| version 1.21, 2003/06/24 15:45:38 |
version 1.22, 2003/06/24 15:46:55 |
| |
| <row><cell><emph type="italics"/>Auerrois &longs;ententia de elementorum forma perpenditur, & id præcipuè, an'ne intendatur, & remit-tatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>749</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>Auerrois &longs;ententia de elementorum forma perpenditur, & id præcipuè, an'ne intendatur, & remit-tatur. Cap.<emph.end type="italics"/> 16.</cell><cell>749</cell></row> |
| <row><cell><emph type="italics"/>Aliqua ex Græcorum dictis afferuntur, & exponitur qui&longs;int animi nostri &longs;en&longs;us de elementorum for-mis. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>751</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>Aliqua ex Græcorum dictis afferuntur, & exponitur qui&longs;int animi nostri &longs;en&longs;us de elementorum for-mis. Cap.<emph.end type="italics"/> 17.</cell><cell>751</cell></row> |
| <row><cell><emph type="italics"/>Exploratur vis eius effati, quod vere e&longs;t nulli accidit. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>753</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>Exploratur vis eius effati, quod vere e&longs;t nulli accidit. Cap.<emph.end type="italics"/> 18.</cell><cell>753</cell></row> |
| <row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur reliquæ obiectiones qu&ecedil; contra Græcos de elementorum &longs;ormis afferri &longs;olent. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>755</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>Diluuntur reliquæ obiectiones qu&ecedil; contra Græcos de elementorum formis afferri &longs;olent. Cap.<emph.end type="italics"/> 19.</cell><cell>755</cell></row> |
| <row><cell><emph type="italics"/>Sint ne ponendæ octo primæ qualitates in elementis. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>756</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>Sint ne ponendæ octo primæ qualitates in elementis. Cap.<emph.end type="italics"/> 20.</cell><cell>756</cell></row> |
| <row><cell><emph type="italics"/>De ordme primarum qualitatum, carumq gradibus in &longs;ingulis elementis accuratè di&longs;quiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>757</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>De ordme primarum qualitatum, carumq gradibus in &longs;ingulis elementis accuratè di&longs;quiritur. Cap.<emph.end type="italics"/> 21.</cell><cell>757</cell></row> |
| <row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur de can<gap/>s intentionis, & remi&longs;&longs;ionis. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>759</cell></row> | <row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;&longs;eritur de can<gap/>s intentionis, & remi&longs;&longs;ionis. Cap.<emph.end type="italics"/> 22.</cell><cell>759</cell></row> |
| |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO SEPTIMO.</s></p> | <s>EX LIBRO SEPTIMO.</s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>644. g 9. cum veter. 646. g 3. exi&longs;tunt. 647. d 4. complexionem. 649. 21. &longs;entientem. b 11. natura. 651. a 7. indicabitur. b 5. <lb/><expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. d 6. aerem. 652. c 7. è corp. g 4. & vi&longs;enda. 653. a 6. Bibuli <expan abbr="C&ecedil;&longs;ari&longs;&qacute;">C&ecedil;&longs;ari&longs;que</expan>. ludis. b 5. &longs;ubiectum. 12. ratio. d 14. co tan­<lb/>tum nomine. 655. c 2. materia pr&ecedil;cedat. 656. c 12. in &longs;ub&longs;tantia. f 5. dictum. 7. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 657. a 13. ip&longs;is. b 6. earum actus. <lb/>658. e 3. quantitas. 14. in &longs;equentib. <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> varias &longs;ormas oberrant at. 659. a 13. quæ per. 661. a 7. ob&longs;eruata. 662. e 4. pr&ecedil;­<lb/>finitur etiam <09> totidem modis actus & pote&longs;tas accipiuntur quot &longs;unt categoriæ. g 7. præmon&longs;tratorem. 664. quod e&longs;t ex fig. <lb/>g 8. &longs;olet. 665. c 13. vt vna. 669. a 13. decreuerimus. d 5. ob&longs;eruari. 670. f 11. video quæ. h 1. æqu&ecedil;. 671. d 3. potiuntur. 5. <lb/>fignum per &longs;e. 675. c 8. <expan abbr="quæq.">quæque</expan> 676. e 1. vt vtr. 7. propo&longs;ita. h 12. e&longs;t. 678. g 13. &longs;it actu. 680. e 10. co nomine. 13. &longs;ectioni. | <s>644. g 9. cum veter. 646. g 3. exi&longs;tunt. 647. d 4. complexionem. 649. 21. &longs;entientem. b 11. natura. 651. a 7. indicabitur. b 5. <lb/><expan abbr="locum&qacute;">locumque</expan>. d 6. aerem. 652. c 7. è corp. g 4. & vi&longs;enda. 653. a 6. Bibuli <expan abbr="C&ecedil;&longs;ari&longs;&qacute;">C&ecedil;&longs;ari&longs;que</expan>. ludis. b 5. &longs;ubiectum. 12. ratio. d 14. co tan­<lb/>tum nomine. 655. c 2. materia pr&ecedil;cedat. 656. c 12. in &longs;ub&longs;tantia. f 5. dictum. 7. <expan abbr="quanq.">quanque</expan> 657. a 13. ip&longs;is. b 6. earum actus. <lb/>658. e 3. quantitas. 14. in &longs;equentib. <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> varias formas oberrant at. 659. a 13. quæ per. 661. a 7. ob&longs;eruata. 662. e 4. pr&ecedil;­<lb/>finitur etiam <09> totidem modis actus & pote&longs;tas accipiuntur quot &longs;unt categoriæ. g 7. præmon&longs;tratorem. 664. quod e&longs;t ex fig. <lb/>g 8. &longs;olet. 665. c 13. vt vna. 669. a 13. decreuerimus. d 5. ob&longs;eruari. 670. f 11. video quæ. h 1. æqu&ecedil;. 671. d 3. potiuntur. 5. <lb/>fignum per &longs;e. 675. c 8. <expan abbr="quæq.">quæque</expan> 676. e 1. vt vtr. 7. propo&longs;ita. h 12. e&longs;t. 678. g 13. &longs;it actu. 680. e 10. co nomine. 13. &longs;ectioni. |
| <pb/>g 10. at &longs;i illud verò e&longs;&longs;e. 681. a 6. &longs;oli, c 1. horremus. 6. <expan abbr="animatorũ">animatorum</expan>. d 7. labe&longs;actetur. 682. g 12. fine & propter aliud; propt. <lb/>6<gap/>5. 214 quodlibet <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> hoc eff. ibid. nec <expan abbr="tñ">tnm</expan>. c 8. &longs;en&longs;um. 686. e 12. tum fit. 687. c 5. tn qu&ecedil; <expan abbr="plcrun&qacute;">plcrunque</expan>. 7. profe&longs;lus e&longs;t aliquid <lb/>688, g 10. virtutem, &longs;ic, 690. f 13. procedit. 691. a 7. ad auctu. b 8, <expan abbr="vtri&longs;&qacute;">vtri&longs;que</expan>. 693. a 13, <expan abbr="alent&etilde;">alentem</expan> & aug. b 6. i. aug. c 12, nunc &longs;ub. <lb/>d 1. vti, non de&longs;unt qui. 8. natura calor. 694. h 14. actionem. 695. a 5. comminut&ecedil;. 10. in&longs;trumenta. b 14. valet. c 13. vinen­<lb/>tib. 15. alimentitij. 696. g 4. &longs;eparatus. 697. b. 14. & qua&longs;i in ipio. 15. nequiuit. 698 h 8. adipi&longs;catur. 699. c 3 fundetur item <lb/>à nutr, 705. b 6. eædem. c 3. hæc nobis. d 9. natura dicitur. 706, c 7. formam. 11. The&longs;ei. 12. remorum. f 4. adæquat. 8. par <lb/>té prob. 9. verbis. 707. a 5. atqui. 6. tribueretur. 9. fit per. 11. fit per. 15. certi. b 6. e&longs;t auct. c 6. nec per &longs;eip&longs;am. <expan abbr="cõ&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan>. 8. <lb/>poterunt. d 8. quæ &longs;ic. 11. &longs;tatuat. 13. ferunt. 708. g 13. vt eius bene. 14. qualitate talem hoc e&longs;t, h 4. motiones. 11. refici. <lb/>17. patiente conuenit inter. 709. a 10. permcet. d 6. materiam qu&ecedil; toto. 710. f 7. debeat. in tit. euertuntur. 712. e 16. ab il­<lb/>lis. g 4. huc. 7. di&longs;&longs;ecetur nullo. 9. ne exh. 713. b 15. niti. c 1. partib. cont. 714. c 6. in quo primo. 13. po&longs;simus. 715. a 6. <lb/>abjtu. b 16. vt exhaur. d 5. Byzantij. 11. Fui&longs;&longs;ent. 716. f 6. videre e&longs;t. 7. ex qua. 9. augentur. 717. a 4. <expan abbr="planũ">planum</expan> quod. b 13. certa. <lb/>d 4. cum effic. 8. ab&longs;entia. 12. <expan abbr="primo&qacute;">primoque</expan>. 16. altero. 718. c 4. <expan abbr="tam&qacute;">tamque</expan>. 5. Sed hæc. g 8. <expan abbr="neq.">neque</expan> hæc. 719. a 16. quale. b 9. adnexa. <lb/>16, mutationem. d 12. fue<gap/>t. 720. e 3. quantitatis. 5. &longs;it calidius. f 10. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quod. g 2. nec plurib. 16. cau&longs;&longs;am. h 15. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab. 721. <lb/>a 4. &longs;uccedente. 9. naturam. d 15. fuerint. 722. e 4. præter naturam. 8. pote&longs;t. 14. den&longs;atum.</s></p> | <pb/>g 10. at &longs;i illud verò e&longs;&longs;e. 681. a 6. &longs;oli, c 1. horremus. 6. <expan abbr="animatorũ">animatorum</expan>. d 7. labe&longs;actetur. 682. g 12. fine & propter aliud; propt. <lb/>6<gap/>5. 214 quodlibet <expan abbr="&longs;ignũ">&longs;ignum</expan> hoc eff. ibid. nec <expan abbr="tñ">tnm</expan>. c 8. &longs;en&longs;um. 686. e 12. tum fit. 687. c 5. tn qu&ecedil; <expan abbr="plcrun&qacute;">plcrunque</expan>. 7. profe&longs;lus e&longs;t aliquid <lb/>688, g 10. virtutem, &longs;ic, 690. f 13. procedit. 691. a 7. ad auctu. b 8, <expan abbr="vtri&longs;&qacute;">vtri&longs;que</expan>. 693. a 13, <expan abbr="alent&etilde;">alentem</expan> & aug. b 6. i. aug. c 12, nunc &longs;ub. <lb/>d 1. vti, non de&longs;unt qui. 8. natura calor. 694. h 14. actionem. 695. a 5. comminut&ecedil;. 10. in&longs;trumenta. b 14. valet. c 13. vinen­<lb/>tib. 15. alimentitij. 696. g 4. &longs;eparatus. 