| version 1.19, 2003/06/24 12:30:54 |
version 1.20, 2003/06/24 15:43:57 |
| |
| <s><emph type="italics"/>Fxpouitur de natura c&ecedil;le&longs;tis &longs;ubstantiæ &longs;igillatim, & ex Auerroc dubitata diluuntur. Cap. VI.<emph.end type="italics"/></s></p> | <s><emph type="italics"/>Fxpouitur de natura c&ecedil;le&longs;tis &longs;ubstantiæ &longs;igillatim, & ex Auerroc dubitata diluuntur. Cap. VI.<emph.end type="italics"/></s></p> |
| <p type="main"> | <p type="main"> |
| <s>HOC quod ita <expan abbr="compo&longs;itũ">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, & <expan abbr="vnũ">vnum</expan> exacta materia & forma per <expan abbr="appropriation&etilde;">appropriationem</expan> factum (vt ver­<lb/>bo Auerrois vtar) magis <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;i ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <expan abbr="con&longs;titutũ">con&longs;titutum</expan> e&longs;&longs;et, neque. n. extentione vlla <lb/>fit vnum, &longs;ed illo contactus genere quem virtualem vocant, quo fit interdum, vt etiam quod magis <lb/>di&longs;tat, vioinius exi&longs;timari po&longs;sit; veluti &longs;i ho&longs;tium baculo <expan abbr="moueã">moueam</expan>; ex me & ho&longs;tio magis, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex baculo, <lb/>& ho&longs;tio fit vnum. hoc item illud e&longs;t corpus ab&longs;oluti&longs;simum, quod omnium &longs;uorum <expan abbr="officiorũ">officiorum</expan> initia <lb/>continet in &longs;e perpetuò; nec vlli alij quod extra &longs;it, accepta refert initia &longs;ui motus; proinde <foreign lang="greek">a)<05>ki\nhhon, <lb/>& a)utoki\nhton</foreign> optimo iure nominari pote&longs;t, & verè <expan abbr="animatũ">animatum</expan>; <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> maximè &longs;implex, dum &longs;ub&longs;tan­<lb/>tra per compo&longs;itionem non immutatur; licet <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> <expan abbr="cõpo&longs;itionem">compo&longs;itionem</expan> adæquet, dum omnia bona | <s>HOC quod ita <expan abbr="compo&longs;itũ">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, & <expan abbr="vnũ">vnum</expan> exacta materia & forma per <expan abbr="appropriation&etilde;">appropriationem</expan> factum (vt ver­<lb/>bo Auerrois vtar) magis <expan abbr="vnũ">vnum</expan> e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;i ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <expan abbr="con&longs;titutũ">con&longs;titutum</expan> e&longs;&longs;et, neque. n. extentione vlla <lb/>fit vnum, &longs;ed illo contactus genere quem virtualem vocant, quo fit interdum, vt etiam quod magis <lb/>di&longs;tat, vioinius exi&longs;timari po&longs;sit; veluti &longs;i ho&longs;tium baculo <expan abbr="moueã">moueam</expan>; ex me & ho&longs;tio magis, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex baculo, <lb/>& ho&longs;tio fit vnum. hoc item illud e&longs;t corpus ab&longs;oluti&longs;simum, quod omnium &longs;uorum <expan abbr="officiorũ">officiorum</expan> initia <lb/>continet in &longs;e perpetuò; nec vlli alij quod extra &longs;it, accepta refert initia &longs;ui motus; proinde <foreign lang="greek">a)<05>ki\nhhon, <lb/>& a)utoki\nhton</foreign> optimo iure nominari pote&longs;t, & verè <expan abbr="animatũ">animatum</expan>; <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> maximè &longs;implex, dum &longs;ub&longs;tan­<lb/>tra per compo&longs;itionem non immutatur; licet <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> <expan abbr="cõpo&longs;itionem">compo&longs;itionem</expan> adæquet, dum omnia bona |
