;&longs;entia &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed re &longs;ecretum o&longs;ten&shy;<lb/>dere volebat: idcirco dicemus Ari&longs;totelem de rei &longs;eparatione verba facere, &amp; in eam partem ac&shy;<lb/>cipiemus effatum, vt &longs;i de priore dubium &longs;it, &longs;it'ne &longs;eparatum; &agrave; po&longs;terioris &longs;eparatione conclu&shy;<lb/>damus etiam prius e&longs;&longs;e ab&longs;olutum; <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. rerum natura patietur. Nam &longs;i po&longs;terius ex aliquo pen&shy;<lb/>det, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. per &longs;e &longs;ub&longs;i&longs;tit; mult&ograve; magis exi&longs;tet per &longs;e prius; quia non pendeat ex alio. atque illud <lb/>
<arrow.to.target n="marg328"></arrow.to.target><lb/>po&longs;terius, &longs;ic ab altero &longs;eparari debere putamus, vt ab aliis omnibus ab&longs;olutum &longs;it. Idcirco etiam <lb/>&longs;i materia &longs;eparetur &agrave; forma: quia non &longs;impliciter &agrave; forma &longs;eparatur, neque formam (de mate&shy;<lb/>riata nunc agimus) &agrave; materia liberam e&longs;&longs;e continget. Vbi igitur ab&longs;olutum &longs;it po&longs;terius; prius it&untilde; <lb/>mult&ograve; magis ab&longs;olutum &longs;it, nece&longs;&longs;e e&longs;t. ab&longs;olutum, inquam, vt &longs;ub&longs;i&longs;tens, non autem, vt e&longs;&longs;enti&aelig; <lb/>priuilegio, &longs;iue functionis ab alio pendet. Nam Socrates e&longs;t res ab&longs;oluta, quia con&longs;i&longs;tit partibus <lb/>vniuer&longs;is, ex quibus illud deriuatur, quod dicimus <foreign lang="greek">u)pazxei_n</foreign>, ide&longs;t, exi&longs;tere. Qu&ograve;d &longs;i pendeat <lb/>ab alio, tanquam mouente; nil veritati propo&longs;itionis ob&longs;tar, mod&ograve; cau&longs;&longs;as internas &amp; affectus, vt <lb/>in &longs;ubiecto, velut patiente in&longs;unt, c&ecedil;teris cogitatione &longs;euocatis aduertamus, non excludentes &agrave; <lb/>Deo reliqua pendere, propterea qu&ograve;d &longs;int, aut qu&ograve;d illum imitando operentur: illud ver&ograve; ap&shy;<lb/>probantes, qu<gap/>d primum quod &longs;eparatum e&longs;&longs;e colligere &longs;tudemus, ab&longs;olutum quoque &longs;it &amp; &agrave; <lb/>nullo pendeat ex con&longs;equentibus, neque vt &longs;it, neque vt operetur. Sed illud mihi placet magis <lb/>h&aelig;c non generatim, &longs;ed appo&longs;it&egrave; ad motum primum pronuntiata fui&longs;&longs;e ab Ari&longs;torele. Et illud <lb/>item ab Ari&longs;totele receptum. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Ex pote&longs;tate &amp; actu, &longs;iue &egrave; materia &amp; forma aut ex corpore, &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg329"></arrow.to.target><lb/>animo vnum fieri per &longs;e, cuius nulla demon&longs;tratio po&longs;sit afferri, quippe qu&ograve;d ea &longs;it illorum vis <lb/>
<arrow.to.target n="marg330"></arrow.to.target><lb/>&amp; natura, nec in alia principia re&longs;oluatur. Nam quamuis Ari&longs;toteles olim pronuntiari<gap/> oppo&longs;i&shy;<lb/>rum in medio afferens aliud principium, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> per quod vnum fiat ex illis; rem ip&longs;am &longs;pectat, dum <lb/>
<arrow.to.target n="marg331"></arrow.to.target><lb/>fit: tunc enim requiritur efficiens quod iungat h&aelig;c duo principia diuer&longs;a; &amp; finis cuius gratia &longs;ic <lb/>agat efficiens; nos autem h&icirc;c verba facimus de re, po&longs;tqu&agrave;m genita e&longs;t &amp; interna principia &longs;cru&shy;<lb/>tamur; Vnum igitur fit ex illis non vt colla, glutine, aut clauo, neque item compo&longs;itione, aut <expan abbr="c&otilde;-tinuatione">con&shy;<lb/>tinuatione</expan>; &longs;ed qu&ograve;d pote&longs;tas e&longs;t res qu&aelig; per&longs;ectionem po&longs;tulat, eius autem perfectio e&longs;t actus; <lb/><expan abbr="eodem&qacute;">eodemque</expan>. modo materia &longs;e habet ad formam, &amp; corpus animalis ad animam. hoc totum, <expan abbr="inqu&atilde;">inquam</expan>, <lb/>e&longs;t ex eorum natura. C&ugrave;m enim e&longs;&longs;e dicatur multis modis, vt pore&longs;tate &amp; actu; illud ver&egrave; e&longs;t <lb/>quod e&longs;t actus, vnde impetrarunt alia qu&ograve;d &longs;int. C&ugrave;m ergo materia &longs;it pore&longs;tas, forma ver&ograve; <lb/>actus, materia per &longs;e non con&longs;tat, &longs;ed &longs;ocietatem form&aelig; requirit, vt &longs;it: &longs;ic etiam corpus organi&shy;<lb/>cum, quia potentia vitam habet, non actu, vt eam habeat, anim&aelig; pr&aelig;&longs;entia opus e&longs;t. Quoniam <lb/>igitur oportet vt illi pr&ecedil;&longs;to &longs;it forma, huic autem animus; &longs;i e&longs;&longs;e debent: idcirco vnum fit ex ma&shy;<lb/>teria &amp; forma. Et per analogiam ad h&aelig;c qu&ograve;d certum efficiens incutiat actum certo &longs;ubiecto, <lb/>quod item indem on &longs;trabile te&longs;tatur e&longs;&longs;e Philo&longs;ophus, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> quippe qu&ograve;d h&aelig;c &longs;it eorum natura. <lb/>
<arrow.to.target n="marg332"></arrow.to.target><lb/>In rebus etiam natura con&longs;tantibus certa e&longs;t &amp; determinata ratio magnitudinis, &amp; paruitatis, <lb/>
<arrow.to.target n="marg333"></arrow.to.target><lb/>c&ugrave;m vt forma con&longs;i &longs;tat, t&ugrave;m etiam vt efficienti parere valeat: nanque et&longs;i materi&aelig; cau&longs;&longs;a diui&longs;io <lb/>procedit in infinitum; at vbi illa ratio corrumpatur; intereat forma nece&longs;&longs;e e&longs;t priuata in&longs;trumen <lb/>tis quibus &longs;uis muneribus fungi debebat: neque enim patitur natura aliquid otio&longs;um. Et debita <lb/><expan abbr="conueniens&qacute;">conueniensque</expan>. rei magnitudo de&longs;ideratur in patiente; quand&ograve; magna magnam vim pro ratione <lb/>corpotis habentia vald&egrave; re&longs;i&longs;tunt, parua eludunt agentia. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Etiam con&longs;tat naturam gignendo &agrave; <lb/>
<arrow.to.target n="marg334"></arrow.to.target><lb/>principio ad principium tendere nempe ab efficiente quod e&longs;t actu, ad finem &amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; &longs;unt <lb/>ratione &amp; e&longs;&longs;entia priora, licet vltima generatione. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> Hinc efficitur vt res aliter in natura &longs;e ha&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg335"></arrow.to.target><lb/>beat, dum fit, ac po&longs;tqu&agrave;m facta fuerit: nam qu&aelig; po&longs;teriora generatione, h&aelig;c &longs;unt natura prio&shy;<lb/>ra, &amp; contra qu&aelig; prius natura &longs;unt ea &longs;int vltima generatione. H&aelig;c de communibus phy&longs;io&shy;<lb/>logi&aelig; totius effatis dicere libuit qu&aelig; maioris ponderis e&longs;&longs;e intelligeremus, quibus theoremata <lb/>fundarentur qu&aelig; de motu generatim in&longs;tituimus, alia reiicientes ad illa, qu&aelig; de reliqua re natu&shy;<lb/>rali &longs;cribere cogitamus.</s>
</p>
<pb pagenum="34"/>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg307"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg308"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg309"></margin.target>a 10. Met. <lb/>T. 13.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg310"></margin.target>b 10. Met. <lb/>T. 19.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg311"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg312"></margin.target>c 10. Met. <lb/>T. 26.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg313"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg314"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg315"></margin.target>d Bis in c<gap/><lb/>dem T. 26</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg316"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg317"></margin.target>a 1. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg318"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg319"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg320"></margin.target>b Di&longs;. <lb/>Di&longs;pu. 2. <lb/>Sol. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg321"></margin.target>IV.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg322"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg323"></margin.target>c 8. Eth. <lb/>c. vlt. <lb/>lib. <foreign lang="greek">pezi&shy;<lb/>paqw_n</foreign>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg324"></margin.target>V. <lb/>d 8. Phy&longs;. <lb/>12. Met. <lb/>T. 35.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg325"></margin.target>e Zim. <lb/>Theo. 174.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg326"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg327"></margin.target>a 12. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg328"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg329"></margin.target>VI. <lb/>b 8. Met. <lb/>T. vlt. <lb/>2. de An. <lb/>T. 7.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg330"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg331"></margin.target>c 2. de Ge. <lb/>T. 51.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg332"></margin.target>d 2. de A<gap/>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg333"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg334"></margin.target>e 1. De ort.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg335"></margin.target>f 2. de Par. <lb/>c. <gap/>.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Vtr&ugrave;m principia &longs;uperius expo&longs;ita &longs;int ea not a nobis qu&aelig; I. Phy&longs;. propo&longs;uit Ari&longs;toteles an non. <lb/>Cap. V.<emph.end type="italics"/><lb/>
<arrow.to.target n="marg336"></arrow.to.target></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg336"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="main">

<s>Atqve ea quidem nob. nota &longs;unt annum illa, &agrave; quibus initium &longs;u&ecedil; phy&longs;iologi&ecedil; &longs;ump&longs;it <lb/>Ari&longs;toteles; Equidem neque h&aelig;c excepta fui&longs;&longs;e puto, neque &longs;ola comprehen&longs;a; &longs;ed aliud <lb/>genus eorum qu&aelig; &longs;int nota nob. ab Ari&longs;totele proponi credo qu&aelig; <expan abbr="re&longs;olu&etilde;tes">re&longs;oluentes</expan> manuduceremur in <lb/>eorum notitiam, qu&aelig; nobis ignota &longs;orent, &amp; c&ugrave;m &longs;impliciter nota e&longs;&longs;ent; nobis quoque nota fie&shy;<lb/>rent: vbi ver&ograve; notui&longs;&longs;ent, lucem rebus afferrent qu&aelig; licet no&longs;cerentur &agrave; nob. &longs;impliciter, tamen <lb/>ignorabantur; ita enim no&longs;cebantur &agrave; nob. vt &longs;en&longs;ui &longs;e&longs;e offerebant; &amp; cum cau&longs;las haberent ex <lb/>quibus apt&ecedil; e&longs;&longs;ent, &longs;ine cau&longs;&longs;a no&longs;cebantur; rerum ver&ograve; cau&longs;&longs;as habentium legitima cognitio pa&shy;<lb/>ratur auxilio cau&longs;&longs;arum: &longs;ed his inuentis per re&longs;olutionem eorum qu&aelig; &longs;unt nota nob. adhibito <lb/>quodam gyro rationis, in iis agno&longs;cuntur ea vici&longs;sim qu&aelig; nob. nota &longs;unt. vt &longs;i hydromeli &longs;ubij&shy;<lb/>ceretur oculis no&longs;tris, id rotum &longs;pectaremus, neque tamen intelligeremus quid e&longs;&longs;et, quibus&uacute;e ex <lb/>partibus con&longs;taret; &longs;epla&longs;iarius ver&ograve; ip&longs;um accipiens in mel &amp; aquam re&longs;olueret, ex hydromeli&shy;<lb/>re quidem mel, &amp; aquam digno&longs;ceret, &amp; ex iis hydromelitos e&longs;&longs;entiam indicaret. Atque hic qui&shy;<lb/>dem progre&longs;&longs;us accommodatur ad omnia qu&aelig; nobis nota &longs;unt, ni&longs;i fort&egrave; eadem &longs;int nobis, &amp; na&shy;</s>
</p>
<p type="main">

<s>
<arrow.to.target n="marg337"></arrow.to.target><lb/>tura nota, quemadmodum euenire &longs;olet in mathematicis. &longs;ed apud phy&longs;icum &longs;an&egrave; pauca, ne di&shy;<lb/>xerim nulla, &longs;unt huiu&longs;modi. C&ugrave;m ver&ograve; communiter hoc conueniat in illa omnia qu&aelig; nob. <lb/>nota &longs;unt; nos h&icirc;c &longs;peciem quandam tractare volumus, vbi videre quoque oportet, quo h&aelig;c <lb/>quibus de nunc agimus &agrave; c&ecedil;reris &longs;eiungantur, &amp; quodnam peculiare <expan abbr="proprium&qacute;">propriumque</expan>. pr&aelig;&longs;eferant <lb/>quod attinet ad eorum con&longs;titutionem &amp; modum quo nobis afferunt auxilium ad reliqua co&shy;<lb/>gno&longs;cenda qu&ecedil; ignoramus; ac principia prim&ugrave;m, qu&aelig; c&ugrave;m &longs;e&longs;e demer&longs;erint in profundum, &agrave; no&shy;<lb/>&longs;tris &longs;en&longs;ibus longi&longs;sim&egrave; rece&longs;&longs;erunt, vt iis optim&egrave; per&longs;pectis, illa vnde prim&ugrave;m voluere, pro&shy;<lb/>b&egrave; intelligerentur. ant&egrave; enim erat inchoata illorum cognitio, quippe ex &longs;en&longs;u &amp; per accidens; po&shy;<lb/>&longs;tea per&longs;ecta &amp; per &longs;uas cau&longs;&longs;as, mox alia qu&aelig; c&ugrave;m pendeant ex illis, &agrave; nob. nullo pacto cogno&shy;<lb/>&longs;cuntur; neque enim &longs;entimus ea, qu&aelig; in centrum mundi &longs;e&longs;e abdidere; &longs;ed ratio dictat ibi quid&shy;<lb/>dam e&longs;le torpidi&longs;simum; quia nimirum maxim&egrave; omnium di&longs;tet &agrave; c&ecedil;lo &agrave; quo calor ad elementa <lb/>permanat. ea ver&ograve; deducitur ex iis principiis qu&aelig; nob. antea patefacta fuerant. H&aelig;c ergo &longs;peciali <lb/>quodam nomine confu&longs;a vocauit Ari&longs;toteles, Gr&aelig;c&egrave; <foreign lang="greek">sugkexume/na</foreign> e&longs;t ver&ograve; apud Gr&aelig;cos ea <lb/>vox frequenti&longs;sima qua &longs;ignificatur res conturbata &amp; non pura, vt &longs;pecies confu&longs;&aelig; dicerentur <lb/>
<arrow.to.target n="marg338"></arrow.to.target><lb/>imagines ill&aelig; qu&aelig; apparent in aquis, vbi concitantur, a&longs;piciuntur enim di&longs;tortis &amp; perplexis, vt <lb/>certam nullam delineationem pr&aelig;ferre videantur. quin ita exiles &longs;unt, vt &aelig;gr&egrave; di&longs;cerni po&longs;sint. <lb/>atque h&ecedil; quidem huiu&longs;modi e&longs;&longs;e &longs;olent in pueris, dum ab immoderato calore &longs;anguis <expan abbr="&longs;piritus&qacute;">&longs;piritusque</expan>. <lb/>turbantur, con&longs;imiles in ebriis exi&longs;tunt. Sic te&longs;tabatur Ari&longs;toteles, gentem aliquam ab ortu notam <lb/><emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quandam, &longs;tigma ip&longs;e vocat, in humeris habere, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. in auis apparui&longs;&longs;e di&longs;tinctam, po&longs;t <lb/>
<arrow.to.target n="marg339"></arrow.to.target><lb/>modo in nepotibus reliquum e&longs;&longs;e nigrum quoddam confu&longs;um, vt di&longs;cernere non liceret, nota'ne <lb/>foret, an potius imago not&aelig;. Eodem quoque modo c&ugrave;m redderet cau&longs;&longs;am Philo&longs;ophus, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> cur <lb/>
<arrow.to.target n="marg340"></arrow.to.target><lb/>nati &longs;imiles interdum parentibus e&longs;&longs;ent, nonnunqu&agrave;m matribus, ac nepotes auis aut auiis docet <lb/>ex longiore nepotum &longs;ucce&longs;sione figuras maiorum confundi, &amp; proce&longs;&longs;u temporis ita conturba&shy;<lb/>ri, vt nulli amplius affinium, aut con&longs;anguineorum &longs;imiles &longs;int. Ver&ugrave;m quod ad rem no&longs;tram <lb/>pertinet, c&ugrave;m Galenus, t&ugrave;m etiam Ari&longs;toteles v&longs;i &longs;unt huiu &longs;cemodi voce, &longs;ignificantes doctrinam <lb/>rudem &amp; inchoatam <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> quam item alio nomine <foreign lang="greek">a)o/zison</foreign>, ide&longs;t inde&longs;initam ip&longs;e appellauit. &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg341"></arrow.to.target><lb/>opponit confu&longs;o <foreign lang="greek">to\n diozismo\n</foreign>, ide&longs;t di&longs;tinctionem. Planius adhuc idem Galenus <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> mentionem <lb/>
<arrow.to.target n="marg342"></arrow.to.target><lb/>faciens de doctrina qu&ecedil; tradenda e&longs;t rudibus, conferre docet in compluribus indefinitum &amp; con <lb/>
<arrow.to.target n="marg343"></arrow.to.target><lb/>fu&longs;um magis qu&agrave;m <foreign lang="greek">dihzq zwme/non</foreign>, ide&longs;t di&longs;tinctum, vbi &longs;cilicet id profund&aelig; &longs;peculationis &amp; <lb/>prolixiorum &longs;ermonum &amp; longioris temporis indigeat quod item alio nomine <foreign lang="greek">tu/aw</foreign>, ide&longs;t ru&shy;<lb/>dius dictum &amp; oppo&longs;itum ei, quod e&longs;t exqui&longs;itum, ab Ari&longs;totele &longs;ignificatum fui&longs;&longs;e nouimus. <lb/>M. Tullius <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> <foreign lang="greek">sugkexome/non, &amp; ao/zison</foreign>, confu&longs;um <expan abbr="incertum&qacute;">incertumque</expan>. reddidit. Audit igitur, quid <lb/>
<arrow.to.target n="marg344"></arrow.to.target><lb/>&longs;ibi velit in methodo con&longs;u&longs;um. Sed enim hoc in omnem di&longs;putationem quadram pote&longs;t, &longs;iue <lb/>&longs;it de principiis, &longs;iue de rebus qu&aelig; pendent ex ip&longs;is. Atqui nunc aduertamus qu&aelig; velit Ari&longs;tote&shy;<lb/>les e&longs;&longs;e confu&longs;a <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> quorum v&longs;us &longs;it in principiis euoluendis. H&aelig;c, &longs;i rerum ip&longs;arum conditionem <lb/>
<arrow.to.target n="marg345"></arrow.to.target><lb/>&longs;pectes; illa generatim vocantur qu&aelig; vix &agrave; nob. cogno&longs;cuntur, hoc e&longs;t, vt tamet&longs;i ea no&longs;camus, <lb/>qu&ograve;d &longs;int; c&ugrave;m habeant cau&longs;&longs;as; imperfect&egrave; tamen cogno&longs;cuntur, qu&ograve;d eorum cau&longs;&longs;&aelig; ignoran&shy;<lb/>tur. itaque c&ugrave;m con&longs;tent ex cau&longs;sis; non fuerit error opinor, &longs;i etiam <foreign lang="greek">siw/qeta</foreign>, ide&longs;t compo&longs;ita <lb/>nuncupentur: pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d habemus graui&longs;simos huius loci interpretes Alexandrum, Sim&shy;<lb/>phcium, &amp; Auerro&euml;m qui confu&longs;a interpretantur compo&longs;ita. Quapropter etiam nos facilitatis <lb/>erg&ograve; con&longs;u&longs;a tran&longs;umemus in compo&longs;ita. &amp; ea partiemur in tria membra, ea &longs;cilicet qu&aelig; &longs;unt <lb/>compo&longs;ita compo&longs;itione formali, reali, &amp; logica. formali quidem compo&longs;itione intelligentes e&longs;&shy;<lb/>&longs;e compo&longs;ita illa, quorum rationi &longs;upponitur alterius ratio, veluti rationi accidentis ratio &longs;ub&shy;
<pb pagenum="35"/>&longs;tanti&aelig; &longs;upponitur: realis autem compo&longs;itio e&longs;t in partibus &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ubiectis qu&aelig; ex materia <lb/>
<arrow.to.target n="marg346"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. exi&longs;tunt. Compo&longs;itionem logicam compo&longs;itionem vel rationum, vt &longs;ubiectarum par&shy;<lb/>tium in genere; continet enim genus in &longs;e vniuer&longs;o quodam modo &amp; virtute rationem &longs;uarum <lb/>partium, vel etiam &agrave; ratione factam, c&ugrave;m &longs;impliciter, &amp; &longs;ine vlla conditione &longs;umitur id quod <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>aliqua lege &amp; modo audiendum e&longs;t. Ex horum numero &longs;unt &longs;ententi&aelig; veterum. Omnium <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> <lb/>v&longs;us e&longs;t in omni doctrina, &amp; in phy&longs;ica pr&aelig;cipu&egrave;. Nam 7. Met. illa repo&longs;uit in notis nobis quo&shy;<lb/>rum auxilio principiorum notitia paretur qu&aelig; parum participant ip&longs;um e&longs;&longs;e, tamen ea &longs;ic habe&shy;<lb/>re compertum e&longs;t, quamuis cau&longs;&longs;a lateat; h&aelig;c &longs;unt accidentia &amp; inh&aelig;rentia rebus: parum enim <lb/>con&longs;i&longs;tunt; quia non per &longs;e, &longs;ed in &longs;ub&longs;tantia con&longs;i&longs;tunt; &amp; c&ugrave;m cau&longs;&longs;as habeant, &longs;ine cau&longs;&longs;a ver&ograve; <lb/>no&longs;cantur, exiliter admodum cogno&longs;cuntur. Ex eodem ordine &longs;unt compo&longs;ita ex materia, &amp; <lb/>qu&aelig;cunque &longs;unt hoc aliquid: quand&ograve; compo&longs;ita mult&ograve; minus participent ip&longs;um e&longs;&longs;e qu&agrave;m for&shy;<lb/>ma: nam con&longs;tant ex materia &longs;en&longs;ili qu&aelig; e&longs;t potentia, non actu, &amp; per &longs;e ip&longs;a &longs;unt caduca atque <lb/>mortalia. quibus omnibus vtitur &longs;cientia naturalis, dum ab iis qu&ecedil; in&longs;unt in loco, vel increm ento <lb/>eorum venatur e&longs;&longs;entiam, &amp; auxilio motus inuenit materiam, functionis ope formam, atque ex <lb/>in&longs;pectione partium corporis anim&aelig; naturam ve&longs;tigat. Valet multum (vt de tertia compo&longs;itione <lb/>dicam) genus ad aperiendas differentias, &amp; partes &longs;ubiectas: etenim ex eo, qua&longs;i ex toto earum <lb/>
<arrow.to.target n="marg347"></arrow.to.target><lb/>ratio communis o&longs;tenditur, qu&aelig; partiendo illu&longs;tratur; &amp; cuique propria redditur; vt dum in ani&shy;<lb/>mali &longs;en&longs;um <expan abbr="motum&qacute;">motumque</expan>. per&longs;picimus; &amp; varios &longs;en&longs;uum gradus <expan abbr="varios&qacute;">variosque</expan>. modos progrediendi no&shy;<lb/>tantes animalium &longs;pecies con&longs;tituimus. Illorum cert&egrave; fructus maximus qu&aelig; generatim &amp; ab&longs;o&shy;<lb/>lut&egrave; pronunciata fuerunt; h&aelig;c enim c&ugrave;m per ex perientiam nobis notuerint; facil&egrave; creduntur; <lb/><expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. maxim&egrave;, qu&ograve;d vniuers&egrave; vera &longs;unt; quia tamen flagitant modum; pariunt <expan abbr="imperfect&atilde;">imperfectam</expan> quan <lb/>dam cognitionem qu&aelig; t&ugrave;m ab&longs;oluitur, &longs;i debitum <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> addideris: ex illo enim qu&ograve;d nouimus <lb/>omne quod fit, fieri ex eo quod e&longs;t; &amp; ex eo quod non e&longs;t, collegimus materiam qu&aelig; partim e&longs;t, <lb/>partim non e&longs;t. Sed his omnibus veterum &longs;ententiarum expen&longs;io pr&aelig;ponitur. iubet enim phi&shy;<lb/>lo&longs;ophus, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> vt principiorum probationes colligamus ex rationibus adhibitis te&longs;timoniis, exem&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg348"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="plis&qacute;">plisque</expan>. apparentibus. In quibus &longs;i cum dicendis omnes homines con&longs;entire videantur, optimum. <lb/>Si minus quodammodo quidem omnino, quod ab opinione deducti facient. habet enim vnu&longs;&shy;<lb/>qui&longs;que peculiare quoddam procliue ad veritatem ex quibus nece&longs;&longs;e e&longs;t aliquo pacto demon&shy;<lb/>&longs;trare de ip&longs;is; ex iis enim qu&aelig; ver&egrave; &longs;an&egrave; dicuntur, at non per&longs;picu&egrave; procedentibus exi&longs;tet &amp; id <lb/>quod e&longs;t per&longs;picu&egrave;, tran&longs;umentibus &longs;emper ea qu&aelig; &longs;unt notiora inter illa qu&aelig; confus&egrave; dici con&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg349"></arrow.to.target><lb/>&longs;ueuerunt. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Itaque ex ordiri vult tractationem &agrave; primis, qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> per&longs;picu&egrave; dicuntur, &longs;tudentibus <lb/>
<arrow.to.target n="marg350"></arrow.to.target><lb/>po&longs;t inuenire per&longs;picu&egrave; quid e&longs;t illud de quo laboramus, vt in morali quid e&longs;t beaticudo; in qua <lb/>quidem tractatione accipit hoc in quo con&longs;entiunt omnes, eam nimir&ugrave;m e&longs;&longs;e bonum pr&aelig;&longs;tanti&longs;&shy;<lb/>&longs;imum. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> eandem methodi rationem non modo in ea di&longs;ceptatione de beatitudine ob&longs;eruandam <lb/>
<arrow.to.target n="marg351"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e monet; &longs;ed in aliis omnibus in quibus aliquid rei propo&longs;it&aelig; cogno&longs;centes ea qu&aelig;rimus qu&aelig; <lb/>ne&longs;cimus. Quamobrem oportere per ea qu&aelig; ver&egrave; quidem pronunciantur, non autem per&longs;picu&egrave;, <lb/>eruere conari quod ver&egrave; e&longs;t &amp; per&longs;picu&egrave;. H&aelig;c nos igitur ea dicimus e&longs;&longs;e qu&aelig; nonmodo in ethi&shy;<lb/>cis, &longs;ed in philo&longs;ophia qu&aelig; &longs;equitur naturalem, &amp; in phy&longs;ica proponit nob. Ari&longs;toteles, vt eorum <lb/>auxilio principiorum notitiam comparemus, omnium con&longs;en&longs;um fundamentum firmi&longs;simum <lb/>e&longs;&longs;e putantes; ac &longs;i non omnes &longs;an&egrave; con&longs;entiant, conari tamen o&longs;tendere, vt ea dicere volui&longs;&longs;e vi&shy;<lb/>deantur, qu&aelig; &longs;i mon&longs;trata fuerint, propter innatam propen&longs;ionem ad veritatem facillim&egrave; nobis <lb/>concedentur. itaque tran&longs;umptis, ide&longs;t, ad bonum &longs;en&longs;um deductis iis qu&aelig; ver&egrave; quidem, &longs;ed ob&shy;<lb/>&longs;cur&egrave; pronunciantur, &longs;cientiarum prima principia comperiemus. Ex his multa &longs;unt, vt illa con&shy;<lb/>traria e&longs;&longs;e principia, <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. non contraria; con&longs;imiliter ex non ente, aut ex ente fieri id quod <lb/>
<arrow.to.target n="marg352"></arrow.to.target><lb/>fit, qu&aelig; c&ugrave;m vniuers&egrave; vera &longs;int, ob&longs;cur&egrave; tamen dicuntur. h&aelig;c &longs;i illu &longs;trentur, &amp; in bonam partem <lb/>accipiantur, &amp; accommodentur ad ea qu&aelig; ver&egrave; &amp; cum ratione con&longs;tituta fuerunt; vera pror&longs;us <lb/>habebuntur; &amp; in iis <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> natura elucebit. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Atque hic e&longs;t modus omnium apti&longs;simus ad <lb/>
<arrow.to.target n="marg353"></arrow.to.target><lb/>di&longs;&longs;oluendas dubitationes, &amp; tollenda contraria; nam &longs;ic omnia qu&aelig; videntur in e&longs;&longs;e, con&longs;eruan&shy;<lb/>tur, &amp; qu&aelig; contraria cen&longs;entur; mon&longs;trantur di&longs;tinguendo non e&longs;&longs;e contraria: &longs;ic enim ver&egrave; pro&shy;<lb/>nunciantur, aliter non ver&egrave;, vt verbis Ari&longs;totelis vtar. Itaque h&aelig;c qu&aelig; veteres a&longs;&longs;ump&longs;erunt, ea <lb/>nota nobis e&longs;&longs;e arbitror, vnde via muniatur qua po&longs;simus ad principia nobis ignota peruenire. <lb/>Proinde fuit con&longs;uetudo philo&longs;ophi veterum &longs;ententias in exordio cuiu&longs;que methodi &longs;edul&ograve; <lb/>di&longs;cutere, qu&ograve;d veritatem, &longs;i non plan&egrave; eloquuntur, at balbutiunt. &amp; c&ugrave;m maiore ex parte ver&aelig; <lb/>&longs;int: nanque &longs;en&longs;ibus plerunque fundantur; non difficile e&longs;t illas repurgare; <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. in omni me&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg354"></arrow.to.target><lb/>thodo conandum: pr&aelig;terqu&agrave;m qu&ograve;d &longs;i inde ducatur initium; vitatur negotium congrediendi <lb/>cum imperitis, nec omnia reuocanda &longs;unt in controuer&longs;iam, c&ugrave;m aliqua item ex illis periti rece&shy;<lb/>perint quorum iudicium videtur e&longs;&longs;e approbandum, &amp; pr&aelig;cipu&egrave; veterum de principiis, <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> qu&ograve;d <lb/>
<arrow.to.target n="marg355"></arrow.to.target><lb/>enim veteres ortui rerum viciniores e&longs;&longs;ent, vim principiorum magis tenere potuerint; quia periti <lb/>principia cominus intuentur. Accedit eodem, qu&ograve;d &longs;uppeditant veterum dicta copiam theore. 