697. b. 14. & qua&longs;i in ipio. 15. nequiuit. 698 h 8. adipi&longs;catur. 699. c 3 fundetur item <lb/>à nutr, 705. b 6. eædem. c 3. hæc nobis. d 9. natura dicitur. 706, c 7. formam. 11. The&longs;ei. 12. remorum. f 4. adæquat. 8. par <lb/>té prob. 9. verbis. 707. a 5. atqui. 6. tribueretur. 9. fit per. 11. fit per. 15. certi. b 6. e&longs;t auct. c 6. nec per &longs;eip&longs;am. <expan abbr="cõ&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan>. 8. <lb/>poterunt. d 8. quæ &longs;ic. 11. &longs;tatuat. 13. ferunt. 708. g 13. vt eius bene. 14. qualitate talem hoc e&longs;t, h 4. motiones. 11. refici. <lb/>17. patiente conuenit inter. 709. a 10. permcet. d 6. materiam qu&ecedil; toto. 710. f 7. debeat. in tit. euertuntur. 712. e 16. ab il­<lb/>lis. g 4. huc. 7. di&longs;&longs;ecetur nullo. 9. ne exh. 713. b 15. niti. c 1. partib. cont. 714. c 6. in quo primo. 13. po&longs;simus. 715. a 6. <lb/>abjtu. b 16. vt exhaur. d 5. Byzantij. 11. Fui&longs;&longs;ent. 716. f 6. videre e&longs;t. 7. ex qua. 9. augentur. 717. a 4. <expan abbr="planũ">planum</expan> quod. b 13. certa. <lb/>d 4. cum effic. 8. ab&longs;entia. 12. <expan abbr="primo&qacute;">primoque</expan>. 16. altero. 718. c 4. <expan abbr="tam&qacute;">tamque</expan>. 5. Sed hæc. g 8. <expan abbr="neq.">neque</expan> hæc. 719. a 16. quale. b 9. adnexa. <lb/>16, mutationem. d 12. fue<gap/>t. 720. e 3. quantitatis. 5. &longs;it calidius. f 10. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quod. g 2. nec plurib. 16. cau&longs;&longs;am. h 15. <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ab. 721. <lb/>a 4. &longs;uccedente. 9. naturam. d 15. fuerint. 722. e 4. præter naturam. 8. pote&longs;t. 14. den&longs;atum.</s></p> |
| <p type="head"> | <p type="head"> |
| <s>EX LIBRO OCTAVO.</s></p> | <s>EX LIBRO OCTAVO.</s></p> |
| |
| <arrow.to.target n="marg5000"></arrow.to.target><lb/>minus communi, neque adeò vulgata, per &longs;e ip&longs;am fal&longs;itas eorum deprehenditur. <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. omittamus <lb/>i&longs;tos. Ex his prætereà quæ con&longs;tituta &longs;unt, dirimere licebit controuer&longs;iam quæ inter Alexandrum, <lb/><expan abbr="Simplicium&qacute;">Simpliciumque</expan>. exorta e&longs;t, qui cùm ancipites e&longs;&longs;ent de modo quo &longs;it accipienda magnitudo &longs;ecundùm <lb/>quam fit motus in cœlo, quia primùm non videbatur e&longs;&longs;e accipiendum illud &longs;patium tanquam à cœ­<lb/>le&longs;ti corpore &longs;egregatum, eo quòd nullum &longs;it præter illud quod à corpore ip&longs;o occupatur; quandò <lb/>extra nihil e&longs;t. neque illud quod ab eius corpore ob&longs;idetur: nam &longs;ic locus e&longs;&longs;et di&longs;tantia. Sic euer­<lb/>tere difficultatem &longs;tudebat Alexander inquiens,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> illud &longs;patium propriè notari quod e&longs;t in contactu <lb/> | <arrow.to.target n="marg5000"></arrow.to.target><lb/>minus communi, neque adeò vulgata, per &longs;e ip&longs;am fal&longs;itas eorum deprehenditur. <expan abbr="ideo&qacute;">ideoque</expan>. omittamus <lb/>i&longs;tos. Ex his prætereà quæ con&longs;tituta &longs;unt, dirimere licebit controuer&longs;iam quæ inter Alexandrum, <lb/><expan abbr="Simplicium&qacute;">Simpliciumque</expan>. exorta e&longs;t, qui cùm ancipites e&longs;&longs;ent de modo quo &longs;it accipienda magnitudo &longs;ecundùm <lb/>quam fit motus in cœlo, quia primùm non videbatur e&longs;&longs;e accipiendum illud &longs;patium tanquam à cœ­<lb/>le&longs;ti corpore &longs;egregatum, eo quòd nullum &longs;it præter illud quod à corpore ip&longs;o occupatur; quandò <lb/>extra nihil e&longs;t. neque illud quod ab eius corpore ob&longs;idetur: nam &longs;ic locus e&longs;&longs;et di&longs;tantia. Sic euer­<lb/>tere difficultatem &longs;tudebat Alexander inquiens,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> illud &longs;patium propriè notari quod e&longs;t in contactu <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5001"></arrow.to.target><lb/>duarum &longs;phærarum: nanque Ari&longs;toteles accipiebat eo in loco di&longs;tantiam hanc æqualem corpori mo­<lb/>bili: at nullo modo æqualitas inter hæc e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i ita fingamus. Ex altera parte vrgebat Ale­<lb/>xandrum Simplicius è verbis contextus. Etenim dicit Ari&longs;totelem non illud te&longs;tari &longs;olùm, &longs;uperfi­<lb/>ciem vnius &longs;phær&ecedil; conuexam &longs;uperficiei <expan abbr="cõcauæ">concauæ</expan> alterius æqualem e&longs;&longs;e, &longs;ed cœlum toti illi &longs;patio fo­<lb/>re æquale. Prætereà non meminerat hactenus Ari&longs;toteles de figura cœli, <expan abbr="nobi&longs;&qacute;ue">nobi&longs;que</expan> adhuc ignotum <lb/>erat, an'ne cœlum eiu&longs;modi figuram obtineret. Po&longs;tremò mentionem ibi facit Ari&longs;toteles &longs;igillatim <lb/>de eo quod ip&longs;e po&longs;uit æquale corpori c&ecedil;le&longs;ti. hoc verò inquit e&longs;&longs;e di&longs;tantiam. Putat igitur Simpli­<lb/>cius illud accipi ab Ari&longs;totele quod &longs;it cœlo toti æquale, & vacuum remaneret, &longs;i inde cœlum diuel­<lb/>leretur. At diceret qui&longs;piam contra Simplicium; quid prohibebit quo minus locus &longs;it di&longs;tantia | <arrow.to.target n="marg5001"></arrow.to.target><lb/>duarum &longs;phærarum: nanque Ari&longs;toteles accipiebat eo in loco di&longs;tantiam hanc æqualem corpori mo­<lb/>bili: at nullo modo æqualitas inter hæc e&longs;&longs;e pote&longs;t, ni&longs;i ita fingamus. Ex altera parte vrgebat Ale­<lb/>xandrum Simplicius è verbis contextus. Etenim dicit Ari&longs;totelem non illud te&longs;tari &longs;olùm, &longs;uperfi­<lb/>ciem vnius &longs;phær&ecedil; conuexam &longs;uperficiei <expan abbr="cõcauæ">concauæ</expan> alterius æqualem e&longs;&longs;e, &longs;ed cœlum toti illi &longs;patio fo­<lb/>re æquale. Prætereà non meminerat hactenus Ari&longs;toteles de figura cœli, <expan abbr="nobi&longs;&qacute;ue">nobi&longs;que</expan> adhuc ignotum <lb/>erat, an'ne cœlum eiu&longs;modi figuram obtineret. Po&longs;tremò mentionem ibi facit Ari&longs;toteles &longs;igillatim <lb/>de eo quod ip&longs;e po&longs;uit æquale corpori c&ecedil;le&longs;ti. hoc verò inquit e&longs;&longs;e di&longs;tantiam. Putat igitur Simpli­<lb/>cius illud accipi ab Ari&longs;totele quod &longs;it cœlo toti æquale, & vacuum remaneret, &longs;i inde cœlum diuel­<lb/>leretur. At diceret qui&longs;piam contra Simplicium; quid prohibebit quo minus locus &longs;it di&longs;tantia |
| <pb pagenum="869"/> | <pb pagenum="869"/> |
| <arrow.to.target n="marg5002"></arrow.to.target><lb/>contra quam acerrimè di&longs;putatum e&longs;t 4. Phy&longs;.? <gap/>b eam igitur cau&longs;&longs;am ita dicerem, &longs;i accipiatur ali­<lb/>quod corpus infinitum, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. vni&longs;ormæ, etiam locum nece&longs;&longs;ariò fore infinitum. quid. n. extra infini­<lb/>tum, quod aliquo modo terminet corpus ip&longs;um, excogitari pote&longs;t? &longs;i ita &longs;it, addimus ita c&ecedil;lum ab Ari­<lb/>&longs;totele potui&longs;&longs;e &longs;umi &longs;ic ex hypothe&longs;i quæ talis e&longs;&longs;et. c&ecedil;lum e&longs;&longs;e infinitum, con&longs;equetur. n. locum e&longs;&longs;e <lb/>di&longs;tantiam. Sed tamen &longs;i vniuer&longs;um difforme &longs;tatuatur, aut nihil intuens extra &longs;e, &longs;ic de&longs;cribetur à no­<lb/>bis ille locus quem ibi ponit Ari&longs;toteles, animo, & cogitationé complexis &longs;ingulis partium <expan abbr="&longs;ingularũ">&longs;ingularum</expan> <lb/>&longs;patiis in intima partis <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;uperficie linea de&longs;ignata, & ab eius extremo ductis ad centrum lineis <lb/>partis de&longs;criptæ locus concludetur. Ita fiet vt &ecedil;qualitas loci &longs;eruetur in c&ecedil;lo: nam &longs;ic alio terminatur, <lb/>cùm quantum e&longs;t de parte exteriore, aut per &longs;e terminetur, aut vno Deo O.M. ac &longs;i in eam partem ac­<lb/>cipere libeat Ari&longs;totelicam rationem,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qua de infinito, licebit etiam facilè defendere illam | <arrow.to.target n="marg5002"></arrow.to.target><lb/>contra quam acerrimè di&longs;putatum e&longs;t 4. Phy&longs;.? <gap/>b eam igitur cau&longs;&longs;am ita dicerem, &longs;i accipiatur ali­<lb/>quod corpus infinitum, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. vniformæ, etiam locum nece&longs;&longs;ariò fore infinitum. quid. n. extra infini­<lb/>tum, quod aliquo modo terminet corpus ip&longs;um, excogitari pote&longs;t? &longs;i ita &longs;it, addimus ita c&ecedil;lum ab Ari­<lb/>&longs;totele potui&longs;&longs;e &longs;umi &longs;ic ex hypothe&longs;i quæ talis e&longs;&longs;et. c&ecedil;lum e&longs;&longs;e infinitum, con&longs;equetur. n. locum e&longs;&longs;e <lb/>di&longs;tantiam. Sed tamen &longs;i vniuer&longs;um difforme &longs;tatuatur, aut nihil intuens extra &longs;e, &longs;ic de&longs;cribetur à no­<lb/>bis ille locus quem ibi ponit Ari&longs;toteles, animo, & cogitationé complexis &longs;ingulis partium <expan abbr="&longs;ingularũ">&longs;ingularum</expan> <lb/>&longs;patiis in intima partis <expan abbr="cuiu&longs;q.">cuiu&longs;que</expan> &longs;uperficie linea de&longs;ignata, & ab eius extremo ductis ad centrum lineis <lb/>partis de&longs;criptæ locus concludetur. Ita fiet vt &ecedil;qualitas loci &longs;eruetur in c&ecedil;lo: nam &longs;ic alio terminatur, <lb/>cùm quantum e&longs;t de parte exteriore, aut per &longs;e terminetur, aut vno Deo O.M. ac &longs;i in eam partem ac­<lb/>cipere libeat Ari&longs;totelicam rationem,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> qua de infinito, licebit etiam facilè defendere illam |
