Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to buona_demot_01_la_1591.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/Attic/buona_demot_01_la_1591.xml between version 1.18 and 1.21

version 1.18, 2003/06/24 12:29:06 version 1.21, 2003/06/24 15:45:38
Line 20111 
Line 20111 
 <arrow.to.target n="marg5108"></arrow.to.target><lb/>&longs;icuti materia: nam &longs;i numeratio &longs;uperuenerit, &amp; aduer&longs;io prioris, &amp; po&longs;terioris; efficietur <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/><expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> ab&longs;olut&egrave; non erit, &longs;ed potentia tant&ugrave;m. C&ecedil;tera partes erunt ex modo, quia. &longs;. habitudine <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> <lb/>con&longs;i&longs;tunt, vel Solis ad terras, <expan abbr="atq.">atque</expan> id vel quatenus affert lucem, hinc ver&ograve; <expan abbr="exori&ttilde;">exoritur</expan> differentia diei &amp; no&shy;<lb/>ctis, vel quatenus euariat in terra primas qualitateis, &amp; inde quattuor anni tempora <expan abbr="deduc&utilde;tur">deducuntur</expan>, vel ad <lb/><expan abbr="idone&atilde;">idoneam</expan> oportunitatem faciend&aelig; <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> rei, vel non faciend&aelig;, &amp; <expan abbr="appella&ttilde;">appellatur</expan> occa&longs;io: huic &longs;erius, ocyus, <lb/>&amp; oportunum conueniunt. Hor&aelig; duplicem notionem pr&aelig;&longs;eferunt, aut. n. concipitur motus xxx. G. <lb/>c&ecedil;li &longs;upra horizontem, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> cum differentia <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan>, &amp; habitudine ad <expan abbr="luc&etilde;">lucem</expan>, aut ad aliquid agendum, <lb/>&longs;ed c&ugrave;m varij &longs;int horizontes, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> horarum <expan abbr="r&otilde;">rom</expan>; proptere&agrave; non e&longs;t &longs;impliciter <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, <lb/>&longs;ed temporis pars, &amp; vt in modo, quare &amp; <foreign lang="greek">w(ras</foreign> anni tempe&longs;tates Gr&aelig;ci vocarunt, &amp; <expan abbr="hor&atilde;">horam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="matutin&atilde;">matutinam</expan> &amp; <expan abbr="ve&longs;pertin&atilde;">ve&longs;pertinam</expan>, ac x. hora <expan abbr="veni&atilde;">veniam</expan>, &amp; &longs;imilia, &longs;ic prima hora, &amp; prima vigilia. Verumenimuer&ograve; <lb/>tempora &longs;impliciter illa &longs;unt pr&ecedil;&longs;ens, pr&aelig;teritum &amp; futurum. In reliquis <expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> continetur <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan>, <lb/>&amp; <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> partes &longs;unt in modo; &longs;ed eius quod e&longs;t <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> vniforme, &longs;unt. n. &longs;ucce&longs;siua <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> vniformia, &amp; ex con&shy;<lb/>&longs;imilibus partibus <expan abbr="c&otilde;ponuntur">componuntur</expan> motus ex motibus, &amp; tempus ex <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> efficitur, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> tempus de <lb/>illis quoquomodo pr&aelig;dicetur; itaque &amp; de illis pr&ecedil;teritum <expan abbr="futurum&qacute;">futurumque</expan>. con&longs;imili ratione pr&aelig;dicatur. <lb/>Ab occa&longs;ione trahit <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> pr&aelig;dicamentum, quod dicitur quando: neque. n. &longs;ignificat e&longs;&longs;e in <expan abbr="t&etilde;pote">tempote</expan>, <lb/>ide&longs;t contineri &agrave; tempore, &longs;ed ad actionem <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> tempus <expan abbr="acc&otilde;modat">accommodat</expan>, vt ad tempus belli, <arrow.to.target n="marg5108"></arrow.to.target><lb/>&longs;icuti materia: nam &longs;i numeratio &longs;uperuenerit, &amp; aduer&longs;io prioris, &amp; po&longs;terioris; efficietur <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>; <expan abbr="itaq.">itaque</expan> <lb/><expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan> ab&longs;olut&egrave; non erit, &longs;ed potentia tant&ugrave;m. C&ecedil;tera partes erunt ex modo, quia. &longs;. habitudine <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan> <lb/>con&longs;i&longs;tunt, vel Solis ad terras, <expan abbr="atq.">atque</expan> id vel quatenus affert lucem, hinc ver&ograve; <expan abbr="exori&ttilde;">exoritur</expan> differentia diei &amp; no&shy;<lb/>ctis, vel quatenus euariat in terra primas qualitateis, &amp; inde quattuor anni tempora <expan abbr="deduc&utilde;tur">deducuntur</expan>, vel ad <lb/><expan abbr="idone&atilde;">idoneam</expan> oportunitatem faciend&aelig; <expan abbr="cuiu&longs;pi&atilde;">cuiu&longs;piam</expan> rei, vel non faciend&aelig;, &amp; <expan abbr="appella&ttilde;">appellatur</expan> occa&longs;io: huic &longs;erius, ocyus, <lb/>&amp; oportunum conueniunt. Hor&aelig; duplicem notionem pr&aelig;&longs;eferunt, aut. n. concipitur motus xxx. G. <lb/>c&ecedil;li &longs;upra horizontem, aut <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> cum differentia <expan abbr="quad&atilde;">quadam</expan>, &amp; habitudine ad <expan abbr="luc&etilde;">lucem</expan>, aut ad aliquid agendum, <lb/>&longs;ed c&ugrave;m varij &longs;int horizontes, <expan abbr="neq.">neque</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> horarum <expan abbr="r&otilde;">rom</expan>; proptere&agrave; non e&longs;t &longs;impliciter <expan abbr="t&etilde;pus">tempus</expan>, <lb/>&longs;ed temporis pars, &amp; vt in modo, quare &amp; <foreign lang="greek">w(ras</foreign> anni tempe&longs;tates Gr&aelig;ci vocarunt, &amp; <expan abbr="hor&atilde;">horam</expan> dicimus e&longs;&longs;e <lb/><expan abbr="matutin&atilde;">matutinam</expan> &amp; <expan abbr="ve&longs;pertin&atilde;">ve&longs;pertinam</expan>, ac x. hora <expan abbr="veni&atilde;">veniam</expan>, &amp; &longs;imilia, &longs;ic prima hora, &amp; prima vigilia. Verumenimuer&ograve; <lb/>tempora &longs;impliciter illa &longs;unt pr&ecedil;&longs;ens, pr&aelig;teritum &amp; futurum. In reliquis <expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> continetur <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan>, <lb/>&amp; <expan abbr="q&mtilde;">qmm</expan> partes &longs;unt in modo; &longs;ed eius quod e&longs;t <expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> vniforme, &longs;unt. n. &longs;ucce&longs;siua <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> vniformia, &amp; ex con&shy;<lb/>&longs;imilibus partibus <expan abbr="c&otilde;ponuntur">componuntur</expan> motus ex motibus, &amp; tempus ex <expan abbr="t&etilde;poribus">temporibus</expan> efficitur, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> tempus de <lb/>illis quoquomodo pr&aelig;dicetur; itaque &amp; de illis pr&ecedil;teritum <expan abbr="futurum&qacute;">futurumque</expan>. con&longs;imili ratione pr&aelig;dicatur. <lb/>Ab occa&longs;ione trahit <expan abbr="origin&etilde;">originem</expan> pr&aelig;dicamentum, quod dicitur quando: neque. n. &longs;ignificat e&longs;&longs;e in <expan abbr="t&etilde;pote">tempote</expan>, <lb/>ide&longs;t contineri &agrave; tempore, &longs;ed ad actionem <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> tempus <expan abbr="acc&otilde;modat">accommodat</expan>, vt ad tempus belli,
 <arrow.to.target n="marg5109"></arrow.to.target> medicamen&shy;<lb/><lb/>ti, colloquij, &amp; huiu&longs;modi.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Atq.">Atque</expan> h&aelig;c de partibus <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> mihi vi&longs;a &longs;unt, qu&aelig; ad &lt;04&gt;po&longs;itum diceremus. <lb/></s> <arrow.to.target n="marg5109"></arrow.to.target> medicamen&shy;<lb/><lb/>ti, colloquij, &amp; huiu&longs;modi.<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <expan abbr="Atq.">Atque</expan> h&aelig;c de partibus <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> mihi vi&longs;a &longs;unt, qu&aelig; ad &lt;04&gt;po&longs;itum diceremus. <lb/></s>