<pb pagenum="36"/>matum: quand&ograve; artes omnes per incrementa qu&aelig;dam product&aelig; &longs;unt <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> quoque artific&egrave; ad illas <lb/>
<arrow.to.target n="marg356"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg357"></arrow.to.target><lb/>aliquid addente. Con&longs;u&longs;a igitur nobis nota &longs;unt; ea ver&ograve; &longs;e habent vt tota. Quare c&ugrave;m &longs;en&longs;ui <lb/>notius &longs;it totum qu&agrave;m partes; &agrave; notis autem nobis ex in&longs;tinctu natur&aelig; procedendum &longs;it; &agrave; toto <lb/>ad partes progredi cogimur. ita que diuidendo paratur notitia partium qu&ecedil; certa e&longs;t atque di&longs;tin&shy;<lb/>cta: vt enim primo intuitu ampli&longs;simas &aelig;des a&longs;picimus; nec tamen quid commen&longs;i; quid com&shy;<lb/>modi, aut artificios&egrave; di&longs;po&longs;iti contineant intelligere valemus; t&ugrave;m ver&ograve; prob&egrave; h&ecedil;c omnia percipi&shy;<lb/>mus, c&ugrave;m <expan abbr="qu&ecedil;&qacute;">qu&ecedil;que</expan>. particulatim &longs;peculamur, atque lu&longs;tramus: &longs;icitem euenit in &longs;cientiis. cortex re&shy;<lb/>rum nobis apparet, penetralia latent; h&ecedil;c animo peragrare oporter, &longs;i rem accurat&egrave; tenere volu&euml;&shy;<lb/>ris. Vniuer&longs;alis illa notitia <foreign lang="greek">tupw/dhs</foreign> &amp; rudis e&longs;t; non &longs;u&longs;ficit; ad partes veniendum e&longs;t quibus <lb/>perlu&longs;tratis vniuer&longs;a rei notitia completur. Idem quoque confirmat auctoritas Ari&longs;totelis <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> qui <lb/>
<arrow.to.target n="marg358"></arrow.to.target><lb/>inuehitur in antiquos, qu&ograve;d de natura quidem vniuers&egrave; di&longs;&longs;ererent; partes eius intactas omitte&shy;<lb/>rent; quanqu&agrave;m id difficultatis &longs;ignum po&longs;uit. eius verba h&aelig;c &longs;unt, qu&aelig; propter interpr&ecedil;tes ani&shy;<lb/>maduertenda propono <foreign lang="greek"><gap/>o\<gap/> o(lon e_xein, me/zos de\ mh\ diw\a<gap/>w</foreign>, ide&longs;t, totum ver&ograve; obtinere: partem <lb/>autem non po&longs;&longs;e, indicium difficultatis, &amp; hoc e&longs;t illud totum, vnde ad &longs;ingularia procedere iu&shy;<lb/>bet diuidendo Ari&longs;toteles; <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> diuidimus autem vel propri&egrave; genus in &longs;uas &longs;pecies per oppo&longs;itas dif&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg359"></arrow.to.target><lb/>ferentias; vel re&longs;oluimus effectus &amp; compo&longs;ita in &longs;uas cau&longs;&longs;as, &longs;eu complexas, &longs;iue incomplexas; <lb/>
<arrow.to.target n="marg360"></arrow.to.target><lb/>vel adhibita conditione di&longs;tinguimus; vel diiudicamus; &amp; ver&ugrave;m &agrave; fal&longs;o di&longs;cernimus. Et plan&egrave; <lb/>totum quodcunque illud &longs;it nobis e&longs;t euidentius: etenim de partibus quanti per&longs;picuum e&longs;t, &amp; <lb/>genus &longs;pecie notius e&longs;t, prius enim nouimus hoc e&longs;&longs;e animal, qu&agrave;m tale animal; &amp; tota &longs;pecies <lb/>per nomen indicatur, e&longs;&longs;enti&aelig; ver&ograve; partes definitione eluce&longs;cunt, diuidit enim definitio totam <lb/>&longs;peciem in <foreign lang="greek">kaqe/kauta</foreign>, ide&longs;t in &longs;ingularia, non &longs;an&egrave; indiuidua, &longs;ed partes e&longs;&longs;enti&ecedil; qu&aelig; &longs;imul om&shy;<lb/>nes in nomine ip&longs;o continebantur. &amp; vniuer&longs;ale etiam quod magna ex parte verum e&longs;t, nobis no <lb/>tius e&longs;t, non tamen accurat&egrave; notum, ni&longs;i ip&longs;um in partes &longs;uas di&longs;tinxeris, &amp; quod <expan abbr="ver&utilde;">verum</expan> e&longs;t &agrave; fals&ograve; <lb/>&longs;eparaueris. Et hoc equidem ab Ari&longs;totele notatum fui&longs;&longs;e cen&longs;eo, vnde peteret initia phy&longs;ic&aelig; qu&aelig; <lb/>nos cum totis in modo, vt dialectici dicunt, non &longs;ine cau&longs;&longs;a numeramus. &longs;iquidem, &longs;i &longs;ubiecta re&shy;<lb/>&longs;picias, per vniuer&longs;a pertinent; &longs;i tamen partes ip&longs;ius aduertas, non &longs;impliciter, &longs;ed cum modo <lb/>vera e&longs;&longs;e intelliges. vtputa, vniuers&egrave; verum e&longs;t in omni generatione contrarium ex contrario fie&shy;<lb/>ri, non tamen &longs;impliciter; quia non omni ex parte fit ex contrario; &longs;ed aliqua pars exi&longs;tit in eo <lb/>quod fit, qu&aelig; contraria non e&longs;t. Sic quicquid fit, ex non ente fit; non tamen omnes eius partes ex <lb/>non ente fiunt, &longs;ed aliqu&aelig; ex ente; nec omnibus modis ac &longs;impliciter fit ex ente, aut ex non ente; <lb/>
<arrow.to.target n="marg361"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed partim ex ente, partim ex non ente, &amp; ex ente hoc modo, illo ver&ograve; ex non ente, ex quibus <lb/>exi&longs;tunt propo&longs;itiones qu&aelig; magna ex parte ver&aelig; exi&longs;tunt; non quia tales &longs;int eo qu&ograve;d vt pluri&shy;<lb/>m&ugrave;m, vt fort&egrave; in dialecticis; &longs;ed quia non omni ex parte, nec omnibus modis, &amp; vt dici &longs;olet, &longs;im&shy;<lb/>pliciter. quas item nos in logicis non iniuria collocabimus; quipp&egrave; qu&ograve;d communiter ver&aelig; &longs;int <lb/>&amp; vniuer&longs;ales, qu&ograve;d partes vniuer&longs;as minim&egrave; complectantur; ad proprias tamen partibus ip&longs;is <lb/>di&longs;tinctis atque &longs;ecretis optim&egrave; reduci queant: nam tum ver&ecedil; omni ex parte exi&longs;tunt. vt qu&ograve;d, <lb/>quicquid fit, partim fiat ex contrario, partim ex non contrario. verum e&longs;t vndequaque, quo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>prob&egrave; per&longs;pecto principiorum vis nece&longs;&longs;ari&ograve; patebir; &amp; cuncta illu&longs;trabit, t&ugrave;m qu&ecedil; prius confus&egrave; <lb/>no&longs;cebantur, t&ugrave;m etiam qu&aelig; nobis ob&longs;cura &longs;unt ex iis qu&aelig; pendent ab ip&longs;is. Atque hic erit pro&shy;<lb/>ce&longs;&longs;us ab vniuer&longs;is ad &longs;ingula, dimi&longs;sis indiuiduis qu&aelig; nullo modo &longs;unt &longs;cienti&aelig; partes. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &amp; hac <lb/>
<arrow.to.target n="marg362"></arrow.to.target><lb/>via &longs;iue per circulum illum, quem regre&longs;&longs;um vocant, nota nobis ex notis natura cogno&longs;cuntur, <lb/>&longs;iue notis principiis, recta demon&longs;tratione, rerum per &longs;e &amp; nobis ignotarum notitia comparatur. <lb/>Neque enim &longs;emper effectus per&longs;picui &longs;unt. Iam ver&ograve; qu&ograve;d &longs;ingularia non &longs;ola dicantur indiui&shy;<lb/>dua, patet: nam &longs;ingularia &longs;pecies generis alicuius dicuntur: <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> nec <expan abbr="n&otilde;">non</expan> res materiat&aelig; ad <expan abbr="differenti&atilde;">differentiam</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg363"></arrow.to.target><lb/>rerum qu&aelig; &longs;unt ab omni materia &longs;egregat&aelig;, vel per e&longs;&longs;entiam, vel per indifferentiam, cuiu&longs;modi <lb/>
<arrow.to.target n="marg364"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt vniuer&longs;alia logica, vel prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, triplex e&longs;t enim ab&longs;tractio phy&longs;ica, &longs;cilicet ab in&shy;<lb/>diuiduis, mathematica &agrave; materia &longs;en&longs;ili; &amp; metaphy&longs;ica ab omni genere materi&aelig;, quam item lo&shy;<lb/>gica imitatur: his hoc modo ab&longs;tractis &longs;ingularia opponuntur. &amp; Auerro&euml;s &longs;ingulare nuncupa&longs;&longs;e <lb/>videtur omne, quod di&longs;tinguitur &agrave; compo&longs;ito. <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> te&longs;tatur enim ip&longs;e cogitatiuam non componere <lb/>
<arrow.to.target n="marg365"></arrow.to.target><lb/>intelligibilia &longs;ingularia, c&ugrave;m tamen profe&longs;&longs;us &longs;it cogitatiu&aelig; munus e&longs;&longs;e di&longs;currere de indiuiduis; <lb/>itaque nuncupata e&longs;t mens particularis. ob <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> cau&longs;&longs;am igitur, vt tollamus ex Auerro&euml; repugnan&shy;<lb/>tiam, &longs;ic verba eius doctoris interpr&ecedil;tabimur, cogitatiuam non componere &longs;ingularia intelligibi&shy;<lb/>lia, ide&longs;t terminos &longs;implices qui &longs;unt partes compo&longs;itorum vniuer&longs;alium. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. Zimara quod <lb/>in phy&longs;icis a&longs;&longs;ecutus non e&longs;t, tandem loco alieno; &amp; vbi minus oportuit, veram vocis interpr&ecedil;ta&shy;<lb/>tionem <expan abbr="c&otilde;mentus">commentus</expan> e&longs;t. eo&longs;dem &longs;implices terminos &longs;ingularia vocauit Ari&longs;toteles, c&ugrave;m admonuit <lb/>definitionem diuidere in &longs;ingularia. Ab his igitur qu&aelig; rudia &longs;unt &amp; inchoata natura perpetu&ograve; <lb/>progreditur, &amp; dum rerum productioni vacat, &amp; dum dirigit nos ad &longs;cientiam. Nam prim&ugrave;m in <lb/>vtero certus &longs;anguis concre&longs;cit; inde qu&aelig;dam carnis moles exi&longs;tit; mox paullatim incipit deli&shy;<lb/>neari; ad extremum ab&longs;oluitur, vt nihil addi pr&aelig;tere&agrave; po&longs;sit. Hic autem progre&longs;&longs;us cum erudi&shy;
<pb pagenum="37"/>ti&longs;sim&egrave; &amp; eleganti&longs;sim&egrave; fuerit expo&longs;itus &agrave; M. Tullio <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> in omni genere notiti&aelig;, nihil nocebit <lb/>
<arrow.to.target n="marg366"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg367"></arrow.to.target><lb/>(opinor) &longs;i in hunc locum apti&longs;sim&egrave; illius verba conferantur. Ip&longs;e igitur primum de iis agens in <lb/>quibus appetitus exercetur, ea &longs;cribit qu&aelig; cert&egrave; ex media philo&longs;ophia deprompta fui&longs;&longs;e fatebe&shy;<lb/>ris, &amp; cum placitis Ari&longs;totelis maxim&egrave; congruentia. De prima ergo hominis con&longs;titutione di&shy;<lb/>&longs;putans &longs;ic ait. &ldquo;Hanc initio con&longs;titutionem confu&longs;am habet &amp; incertam, vt tantummodo &longs;e <lb/>tueatur,&rdquo; qualecunque &longs;it. Iam enim accepimus, omne animal &longs;eip&longs;um diligere, &amp; &longs;imulac or&shy;<lb/>tum e&longs;t, id agere, vt &longs;e con&longs;eruet, qu&ograve;d hic primus ad omnem vitam tuendam appetitus &agrave; natu&shy;<lb/>ra datur, &longs;e vt con&longs;eruet, atque ita &longs;it affectum, vt optim&egrave; &longs;ecundum naturam e&longs;&longs;e po&longs;sit. &longs;e in&shy;<lb/>qu&agrave;m tantummodo tueatur, &ldquo;qualecunque &longs;it. &longs;ed nec quid fit, nec quid po&longs;sit, nec quid ip&longs;ius <lb/>natura &longs;it, intelligit. C&ugrave;m autem proce&longs;sit paullulum, &amp; quatenus, quicquid &longs;e attingat, ad <expan abbr="&longs;e&qacute;">&longs;eque</expan>. <lb/>pertineat, per&longs;picere c&oelig;pit. t&ugrave;m &longs;en&longs;im incipit progredi, &longs;e <expan abbr="&longs;e&qacute;">&longs;eque</expan>. agno&longs;cere &amp; intelligere, quam <lb/>ob cau&longs;am habeat eum quem diximus, animi appetitum: <expan abbr="c&oelig;ptat&qacute;">c&oelig;ptatque</expan>. &amp; ea qu&aelig; natur&aelig; apta &longs;en&shy;<lb/>tit,&rdquo; appetere &amp; propul&longs;are contraria. Sed illud pror&longs;us diuinum quod ex Accio profitetur, <lb/>vnde contemplationis origo deducta e&longs;t, qua &longs;e&longs;e v&longs;que ad Deum Optimum Maximum, &longs;olus <lb/>homo euexit ab ignoranti&aelig; gradu per admirationem eorum qu&aelig; &longs;en&longs;ibus &amp; confus&egrave; &longs;ubiiceren <lb/>tur, ad exqui&longs;itam &amp; di&longs;tinctam notitiam rerum procedens, &amp; &longs;ummas eorum cau&longs;&longs;as attin&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg368"></arrow.to.target><lb/>gens. Ecce pa&longs;tores He&longs;peridum, Columbi nauem, pan&longs;is velis ad littus appellere con&longs;piciunt: <lb/>rem nouam procul admirantur; quid e&longs;&longs;e po&longs;sit ignorant; in&longs;ulam moueri &longs;u&longs;picantur. aut con&shy;<lb/>citarinimbum, prop&egrave; Deos illam vehi cen&longs;ent. itaque &longs;ecum fremunt, Quare, vt apud Accium <lb/>pa&longs;tor ille qui nauem nunqu&agrave;m ante viderat, &ldquo;vt procul diuinum &amp; nouum vehiculum Argo&shy;<lb/>nautarum &egrave; monte con&longs;pexit, prim&ograve; admirans &amp; perterritus loquitur: &longs;ic &amp; ip&longs;i murmurant <lb/>hoc modo.&rdquo;</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg337"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg338"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg339"></margin.target>a 7. De hi&longs;. <lb/>anim. c. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg340"></margin.target>b 4. de Ge. <lb/>an. c. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg341"></margin.target>c 2. De die. <lb/>crit. c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg342"></margin.target>d 3. de cau. <lb/>p<gap/>c. 3. <lb/>P. ti<gap/> 7. <lb/>de rep.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg343"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg344"></margin.target>e 5. de fin.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg345"></margin.target>f <gap/>. 2d Eu. <lb/>c. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg346"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg347"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg348"></margin.target>a 1. 2d Eu. <lb/>c. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg349"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg350"></margin.target>b 1. 2d Eu. <lb/>c. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg351"></margin.target>c 2. 2d Eu. <lb/>c. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg352"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg353"></margin.target>d 7. 2d Eu. <lb/>c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg354"></margin.target>e 1. de Au. <lb/>T. 19.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg355"></margin.target>f 1. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg356"></margin.target>a 2. Elen. <lb/>1. Rhet. <lb/>2. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg357"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg358"></margin.target>b 2. Met. <lb/>c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg359"></margin.target>c 1. Phy&longs;. <lb/>T. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg360"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg361"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg362"></margin.target>d Auer. 1. <lb/>Phy&longs;. T. 5.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg363"></margin.target>e 1. de par. <lb/>anim. c. 3. <lb/>12. Met. <lb/>T. 4.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg364"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg365"></margin.target>f 3. de An. <lb/>c. 33.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg366"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg367"></margin.target>a 5. De fi<gap/>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg368"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="main">

<s>-Tanta moles labitur <lb/>&ldquo;Fremebunda ex alto ingenti &longs;onitu &amp; &longs;piritu: <lb/>Pr&aelig; &longs;e vndas voluit: vertices vi &longs;u&longs;citat: <lb/>Ruit prolap&longs;a: pelagus re&longs;pergit: reflat: <lb/>Ita dum interruptum credas nimbum voluier, <lb/>Dum quod &longs;ublime ventis expul&longs;um rapi <lb/>Saxum aut procellis, vel globo&longs;os turbines <lb/>Exi&longs;tere ictos vndis concur&longs;antibus, <lb/>Ni&longs;i quas terre&longs;tres pontus &longs;trages conciet: <lb/>
<arrow.to.target n="marg369"></arrow.to.target><lb/>Aut fort&egrave; Triton fu&longs;cina euertens &longs;pecus, <lb/>Subter radices penitus vndanti in freto <lb/>Molem ex profundo &longs;axeam ad c&oelig;lum vomit.&rdquo;</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg369"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="main">

<s>Dubitat primo, qu&aelig; &longs;it ea natura, quam cernit ignotam: <expan abbr="idem&qacute;ue">idemque</expan> iuuenibus vi&longs;is, <expan abbr="audito&qacute;ue">auditoque</expan> <lb/>nautico cantu,</s>
</p>
<p type="main">

<s>Sicuti inciti atque alacres ro&longs;tris perfremunt <lb/>Delphini -Item alia multa. <lb/>-Syluani melo</s>
</p>
<p type="main">

<s>Con&longs;imilem ad aures cantum &amp; auditum refert. &ldquo;Ergo vt h&icirc;c primo a&longs;pectu inanimum <lb/>quiddam <expan abbr="&longs;en&longs;u&qacute;ue">&longs;en&longs;uque</expan> vacuum &longs;e putat cernere,&rdquo; p&ograve;&longs;t autem &longs;ignis certioribus quale &longs;it id de quo <lb/>dubitauerat incipit &longs;u&longs;picari: &longs;ic philo&longs;ophi &amp; vniuers&egrave; omnes qui ex ignorantia traducuntur <lb/>ad &longs;cientiam, primo a&longs;pectu mundi conturbati, c&ugrave;m po&longs;te&agrave; vidi&longs;lent motus eius finitos &amp; &aelig;qua&shy;<lb/>biles, <expan abbr="omnia&qacute;ue">omniaque</expan> ratis ordinibus moderata, <expan abbr="immutabili&qacute;">immutabilique</expan>. con&longs;tantia, intellexere ine&longs;&longs;e aliquem, <lb/>non &longs;olum habitatorem in hac c&oelig;le&longs;ti ac diuina domo, &longs;ed etiam rectorem &amp; gubernatorem, <lb/>
<arrow.to.target n="marg370"></arrow.to.target><lb/>&amp; tanqu&agrave;m architectum tanti operis &amp; tanti muneris. H&aelig;c M. Tullius pr&aelig;ceptorem Platonem <lb/>imitatus qui oculos ex tam admirabilium rerum con&longs;pectu nobis ad Dei cognitionem duces <lb/>optimos extiti&longs;&longs;e pr&aelig;dicauit. Ita ergo peruenitur ad ea qu&aelig; &longs;unt nota natura, &longs;iue &longs;impliciter, <lb/>&amp; per &longs;e nota, fort&egrave; etiam &longs;ecundum naturam qu&aelig; dici &longs;olent maxim&egrave; vniuer&longs;alia; qu&ograve;d per <lb/>plura pertinere &longs;olent. Quanquam vereor, ne quod di&longs;crimen inter h&aelig;c exi&longs;tat: neque &longs;olum <lb/>in eo qu&ograve;d ita propter varias cau&longs;&longs;as appellentur; &ldquo;verum etiam qu&ograve;d reip&longs;a di&longs;tinguantur. <lb/>Etenim natura nota &amp; per &longs;e, illa dicere con&longs;ueuimus, qu&aelig; ex aliis tanquam ex fidem facienti&shy;<lb/>bus &longs;olum; non vt explicantibus quid, aut cur &longs;int, colligantur. imm&ograve; c&ugrave;m primum ex notis <lb/>nobis indicata &longs;unt, in &longs;eip&longs;is &longs;u&aelig; lucis &amp; veritatis cau&longs;&longs;as habent, atque illas quidem ita effica&shy;<lb/>ces, vt lucem <expan abbr="veritatem&qacute;ue">veritatemque</expan> afferant iis qu&aelig; na&longs;cuntur ex ip&longs;is; quapropter ex ip&longs;is illa note&longs;ce&shy;<lb/>re opus e&longs;t: &amp; plan&egrave; non h&aelig;c ex notis nobis, vt nota nobis ex ip&longs;is apta &longs;unt. C&ugrave;m enim cognitio <lb/>no&longs;tra &agrave; &longs;en&longs;u nece&longs;&longs;ari&ograve; ducat <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan>, per &longs;en&longs;ilia qu&aelig; po&longs;teriora &longs;unt, <expan abbr="tran&longs;eund&utilde;">tran&longs;eundum</expan> e&longs;t. at &longs;i <expan abbr="m&etilde;s">mens</expan> <lb/>aut &longs;pecies obiecta libera foret &agrave; materia, progre&longs;&longs;us hic vtique nece&longs;&longs;arius non e&longs;&longs;et. Signo illud 