| <arrow.to.target n="marg5167"></arrow.to.target> comple­<lb/><lb/>ctitur intra &longs;e. In reliquis <expan abbr="aũt">aunt</expan> corporib. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;i mplicia &longs;unt, tran&longs;mutatio &longs;ub&longs;tantiæ priuationem, <lb/>& <expan abbr="formã">formam</expan> nob. indicauit: idcirco tamet&longs;i ea corpora &longs;implicia <expan abbr="vocan&ttilde;">vocantur</expan>, non proptereà materiæ <expan abbr="forme&qacute;">formeque</expan>. <lb/>compo&longs;itionem reiiciunt, &longs;ed aliorum <expan abbr="corporũ">corporum</expan> duntaxat quæ per &longs;e &longs;ub&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;unt, & &longs;peciem <expan abbr="ab-&longs;olutã">ab­<lb/>&longs;olutam</expan> efficere, quæ, &longs;cilicet, intrin&longs;ecè terminet motus naturæ: quapropter in his aliud e&longs;t e&longs;&longs;e corpus, <lb/>& e&longs;&longs;e corpori: no&longs;trum hoc quia perpetuum, priuationem <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. re&longs;puit; & &longs;implex igitur alte­<lb/>ro gènere &longs;implicitatis: ac ni&longs;i &longs;implex e&longs;&longs;et, ex actu <expan abbr="potentia&qacute;">potentiaque</expan>. con&longs;taret, vbi verò potentia, <expan abbr="ibid&etilde;">ibidem</expan> con­<lb/>tradictio, vbi hæc, ibidem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nulla nece&longs;sitas, <expan abbr="neq.">neque</expan> planè perpetuitatis ratio &longs;eruaretur. Ob id eius <lb/>e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differt à corpore c&ecedil;le&longs;ti: nam per &longs;e ip&longs;am actus e&longs;t; & cùm &longs;it natura &longs;implex, ab <lb/>co non differt cuius e&longs;t actus. <expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> non e&longs;t eiu&longs;modi actus qui formis tribui con&longs;ueuit; e&longs;t. n. forma­<lb/>rum actns per &longs;e indiuiduus, & in liberis à materia, cùm per &longs;e, tum per accidens indiuiduus: in mate­<lb/>ria verò concretis per accidens diuidi pote&longs;t: materia per &longs;e diui&longs;ioni &longs;ubiacet: & ita c&ecedil;le&longs;tis corporis <lb/>actus e&longs;t; quia non &longs;it nec pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, nec quantum, nec quale; & ita materia; quia &longs;it poten­<lb/>tia &longs;olùm vbi. Id verò facilè per&longs;uadebitur intuenti ordinem eorum quæ &longs;unt: actus. n. & pote&longs;tas vni­<lb/>uer&longs;a complectuntur, & <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> oppo&longs;ita medio vacantia peruagantur omnes rerum gradus illo &longs;anè <lb/>ordine qui ab Ari&longs;torele de&longs;criptus e&longs;t, & de quo alibi complura: quocirca &longs;icuti gradus quidam inter <lb/>actus reperitur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> inter pote&longs;tates exi&longs;tit, quibus materia ip&longs;a determinatur. Atqui materia in <lb/> | <arrow.to.target n="marg5167"></arrow.to.target> comple­<lb/><lb/>ctitur intra &longs;e. In reliquis <expan abbr="aũt">aunt</expan> corporib. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;i mplicia &longs;unt, tran&longs;mutatio &longs;ub&longs;tantiæ priuationem, <lb/>& <expan abbr="formã">formam</expan> nob. indicauit: idcirco tamet&longs;i ea corpora &longs;implicia <expan abbr="vocan&ttilde;">vocantur</expan>, non proptereà materiæ <expan abbr="forme&qacute;">formeque</expan>. <lb/>compo&longs;itionem reiiciunt, &longs;ed aliorum <expan abbr="corporũ">corporum</expan> duntaxat quæ per &longs;e &longs;ub&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;unt, & &longs;peciem <expan abbr="ab-&longs;olutã">ab­<lb/>&longs;olutam</expan> efficere, quæ, &longs;cilicet, intrin&longs;ecè terminet motus naturæ: quapropter in his aliud e&longs;t e&longs;&longs;e corpus, <lb/>& e&longs;&longs;e corpori: no&longs;trum hoc quia perpetuum, priuationem <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. re&longs;puit; & &longs;implex igitur alte­<lb/>ro gènere &longs;implicitatis: ac ni&longs;i &longs;implex e&longs;&longs;et, ex actu <expan