 <s><arrow.to.target n="marg5110"></arrow.to.target><lb/>Sed vt de tempore dicam: <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> dies tempus e&longs;t; inde tamen prima temporis men&longs;ura colli&shy;<lb/>gitur: per lumen. n. omne temporis interuallum eluce&longs;cit quod in Sole poti&longs;sim&egrave; re&longs;idet. hoc. n. circui&shy;<lb/>tus vniuer&longs;i definiuntur, &amp; <expan abbr="antegre&longs;sion&utilde;">antegre&longs;sionum</expan> termini note&longs;cunt: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. iure optimo propter officium lumi <lb/>nis quo cuncta illu&longs;trantur, &amp; oculis no&longs;tris exponuntur, <expan abbr="pr&aelig;cipu&egrave;&qacute;">pr&aelig;cipu&egrave;que</expan>. c&ecedil;li totius conuer&longs;io; Soli ip&longs;i at&shy;<lb/>tributum e&longs;t; nanquo inter <expan abbr="quinq.">quinque</expan> &longs;tellas erranteis <expan abbr="exacti&longs;sim&utilde;">exacti&longs;simum</expan> habet <expan abbr="circuit&utilde;">circuitum</expan> antegre&longs;sionibus <expan abbr="regre&longs;-&longs;ionibu&longs;&qacute;">regre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionibu&longs;que</expan>. vacans, &amp; quanuis luceat. Luna: nam c&ecedil;tera non ita lucent, vt per ip&longs;am <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quoquo pacto <lb/>proce&longs;&longs;um temporis agno&longs;cere liceat, at in eo &longs;uperatur, &lt;09&gt; ad vnum, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. punctum finitur Solis pro <lb/>gre&longs;&longs;us inter meridiem &amp; Septentrionem. progre&longs;&longs;us ver&ograve;. Lun&aelig; variis admod&ugrave;m terminis ab&longs;olui &longs;o&shy;<lb/>ler. e&longs;t. n. hoc pr&aelig;ceptum a&longs;tronomorum ex arcu ecliptic&aelig; &longs;upputari verum motum Solis, &amp; ex eius in <lb/>&longs;pectioni, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> rei certi&longs;sim&ecedil;, <expan abbr="horar&utilde;">horarum</expan> habere rationem<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> C&ugrave;m igitur certior, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tantior">con&longs;tantior</expan> &longs;it illius a&longs;tri <lb/> <s><arrow.to.target n="marg5110"></arrow.to.target><lb/>Sed vt de tempore dicam: <expan abbr="quomodocunq.">quomodocunque</expan> dies tempus e&longs;t; inde tamen prima temporis men&longs;ura colli&shy;<lb/>gitur: per lumen. n. omne temporis interuallum eluce&longs;cit quod in Sole poti&longs;sim&egrave; re&longs;idet. hoc. n. circui&shy;<lb/>tus vniuer&longs;i definiuntur, &amp; <expan abbr="antegre&longs;sion&utilde;">antegre&longs;sionum</expan> termini note&longs;cunt: <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>. iure optimo propter officium lumi <lb/>nis quo cuncta illu&longs;trantur, &amp; oculis no&longs;tris exponuntur, <expan abbr="pr&aelig;cipu&egrave;&qacute;">pr&aelig;cipu&egrave;que</expan>. c&ecedil;li totius conuer&longs;io; Soli ip&longs;i at&shy;<lb/>tributum e&longs;t; nanquo inter <expan abbr="quinq.">quinque</expan> &longs;tellas erranteis <expan abbr="exacti&longs;sim&utilde;">exacti&longs;simum</expan> habet <expan abbr="circuit&utilde;">circuitum</expan> antegre&longs;sionibus <expan abbr="regre&longs;-&longs;ionibu&longs;&qacute;">regre&longs;&shy;<lb/>&longs;ionibu&longs;que</expan>. vacans, &amp; quanuis luceat. Luna: nam c&ecedil;tera non ita lucent, vt per ip&longs;am <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quoquo pacto <lb/>proce&longs;&longs;um temporis agno&longs;cere liceat, at in eo &longs;uperatur, &lt;09&gt; ad vnum, <expan abbr="idem&qacute;">idemque</expan>. punctum finitur Solis pro <lb/>gre&longs;&longs;us inter meridiem &amp; Septentrionem. progre&longs;&longs;us ver&ograve;. Lun&aelig; variis admod&ugrave;m terminis ab&longs;olui &longs;o&shy;<lb/>ler. e&longs;t. n. hoc pr&aelig;ceptum a&longs;tronomorum ex arcu ecliptic&aelig; &longs;upputari verum motum Solis, &amp; ex eius in <lb/>&longs;pectioni, <expan abbr="tan&qtilde;">tanquae</expan> rei certi&longs;sim&ecedil;, <expan abbr="horar&utilde;">horarum</expan> habere rationem<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> C&ugrave;m igitur certior, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="c&otilde;&longs;tantior">con&longs;tantior</expan> &longs;it illius a&longs;tri <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5111"></arrow.to.target><lb/>mo«tus; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> men&longs;ura <expan abbr="con&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan> <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> <expan abbr="men&longs;urar&utilde;">men&longs;urarum</expan>; qui&lt;04&gt;pe &lt;09&gt; ex ip&longs;o cogno&longs;camus, &amp; <expan abbr="reliquor&utilde;">reliquorum</expan> cir&shy;<lb/>cuitus, &amp; <expan abbr="r&otilde;nes">ronnes</expan> quas inter &longs;e <expan abbr="obtinuer&utilde;t">obtinuerunt</expan> velocitatis, &amp; tarditatis. Quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="certi&longs;sim&utilde;">certi&longs;simum</expan> <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> &longs;it mot{9} <lb/>&longs;ph&ecedil;r&ecedil; <expan abbr="inerranti&utilde;">inerrantium</expan>, <expan abbr="i&longs;&qacute;">i&longs;que</expan> ver&egrave; pis men&longs;ura &longs;it; quippe qui &longs;it item e&longs;&longs;entia temporis. <expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> tempus e&longs;t men&shy;<lb/>&longs;ura primi motus quem <expan abbr="meti&ttilde;">metitur</expan> &aelig;quator; <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt partes vnius alterius partib. <expan abbr="re&longs;p&otilde;deant">re&longs;pondeant</expan>. <expan abbr="inde&qacute;">indeque</expan>. hor&aelig; <lb/> <arrow.to.target n="marg5111"></arrow.to.target><lb/>motus; <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> men&longs;ura <expan abbr="con&longs;titui&ttilde;">con&longs;tituitur</expan> <expan abbr="c&ecedil;terar&utilde;">c&ecedil;terarum</expan> <expan abbr="men&longs;urar&utilde;">men&longs;urarum</expan>; qui&lt;04&gt;pe &lt;09&gt; ex ip&longs;o cogno&longs;camus, &amp; <expan abbr="reliquor&utilde;">reliquorum</expan> cir&shy;<lb/>cuitus, &amp; <expan abbr="r&otilde;nes">ronnes</expan> quas inter &longs;e <expan abbr="obtinuer&utilde;t">obtinuerunt</expan> velocitatis, &amp; tarditatis. Quanuis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="certi&longs;sim&utilde;">certi&longs;simum</expan> <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> &longs;it mot{9} <lb/>&longs;ph&ecedil;r&ecedil; <expan abbr="inerranti&utilde;">inerrantium</expan>, <expan abbr="i&longs;&qacute;">i&longs;que</expan> ver&egrave; pis men&longs;ura &longs;it; quippe qui &longs;it item e&longs;&longs;entia temporis. <expan abbr="N&atilde;">Nam</expan> tempus e&longs;t men&shy;<lb/>&longs;ura primi motus quem <expan abbr="meti&ttilde;">metitur</expan> &aelig;quator; <expan abbr="atq.">atque</expan> ita, vt partes vnius alterius partib. <expan abbr="re&longs;p&otilde;deant">re&longs;pondeant</expan>. <expan abbr="inde&qacute;">indeque</expan>. hor&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5112"></arrow.to.target><lb/>exort&ecedil;. Siquidem &aelig;quator circulus in xii. &longs;igna, &amp; <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quod libet <expan abbr="di&longs;tribui&ttilde;">di&longs;tribuitur</expan> in xxx. partes in&longs;tar Zo&shy;<lb/>diaci; eius. n. partitionem c&ecedil;teri <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> circuli <expan abbr="imitan&ttilde;">imitantur</expan>, nunc vnoquoque &longs;igno &aelig;quatoris <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan> &longs;ubdiui&longs;o <lb/>xxiv. partes inuicem &aelig;quales con&longs;urgent, qu&aelig; &longs;unt hor&aelig; in tempore. quarum qu&aelig;libet xv. partes, di&shy;<lb/>midium&uacute;e <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> <expan abbr="c&otilde;prehendet">comprehendet</expan>. Quanuis, inquam, certi&longs;simus &longs;it motus &longs;ph&ecedil;r&ecedil; <expan abbr="inerranti&utilde;">inerrantium</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> is ver&egrave; <lb/>&longs;it men&longs;ura <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan>; c&ugrave;m tamen <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> eius termini per&longs;picui ex Solis lumine reddantur: ex hoc <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, <lb/>vt &agrave; Solis motu metra temporis accipienda &longs;int. Ex eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> meminerunt nonnulli locum fabul&aelig; da&shy;<lb/>tum Solis boues &agrave; &longs;ociis Vly&longs;sis fui&longs;&longs;e deuoratos: tunc. n. obli&longs;&longs;e diem <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan>, c&ugrave;m omnes &aelig;tatis anni quos <lb/>eis viuere in fatis etat, exacti <expan abbr="c&otilde;&longs;umpti&qacute;">con&longs;umptique</expan>. e&longs;&longs;ent. Sol. n. <expan abbr="meir&utilde;">meirum</expan> <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> e&longs;t. vt paull&ograve; ant&egrave; &longs;ignificauimus. <lb/>&amp; &longs;icut in &longs;ulcis aratro <expan abbr="de&longs;ign&atilde;dis">de&longs;ignandis</expan> boues ad <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> progre&longs;si <expan abbr="reuertun&ttilde;">reuertuntur</expan>, <foreign lang="greek">b&lt;15&gt;srofhdo\n</foreign> Gr&ecedil;ci <lb/>dicunt; ita Sol <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ad <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <expan abbr="&longs;ol&longs;titi&utilde;">&longs;ol&longs;titium</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> peragit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, vt vel hac <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> <expan abbr="&qtilde;i&utilde;">quaium</expan> coniicimus boues &lt;04&gt; annis <lb/>Soli <expan abbr="tribuan&ttilde;">tribuantur</expan>. Rect&egrave; <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> Sol Rex, &amp; pater &agrave; <expan abbr="genti&utilde;">gentium</expan> Theologis <expan abbr="celebra&ttilde;">celebratur</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> pr&aelig;ter <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> vim <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> lumine ip&longs;o <lb/><expan abbr="c&otilde;tribuit">contribuit</expan> ad extremas <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> oras mundi &lt;04&gt;cedens, &amp; cuncta calore &longs;uo viuificans, <expan abbr="atq.">atque</expan> ad <expan abbr="imitation&etilde;">imitationem</expan> Dei <lb/><expan abbr="&longs;u&longs;cit&atilde;s">&longs;u&longs;citans</expan> p <expan abbr="&longs;imili&utilde;">&longs;imilium</expan> <expan abbr="&lt;04&gt;duction&etilde;">&lt;04&gt;ductionem</expan>, &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="rud&etilde;">rudem</expan>, <expan abbr="informem&qacute;">informemque</expan>. <expan abbr="totam&qacute;">totamque</expan>. variis formis <expan abbr="expoli&etilde;s">expoliens</expan>, &amp; <expan abbr="exorn&atilde;s">exornans</expan>, <lb/>erexit <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ad&longs;pect{9} <expan abbr="n&rtilde;os">nrnos</expan> ad <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan>, &amp; ex ei{9} mot{9} ordine nos extulit ad <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> primi <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> auctoris, vnde ad <lb/>nos <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> bona <expan abbr="pmanar&utilde;t">pmanarunt</expan>, &amp; <expan abbr="&itilde;">im</expan> cui{9} adeptione <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="f&utilde;ctio">functio</expan> <expan abbr="fini&ttilde;">finitur</expan>, <expan abbr="humana&qacute;">humanaque</expan>. beatitudo <expan abbr="cons&utilde;ma&ttilde;">consummatur</expan>.