<pb pagenum="38"/>e&longs;to, qu&ograve;d mens in habitu, quam f&oelig;cundam vocant, ab iis incipit qu&aelig; &longs;unt nota natura. <lb/>
<arrow.to.target n="marg371"></arrow.to.target><lb/>Ver&ugrave;m &longs;en&longs;ilia &amp; effectus ita &longs;e habent, vt ni&longs;i &egrave; cau&longs;sis illis cogno&longs;ci nequeant. Itaque etiam no&shy;<lb/>ta &longs;impliciter appellantur, qu&ograve;d menti bene affect&aelig; nota &longs;unt, qua&longs;i certi&longs;sima &longs;int; vt &longs;i aliter <lb/>e&longs;&longs;e videantur; non rei &longs;an&egrave;, &longs;ed mentinon ben&egrave; affect&aelig; &longs;it ad&longs;cribendum, nec &longs;ecus &agrave;c dulce <lb/>&longs;impliciter illud iudicetur, quod gu&longs;tatui bene &longs;ano tale apparet, qu&ograve;d &longs;i &longs;ecus appareat; non id <lb/>rei vitium e&longs;t, &longs;ed gu&longs;tatus. vitium pelle, iam dulce apparebit. Atque h&aelig;c ab&longs;olut&egrave; reip&longs;a &amp; na&shy;<lb/>tura priora e&longs;&longs;e puto, quomodocunque priora &longs;int, vel origine, vel perfectione, quia &longs;int cau&longs;&longs;&aelig;, <lb/>C&ecedil;ter&ugrave;m notiora &amp; priora &longs;ecundum rationem, nil vetat e&longs;&longs;e po&longs;teriora natura. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iquidem ea <lb/>
<arrow.to.target n="marg372"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig; hoc modo priora &longs;unt, ita &longs;int, qu&ograve;d &agrave; c&ecedil;teris per indifferentiam &longs;eparari queant, hoc e&longs;t, vt <lb/>&longs;int hoc vel illo definit&egrave; concipi po&longs;sint, nec eorum cognitio plus ex hoc qu&agrave;m alio pendeat, <lb/>vt ens quantum non plus qu&agrave;m quale &longs;ignificat, ita &longs;e habent vniuer&longs;alia, qu&ecedil; pr&aelig;dicantur in <lb/>quid. &longs;unt enim prima &longs;ecundum rationem, qu&ograve;d ab intelligentia &longs;ingularium &longs;uperantur: <lb/>At c&ugrave;m ex his qu&aelig; per indifferentiam communia &longs;unt, qu&aelig; pr&aelig;dicantur in quid &longs;int princi&shy;<lb/>pia rei, formalia &longs;unt item natura priora; qu&aelig; ver&ograve; communia &longs;unt ad vnum (quod po&longs;te&agrave; mon <lb/>&longs;trabitur) &longs;int apta ex &longs;uis partibus &longs;ubiectis, h&aelig;c priora tantummod&ograve; erunt ratione; re autem &amp; <lb/>natura po&longs;teriora. Nil igitur prohibet quominus ea qu&aelig; &longs;unt ratione priora, &longs;int po&longs;teriora na&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg373"></arrow.to.target><lb/>tura. Quamobrem pater h&aelig;c non e&longs;&longs;e nota &longs;impliciter, neque &longs;uapt&egrave; natura nota. quinimm&ograve; il&shy;<lb/>lorum cognitionem ex aliorum notitia nece&longs;&longs;ari&ograve; pendere. Illa igitur quo priora natura &longs;unt, <lb/>neque &longs;ecundum rationem &longs;olum, verum etiam reip&longs;a priora, &longs;unt illa principia qu&aelig; per nota <lb/>nobis exquirimus, &amp; in methodorum fronte per&longs;equimur in eorum ve&longs;tigatione &longs;ententias ve&shy;<lb/>terum &longs;crutantes, &amp; qu&ecedil; ver&egrave; dicta &longs;unt ob&longs;cur&egrave; tamen explanantes &amp; cuncta in bonum &longs;en&longs;um <lb/>transferentes. quam &longs;an&egrave; partem in methodo ne&longs;cio' num condemnandi &longs;imus, &longs;i reiiciamus ad <lb/>principium &longs;cienti&aelig;, qu&aelig; e&longs;t mens qua terminos &amp; principia cogno&longs;cimus: nanque et&longs;i compa&shy;<lb/>ret aliquis progre&longs;&longs;us rationis: is demum mente finitur. Qu&ograve;d &longs;i opponas eandem e&longs;&longs;e verorum <lb/>demon&longs;trationem &amp; confutationem fal&longs;orum. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Quare, cum demon&longs;tratio &longs;it &longs;cientis. igitur <lb/>
<arrow.to.target n="marg374"></arrow.to.target><lb/>eam partem fore &longs;cienti&aelig;. Re&longs;pondebo, &longs;i &longs;uerit di&longs;ceptatio de principiis in aliqua &longs;cientia pri&shy;<lb/>mis: quia non pote&longs;t eorum &longs;cientia tradi progre&longs;&longs;um quidem e&longs;&longs;e &longs;apienti&aelig; vel dialecticum: <lb/>eius ver&ograve; terminum fore mentem; &longs;ecus, &longs;i di&longs;&longs;eramus de his qu&aelig; non &longs;unt prima, vel pendent <lb/>&agrave; principiis, qu&ograve;d horum pote&longs;t e&longs;&longs;e demon&longs;tratio qu&aelig; item &longs;i probabilia fuerint; propter ma&shy;<lb/>gnum lumen principiorum, mult&ograve; fidei plus efficiunt qu&agrave;m &longs;i demon&longs;trationis certi&longs;sim&aelig; vis <lb/>
<arrow.to.target n="marg375"></arrow.to.target><lb/>adhiberetur; e&longs;t enim demon&longs;tratio rerum per &longs;e ignotarum; ide&ograve; multam operam flagitant, vt <lb/>&amp; per&longs;piciantur &amp; credantur per &longs;e nihil afferentia lucis. Neque de omnibus e&longs;t &longs;electio veri <lb/>cum demon&longs;tratione, ver&ugrave;m de iis qu&aelig; &longs;unt ex principiis, aut demon&longs;tratio communiter accipi&shy;<lb/>tur pro omni genere probationis. Sic ergo nota nobis in primo phy&longs;iologi&aelig; limine ab Ari&longs;to&shy;<lb/>tele &longs;umpta e&longs;&longs;e defendimus.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg370"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg371"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg372"></margin.target>a 13. Met. <lb/>c. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg373"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg374"></margin.target>b 1. de c&ecedil;&shy;<lb/>10 T. 100.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg375"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Veterum &longs;ententi<gap/> quo pacto tractande, &amp; vari&oelig; philo&longs;ophorum &longs;ect&oelig; recen&longs;entur. <lb/>Cap. VI.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>In quaque di&longs;ceptatione magnus v&longs;us haberi &longs;olet ex di&longs;cu&longs;sione &longs;ententiarum quas alij pro <lb/>fe&longs;si fuerint, ac mea quidem &longs;ententia multas ob cau&longs;&longs;as, quarum aliqu&aelig; &longs;an&egrave; ab Ari&longs;totele <lb/>recitantur: attamen &amp; vna maxim&egrave; nece&longs;&longs;aria mihi &longs;uccurrit quam neque in po&longs;tremis haben&shy;<lb/>dam e&longs;&longs;e iudico. Talis autem e&longs;t. Nimirum in &longs;cientia facienda pr&aelig;cipu&egrave; con&longs;ulendum e&longs;&longs;e ca&shy;<lb/>ptui di&longs;centis. Neque enim eadem di&longs;cipulo nota &longs;unt, ac pr&aelig;ceptori; &longs;iquidem pr&aelig;ceptor ve&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg376"></arrow.to.target><lb/>ra rerum principia no&longs;cat, &amp; ex plicationem rei ab ip&longs;ius propria natura po&longs;sit exordiri. di&longs;cipu&shy;<lb/>lus contr&agrave;, cum rudior &longs;it, multis eget tanquam apparatibus quibus erudiatur, &amp; tanti&longs;per infor&shy;<lb/>metur, dum vera principia rerum a&longs;&longs;equatur, &amp; apud ip&longs;um plus &longs;&aelig;p&egrave; pote&longs;t auctoritas qu&agrave;m <lb/>qu&aelig;uis efficax ratio. In euoluendis igitur aliorum &longs;ententiis mulra deteguntur qu&aelig; mentem <lb/>di&longs;cipuli pr&aelig;parent ad concipienda principia qu&aelig; veterum auctoritas probabilia facit. T&ugrave;m <lb/>etiam rerum natura cognitu perdifficilis e&longs;t; &amp; quamuis vna &longs;it vnius rei &longs;cientia, qu&aelig; ducitur <lb/>ex principiis qu&aelig; veri&longs;sima <expan abbr="certi&longs;sima&qacute;">certi&longs;simaque</expan>. &longs;int; neque omnia &longs;cienti&aelig; &longs;unt obnoxia; nec &longs;i &longs;ciri <lb/>queant, ab omnibus eodem modo tenentur; cum varia mihi <expan abbr="tibi&qacute;">tibique</expan>. eiu&longs;dem rei euenta &amp; attri&shy;<lb/>buta &longs;e&longs;e obtulerint ex quibus iudicia variantur. Itaque non idem ab vnoquoque principium <lb/>di&longs;ciplin&aelig; &longs;olet adhiberi. Fit igitur, vt &longs;i varia principia qu&aelig; in mentem veniunt ex aduer&shy;<lb/>&longs;ione plurium &longs;ententiarum, in promptu &longs;int; &amp; id &longs;uccurrere po&longs;sit quod impleat animum <lb/>auditoris: &amp; illud etiam, quod &longs;it maxim&egrave; accommodatum, ad docendum quod &longs;cili&shy;<lb/>cet ab auditore facil&egrave; capiatur, &amp; vera rei principia mon&longs;tret. Ali&aelig; quoque talis con&longs;ilij 
<pb pagenum="39"/>cau&longs;&longs;&aelig; po&longs;&longs;unt afferri, ita enim tractantur, vt &agrave; nobis &longs;upr&agrave; dictum e&longs;t de primis illis cog<gap/>a&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg377"></arrow.to.target><lb/>tionibus rudibus &longs;cilicet &amp; inchoans, vt quid in illis veri continetur, accipi po&longs;sit; illud <gap/>e&shy;<lb/>pudiari, quod ine&longs;t falli. Proinde in us ita ver&longs;andum, vt medici in corporum curatione; &longs;icu&shy;<lb/><gap/>i e<gap/>m ip&longs;i non nutriunt, m<gap/> corpus a prauis humoribus repurgarint: &longs;ic neque ali debet ani&shy;<lb/>mus; ni&longs;i ante pellantur errores. Effi<gap/>tur item, vtin veram &longs;ententiam poisit qui&longs;que trahi <lb/>facilius, <expan abbr="&qacute;uo">quo</expan> maior philo&longs;ophorum con&longs;en&longs;us exi&longs;tat; erit ver&ograve; hoc expeditius quo plura ex in&shy;<lb/>h&aelig;rentibus &amp; comitantibus explorentur, atque illa quidem qu&aelig; videantur aduerla (nam nece&longs;&shy;<lb/>&longs;ari&aelig; contrariorum conclu&longs;iones &amp; rationes, qu&ecedil;&longs;tiones &longs;unt de contrariis) pa<gap/>iunt enim dubi<gap/>a <lb/>tionem; dubitatio ver&ograve; copiam facit, &amp; dum animum huc &amp; illuc conuertit, viam mon&longs;trat ad <lb/>inueniendum quod qu&ecedil;ritur, c&ugrave;m ita eueniat, vt ex aduer&longs;orum collatione quod plus valeat ob&shy;<lb/>&longs;eruari po&longs;sit, &amp; ex oppo&longs;itarum rationum conflictu, non &longs;ecus &agrave;c ignis ex attritu &longs;ilicis, excutia&shy;<lb/>tur veritas, &amp; fallaciarum cau&longs;&longs;&aelig; facilius detegantur, vnde omnis ignoranti&aelig; caligo di&longs;pellitur&shy;<lb/>Neque enim oratio vera &longs;ol&ugrave;m e&longs;&longs;e debet; &longs;ed aperienda quoque cau&longs;&longs;a e&longs;t, cur &longs;al&longs;a pro veris <lb/>habita &longs;int. c&ugrave;m ita fiat, vt ratio per quam fal&longs;a colligebantur, probabilis &longs;an&egrave;, ver&ugrave;m non nece&longs;&shy;<lb/>&longs;aria videatur. Proptere&agrave; vero tum magis adh&aelig;re&longs;cimus. Oppo&longs;ita enim (vt fertur) in proximo <lb/>magis elucent. Ex hac igitur <expan abbr="veror&utilde;">verorum</expan> coilatione <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> fal&longs;is id facil&egrave; &longs;uccedit quod optat in <expan abbr="addi&longs;c&etilde;te">addi&longs;cente</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg378"></arrow.to.target><lb/>Philo&longs;ophus. ita enim principia vera cogno&longs;cit &amp; credit, vt ijs oppo&longs;ita fal&longs;a pror&longs;us exi&longs;timer; <lb/>ex quo efficitur immutabilis; id quod &longs;cientis e&longs;t maxim&egrave; proprium. Nec reticendum illud e&longs;t <lb/>qu&ograve;d aliqui ratione in&longs;i&longs;tun<gap/>, nonnulli, quorum minus per&longs;picax e&longs;t ingenium, apparentibus. ea, <lb/>ver&ograve; &longs;&ecedil;p&egrave; &longs;ecum pugnare contingit, ex quo &longs;ententi&aelig; repugnantes oriuntur. Igitur ob eam cau&longs;&shy;<lb/>lam rationes &amp; apparentia &longs;unt con&longs;erenda, <expan abbr="&longs;&ecedil;pius&qacute;">&longs;&ecedil;piusque</expan> apparentia con&longs;ectanda &longs;unt qu&agrave;m retinen. <lb/>d&aelig; rationes: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;i ver&ograve; pugnent cum apparentibus eas &longs;oluere oportebit. Nunc autem ni&longs;i illas <lb/>
<arrow.to.target n="marg379"></arrow.to.target><lb/>&longs;oluere liceat, fidem iis habere cogimur, &amp; inuiti decipimur. T&ugrave;m etiam quia verum ex &longs;al&longs;is col <lb/>ligi pote&longs;t, conclu&longs;ionis cau&longs;&longs;&aelig; &longs;pectand&aelig; &longs;unt; ne fort&egrave; id quod <expan abbr="c&otilde;cluditur">concluditur</expan>, illi tribuatur ex quo, <lb/>non pendet. Pr&aelig;tere&agrave; maiorem auctoritatem habebunt ea qu&aelig; dicentur apud illos qui&longs;ant&egrave; au&shy;<lb/>diuerint rationes earum &longs;ententiarum qu&aelig; controuer&longs;iam faciunt. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Nam &longs;ic rectiores <gap/>udices <lb/>
<arrow.to.target n="marg380"></arrow.to.target><lb/>habebimur, &longs;i omnium cau&longs;&longs;as audiamus. Arbitros enim pr&aelig;&longs;tare'nos oporter, non ad<gap/>er&longs;arios, <lb/>&longs;i iudicando verum inuenire volumus. C&aelig;ter&ugrave;m pr&aelig;terea, qu&aelig; valent ad rect&egrave;<gap/>iudica<gap/>dum, il&shy;<lb/>lud ab Ari&longs;totele &longs;criptum e&longs;t, ea videnda e&longs;&longs;e qu&oelig; dixerint alij, ne &longs;i decepti fuerint, in <expan abbr="ei&longs;d&etilde;">ei&longs;dem</expan> ver&shy;<lb/>&longs;emur erroribus. &amp; &longs;i quod nobis commune cum illis decretum &longs;it, ne priuatim mole &longs;tiam nobis <lb/>
<arrow.to.target n="marg381"></arrow.to.target><lb/>ip&longs;is exhibeat, <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> dum c&ecedil;teros adiutores habemus; &amp; pro nobis pugnare paratos'; qua&longs;i &longs;oli <expan abbr="ta&ngrave;t&atilde;">ta&ngrave;tam</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg382"></arrow.to.target><lb/>qu&aelig;&longs;tionem &longs;u&longs;tinere non valeamus, itaque ad excu&longs;ationem &longs;ocios qu&ecedil;rimus; &amp; crime<gap/> nobis <lb/>volumus cum alijs e&longs;&longs;e commune: neque id affine culp&aelig; habendum e&longs;t; quia tam et&longs;i nihil de il&shy;<lb/>la qu&aelig;&longs;tione &longs;uccurrit quod aliter con&longs;tirui po&longs;sit; gratum tamen e&longs;&longs;e debet non mod&ograve; per om&shy;<lb/>nia melius; &longs;ed qu&ograve;d aliqua &longs;ah&egrave; meliora faciamus, alia ver&ograve; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> dereriora, &longs;i melius non licuerit. <lb/>Hic quidem no&longs;tri con&longs;ilij fructus. Verumenimuer&ograve;, c&ugrave;m variis modis &longs;ententi&aelig; <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> <lb/>tractari &longs;oleant, &amp; di&longs;&longs;olui rationes quibus confirmantur &amp; probabiliter &amp; demon&longs;tratiu<gap/>; non <lb/>de&longs;unt etiam (vt commune e&longs;t omnibus falli) qui &longs;e cauillis inuoluant, quibus c&ugrave;m &longs;e extticare <lb/>ne&longs;ciant, multa commini&longs;cuntur qu&aelig; toto c&oelig;lo di&longs;tent &agrave; vero. Nonnul&longs;i item demon&longs;trationi&shy;<lb/>bus vtantur qu&aelig; propri&aelig; &longs;int aliarum <expan abbr="&longs;cientiar&utilde;">&longs;cientiarum</expan>. Nos in hac methodo con&longs;tituimus illa di&longs;&longs;olue&shy;<lb/>re qu&aelig; vel ex no&longs;tris principiis mal&egrave; deducta &longs;int, vel conclu&longs;a mediis per accidens, vel etiam in&shy;<lb/>uoluta &longs;ophi&longs;matis; illud in animo perpetu&ograve; fixum habentes, vt qu&aelig; ponuntur &agrave; nobis cum &longs;en&shy;<lb/>&longs;ilibus primum, t&ugrave;m deinde cum Ari&longs;totelicis dogmatis congruant: &longs;iqua pr&aelig;ter h&ecedil;c adhibean&shy;<lb/>tur; nihilominus &longs;tudebimus, vt ad ea ip&longs;a, qu&aelig; primi propo&longs;iti &longs;unt, aliquo pacto conducant. <lb/>Nouerat enim Ari&longs;toteles Parmenidem &amp; Meli&longs;lum, tollere naturam principij, nedum natura&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg383"></arrow.to.target><lb/>lis &longs;cienti&aelig; fundamenta demoliri. quia ver&ograve; pr&aelig;&longs;eferret ea di&longs;putatio philo&longs;ophiam, ide&longs;t, pate&shy;<lb/>faceret aditum ad inueniendam veritatem (talis enim e&longs;t vis eius locutionis <foreign lang="greek">e)\xein filodofian</foreign>, <lb/>ide&longs;t, habere philo&longs;ophiam: ita vt etiam alibi Ari&longs;toteles ita &longs;ctiptum reliquerit aliquid e&longs;&longs;e &agrave;; <lb/>ciuili philo&longs;opho con&longs;iderandum, qu&ograve;d haberet <foreign lang="greek">a)pozi\an k<gap/>u\ fil<gap/>sofi\an pwlitikiw\</foreign>, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> ide&longs;t, <lb/>
<arrow.to.target n="marg384"></arrow.to.target><lb/>dubitationem &amp; philo&longs;ophiam ciuilem &amp; alibi <foreign lang="greek">o(\sa me\n ou_n e)\xein filosofian pwlitikh\n</foreign>, <lb/><emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> ide&longs;t,&ldquo; Qu&aelig;cunque habent philo&longs;ophiam ciuilem, &longs;ic quia contemplatio entis &amp; vnius <expan abbr="veritat&etilde;">veritatem</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg385"></arrow.to.target><lb/>illu&longs;trat, &amp; valet ad fundanda phy&longs;iologi&aelig; principia, non dettectauit Philo&longs;ophus ei<gap/>&longs;modi <expan abbr="c&otilde;">com</expan><gap/><lb/>gre&longs;&longs;um. Nanque et&longs;i non naturales qu&aelig;&longs;tiones ad di&longs;cutiendum proponebant, de natura &longs;elo&shy;<lb/>qui profitebantur qu&aelig;, c&ugrave;m principium foret, impellebat item ip&longs;os ad di&longs;ceptandum quoda<gap/>&shy;<lb/>modo de principio. Itaque ob affinitatem quam habebat illa po&longs;itio cum phy&longs;iologi&aelig; princi&shy;<lb/>piis, ab Ari&longs;totele con&longs;iderata e&longs;t. De natura autem &longs;e di&longs;&longs;erere autumabant, idcirco quod nulla <lb/>alia &longs;ub&longs;tantia &longs;upra naturam ab illis per&longs;pecta fui&longs;&longs;er. Et Epicurus etiam omnia natur&aelig; nomino <lb/>appellauit quiita diuidit. Omnium qu&ecedil; &longs;int, naturam e&longs;&longs;e corpora &amp; inane, <expan abbr="qu&ecedil;&qacute;ue">qu&ecedil;que</expan> his accidant. <lb/>Nam qu&aelig;cunque eluent aut his coniuncta duabus (corporibus &amp; inani) rebus ea mue<gap/>es; aut. 