| <arrow.to.target n="marg5003"></arrow.to.target> hypothe­<lb/><lb/>&longs;in Ari&longs;totelis cum iis con&longs;entientur quæ &longs;uprà de loco c&ecedil;li con&longs;tituta &longs;unt: nam planum cæteroquin <lb/>e&longs;t vniuer&longs;um e&longs;&longs;e difforme. Et hæc hactenus de loco c&ecedil;li paucis peracta &longs;int.</s></p> | <arrow.to.target n="marg5003"></arrow.to.target> hypothe­<lb/><lb/>&longs;in Ari&longs;totelis cum iis con&longs;entientur quæ &longs;uprà de loco c&ecedil;li con&longs;tituta &longs;unt: nam planum cæteroquin <lb/>e&longs;t vniuer&longs;um e&longs;&longs;e difforme. Et hæc hactenus de loco c&ecedil;li paucis peracta &longs;int.</s></p> |
| <p type="margin"> | <p type="margin"> |
| <s><margin.target id="marg4995"></margin.target>D</s></p> | <s><margin.target id="marg4995"></margin.target>D</s></p> |
| |
| <arrow.to.target n="marg5208"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="propriũ">proprium</expan> per quem & exi&longs;teret cœlum, & capax accidentium foret. Po&longs;&longs;umus item accipere <expan abbr="formã">formam</expan> pro <lb/>eo quod ab indiuiduo &longs;ecretum mente <expan abbr="cõcipitur">concipitur</expan>, vt acceptum <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>, cùm dictum e&longs;t qui dicit cœlum, <lb/>dicere formam. Cùm opponitur. Hoc cœlum &longs;ignificare <expan abbr="materiã">materiam</expan>, & cœlum &longs;impliciter indicare <expan abbr="for-mã">for­<lb/>mam</expan>, & alia quæ &longs;unt eiu&longs;dem notæ, vtputa, cœlum indi&longs;&longs;olubiliter ex materia <expan abbr="formaq.">formaque</expan> con&longs;tare, & ex | <arrow.to.target n="marg5208"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="propriũ">proprium</expan> per quem & exi&longs;teret cœlum, & capax accidentium foret. Po&longs;&longs;umus item accipere <expan abbr="formã">formam</expan> pro <lb/>eo quod ab indiuiduo &longs;ecretum mente <expan abbr="cõcipitur">concipitur</expan>, vt acceptum <expan abbr="vide&ttilde;">videtur</expan>, cùm dictum e&longs;t qui dicit cœlum, <lb/>dicere formam. Cùm opponitur. Hoc cœlum &longs;ignificare <expan abbr="materiã">materiam</expan>, & cœlum &longs;impliciter indicare <expan abbr="for-mã">for­<lb/>mam</expan>, & alia quæ &longs;unt eiu&longs;dem notæ, vtputa, cœlum indi&longs;&longs;olubiliter ex materia <expan abbr="formaq.">formaque</expan> con&longs;tare, & ex |
| <pb pagenum="908"/>modo ab&longs;tractionis probatur <expan abbr="formã">formam</expan> illam nece&longs;&longs;ariò &longs;ore in materia; & <expan abbr="formã">formam</expan> alio modo v&longs;urpatam <lb/> | <pb pagenum="908"/>modo ab&longs;tractionis probatur <expan abbr="formã">formam</expan> illam nece&longs;&longs;ariò &longs;ore in materia; & <expan abbr="formã">formam</expan> alio modo v&longs;urpatam <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5209"></arrow.to.target><lb/>fui&longs;&longs;e puto, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ferat v&longs;us <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, & probationem arbitror e&longs;&longs;e fallacem. Vel. n. forma in cœlo po&longs;ita <lb/>e&longs;t, <09> id præ&longs;e&longs;erat ingenium corporis cœle&longs;tis, vt idem &longs;ubiectum retineat vim pote&longs;tatis, & actus, & <lb/>quidem actus, quatenus &longs;ub&longs;tantia, quantum, & quale; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem &longs;ubeat rationem formæ; vnde <lb/>item à Themi&longs;tio, te&longs;te Auerroë, neque repugnante, corpora hæc form&ecedil; appellantur (Græcè puto <foreign lang="greek"><05>)/dh,</foreign><lb/>quib. non formæ quæ <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> &longs;ine materia non ex<gap/>&longs;tunt, ex primi &longs;olent, &longs;ed res ab&longs;olutæ, cuiu&longs;modi <lb/>&longs;unt ill&ecedil; quæ &longs;unt actu) pote&longs;tas <expan abbr="aũt">aunt</expan>, & materia <04>pter locum. Ita ergo in cœlo &longs;unt actus, & pote&longs;tas <lb/>hærentia perpetuò: actus <expan abbr="aũt">aunt</expan> ille nomine &longs;peciei <expan abbr="formæ&qacute;">formæque</expan>. notatur; potentia verò nomine indiuidui. <lb/>illud quidem, quia per nomen formæ primùm &longs;ignificatur id quod &longs;ub <expan abbr="intelligentiã">intelligentiam</expan> cadit; huiu&longs;modi <lb/>verò e&longs;t actus &longs;ub&longs;tantiæ, <expan abbr="c&ecedil;teri&qacute;">c&ecedil;terique</expan>. actus analogicè, quibus accidit ope mentis à conditionibus indiuidui <lb/>&longs;eparari, & concipi <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> vniuer&longs;alia quæ primùm in &longs;pecie &longs;ub&longs;i&longs;tunt. Sic cœlum vniuersè acceptum <lb/>&longs;ignificat actum eius corporis quod e&longs;t vt forma: cùm verò talis &longs;it cœli natura; non efficitur inde, <lb/>formam in illo ine&longs;&longs;e quæ accedat materiæ, & <expan abbr="eã">eam</expan> in formans ad pote&longs;tatem ab actu traducat. <expan abbr="Neq.">Neque</expan> ve­<lb/>rò e&longs;t <09> cœlo forma tribuatur, quatenus e&longs;t ex a&longs;&longs;ociatione mentis: nam &longs;ic cœlo forma non <expan abbr="negabi&ttilde;">negabitur</expan>: <lb/>verùm locus ille non amplius v&longs;urpari po&longs;&longs;et ab Egidio ad <expan abbr="propo&longs;itũ">propo&longs;itum</expan> approbandum, quia coniunctio <lb/>talis formæ non ponit <expan abbr="materiã">materiam</expan> in eo <expan abbr="cõpo&longs;ito">compo&longs;ito</expan> quæ po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantia, & per &longs;e ordinata &longs;it ad <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> <lb/>actum, vnde a&longs;&longs;ecuta &longs;it, <09> exi&longs;tar; intra &longs;e tamen vim repugnantiæ contineat. Aut etiam, quod rectius <lb/> | <arrow.to.target n="marg5209"></arrow.to.target><lb/>fui&longs;&longs;e puto, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ferat v&longs;us <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, & probationem arbitror e&longs;&longs;e fallacem. Vel. n. forma in cœlo po&longs;ita <lb/>e&longs;t, <09> id præ&longs;e&longs;erat ingenium corporis cœle&longs;tis, vt idem &longs;ubiectum retineat vim pote&longs;tatis, & actus, & <lb/>quidem actus, quatenus &longs;ub&longs;tantia, quantum, & quale; ob <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. rem &longs;ubeat rationem formæ; vnde <lb/>item à Themi&longs;tio, te&longs;te Auerroë, neque repugnante, corpora hæc form&ecedil; appellantur (Græcè puto <foreign lang="greek"><05>)/dh,</foreign><lb/>quib. non formæ quæ <expan abbr="plerunq.">plerunque</expan> &longs;ine materia non ex<gap/>&longs;tunt, ex primi &longs;olent, &longs;ed res ab&longs;olutæ, cuiu&longs;modi <lb/>&longs;unt ill&ecedil; quæ &longs;unt actu) pote&longs;tas <expan abbr="aũt">aunt</expan>, & materia <04>pter locum. Ita ergo in cœlo &longs;unt actus, & pote&longs;tas <lb/>hærentia perpetuò: actus <expan abbr="aũt">aunt</expan> ille nomine &longs;peciei <expan abbr="formæ&qacute;">formæque</expan>. notatur; potentia verò nomine indiuidui. <lb/>illud quidem, quia per nomen formæ primùm &longs;ignificatur id quod &longs;ub <expan abbr="intelligentiã">intelligentiam</expan> cadit; huiu&longs;modi <lb/>verò e&longs;t actus &longs;ub&longs;tantiæ, <expan abbr="c&ecedil;teri&qacute;">c&ecedil;terique</expan>. actus analogicè, quibus accidit ope mentis à conditionibus indiuidui <lb/>&longs;eparari, & concipi <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> vniuer&longs;alia quæ primùm in &longs;pecie &longs;ub&longs;i&longs;tunt. Sic cœlum vniuersè acceptum <lb/>&longs;ignificat actum eius corporis quod e&longs;t vt forma: cùm verò talis &longs;it cœli natura; non efficitur inde, <lb/>formam in illo ine&longs;&longs;e quæ accedat materiæ, & <expan abbr="eã">eam</expan> in formans ad pote&longs;tatem ab actu traducat. <expan abbr="Neq.">Neque</expan> ve­<lb/>rò e&longs;t <09> cœlo forma tribuatur, quatenus e&longs;t ex a&longs;&longs;ociatione mentis: nam &longs;ic cœlo forma non <expan abbr="negabi&ttilde;">negabitur</expan>: <lb/>verùm locus ille non amplius v&longs;urpari po&longs;&longs;et ab Egidio ad <expan abbr="propo&longs;itũ">propo&longs;itum</expan> approbandum, quia coniunctio <lb/>talis formæ non ponit <expan abbr="materiã">materiam</expan> in eo <expan abbr="cõpo&longs;ito">compo&longs;ito</expan> quæ po&longs;sit e&longs;&longs;e &longs;ub&longs;tantia, & per &longs;e ordinata &longs;it ad <expan abbr="aliqu&etilde;">aliquem</expan> <lb/>actum, vnde a&longs;&longs;ecuta &longs;it, <09> exi&longs;tar; intra &longs;e tamen vim repugnantiæ contineat. Aut etiam, quod rectius <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5210"></arrow.to.target><lb/>opinor, dicemus <expan abbr="formã">formam</expan> in cœlo &longs;ignificare <expan abbr="actũ">actum</expan> illum de pr&ecedil;dicamento &longs;ub&longs;tantiæ, qui <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t cum cœ­<lb/>le&longs;ti &longs;ub&longs;tantia, quatenus ope mentis &longs;euocatur ab indiuidui conditionibus, <expan abbr="materiã">materiam</expan> verò e&longs;&longs;e eundem <lb/><expan abbr="actũ">actum</expan>, qui reap&longs;e continet indiuidui conditiones. <expan abbr="Neq.">Neque</expan> illud generale e&longs;t id quod ab&longs;trahitur auctorita­<lb/>te mentis à conditionibus indiuidui, <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;&longs;e quæ de materia prædicetur, aut in&longs;it in ea promouens <lb/>ip&longs;am ad actu <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &longs;ed &longs;at e&longs;t, &longs;i fuerit actus &longs;olùm: itaque Deus cui generaliter <expan abbr="oĩs">oins</expan> compo&longs;itio <lb/>denegatur, & vt hic, & &longs;impliciter concipi <expan abbr="põt">pont</expan>: ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;ideratur Sol, & hic Sol: proinde & cœ­<lb/>lum, & hoc cœlum. <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="oĩno">oinno</expan> in iis quæ monadica dicuntur, cùm reip&longs;a idem &longs;int, & e&longs;&longs;e &longs;impliciter, <lb/>& hoc e&longs;&longs;e, mens ip&longs;a de ordine in <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> traducit ex &longs;ingulari faciens vniuer&longs;ale; non <09> ad&longs;it qu&ecedil;dam <lb/>natura <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, vt in formis materiatis quæ <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> plures materiæ portiones in&longs;ormare queat, &longs;ed <lb/>amouens tantummodò conditiones quibus ad&longs;tringitur ad id, vt hoc &longs;it, per <expan abbr="repetition&etilde;">repetitionem</expan> eiu&longs;dem effor­<lb/>mat notionem quæ <expan abbr="cõmunis">communis</expan> e&longs;t priuatiuè, quia. &longs;. non vna tantùm ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan>, non autem po&longs;itiuè, quia <lb/>participetur à pluribus. <expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> neque in formis quæ pluribus <expan abbr="cõmunicari">communicari</expan> &longs;olent; mens in primo illo <lb/>munere quo per <expan abbr="induction&etilde;">inductionem</expan> fabricatur vniuer&longs;ale; rationem habet formæ, &longs;ed adhuc <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> vnum con­<lb/>cipit id quod de pluribus dicitur indiuiduis. Quapropter <09> in productione vniuer&longs;alis opera formæ <lb/>requiratur, non <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t; verùm &longs;ufficit, &longs;i interueniat actus, vel <expan abbr="cõpo&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in re materiata, vel in | <arrow.to.target n="marg5210"></arrow.to.target><lb/>opinor, dicemus <expan abbr="formã">formam</expan> in cœlo &longs;ignificare <expan abbr="actũ">actum</expan> illum de pr&ecedil;dicamento &longs;ub&longs;tantiæ, qui <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> e&longs;t cum cœ­<lb/>le&longs;ti &longs;ub&longs;tantia, quatenus ope mentis &longs;euocatur ab indiuidui conditionibus, <expan abbr="materiã">materiam</expan> verò e&longs;&longs;e eundem <lb/><expan abbr="actũ">actum</expan>, qui reap&longs;e continet indiuidui conditiones. <expan abbr="Neq.">Neque</expan> illud generale e&longs;t id quod ab&longs;trahitur auctorita­<lb/>te mentis à conditionibus indiuidui, <expan abbr="formã">formam</expan> e&longs;&longs;e quæ de materia prædicetur, aut in&longs;it in ea promouens <lb/>ip&longs;am ad actu <expan abbr="cõpo&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, &longs;ed &longs;at e&longs;t, &longs;i fuerit actus &longs;olùm: itaque Deus cui generaliter <expan abbr="oĩs">oins</expan> compo&longs;itio <lb/>denegatur, & vt hic, & &longs;impliciter concipi <expan abbr="põt">pont</expan>: ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> con&longs;ideratur Sol, & hic Sol: proinde & cœ­<lb/>lum, & hoc cœlum. <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="oĩno">oinno</expan> in iis quæ monadica dicuntur, cùm reip&longs;a idem &longs;int, & e&longs;&longs;e &longs;impliciter, <lb/>& hoc e&longs;&longs;e, mens ip&longs;a de ordine in <expan abbr="ordin&etilde;">ordinem</expan> traducit ex &longs;ingulari faciens vniuer&longs;ale; non <09> ad&longs;it qu&ecedil;dam <lb/>natura <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, vt in formis materiatis quæ <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> plures materiæ portiones informare queat, &longs;ed <lb/>amouens tantummodò conditiones quibus ad&longs;tringitur ad id, vt hoc &longs;it, per <expan abbr="repetition&etilde;">repetitionem</expan> eiu&longs;dem effor­<lb/>mat notionem quæ <expan abbr="cõmunis">communis</expan> e&longs;t priuatiuè, quia. &longs;. non vna tantùm ad <expan abbr="numerũ">numerum</expan>, non autem po&longs;itiuè, quia <lb/>participetur à pluribus. <expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> neque in formis quæ pluribus <expan abbr="cõmunicari">communicari</expan> &longs;olent; mens in primo illo <lb/>munere quo per <expan abbr="induction&etilde;">inductionem</expan> fabricatur vniuer&longs;ale; rationem habet formæ, &longs;ed adhuc <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> vnum con­<lb/>cipit id quod de pluribus dicitur indiuiduis. Quapropter <09> in productione vniuer&longs;alis opera formæ <lb/>requiratur, non <expan abbr="nece&longs;&longs;ariũ">nece&longs;&longs;arium</expan> e&longs;t; verùm &longs;ufficit, &longs;i interueniat actus, vel <expan abbr="cõpo&longs;iti">compo&longs;iti</expan> in re materiata, vel in |
| <arrow.to.target n="marg5211"></arrow.to.target> re­<lb/><lb/>bus materia carentibus, hoc e&longs;t, in quibus non e&longs;t potentia &longs;ub&longs;tantia &longs;implicis ip&longs;ius actus, vel corpo­<lb/>ris, vel mentis. Quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> formæ: in no&longs;tratibus ita &longs;e habere <lb/>concedimus, in cœle&longs;tibus a&longs;&longs;euerabimus eam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> actus &longs;ub&longs;tantiæ, & generatim dicemus <lb/><expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam con&longs;equi <expan abbr="actũ">actum</expan> <expan abbr="corporeũ">corporeum</expan>, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille fuerit aut <expan abbr="formã">formam</expan> <expan abbr="cõmunius">communius</expan> accipiemus, <lb/><expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> actum &longs;ub&longs;tantiæ corporeæ &longs;ignificet. At verò <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e <expan abbr="cõplura">complura</expan> accidentia in <lb/>cœlo, & iis quæ continentur in eo, &longs;i vniuocè illiu&longs;modi e&longs;&longs;e credas, mea quidem &longs;ententia, decipieris; <lb/>&longs;i vt ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> rectè opinaberis. Necnon ex accidentibus aliqua &longs;unt quæ intus informant <expan abbr="materiã">materiam</expan>, qua&longs;i <lb/>de illius potentia producta quorum e&longs;&longs;e e&longs;t <expan abbr="fixũ">fixum</expan>, & permanens; alia &longs;unt quæ in cute hærent, & extrin­<lb/>&longs;ecùs accedunt ab externo pendentia, quod Græci dicunt <foreign lang="greek">e)pikth/tws</foreign>, hæc conditiones &longs;uas obtinent <lb/>potius per principium à quo pendent, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per &longs;ubiectum; talia verò &longs;unt lumen, & aliqui motus ab alio, <lb/>& per accidens. Hæc eadem e&longs;&longs;e <expan abbr="vtrobiq.">vtrobique</expan> nil vetat. Sed prætereà accidentium quæ habent e&longs;&longs;e fixum <lb/>in &longs;ubiecto, diuer&longs;a e&longs;t ratio, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>. per&longs;picies <expan abbr="totũ">totum</expan> &longs;ubiectum non e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arium generis eiu&longs;dem: <lb/>quocirca <expan abbr="neq.">neque</expan> inferri po&longs;&longs;e <expan abbr="cõmunem">communem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="materiã">materiam</expan> cœli, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="inferiorũ">inferiorum</expan>, ni&longs;i ea <expan abbr="cõmunitate">communitate</expan> quæ e&longs;t in iis <lb/>quæ ponimus ad vnum: & ita ine&longs;t quantum, quale, & alia &longs;i qua &longs;unt, quæ <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e videntur <lb/>in cœlo, & iis quæ intra <expan abbr="cõplexum">complexum</expan> cœli &longs;unt. Nec certè vniuoca e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, & generis eiu&longs;dem; cùm <lb/> | <arrow.to.target n="marg5211"></arrow.to.target> re­<lb/><lb/>bus materia carentibus, hoc e&longs;t, in quibus non e&longs;t potentia &longs;ub&longs;tantia &longs;implicis ip&longs;ius actus, vel corpo­<lb/>ris, vel mentis. Quod <expan abbr="dici&ttilde;">dicitur</expan> <expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> formæ: in no&longs;tratibus ita &longs;e habere <lb/>concedimus, in cœle&longs;tibus a&longs;&longs;euerabimus eam e&longs;&longs;e <expan abbr="condition&etilde;">conditionem</expan> actus &longs;ub&longs;tantiæ, & generatim dicemus <lb/><expan abbr="quantitat&etilde;">quantitatem</expan> terminatam con&longs;equi <expan abbr="actũ">actum</expan> <expan abbr="corporeũ">corporeum</expan>, <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> ille fuerit aut <expan abbr="formã">formam</expan> <expan abbr="cõmunius">communius</expan> accipiemus, <lb/><expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> actum &longs;ub&longs;tantiæ corporeæ &longs;ignificet. At verò <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e <expan abbr="cõplura">complura</expan> accidentia in <lb/>cœlo, & iis quæ continentur in eo, &longs;i vniuocè illiu&longs;modi e&longs;&longs;e credas, mea quidem &longs;ententia, decipieris; <lb/>&longs;i vt ad <expan abbr="vnũ">vnum</expan> rectè opinaberis. Necnon ex accidentibus aliqua &longs;unt quæ intus informant <expan abbr="materiã">materiam</expan>, qua&longs;i <lb/>de illius potentia producta quorum e&longs;&longs;e e&longs;t <expan abbr="fixũ">fixum</expan>, & permanens; alia &longs;unt quæ in cute hærent, & extrin­<lb/>&longs;ecùs accedunt ab externo pendentia, quod Græci dicunt <foreign lang="greek">e)pikth/tws</foreign>, hæc conditiones &longs;uas obtinent <lb/>potius per principium à quo pendent, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> per &longs;ubiectum; talia verò &longs;unt lumen, & aliqui motus ab alio, <lb/>& per accidens. Hæc eadem e&longs;&longs;e <expan abbr="vtrobiq.">vtrobique</expan> nil vetat. Sed prætereà accidentium quæ habent e&longs;&longs;e fixum <lb/>in &longs;ubiecto, diuer&longs;a e&longs;t ratio, <expan abbr="facile&qacute;">facileque</expan>. per&longs;picies <expan abbr="totũ">totum</expan> &longs;ubiectum non e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arium generis eiu&longs;dem: <lb/>quocirca <expan abbr="neq.">neque</expan> inferri po&longs;&longs;e <expan abbr="cõmunem">communem</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="materiã">materiam</expan> cœli, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="inferiorũ">inferiorum</expan>, ni&longs;i ea <expan abbr="cõmunitate">communitate</expan> quæ e&longs;t in iis <lb/>quæ ponimus ad vnum: & ita ine&longs;t quantum, quale, & alia &longs;i qua &longs;unt, quæ <expan abbr="cõmuniter">communiter</expan> ine&longs;&longs;e videntur <lb/>in cœlo, & iis quæ intra <expan abbr="cõplexum">complexum</expan> cœli &longs;unt. Nec certè vniuoca e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, & generis eiu&longs;dem; cùm <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5212"></arrow.to.target><lb/>illa in cœlo perpetuò maneant contrario carentia; no&longs;tratia verò &longs;uccedente contrario per &longs;e, & inte­<lb/>rempto &longs;ubiecto per accidens immutentur. Diluitur item po&longs;trema <expan abbr="rõ">rom</expan> quæ Ari&longs;t. auctoritate <expan abbr="niteba&ttilde;">nitebatur</expan>: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;i demus in cœlo totidem e&longs;&longs;e principia, quot hîc &longs;unt, & &longs;ecum pro portione congruentia; <lb/>non tamen illa pror&longs;us in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ordine collocamus, neque parem gradum facimus <expan abbr="corporũ">corporum</expan> cœle&longs;tium, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> eorum quæ &longs;unt apud nos, &longs;ed in co, quòd ad vnum &longs;int, tantummodò conuenire fatemur. Neque <lb/>mouens ibi, aut <expan abbr="formã">formam</expan> eodem pacto cen&longs;ebimus ine&longs;&longs;e, &longs;i Ari&longs;t. audire volumus. illa. n. &longs;ine motu ope­<lb/>rantur, & ad &longs;ecundùm <expan abbr="actũ">actum</expan> conducunt: hæc non &longs;ine motu <expan abbr="quicquã">quicquam</expan> efficiunt, & rebus ip&longs;is exhibent, <lb/>quòd &longs;impliciter exi&longs;tant. Ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="materiã">materiam</expan> in cœlo e&longs;&longs;e volumus, &longs;ed natura di&longs;crepantem, vt ea quæ <lb/>&longs;e&longs;e extulit in &longs;ublime, huius imago &longs;it potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quòd <expan abbr="&longs;olidã">&longs;olidam</expan> <expan abbr="expre&longs;&longs;am&qacute;">expre&longs;&longs;amque</expan>. ronem materiæ contineat: <lb/>hæc eius &longs;ub&longs;tantiæ conditiones, &longs;ed longo interuallo imitetur; <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> illa &longs;it planè actu &longs;ub&longs;tantia; h&ecedil;c <lb/>verò &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="propemodũ">propemodum</expan>, quia pote&longs;tas. At verò po&longs;tquàm hæc <expan abbr="cõmenti">commenti</expan> fui&longs;&longs;emus, incidimus in <expan abbr="cõ-mentarios">con­<lb/>mentarios</expan> docti&longs;simi Theophili, quibus ip&longs;e de materia cœli di&longs;&longs;erens pro Latinis h&ecedil;c ad&longs;crip&longs;it. <expan abbr="Cœlũ">Cœlum</expan> <lb/>non e&longs;&longs;e <expan abbr="materiã">materiam</expan> <expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;implicem actum. Ex actu igitur & materia compo&longs;itum. Neque. n. <lb/>inquit, materia &longs;implex exi&longs;tit per &longs;e; nunquam. n. pote&longs;tas ab actu de&longs;eritur: actus <expan abbr="aũt">aunt</expan> eius &longs;emper e&longs;t <lb/>coniunctus cum pote&longs;tate ad vbi, quæ cùm &longs;int differentiæ valde di&longs;tantes, & è diuer&longs;is categoriis; ar­<lb/>guunt in cœlo compo&longs;itionem. Prætereà &longs;i materia cœli e&longs;t in actu; ergo compo&longs;ita. Proinde opina | <arrow.to.target n="marg5212"></arrow.to.target><lb/>illa in cœlo perpetuò maneant contrario carentia; no&longs;tratia verò &longs;uccedente contrario per &longs;e, & inte­<lb/>rempto &longs;ubiecto per accidens immutentur. Diluitur item po&longs;trema <expan abbr="rõ">rom</expan> quæ Ari&longs;t. auctoritate <expan abbr="niteba&ttilde;">nitebatur</expan>: <lb/><expan abbr="nanq.">nanque</expan> <expan abbr="etiã">etiam</expan> &longs;i demus in cœlo totidem e&longs;&longs;e principia, quot hîc &longs;unt, & &longs;ecum pro portione congruentia; <lb/>non tamen illa pror&longs;us in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> ordine collocamus, neque parem gradum facimus <expan abbr="corporũ">corporum</expan> cœle&longs;tium, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> eorum quæ &longs;unt apud nos, &longs;ed in co, quòd ad vnum &longs;int, tantummodò conuenire fatemur. Neque <lb/>mouens ibi, aut <expan abbr="formã">formam</expan> eodem pacto cen&longs;ebimus ine&longs;&longs;e, &longs;i Ari&longs;t. audire volumus. illa. n. &longs;ine motu ope­<lb/>rantur, & ad &longs;ecundùm <expan abbr="actũ">actum</expan> conducunt: hæc non &longs;ine motu <expan abbr="quicquã">quicquam</expan> efficiunt, & rebus ip&longs;is exhibent, <lb/>quòd &longs;impliciter exi&longs;tant. Ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> <expan abbr="materiã">materiam</expan> in cœlo e&longs;&longs;e volumus, &longs;ed natura di&longs;crepantem, vt ea quæ <lb/>&longs;e&longs;e extulit in &longs;ublime, huius imago &longs;it potius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> quòd <expan abbr="&longs;olidã">&longs;olidam</expan> <expan abbr="expre&longs;&longs;am&qacute;">expre&longs;&longs;amque</expan>. ronem materiæ contineat: <lb/>hæc eius &longs;ub&longs;tantiæ conditiones, &longs;ed longo interuallo imitetur; <expan abbr="quoniã">quoniam</expan> illa &longs;it planè actu &longs;ub&longs;tantia; h&ecedil;c <lb/>verò &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="propemodũ">propemodum</expan>, quia pote&longs;tas. At verò po&longs;tquàm hæc <expan abbr="cõmenti">commenti</expan> fui&longs;&longs;emus, incidimus in <expan abbr="cõ-mentarios">con­<lb/>mentarios</expan> docti&longs;simi Theophili, quibus ip&longs;e de materia cœli di&longs;&longs;erens pro Latinis h&ecedil;c ad&longs;crip&longs;it. <expan abbr="Cœlũ">Cœlum</expan> <lb/>non e&longs;&longs;e <expan abbr="materiã">materiam</expan> <expan abbr="&longs;implic&etilde;">&longs;implicem</expan>, <expan abbr="neq.">neque</expan> &longs;implicem actum. Ex actu igitur & materia compo&longs;itum. Neque. n. <lb/>inquit, materia &longs;implex exi&longs;tit per &longs;e; nunquam. n. pote&longs;tas ab actu de&longs;eritur: actus <expan abbr="aũt">aunt</expan> eius &longs;emper e&longs;t <lb/>coniunctus cum pote&longs;tate ad vbi, quæ cùm &longs;int differentiæ valde di&longs;tantes, & è diuer&longs;is categoriis; ar­<lb/>guunt in cœlo compo&longs;itionem. Prætereà &longs;i materia cœli e&longs;t in actu; ergo compo&longs;ita. Proinde opina |
| <pb pagenum="909"/> | <pb pagenum="909"/> |
| |