</s></p> <arrow.to.target n="marg5112"></arrow.to.target><lb/>exort&ecedil;. Siquidem &aelig;quator circulus in xii. &longs;igna, &amp; <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> quod libet <expan abbr="di&longs;tribui&ttilde;">di&longs;tribuitur</expan> in xxx. partes in&longs;tar Zo&shy;<lb/>diaci; eius. n. partitionem c&ecedil;teri <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> circuli <expan abbr="imitan&ttilde;">imitantur</expan>, nunc vnoquoque &longs;igno &aelig;quatoris <expan abbr="bifari&atilde;">bifariam</expan> &longs;ubdiui&longs;o <lb/>xxiv. partes inuicem &aelig;quales con&longs;urgent, qu&aelig; &longs;unt hor&aelig; in tempore. quarum qu&aelig;libet xv. partes, di&shy;<lb/>midium&uacute;e <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> <expan abbr="c&otilde;prehendet">comprehendet</expan>. Quanuis, inquam, certi&longs;simus &longs;it motus &longs;ph&ecedil;r&ecedil; <expan abbr="inerranti&utilde;">inerrantium</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> is ver&egrave; <lb/>&longs;it men&longs;ura <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan>; c&ugrave;m tamen <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> eius termini per&longs;picui ex Solis lumine reddantur: ex hoc <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, <lb/>vt &agrave; Solis motu metra temporis accipienda &longs;int. Ex eo <expan abbr="quoq.">quoque</expan> meminerunt nonnulli locum fabul&aelig; da&shy;<lb/>tum Solis boues &agrave; &longs;ociis Vly&longs;sis fui&longs;&longs;e deuoratos: tunc. n. obli&longs;&longs;e diem <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan>, c&ugrave;m omnes &aelig;tatis anni quos <lb/>eis viuere in fatis etat, exacti <expan abbr="c&otilde;&longs;umpti&qacute;">con&longs;umptique</expan>. e&longs;&longs;ent. Sol. n. <expan abbr="meir&utilde;">meirum</expan> <expan abbr="t&etilde;poris">temporis</expan> e&longs;t. vt paull&ograve; ant&egrave; &longs;ignificauimus. <lb/>&amp; &longs;icut in &longs;ulcis aratro <expan abbr="de&longs;ign&atilde;dis">de&longs;ignandis</expan> boues ad <expan abbr="cert&utilde;">certum</expan> <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> progre&longs;si <expan abbr="reuertun&ttilde;">reuertuntur</expan>, <foreign lang="greek">b&lt;15&gt;srofhdo\n</foreign> Gr&ecedil;ci <lb/>dicunt; ita Sol <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ad <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> <expan abbr="&longs;ol&longs;titi&utilde;">&longs;ol&longs;titium</expan> <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> peragit <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, vt vel hac <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> <expan abbr="&qtilde;i&utilde;">quaium</expan> coniicimus boues &lt;04&gt; annis <lb/>Soli <expan abbr="tribuan&ttilde;">tribuantur</expan>. Rect&egrave; <expan abbr="igi&ttilde;">igitur</expan> Sol Rex, &amp; pater &agrave; <expan abbr="genti&utilde;">gentium</expan> Theologis <expan abbr="celebra&ttilde;">celebratur</expan>, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> pr&aelig;ter <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> vim <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> lumine ip&longs;o <lb/><expan abbr="c&otilde;tribuit">contribuit</expan> ad extremas <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> oras mundi &lt;04&gt;cedens, &amp; cuncta calore &longs;uo viuificans, <expan abbr="atq.">atque</expan> ad <expan abbr="imitation&etilde;">imitationem</expan> Dei <lb/><expan abbr="&longs;u&longs;cit&atilde;s">&longs;u&longs;citans</expan> p <expan abbr="&longs;imili&utilde;">&longs;imilium</expan> <expan abbr="&lt;04&gt;duction&etilde;">&lt;04&gt;ductionem</expan>, &amp; <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan> <expan abbr="rud&etilde;">rudem</expan>, <expan abbr="informem&qacute;">informemque</expan>. <expan abbr="totam&qacute;">totamque</expan>. variis formis <expan abbr="expoli&etilde;s">expoliens</expan>, &amp; <expan abbr="exorn&atilde;s">exornans</expan>, <lb/>erexit <expan abbr="&etilde;t">ent</expan> ad&longs;pect{9} <expan abbr="n&rtilde;os">nrnos</expan> ad <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan>, &amp; ex ei{9} mot{9} ordine nos extulit ad <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> primi <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> auctoris, vnde ad <lb/>nos <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> bona <expan abbr="pmanar&utilde;t">pmanarunt</expan>, &amp; <expan abbr="&itilde;">im</expan> cui{9} adeptione <expan abbr="o&itilde;s">oins</expan> <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="f&utilde;ctio">functio</expan> <expan abbr="fini&ttilde;">finitur</expan>, <expan abbr="humana&qacute;">humanaque</expan>. beatitudo <expan abbr="cons&utilde;ma&ttilde;">consummatur</expan>.</s></p>
 <p type="margin"> <p type="margin">
 <s><margin.target id="marg5105"></margin.target>a in Tim.</s></p> <s><margin.target id="marg5105"></margin.target>a in Tim.</s></p>
Line 20355 
Line 20355 
 <s><emph type="italics"/>Fxpouitur de natura c&ecedil;le&longs;tis &longs;ubstanti&aelig; &longs;igillatim, &amp; ex Auerroc dubitata diluuntur. Cap. VI.<emph.end type="italics"/></s></p> <s><emph type="italics"/>Fxpouitur de natura c&ecedil;le&longs;tis &longs;ubstanti&aelig; &longs;igillatim, &amp; ex Auerroc dubitata diluuntur. Cap. VI.<emph.end type="italics"/></s></p>
 <p type="main"> <p type="main">
 <s>HOC quod ita <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> exacta materia &amp; forma per <expan abbr="appropriation&etilde;">appropriationem</expan> factum (vt ver&shy;<lb/>bo Auerrois vtar) magis <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;i ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;&longs;et, neque. n. extentione vlla <lb/>fit vnum, &longs;ed illo contactus genere quem virtualem vocant, quo fit interdum, vt etiam quod magis <lb/>di&longs;tat, vioinius exi&longs;timari po&longs;sit; veluti &longs;i ho&longs;tium baculo <expan abbr="moue&atilde;">moueam</expan>; ex me &amp; ho&longs;tio magis, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex baculo, <lb/>&amp; ho&longs;tio fit vnum. hoc item illud e&longs;t corpus ab&longs;oluti&longs;simum, quod omnium &longs;uorum <expan abbr="officior&utilde;">officiorum</expan> initia <lb/>continet in &longs;e perpetu&ograve;; nec vlli alij quod extra &longs;it, accepta refert initia &longs;ui motus; proinde <foreign lang="greek">a)&lt;05&gt;ki\nhhon, <lb/>&amp; a)utoki\nhton</foreign> optimo iure nominari pote&longs;t, &amp; ver&egrave; <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan>; <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> maxim&egrave; &longs;implex, dum &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tra per compo&longs;itionem non immutatur; licet <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itionem">compo&longs;itionem</expan> ad&aelig;quet, dum omnia bona <s>HOC quod ita <expan abbr="compo&longs;it&utilde;">compo&longs;itum</expan> e&longs;t, &amp; <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> exacta materia &amp; forma per <expan abbr="appropriation&etilde;">appropriationem</expan> factum (vt ver&shy;<lb/>bo Auerrois vtar) magis <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> e&longs;t, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> &longs;i ex materia <expan abbr="forma&qacute;">formaque</expan>. <expan abbr="con&longs;titut&utilde;">con&longs;titutum</expan> e&longs;&longs;et, neque. n. extentione vlla <lb/>fit vnum, &longs;ed illo contactus genere quem virtualem vocant, quo fit interdum, vt etiam quod magis <lb/>di&longs;tat, vioinius exi&longs;timari po&longs;sit; veluti &longs;i ho&longs;tium baculo <expan abbr="moue&atilde;">moueam</expan>; ex me &amp; ho&longs;tio magis, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> ex baculo, <lb/>&amp; ho&longs;tio fit vnum. hoc item illud e&longs;t corpus ab&longs;oluti&longs;simum, quod omnium &longs;uorum <expan abbr="officior&utilde;">officiorum</expan> initia <lb/>continet in &longs;e perpetu&ograve;; nec vlli alij quod extra &longs;it, accepta refert initia &longs;ui motus; proinde <foreign lang="greek">a)&lt;05&gt;ki\nhhon, <lb/>&amp; a)utoki\nhton</foreign> optimo iure nominari pote&longs;t, &amp; ver&egrave; <expan abbr="animat&utilde;">animatum</expan>; <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> maxim&egrave; &longs;implex, dum &longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tra per compo&longs;itionem non immutatur; licet <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> <expan abbr="c&otilde;po&longs;itionem">compo&longs;itionem</expan> ad&aelig;quet, dum omnia bona