<pb pagenum="40"/>horum euenta videbis. Ex hoc efficiebatur, vt apud illos ens &amp; natura idem e&longs;&longs;et. Vnde Galenu<gap/><lb/>
<arrow.to.target n="marg386"></arrow.to.target><lb/>rationem reddens in&longs;criptionis libri denatura humana, docuit omnes veteres in&longs;cribere <expan abbr="c&otilde;&longs;ue&longs;&longs;&ecedil;">con&longs;ue&longs;&longs;&ecedil;</expan> <lb/>&longs;uos libros de natura. Proinde naturalis erat prima philo&longs;ophia, ne dixerim quoque &longs;olam: <expan abbr="qu&atilde;-d&ograve;">quan&shy;<lb/>d&ograve;</expan> mathematic&ecedil;, quia bonum con&longs;ectari non viderentur; &egrave; numero &longs;cientiarum expunct&aelig; &longs;unt; <lb/>&longs;ed po&longs;te&agrave; cognitis aliis &longs;ub&longs;tantiis materi&aelig; immunibus ex &longs;upremo gradu deiecta fuit, &amp; ph&shy;<lb/>lo&longs;ophi&aelig; prim&aelig; proximos honores occupanit. Quamobrem latius pater natur&aelig; &longs;ignificatum <lb/>qu&agrave;m id quod in no&longs;tra methodo concipitur &amp; definitur, principium motus &amp; quietis. idem <lb/>enim valet atque ens Quapropter qui naturam in eo &longs;ignificato &longs;pectat, multa quidem tractar&ecedil; <lb/>cogitur qu&ecedil; cancellos methodi no&longs;tri tran&longs;iliunt, quod cert&egrave; non ob&longs;eruans Themi&longs;tius, pr&aelig;&longs;er&shy;<lb/>tim, c&ugrave;m paull&ograve; ant&egrave; affirma&longs;&longs;et Ari&longs;toteles, eos non agere de natura, quia motus initia &longs;u&longs;tuli&longs;&shy;<lb/>&longs;ent, locum ita legebat. De natura quidem non; naturales autem qu&aelig;&longs;tiones, &amp; tamen illud om&shy;<lb/>nino fal&longs;um qu&ecedil;&longs;tiones ab illis inductas e&longs;&longs;e naturales. Id quod etiam videtur per&longs;pexi&longs;&longs;e Gale&shy;<lb/>nus <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &amp; legi&longs;&longs;e contextum, quemadmodum nos approbauimus. Ob id igitur de natura di&longs;&longs;ere&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg387"></arrow.to.target><lb/>batur &agrave; cunctis; &longs;ed qu&aelig;&longs;tiones erant aliquan do non naturales. Eiu&longs;modi fuerunt quas pro&longs;e&longs;si <lb/>&longs;unt Parmenides, &amp; Meli&longs;&longs;us, &amp; alij nonnulli eiu&longs;dem not&ecedil; philo&longs;ophi. Sed antequam <expan abbr="&longs;ingulor&utilde;">&longs;ingulorum</expan> <lb/>noto &longs;ententias, de philo&longs;ophorum &longs;ectis aliqua generatim dicere con&longs;titui. Quamuis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> hunc <lb/>
<arrow.to.target n="marg388"></arrow.to.target><lb/>locum, vt c&ccedil;teros omnes Pererius docti&longs;simus vberrim&egrave; <expan abbr="eruditi&longs;sim&egrave;&qacute;">eruditi&longs;sim&egrave;que</expan>. tractarit; nec qui&longs;quam <lb/>illius indu&longs;triam diligentiam&uacute;e in hac tractatione con&longs;equi po&longs;sit; &longs;tudebimus tamen ea &longs;eliger&ecedil; <lb/>qu&ecedil; ad Ari&longs;totelem magis attinere cen&longs;ebimus, &amp; &longs;i qua &longs;uccurrent qu&aelig; no&longs;tro labore compara&shy;<lb/>nimus, ea quoque nos in medio ponemus. Ergo philo&longs;ophorum &longs;ect&aelig; qu&aelig; tempore Ari&longs;totelis <lb/>vel floruerant, vel florere inc&ecedil;perant, vari&aelig; fuerunt, at queill&aelig; quidem varia nomina &longs;ortit&aelig;, vel <lb/>ab eo qui in&longs;tituerat, vt &agrave; Pythagora Pythagor&ecedil;i, vel &agrave; genere vit&aelig;, vt Cynici, qu&ograve;d vitam canis <lb/>imitarentur; ab actione nonnulli, vt &agrave; deambulando Petipatetici. &agrave; patria quidem, vt Cyrenaici, <lb/>&amp; Megaren&longs;es, &amp; &agrave; loco poti&longs;simum, velut Academici &amp; Stoici &agrave; porticu. Sed ea princeps di&longs;tri&shy;<lb/>butio &longs;ectarum qu&aelig; &agrave; loco <expan abbr="nom&etilde;">nomen</expan> obtinuit in Ionicam &amp; Italicam huic nos <expan abbr="Eleatic&atilde;">Eleaticam</expan> &longs;ubucimus. <lb/>Nec defuerunt qui nomen ex profe&longs;sione ducerent, hinc quidam morales, alij dialectici dicti, <lb/>nonnulli Theologi, &amp; illi phy&longs;ici qui motum pro principio &longs;tatuerent. Atque vt ab Italica exor&shy;<lb/>diar qu&aelig; (ni&longs;i fallor) eadem e&longs;tcum Pythagorica, auctor eius fuit Pythagoras Samius Pherecy&shy;<lb/>dis Syriauditor qui cum He&longs;iodo numeratur in Tneologis, fuit <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> primus qui animi immor&shy;<lb/>talitatem profe&longs;&longs;us fuerit, &amp; c&ugrave;m apud veteres my&longs;teria natur&aelig; &longs;ub fabulis traderentur; grauiter <lb/>
<arrow.to.target n="marg389"></arrow.to.target><lb/>&amp; &longs;eri&ograve; philo&longs;ophari c&oelig;pit. Eins ergo auditor Pythagoras. Huius &longs;ectatores de quibus meminit <lb/>Ari&longs;toteles, Empedocles, Epicharmus, Archytas Tarentinus, Alem&ecedil;o Ciotoniates, &longs;ed hic floruit <lb/>&longs;ub Pythagora iam &longs;eniore, Hippa&longs;us Merapontinus. Eleatic&aelig; dicitur auctor fui&longs;&longs;e Thelauges <lb/>Pythagor&aelig; filius; eius patroni fuerunt Xenophanes, Parmenides, Meli&longs;&longs;us, Zeno Eleates; cum ei&scedil; <lb/>quoque Lycophronem numeremus; Leucippus, Democritus, &amp; Heraclitus quorum &aelig;tate vixit <lb/>Hippocrates. Ionic&aelig; princeps fuit Thales Mile&longs;ins: hic omnium primus naturalem <expan abbr="philo&longs;ophi&atilde;">philo&longs;ophiam</expan> <lb/>profe&longs;&longs;us e&longs;t; ip&longs;um &longs;equutus e&longs;t Anaximander; huic &longs;ucce&longs;sit Anaximenes; hic auditorem ha&shy;<lb/>buit Anaxagoram. is Archelaum docuit qui primus ex Ionia philo&longs;ophiam vexit Athenas, hunc <lb/>po&longs;t audiuit Socrates. Sed ip&longs;e rerum naturalium &longs;crutatione po&longs;thabita, ac nonnullis de defini <lb/>tionis regulis explicatis &longs;e totum dedit offic&uuml;s ciuilibus, &amp; animos <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> bonis moribus infor&shy;<lb/>mare con&longs;tituit vtilia per&longs;equens; ea ver&ograve; qu&ecedil; nullius v&longs;us e&longs;&longs;ent, &agrave;c &longs;i &longs;upra hominis captum fo&shy;<lb/>rent, omittens. A Socrate de&longs;cendit Plato auctor &longs;ect&aelig; Academi&aelig;, Anti&longs;thenes Cynic&aelig;, Ari&longs;tip&shy;<lb/>pus Cyrenaic&aelig; cum quo recen&longs;etur Eudoxus, &agrave; Platone fluxit Spere&longs;ippus qui &longs;e&longs;e tenuit in Aca <lb/>demia. Ari&longs;toteles, tamet&longs;i Platonis auditor, in&longs;tituit &longs;ectam Peripateticam vald&egrave; ab Academica <lb/>differentem. Quia ver&ograve; huius philo&longs;ophi in&longs;titutionem &longs;equimur, neque ab re nos facturos e&longs;&longs;e <lb/>
<arrow.to.target n="marg390"></arrow.to.target><lb/>cen&longs;emus, &longs;i de illius familia nonnulla &longs;ubiungamus. Fertur ver&ograve; <expan abbr="Ari&longs;totel&etilde;">Ari&longs;totelem</expan> Theophra&longs;to <expan abbr="&longs;chol&atilde;">&longs;cholam</expan> <lb/><expan abbr="c&otilde;mi&longs;i&longs;&longs;e">commi&longs;i&longs;&longs;e</expan>, hic ver&ograve; eandem methodum &longs;eruans quam in&longs;tituit Ari&longs;toteles, &longs;crip&longs;it hi&longs;toriam plan <lb/>tarum. Po&longs;t Theophra&longs;tum Eudemus tenui&longs;&longs;e legitur. atque hactenus Ari&longs;totelis decreta retenta <lb/>&longs;unt. Nam &longs;trato Lamp&longs;acenus, quanquam Theophra&longs;ti di&longs;cipulus, multa <expan abbr="c&otilde;mutauit">commutauit</expan>, vnde puri <lb/>illi Peripati fontes conturbati fuerunt, pr&ecedil;tereo complures alios quorum nulla extat hodie nota <lb/>apud no&longs;tros <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> audacia, &longs;eu negligentia veri&longs;imile e&longs;t, di&longs;ciplinam illam Ari&longs;totelicam fui&longs;&longs;e <lb/>f&ecedil;datam. Mox graui&longs;simus ca&longs;us perculit non modo profe&longs;&longs;ores, ver&ugrave;m etiam libros occultauit, <lb/>vt demum L. Syll&aelig; beneficio libri Ari&longs;totelici po&longs;t aliquot &longs;&aelig;cula qua&longs;i reuixerint; eos habuit <lb/>M. Varro; tractauit etiam M. Tullius, Iterum afflicta e&longs;t illa <expan abbr="philo&longs;oph&atilde;di">philo&longs;ophandi</expan> ratio, donec &agrave; So&longs;igene <lb/>Byzantij fuit prop&egrave; &agrave; mortuis excitata. Sed eius extat &longs;ola memoria, ab <expan abbr="Alex&atilde;dro">Alexandro</expan> illius di&longs;cipulo <lb/>propagata <expan abbr="c&otilde;mentaria">commentaria</expan> nulla. Hinc &longs;ucce&longs;sit Alexander, cuius iudicium ita pr&ecedil;&longs;tans <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> e&longs;t, vt <lb/>nemo Ari&longs;torelicus exi&longs;timaretur, qui non e&longs;&longs;et Alexandr&ecedil;us. ignoratur <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> hic'ne an preceptor <lb/>eius So&longs;igenes <foreign lang="greek">u(pomnhmashsou_</foreign>, ide&longs;t <expan abbr="c&otilde;mentatoris">commentatoris</expan> nomine decoratus e&longs;&longs;et. Ab Alexandro The&shy;<lb/>mi&longs;tius emanauit, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> Metaphra&longs;ten maiores no&longs;tri vocarunt. Hinc Micha&euml;l Ephe&longs;ius v&longs;que ad 
<pb pagenum="41"/>Theodorum Metochyten, quos Atticos, generatim dictos fui&longs;&longs;e coniicimus ab interprete tertij de <lb/>
<arrow.to.target n="marg391"></arrow.to.target><lb/>Anima, <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> &longs;ub Ioannis <expan abbr="Gr&atilde;matici">Grammatici</expan> nomine tractamus, &longs;ed ob&longs;eruarunt <expan abbr="n&otilde;nulli">nonnulli</expan> <expan abbr="Stephan&utilde;">Stephanum</expan> e&longs;&longs;e &amp; <lb/>ip&longs;um Ari&longs;totelis <expan abbr="interpret&etilde;">interpretem</expan>, &longs;ed cuias ip&longs;e fuerit &egrave; quo ordine, qua &aelig;tate nil certi &longs;uccurrit quod <lb/>affirmari valeat. Aliquanto ante h&aelig;c <expan abbr="t&etilde;pora">tempora</expan> di&longs;ciplin&aelig; Alexandri&aelig; excult&aelig; &longs;unt <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> profe&longs;&longs;ores <lb/>Ammonij &amp; <expan abbr="Gr&atilde;matici">Grammatici</expan>; atque illi quidem &longs;&aelig;p&egrave; doctori &longs;uo par&ugrave;m amici. Ex interpretibus Ari&shy;<lb/>&longs;totelis illi etiam Platoni dediti; ne&longs;cio ver&ograve; tenuerint'ne; c&ugrave;m &egrave; Gr&ecedil;cia pul&longs;i fuerint, Simplicius, <lb/>Pri&longs;cianus Lydus, &amp; Olympiodorus; &amp; hic <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> non vald&egrave; Ari&longs;toteli addictus. Inde ad Arabas di&shy;<lb/>&longs;ciplina Petipatetica permanauit; apud hos Auerro&euml;s &amp; Auicenna floruerunt; <expan abbr="quamqu&atilde;">quamquam</expan> in Hi&shy;<lb/>&longs;pania tenuere: p&ograve;&longs;t ad Britannos &amp; Germanos; inter hos excelluit quamquam longo po&longs;t <expan abbr="r&etilde;-pore">ren&shy;<lb/>pore</expan> Scotus. A Britannis &amp; Germanis opera Karolimagni, qui Longobardis &longs;ubiugatis, &amp; Italia <lb/>ab <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> tyrannide liberata, Rom&aelig;, Bononi&aelig;, Ticini gymna&longs;ia publica erexit; philo&longs;ophia longo <lb/>temporis interuallo migrauit ad Italos: horum omnium Coryph&ecedil;us D. Thomas.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg376"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg377"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg378"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg379"></margin.target>a 1. 2d E<gap/>. <lb/>c. 3.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg380"></margin.target>b 1. De c&ecedil; <lb/>10 T. 101.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg381"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg382"></margin.target>c 13. Met. <lb/>c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg383"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg384"></margin.target>d 1. Polit. <lb/>c. <gap/>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg385"></margin.target>e 1. 2d E<gap/>. <lb/>c. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg386"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg387"></margin.target>a 1. De E&shy;<lb/>lem.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg388"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg389"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg390"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg391"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Explicatur generatim, quo pacto &longs;cientiarum principia tractentur, &amp; quam viam tenuerit <lb/>Ari&longs;toteles, dum veterum &longs;ententias de principijs conuellit. Cap. VII.<emph.end type="italics"/><lb/>
<arrow.to.target n="marg392"></arrow.to.target></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg392"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="main">

<s>Caetervm &longs;ententi&aelig; de rerum &longs;umma exi&longs;tunt, quippe qu&ograve;d initia phy&longs;iologi&aelig; per&shy;<lb/>tentent, &amp; ex his aliqu&aelig; &longs;ic labefactent, vt ip&longs;i nil plan&egrave; relinquant, quo firmari po&longs;sit. <lb/>Quare con&longs;tituendum quippiam fuit quo phy&longs;ic&egrave; in&longs;i&longs;teret. id ab Ari&longs;totele confectum fui&longs;&longs;e <lb/>&longs;cimus: &longs;ed qua ratione, qua via, &amp; quatenus factitatum, non &aelig;qu&egrave; con&longs;tat apud omnes. Igitur <lb/>antequ&agrave;m cominus accedamus ad ea perpendenda qu&aelig; veteres philo&longs;ophi decreuerint, breui&shy;<lb/>ter explicare pr&aelig;&longs;tabit, quemadmodum &longs;cienti&aelig; in &longs;uorum principiorum tractatione ver&longs;entur. <lb/>Ab iis ver&ograve; exordium di&longs;putationis no&longs;tr&aelig; ducetur qu&aelig; monuit <expan abbr="quond&atilde;">quondam</expan> nos Ari&longs;toteles in qua&shy;<lb/>que qu&ecedil;&longs;tione ve&longs;tiganda. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Ea ver&ograve; et&longs;i ad Geometriam ab ip&longs;o accommodantur, nihilominus </s>
</p>
<p type="main">

<s>
<arrow.to.target n="marg393"></arrow.to.target><lb/>ad phy&longs;icen facil&egrave; tran&longs;umuntur. ita enim illa pr&ccedil;cepta traduntur, vt ab vnius <expan abbr="&longs;ci&etilde;ti&aelig;">&longs;cienti&aelig;</expan> progre&longs;&longs;u, <lb/>de omnibus idem fiat iudicium. Quamobrem &egrave; di&longs;putationibus qua&longs;dam naturales e&longs;&longs;e pone&shy;<lb/>mus, alias autem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> naturales, eas naturales appellamus qu&aelig; pendent ex principiis philo&longs;ophi&aelig; <lb/>naturalis. Non naturales autem, vel qu&ograve;d phy&longs;iologi&aelig; principia non a&longs;&longs;umant, vel qu&ograve;d iis ab&shy;<lb/>utantur. C&ugrave;m tot modis tractentur qu&ecedil;&longs;tiones, illud ratum e&longs;&longs;e oportet, dum ver&longs;amur in &longs;cien&shy;<lb/>tia naturali, de non naturalibus ab&longs;olut&egrave; nihil e&longs;&longs;e dicendum. Proinde etiam Plato quendam de <lb/>
<arrow.to.target n="marg394"></arrow.to.target><lb/>rebus ad Geometriam <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> pertinentibus &longs;ci&longs;citantem mi&longs;it ad Euclidem, licere autem verba facere <lb/>
<arrow.to.target n="marg395"></arrow.to.target><lb/>naturali philofopho de qu&ecedil;&longs;tionibus illis qu&ecedil; &longs;unt non naturales aliqua ex parte. Quocirca &longs;i di&shy;<lb/>&longs;putationes naturales pendent &egrave; principiis &longs;cienti&aelig; naturalis. contr&agrave;, c&ugrave;m qu&ecedil;&longs;tiones de principiis <lb/>rerum naturalium non po&longs;sint e&longs;&longs;e ex hoc genere, neque ordine, &amp; qu&ecedil;&longs;tiones igitur de principiis <lb/>rerum naturalium, erunt omnino non naturales. oportebit enim e&longs;&longs;e <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> principia, quod <lb/>&longs;cienti&ecedil; pror&longs;us aduer&longs;atur. Ver&ugrave;m fac incidere controuer&longs;iam de principirs huius methodi, cu&shy;<lb/>ius'nam officium erit illa tractare? Profect&ograve; principia cuiu&longs;dam &longs;cienti&aelig;, aut in alia principia re&shy;<lb/>&longs;oluuntur, aut &longs;unt ab&longs;olut&egrave; prima. Rur&longs;us, &longs;i tractanda &longs;unt, aut ita illa tractare oporter, vt de&shy;<lb/>mon&longs;trentur, aut vt re&longs;pondeamus ad obiectiones. Ac &longs;i ea demon&longs;trari contingat; aut per cau&longs;&longs;as <lb/>demon&longs;trantur, aut per nota nobis. In&longs;uper obiectiones ad quas re&longs;pondendum e&longs;t, aut pendent <lb/>ex illius &longs;cienti&ccedil; principiis, aut illa euertunt. Si igitur illis alia principia pr&ecedil;cedant, eorum proba&shy;<lb/>tio pertinet ad eam &longs;cientiam qu&aelig; ver&longs;atur in notitia principiorum &longs;uperiorum, h&ecedil;c autem &longs;ub&shy;<lb/>alternans &agrave; dialecticis appellatur. Si ver&ograve; principia prima fuerint ab&longs;olut&egrave;, aut h&aelig;c euidentia per <lb/>&longs;e &longs;unt, ita vt &longs;olius &longs;en&longs;us auxilio note&longs;cant, aut &longs;i non ade&ograve; <expan abbr="c&otilde;&longs;picua">con&longs;picua</expan> fuerint, nec demon&longs;trantur <lb/>
<arrow.to.target n="marg396"></arrow.to.target><lb/>item; &longs;ed admonitione quadam per&longs;uadentur, ea ver&ograve; communis e&longs;&longs;e cuique &longs;cienti&aelig; pote&longs;t, aut <lb/>quanquam con&longs;picua, &longs;i negentur propter proteruientes vna redargutione confirmantur. id au&shy;<lb/>tem pr&aelig;&longs;tat habitus dialecticus. Generatim ver&ograve; in illa &longs;cientia in qua tanqu&agrave;m principia &longs;umun <lb/>tur, ea &longs;upponi oporter, et &longs;i quo pacto tractentur, ita tractentur, vt aut declarentur per nota no&shy;<lb/>bis, aut vt tollantur obiectiones, non omnes &longs;an&egrave;, &longs;ed ill&aelig; qu&aelig; &egrave; principiis eius &longs;cienti&aelig; ducuntur. <lb/>Itaque aut vbi non &longs;upponantur phy&longs;iologi&ecedil; principia, aut afferantur rationes, qu&ecedil; ip&longs;a funditus <lb/>&egrave; medio tollant, non abutentes neque detorquentes illa, non erit munus philo&longs;ophi naturalis ea <lb/>tractare. Ver&ugrave;m &longs;i de principiis exi&longs;tant, aut erit &longs;ubalternantis officium, aut communis <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan>, <lb/>&longs;iue ea fuerit prima philo&longs;ophia, &longs;iue dialectica. Sed c&ugrave;m &longs;cienti&aelig; principia varia &longs;int, <expan abbr="varii&qacute;">variique</expan>. <lb/>&longs;cientiarum ordines: age nunc particulatim &longs;ingula percurramus, &amp; ius <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> cuique &longs;cienti&aelig; red&shy;<lb/>dere nitamur. Quid ver&ograve; controuer&longs;i&ecedil; &longs;it adhibitis hi&longs;ce di&longs;tinctionibus facil&egrave; intelligetur. <expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> ge&shy;<lb/>nera <expan abbr="probation&utilde;">probationum</expan> tripliciter di&longs;tribuimus. aut enim &longs;unt ex cau&longs;sis, aut ex effectis, aut ex notis no&shy;<lb/>bis; quid <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> differat nota nobis ab effectibus ante&agrave; <expan abbr="dict&utilde;">dictum</expan> e&longs;t. Pr&ecedil;tere&agrave; principia &longs;unt illa ex quib. <lb/>demon&longs;tramus, aut de quibus, i. ip&longs;a &longs;ubiecta. h&ecedil;c <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> vel generalia &longs;unt <expan abbr="cuiu&longs;d&atilde;">cuiu&longs;dam</expan> &longs;cienti&ecedil; totius, <lb/>vel propria cuiu&longs;dam partis, atque illa <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> principia partes <expan abbr="proprietates&qacute;">proprietatesque</expan>. ve&longs;tigantur. 