abbr="potentia&qacute;">potentiaque</expan>. con&longs;taret, vbi verò potentia, <expan abbr="ibid&etilde;">ibidem</expan> con­<lb/>tradictio, vbi hæc, ibidem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nulla nece&longs;sitas, <expan abbr="neq.">neque</expan> planè perpetuitatis ratio &longs;eruaretur. Ob id eius <lb/>e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differt à corpore c&ecedil;le&longs;ti: nam per &longs;e ip&longs;am actus e&longs;t; & cùm &longs;it natura &longs;implex, ab <lb/>co non differt cuius e&longs;t actus. <expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> non e&longs;t eiu&longs;modi actus qui formis tribui con&longs;ueuit; e&longs;t. n. forma­<lb/>rum actns per &longs;e indiuiduus, & in liberis à materia, cùm per &longs;e, tum per accidens indiuiduus: in mate­<lb/>ria verò concretis per accidens diuidi pote&longs;t: materia per &longs;e diui&longs;ioni &longs;ubiacet: & ita c&ecedil;le&longs;tis corporis <lb/>actus e&longs;t; quia non &longs;it nec pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, nec quantum, nec quale; & ita materia; quia &longs;it poten­<lb/>tia &longs;olùm vbi. Id verò facilè per&longs;uadebitur intuenti ordinem eorum quæ &longs;unt: actus. n. & pote&longs;tas vni­<lb/>uer&longs;a complectuntur, & <expan abbr="tanquã">tanquam</expan> oppo&longs;ita medio vacantia peruagantur omnes rerum gradus illo &longs;anè <lb/>ordine qui ab Ari&longs;totele de&longs;criptus e&longs;t, & de quo alibi complura: quocirca &longs;icuti gradus quidam inter <lb/>actus reperitur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> inter pote&longs;tates exi&longs;tit, quibus materia ip&longs;a determinatur. Atqui materia in <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5168"></arrow.to.target><lb/>caducis e&longs;t ad omneis categorias, in c&ecedil;lo verò ad vbi &longs;olum, aut ad <expan abbr="&longs;ummũ">&longs;ummum</expan> ad qualitates, &longs;i fuerint ex <lb/>ordine perficientium, non <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="patibiliũ">patibilium</expan>. hoc. n. genus mirum in modum aduer&longs;atur æternis: illæ non <lb/>repugnant, ad quas non e&longs;t motus per &longs;e, configuratio, lumen, & tenebræ: Po&longs;ita e&longs;t <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pote&longs;tas in <lb/>formis, &longs;entiente, & intelligente ad formas &longs;en&longs;iles, & eas quæ in <expan abbr="m&etilde;tem">mentem</expan> cadere po&longs;&longs;unt. Ex altera par­<lb/>re actus e&longs;t primum in genere formarum, &longs;iue &longs;int ab&longs;olutæ à materia, &longs;ue materia <expan abbr="cõ&longs;tent">con&longs;tent</expan>: deinde cor­<lb/>porum actus e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> hic vel ab&longs;olutus, vel ab alio actu pendens, vt in rebus materia con&longs;tantibus & <lb/>quarum e&longs;&longs;e e&longs;t à forma, ad <expan abbr="extremũ">extremum</expan> actus <expan abbr="etiã">etiam</expan> in omnibus ponitur generatim, de quibus e&longs;&longs;e <expan abbr="quomo-docunq.">quomo­<lb/>docunque</expan> prædicatur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> & materia dicitur e&longs;&longs;e actu. Actus ille quem corpori c&ecedil;le&longs;ti tribuimus, e&longs;t <lb/>ex iis qui pertinent ad corpora, &longs;ed ab&longs;olutus, vt <expan abbr="neutiquã">neutiquam</expan> pendeat ex forma. Rur&longs;us accidentia cuncta <lb/>pendent ex actu, vt per quem in&longs;int: <expan abbr="i&longs;&qacute;">i&longs;que</expan>. duplex e&longs;t, vel qui de &longs;ubiecto prædicatur, vel etiam qui per <lb/>&longs;e con&longs;i&longs;tit: ex hoc po&longs;teriore genere &longs;unt accidentia quæ in&longs;unt in corpore c&ecedil;le&longs;ti citra vllam muta­<lb/>tionem, cùm cæteroqui motus eius pote&longs;tatem con&longs;equatur. Noui