 <arrow.to.target n="marg5167"></arrow.to.target> comple&shy;<lb/><lb/>ctitur intra &longs;e. In reliquis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> corporib. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;i mplicia &longs;unt, tran&longs;mutatio &longs;ub&longs;tanti&aelig; priuationem, <lb/>&amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nob. indicauit: idcirco tamet&longs;i ea corpora &longs;implicia <expan abbr="vocan&ttilde;">vocantur</expan>, non proptere&agrave; materi&aelig; <expan abbr="forme&qacute;">formeque</expan>. <lb/>compo&longs;itionem reiiciunt, &longs;ed aliorum <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> duntaxat qu&aelig; per &longs;e &longs;ub&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;unt, &amp; &longs;peciem <expan abbr="ab-&longs;olut&atilde;">ab&shy;<lb/>&longs;olutam</expan> efficere, qu&aelig;, &longs;cilicet, intrin&longs;ec&egrave; terminet motus natur&aelig;: quapropter in his aliud e&longs;t e&longs;&longs;e corpus, <lb/>&amp; e&longs;&longs;e corpori: no&longs;trum hoc quia perpetuum, priuationem <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. re&longs;puit; &amp; &longs;implex igitur alte&shy;<lb/>ro g&egrave;nere &longs;implicitatis: ac ni&longs;i &longs;implex e&longs;&longs;et, ex actu <expan abbr="potentia&qacute;">potentiaque</expan>. con&longs;taret, vbi ver&ograve; potentia, <expan abbr="ibid&etilde;">ibidem</expan> con&shy;<lb/>tradictio, vbi h&aelig;c, ibidem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nulla nece&longs;sitas, <expan abbr="neq.">neque</expan> plan&egrave; perpetuitatis ratio &longs;eruaretur. Ob id eius <lb/>e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differt &agrave; corpore c&ecedil;le&longs;ti: nam per &longs;e ip&longs;am actus e&longs;t; &amp; c&ugrave;m &longs;it natura &longs;implex, ab <lb/>co non differt cuius e&longs;t actus. <expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> non e&longs;t eiu&longs;modi actus qui formis tribui con&longs;ueuit; e&longs;t. n. forma&shy;<lb/>rum actns per &longs;e indiuiduus, &amp; in liberis &agrave; materia, c&ugrave;m per &longs;e, tum per accidens indiuiduus: in mate&shy;<lb/>ria ver&ograve; concretis per accidens diuidi pote&longs;t: materia per &longs;e diui&longs;ioni &longs;ubiacet: &amp; ita c&ecedil;le&longs;tis corporis <lb/>actus e&longs;t; quia non &longs;it nec pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, nec quantum, nec quale; &amp; ita materia; quia &longs;it poten&shy;<lb/>tia &longs;ol&ugrave;m vbi. Id ver&ograve; facil&egrave; per&longs;uadebitur intuenti ordinem eorum qu&aelig; &longs;unt: actus. n. &amp; pote&longs;tas vni&shy;<lb/>uer&longs;a complectuntur, &amp; <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> oppo&longs;ita medio vacantia peruagantur omnes rerum gradus illo &longs;an&egrave; <lb/>ordine qui ab Ari&longs;torele de&longs;criptus e&longs;t, &amp; de quo alibi complura: quocirca &longs;icuti gradus quidam inter <lb/>actus reperitur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> inter pote&longs;tates exi&longs;tit, quibus materia ip&longs;a determinatur. Atqui materia in <lb/> <arrow.to.target n="marg5167"></arrow.to.target> comple&shy;<lb/><lb/>ctitur intra &longs;e. In reliquis <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> corporib. <expan abbr="quan&qtilde;">quanquae</expan> &longs;i mplicia &longs;unt, tran&longs;mutatio &longs;ub&longs;tanti&aelig; priuationem, <lb/>&amp; <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> nob. indicauit: idcirco tamet&longs;i ea corpora &longs;implicia <expan abbr="vocan&ttilde;">vocantur</expan>, non proptere&agrave; materi&aelig; <expan abbr="forme&qacute;">formeque</expan>. <lb/>compo&longs;itionem reiiciunt, &longs;ed aliorum <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> duntaxat qu&aelig; per &longs;e &longs;ub&longs;i&longs;tere po&longs;&longs;unt, &amp; &longs;peciem <expan abbr="ab-&longs;olut&atilde;">ab&shy;<lb/>&longs;olutam</expan> efficere, qu&aelig;, &longs;cilicet, intrin&longs;ec&egrave; terminet motus natur&aelig;: quapropter in his aliud e&longs;t e&longs;&longs;e corpus, <lb/>&amp; e&longs;&longs;e corpori: no&longs;trum hoc quia perpetuum, priuationem <expan abbr="formam&qacute;">formamque</expan>. re&longs;puit; &amp; &longs;implex igitur alte&shy;<lb/>ro g&egrave;nere &longs;implicitatis: ac ni&longs;i &longs;implex e&longs;&longs;et, ex actu <expan abbr="potentia&qacute;">potentiaque</expan>. con&longs;taret, vbi ver&ograve; potentia, <expan abbr="ibid&etilde;">ibidem</expan> con&shy;<lb/>tradictio, vbi h&aelig;c, ibidem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> nulla nece&longs;sitas, <expan abbr="neq.">neque</expan> plan&egrave; perpetuitatis ratio &longs;eruaretur. Ob id eius <lb/>e&longs;&longs;entia reip&longs;a non differt &agrave; corpore c&ecedil;le&longs;ti: nam per &longs;e ip&longs;am actus e&longs;t; &amp; c&ugrave;m &longs;it natura &longs;implex, ab <lb/>co non differt cuius e&longs;t actus. <expan abbr="Quan&qtilde;">Quanquae</expan> non e&longs;t eiu&longs;modi actus qui formis tribui con&longs;ueuit; e&longs;t. n. forma&shy;<lb/>rum actns per &longs;e indiuiduus, &amp; in liberis &agrave; materia, c&ugrave;m per &longs;e, tum per accidens indiuiduus: in mate&shy;<lb/>ria ver&ograve; concretis per accidens diuidi pote&longs;t: materia per &longs;e diui&longs;ioni &longs;ubiacet: &amp; ita c&ecedil;le&longs;tis corporis <lb/>actus e&longs;t; quia non &longs;it nec pote&longs;tate &longs;ub&longs;tantia, nec quantum, nec quale; &amp; ita materia; quia &longs;it poten&shy;<lb/>tia &longs;ol&ugrave;m vbi. Id ver&ograve; facil&egrave; per&longs;uadebitur intuenti ordinem eorum qu&aelig; &longs;unt: actus. n. &amp; pote&longs;tas vni&shy;<lb/>uer&longs;a complectuntur, &amp; <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> oppo&longs;ita medio vacantia peruagantur omnes rerum gradus illo &longs;an&egrave; <lb/>ordine qui ab Ari&longs;totele de&longs;criptus e&longs;t, &amp; de quo alibi complura: quocirca &longs;icuti gradus quidam inter <lb/>actus reperitur, ita <expan abbr="quoq.">quoque</expan> inter pote&longs;tates exi&longs;tit, quibus materia ip&longs;a determinatur. Atqui materia in <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5168"></arrow.to.target><lb/>caducis e&longs;t ad omneis categorias, in c&ecedil;lo ver&ograve; ad vbi &longs;olum, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> ad qualitates, &longs;i fuerint ex <lb/>ordine perficientium, non <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="patibili&utilde;">patibilium</expan>. hoc. n. genus mirum in modum aduer&longs;atur &aelig;ternis: ill&aelig; non <lb/>repugnant, ad quas non e&longs;t motus per &longs;e, configuratio, lumen, &amp; tenebr&aelig;: Po&longs;ita e&longs;t <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pote&longs;tas in <lb/>formis, &longs;entiente, &amp; intelligente ad formas &longs;en&longs;iles, &amp; eas qu&aelig; in <expan abbr="m&etilde;tem">mentem</expan> cadere po&longs;&longs;unt. Ex altera par&shy;<lb/>re actus e&longs;t primum in genere formarum, &longs;iue &longs;int ab&longs;olut&aelig; &agrave; materia, &longs;ue materia <expan abbr="c&otilde;&longs;tent">con&longs;tent</expan>: deinde cor&shy;<lb/>porum actus e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> hic vel ab&longs;olutus, vel ab alio actu pendens, vt in rebus materia con&longs;tantibus &amp; <lb/>quarum e&longs;&longs;e e&longs;t &agrave; forma, ad <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> actus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in omnibus ponitur generatim, de quibus e&longs;&longs;e <expan abbr="quomo-docunq.">quomo&shy;<lb/>docunque</expan> pr&aelig;dicatur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; materia dicitur e&longs;&longs;e actu. Actus ille quem corpori c&ecedil;le&longs;ti tribuimus, e&longs;t <lb/>ex iis qui pertinent ad corpora, &longs;ed ab&longs;olutus, vt <expan abbr="neutiqu&atilde;">neutiquam</expan> pendeat ex forma. Rur&longs;us accidentia cuncta <lb/>pendent ex actu, vt per quem in&longs;int: <expan abbr="i&longs;&qacute;">i&longs;que</expan>. duplex e&longs;t, vel qui de &longs;ubiecto pr&aelig;dicatur, vel etiam qui per <lb/>&longs;e con&longs;i&longs;tit: ex hoc po&longs;teriore genere &longs;unt accidentia qu&aelig; in&longs;unt in corpore c&ecedil;le&longs;ti citra vllam muta&shy;<lb/>tionem, c&ugrave;m c&aelig;teroqui motus eius pote&longs;tatem con&longs;equatur. Noui prob&egrave; D. Thomam in hoc <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> <lb/>fui&longs;&longs;e inuectum eo nomine: quoniam &longs;i c&ecedil;lum foret actus ille quem nos &longs;tatuimus, e&longs;&longs;et item nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; ex pers materi&aelig;, &amp; incorporeus, qu&ograve;d &longs;i ita e&longs;&longs;e poneretur, negare non