<pb pagenum="42"/>Atque iterum principia ex quibus <expan abbr="dem&otilde;&longs;tramus">demon&longs;tramus</expan>, aut cognitionis initia &longs;unt, aut rei. in principiis <lb/>
<arrow.to.target n="marg397"></arrow.to.target><lb/>cognnionis &longs;unt axiomata <expan abbr="c&otilde;munia">communia</expan>, hypotheles, &amp; qu&aelig;dam nota nobis qu&aelig; petuntur &agrave; &longs;en&longs;u. <lb/>Principia rei &longs;un<gap/> definitiones &amp; cau&longs;&longs;&aelig;, vel totius tubi<gap/>cti, vel partium eius. Ex his <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> illa qu&aelig; <lb/>&longs;unt nota nobis ad inuentionis potius qu&agrave;m cognitionis initia referuntur. ac &longs;i cognitionis initia <lb/>libeat appellare, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> idcirco debent in methodo tractari. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iquid<gap/> &longs;int vulgo noti&longs;sima; ars <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg398"></arrow.to.target><lb/>&longs;cientia qu&aelig;que ver&longs;etur in iis qu&aelig; vulgo latent, neque in euidentibus tractandis <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> ludat. &amp; <lb/>Ari&longs;toteles h&aelig;c <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tituit">con&longs;tituit</expan> <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> pr&aelig;cedentia cognitioni <expan abbr="primor&utilde;">primorum</expan> principioru: quapropter <lb/>
<arrow.to.target n="marg399"></arrow.to.target><lb/>re uera non &longs;unt &longs;cienti&aelig; principia. quocirca &agrave; nob. optimo iure omittentur. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. dum &longs;cruta&shy;<lb/>bimur po&longs;sint'ne &longs;cienti&aelig; tractare &longs;ua principia, definitiones, &amp; axiomata &longs;olum, &amp; cau&longs;&longs;as; c&ugrave;m <lb/>&longs;ubiecti totius, t&ugrave;m eius partium <expan abbr="c&otilde;plectemur">complectemur</expan>, <expan abbr="eaq.">eaque</expan> cum triplici probationis genere conferemus. <lb/>Po&longs;trem&ograve; c&ugrave;m principia &longs;umi po&longs;sint, vt illa quibus accidit e&longs;&longs;e principia, aut etiam cum habi&shy;<lb/>tudine ad ea quorum principia &longs;unt, vtrunque caput in controuer&longs;iam reuocare volumus. Sed <lb/>enim illud pr&aelig;c&ecedil;teris &longs;tatuendum e&longs;&longs;e videtur neminem v&longs;quam aggredi &longs;cientiam, quin iam <lb/>animo pr&aelig;occuparit aliquas e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;as &amp; eorum principia quorum &longs;cientiam qu&aelig;rit. Nam qui <lb/>&longs;cientiam per&longs;equitur, is cert&egrave; in cau&longs;&longs;arum notitiam contendit. Nec etiam vulg&ograve; ignotum: <lb/><emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/>&longs;cire e&longs;&longs;e rem ex cau&longs;&longs;a cogno&longs;cere. proptere&agrave; dixit aliquando Ari&longs;toteles, <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> &longs;cienti&aelig; &amp; ratio&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg400"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg401"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg402"></arrow.to.target><lb/>cinationi cau&longs;&longs;as &longs;upponi qu&aelig; qu&aelig;runtur. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. inuectus e&longs;t in Parmenidem &amp; Meli&longs;&longs;um, <lb/>
<arrow.to.target n="marg403"></arrow.to.target><lb/>quia naturam principij tollerent. qu&ograve;d h&aelig;c hypothe&longs;is mirum in modum &longs;cienti&aelig; leges euertat. <lb/>Idcirco vereor ne Theophra&longs;tus <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> parum apt&egrave; collegerit e&longs;&longs;e principia, <expan abbr="&longs;imul&qacute;">&longs;imulque</expan>. hoc <expan abbr="o&longs;fici&utilde;">o&longs;ficium</expan> phy&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg404"></arrow.to.target><lb/>&longs;ico delegarit, ita enim ratiocinatur. Compo&longs;ita &longs;unt. Compo&longs;ita con&longs;tant &egrave; principijs. Et prin&shy;<lb/>cipia &longs;unt igitur. Quis enim non per&longs;picit id concludi, quod accipitur? dum enim compo&longs;ita <expan abbr="c&otilde;-cipio">con&shy;<lb/>cipio</expan>, principia quoque componentia cogito. Nec cur id officium phy&longs;ici &longs;it, pror&longs;us &longs;cio. quip&shy;<lb/>pe qu&ograve;d eadem ratione po&longs;&longs;et vti mathematicus. ac primus philo&longs;ophus, &amp; omnis artifex, dum <lb/>ponit qui&longs;que &longs;ubiectum, cums principia, partes, <expan abbr="affectionesq.">affectionesque</expan> venetur. Itaque ratio communis <lb/>e&longs;t, nec &egrave; principiis rei ducta, nec demon&longs;tratiua; nec phy&longs;ica igitur. Ver&ugrave;m quia po&longs;&longs;et qui&longs;piam <lb/>repugnare dicens, quamuis id ad phy&longs;icum non pertineat; e&longs;&longs;e nihilominus habitum quendam <lb/>quitractet ita principia, vt doceat aliqua e&longs;&longs;e ex quibus con&longs;tent demon&longs;trationes. Monert Sim&shy;<lb/>plicius nullum habitum exi&longs;tere qui hoc munere fungatur. Neque ver&ograve; nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e, qu&ograve;d <lb/>&longs;ua cuique &longs;upponantur. Et illud per&longs;picuun. <gap/>&longs;t in naturali philo&longs;ophia <expan abbr="c&otilde;po&longs;ita">compo&longs;ita</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="eorum&qacute;">eorumque</expan>. <lb/>e&longs;&longs;e principia, &amp; philo&longs;ophiam naturalem habere principia. quocirca nec illius <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> &longs;ine prin&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg405"></arrow.to.target><lb/>cipiorum cognitione haberi po&longs;&longs;e. &amp; &longs;tatim conuertere &longs;e &longs;cientiam ad exquirendum qualis &longs;it <lb/>principiorum vis; vt quamuis qu&aelig;&longs;tio &longs;it'ne res, anteponenda &longs;it: nihilominus ea non requira&shy;<lb/>tur in omnibus, &longs;ed in iis qu&aelig; &longs;int, nec'ne ignoratur. Atqui principia no&longs;cuntur. Veruntamen <lb/>finge tu nunc ignorari principia, neque itidem ad phy&longs;icam pertinebit eorum explicatio, &longs;ed ad <lb/>aliam methodum. C&ecedil;ter&ugrave;m ni&longs;i h&ecedil;c in bonam partem accipiantur'nec rect&egrave; contra Theophra&shy;<lb/>&longs;tum inferuntur, nec progre&longs;&longs;um Ari&longs;totelis admodum &longs;eruant. H&aelig;c enim qu&aelig; a&longs;&longs;umit Simpli&shy;<lb/>cius, &longs;i transferantur ad &longs;ignificandum certa principia, v. g. formam, aut finem; nihil id ad rem <lb/>no&longs;tram, qui cum Theophra&longs;to de ratione principij di&longs;putamus: nec qu&aelig;rimus &longs;it ne forma, aut <lb/>finis; &longs;ed vtrum principia &longs;int ab&longs;olut&egrave; nec'ne. quod nos in omni methodo, vt per&longs;picuum &longs;umi <lb/>defendimus. Qu&ograve;d &longs;i Simplicius principij rationem accipiat; etiam fallit quand&ograve; item ratio prin <lb/>cipij demon&longs;tretur; vt c&ugrave;m prima contraria concluditur e&longs;&longs;e principia. Quocirca ratio principij, <lb/>nec &agrave; phy&longs;ico, nec &agrave; primo philo&longs;opho, aut dialectico, nec demum in vlla methodo peragetur <lb/>qu&aelig; &longs;implici qu&aelig;&longs;tione colligatur; &longs;iquidem natura per &longs;e, dum ingenuit &longs;ciendi cupidinem, <lb/>excitat nos ad ob&longs;curarum rerum cau&longs;&longs;as indagandas, &amp; ita notitiam cuiu&longs;dam principij quod <lb/>inquirendum &longs;it, &longs;ubmini&longs;trat. Ver&ugrave;m principij rationem veluti complexum concludi nil pro&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg406"></arrow.to.target><lb/>hibet. Nec quicquam vetat, quominus opiner eam tractationem &agrave; philo&longs;opho confici po&longs;&longs;e; &amp; <lb/>quamquam methodum ita &longs;uorum principiorum rationem habere, &longs;i oporteat. Mox ad ip&longs;a <lb/>principia tran&longs;eamus. Quia ver&ograve; to<gap/>us &longs;cienti&aelig; &longs;ubiectum vt ba&longs;is e&longs;t eorum omnium qu&aelig; in <lb/>&longs;cientia tractantur, &amp; id quo vniuer&longs;a referuntur, &amp; cuius gratia reliqua &longs;pectari debent, de illo <lb/>prim&ugrave;m di&longs;&longs;eramus. In primis ver&ograve; accipimus &longs;cientiam &longs;ubiecto definiri &amp; ab ip&longs;o &longs;ic determi&shy;<lb/>nari, vt illius gratia cuncta di&longs;quirantur. quia primum pellit &longs;en&longs;um, &amp; animo de&longs;iderium &longs;u&aelig; <lb/>cognitionls incutit. Porr&ograve; dum quidpiam no&longs;cere volumus, con&longs;ectamur quid &amp; cuiu&longs;modi &longs;it. <lb/>illud definitione conficitur. hoc ab&longs;oluit demon&longs;tratio. Quare definitiones &amp; demon&longs;trationes <lb/>ill&ograve; tendunt, vt ip&longs;arum auxilio no&longs;catur &longs;ubiectum. v&longs;que ade&ograve;, vt tamet&longs;i methodus rem qu&aelig; <lb/>&longs;en&longs;ibus &longs;e&longs;e obtulerit, in &longs;ua principia re&longs;oluat &amp; vbi re&longs;oluerit, ibi demum quie&longs;cat; at non ce&longs;&shy;<lb/>&longs;at mens, quin reditu quodam facto cau&longs;&longs;as re&longs;olutione inuentas applicet ad id quod ante&agrave; qu&aelig; <lb/>rebatur. Hocigitur non mod&ograve; ignotum &longs;impliciter e&longs;&longs;e nequit, &longs;ed neque etiam omni ex parte <lb/>notum. &longs;iquidem aliquod &longs;en&longs;ile, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. noti&longs;simum nobis pro &longs;ubiecto &longs;umatur nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt ad <lb/>&longs;ui di&longs;qui&longs;itionem excitet mentem no&longs;tram, ac ni&longs;i tale fuerit, non rect&egrave; con&longs;tituetur &longs;ubiectum. 
<pb pagenum="43"/>Proinde ens &amp; &longs;ub&longs;tantia mobilis &amp; quantum, quia noti&longs;sima nobis vt &longs;ubiecta ponuntur, &amp; co <lb/>
<arrow.to.target n="marg407"></arrow.to.target><lb/>rum principia <expan abbr="proprietates&qacute;">proprietatesque</expan>. ve&longs;tigan ur. Nec vlla methodus e&longs;t, qu&aelig; non accipiat aut vnum ex <lb/>his, aut <gap/>us aliquam partem, aut ip&longs;orum aliquid &longs;eu proprium, &longs;eu principium. Neque ver&ograve; &longs;ic <lb/>nota e&longs;&longs;e oportet ea, qu&aelig; &longs;cientiaium &longs;ubiecta facimus, vt &longs;ingul&aelig; illorum partes nece&longs;&longs;ari&ograve; te&shy;<lb/>neantur: neque &longs;ic totius &longs;cienti&aelig; <gap/>ubiectum con&longs;tituitur: ver&ugrave;m &longs;at e&longs;t, &longs;i cogno&longs;catur e&longs;&longs;e &longs;im&shy;<lb/>pliciter, ita &longs;ub&longs;tantiam e&longs;&longs;e &longs;impliciter nouimus, etiam &longs;i vna aut altera &longs;ub&longs;tantia cogno&longs;catur &agrave; <lb/>nobis quia demptis indiuidui cond tiombus vniuer&longs;alibus &longs;ub&longs;tantia remanet. Itaque ex illo <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>qu&ograve;d &longs;i non omnia; &longs;altem aliqua moueantur; motum quoque e&longs;&longs;e colligitur. item <expan abbr="a&longs;&longs;ecurand&utilde;">a&longs;&longs;ecurandum</expan> <lb/>e&longs;t de quanto, quod &longs;ine actu cognitione partium poni pore&longs;t, vt &longs;ubiectum. Ea po&longs;tmodo qu&aelig; <lb/>ignota &longs;unt, &longs;iue partes, &longs;eu principia, &longs;iue proprietates in methodo &longs;uis viis &amp; ingeniis exquirun <lb/>tur, de quibus mox agendum e&longs;t. Et de proprietatibus non e&longs;t dubitandum, quin ip&longs;arum <expan abbr="dem&otilde;-&longs;tratio">demon&shy;<lb/>&longs;tratio</expan> &longs;it afferenda; qu&aelig; quidem &longs;it vel propter quid &longs;olum, &longs;i &longs;en&longs;ui nota &longs;it, vel propter quid <lb/>&amp; qu&ograve;d &longs;it, &longs;i fugiat &longs;en&longs;um. cau&longs;&longs;as enim habent, cur in&longs;int in &longs;ubiecto. Partes &longs;an&egrave; multis mo&shy;<lb/>dis accipiuntur in methodis. vel vt &longs;ubiectum, &longs;icut animal &longs;ub&longs;tanti&aelig; naturalis, vel vt pars eius <lb/>quod e&longs;t ad vnum, velut accidens ad ens. &amp; c&ccedil;lum ad reliqua corpora &longs;implicia, vel vt pars me&shy;<lb/>thodi, quia &longs;cilicet in aliqua eius parte proponatur ad examinandum, velut ortus qui duobus li&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg408"></arrow.to.target><lb/>bris &longs;eparatis explicatur, licet referatur ad &longs;ub&longs;tantiam qu&aelig; phy&longs;ic&aelig; totius e&longs;t &longs;ubiectum. huius <lb/>generis e&longs;&longs;e queunt ea qu&aelig; non &longs;unt, vt inane, line&aelig; in &longs;ectiles, infinitum, &amp; huiu&longs;modi. Sed quo&shy;<lb/>modocunque pars accipiatur de illa controuer&longs;ia na&longs;citur inter Auerrois interpretes propter re&shy;<lb/>pugnantiam qu&aelig; in eius philo&longs;ophi verbis deprehenditur. Nam <expan abbr="quando&qacute;">quandoque</expan>. concedit Auerro&euml;s <lb/>pattes &longs;ubiecti in eadem &longs;cientia po&longs;&longs;e demon&longs;trari. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Vnde etiam &longs;ummus philo&longs;ophus ignem <lb/>
<arrow.to.target n="marg409"></arrow.to.target><lb/>e&longs;&longs;e aliquando concludebat.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Tamen alibi negat in &longs;cientia demon&longs;trati po&longs;&longs;e &longs;ubiectum, eius&uacute;e <lb/>
<arrow.to.target n="marg410"></arrow.to.target><lb/>partes. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Priorem &longs;ententiam Zimara defendebat. neque ip&longs;i videbatur ab&longs;urdum, partes &longs;ubie&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg411"></arrow.to.target><lb/>cti vbi fui&longs;&longs;ent ignot&ecedil;, c&ugrave;m <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> aliquid &longs;eip&longs;is notius, aut proprium, aut cau&longs;&longs;am, vel ex cau&longs;&longs;a, <lb/>vel ex effectu demon&longs;trari. Corroborarunt alij Zimar&aelig; &longs;ententiam nonnullis argumentis. In&shy;<lb/>quiunt enim. Siquis &longs;it ad quem perrineat o&longs;tendere rem e&longs;&longs;e, ad eundem quoque &longs;pectare o&longs;ten <lb/>dere quid &longs;it. Sed ad geometram verbig. pertinet con&longs;ideraie, &longs;it'ne triangulus qui pars e&longs;t, &longs;eu <lb/>&longs;pecies &longs;ubiecti. Ergo etiam ip&longs;e docebit quid &longs;it. Si igitur illi &longs;ciendum e&longs;t, &longs;it'ne triangulus; <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg412"></arrow.to.target><lb/>quoque &longs;ciet quid &longs;it. Atqui h&aelig;c cognitio e&longs;t &agrave; priori &amp; ex cau&longs;&longs;a. Pr&aelig;tere&agrave; definitio pote&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>nota aliqua ex parte, quamuis definitum &longs;it ignotum. Ergo definitum ex definitione demon&longs;tra&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg413"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg414"></arrow.to.target><lb/>bitur. &amp; ex cau&longs;&longs;a igitur. Qu&ograve;d item ex effectu partem &longs;ubiecti demon&longs;trare liceat, Ari&longs;totelis au&shy;<lb/>ctoritate confirmatur qui docet nos po&longs;&longs;e no&longs;cere rem e&longs;&longs;e, vel per &longs;e, vel per accidens, ide&longs;t quan <lb/>do fuerint nota nobis euentu rei propo&longs;it&aelig;. permulta ver&ograve; huiu&longs;ce progre&longs;&longs;us exempla &longs;ubiicere <lb/>po&longs;&longs;em. vt c&ugrave;m ignem e&longs;&longs;e probatur ex eo qu&ograve;d terra &longs;it &amp; e&longs;&longs;e mentem agentem, quia &longs;it pote&shy;<lb/>&longs;tate mens. Sed opponam ego huic &longs;ententi&aelig; rationem Ari&longs;totelis ita concludentis. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Si demon&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg415"></arrow.to.target><lb/>&longs;traretur e&longs;&longs;e &longs;ubiectum; ergo &amp; quid e&longs;t &longs;ubiectum demon&longs;trari po&longs;&longs;et. Sed quid e&longs;t demon&longs;tra&shy;<lb/>tioni non e&longs;t obnoxium. Nec qu&ograve;d &longs;it igitur. Quapropter, vt cum Ari&longs;totele con&longs;entiamus &amp; <lb/>Auerro&euml;m purgare po&longs;simus; accipiemus prim&ugrave;m nullum e&longs;&longs;e genus demon &longs;trationis quo &longs;im&shy;<lb/>pliciter aliquid e&longs;&longs;e probari po&longs;sit. Et quamuis &agrave; definitione progrediamur ad definitum; nec id <lb/>etiam vel auctore Auerro&euml; genus e&longs;t argumentationis, &longs;ed numeratur in admonitionibus. &longs;iqui&shy;<lb/>dem in ip&longs;a definitione rei definiend&aelig; natura &longs;tatim appareat: c&ugrave;m idem &longs;int definitio &amp; defini&shy;<lb/>tum, &longs;ed in definito natura ip&longs;ius <expan abbr="c&otilde;fu&longs;a">confu&longs;a</expan> &longs;pectetur, in definitione ver&ograve; di&longs;tincta &amp; euoluta in &longs;uas <lb/>partes. Ac &longs;iquis e&longs;t proce&longs;&longs;us rationis in definitione, is e&longs;t &agrave; parte definitionis ad partem, vt &agrave; ge-, <lb/>nere ad differentias &amp; &agrave; partibus ad totam definitionem. &amp; &longs;i rect&egrave; animaduertas, e&longs;t via &longs;eu me&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg416"></arrow.to.target><lb/>thodus, non in&longs;trumentum cognitionis. Demum omni genere &longs;yllogi&longs;mi &longs;impliciter excluditur <lb/>definitio, per &longs;e. Sed neque demon&longs;tratione ab effectu concludi pote&longs;t qu&aelig;&longs;tio &longs;implex. &longs;iquidem <lb/>id quod demon&longs;tratione concluditur, vt in alio concluditur, &amp; efficit qu&aelig;&longs;tionem complexam. <lb/>Re&longs;tar igitur, vt qu&aelig;&longs;tio &longs;implex ab&longs;oluatur &longs;yllogi&longs;mo quem diximus hypotheticum per natu&shy;<lb/>ram. Quapropter ad ea qu&aelig; aduer&longs;arij dicebant, ita re&longs;pondemus. Prim&ugrave;m notantes accipi fals&ograve; <lb/>
<arrow.to.target n="marg417"></arrow.to.target><lb/>vbi procedimus &agrave; definitione ad definitum, e&longs;&longs;e genus argumentandi; &longs;ed euolutionem &longs;olam &amp; <lb/>di&longs;tinctionem definiti in &longs;uas partes. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Similiter qu&ograve;d &agrave; parte definitionis ad definitum &longs;yllogi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg418"></arrow.to.target><lb/>&longs;tic&egrave; progrediamur. id quoque nego. Et no&longs;cimus quidem e&longs;&longs;e rem, vel per &longs;e vel per accidens; <lb/>nec tamen per &longs;yllogi&longs;mum &longs;impliciter. Quod ver&ograve; ad repugnantiam pertinet qu&aelig; ex verbis <lb/>Auerrois exor<gap/>tur, eam facil&egrave; tollo; quoniam 4. de c&ecedil;lo probationem non &longs;impliciter accipit, <lb/>&longs;ed quemcunque rationis progre&longs;&longs;um quem nos tum e&longs;&longs;e dicimus &longs;yllogi&longs;mum hypotheticum <lb/>per naturam; 6. ver&ograve; Met. dicimus ip&longs;um &longs;yllogi&longs;mum &longs;impliciter ei denegare. Succedunt his <lb/>principia cognitionis qu&aelig; dicimus axiomata. H&aelig;c &longs;an&egrave; nullum genus demon&longs;trationis ad mit&shy;<lb/>tunt, quia nihil habent neque prius &longs;eip&longs;is, neque notius, neque natura, neque nobis Habent <expan abbr="qui-d&etilde;">qui&shy;<lb/>dem</expan> axiomata principia <expan abbr="qu&ecedil;d&atilde;inuentionis">qu&ecedil;daninuentionis</expan>, ip&longs;a &longs;cilicet &longs;en&longs;ilia &amp; &longs;ingularia &egrave; quibus colliguntur. 