| <s>Qvae hactenus expo&longs;ita &longs;unt, nos ad &longs;upremas omnium rerum cau&longs;&longs;as euexerunt, & maximè <expan abbr="cõ-munes">con­<lb/>munes</expan>, quæ &longs;unt Deus & cœlum: nunc <09> &longs;unt primæ rerum cau&longs;&longs;æ, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>. <expan abbr="cõmunes">communes</expan>, ac | <s>Qvae hactenus expo&longs;ita &longs;unt, nos ad &longs;upremas omnium rerum cau&longs;&longs;as euexerunt, & maximè <expan abbr="cõ-munes">con­<lb/>munes</expan>, quæ &longs;unt Deus & cœlum: nunc <09> &longs;unt primæ rerum cau&longs;&longs;æ, <expan abbr="maxime&qacute;">maximeque</expan>. <expan abbr="cõmunes">communes</expan>, ac |
| <arrow.to.target n="marg5724"></arrow.to.target> re­<lb/><lb/>motæ, & agendo <expan abbr="retũ">retum</expan> aliarum <expan abbr="interuentũ">interuentum</expan> flagitant; &longs;iquidem <expan abbr="oĩs">oins</expan> actio naturalis contactu fiat; his qu&ecedil; <lb/>nunc agimus, valde aptum erit, &longs;i doceamus, quæ'nam &longs;int munera cau&longs;&longs;arum <expan abbr="communiũ">communium</expan>, & <expan abbr="quemad-modũ">quemad­<lb/>modum</expan> reliquis vtantur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. præ&longs;ertim, quòd multum valere poterunt ad pellendas è <expan abbr="Peripateticorũ">Peripateticorum</expan> <lb/>&longs;cholis opiniones <expan abbr="qua&longs;dã">qua&longs;dam</expan> peregrinas, quæ cum de vi cau&longs;&longs;arum <expan abbr="cõmunium">communium</expan> &longs;eor&longs;um, <expan abbr="tũ">tum</expan> de virtute for­<lb/>marum defendi <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> con&longs;uerunt. Vt verò queant <expan abbr="oĩa">oina</expan> ritè <expan abbr="cõfici">confici</expan>, primùm explicare oportet, cùm <lb/>cau&longs;&longs;a <expan abbr="cõmunis">communis</expan> illa &longs;it quæ pertinet per plures effectus, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> affecta &longs;it ad &longs;ingulos, & in <expan abbr="cu-iu&longs;&qacute;">cu­<lb/>iu&longs;que</expan>. <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> concurrat: deinde an, &longs;icut e&longs;t cau&longs;&longs;a <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, generatim'ne re&longs;piciat &longs;ingulos, hoc <lb/>e&longs;t, conferuata &longs;ua <expan abbr="cõmunitate">communitate</expan>, an'potius aliquam <expan abbr="præfinition&etilde;">præfinitionem</expan> præ&longs;eferat, & e&longs;to, <09> præfinita &longs;it, vn­<lb/>de'nam accipiatur hæc præfinitio. Cùm item cau&longs;&longs;a communis in aliquo ordine prima &longs;it, vel ordine <lb/>tantùm, vel origine & natura; quæ'nam principatus ratio <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> debeatur, quid &longs;eor&longs;um <expan abbr="quæq.">quæque</expan> tribuat <lb/>po&longs;terioribus, quam vim. Etiam cùm po&longs;teriora &longs;int vel effectus, vel media; quid commodet cum ef­<lb/>fectibus, tum item mediis, & quid quæque media præ&longs;tent, habent'ne vim <expan abbr="quandã">quandam</expan>, an, vt ab alio mota <lb/><expan abbr="moueãt">moueant</expan>, nihil ex &longs;e ip&longs;is effectui conferentia. Porrò cau&longs;&longs;arum concur&longs;us multiplex e&longs;&longs;e videtur: aur <lb/>enim commodat aliquid vel officij, vt mini&longs;ter architecto, dum &longs;eruit, vel imperando, & dirigendo, vt <lb/>mini&longs;tro architectus, vel partis, vt <expan abbr="elementũ">elementum</expan> mixto, vel actus, vt forma compo&longs;ito, vel &longs;ub&longs;tantiæ &longs;icut <lb/>materia. Prætereà vel plura ius habent in totum <expan abbr="effectũ">effectum</expan>, licèt non æqualiter, <expan abbr="atq.">atque</expan> id vel &longs;ubordinatè, | <arrow.to.target n="marg5724"></arrow.to.target> re­<lb/><lb/>motæ, & agendo <expan abbr="retũ">retum</expan> aliarum <expan abbr="interuentũ">interuentum</expan> flagitant; &longs;iquidem <expan abbr="oĩs">oins</expan> actio naturalis contactu fiat; his qu&ecedil; <lb/>nunc agimus, valde aptum erit, &longs;i doceamus, quæ'nam &longs;int munera cau&longs;&longs;arum <expan abbr="communiũ">communium</expan>, & <expan abbr="quemad-modũ">quemad­<lb/>modum</expan> reliquis vtantur: <expan abbr="eo&qacute;">eoque</expan>. præ&longs;ertim, quòd multum valere poterunt ad pellendas è <expan abbr="Peripateticorũ">Peripateticorum</expan> <lb/>&longs;cholis opiniones <expan abbr="qua&longs;dã">qua&longs;dam</expan> peregrinas, quæ cum de vi cau&longs;&longs;arum <expan abbr="cõmunium">communium</expan> &longs;eor&longs;um, <expan abbr="tũ">tum</expan> de virtute for­<lb/>marum defendi <expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> con&longs;uerunt. Vt verò queant <expan abbr="oĩa">oina</expan> ritè <expan abbr="cõfici">confici</expan>, primùm explicare oportet, cùm <lb/>cau&longs;&longs;a <expan abbr="cõmunis">communis</expan> illa &longs;it quæ pertinet per plures effectus, <expan abbr="quemadmodũ">quemadmodum</expan> affecta &longs;it ad &longs;ingulos, & in <expan abbr="cu-iu&longs;&qacute;">cu­<lb/>iu&longs;que</expan>. <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> concurrat: deinde an, &longs;icut e&longs;t cau&longs;&longs;a <expan abbr="cõmunis">communis</expan>, generatim'ne re&longs;piciat &longs;ingulos, hoc <lb/>e&longs;t, conferuata &longs;ua <expan abbr="cõmunitate">communitate</expan>, an'potius aliquam <expan abbr="præfinition&etilde;">præfinitionem</expan> præ&longs;eferat, & e&longs;to, <09> præfinita &longs;it, vn­<lb/>de'nam accipiatur hæc præfinitio. Cùm item cau&longs;&longs;a communis in aliquo ordine prima &longs;it, vel ordine <lb/>tantùm, vel origine & natura; quæ'nam principatus ratio <expan abbr="cuiq.">cuique</expan> debeatur, quid &longs;eor&longs;um <expan abbr="quæq.">quæque</expan> tribuat <lb/>po&longs;terioribus, quam vim. Etiam cùm po&longs;teriora &longs;int vel effectus, vel media; quid commodet cum ef­<lb/>fectibus, tum item mediis, & quid quæque media præ&longs;tent, habent'ne vim <expan abbr="quandã">quandam</expan>, an, vt ab alio mota <lb/><expan abbr="moueãt">moueant</expan>, nihil ex &longs;e ip&longs;is effectui conferentia. Porrò cau&longs;&longs;arum concur&longs;us multiplex e&longs;&longs;e videtur: aur <lb/>enim commodat aliquid vel officij, vt mini&longs;ter architecto, dum &longs;eruit, vel imperando, & dirigendo, vt <lb/>mini&longs;tro architectus, vel partis, vt <expan abbr="elementũ">elementum</expan> mixto, vel actus, vt forma compo&longs;ito, vel &longs;ub&longs;tantiæ &longs;icut <lb/>materia. Prætereà vel plura ius habent in totum <expan abbr="effectũ">effectum</expan>, licèt non æqualiter, <expan abbr="atq.">atque</expan> id vel &longs;ubordinatè, |
| <pb pagenum="1004"/>velut emptor & proxeneta &longs;tudent emptioni, emptio <expan abbr="vttiq.">vttique</expan> <04>po&longs;ita e&longs;t, <expan abbr="vterq.">vterque</expan> laborat, vt emptio | <pb pagenum="1004"/>velut emptor & proxeneta &longs;tudent emptioni, emptio <expan abbr="vttiq.">vttique</expan> <04>po&longs;ita e&longs;t, <expan abbr="vterq.">vterque</expan> laborat, vt emptio |
| <arrow.to.target n="marg5725"></arrow.to.target> con­<lb/><lb/>ficiatur, vt bene eueniat: &longs;ed emptor e&longs;t emptionis cau&longs;&longs;a præcipua; proxeneta verò &longs;ecunda, quæ non <lb/>laboraret, ni&longs;i moueretur ab altera. non &longs;ic orator & procurator in lite, quod hic ea prouideret, qu&ecedil; in <lb/>&longs;umptum facerent, ille <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan> diceret, & pro rata portione <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> ageret eiu&longs;dem negocij parteis &longs;epa <lb/>ratas, vel ita &longs;e res habet, vt aliquid adh&ecedil;reat cau&longs;&longs;æ <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> con&longs;equens, velut vmbra corpori, <expan abbr="atq.">atque</expan> id vel <lb/>certum e&longs;t, ac &longs;ecundùm cau&longs;&longs;æ <expan abbr="naturã">naturam</expan>, & effectus, vel incertum, & fortuitum, vt dum hoc agitur, aliud <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> tempore &longs;uccedat, vel externum &longs;it <expan abbr="oĩno">oinno</expan>, & præter naturam, vel ex euento. Concurritur item vel <lb/>cum variis cau&longs;&longs;arum generib. vel cum cau&longs;sis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> ordinis, etenim ad equum <expan abbr="procreãdum">procreandum</expan> &longs;tatuitur <lb/>finis equi forma, efficiens ad&longs;it oportet, ac materia. Rur&longs;us materia &longs;unt elementa, partes vni&longs;ormes, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> difformes: & Sol & equus generant equum: Concur&longs;us etiam fit per media, vel &longs;ine mediis: ac­<lb/>&longs;ine medio quidem, & cùm ex materia & forma con&longs;titutum e&longs;t vnum; per media vel externa, vt dum <lb/>res fit, per finem, & efficiens; hæc. n. materiam cum forma copulant, per interna, vt per priuationem, <lb/>& præuias affectiones: omnes. n. referuntur ad materiam, velut illius apparatus. Nec non vbi media <lb/>requirantur, aut eorum <04>prius e&longs;t quidam motus, vt etiam&longs;i ab alio moueantur; aliquid tamen <expan abbr="faciãt">faciant</expan> <lb/>ex &longs;e ip&longs;is, aut ex &longs;e ip&longs;is moueri nequeunt, &longs;ed tantum faciunt, quantum aguntur ab alio, prioris ordi­<lb/>nis illa &longs;unt quæ mouentur à fine; nam cùm ip&longs;e maneat immobilis; excitantur ad eum <expan abbr="con&longs;equendũ">con&longs;equendum</expan> <lb/> | <arrow.to.target