po&longs;&longs;emus, quin e&longs;&longs;et etiam <lb/>mens. Et &longs;i &longs;cio non de&longs;ui&longs;&longs;e quo&longs;dam qui non nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e credant, vt etiam &longs;eparata &longs;int mentes. <lb/> <arrow.to.target n="marg5168"></arrow.to.target><lb/>caducis e&longs;t ad omneis categorias, in c&ecedil;lo ver&ograve; ad vbi &longs;olum, aut ad <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> ad qualitates, &longs;i fuerint ex <lb/>ordine perficientium, non <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <expan abbr="patibili&utilde;">patibilium</expan>. hoc. n. genus mirum in modum aduer&longs;atur &aelig;ternis: ill&aelig; non <lb/>repugnant, ad quas non e&longs;t motus per &longs;e, configuratio, lumen, &amp; tenebr&aelig;: Po&longs;ita e&longs;t <expan abbr="quoq.">quoque</expan> pote&longs;tas in <lb/>formis, &longs;entiente, &amp; intelligente ad formas &longs;en&longs;iles, &amp; eas qu&aelig; in <expan abbr="m&etilde;tem">mentem</expan> cadere po&longs;&longs;unt. Ex altera par&shy;<lb/>re actus e&longs;t primum in genere formarum, &longs;iue &longs;int ab&longs;olut&aelig; &agrave; materia, &longs;ue materia <expan abbr="c&otilde;&longs;tent">con&longs;tent</expan>: deinde cor&shy;<lb/>porum actus e&longs;t, <expan abbr="atq.">atque</expan> hic vel ab&longs;olutus, vel ab alio actu pendens, vt in rebus materia con&longs;tantibus &amp; <lb/>quarum e&longs;&longs;e e&longs;t &agrave; forma, ad <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan> actus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in omnibus ponitur generatim, de quibus e&longs;&longs;e <expan abbr="quomo-docunq.">quomo&shy;<lb/>docunque</expan> pr&aelig;dicatur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &amp; materia dicitur e&longs;&longs;e actu. Actus ille quem corpori c&ecedil;le&longs;ti tribuimus, e&longs;t <lb/>ex iis qui pertinent ad corpora, &longs;ed ab&longs;olutus, vt <expan abbr="neutiqu&atilde;">neutiquam</expan> pendeat ex forma. Rur&longs;us accidentia cuncta <lb/>pendent ex actu, vt per quem in&longs;int: <expan abbr="i&longs;&qacute;">i&longs;que</expan>. duplex e&longs;t, vel qui de &longs;ubiecto pr&aelig;dicatur, vel etiam qui per <lb/>&longs;e con&longs;i&longs;tit: ex hoc po&longs;teriore genere &longs;unt accidentia qu&aelig; in&longs;unt in corpore c&ecedil;le&longs;ti citra vllam muta&shy;<lb/>tionem, c&ugrave;m c&aelig;teroqui motus eius pote&longs;tatem con&longs;equatur. Noui prob&egrave; D. Thomam in hoc <expan abbr="decret&utilde;">decretum</expan> <lb/>fui&longs;&longs;e inuectum eo nomine: quoniam &longs;i c&ecedil;lum foret actus ille quem nos &longs;tatuimus, e&longs;&longs;et item nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>ri&ograve; ex pers materi&aelig;, &amp; incorporeus, qu&ograve;d &longs;i ita e&longs;&longs;e poneretur, negare non po&longs;&longs;emus, quin e&longs;&longs;et etiam <lb/>mens. Et &longs;i &longs;cio non de&longs;ui&longs;&longs;e quo&longs;dam qui non nece&longs;&longs;arium e&longs;&longs;e credant, vt etiam &longs;eparata &longs;int mentes. <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5169"></arrow.to.target><lb/>Quamobrem &longs;i &longs;ub&longs;tantias incorporeas contemplandi functione defraudant, mult&ograve; etiam magis hoc <lb/>officium corpori c&ecedil;le&longs;ti negaturos e&longs;&longs;e probabile e&longs;t. Etenim di&longs;tinguunt de &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis, alias <lb/>e&longs;&longs;e docentes, qu&aelig; &longs;int e&longs;&longs;enti&aelig; tantum, &amp; quiditates, alias ver&ograve;, qu&aelig; pr&aelig;ter id, &lt;09&gt; &longs;unt, etiam per e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tiam <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> habent aliquod munus, <expan abbr="atq.">atque</expan> has &longs;olas contemplandi facultate pollere. Ne&longs;cio tamen videre <lb/>&longs;uperuacaneam illam, &amp; inanem e&longs;&longs;entiam, qu&aelig; maneat otio&longs;a in natura, ni&longs;i e&longs;&longs;entiam accipiant, qu&ecedil; <lb/>tant&ugrave;m in mente con&longs;i&longs;tit, vbi. &longs;. &agrave; conditionib. materi&aelig; &longs;eparetur, qu&aelig; nihil e&longs;t extra mentem:<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> <arrow.to.target n="marg5169"></arrow.to.target><lb/>Quamobrem &longs;i &longs;ub&longs;tantias incorporeas contemplandi functione defraudant, mult&ograve; etiam magis hoc <lb/>officium corpori c&ecedil;le&longs;ti negaturos e&longs;&longs;e probabile e&longs;t. Etenim di&longs;tinguunt de &longs;ub&longs;tantiis &longs;eparatis, alias <lb/>e&longs;&longs;e docentes, qu&aelig; &longs;int e&longs;&longs;enti&aelig; tantum, &amp; quiditates, alias ver&ograve;, qu&aelig; pr&aelig;ter id, &lt;09&gt; &longs;unt, etiam per e&longs;&longs;en&shy;<lb/>tiam <expan abbr="&longs;u&atilde;">&longs;uam</expan> habent aliquod munus, <expan abbr="atq.">atque</expan> has &longs;olas contemplandi facultate pollere. Ne&longs;cio tamen videre <lb/>&longs;uperuacaneam illam, &amp; inanem e&longs;&longs;entiam, qu&aelig; maneat otio&longs;a in natura, ni&longs;i e&longs;&longs;entiam accipiant, qu&ecedil; <lb/>tant&ugrave;m in mente con&longs;i&longs;tit, vbi. &longs;. &agrave; conditionib. materi&aelig; &longs;eparetur, qu&aelig; nihil e&longs;t extra mentem:<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/>
 <arrow.to.target n="marg5170"></arrow.to.target> pr&aelig;&shy;<lb/><lb/>&longs;ertim c&ugrave;m ob&longs;eruem apud Ari&longs;totelem ip&longs;i e&longs;&longs;enti&aelig; certam functionem tribui, &amp; res omnium perfe&shy;<lb/>cti&longs;simas vita quadam pr&aelig;ditas e&longs;&longs;e cen&longs;eri &agrave; philo&longs;ophis, &lt;09&gt; rerum optimarum optimus item &longs;tatus e&longs;&shy;<lb/>&longs;e debeat, nullus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> melior vita, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem contem plante. quocirca ni&longs;i &longs;int mentes, qu&aelig; <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> &longs;e&shy;<lb/>ip&longs;as intelligant, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&aelig; &longs;ublimiora &longs;unt; non po&longs;&longs;um non arbitrari maximis bonis, &amp; voluptati&shy;<lb/>bus omnem mundum iri priuatum. Et cert&egrave; melioris not&aelig; philo&longs;ophi in hanc <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e vi&shy;<lb/>dentur, vt Auerro&euml;s,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> plurib. locis, &amp; mult&ograve; ante ip&longs;um Ari&longs;toteles <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> te&longs;tatus mentes &longs;eparatas &agrave; <lb/> <arrow.to.target n="marg5170"></arrow.to.target> pr&aelig;&shy;<lb/><lb/>&longs;ertim c&ugrave;m ob&longs;eruem apud Ari&longs;totelem ip&longs;i e&longs;&longs;enti&aelig; certam functionem tribui, &amp; res omnium perfe&shy;<lb/>cti&longs;simas vita quadam pr&aelig;ditas e&longs;&longs;e cen&longs;eri &agrave; philo&longs;ophis, &lt;09&gt; rerum optimarum optimus item &longs;tatus e&longs;&shy;<lb/>&longs;e debeat, nullus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> melior vita, <expan abbr="atq.">atque</expan> illa quidem contem plante. quocirca ni&longs;i &longs;int mentes, qu&aelig; <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> &longs;e&shy;<lb/>ip&longs;as intelligant, tum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> qu&aelig; &longs;ublimiora &longs;unt; non po&longs;&longs;um non arbitrari maximis bonis, &amp; voluptati&shy;<lb/>bus omnem mundum iri priuatum. Et cert&egrave; melioris not&aelig; philo&longs;ophi in hanc <expan abbr="&longs;ententi&atilde;">&longs;ententiam</expan> di&longs;ce&longs;si&longs;&longs;e vi&shy;<lb/>dentur, vt Auerro&euml;s,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> plurib. locis, &amp; mult&ograve; ante ip&longs;um Ari&longs;toteles <expan abbr="vbiq.">vbique</expan> te&longs;tatus mentes &longs;eparatas &agrave; <lb/>
Line 20534 
Line 20534 
 <arrow.to.target n="marg5216"></arrow.to.target> acci&shy;<lb/><lb/>pimus propri&egrave; id quod ex generatione factum e&longs;t, &amp; interiit per corruptionem. Quorum &longs;an&egrave; gemi&shy;<lb/>nam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> afferre licet, efficientem <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> alteram, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; &longs;ubiectum. Efficiens in corruptione <lb/>corrumpens e&longs;t: ver&ugrave;m quia corruptio in alterius ortum in&longs;tituta e&longs;t, &amp; quod per &longs;e corrumpit, mul&shy;<lb/>to prius genuit, de generante dicamus. hoc quidem nece&longs;&longs;ari&ograve;, id e&longs;t, in quo res ip&longs;a latebat; antequ&agrave;m <lb/>exierit ad lucem per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; in efficiente continetur; huic materia &longs;ub&longs;ternitur, ex qua, tanqu&agrave;m <lb/>patibili principio exi&longs;tit id quod generatur, &amp; in quam id re&longs;oluitur quod interit per ab&longs;ce&longs;&longs;um for&shy;<lb/>m&aelig;, &amp; habilitatis qu&aelig; ab efficiente, dum gigneret, incu&longs;&longs;a fuerat. Per huiu&longs;modi principium generatio <lb/>differt &agrave; creatione: nam generationi materia <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> qu&aelig; ab efficiente &longs;eparata &longs;ub&longs;i&longs;tit, &amp; cum ip&longs;a <lb/>vici&longs;situdini <expan