<pb pagenum="44"/>Siquis tamen illa neget, proteruiens potius qu&agrave;m qu&ograve;d iis fidem non habeat; dicimus e&longs;&longs;e mu&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg419"></arrow.to.target><lb/>nus artificis communis, &longs;eu dialecticus &longs;it, &longs;eu primus philo&longs;ophus; redarguere &longs;ol&ugrave;m ea negan&shy;<lb/>tem, neque vllo modo demon&longs;trare, quippe qu&ograve;d omnino &longs;int indemon&longs;trabilia. Qua v&eacute;r&ograve;id ra&shy;<lb/>tione efficiatur, hac facta partitione cogno&longs;cemus. Scire enim licet, inter axioma<gap/>a vnum e&longs;&longs;e<gap/><lb/>quod e&longs;t omnium primum &amp; principium ceterorum pronuntiatorum, <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> nec quidem, vt cau&longs;&longs;am; <lb/>
<arrow.to.target n="marg420"></arrow.to.target><lb/>&longs;ed vt per &longs;e noti&longs;simum. De quolibet verum e&longs;&longs;e a&longs;&longs;erere, aut negare. Ex hoc <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> reliqua axio&shy;<lb/>mata fidem &longs;umere. Philo&longs;opho igitur nulla via &longs;uccurrit qua primum illud confirmet. Itaque <lb/>&longs;ubuenit philo&longs;opho dialecticus, &amp; ea ratione confirmat deducendo neganter in ab&longs;urda, repu&shy;<lb/>gnantia, nugas, &amp; con&longs;imiles &longs;copos qui &longs;unt dialectici. Hoc principio &longs;tabilito c&ecedil;terorum proba <lb/>tionem &longs;u&longs;cipit. Primus philo&longs;ophus qu&aelig; &longs;ic confirmat, vt e&ograve; deducat aduer&longs;arium quod fieri <lb/>nequir, id ver&ograve; e&longs;t quod opponitur illi primo principio. Nam &longs;iquis exemplig. neget. Qu&aelig; vni <lb/>terti&ograve; &longs;imilia &longs;unt, inter &longs;e quoque e&longs;&longs;e &longs;imilia. dicet primus philo&longs;ophus. Siminus; ergo inter &longs;e <lb/>&longs;imilia non e&longs;&longs;ent. quare nec illi eidem &longs;imilia erunt, &longs;ed di&longs;similia. Quapropter eadem eidem <lb/>fimilia erunt &amp; non &longs;imilia. Sic de quolibet non erit verum a&longs;&longs;erere &amp; negare, quod &amp; euiden&shy;<lb/>ri&longs;sim&egrave; fal&longs;um e&longs;t, &amp; nullo modo fieri pote&longs;t. &amp; hac ratione reliquarum &longs;cientiarum principia <lb/>probantur. Nec ob id te &longs;u&longs;picari velim, <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> philo&longs;ophiam c&ecedil;tetas &longs;cientias &longs;ibi &longs;ubalternas ef&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg421"></arrow.to.target><lb/>ficere, &longs;i illarum principia probet. Neque enim omne genus probationis con&longs;tituit gradum &longs;ubal&shy;<lb/>terni; &longs;ed vbi procedat ex cau&longs;sis, quod in no&longs;tra hypothe&longs;i non v&longs;uuenit. Deinde moneo prin&shy;<lb/>cipia noti&longs;sima non &longs;ic &agrave; philo&longs;opho tractari, quia contracta &longs;int ad cuiu&longs;piam cert&ecedil; &longs;cienti&ecedil; &longs;ub&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg422"></arrow.to.target><lb/>iectum, vt in quaque &longs;cientia &longs;umi debent, accipiuntur enim &longs;ecundum analogiam, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vt no&longs;ti; &longs;ed <lb/>ita tractantur &agrave; primo philo&longs;opho, qu&agrave; communia &longs;unt. at tum principia &longs;unt entis, quatenus e&longs;t <lb/>ens: <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. non probantur, qu&agrave; c&ecedil;terarum &longs;cientiarum principia &longs;unt, &longs;ed vt principia entis, <lb/>
<arrow.to.target n="marg423"></arrow.to.target><lb/>quibus ine&longs;t per accidens, vt contracta ad certa &longs;ubiecta fi<gap/>t principla c&ecedil;terarum &longs;cientiarum<gap/>. <lb/>Ex his &longs;oluere licet Eudemi dubitationem qui &longs;ic argumentabatur. C&ugrave;m probatio principiorum <lb/>ad nullam &longs;cientiam &longs;pectet, &longs;ed aut ad &longs;uperiorem, aut ad communem quampiam. S<gap/> ponamus <lb/>illa in &longs;uperiore aut communi nota non e&longs;&longs;e. Nec igitur h&aelig; &longs;cienti&aelig; &longs;ua principia con&longs;irmare po&shy;<lb/>terunt. quare ad aliam illas con&longs;ugere oportebit. Aut igitur in infinitum hoc fiet; <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. efficie&shy;<lb/>tur, vt nullius rei &longs;cientia e&longs;&longs;e po&longs;sit, aut aliqua &longs;cientia poterit &longs;ua principia probare contr&agrave; <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>con&longs;tituerit Ari&longs;toteles, inquiens. Nulli de princip<gap/>s. <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> Nanque, vt etiam te&longs;tatur Simplicius re&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg424"></arrow.to.target><lb/>&longs;pondens ad Eudemum, h&ecedil;c &longs;cientia perueniet ad ea qu&aelig; per &longs;e nota &longs;unt, qu&aelig; nemo &longs;ane mentis <lb/>
<arrow.to.target n="marg425"></arrow.to.target><lb/>vnqu&agrave;m negaret ni&longs;i proteruiens, in quem &longs;ic inuehetur, vt paull&ograve; ant&egrave; docuimus. Secundum ab <lb/>axiomate locum hypothe&longs;es obtinent, quas ab axiomate differre nouimus, qu&ograve;d axioma de do&shy;<lb/>mo affertur, h&ecedil; tanti&longs;per illi cedentes pr&aelig;mon&longs;tratorem de&longs;iderant, &longs;ed tamen vt prim&ugrave;m decla&shy;<lb/>rantur, credit auditor eas aut communes e&longs;&longs;e accepimus in vniuer&longs;a &longs;cientia, cuiu&longs;modi illa e&longs;t. <lb/>Statuatur omnia aut qu&ecedil;dam moueri; aut &longs;peciales, &amp; ad probationem cuiu&longs;piam cert&aelig; conclu&shy;<lb/>&longs;ionis in ea facultate &longs;umi, attamen ip&longs;as per &longs;e demon&longs;trari po&longs;&longs;e; vt &longs;i infinitum non e&longs;&longs;e pona&shy;<lb/>mus cum Anaxagora di&longs;&longs;erentes de natur&aelig; principiis, quod po&longs;te&agrave; pluribus tran&longs;igendum &longs;it. <lb/>C&ecedil;ter&ugrave;m &longs;i communes fuerint, per &longs;en&longs;um note&longs;cunt, quemadmodum reliqua principia de qui&shy;<lb/>bus &longs;upr&agrave; dictum e&longs;t. <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> Qu&ograve;d &longs;i non &longs;ufficiat &longs;en&longs;us, aut quoquo pacto negentur, earum proba&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg426"></arrow.to.target><lb/>tio pertinet ad aliam methodum, &longs;iue ea commuais &longs;it, &longs;iue habeat illam, &longs;ubalterna. vtputa ma&shy;<lb/>thematicus accipit &agrave; phy&longs;ico in infinitum diuidi po&longs;&longs;e continuum. Si ver&ograve; fuerint &longs;peciales &amp; <lb/>&longs;cienti&aelig; partem re&longs;piciant; non video, cur in eadem &longs;cientia probari non po&longs;sint. Nam prius ali&shy;<lb/>quid habent in illa &longs;cientia ex quo demon&longs;trari queant. Itaque non de illis ad aliam facultatem <lb/>qu&aelig;&longs;tio reuocari debet, &longs;ed de principiis illius primis, &longs;i fort&egrave; negentur, iis po&longs;itis re&longs;iqua ex illis <lb/>
<arrow.to.target n="marg427"></arrow.to.target><lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur. Ad hoc tamen dialecticen valere non nego. nullis enim cancellis co&euml;r&shy;<lb/>cetur; &longs;ed ex datis procedens, aditum haber ad quodlibet problema; at que ita lat&egrave; patet, vt &longs;iquis <lb/>principia primo philo&longs;opho negaret, facultas illa probandi &longs;uppeteret dialectico. Neque enim <lb/>illos audiendos e&longs;&longs;e puto qui &aelig;qualem ambitum dialectico &amp; primo philo&longs;opho concedunt, <lb/>qu&ograve;d vtrique de ente &longs;peculentur. &longs;iquidem non &longs;eruant eandem proportionem vtriu&longs;que me&shy;<lb/>thodi vires. c&ugrave;m tamet&longs;i primus philo&longs;ophus de ente di&longs;&longs;erit, accipiat tamen ip&longs;um terminis qui&shy;<lb/>bu&longs;dam &amp; certa con&longs;iderandi ratione definitum, itaque definitus habet qu&aelig;&longs;tiones. contr&agrave; dia&shy;<lb/>lecticus omne ens peruagatur, nullis certis qu&aelig;&longs;tionibus ad&longs;tringitur. idcirco non minus di&longs;tar<gap/><lb/>dialectica &agrave; prima philo&longs;ophia, qu&agrave;m &agrave; reliquis &longs;cientiis. &longs;ed &longs;i id pr&aelig;&longs;tare pote&longs;t eadem &longs;cientia, <lb/>cur opem dialectici implorare debemus? Quod igitur ad cognitionis principia pertinet, ita <expan abbr="c&otilde;-&longs;titutum">con&shy;<lb/>&longs;titutum</expan> &longs;it. Reliquum mod&ograve; e&longs;t, vt principia rei conficiamus. Porr&ograve; principia rei cau&longs;&longs;as <expan abbr="defi-nitiones&qacute;">defi&shy;<lb/>nitionesque</expan>. complectuntur. <expan abbr="eas&qacute;">easque</expan>. c&ugrave;m generales, t&ugrave;m item &longs;peciales. De genera<gap/>bus di&longs;&longs;erens <lb/>Auerro&euml;s <emph type="sup"/>f<emph.end type="sup"/> eas di&longs;tribuit in primas, &amp; pror&longs;us in de mon&longs;trabiles, &amp; illas quarum a<gap/>&aelig; cau&longs;&longs;&aelig; prio <lb/>
<arrow.to.target n="marg428"></arrow.to.target><lb/>res extent. Si prim&aelig; fuerint, putat eas ex effectibus o&longs;tendi po&longs;&longs;e; nos agamus communius, &amp; <lb/>dicamus ex notis nobis, qu&ograve;d &longs;i in alias &longs;uperiores cau&longs;&longs;as re&longs;oluantur; propter quid ip&longs;&aelig; &longs;int, 
<pb pagenum="45"/>explicare munns e&longs;&longs;e &longs;uperioris &longs;cienti&aelig;, Veruntamen inuehebantur in Auerro&euml;m viri graui&longs;si&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg429"></arrow.to.target><lb/>miita opponentes. Prim&ugrave;m qu&ograve;d non ex cau&longs;sis efficiatur &longs;cientia principiorum. C&ugrave;m enim <lb/>&longs;cire qu&ograve;d e&longs;t, &amp; &longs;cire cur e&longs;t ita &longs;e habeant, at aliquando in eadem &longs;cientia vterque &longs;ciendi mo&shy;<lb/>dus habeatur, nonnunqu&agrave;m ver&ograve; &longs;cire qu&ograve;d res e&longs;t, &longs;it inferioris &longs;cienti&aelig;, cur autem &longs;uperioris. <lb/>Si in eadem &longs;cientia &longs;int, qu&ograve;d e&longs;t &amp; cur e&longs;t, patet reditum fieri po&longs;&longs;e &agrave; demon&longs;tratione, qu&ograve;d e&longs;t <lb/>ad demon&longs;trationem cur &longs;it. Non igitur ex alia &longs;cientia <expan abbr="demon&longs;tration&etilde;">demon&longs;trationem</expan> cur e&longs;t, petere cogemur: <lb/>&longs;ed vna <expan abbr="eadem&qacute;">eademque</expan>. &longs;cientia vtraque h&aelig;c munera pr&aelig;&longs;tabit. Qu&ograve;d &longs;i &longs;inguli &longs;ciendi modi pertineant <lb/>ad &longs;ingulas &longs;cientias, neque item cum vero con&longs;onabit id quod dicit Auerro&euml;s. Quoniam &longs;cire <lb/>qu&ograve;d res e&longs;t maxim&egrave; pertinet ad eam <expan abbr="&longs;ci&etilde;tiam">&longs;cientiam</expan> in qua docetur cur e&longs;t. C&ugrave;m igitur accipiat Auer&shy;<lb/>ro&euml;s ip&longs;um cur e&longs;t ad &longs;uperiorem &longs;cientiam pertinere; &amp; ip&longs;um qu&ograve;d e&longs;t, igitur ad eandem &longs;cien&shy;<lb/>tiam pertinebit. Neque item ex effecti&scedil; o&longs;tendi queunt principia &longs;ubiecti. Signo illud e&longs;to, &longs;iqui&shy;<lb/>dem o&longs;tendere qu&ograve;d res &longs;it, &longs;it o&longs;tendere cau&longs;&longs;am qu&ograve;d &longs;it. Ver&ugrave;m &longs;i &longs;cientia cau&longs;&longs;am e&longs;&longs;e demon <lb/>&longs;traret, po&longs;&longs;et item retrocedendo cau&longs;&longs;am eiu&longs;dem o&longs;tendere. Itaque &longs;cientia &longs;ubalterna po&longs;&longs;er <lb/>docere, cur e&longs;&longs;ent &longs;ua principia, oppo&longs;itum ver&ograve; pronuntiabat Auerro&euml;s. Sed mirandum e&longs;t ho&shy;<lb/>mines bene doctos in re tam ludicra lap&longs;os e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ophi&longs;mate leui&longs;simo ita &longs;e&longs;e implica&longs;&longs;e. quan <lb/>doquidem et&longs;i in eadem &longs;cientia continetur vterque &longs;ciendi modus: at non idcirco pote&longs;t inferri <lb/>
<arrow.to.target n="marg430"></arrow.to.target><lb/>etiam principia cogno&longs;ci cur &longs;int. Neque enim &longs;ic intelligitur vtrunque &longs;ciendi modum referri <lb/>ad eandem rem, vt accipitur in obiectione: &longs;ed qu&ograve;d vnius &longs;it &longs;cientia qu&ograve;d e&longs;t, alterius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> cur. <lb/>Quemadmodum &longs;e habent prop&egrave; e&longs;&longs;e &amp; non &longs;cintillare. qu&ograve;d ex eo qu&ograve;d non &longs;cintillent noni&shy;<lb/>mus e&longs;&longs;e prop&egrave;: ex eo qu&ograve;d &longs;int prop&egrave; nouimus quamobrem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;cintillant: non autem, quia no&shy;<lb/>uimus ab effectu qu&ograve;d prop&egrave; &longs;int, idcirco etiam nouimus cur prop&egrave; &longs;int. C&ugrave;m &longs;ecundo loco affer, <lb/>tur. Neque id euenire, vbi diuer&longs;a &longs;it &longs;cientia qua cogno&longs;cimus cur e&longs;t ab ea qua nouimus qu&ograve;d <lb/>e&longs;t. quoniam, dum cogno&longs;cimus cur e&longs;t, &longs;imul item nouimus e&longs;&longs;e rem. Dicimus ip&longs;um, qu&ograve;d e&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e duplex, aut quod e&longs;t notum nobis &longs;en&longs;u &amp; per accidens, aut quod e&longs;t per &longs;e notum &amp; per <lb/>cau&longs;&longs;as. quod notum nobis e&longs;t, vt &longs;en&longs;u &amp; experientia notuerit, in alia &longs;cientia &amp; in arte plerun&shy;<lb/>que con&longs;picuum e&longs;t, qu&ograve;d ars tractet &longs;en&longs;ilia; cau&longs;&longs;a ad &longs;uperiorem &longs;cientiam pertinet. &amp; de hoc <lb/>&longs;ciendi modo agebat Auerro&euml;s. Vbi terti&ograve; dicitur o&longs;tendere qu&ograve;d e&longs;t e&longs;&longs;e o&longs;tendere cau&longs;&longs;am qu&ograve;d <lb/>&longs;it. Id non videtur perpetu&ograve; verum, &longs;ed valebit &longs;ol&ugrave;m in cau&longs;&longs;am habentibus. Nam &longs;iqua &longs;it pri&shy;<lb/>ma cau&longs;&longs;a &longs;impliciter, vbi ad illam re&longs;oluendo peruenero &amp; nouero qu&ograve;d &longs;it: at non idcirco <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> <lb/>&longs;ic e&longs;&longs;e nouero, quia nouerim eius aliquam e&longs;&longs;e cau&longs;&longs;am; &longs;ed quia per &longs;e nota &longs;it. Aut erit cogni&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg431"></arrow.to.target><lb/>tio qu&ograve;d cau&longs;&longs;a &longs;it, qu&aelig; &longs;it eadem cum eo cuius e&longs;&longs;e qu&aelig;ritur. Nam in &longs;implicibus quatenus &longs;im&shy;<lb/>plicia &longs;unt, idem e&longs;t e&longs;&longs;e &amp; e&longs;&longs;entia, cau&longs;&longs;&aelig; ver&ograve; &longs;unt huin&longs;modi: Re&longs;tant mod&ograve; principia rei &longs;pe&shy;<lb/>cialia, vt cau&longs;&longs;&aelig; hominis &amp; di&longs;ciplin&aelig; compotis. Atque horum quidem notitia paratur ex notis <lb/>nobis, &amp; poti&longs;sim&egrave; demon&longs;tratione qu&ograve;d e&longs;t, &longs;i complexa fuerint. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. dictum e&longs;t ab Ari&longs;totele <lb/>accidentia magnam partem conferre ad cogno&longs;cendum quid e&longs;t. &longs;i incomplexa, iis &longs;an&egrave; in&longs;tru&shy;<lb/>mentis de quibus antea dictum e&longs;t, c&ugrave;m de incom plexorum probationibus ex <gap/> prim&aelig; philo&longs;o&shy;<lb/>phi&aelig; diceremus. His ergo modis &longs;cientiarum principia tractantur. Ver&ugrave;m poterit nobis oppone&shy;<lb/>re qui&longs;piam. C&ugrave;m de principiis exi&longs;tere po&longs;sit qu&aelig;&longs;tio duplex, an &longs;int, vt an &longs;it materies, an &longs;it <lb/>Deus; &amp; an h&aelig;c principia &longs;int; cur po&longs;teriotem hanc qu&aelig; complexa e&longs;t, ab Ari&longs;totele tractatam <lb/>comperimus; alteram &longs;implicem videmus fui&longs;&longs;e neglectam? pr&aelig;cipu&egrave; qu&ograve;d non negatur &longs;cienti&ccedil; <lb/>cuilibet ex notis nobis ad &longs;ua principia profici&longs;ci. Pr&aelig;tere&agrave; &longs;i qu&aelig;&longs;tionem &longs;implicem damus in <lb/>partibus &longs;ubiecti <expan abbr="cau&longs;sis&qacute;">cau&longs;sisque</expan>. &longs;pecialibus, ecquid e&longs;t cau&longs;&longs;&aelig; quominus etiam de illis excitari po&longs;sit <lb/>qu&aelig;&longs;tio &longs;implex? An plures &longs;unt cau&longs;&longs;&aelig; propter quas omittitur &longs;implex qu&aelig;&longs;tio de cau&longs;sis pri&shy;<lb/>mis; c&ugrave;m qu&ograve;d propter ob&longs;curitatem vim methodi fugit; t&ugrave;m etiam qu&ograve;d qu&aelig;&longs;tio &longs;implex e&longs;t <lb/>
<arrow.to.target n="marg432"></arrow.to.target><lb/>de eo qu&ograve;d e&longs;t e&longs;&longs;e &longs;impliciter; at qu&aelig;&longs;tio de eo, qu&ograve;d res &longs;it &longs;impliciter, e&longs;t qu&aelig;&longs;tio meraphy&longs;ica: <lb/>Sed valeat hocia &longs;cientiis particularibus; nanque opponet illico qui&longs;piam, cur non id pre&longs;tat pri <lb/>ma philo&longs;ophia? Quin etiam &longs;i quis in controuer&longs;iam reuocer principia communia; videtur in&shy;<lb/>currere in hoc periculum, ne de tota &longs;cientia dubitet; erg&ograve; eam profiteri nequit: at de cau&longs;&longs;a &longs;pe&shy;<lb/>ciali dubitans adhuc &longs;cientiam tueri pote&longs;t; &amp; de cau&longs;&longs;a &longs;peciali qu&ecedil;&longs;tio &longs;pecialis e&longs;t &agrave; qua primus <lb/>philo&longs;ophus abhorret perpetu&ograve; tractans vniuers&egrave;. Qui dixerit hanc qu&aelig;&longs;tionem fugere metho&shy;<lb/>dum, patronum habebit Auerro&euml;m; is enim &longs;ub&longs;tantias &longs;eparatas per &longs;e ip&longs;as &longs;pectari po&longs;&longs;e t&ugrave;m <lb/>monet, c&ugrave;m adepti &longs;umus alias &longs;cientias, &longs;unt ver&ograve; principia entis, quare methodo excedunt. Ita <lb/>ego de reliquis principiis primis &longs;imile iudicium faciam; pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d &longs;cientiam &amp; habitum <lb/>demon&longs;tratiuum &longs;ic definiri per&longs;picio, qu&ograve;d &longs;it vnius generis &longs;ubiecti <expan abbr="eius&qacute;">eiusque</expan>. principia partes &amp; <lb/>proprietates doceat. qui periculum &longs;cienti&aelig; proponet Gr&aelig;cos auctores &longs;ui con&longs;ilij proferet. Re&shy;<lb/>liquum e&longs;t nunc, vt explicemus, quemadmodum <expan abbr="c&otilde;flixerit">conflixerit</expan> cum veteribus Ari&longs;toteles. iam enim <lb/>patuit &agrave; phy&longs;ico negotium hoc peragi non po&longs;&longs;e. Nanque et&longs;i habet aliquid fort&egrave; qu&ograve;d afferat <lb/><expan abbr="c&otilde;traponentes">contraponentes</expan> motum: at nihil &longs;upere&longs;t phy&longs;ico quo pugnet cum ijs qui negant motum. Video <lb/>cen&longs;ere quo&longs;dam eo tempore phy&longs;icum primum philo&longs;ophi per&longs;onam &longs;u&longs;tinere, quod item&shy;
<pb pagenum="46"/>confirmari audio, quia loquitur de ente Ari&longs;toteles. ens ver&ograve; pertinet ad primum philo&longs;ophum. <lb/>
<arrow.to.target n="marg433"></arrow.to.target><lb/>Terminos alij docent e&longs;&longs;e primi philo&longs;ophi, <expan abbr="mod&utilde;">modum</expan> di&longs;&longs;erendi <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan>. Mihi non placer Ati&longs;to<gap/><lb/>telem primi philo&longs;ophi per&longs;onam &longs;u&longs;cipere. Nam &longs;i ita dicamus, vercor ne habitum primi phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi phy&longs;ico pr&aelig;ponere cogamur; c&ugrave;m tamen ea vox <foreign lang="greek">meta\ t\ fusi_ka\</foreign>, ide&longs;t, po&longs;t naturalia, <lb/>moneat habitum phy&longs;icum e&longs;&longs;e pr&aelig;ponendum. Neque illud prorlus verum, ens e&longs;&longs;e terminum <lb/>primi philo&longs;ophi. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;iquidem dialecticus, Sophi&longs;tes, &amp; primus Phi&longs;ofophus in entis con&longs;ideratio&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg434"></arrow.to.target><lb/>ne ver&longs;entur. Proinde c&ugrave;m dialecticus etiam de ente di&longs;&longs;erat, cum em&longs;dem quoque facultatis <lb/>principia re&longs;piciat; illi probans de quolibet a&longs;&longs;erere, vel negare verum e&longs;&longs;e; cum item modus di&longs;&shy;<lb/>&longs;erendi &longs;it dialecticus; id quod &longs;copi &longs;ignificant quos in ea di&longs;putatione &longs;pectat Ari&longs;toteles; <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> non <lb/>
<arrow.to.target n="marg435"></arrow.to.target><lb/>video cur congre&longs;&longs;us non &longs;it dialecticus. Etenim deducere in ab&longs;urda contradicentia qu&aelig; fieri <lb/>nequeant, &amp; &longs;ol&oelig;ci&longs;mos &longs;unt &longs;copi dialectici quos in tota illa di&longs;ceptatione con&longs;ectatur Ari&longs;tore&shy;<lb/>les. Atque hactenus de ratione qua prmcipia &longs;cientiarum in &longs;cientiis generatim tractantur, &amp; <lb/>que&longs;nadmodum in methodo natura<gap/>i Philo &longs;<gap/> phus in veteres inuehatur.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg393"></margin.target>a 1. Po<gap/>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg394"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg395"></margin.target>b Val. Max.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg396"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg397"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg398"></margin.target>a Gal lib. <lb/>de optima <lb/>lecta.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg399"></margin.target>b 2. Po&longs;t. <lb/>T. 27.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg400"></margin.target>c 1. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg401"></margin.target>d 6. Met. <lb/>T. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg402"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg403"></margin.target>e 1. Phy&longs;. <lb/>T. 8.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg404"></margin.target>f Simpl.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg405"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg406"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg407"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg408"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg409"></margin.target>a 3. Dec&ecedil;&shy;<lb/>lo T c. 32.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg410"></margin.target>b 2. De c&ecedil; <lb/>lo T. 18.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg411"></margin.target>c 2 de An. <lb/>T. c. 27. <lb/>6. Mc. T. 1. <lb/>I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg412"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg413"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg414"></margin.target>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg415"></margin.target>d 6. Met. <lb/>T. 1.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg416"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg417"></margin.target>Ad I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg418"></margin.target>e 1. Phy&longs;. <lb/>T. 5. <lb/>Ad II. <lb/>Ad III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg419"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg420"></margin.target>a 4. Met. <lb/>T. 7. 8.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg421"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg422"></margin.target>b 1. Poft.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg423"></margin.target>c 11. Met. <lb/>&longs;um. 2. c. 2.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg424"></margin.target>d 1. Phy&longs;. <lb/>T. 8.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg425"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg426"></margin.target>e 1. Phy&longs;. <lb/>T. 11.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg427"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg428"></margin.target>f 2. Phy&longs;. <lb/>T. c. 22.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg429"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg430"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg431"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg432"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg433"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg434"></margin.target>a 4. Met. <lb/>T. 5.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg435"></margin.target>b 1. Elen. <lb/>c. 3.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Sit'ne &longs;ubalternationis affinitas inter phy&longs;icen &amp; primam philo&longs;ophiam. Cap. VIII.<emph.end type="italics"/><lb/>