n="marg5725"></arrow.to.target> con­<lb/><lb/>ficiatur, vt bene eueniat: &longs;ed emptor e&longs;t emptionis cau&longs;&longs;a præcipua; proxeneta verò &longs;ecunda, quæ non <lb/>laboraret, ni&longs;i moueretur ab altera. non &longs;ic orator & procurator in lite, quod hic ea prouideret, qu&ecedil; in <lb/>&longs;umptum facerent, ille <expan abbr="cau&longs;sã">cau&longs;sam</expan> diceret, & pro rata portione <expan abbr="qui&longs;q.">qui&longs;que</expan> ageret eiu&longs;dem negocij parteis &longs;epa <lb/>ratas, vel ita &longs;e res habet, vt aliquid adh&ecedil;reat cau&longs;&longs;æ <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> con&longs;equens, velut vmbra corpori, <expan abbr="atq.">atque</expan> id vel <lb/>certum e&longs;t, ac &longs;ecundùm cau&longs;&longs;æ <expan abbr="naturã">naturam</expan>, & effectus, vel incertum, & fortuitum, vt dum hoc agitur, aliud <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> tempore &longs;uccedat, vel externum &longs;it <expan abbr="oĩno">oinno</expan>, & præter naturam, vel ex euento. Concurritur item vel <lb/>cum variis cau&longs;&longs;arum generib. vel cum cau&longs;sis <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> ordinis, etenim ad equum <expan abbr="procreãdum">procreandum</expan> &longs;tatuitur <lb/>finis equi forma, efficiens ad&longs;it oportet, ac materia. Rur&longs;us materia &longs;unt elementa, partes vniformes, <lb/><expan abbr="atq.">atque</expan> difformes: & Sol & equus generant equum: Concur&longs;us etiam fit per media, vel &longs;ine mediis: ac­<lb/>&longs;ine medio quidem, & cùm ex materia & forma con&longs;titutum e&longs;t vnum; per media vel externa, vt dum <lb/>res fit, per finem, & efficiens; hæc. n. materiam cum forma copulant, per interna, vt per priuationem, <lb/>& præuias affectiones: omnes. n. referuntur ad materiam, velut illius apparatus. Nec non vbi media <lb/>requirantur, aut eorum <04>prius e&longs;t quidam motus, vt etiam&longs;i ab alio moueantur; aliquid tamen <expan abbr="faciãt">faciant</expan> <lb/>ex &longs;e ip&longs;is, aut ex &longs;e ip&longs;is moueri nequeunt, &longs;ed tantum faciunt, quantum aguntur ab alio, prioris ordi­<lb/>nis illa &longs;unt quæ mouentur à fine; nam cùm ip&longs;e maneat immobilis; excitantur ad eum <expan abbr="con&longs;equendũ">con&longs;equendum</expan> <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5726"></arrow.to.target><lb/>faber & mini&longs;ter qui auxiliatur fabro: neque. n. mouerentur ex &longs;e ip&longs;is, vt ni&longs;i ibi finis in&longs;taret, qui per <lb/>petuò <expan abbr="bonũ">bonum</expan> pollicetur, & ni&longs;i &longs;æpius faber vrgeret; ociarentur planè, &longs;ed tamen per &longs;e ip&longs;a mouent ali­<lb/>quid; qui bonam valetudinem expetit, accipit medicamenta, &longs;u&longs;tinet <expan abbr="ign&etilde;">ignem</expan>, & ferrum; viuit ex præ&longs;cri­<lb/>pto: certis temporibus ambulat, & mini&longs;ter terebrat, polit; quæ &longs;unt <expan abbr="oĩa">oina</expan> po&longs;ita in iis quæ mouentur à <lb/>fine; <expan abbr="tñ">tnm</expan> & ip&longs;a aliquid pr&ecedil;&longs;tant, <expan abbr="terebellũ">terebellum</expan> & dolabra per &longs;e non mouentur, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> <expan abbr="agũt">agunt</expan> ex &longs;e ip&longs;is; <expan abbr="ve-rũ">ve­<lb/>rum</expan> aliena virtute prædita: nihil. n. intra &longs;e habent eius <expan abbr="rõnis">ronnis</expan>, qu&ecedil; <expan abbr="cõicanda">conicanda</expan> e&longs;t materiæ; non appetunt <expan abbr="fi-n&etilde;">fi­<lb/>nem</expan>, licèt eius gratia &longs;int: quare hæc in&longs;trumenta &longs;impliciter habenda &longs;unt, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> vnà operantur, & rei facien <lb/>dæ <expan abbr="rõn&etilde;">ronnem</expan> continent, & <expan abbr="appetitũ">appetitum</expan> finis habent; cau&longs;&longs;as &longs;ecundas libenter appellauerim. Pone tibi ante ocu <lb/>los con&longs;ultorem & con&longs;ultum, venditorem & <expan abbr="proxenetã">proxenetam</expan>, <expan abbr="&longs;criptor&etilde;">&longs;criptorem</expan> & <expan abbr="calamũ">calamum</expan>: non mouet <expan abbr="qui&qtilde;">quiquae</expan>, neque <lb/>proxeneta, <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;ultus, ni&longs;i <expan abbr="mouea&ttilde;">moueatur</expan> hic à con&longs;ulente, ille verò à venditore, non mouet <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> calamus, ni­<lb/>&longs;i agatur à &longs;cribente, &longs;ed in calamo nulla &longs;cribendi <expan abbr="rõ">rom</expan>, tota in &longs;cribente: in <expan abbr="cõ&longs;ulto">con&longs;ulto</expan> & <04>xeneta &longs;pecies e&longs;t <lb/>eiu&longs;dem negocij, vel partis quæ e&longs;t in vendente, & con&longs;ultore. At malus calamus male &longs;cribit: ergo <lb/>per &longs;e agit. An malè e&longs;t ex materia, & præter naturæ ordinem; benè e&longs;t ex arte <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. præ&longs;tantiore; <lb/>hoc agere, illud non agere, <expan abbr="atq.">atque</expan> priuatio. Nec tibi mole&longs;tiam afferat quòd in&longs;trumenta referantur ad ef­<lb/>tficientes cau&longs;&longs;as, qua&longs;i non &longs;eparentur à cau&longs;sis &longs;ecundis; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> aut Ari&longs;toteles in&longs;trumentorum <expan abbr="noĩe">noine</expan> <lb/>cau&longs;&longs;as &longs;ecundas complecti voluit, &longs;ignificans ea moueri primis, aut &longs;ic accipiamus in&longs;trumenta referri <lb/> | <arrow.to.target n="marg5726"></arrow.to.target><lb/>faber & mini&longs;ter qui auxiliatur fabro: neque. n. mouerentur ex &longs;e ip&longs;is, vt ni&longs;i ibi finis in&longs;taret, qui per <lb/>petuò <expan abbr="bonũ">bonum</expan> pollicetur, & ni&longs;i &longs;æpius faber vrgeret; ociarentur planè, &longs;ed tamen per &longs;e ip&longs;a mouent ali­<lb/>quid; qui bonam valetudinem expetit, accipit medicamenta, &longs;u&longs;tinet <expan abbr="ign&etilde;">ignem</expan>, & ferrum; viuit ex præ&longs;cri­<lb/>pto: certis temporibus ambulat, & mini&longs;ter terebrat, polit; quæ &longs;unt <expan abbr="oĩa">oina</expan> po&longs;ita in iis quæ mouentur à <lb/>fine; <expan abbr="tñ">tnm</expan> & ip&longs;a aliquid pr&ecedil;&longs;tant, <expan abbr="terebellũ">terebellum</expan> & dolabra per &longs;e non mouentur, nec <expan abbr="quic&qtilde;">quicquae</expan> <expan abbr="agũt">agunt</expan> ex &longs;e ip&longs;is; <expan abbr="ve-rũ">ve­<lb/>rum</expan> aliena virtute prædita: nihil. n. intra &longs;e habent eius <expan abbr="rõnis">ronnis</expan>, qu&ecedil; <expan abbr="cõicanda">conicanda</expan> e&longs;t materiæ; non appetunt <expan abbr="fi-n&etilde;">fi­<lb/>nem</expan>, licèt eius gratia &longs;int: quare hæc in&longs;trumenta &longs;impliciter habenda &longs;unt, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> vnà operantur, & rei facien <lb/>dæ <expan abbr="rõn&etilde;">ronnem</expan> continent, & <expan abbr="appetitũ">appetitum</expan> finis habent; cau&longs;&longs;as &longs;ecundas libenter appellauerim. Pone tibi ante ocu <lb/>los con&longs;ultorem & con&longs;ultum, venditorem & <expan abbr="proxenetã">proxenetam</expan>, <expan abbr="&longs;criptor&etilde;">&longs;criptorem</expan> & <expan abbr="calamũ">calamum</expan>: non mouet <expan abbr="qui&qtilde;">quiquae</expan>, neque <lb/>proxeneta, <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;ultus, ni&longs;i <expan abbr="mouea&ttilde;">moueatur</expan> hic à con&longs;ulente, ille verò à venditore, non mouet <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> calamus, ni­<lb/>&longs;i agatur à &longs;cribente, &longs;ed in calamo nulla &longs;cribendi <expan abbr="rõ">rom</expan>, tota in &longs;cribente: in <expan abbr="cõ&longs;ulto">con&longs;ulto</expan> & <04>xeneta &longs;pecies e&longs;t <lb/>eiu&longs;dem negocij, vel partis quæ e&longs;t in vendente, & con&longs;ultore. At malus calamus male &longs;cribit: ergo <lb/>per &longs;e agit. An malè e&longs;t ex materia, & præter naturæ ordinem; benè e&longs;t ex arte <expan abbr="cau&longs;&longs;a&qacute;">cau&longs;&longs;aque</expan>. præ&longs;tantiore; <lb/>hoc agere, illud non agere, <expan abbr="atq.">atque</expan> priuatio. Nec tibi mole&longs;tiam afferat quòd in&longs;trumenta referantur ad ef­<lb/>tficientes cau&longs;&longs;as, qua&longs;i non &longs;eparentur à cau&longs;sis &longs;ecundis; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> aut Ari&longs;toteles in&longs;trumentorum <expan abbr="noĩe">noine</expan> <lb/>cau&longs;&longs;as &longs;ecundas complecti voluit, &longs;ignificans ea moueri primis, aut &longs;ic accipiamus in&longs;trumenta referri <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5727"></arrow.to.target><lb/>ad efficientia, non quia &longs;int cau&longs;&longs;æ per &longs;e, &longs;ed efficientis ip&longs;ius conditiones: qua&longs;i non po&longs;sit haberi effi­<lb/>ciens, &longs;i de&longs;it in&longs;trumentum. Aut quòd in in&longs;trumento vel cau&longs;&longs;a &longs;ecunda duo &longs;pectentur, <09> habeant <lb/>vim immutandi per &longs;e, veluti calor calefaciendi, aut quòd habeant vim hoc vel illo modo præ&longs;tandi <lb/>&longs;uum munus; illud primum &longs;anè e&longs;&longs;e naturæ <expan abbr="cau&longs;&longs;æ&qacute;">cau&longs;&longs;æque</expan>. &longs;ecundæ, hoc e&longs;&longs;e artis, aut alterius &longs;uperioris fa <lb/>cultatis, vt anim&ecedil; dirigentis, & attemperantis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> hoc nomine perhiberi in&longs;trumentum. quandoque <lb/>etiam fit, vt in&longs;trumentum &longs;imul &longs;it per quod res agitur, & officium fit, idem quoque &longs;it pars rei quæ <lb/>facta e&longs;t. talem profe&longs;&longs;us e&longs;t e&longs;&longs;e calorem Philo&longs;ophus. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> etiam vbi in&longs;trumentum non &longs;it &longs;epara­<lb/>bile, non e&longs;t ab&longs;urdum, &longs;i accipiatur eo nomine in definitione, quatenus e&longs;t materiæ pars, id euenit in <lb/>ver&longs;u ad poëma, in arcu ad &longs;agittarium; cùm verò pars e&longs;t, iam degenerare videtur in cau&longs;&longs;am <expan abbr="&longs;ecundã">&longs;ecundam</expan> <lb/>aliquid in toto per &longs;e agens. Mouent ergo &longs;ecundæ cau&longs;&longs;æ, &longs;ed mouentur, & hoc præcipuè di&longs;tinguun­<lb/>tur à primis. Motus autem incutitur ab efficiente, aut ex &longs;e ip&longs;o e&longs;t in alterius gratiam, &longs;iue id &longs;it ex &longs;e­<lb/>cundæ cau&longs;&longs;æ voluntate, &longs;iue ex in&longs;tinctu naturali: alio. n. modo mouetur ignis ab aurifice; alio modo <lb/>mini&longs;ter; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ignis vt ab efficiente agitur dum admouetur; mini&longs;ter vt ab imperante; ignis ad motus <lb/>agit per naturam, mini&longs;ter per voluntatem, & <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> finis proximi <expan abbr="mou&etilde;tis">mouentis</expan> e&longs;t proprius. &longs;ed ad eius <lb/>adeptionem alterius præ&longs;entia <expan abbr="viribu&longs;&qacute;">viribu&longs;que</expan>. opus e&longs;t, quod tamen ad illud <expan abbr="nõ">non</expan> ad&longs;pirabat, vt omnia moueo <lb/> | <arrow.to.target n="marg5727"></arrow.to.target><lb/>ad efficientia, non quia &longs;int cau&longs;&longs;æ per &longs;e, &longs;ed efficientis ip&longs;ius conditiones: qua&longs;i non po&longs;sit haberi effi­<lb/>ciens, &longs;i de&longs;it in&longs;trumentum. Aut quòd in in&longs;trumento vel cau&longs;&longs;a &longs;ecunda duo &longs;pectentur, <09> habeant <lb/>vim immutandi per &longs;e, veluti calor calefaciendi, aut quòd habeant vim hoc vel illo modo præ&longs;tandi <lb/>&longs;uum munus; illud primum &longs;anè e&longs;&longs;e naturæ <expan abbr="cau&longs;&longs;æ&qacute;">cau&longs;&longs;æque</expan>. &longs;ecundæ, hoc e&longs;&longs;e artis, aut alterius &longs;uperioris fa <lb/>cultatis, vt anim&ecedil; dirigentis, & attemperantis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> hoc nomine perhiberi in&longs;trumentum. quandoque <lb/>etiam fit, vt in&longs;trumentum &longs;imul &longs;it per quod res agitur, & officium fit, idem quoque &longs;it pars rei quæ <lb/>facta e&longs;t. talem profe&longs;&longs;us e&longs;t e&longs;&longs;e calorem Philo&longs;ophus. <expan abbr="Itaq.">Itaque</expan> etiam vbi in&longs;trumentum non &longs;it &longs;epara­<lb/>bile, non e&longs;t ab&longs;urdum, &longs;i accipiatur eo nomine in definitione, quatenus e&longs;t materiæ pars, id euenit in <lb/>ver&longs;u ad poëma, in arcu ad &longs;agittarium; cùm verò pars e&longs;t, iam degenerare videtur in cau&longs;&longs;am <expan abbr="&longs;ecundã">&longs;ecundam</expan> <lb/>aliquid in toto per &longs;e agens. Mouent ergo &longs;ecundæ cau&longs;&longs;æ, &longs;ed mouentur, & hoc præcipuè di&longs;tinguun­<lb/>tur à primis. Motus autem incutitur ab efficiente, aut ex &longs;e ip&longs;o e&longs;t in alterius gratiam, &longs;iue id &longs;it ex &longs;e­<lb/>cundæ cau&longs;&longs;æ voluntate, &longs;iue ex in&longs;tinctu naturali: alio. n. modo mouetur ignis ab aurifice; alio modo <lb/>mini&longs;ter; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> ignis vt ab efficiente agitur dum admouetur; mini&longs;ter vt ab imperante; ignis ad motus <lb/>agit per naturam, mini&longs;ter per voluntatem, & <expan abbr="nonnun&qtilde;">nonnunquae</expan> finis proximi <expan abbr="mou&etilde;tis">mouentis</expan> e&longs;t proprius. &longs;ed ad eius <lb/>adeptionem alterius præ&longs;entia <expan abbr="viribu&longs;&qacute;">viribu&longs;que</expan>. opus e&longs;t, quod tamen ad illud <expan abbr="nõ">non</expan> ad&longs;pirabat, vt omnia moueo <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5728"></arrow.to.target><lb/>per quæ beneficium quod <expan abbr="dã">dam</expan> con&longs;equar: at opus habeo conferente, in cuius mentem nun&quml;, neque be­<lb/>neficium, <expan abbr="neq.">neque</expan> ego cecidimus. quicquid ex his &longs;it; cau&longs;&longs;æ &longs;ecundæ &longs;ic &longs;eparantur ab <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan>, quòd <lb/>per &longs;e moueant aliquid: tamet&longs;i nobis po&longs;teà videndum e&longs;t, quid placeat; &longs;it'ne aliqua &longs;ecunda cau&longs;­<lb/>&longs;a; an'ne &longs;int pror&longs;us in&longs;trumenta omnia præter primam; nanque hactenus ea narrata, quæ valeant po­<lb/>tius ad rerum notiones cape&longs;&longs;endas, quàm ad veritatis normam redacta. Quantum verò e&longs;t de &longs;e­<lb/>cundo theoremate negari certè non pote&longs;t, quin in omni effectu generalitas quædam cau&longs;&longs;æ &longs;i non vni­<lb/>uoca, &longs;altem analogica con&longs;eruetur; vt <09> materia &longs;it pote&longs;tas ad contradicentia; vnde omnia orta oc­<lb/>cidunt; finis cuius gratia, forma per quod, efficiens vnde motus, &longs;ed id &longs;cire volumus; an'ne vltra gene­<lb/>ralitatem a&longs;&longs;umat aliquam determinationem per quam re&longs;piciat hunc effectum potius, quàm illum: <lb/>veluti faber a&longs;cia facit trabem, aliis in&longs;trumentis vtitur ad dolium fabricandum; atque id &longs;it'ne omni <lb/>cau&longs;&longs;arum generi commune, & quatenus in hoc munere di&longs;tinguantur. Arbitror equidem &longs;i Peripa­<lb/>teticus haberi velim, in omnib. cau&longs;sis <expan abbr="cõmunib">communib</expan>. cùm ad particulares effectus &longs;e&longs;e applicant; aliquam <lb/>interuenire mutationem, vel rei, vel habitudinis, vel per &longs;e, vel per accidens; per quam hoc præ&longs;tat po­<lb/>tius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> illud. ad primum verò finem mutationem per accidens, & extrin&longs;ecus ab&longs;olutè pertinere; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>hunc opinor generalem rationem in <expan abbr="quoq.">quoque</expan> effectu præ&longs;tare: ip&longs;e. n. mouet, vt immobilis &longs;impliciter, <lb/>& per &longs;e, & per accidens; in hunc reliquæ res omnes intendunt, & pro naturæ &longs;uæ captu ob&longs;curius, | <arrow.to.target n="marg5728"></arrow.to.target><lb/>per quæ beneficium quod <expan abbr="dã">dam</expan> con&longs;equar: at opus habeo conferente, in cuius mentem nun&quml;, neque be­<lb/>neficium, <expan abbr="neq.">neque</expan> ego cecidimus. quicquid ex his &longs;it; cau&longs;&longs;æ &longs;ecundæ &longs;ic &longs;eparantur ab <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan>, quòd <lb/>per &longs;e moueant aliquid: tamet&longs;i nobis po&longs;teà videndum e&longs;t, quid placeat; &longs;it'ne aliqua &longs;ecunda cau&longs;­<lb/>&longs;a; an'ne &longs;int pror&longs;us in&longs;trumenta omnia præter primam; nanque hactenus ea narrata, quæ valeant po­<lb/>tius ad rerum notiones cape&longs;&longs;endas, quàm ad veritatis normam redacta. Quantum verò e&longs;t de &longs;e­<lb/>cundo theoremate negari certè non pote&longs;t, quin in omni effectu generalitas quædam cau&longs;&longs;æ &longs;i non vni­<lb/>uoca, &longs;altem analogica con&longs;eruetur; vt <09> materia &longs;it pote&longs;tas ad contradicentia; vnde omnia orta oc­<lb/>cidunt; finis cuius gratia, forma per quod, efficiens vnde motus, &longs;ed id &longs;cire volumus; an'ne vltra gene­<lb/>ralitatem a&longs;&longs;umat aliquam determinationem per quam re&longs;piciat hunc effectum potius, quàm illum: <lb/>veluti faber a&longs;cia facit trabem, aliis in&longs;trumentis vtitur ad dolium fabricandum; atque id &longs;it'ne omni <lb/>cau&longs;&longs;arum generi commune, & quatenus in hoc munere di&longs;tinguantur. Arbitror equidem &longs;i Peripa­<lb/>teticus haberi velim, in omnib. cau&longs;sis <expan abbr="cõmunib">communib</expan>. cùm ad particulares effectus &longs;e&longs;e applicant; aliquam <lb/>interuenire mutationem, vel rei, vel habitudinis, vel per &longs;e, vel per accidens; per quam hoc præ&longs;tat po­<lb/>tius, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> illud. ad primum verò finem mutationem per accidens, & extrin&longs;ecus ab&longs;olutè pertinere; <expan abbr="nanq.">nanque</expan> <lb/>hunc opinor generalem rationem in <expan abbr="quoq.">quoque</expan> effectu præ&longs;tare: ip&longs;e. n. mouet, vt immobilis &longs;impliciter, <lb/>& per &longs;e, & per accidens; in hunc reliquæ res omnes intendunt, & pro naturæ &longs;uæ captu ob&longs;curius, |