abbr="pugn&aelig;&qacute;ue">pugn&aelig;que</expan> contrariorum a&longs;sidu&egrave; &longs;ubiacet (pulchr&egrave;. n. Platonici nobis id &longs;ignificarunt, <lb/>c&ugrave;m bellum <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> patrem e&longs;&longs;e dicerent) ortus inter contraria obitur. Creatio <expan abbr="neq.">neque</expan> materiam requirit, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> contrarium, &longs;ed ab efficiente proxim&egrave; profici&longs;citur qui intelligendo producit, &amp; materiam &longs;imul <lb/>parat, &amp; imprimit formam. Hunc producendi modum Peripatetici, <expan abbr="neq.">neque</expan> &egrave; philo&longs;ophis naturalibus vl&shy;<lb/>lus approbarunt, placuerit'ne Platoni incertum e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> multi ex eius &longs;ectatoribus eam <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> <lb/>qu&aelig; ab ip&longs;o Deo pr&aelig;&longs;tatur, <expan abbr="perpetu&atilde;">perpetuam</expan> e&longs;&longs;e voluerint. Nos h&icirc;c ad inquirendum proponimus, &longs;it'ne geni&shy;<lb/>tus mundus, an &longs;emper extiterit. de creatione di&longs;putare <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> fas e&longs;t attin&shy;<lb/>gere, qu&ograve;d philo&longs;opho naturali <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> viam &longs;uppetere arbitremur qua creationem confirmare po&longs;sit,  <arrow.to.target n="marg5216"></arrow.to.target> acci&shy;<lb/><lb/>pimus propri&egrave; id quod ex generatione factum e&longs;t, &amp; interiit per corruptionem. Quorum &longs;an&egrave; gemi&shy;<lb/>nam <expan abbr="cau&longs;s&atilde;">cau&longs;sam</expan> afferre licet, efficientem <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan>, <expan abbr="atq.">atque</expan> alteram, <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, &amp; &longs;ubiectum. Efficiens in corruptione <lb/>corrumpens e&longs;t: ver&ugrave;m quia corruptio in alterius ortum in&longs;tituta e&longs;t, &amp; quod per &longs;e corrumpit, mul&shy;<lb/>to prius genuit, de generante dicamus. hoc quidem nece&longs;&longs;ari&ograve;, id e&longs;t, in quo res ip&longs;a latebat; antequ&agrave;m <lb/>exierit ad lucem per <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> qu&aelig; in efficiente continetur; huic materia &longs;ub&longs;ternitur, ex qua, tanqu&agrave;m <lb/>patibili principio exi&longs;tit id quod generatur, &amp; in quam id re&longs;oluitur quod interit per ab&longs;ce&longs;&longs;um for&shy;<lb/>m&aelig;, &amp; habilitatis qu&aelig; ab efficiente, dum gigneret, incu&longs;&longs;a fuerat. Per huiu&longs;modi principium generatio <lb/>differt &agrave; creatione: nam generationi materia <expan abbr="&longs;upponi&ttilde;">&longs;upponitur</expan> qu&aelig; ab efficiente &longs;eparata &longs;ub&longs;i&longs;tit, &amp; cum ip&longs;a <lb/>vici&longs;situdini <expan abbr="pugn&aelig;&qacute;ue">pugn&aelig;que</expan> contrariorum a&longs;sidu&egrave; &longs;ubiacet (pulchr&egrave;. n. Platonici nobis id &longs;ignificarunt, <lb/>c&ugrave;m bellum <expan abbr="o&itilde;um">oinum</expan> patrem e&longs;&longs;e dicerent) ortus inter contraria obitur. Creatio <expan abbr="neq.">neque</expan> materiam requirit, <lb/><expan abbr="neq.">neque</expan> contrarium, &longs;ed ab efficiente proxim&egrave; profici&longs;citur qui intelligendo producit, &amp; materiam &longs;imul <lb/>parat, &amp; imprimit formam. Hunc producendi modum Peripatetici, <expan abbr="neq.">neque</expan> &egrave; philo&longs;ophis naturalibus vl&shy;<lb/>lus approbarunt, placuerit'ne Platoni incertum e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;d&ograve;">quand&ograve;</expan> multi ex eius &longs;ectatoribus eam <expan abbr="production&etilde;">productionem</expan> <lb/>qu&aelig; ab ip&longs;o Deo pr&aelig;&longs;tatur, <expan abbr="perpetu&atilde;">perpetuam</expan> e&longs;&longs;e voluerint. Nos h&icirc;c ad inquirendum proponimus, &longs;it'ne geni&shy;<lb/>tus mundus, an &longs;emper extiterit. de creatione di&longs;putare <expan abbr="neq.">neque</expan> con&longs;ilium no&longs;trum e&longs;t, <expan abbr="neq.">neque</expan> fas e&longs;t attin&shy;<lb/>gere, qu&ograve;d philo&longs;opho naturali <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> viam &longs;uppetere arbitremur qua creationem confirmare po&longs;sit,
 <pb pagenum="910"/>nec decreta qu&aelig; ad leges, religionem&uacute;e pertineant, in dubium aliquo pacto reuocanda cen&longs;eamus, &longs;ed <lb/> <pb pagenum="910"/>nec decreta qu&aelig; ad leges, religionem&uacute;e pertineant, in dubium aliquo pacto reuocanda cen&longs;eamus, &longs;ed <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5217"></arrow.to.target><lb/>&longs;acris legi&longs;&longs;atoribus a&longs;&longs;entientes qui cum veluti dei progenies &longs;int, &agrave; Deo genitore &longs;uo optim&egrave; h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <lb/>norunt, &amp; &longs;ucce&longs;&longs;oribus &longs;uis &longs;ine <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan> rationibu&longs;&uacute;e pate&longs;ecerunt. hoc firmum <expan abbr="ratum&qacute;">ratumque</expan>. volumus <lb/>creatum fui&longs;&longs;e mundum. Peripatetic&egrave; problema proponatur; genitus'ne potuerit e&longs;&longs;e mundus; nec <lb/>in <expan abbr="alien&atilde;">alienam</expan> me&longs;&longs;em manus inferamus, &amp; cau&longs;&longs;as omnes adimamus quibus aut accu&longs;andi &longs;imus, aut mul&shy;<lb/>ta &longs;upra <expan abbr="crepid&atilde;">crepidam</expan> notare cogamur. Tractatur autem ab Ari&longs;t. cum 8. Phy&longs;. tum item 1. de c&ecedil;lo. atque in <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> libro duob. in locis in fronte &amp; calce. prim&ugrave;m <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> dialectic&egrave;, vt opinor, deinde ver&ograve; machinis <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> pugnatum e&longs;t. Videtur autem Ari&longs;t. totis viribus in hoc negotium incubui&longs;&longs;e, cum propter rei <lb/>magnitudinem, quid. n. maius in natura <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mundus? tum etiam &lt;04&gt;pter ob&longs;curitatem qu&aelig; &agrave; diuer&longs;is fa&shy;<lb/>ctionibus <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad ea tempora in <expan abbr="immens&utilde;">immensum</expan> aucta fuerat: omnes. n. qui de natura &longs;crip&longs;e&shy;<lb/>rant, mundi <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> propo&longs;uerant, &amp; de ea Plato fuerat aperti&longs;sim&egrave; locutus. Omnes igitur vias at&shy;<lb/>tentauit Ati&longs;t. quibus animi &longs;ui <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> aperiret, &amp; per&longs;uaderet, ac poti&longs;sim&egrave; contr&agrave; Platonem qui <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> <lb/>ip&longs;um autumare videretur, po&longs;th&agrave;c <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> perpetu&ograve; perman&longs;urum. Ver&ugrave;m quemadmodum gemina via <lb/>in&longs;i&longs;tit Ari&longs;t. dialectica nimir&ugrave;m, &amp; phy&longs;ica; &longs;ic &amp; nos <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> &longs;eor&longs;um experiemur exordientes &agrave; dia&shy;<lb/>lectica, &longs;umpto <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> ab Ari&longs;totele, qui dialectic&egrave; primum in hoc theoremate conflixit: talem. n. fui&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> illam, quam in fronte primi de c&ecedil;lo tenuit Ari&longs;toteles,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;entietur <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> verba ip&longs;ius <arrow.to.target n="marg5217"></arrow.to.target><lb/>&longs;acris legi&longs;&longs;atoribus a&longs;&longs;entientes qui cum veluti dei progenies &longs;int, &agrave; Deo genitore &longs;uo optim&egrave; h&aelig;c <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> <lb/>norunt, &amp; &longs;ucce&longs;&longs;oribus &longs;uis &longs;ine <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan> rationibu&longs;&uacute;e pate&longs;ecerunt. hoc firmum <expan abbr="ratum&qacute;">ratumque</expan>. volumus <lb/>creatum fui&longs;&longs;e mundum. Peripatetic&egrave; problema proponatur; genitus'ne potuerit e&longs;&longs;e mundus; nec <lb/>in <expan abbr="alien&atilde;">alienam</expan> me&longs;&longs;em manus inferamus, &amp; cau&longs;&longs;as omnes adimamus quibus aut accu&longs;andi &longs;imus, aut mul&shy;<lb/>ta &longs;upra <expan abbr="crepid&atilde;">crepidam</expan> notare cogamur. Tractatur autem ab Ari&longs;t. cum 8. Phy&longs;. tum item 1. de c&ecedil;lo. atque in <lb/><expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> libro duob. in locis in fronte &amp; calce. prim&ugrave;m <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> dialectic&egrave;, vt opinor, deinde ver&ograve; machinis <lb/><expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> pugnatum e&longs;t. Videtur autem Ari&longs;t. totis viribus in hoc negotium incubui&longs;&longs;e, cum propter rei <lb/>magnitudinem, quid. n. maius in natura <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> mundus? tum etiam &lt;04&gt;pter ob&longs;curitatem qu&aelig; &agrave; diuer&longs;is fa&shy;<lb/>ctionibus <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> ad ea tempora in <expan abbr="immens&utilde;">immensum</expan> aucta fuerat: omnes. n. qui de natura &longs;crip&longs;e&shy;<lb/>rant, mundi <expan abbr="generation&etilde;">generationem</expan> propo&longs;uerant, &amp; de ea Plato fuerat aperti&longs;sim&egrave; locutus. Omnes igitur vias at&shy;<lb/>tentauit Ati&longs;t. quibus animi &longs;ui <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> aperiret, &amp; per&longs;uaderet, ac poti&longs;sim&egrave; contr&agrave; Platonem qui <expan abbr="ort&utilde;">ortum</expan> <lb/>ip&longs;um autumare videretur, po&longs;th&agrave;c <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> perpetu&ograve; perman&longs;urum. Ver&ugrave;m quemadmodum gemina via <lb/>in&longs;i&longs;tit Ari&longs;t. dialectica nimir&ugrave;m, &amp; phy&longs;ica; &longs;ic &amp; nos <expan abbr="vtranq.">vtranque</expan> &longs;eor&longs;um experiemur exordientes &agrave; dia&shy;<lb/>lectica, &longs;umpto <expan abbr="ex&etilde;plo">exemplo</expan> ab Ari&longs;totele, qui dialectic&egrave; primum in hoc theoremate conflixit: talem. n. fui&longs;&shy;<lb/>&longs;e <expan abbr="vi&atilde;">viam</expan> illam, quam in fronte primi de c&ecedil;lo tenuit Ari&longs;toteles,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> a&longs;&longs;entietur <expan abbr="quicunq.">quicunque</expan> verba ip&longs;ius