<arrow.to.target n="marg436"></arrow.to.target></s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg436"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="main">

<s>Si Phy&longs;icus per&longs;onam dialectici &longs;u&longs;tiner, dum inuehitur in eos qui tollunt motum &amp; moueri, <lb/>complura accipit &agrave; &longs;en&longs;u; facil&egrave; coniicere po&longs;&longs;umus inter phy&longs;icen &amp; alias &longs;cientias, nullam <lb/>affinitatem &longs;ubalternationis intercedere; &longs;iue ea &longs;ola conditio requiratur, vt nos opinamur, &longs;iue <lb/><gap/>riam ali&aelig; nonnull&aelig; quas alij philo&longs;ophi ponunt, quanquam Ari&longs;toreles omnem rem &longs;ub dubio <lb/>reliquit, c&ugrave;m indefinit&egrave; pronuntiauit, vbi principia negentur, officium ea probandi, aut e&longs;&longs;e alte&shy;<lb/>r<gap/>us, hoc e&longs;t, &longs;ubalternantis, aut omnium communis: communis antem e&longs;&longs;e poterat t&ugrave;m dialecti&shy;<lb/>ca, tum eriam prima philo&longs;ophia, qu&ograve;d &longs;i dialecticen &longs;ignificare volui&longs;&longs;et Ari&longs;toteles, lam prima <lb/>philo&longs;ophia qu&aelig; in principiorum probatione ver&longs;atur, ad alterum membrum reiicienda foret, &amp; <lb/><gap/>&longs;&longs;et &longs;<gap/>lternans. Nec minores difficultates affert natura &longs;ubalternantium quam in philo &longs;ophia <lb/>Peripaterica non ni&longs;i coniectura a&longs;&longs;equi licet. Itaque non ab re mihi facturum videor, &longs;i rem <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>accuratius exquiram. Igitur de conditione &longs;ubalternarum tot prop&egrave; &longs;ententias celebres ob&longs;eruo, <lb/>vnlgarem vnam qu&aelig; ab antiquis accepta fuit: iuniorum duas. Pa&longs;sim defendi &longs;olet h&aelig;c tri&auml; con&shy;<lb/>&longs;tituere &longs;ubalternam, &longs;i &longs;ubiectum inferioris in &longs;uperioris &longs;ubiecto contineatur. C&ugrave;m ver&ograve; &longs;ub&shy;<lb/>iectum accipio, vel totum intelligo, quod ex duabus partibus con&longs;tat, altera, vt materia nimirum </s>
</p>
<p type="main">

<s>
<arrow.to.target n="marg437"></arrow.to.target><lb/>re tractanda, altera, vt forma, nemp&egrave; con&longs;iderandi ratione qu&ecedil; vtraque &longs;i in &longs;ubalternante &amp; &longs;ub&shy;<lb/>alterna &longs;eruentur vt mihi in phy&longs;ica &amp; medicma videtur, efficiunt <expan abbr="&longs;ubalternation&etilde;">&longs;ubalternationem</expan> numeris om&shy;<lb/>nibus ab&longs;olutam, vel alteram ex his partibus &longs;eor&longs;um, vt &longs;iqua res naturalis mathematic&egrave; lpecte&shy;<lb/>tur, &longs;iue aliqua res mathe matica naturaliter; <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vnde inferior <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> gradus &longs;ubalternationis exo&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg438"></arrow.to.target><lb/>ritur. Deinde vt inferioris &longs;ubiecto accidentaria qu&aelig;dam conditio &longs;uperueniat, vt line&aelig; videri <lb/>po&longs;&longs;e. Po&longs;trem&ograve; vt inferioris principia petantur &agrave; &longs;uperiore. Sed reuoluenti complures facultates <lb/>qu&aelig; &longs;ine controuer&longs;ia numerantur in &longs;ubalternis, aut non omnes his legibus ad&longs;tringi videntur, <lb/>aut non ita &longs;impliciter accipren<gap/>&aelig;, aut non prime. Nanque opponam A&longs;trologiam qu&aelig; &longs;ubalter&shy;<lb/>na e&longs;t, A&longs;tronomi&aelig;. Siquidem vbi vna accipiat qu&ograve;d res e&longs;t, altera doceat cur ita &longs;it, iam ratio &longs;ub <lb/>alternationis intercedit. Atqui A&longs;trologia petit ab A&longs;tronomia rationes motuum; quapropter <lb/>e&longs;t &longs;ubalterna. Neque ramen &longs;ubiectum e&longs;t pars. etenim in vtraque c&ecedil;lum ob&longs;eruatur, aut vniuer <lb/>&longs;um. Pr&aelig;terea qu&ograve;d accidens alterius &longs;ubiecto accedat non licet ab&longs;olut&egrave; defendere: quand&ograve; ex <lb/>&longs;ubiecto &amp; eo quod ad<gap/>citur veluti forma, fit vnum per &longs;e, quod e&longs;t ab&longs;olut&egrave; &longs;ubiectum ex ge&shy;<lb/>mma parte con&longs;tirutum ex materia nim<gap/>rum, &amp; ratione con&longs;iderandi. Sed &longs;ubiectum per &longs;e e&longs;t <lb/>vnum, idem e&longs;t methodi &longs;<gap/>is, quippe cuius gratia c&ecedil;tera con&longs;iderantur, &amp; ad quod re&longs;eruntur, <lb/>
<arrow.to.target n="marg439"></arrow.to.target><lb/>quod accidens e&longs;&longs;e non pote&longs;t. Ter ti&ograve; non nece&longs;&longs;atium, qu&ograve;d omnia principia &longs;ubaltern&aelig; re&longs;ol&shy;<lb/><gap/>antur in alia &longs;uperiora principia. propterea qu&ograve;d &longs;unt ea principia, vel complexa, vel incom&shy;<lb/>plexa. atque incomplexa quidem &agrave; nullo demon&longs;trantur, &amp; eadem &longs;unt in &longs;ubalterna &amp; &longs;ubal&shy;<lb/>ternan<gap/>, vt linea, quadratum &amp; huiu&longs;modi. qu&ograve;d &longs;i complexa fuetint, non videtur negare Ari&shy;<lb/>&longs;toteles <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> fieri po&longs;&longs;e, vr ex ei&longs;dem principiis <gap/>liquid demon&longs;tretur in &longs;ubalterna quod demon&longs;tra <lb/>
<arrow.to.target n="marg440"></arrow.to.target><lb/>tum fuit in <expan abbr="&longs;ubaltern&atilde;te">&longs;ubalternante</expan>. ita enim &longs;crip&longs;it Ari&longs;to<gap/>eles, <foreign lang="greek">a)ll) e)c w(_h/ deiknut ai/ ti\ pe(zi w_n h/gewme&shy;<lb/>tzia e)/sin, h)/ a(\ e)k tw_n a)utw_n de<gap/>knutai th_| gewmet zia, w/spe/z ta\ o)p<gap/>ka\</foreign>. h&ecedil;c enim in<gap/>errogatio <lb/>geomerrica e&longs;t, qu&aelig; e&longs;t ex us principns ex quibus aliquid o&longs;tenditur, &ldquo;quod ad geometriam p<gap/>rti&shy;<lb/>net, antilla qu&aelig; ex ei&longs;dem, ex quibus aliquid in geome<gap/>ria demon&longs;tratur. cuiu&longs;modi &longs;unt optica <lb/>qua&longs;i eadem accipiantur ad probandum geometrica &amp; optica theoremata.&rdquo; Quocirca viri pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tanti&longs;simi veterum via relicta non multis, &longs;ed vna tantum lege contenti &longs;uer<gap/>t. ex iis enim ali&shy;<lb/>qui ex &longs;olo tran&longs;itu de genere in genus &amp; &longs;ubalternationem effici voluerunt. tamei&longs;<gap/> iam tribus <lb/>modis fieri cen&longs;u&ecirc;re. Vel, quia <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> transferatur; ea ver&ograve; transfertur, vel vbi maior vnms <lb/>demon&longs;trationis propo&longs;itio &longs;umatur in duabus &longs;cientijs. vel <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan> vnius ab alia probe<gap/>, 
<pb pagenum="47"/>aut &longs;i adiiciatur aliqua conditio &longs;ubiecto &longs;uperioris. Ita vt non omnia h&aelig;c in &longs;ubalternatione <lb/>
<arrow.to.target n="marg441"></arrow.to.target><lb/>requirantur, &longs;ed vbi vna ex his conditionibus ad&longs;it, continu&ograve; &longs;ubalterna exi&longs;tat. Illud optim&egrave;, &longs;i <lb/>vna conditio &longs;it &longs;atis ne plures inculcentur. fru&longs;tra enim multa afferuntur, &longs;i vnum &longs;it &longs;atis. Nec <lb/>improbandum e&longs;t, non omnes &longs;imul requiri, c&ugrave;m difficile &longs;it in vniuer&longs;is quas &longs;ubalternas dici&shy;<lb/>mus, omnes has leges &longs;imul ob&longs;eruari. C&aelig;ter&ugrave;m mihi videtur Ari&longs;toteles vnicam tantummod&ograve; <lb/>formulam tran&longs;itus indica&longs;&longs;e, videlicet, vbi eiu&longs;dem effectus, aut principi<gap/> altera tradat qu&ograve;d e&longs;t, <lb/>altera ver&ograve; cur &longs;it. Adde qu&ograve;d &longs;i phy&longs;icus o&longs;tendit e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantias &agrave; materia liberas, &longs;iue &longs;int &longs;ub&shy;<lb/>iectum prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;, &longs;iue etiam principia, nil enim refert, imm&ograve; magis idem efficietur. &longs;i <lb/>principia fuerint, quo principia &longs;ubiecto priora &longs;unt. prima philo&longs;ophia phy&longs;ic&aelig; &longs;ubalterna erit: <lb/>quod nefas e&longs;t. &amp; quanqu&agrave;m &longs;upr&agrave; negatum e&longs;t &longs;ubiectum po&longs;&longs;e probari; at id ip&longs;i non <expan abbr="vider&atilde;t">viderant</expan>; <lb/>nec probationum genera di&longs;tinguebant &agrave; viis in illa hy pothe&longs;i. Quod &longs;i fort&egrave; probationem ex <lb/>cau&longs;sis accipi velint, nulla ex iis tribus &longs;cientiis, prima, &longs;cilicet philo&longs;ophia, naturali &amp; mathema&shy;<lb/>tica, &longs;ubaltern&aelig; locum occupabit, quod mihi &longs;at e&longs;t, illuc enim tendo, vt nullam ex his alteri &longs;ub&shy;<lb/>alternam e&longs;&longs;e doceam. quippe qu&ograve;d &longs;ingul&aelig; ex his &longs;cientiis &longs;uas cau&longs;&longs;as impetrarint. atque illas <lb/>quidem ab&longs;olut&egrave;, vt nulla alterius auxilium imploret, quantum ad illud &longs;pectat, qu&ograve;d rationem <lb/>&longs;ui &longs;ubiecti reddere valeat. Si ver&ograve; continuum opponas, quod cum mathematic&ograve; &longs;ubiiciatur, &agrave; <lb/>
<arrow.to.target n="marg442"></arrow.to.target><lb/>phy&longs;ico tractatur accurati&longs;sim&egrave;; re&longs;pondebo continuum vtriu&longs;que &longs;cienti&aelig; proprium e&longs;&longs;e &amp; ab <lb/>vtroque vt &longs;uiip&longs;ius proprium e&longs;t explicari, neque enim reddit rationem phy&longs;icus eius quanti <lb/>quod e&longs;t &longs;eparatum &agrave; materia &longs;en&longs;ili, cuiu&longs;modi accipitur &agrave; mathematico: &longs;ed reddit rationem <lb/>phy&longs;icus eorum qu&aelig; in&longs;unt in corpore c&ecedil;le&longs;ti quod ab A&longs;tronomo &longs;pectatur, quia vtrobique c&ecedil;&shy;<lb/>lum cum accidentibus &longs;en&longs;ilibus accipitur, &amp; eorum qu&aelig; con&longs;iderat medicus, quand&ograve; vtrique in <lb/>&longs;en&longs;ilium tractatione occupantur. <expan abbr="Con&longs;imili&qacute;">Con&longs;imilique</expan>. modo mathematicus eorum reddit cau&longs;&longs;am qu&aelig; <lb/>docet opticus. &longs;iquidem vtrique lineam mathematicam explorant. Qu&ograve;d &longs;i has tres principes. <lb/>&longs;cientias exceperis, difficil&egrave; e&longs;t negare id e&longs;&longs;e commune omnibus &longs;ubalternis. omnes enim <expan abbr="tract&atilde;t">tractant</expan> <lb/>res &longs;en&longs;iles, aut mathematicas, aut etiam prim&aelig; philo &longs;ophi&aelig;, quarum principia &longs;impliciter &agrave; pri&shy;<lb/>mis illis &longs;cientiis exponuntur. Neque mihi &longs;ingulare videtur, imm&ograve; commune, &longs;ubiecto &longs;ubalter&shy;<lb/>nantis addi aliquam conditionem in &longs;ubalterna; &longs;ed hoc nece&longs;&longs;arium e&longs;t, mea quidem &longs;entenria <lb/>&longs;iquidem res &longs;impliciter &agrave; tribus illis &longs;cientiis tractantur, &agrave; c&ecedil;teris cum aliqua conditione, &longs;iue ea <lb/>&longs;it conditio contrahens &longs;ubiectum &longs;uperioris ad pauciora &longs;ubiecta, &longs;iue etiam &longs;it modus quo non <lb/>res ip&longs;a, &longs;ed rei notio re&longs;tringitur. Attulerunt &amp; vnicam alij conditionem, nimirum, &longs;i altera rem <lb/>
<arrow.to.target n="marg443"></arrow.to.target><lb/>&longs;impliciter tractet, altera ver&ograve; cum habitudine ad opus, aut actionem. vt geometer lineam &longs;impli <lb/>citer: faber autem ferrarius lineam in ferro cuiu&longs;dam v&longs;us gratia. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Nam c&ugrave;m ille &longs;cienti&aelig; qu&aelig; <lb/>
<arrow.to.target n="marg444"></arrow.to.target><lb/>con&longs;iderant res &longs;impliciter, habeant cau&longs;&longs;as &longs;ui &longs;ubiecti; reliqu&aelig; ver&ograve; tractent &longs;en&longs;ilia &longs;olum, &amp; <lb/>per ea cogno&longs;cant, <expan abbr="&longs;uarum&qacute;">&longs;uarumque</expan>. rationum principia ab illis accipiant; ex hoc efficitur, vt &longs;iquando <lb/>cau&longs;&longs;as euentorum &longs;uorum perquirere velint, ad illas confugiant. <expan abbr="Ideo&qacute;">Ideoque</expan>. artes &amp; facultates om&shy;<lb/>nes erunt &longs;ubaltern&aelig;: tres ver&ograve; &longs;cienti&aelig; &longs;ubalternantes. Et plan&egrave; nulla ex his tribus &longs;cientiis ad <lb/>alteram confugit, vt cau&longs;&longs;as petat &longs;uorum theorematum, aut principiorum; &longs;ed omnes &ecedil;qu&egrave; pro&shy;<lb/>cedunt ex primis &amp; maxim&egrave; notis. Equidem ob&longs;truo id perpetu&ograve; apud Ari&longs;totelem, &longs;icuti men&shy;<lb/>tionem facit de &longs;ubalternis artis exempla in medio ponere, &amp; ex ingenio &longs;ubalternarum conclu&shy;<lb/>di artes e&longs;&longs;e ex eo numero, qu&ograve;d vbi vna doceat qu&ograve;d e&longs;t altera cur &longs;it, ea qu&ecedil; docet e&longs;&longs;e rem, &longs;ub&shy;<lb/>alterna e&longs;t. Sed artes docent e&longs;&longs;e rem, cau&longs;&longs;as primas a&longs;signare non po&longs;&longs;unt. Ergo artes &longs;unt &longs;ub&shy;<lb/>altern&aelig;. At ver&ograve; illud dubito, &longs;it'ne h&aelig;c cau&longs;&longs;a proxima &amp; vt dici con&longs;ueuit, ratio formalis &longs;ub&shy;<lb/>alternationis e&longs;&longs;e artem, &longs;eu &longs;pectare aliquid cum conditione, pr&aelig;&longs;ertim qu&ograve;d id nunqu&agrave;m non <lb/>modo expre&longs;&longs;um; &longs;ed ne indicatum quidem fuerit ab Ari&longs;totele. Quamobrem ego puto aliam <lb/>
<arrow.to.target n="marg445"></arrow.to.target><lb/>primam &longs;ubalternationis cau&longs;&longs;am &amp; rationem afferri po&longs;&longs;e, atque illam quidem &agrave; pr&ecedil;ceptore no <lb/>&longs;tro &longs;ignificatam. Siquando vna rem e&longs;&longs;e per &longs;en&longs;ilia doceret, altera ver&ograve; cur e&longs;&longs;et. per&longs;uadeor au&shy;<lb/>tem ad id credendum hoc argumento. Nanque illa e&longs;t ratio rei cuiu&longs;piam qu&aelig; &longs;imiles differen&shy;<lb/>tias illi communicat: Sed differentias &longs;ubalternantibus &amp; &longs;ubalternis communicant differenti&aelig; <lb/>eius, qu&ograve;d e&longs;t &amp; cur e&longs;t. Ergo ratio &longs;ubalternarum &amp; &longs;ubalternantium e&longs;t, qu&ograve;d &longs;it res &amp; cur &longs;it. <lb/>Propo&longs;itio fidem ex eo &longs;umit. quia &longs;imilis differentia in cau&longs;&longs;a &longs;imilem differentiam creat in effe&shy;<lb/>ctu. A&longs;&longs;umptio &longs;umitur ex Ari&longs;totele. c&ugrave;m docet exeo &longs;ubalternas e&longs;&longs;e &longs;impliciter, vel quodam&shy;<lb/>modo. qu&ograve;d vna doceat cur hoc &longs;it &longs;impliciter, ide&longs;t reddat cau&longs;&longs;as maioris partis eorum qu&aelig; ac&shy;<lb/>cipiuntur in &longs;ubalterna, vt apparet in phy&longs;ica &amp; medicina; altera doceat aliqua ex parte, vt geo&shy;<lb/>metria, qu&ograve;d vulnera rotunda tardius curentur. Ex hoc ea nece&longs;&longs;ari&ograve; na&longs;cuntur. qu&ograve;d &longs;ubalter&shy;<lb/>nans tradat cau&longs;&longs;as eorum qu&aelig; &longs;ubaltern&aelig; &longs;upponuntur. qu&ograve;d fiat tran&longs;itus de genere in genus, <lb/>dum ea qu&aelig; &agrave; &longs;ubalternante o&longs;ten&longs;a &longs;unt, ad illa probanda transferuntur qu&aelig; in &longs;ubalterna du&shy;<lb/>bitantur. C&aelig;tera qu&aelig; tribuuntur &longs;ubalternis, nil prohibet, opinor, e&longs;&longs;e per accidens, &amp; aliun&shy;<lb/>de peti qu&agrave;m &agrave; ratione &longs;ubalternationis. His ita con&longs;titutis ad propo&longs;itum de&longs;cendamus, &amp; <lb/>doceamus &longs;it'ne phy&longs;ica &longs;ubalterna prim&aelig; philo&longs;ophi&aelig;. Qui conditionis &agrave; Latinis impo&longs;itas 
<pb pagenum="48"/>&longs;ubalternis accipiunt, &longs;acil&egrave; negare po&longs;&longs;ent omnes eas conditiones in phy&longs;ica reperiri. Con&longs;imili <lb/>
<arrow.to.target n="marg446"></arrow.to.target><lb/>ratione qui defendunt rationem &longs;ubaltern&aelig; po&longs;itam e&longs;&longs;e in eo qu&ograve;d vna rem &longs;impliciter tracter, <lb/>altera cum habitudine ad opus &amp; actionem; quia dicerent tres e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;cientia&stilde;">&longs;cientiasm</expan> contemplantes inter <lb/>&longs;e di&longs;tinctas; quippe qu&aelig; proprium genus habeant &amp; ex propriis &longs;uis ip&longs;arum principiis quoque <lb/>procedant. Atqui non de&longs;unt rationes qu&aelig; affinitatem &longs;ubalternationis inter vtra&longs;que interce&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg447"></arrow.to.target><lb/>dere per&longs;uadeant. Primum. Quoniam vbi fit tran&longs;itus de genere in genus ibi ade&longs;t &longs;ubalterna&shy;<lb/>tionis affinitas. Sed fit tran&longs;itus &agrave; prima philo&longs;ophia ad phy&longs;icen. Et gradus igitur &longs;ubalternatio&shy;<lb/>nis extat in phy&longs;ica &amp; prima philo&longs;ophia. Nam tum fit tran&longs;itus, vbi propo&longs;itio &longs;uperioris &longs;cien&shy;<lb/>ti&aelig; re &longs;umatur in inferiore. id ver&ograve; in phy&longs;icis euenit. Siquidem Ari&longs;toteles primo de c&oelig;lo pro&shy;<lb/>baturus &aelig;ternum fieri non po&longs;le quod caducum e&longs;t. ita con&longs;truit argumentationem. Non pote&longs;t <lb/>
<arrow.to.target n="marg448"></arrow.to.target><lb/>idem &longs;imul e&longs;&longs;e &amp; non e&longs;&longs;e. Nullum igitur mortale perpetuum effici pote&longs;t. Attamen antecedens <lb/>accipitur &agrave; primo philo&longs;opho. <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Rur&longs;us docet Ari&longs;toteles nullam &longs;cientiam excepta prima phi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg449"></arrow.to.target><lb/>lo&longs;ophia, qu&aelig;rere po&longs;sit, &longs;it'ne &longs;uum &longs;ubiectum. quia non pote&longs;t mentionem facere &longs;impliciter <lb/>de ip&longs;o quid e&longs;t. <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> Soli autem primo philo&longs;opho id pr&aelig;&longs;tare licet. Et &longs;olus igitur &longs;uppeditabit <lb/>
<arrow.to.target n="marg450"></arrow.to.target><lb/>principia reliquis, &amp; &longs;ubiectum &amp; quid e&longs;t ip&longs;ius. Vltim&ograve; Ari&longs;toreles o&longs;tendit primam philo&longs;o&shy;<lb/>phiam &longs;pectare &longs;umma principia &amp; cau&longs;las poti&longs;simas. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Ergo etiam erit maxim&egrave; &longs;cientia, &amp; po&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg451"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg452"></arrow.to.target><lb/>terit reddere rationem principiorum qu&aelig; in aliis &longs;cientiis a&longs;&longs;umuntur. Qu&ograve;d &longs;i ex his conuinci&shy;<lb/>tur gradus &amp; affinitas &longs;ubalternationis, profect&ograve; prima philo&longs;ophia &longs;ubalternans erit, phy&longs;ica <lb/>&longs;ubalterna. Verumenimuer&ograve; &longs;i no&longs;tra &longs;ententia defendi pote&longs;t, vt opinamur, eam &longs;cilicet e&longs;&longs;e ra&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg453"></arrow.to.target><lb/>tionem &longs;ubalternationis, cum altera docet, cur &longs;it id quod altera e&longs;&longs;e nouit, prima illa ratio nihil <lb/>officeret. Neque enim propo&longs;itiones i&longs;t&aelig; communi&longs;sim&aelig; rationem cau&longs;&longs;&aelig; continent, &longs;ed notifi&shy;<lb/>cationis duntaxat. Sed vt c&ecedil;teris qui de &longs;ubalternarum conditionibus aliter &longs;entiunt, opem fera&shy;<lb/>mus; nullam e&longs;&longs;e vim dicimus eius quod opponitur. Neque enim ille tran&longs;itus e&longs;&longs;et, &longs;ed a&longs;&longs;um&shy;<lb/>ptio principij communi&longs;simi &longs;ecundum analogiam, vt no&longs;ti ex Analyticis. hoc enim commune. <lb/>De quolibet verum e&longs;&longs;e a&longs;&longs;erere, aut negare, dum confertur in demon&longs;trationem, non accipitur <lb/>vt &longs;eruat &longs;uam communitatem, &longs;ed quantum opus e&longs;t &longs;ol&ugrave;m, &amp; pro ratione materi&aelig; &longs;ubiect&aelig;. <lb/>Vt ver&ograve; c&ecedil;tera tolli queant, monebimus ant&egrave; geminum ordinem in &longs;cientiis ob&longs;eruari, alterum <lb/>quidem natur&aelig;, atque alterum mentis. Ordo quidem natur&aelig; multiplex e&longs;t, de quo nos aliquid <lb/>po&longs;tea. Sed intere&agrave; quantum &longs;pectat ad rem no&longs;t<gap/>m, vbi de &longs;cientiarum gradibus agimus, qua&shy;<lb/>tenus mutuas &longs;ibi operas pr&aelig;&longs;tant in fide facienda duplex e&longs;t, alter qui &agrave; finis natura deducitur, <lb/>
<arrow.to.target n="marg454"></arrow.to.target><lb/>atque alter qui pendet ex ordine materi&aelig; &longs;ubiect&aelig;. &agrave; finis autem natura deducitur ordo earum <lb/>qu&aelig; ita &longs;e habent, vt mini&longs;tr&aelig; ad Architectonicas, vt vocat Ari&longs;toteles, &longs;int vt Plato <foreign lang="greek">h( gemonika\s</foreign>, <lb/>ide&longs;t, pr&aelig;cipuas &amp; duces. ab ordine &longs;ubiect&aelig; materi&aelig; &longs;umitur earum ordo quarum vna e&longs;t <lb/><foreign lang="greek">u(pa\llihlos</foreign>, ide&longs;t &longs;ubalterna, altera &longs;ubalternans. Ordo mentis in eo po&longs;itus e&longs;t, vt vna quoddam <lb/>&longs;implex con&longs;ideret, altera illi aliquid adiiciat. vtputa mathematica &longs;pectat quantum &longs;impliciter, <lb/>at phy&longs;ica quantum in materia. In hoc &longs;an&egrave; ordine <emph type="sup"/>d<emph.end type="sup"/> quicquid in &longs;impliciore ab&longs;urdum e&longs;t, &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg455"></arrow.to.target><lb/>per naturalia pertinet: non autem contr&agrave;. Sed hoc ordine dimi&longs;&longs;o ad cuius plenam <expan abbr="intelligenti&atilde;">intelligentiam</expan> <lb/>multa &longs;ubiicere oportebit, de ordine natur&aelig; di&longs;&longs;eramus. Et fan&egrave; magnum di&longs;crimen inter Archi&shy;<lb/>tectonicas &amp; &longs;ubalternantes intercedit. Quand&ograve; &longs;ubalternans pr&aelig;bet cau&longs;&longs;as &amp; principia. nec vn&shy;<lb/>quam in oculis e&longs;t &longs;ubaltern&aelig;, ni&longs;i aliquod &egrave; &longs;uis principiis ex ip&longs;ius manibus eripiatur. Archite&shy;<lb/>ctonic&aelig; non e&longs;t cau&longs;&longs;as afferre principiorum. Neque enim nece&longs;&longs;e e&longs;t mini&longs;tras ex iis procedere <lb/>perpetu&ograve;, qu&aelig; demon&longs;trari po&longs;sint; &longs;ed pote&longs;t habere &longs;ua principia pror&longs;us prima. &amp; h&ecedil;c &longs;impli&shy;<lb/>citer &longs;cire pote&longs;t, &longs;ubalterna non item. &longs;iquidem &longs;ciamus, c&ugrave;m habemus demon&longs;trationem. h&aelig;c <lb/>ver&ograve; ex primis e&longs;t. atqui rerum naturalium prima qu&aelig;dam principia &longs;unt qu&aelig; nouit phy&longs;icus, &amp; <lb/>