probè D. Thomam in hoc <expan abbr="decretũ">decretum</expan> <lb/>fui&longs;&longs;e inuectum eo nomine: quoniam &longs;i c&ecedil;lum foret actus ille quem nos &longs;tatuimus, e&longs;&longs;et item nece&longs;&longs;a­<lb/>riò ex pers materiæ, & incorporeus, quòd &longs;i ita e&longs;&longs;e poneretur, negare non po&longs;&longs;emus, quin e&longs;&longs;et etiam <lb/>mens. Et &longs;i &longs;cio non de&longs;ui&longs;&longs;e quo&longs;dam qui non nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e credant, vt etiam &longs;eparata &longs;int mentes. <lb/> | <arrow.to.target n="marg5168"></arrow.to.target><lb/>caducis e&longs;t ad omneis categorias, in c&ecedil;lo verò ad vbi &longs;olum, aut ad <expan abbr="&longs;ummũ">&longs;ummum</expan> ad qualitates, &longs;i fuerint ex <lb/>ordine perficientium, non <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="patibiliũ">patibilium</expan>. hoc. n. genus mirum in modum aduer&longs;atur æternis: illæ non <lb/>repugnant, ad quas non e&longs;t motus per &longs;e, configuratio, lumen, & tenebræ: Po&longs;ita e&longs;t <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pote&longs;tas in <lb/>formis, &longs;entiente, & intelligente ad formas &longs;en&longs;iles, & eas quæ in <expan abbr="m&etilde;tem">mentem</expan> cadere po&longs;&longs;unt. Ex altera par­<lb/>re actus e&longs;t primum in genere formarum, &longs;iue &longs;int ab&longs;olutæ à materia, &longs;ue materia <expan abbr="cõ&longs;tent">con&longs;tent</expan>: deinde cor­<lb/>porum actus e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> hic vel ab&longs;olutus, vel ab alio actu pendens, vt in rebus materia con&longs;tantibus & <lb/>quarum e&longs;&longs;e e&longs;t à forma, ad <expan abbr="extremũ">extremum</expan> actus <expan abbr="etiã">etiam</expan> in omnibus ponitur generatim, de quibus e&longs;&longs;e <expan abbr="quomo-docunq.">quomo­<lb/>docunque</expan> prædicatur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> & materia dicitur e&longs;&longs;e actu. Actus ille quem corpori c&ecedil;le&longs;ti tribuimus, e&longs;t <lb/>ex iis qui pertinent ad corpora, &longs;ed ab&longs;olutus, vt <expan abbr="neutiquã">neutiquam</expan> pendeat ex forma. Rur&longs;us accidentia cuncta <lb/>pendent ex actu, vt per quem in&longs;int: <expan abbr="i&longs;&qacute;">i&longs;que</expan>. duplex e&longs;t, vel qui de &longs;ubiecto prædicatur, vel etiam qui per <lb/>&longs;e con&longs;i&longs;tit: ex hoc po&longs;teriore genere &longs;unt accidentia quæ in&longs;unt in corpore c&ecedil;le&longs;ti citra vllam muta­<lb/>tionem, cùm cæteroqui motus eius pote&longs;tatem con&longs;equatur. Noui probè D. Thomam in hoc <expan abbr="decretũ">decretum</expan> <lb/>fui&longs;&longs;e inuectum eo nomine: quoniam &longs;i c&ecedil;lum foret actus ille quem nos &longs;tatuimus, e&longs;&longs;et item nece&longs;&longs;a­<lb/>riò ex pers materiæ, & incorporeus, quòd &longs;i ita e&longs;&longs;e poneretur, negare non po&longs;&longs;emus, quin e&longs;&longs;et etiam <lb/>mens. Et &longs;i &longs;cio non de&longs;ui&longs;&longs;e quo&longs;dam qui non nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e credant, vt etiam &longs;eparata &longs;int mentes. <lb/> |
| <arrow.to.target n="marg5169"></arrow.to.target><lb/>Quamobrem &longs;i &longs;ub&longs;tantias incorporeas contemplandi functione defraudant, multò etiam magis hoc <lb/>officium corpori c&ecedil;le&longs;ti negaturos e&longs;&longs;e probabile e&longs;t. Etenim di&longs;tinguunt de &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis, alias <lb/>e&longs;&longs;e docentes, quæ &longs;int e&longs;&longs;entiæ tantum, & quiditates, alias verò, quæ præter id, <09> &longs;unt, etiam per e&longs;&longs;en­<lb/>tiam <expan abbr="&longs;uã">&longs;uam</expan> habent aliquod munus, <expan