<arrow.to.target n="marg456"></arrow.to.target><lb/>mathematicus habet &longs;ua principia qu&aelig; in alia &longs;uperiora neutiquam re&longs;olui queunt. Rur&longs;us &longs;ub&shy;<lb/>alternans ea con&longs;iderat qu&aelig; &longs;unt natura priora; non item Architectonicus. Neque enim ens, <lb/>quod &agrave; primo philo&longs;opho con&longs;ideratur, quem facimus Architectonicum, natura prius e&longs;t, qu&agrave;m <lb/>ens naturale, &longs;ed &longs;i prius, ratione &longs;ola prius e&longs;t. Docet Architectonicus quid tractandum &amp; qua&shy;<lb/>tenus, quo ordine &amp; via di&longs;ponendum: <emph type="sup"/>e<emph.end type="sup"/> nihil de his &longs;ubalternans. &amp; &longs;emper in oculis geritur <lb/>
<arrow.to.target n="marg457"></arrow.to.target><lb/>Architecton. Nam mini&longs;tr&aelig; quicquid agunt, &longs;ic agunt, vt ad eum finem perueniant. Architecton <lb/>autem quia con&longs;iderat finem (ab eius autem ingenio na&longs;citur, vt c&ecedil;teris &longs;ua cuiu&longs;que officia pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;cribantur) &longs;ingula pro &longs;ui finis adeptione di&longs;ponit. Subalternans mea quidem &longs;ententia, c&ugrave;m <lb/>doceat cur &longs;it &amp; rem &longs;impliciter animaduertat, e&longs;t contemplator. Architecton item numeratur <lb/>in artificibus. Nunc dicimus inter primam philo&longs;ophiam &amp; reliquas &longs;cientias exi&longs;tere ordinem <lb/>Architectonic&ccedil; &amp; mini&longs;tr&aelig;, non autem &longs;ubalternantis &amp; &longs;ubaltern&aelig;. C&ugrave;m enim con&longs;ideret ens <lb/>&longs;ub communi notione entis, &longs;it ver&ograve; &longs;eparatum vel re ip&longs;a vt mentes beati&longs;sim&aelig;, vel &longs;ecundum <lb/>rationem, quod dici &longs;olet per indifferentiam. finis ver&ograve; intelligenti&aelig; no&longs;tr&aelig; &longs;int beati&longs;sim&aelig; men&shy;<lb/>res, omnia docendo huc dirigere oportet, vt earum notitiam a&longs;&longs;equi po&longs;simus. Itaque mathema&shy;<lb/>tici nos a&longs;&longs;ue &longs;aciunt ab&longs;tractioni, cuius beneficio, iam aliquid de ingenio rerum ver&egrave; <expan abbr="&longs;eparatar&utilde;">&longs;eparatarum</expan> 
<pb pagenum="49"/>&agrave; materia cogitare incipimus. &amp; phy&longs;icus auxilio motus, tanquam rei noti&longs;sim&ecedil;, nos e&ograve; perducit, <lb/>
<arrow.to.target n="marg458"></arrow.to.target><lb/>vt tale entium genus e&longs;&longs;e no&longs;camus. Idcirco prima philo&longs;ophia <foreign lang="greek">meta\ ta\ fusika\</foreign>, ide&longs;t, po&longs;t na&shy;<lb/>turalia nuncupatur. C&ugrave;m &longs;pectet <expan abbr="it&etilde;">item</expan> prima philo&longs;ophia <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> ens, &amp; eius &longs;pecies, quatenus <lb/>entia &longs;unt &egrave; quibus &longs;unt corpus mobile &amp; quantum &longs;ingulis exhibet &longs;ua &longs;ubiecta. eadem quoque <lb/>propter vmuer&longs;alem illam <expan abbr="con&longs;ideration&etilde;">con&longs;iderationem</expan> tractat &longs;impliciter ip&longs;um quid e&longs;t &amp; id quod &longs;uiip&longs;ius <lb/>e&longs;t, &amp; id quod <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan> c&ecedil;teris, prout etiam nouit partes entis, qu&aelig; reliquis &longs;cientiis &longs;upponuntur. <lb/>Quia nouit partes entis &amp; qu&aelig; <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> definitio <expan abbr="acc&otilde;modetur">accommodetur</expan>, docet modum tractandi &amp; definien <lb/>di, &amp; quanqu&agrave;m &longs;cientiam &longs;uis cancellis circun&longs;cribit. C&ugrave;m etiam proprium <expan abbr="cuius&qacute;">cuiusque</expan>. methodi &longs;it <lb/>tractare certum &longs;ubiectum, partes eius, affectiones, &amp; principia, ius habet in principia <expan abbr="c&otilde;muni&longs;si-ma">communi&longs;si&shy;<lb/>ma</expan>, &amp; in ea qu&aelig; &longs;umuntur in reliquis methodis: attamen <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;icilla exponit, vt <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> cau&longs;&longs;as red&shy;<lb/>dat. &longs;unt enim vbique prima, nec vllo modo obnoxia demon&longs;trationi: vt potius in prima philo&shy;<lb/>&longs;ophia prima <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> rationem, qu&agrave;m <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> rem habenda &longs;int, nec ip&longs;a &longs;ub certa ratione <expan abbr="c&otilde;-cipit">con&shy;<lb/>cipit</expan> (&longs;ic enim cuiu&longs;que &longs;cienti&ecedil; propria forent) &longs;ed <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> tractat, vt principia entis. Proinde <lb/>non ver&egrave; &longs;ubalternans, &longs;ed Architecton optimo iure perhibetur. Sed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> tracter quid e&longs;t, &amp; <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> <lb/>cogitationis &longs;it no&longs;&longs;e quid e&longs;t &amp; qu&ograve;d &longs;it. videbitur alicui pr&ecedil;&longs;tare c&ecedil;teris qu&ograve;d <expan abbr="aliar&utilde;">aliarum</expan> &longs;ubiecta de <lb/>mon&longs;trare po&longs;sit. At ver&ograve; neque id efficere pote&longs;t (vt fals&ograve; <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> exi&longs;timarun<gap/>) <expan abbr="&longs;iquid&etilde;">&longs;iquidem</expan> definitio <lb/>
<arrow.to.target n="marg459"></arrow.to.target><lb/>nullo pacto demon&longs;trationi &longs;ubiiciatur, &longs;ed alio modo <expan abbr="plan&utilde;">planum</expan> fit e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubiect&utilde;">&longs;ubiectum</expan>, in vnaquaque &longs;cien <lb/>
<arrow.to.target n="marg460"></arrow.to.target><lb/>tia, at que <expan abbr="it&etilde;">item</expan> in prima philo&longs;ophia. <expan abbr="Quamobr&etilde;">Quamobrem</expan> ex hoc apparet fallacia &longs;ecund&ecedil; rationis. Ad <expan abbr="vlti-m&atilde;">vlti&shy;<lb/>mam</expan> quoque &longs;ic re&longs;pondemus, eam <expan abbr="n&otilde;">non</expan> reddere cau&longs;&longs;as <expan abbr="principior&utilde;">principiorum</expan> qu&aelig; in reliquis &longs;cientiis a&longs;&longs;umi <lb/>&longs;olent, quod in &longs;ubalternante requiritur: &longs;ed per&longs;uadere principia entis <expan abbr="c&otilde;mum&longs;simi">commum&longs;simi</expan> qu&ecedil; &longs;i prin&shy;<lb/>cipia fuerint <expan abbr="reliquar&utilde;">reliquarum</expan> <expan abbr="methodor&utilde;">methodorum</expan>, hoc e&longs;t per accidens. <expan abbr="c&utilde;m">cumm</expan> c&ecedil;teroquin in &longs;ubalternante princi&shy;<lb/>pia &longs;ubaltern&ecedil; probentur. Neque Ari&longs;toteles <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> &longs;cientiam e&longs;&longs;e voluit qu&aelig; <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> principia <lb/>confirmaret, qualem nonnulli <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> philo&longs;ophiam e&longs;&longs;e autumant: <emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> &longs;ed ex hypothe&longs;i loquitur, <lb/>
<arrow.to.target n="marg461"></arrow.to.target><lb/>&amp; indefinit&egrave; &longs;cientiam &longs;ummam accipit, qualis e&longs;&longs;e po&longs;&longs;et &longs;ubalternans: aut &longs;i &longs;umma principia <lb/>perquirit, non ex hoc efficitur eam e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;ubalternant&etilde;">&longs;ubalternantem</expan>, &longs;ed architectonicam. &amp; hanc dicimus e&longs;&longs;e <lb/>primam philo&longs;ophiam qu&aelig; ob tale &longs;ummum ius, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;cientia propri&egrave;, &longs;ed &longs;apientia vocatur. Hoc <lb/>loco memini mihi opponi. Principia entis per &longs;e &longs;unt, nulli accidunt; eius ver&ograve;, quod non accidit, <lb/>con&longs;ideratio per accidens e&longs;&longs;e non pote&longs;t. Itaque nec <expan abbr="aliar&utilde;">aliarum</expan> principia &agrave; primo philo&longs;opho per ac&shy;<lb/>cidens &longs;pectari poterunt. Re&longs;pon&longs;um e&longs;t in &longs;cientia quaque duo contineri, rem qu&ecedil; con&longs;ideratur <lb/>&amp; modum, &longs;eu <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> con&longs;iderandi: igitur, et&longs;i non accidunt, vt res illa principia <expan abbr="reliquar&utilde;">reliquarum</expan> &longs;cien <lb/>tiarum principiis: at continent accidens propter <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> con&longs;iderandi; non enim o&longs;tenduntur vt <lb/>
<arrow.to.target n="marg462"></arrow.to.target><lb/>principia corporis mobilis, &longs;ed vt entis quatenus ens. Porr&ograve; <expan abbr="architectonicar&utilde;">architectonicarum</expan> varij &longs;unt gradus &amp; <lb/>inter methodos <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> finis e&longs;t contemplari, &amp; inter facultates quarum munus e&longs;t agere, &amp; inter <lb/>artes <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> officium e&longs;t efficere. prout <expan abbr="mini&longs;trar&utilde;">mini&longs;trarum</expan> varia &longs;unt officia, vel. n. materiam faciunt &longs;im&shy;<lb/>pliciter, <emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> vel <expan abbr="acc&otilde;modatam">accommodatam</expan> ad opus inter artes. Inter eas ver&ograve; qu&aelig; practic&aelig; &longs;unt, &amp; &agrave; fine politi&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg463"></arrow.to.target><lb/>c&aelig; nuncupantur, eas actiones pr&aelig;&longs;tant, &longs;ine quibus c&aelig;ter&aelig; non con&longs;i&longs;tunt, vt &longs;ine pace con&longs;erua&shy;<lb/>tio legum. itaque <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> gerimus, quia &longs;ine hoc pax non exi&longs;tit &amp; pacem volumus, vt leges con&longs;er <lb/>uentur. con&longs;imili ratione inter <expan abbr="c&otilde;t&etilde;plantes">contemplantes</expan> ill&aelig; &longs;unt mini&longs;tr&aelig; <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <expan abbr="cont&etilde;plationes">contemplationes</expan> alij &longs;unt v&longs;ui, <lb/>vt &longs;ine his illa &longs;uas exhibere non po&longs;sit. Mini&longs;tra igitur phy&longs;ica &amp; in ordine doctrin&ecedil; <expan abbr="pr&aelig;pon&etilde;da">pr&aelig;ponenda</expan>.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg437"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg438"></margin.target>c 2. Phy&longs;.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg439"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg440"></margin.target>d 1. Po&longs;t. <lb/>T. 27.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg441"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg442"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg443"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg444"></margin.target>a 1. Eth.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg445"></margin.target>D</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg446"></margin.target>E</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg447"></margin.target>Ratio I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg448"></margin.target>II.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg449"></margin.target>a. 4. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg450"></margin.target>b5. 11. Me. <lb/>III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg451"></margin.target>c 1. Met.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg452"></margin.target>F</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg453"></margin.target>Ad I.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg454"></margin.target>G</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg455"></margin.target>d 3. De c&ecedil; <lb/>lo T. 6.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg456"></margin.target>H</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg457"></margin.target>e 1. Eth.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg458"></margin.target>A</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg459"></margin.target>B</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg460"></margin.target>Ad II. <lb/>Ad III.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg461"></margin.target>a 1. Po&longs;t.</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg462"></margin.target>C</s>
</p>
<p type="margin">

<s><margin.target id="marg463"></margin.target>b 2. Phy&longs;. <lb/>T. 24.</s>
</p>
<p type="head">

<s><emph type="italics"/>Animi habituum pr&aelig;&longs;tantia gener atim perpenditur, &amp; contemplans actuo&longs;&aelig; pr&ecedil;ponitur. Cap. IX.<emph.end type="italics"/></s>
</p>
<p type="main">

<s>Hoc, quod &agrave; nobis in pr&ecedil;&longs;entia ve&longs;tigandum e&longs;t, altius aliquant&ograve; repetetur, propter <expan abbr="frequ&etilde;">frequem</expan> <lb/>tem eorum v&longs;um qu&aelig; ad <expan abbr="explication&etilde;">explicationem</expan> propo&longs;iti &longs;olent a&longs;&longs;umi in vniuer&longs;a philo&longs;ophia Pe&shy;<lb/>ripatetica, <expan abbr="hor&utilde;">horum</expan> ver&ograve; <expan abbr="apt&utilde;">aptum</expan> <expan abbr="exordi&utilde;">exordium</expan> fuerit, &longs;i res ip&longs;as in &longs;uas partes di&longs;tribuamus, quatenus <expan abbr="ment&etilde;">mentem</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg464"></arrow.to.target><lb/>re&longs;piciunt. Verumenimuer&ograve; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> omnis perceptio fiat, propter <expan abbr="conuenienti&atilde;">conuenientiam</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan>, <expan abbr="&longs;imilitudin&etilde;">&longs;imilitudinem</expan> <lb/>&amp; <expan abbr="proportion&etilde;">proportionem</expan> qu&aelig; inter res intelligendas &amp; <expan abbr="intelligent&etilde;">intelligentem</expan> <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan> intercedit (talis e&longs;t actus pote <lb/><expan abbr="&longs;tatis&qacute;">&longs;tatisque</expan>. conditio <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> alterum intelligenda imitantur, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ver&ograve; mens, qu&aelig; intelligere pote&longs;t) <lb/>ergo quot erunt differenti&aelig; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="intelligendar&utilde;">intelligendarum</expan>, tot quoque <expan abbr="intelligenti&utilde;">intelligentium</expan> <expan abbr="facultat&utilde;">facultatum</expan> <expan abbr="differ&etilde;">differem</expan><gap/>&ecedil; &longs;int, <lb/>nece&longs;&longs;e e&longs;t. Et quanqu&agrave;m res aut &longs;en&longs;u, aut mente cogno&longs;cuntur, omi&longs;sis &longs;en&longs;ilibus <expan abbr="qu&ecedil;null&utilde;">qu&ecedil;nullum</expan> me&shy;<lb/>thodi &longs;tudium po&longs;tulant, de intelligendis agamus. H&aelig;c &longs;an&egrave; aut nece&longs;&longs;aria &longs;unt, &amp; habent princi&shy;<lb/>pia qu&aelig; aliter &longs;e habere non contingit, aut variari po&longs;&longs;unt. ex quo efficitur, vt etiam intelligentis <lb/>anim&aelig; facultas &longs;it duplex, altera qu&aelig; in <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> nece&longs;&longs;ariarum <expan abbr="intellig&etilde;tia">intelligentia</expan> ver&longs;atur, atque altera qu&ecedil; <lb/>mutabilia concipit. de po&longs;tremis hi&longs;ce exi&longs;tit opinio. C&ecedil;ter&ugrave;m ea qu&aelig; aliter eueniunt, aut con&longs;ide <lb/>rantur vt talem habent naturam, aut quo pacto pertinent ad nos &amp; in no&longs;tra manu &longs;unt. prior il&shy;<lb/>la animaduer&longs;io &longs;oli opinioni relinquitur, <expan abbr="de&qacute;">deque</expan>. iis nulla, neque &longs;cientia, neque ars exi&longs;tir. <emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> Po&shy;<lb/>
<arrow.to.target n="marg465"></arrow.to.target><lb/>&longs;teriorum aliqu&aelig; &longs;ub effectionem cadunt, ide&longs;t, relinquunt ex operatione opus aliquod perma&shy;<lb/>nens, vt &aelig;dificium &amp; nauem qu&aelig; Gr&aelig;ci <foreign lang="greek">poihta\</foreign> vocant, aliqu&aelig; actionem &longs;olam continent, <lb/>nihil ex actione &longs;uper&longs;tes habent, h&aelig;c Gr&aelig;ci <foreign lang="greek">p<gap/>ak<gap/>a\</foreign> dicunt. quorum item duo genera &longs;unt, vel <lb/>enim &agrave; con&longs;ilio pendent, &amp; attenditur <foreign lang="greek">p<gap/>oai<gap/>esi_s</foreign>, vnde boni mali&uacute;e iudicamur, vel nulla con&longs;i&shy;
<pb pagenum="50"/>lij ratio habetur, &longs;ed finis qui voluptas e&longs;t, in his, c&ugrave;m agendi ratio &longs;olo opere excepto &longs;it <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg466"></arrow.to.target><lb/>arque in aliis qu&ecedil; opus relinquunt, neque enim deliberant quid ex quo agendum, &longs;ed hoc ex hoc <lb/>efficiunt nece&longs;&longs;ari&ograve;, &longs;i finem con&longs;equi volunt, &amp; ab illis non confilium &longs;olum, &longs;ed actio de&longs;idera&shy;<lb/>tur; ad eam mentis partem h&aelig;c relegantur qu&aelig; tractat illa quorum finis e&longs;t opus. ali&aelig; practic&aelig; <lb/>nuncupantur. Ita que ttes habitus mentis exi&longs;tunt, vnus practicus, alter artificio&longs;us. po&longs;tremus <lb/>contemplans qui &longs;i principiorum e&longs;t aut ea &longs;olum concipit &amp; e&longs;t propri&egrave; mens, aut illa contem&shy;<lb/>platur &amp; euoluit, &amp; &longs;ic e&longs;t &longs;apientia. aut contemplatur conclu&longs;iones ex principiis, &amp; e&longs;t &longs;cientia. <lb/>Mens propri&egrave; vtriu&longs;que principium e&longs;t &amp; pari cum illis gradu procedit, vt &longs;cienti&aelig; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> ad <lb/>&longs;cientiam referatur, &amp; principium &longs;apienti&aelig; ad &longs;aprentiam, quand&ograve; principiorum <expan abbr="c&otilde;&longs;ideratio">con&longs;ideratio</expan> ad <lb/>eandem pertinet methodum cuius principia &longs;unt. quare etiam dimi&longs;&longs;a mente qu&aelig; e&longs;t comprehen <lb/>&longs;io pura principiorum, de &longs;apientia <expan abbr="&longs;cientia&qacute;">&longs;cientiaque</expan>. di&longs;putemus quas item, qu&ograve;d in con&longs;titutione me&shy;<lb/>thodi &longs;imiles &longs;unt, vtra&longs;que communibus regulis metiemur. Porr&ograve; <expan abbr="c&otilde;templari">contemplari</expan> nil aliud e&longs;t qu&agrave;m <lb/>rerum e&longs;&longs;entias explorate, cau&longs;&longs;as perquirere &amp; veritatem propter &longs;e <expan abbr="expet&etilde;dam">expetendam</expan>, per &longs;e &amp; liber&egrave;, <lb/>non ad alterius v&longs;um inuenire. Tamet&longs;i genus hoc cognitionis omnes omnium <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturas per&shy;<lb/>uagatur. &longs;iquidem omnia per &longs;eip&longs;a, aut qu&agrave;m ad v&longs;um <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> applicentur, <expan abbr="c&otilde;templationi">contemplationi</expan> &longs;ubii&shy;<lb/>ciantur. &amp; prius hoc in contemplationem cecidi&longs;&longs;e oporter, qu&agrave;m nos moueat ad agendum.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Sic <lb/>
<arrow.to.target n="marg467"></arrow.to.target><lb/>
<arrow.to.target n="marg468"></arrow.to.target><lb/>&amp; caduca &amp; contingentia &longs;ubiacent contemplationi, <expan abbr="de&qacute;">deque</expan>. illis philo&longs;ophia exi&longs;ter, quia &longs;ic etiam <lb/>nece&longs;sitatem quandam pr&aelig;&longs;eferunt.<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> tamen c&ugrave;m ea qu&ecedil; contemplati &longs;umus, ad v&longs;um <expan abbr="traduc&etilde;da">traducenda</expan> <lb/>
<arrow.to.target n="marg469"></arrow.to.target><lb/>&longs;unt, philo&longs;ophia &longs;e&longs;e tenet in ijs qu&aelig; agi po&longs;&longs;unt <expan abbr="faci&etilde;da">facienda</expan> <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> vilia re&longs;puit, nec libero homine <lb/>digna. Quocirca animi perfectio, non &longs;ine optima cau&longs;&longs;a philo&longs;ophia perhibetur. Nam t&ugrave;m res <lb/>perfecta exi&longs;timatur, vbi &longs;it idonea fungi munerib, illis ad qu&aelig; in&longs;tituta e&longs;t &agrave; natura velut equus, <lb/>cum &agrave; domitore factus idoneus e&longs;t ad vehendum placid&egrave; &longs;e&longs;&longs;orem, &amp; ad currendum, aut certan. <lb/>dum &amp; domus, &longs;i commod&egrave; inhabitari queat. huius enim rei gratia ex&aelig;dificata e&longs;t. &longs;ic homo per&shy;<lb/>fectus e&longs;t, po&longs;tqu&agrave;m ea pr&aelig;&longs;tare pote&longs;t qu&aelig; hominis propria &longs;unt &amp; quorum gratia producitur &agrave; <lb/>natura. Atqui duo &longs;unt in homine principia, mens &amp; appetitus. at que hic quidem homini datus <lb/>e&longs;t, vt bona per&longs;equatur, mala declinet: illa ver&ograve; vt <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturas percipiat, &amp; agenda fugienda&uacute;e <lb/>pr&aelig;&longs;cribat. Hominis ergo perfectio po&longs;ita erit in eo, vt bona per&longs;equi, mala autem vitare con&longs;ue&shy;<lb/>&longs;cat, &amp; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> naturas optim&egrave; &longs;crutetur. <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> agendo <expan abbr="c&otilde;paratur">comparatur</expan>, qu&ograve;d Gr&aelig;ci dixerunt <foreign lang="greek">pzai\thein</foreign>, <lb/>alterum contemplando, quod ijdem appellarunt <foreign lang="greek">qewzei)/n</foreign>. H&aelig;c officia &longs;ola homine libero digna <lb/>reputarunt, &amp; ad ea pr&aelig;rogatiuam philo&longs;ophia pertinere voluerunt. &longs;iquidem ab hi&longs;ce duobus <lb/>
<arrow.to.target n="marg470"></arrow.to.target><lb/>officiis extitit duplex philo&longs;ophandi genus, alterum quod appellatur practicum, atque alterum, <lb/>quod dicitur contemplans, quod per habitus illos pertinet qui &longs;cienti&aelig; vocantur. <expan abbr="C&utilde;igitur">Cunigitur</expan> hoc <lb/>philo&longs;ophandi genus, in rerum naturis &amp; e&longs;&longs;entiis explorandis <expan abbr="po&longs;it&utilde;">po&longs;itum</expan> &longs;it, planum e&longs;t, qu&ograve;d quot <lb/>erunt <expan abbr="e&longs;&longs;entiar&utilde;">e&longs;&longs;entiarum</expan> genera, totidem quoque habitus <expan abbr="cont&etilde;plantes">contemplantes</expan>, &longs;iue &longs;cientias e&longs;&longs;e oportet. quand&ograve; <lb/>habitus ex fine &amp; obiecta &longs;pecie di&longs;tinguuntur. At ver&ograve; rerum <expan abbr="definiendar&utilde;">definiendarum</expan> &amp; <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> definitio &amp; <lb/>quid e&longs;t a&longs;signatur, ali&aelig; ita cum corpore &amp; materia &longs;en&longs;ili coniunct&aelig; &longs;unt, vt &longs;ine illis neque con&shy;<lb/>&longs;i&longs;tere, neque concipi queant, vt &longs;imum &amp; ambulare, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> in altero nares, in altero crura conti&shy;<lb/>nentur. Ali&ecedil; &longs;unt in materia, vt &longs;ine ip&longs;a <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> <expan abbr="n&otilde;">non</expan> con&longs;eruentur, veruntamen &longs;ine ip&longs;a intelligan&shy;<lb/>tur, veluti <expan abbr="rect&utilde;">rectum</expan> &amp; curuum, qu&aelig; &longs;unt &longs;emper in ligno &amp; lapide, nihilominus, non &longs;emper lapidi <lb/>ligno&uacute;e affiguntur; &longs;ed <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> corpore cogitantur &agrave; qualitatibus &longs;en&longs;ilibus ab&longs;oluto &amp; citra <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>. i. <lb/>non includunt <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> agendi &amp; patiendi, <expan abbr="&longs;olo&qacute;">&longs;oloque</expan>. interuallo <expan abbr="c&otilde;tenta">contenta</expan> &longs;unt; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> c&ecedil;ter&aelig; form&ecedil; <lb/>&longs;int, aut in certa mate