abbr="atq.">atque</expan> has &longs;olas contemplandi facultate pollere. Ne&longs;cio tamen videre <lb/>&longs;uperuacaneam illam, & inanem e&longs;&longs;entiam, quæ maneat otio&longs;a in natura, ni&longs;i e&longs;&longs;entiam accipiant, qu&ecedil; <lb/>tantùm in mente con&longs;i&longs;tit, vbi. &longs;. à conditionib. materiæ &longs;eparetur, quæ nihil e&longs;t extra mentem:<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> | <arrow.to.target n="marg5169"></arrow.to.target><lb/>Quamobrem &longs;i &longs;ub&longs;tantias incorporeas contemplandi functione defraudant, multò etiam magis hoc <lb/>officium corpori c&ecedil;le&longs;ti negaturos e&longs;&longs;e probabile e&longs;t. Etenim di&longs;tinguunt de &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis, alias <lb/>e&longs;&longs;e docentes, quæ &longs;int e&longs;&longs;entiæ tantum, & quiditates, alias verò, quæ præter id, <09> &longs;unt, etiam per e&longs;&longs;en­<lb/>tiam <expan abbr="&longs;uã">&longs;uam</expan> habent aliquod munus, <expan abbr="atq.">atque</expan> has &longs;olas contemplandi facultate pollere. Ne&longs;cio tamen videre <lb/>&longs;uperuacaneam illam, & inanem e&longs;&longs;entiam, quæ maneat otio&longs;a in natura, ni&longs;i e&longs;&longs;entiam accipiant, qu&ecedil; <lb/>tantùm in mente con&longs;i&longs;tit, vbi. &longs;. à conditionib. materiæ &longs;eparetur, quæ nihil e&longs;t extra mentem:<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> |
| <arrow.to.target n="marg5170"></arrow.to.target> præ­<lb/><lb/>&longs;ertim cùm ob&longs;eruem apud Ari&longs;totelem ip&longs;i e&longs;&longs;entiæ certam functionem tribui, & res omnium perfe­<lb/>cti&longs;simas vita quadam præditas e&longs;&longs;e cen&longs;eri à philo&longs;ophis, <09> rerum optimarum optimus item &longs;tatus e&longs;­<lb/>&longs;e debeat, nullus <expan abbr="aũt">aunt</expan> melior vita, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem contem plante. quocirca ni&longs;i &longs;int mentes, quæ <expan abbr="tũ">tum</expan> &longs;e­<lb/>ip&longs;as intelligant, tum <expan abbr="etiã">etiam</expan> quæ &longs;ublimiora &longs;unt; non po&longs;&longs;um non arbitrari maximis bonis, & voluptati­<lb/>bus omnem mundum iri priuatum. Et certè melioris notæ philo&longs;ophi in hanc <expan abbr="&longs;ententiã">&longs;ententiam</expan> di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e vi­<lb/>dentur, vt Auerroës,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> plurib. locis, & multò ante ip&longs;um Ari&longs;toteles <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> te&longs;tatus mentes &longs;eparatas à <lb/> | <arrow.to.target n="marg5170"></arrow.to.target> præ­<lb/><lb/>&longs;ertim cùm ob&longs;eruem apud Ari&longs;totelem ip&longs;i e&longs;&longs;entiæ certam functionem tribui, & res omnium perfe­<lb/>cti&longs;simas vita quadam præditas e&longs;&longs;e cen&longs;eri à philo&longs;ophis, <09> rerum optimarum optimus item &longs;tatus e&longs;­<lb/>&longs;e debeat, nullus <expan abbr="aũt">aunt</expan> melior vita, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem contem plante. quocirca ni&longs;i &longs;int mentes, quæ <expan abbr="tũ">tum</expan> &longs;e­<lb/>ip&longs;as intelligant, tum <expan abbr="etiã">etiam</expan> quæ &longs;ublimiora &longs;unt; non po&longs;&longs;um non arbitrari maximis bonis, & voluptati­<lb/>bus omnem mundum iri priuatum. Et certè melioris notæ philo&longs;ophi in hanc <expan abbr="&longs;ententiã">&longs;ententiam</expan> di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e vi­<lb/>dentur, vt Auerroës,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> plurib. locis, & multò ante ip&longs;um Ari&longs;toteles <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> te&longs;tatus mentes &longs;eparatas à <lb/> |