 <arrow.to.target n="marg5218"></arrow.to.target> aduer&shy;<lb/><lb/>terit diligentius: cuncta. n. &longs;u&longs;picionem, &amp; <expan abbr="infirm&atilde;">infirmam</expan> quandam <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> &longs;igni&longs;icant, &amp; id <expan abbr="repr&ecedil;&longs;ent&atilde;t">repr&ecedil;&longs;entant</expan> quod <lb/> <arrow.to.target n="marg5218"></arrow.to.target> aduer&shy;<lb/><lb/>terit diligentius: cuncta. n. &longs;u&longs;picionem, &amp; <expan abbr="infirm&atilde;">infirmam</expan> quandam <expan abbr="notiti&atilde;">notitiam</expan> &longs;ignificant, &amp; id <expan abbr="repr&ecedil;&longs;ent&atilde;t">repr&ecedil;&longs;entant</expan> quod <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5219"></arrow.to.target><lb/>aliter euenire po&longs;sit, vtputa <foreign lang="greek">eu)/logon</foreign>. i. rationi con&longs;entaneum, <foreign lang="greek">i(polab&lt;05&gt;_n</foreign>, hoc e&longs;t, &longs;u&longs;picari, &amp; paull&ograve; <lb/>p&ograve;&longs;t <foreign lang="greek">o)rqw_s e)/aikenh( fu/si+s to\ me/llon e)/sesqai a)ge\nnhton kai\ a)/fqarton e)cele/sqai tw_n e)nanti/wn</foreign>. <lb/>Rect&egrave;. &longs;. videtur natuta id quod futurum erat ingenitum, &amp; corruptionis expers, &agrave; contrariis exemi&longs;&longs;e. <lb/>etenim declarauit ip&longs;e Ari&longs;toteles. <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel inter <foreign lang="greek">to\ e(so/menon, &amp; to\ me/llon</foreign>. eiu&longs;modi di&longs;crimen inter&shy;<lb/>cedere: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud ad nece&longs;&longs;aria; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ad contingentia refertur. lic&egrave;t ver&aelig; &amp; nece&longs;&longs;ari&aelig; &lt;04&gt;po&longs;itio&shy;<lb/>nes, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> huius no&longs;tr&aelig; methodi <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan> patitur, a&longs;&longs;umpt&aelig; fuerint, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in his ip&longs;is agno&longs;cas, quan&shy;<lb/>quam vera <expan abbr="nece&longs;&longs;aria&qacute;">nece&longs;&longs;ariaque</expan>. &longs;unt illa qu&aelig; a&longs;&longs;umuntur, ni tamen fuerint facta per&longs;picua, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> pare&shy;<lb/>re non po&longs;&longs;e. C&ecedil;ter&ugrave;m quia ratio illa quam adhibuit Ari&longs;t. artificij plena mihi &longs;emper e&longs;t vi&longs;a, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/>video <expan abbr="plero&longs;q.">plero&longs;que</expan> conniuere: nolo id <expan abbr="c&otilde;mittere">committere</expan>, quin &amp; ip&longs;a tibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ignificem quid animum meum <lb/><expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> tentarit. ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> talis e&longs;t: nam referam &longs;ummam. Quod contrario vacat, non generatur, <lb/>quod non generatur, nec auge&longs;cit item. Quod ver&ograve; e&longs;t huiu&longs;modi nec etiam alteratur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&oelig;lum <lb/>c&ugrave;m contrario vacet, non gignetur, neque cre&longs;cet, <expan abbr="neq.">neque</expan> item alterabitur. qu&ograve;d &longs;i rationem magis arcta&shy;<lb/>re libeat; ita cogere <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> potes. Caret contrario, non generatur igitur: quare neque etiam alteratur. <lb/>Quoniam ver&ograve; duplex e&longs;t alteratio noxia quidem vna, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera perficiens: planum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> perficien&shy;<lb/>tem in ea <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> non comprehendi; c&ugrave;m <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> ab hoc genere mutationis exemptum non &longs;it. Ver&ugrave;m qu&ograve;d <lb/> <arrow.to.target n="marg5219"></arrow.to.target><lb/>aliter euenire po&longs;sit, vtputa <foreign lang="greek">eu)/logon</foreign>. i. rationi con&longs;entaneum, <foreign lang="greek">i(polab&lt;05&gt;_n</foreign>, hoc e&longs;t, &longs;u&longs;picari, &amp; paull&ograve; <lb/>p&ograve;&longs;t <foreign lang="greek">o)rqw_s e)/aikenh( fu/si+s to\ me/llon e)/sesqai a)ge\nnhton kai\ a)/fqarton e)cele/sqai tw_n e)nanti/wn</foreign>. <lb/>Rect&egrave;. &longs;. videtur natuta id quod futurum erat ingenitum, &amp; corruptionis expers, &agrave; contrariis exemi&longs;&longs;e. <lb/>etenim declarauit ip&longs;e Ari&longs;toteles. <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;emel inter <foreign lang="greek">to\ e(so/menon, &amp; to\ me/llon</foreign>. eiu&longs;modi di&longs;crimen inter&shy;<lb/>cedere: <expan abbr="nanq.">nanque</expan> illud ad nece&longs;&longs;aria; hoc <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ad contingentia refertur. lic&egrave;t ver&aelig; &amp; nece&longs;&longs;ari&aelig; &lt;04&gt;po&longs;itio&shy;<lb/>nes, <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> huius no&longs;tr&aelig; methodi <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan> patitur, a&longs;&longs;umpt&aelig; fuerint, vt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in his ip&longs;is agno&longs;cas, quan&shy;<lb/>quam vera <expan abbr="nece&longs;&longs;aria&qacute;">nece&longs;&longs;ariaque</expan>. &longs;unt illa qu&aelig; a&longs;&longs;umuntur, ni tamen fuerint facta per&longs;picua, <expan abbr="cert&atilde;">certam</expan> <expan abbr="&longs;cienti&atilde;">&longs;cientiam</expan> pare&shy;<lb/>re non po&longs;&longs;e. C&ecedil;ter&ugrave;m quia ratio illa quam adhibuit Ari&longs;t. artificij plena mihi &longs;emper e&longs;t vi&longs;a, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>. <lb/>video <expan abbr="plero&longs;q.">plero&longs;que</expan> conniuere: nolo id <expan abbr="c&otilde;mittere">committere</expan>, quin &amp; ip&longs;a tibi <expan abbr="quoq.">quoque</expan> &longs;ignificem quid animum meum <lb/><expan abbr="quandoq.">quandoque</expan> tentarit. ea <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> talis e&longs;t: nam referam &longs;ummam. Quod contrario vacat, non generatur, <lb/>quod non generatur, nec auge&longs;cit item. Quod ver&ograve; e&longs;t huiu&longs;modi nec etiam alteratur: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> c&oelig;lum <lb/>c&ugrave;m contrario vacet, non gignetur, neque cre&longs;cet, <expan abbr="neq.">neque</expan> item alterabitur. qu&ograve;d &longs;i rationem magis arcta&shy;<lb/>re libeat; ita cogere <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> potes. Caret contrario, non generatur igitur: quare neque etiam alteratur. <lb/>Quoniam ver&ograve; duplex e&longs;t alteratio noxia quidem vna, <expan abbr="atq.">atque</expan> altera perficiens: planum <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan> perficien&shy;<lb/>tem in ea <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> non comprehendi; c&ugrave;m <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> ab hoc genere mutationis exemptum non &longs;it. Ver&ugrave;m qu&ograve;d <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5220"></arrow.to.target><lb/>alteratio noxia duplex <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab Alexandro po&longs;ita fuit, altera quidem qu&aelig; <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> affligeret, ita vt ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perueniret; altera autem qu&ecedil; non <expan abbr="illucu&longs;q.">illucu&longs;que</expan> proueheretur; arbitratus e&longs;t item Alexan&shy;<lb/>der <expan abbr="neq.">neque</expan> ex hoc genere alterationis <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> e&longs;&longs;e exceptum, &longs;ed ex eo &longs;olo &lt;09&gt; &longs;ub&longs;tantia terminatur. Mihi ta&shy;<lb/>men <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> videtur e&longs;&longs;e <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> v<gap/>iu&longs;que alterationis, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> idem e&longs;t frigus quod ex a&euml;re <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> facit, &amp; quod <lb/>ex aqua <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> facere aggreditur, <expan abbr="neq.">neque</expan> pr&aelig;&longs;tat, ni&longs;i &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="phanta&longs;i&atilde;">phanta&longs;iam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan>, vel quia pro&shy;<lb/>hibeatur &agrave; contrario, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quia &longs;ubiectum illius form&aelig; non &longs;it capax: idc&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> libenter a&longs;&longs;enera&shy;<lb/>rim &amp; hoc <expan abbr="po&longs;trem&utilde;">po&longs;tremum</expan> genus alterationis &agrave; c&ecedil;le&longs;ti corpore e&longs;&longs;e &longs;egregandum. qu&ograve;d &longs;i transferre <expan abbr="videa&ttilde;">videatur</expan> <lb/>ad nos aliquas <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> qualitates, vt <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> &amp; &longs;iccitatem; eas inquam ego in c&ecedil;lo, &amp; eius in&longs;trumentis vt in <lb/>cau&longs;&longs;a ambigua latitare; quarum &longs;an&egrave; <expan abbr="alteration&utilde;">alterationum</expan> corpus illud &longs;ine vllo detrimento capax e&longs;t: nec cer&shy;<lb/>t&egrave; &longs;ecus &agrave;c frigus, quod &agrave; torpedine per rete ad pi&longs;catoris manum trans&longs;unditur: nam rete ip&longs;um non <lb/>&longs;tupefacit, &longs;ed affert &longs;ecum &longs;tupefaciendi <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan>, quam po&longs;te&agrave; in <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> pi&longs;catoris exerit: cau&longs;&longs;a e&longs;t, <lb/>quia non tantum requiritur efficiendi <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;ed patiendi facultas ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> imprimendam optim&egrave; <lb/>affecta. Nec cert&egrave; <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> di&longs;cerno, qu&ograve;d hanc <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> ex Ari&longs;t. decretis labefactare po&longs;sit. Ver&ugrave;m fac <lb/>Ari&longs;t. rationem ad <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> genus alterationis noxi&aelig; non pertinere; mirum <expan abbr="cuipi&atilde;">cuipiam</expan> videri queat Ari&longs;totelem <lb/>in ea &longs;tatui&longs;&longs;e antecedens; id quod non generatur: quand&ograve; in rerum natura <expan abbr="pleriq.">plerique</expan> philo&longs;ophi <arrow.to.target n="marg5220"></arrow.to.target><lb/>alteratio noxia duplex <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ab Alexandro po&longs;ita fuit, altera quidem qu&aelig; <expan abbr="&longs;ub&longs;tanti&atilde;">&longs;ub&longs;tantiam</expan> affligeret, ita vt ad <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan> &longs;ub&longs;tanti&aelig; perueniret; altera autem qu&ecedil; non <expan abbr="illucu&longs;q.">illucu&longs;que</expan> proueheretur; arbitratus e&longs;t item Alexan&shy;<lb/>der <expan abbr="neq.">neque</expan> ex hoc genere alterationis <expan abbr="c&ecedil;l&utilde;">c&ecedil;lum</expan> e&longs;&longs;e exceptum, &longs;ed ex eo &longs;olo &lt;09&gt; &longs;ub&longs;tantia terminatur. Mihi ta&shy;<lb/>men <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> videtur e&longs;&longs;e <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> v<gap/>iu&longs;que alterationis, <expan abbr="nanq.">nanque</expan> idem e&longs;t frigus quod ex a&euml;re <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> facit, &amp; quod <lb/>ex aqua <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> facere aggreditur, <expan abbr="neq.">neque</expan> pr&aelig;&longs;tat, ni&longs;i &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="phanta&longs;i&atilde;">phanta&longs;iam</expan>, &amp; <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> <expan abbr="quand&atilde;">quandam</expan>, vel quia pro&shy;<lb/>hibeatur &agrave; contrario, vel <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> quia &longs;ubiectum illius form&aelig; non &longs;it capax: idc&ograve; <expan abbr="quoq.">quoque</expan> libenter a&longs;&longs;enera&shy;<lb/>rim &amp; hoc <expan abbr="po&longs;trem&utilde;">po&longs;tremum</expan> genus alterationis &agrave; c&ecedil;le&longs;ti corpore e&longs;&longs;e &longs;egregandum. qu&ograve;d &longs;i transferre <expan abbr="videa&ttilde;">videatur</expan> <lb/>ad nos aliquas <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> qualitates, vt <expan abbr="calor&etilde;">calorem</expan> &amp; &longs;iccitatem; eas inquam ego in c&ecedil;lo, &amp; eius in&longs;trumentis vt in <lb/>cau&longs;&longs;a ambigua latitare; quarum &longs;an&egrave; <expan abbr="alteration&utilde;">alterationum</expan> corpus illud &longs;ine vllo detrimento capax e&longs;t: nec cer&shy;<lb/>t&egrave; &longs;ecus &agrave;c frigus, quod &agrave; torpedine per rete ad pi&longs;catoris manum trans&longs;unditur: nam rete ip&longs;um non <lb/>&longs;tupefacit, &longs;ed affert &longs;ecum &longs;tupefaciendi <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan>, quam po&longs;te&agrave; in <expan abbr="man&utilde;">manum</expan> pi&longs;catoris exerit: cau&longs;&longs;a e&longs;t, <lb/>quia non tantum requiritur efficiendi <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, &longs;ed patiendi facultas ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> imprimendam optim&egrave; <lb/>affecta. Nec cert&egrave; <expan abbr="quicqu&atilde;">quicquam</expan> di&longs;cerno, qu&ograve;d hanc <expan abbr="&longs;n&itilde;am">&longs;ninam</expan> ex Ari&longs;t. decretis labefactare po&longs;sit. Ver&ugrave;m fac <lb/>Ari&longs;t. rationem ad <expan abbr="o&etilde;">oem</expan> genus alterationis noxi&aelig; non pertinere; mirum <expan abbr="cuipi&atilde;">cuipiam</expan> videri queat Ari&longs;totelem <lb/>in ea &longs;tatui&longs;&longs;e antecedens; id quod non generatur: quand&ograve; in rerum natura <expan abbr="pleriq.">plerique</expan> philo&longs;ophi
 <arrow.to.target n="marg5221"></arrow.to.target> aucto&shy;<lb/><lb/>res &longs;unt <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> generationi pr&aelig;ire. &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;it, ni&longs;i res alteretur, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam generati po&longs;&longs;e, <lb/>non contr&agrave;, ni&longs;i gignatur: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> non alterari: c&ugrave;m etiam &longs;alua &longs;ub&longs;tantia mutatio fieri po&longs;sit &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m qualitatem. Huc accedit qu&ograve;d vitium in <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> &longs;ube&longs;t, vel qu&ograve;d &longs;it <foreign lang="greek">dia/llhlos &amp; d&lt;05&gt;_cis</foreign> &amp; idem <lb/>ex <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> concludat, vel qu&ograve;d petat id tanquam manife&longs;tum quod probare con&longs;tituit. etenim pone c&oelig;&shy;<lb/>lum non generari, vt antecedens, &amp; immineat cius approbandi nece&longs;sitas; a&longs;&longs;umitur id, c&ecedil;lum carere <lb/>contrariis. At contraria &longs;unt qualitates; inter illa igitur alteratio: idem ergo erit &longs;i dixerimus c&oelig;lum <lb/>carere contrariis, &amp; non alterari; &longs;ic circulus conficietur; non alteratur, nec generatur igitur. rur&longs;us <lb/>non generatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> ergo alteratur. &longs;ic non alteratur, quia non alteratur, aut <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> idem &lt;04&gt;pemodum <lb/>valent &amp; contrario vacare, &amp; non mutari &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> quod e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> alterari: a&longs;&longs;umetur id quod <lb/>po&longs;te&agrave; conclu&longs;um fuit. C&ugrave;m Ari&longs;t. hi&longs;ce verbis vtatur omnes has probationes e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">th_s a)uth_s diano/ias</foreign>. i. <lb/>eiu&longs;dem cogitationis. ex his ego <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> &longs;en&longs;um elici po&longs;&longs;e puto, vel &lt;09&gt; per candem <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> &longs;igni&shy;<lb/>ficet <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> ratiocinandi, &longs;iue <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan>, &longs;eu phy&longs;icum, &amp; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> methodo <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> effici po&longs;&longs;e doceat, &amp; <lb/>&lt;09&gt; gigni non po&longs;sit, &amp; &lt;09&gt; <expan abbr="neq.">neque</expan> alterari, vel aliquid &longs;ublimius ab Ari&longs;t. expectandum e&longs;t quod cum rerum <lb/>natura congruat, &amp; accurata eius rei explicatione dignum &longs;it. Opinor autem Ari&longs;totelem, quanuis dia&shy;<lb/>lectic&egrave; ratiocinetur quod &agrave; <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> hominum &longs;en&longs;u <expan abbr="recept&utilde;">receptum</expan> e&longs;t, a&longs;&longs;umens: illud etiam pronuncia&longs;&longs;e, <lb/>quod vim principij teneat in rerum natura, &amp; eius ordini hoc loco con&longs;ului&longs;&longs;e; hic ver&ograve; e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tan&shy; <arrow.to.target n="marg5221"></arrow.to.target> aucto&shy;<lb/><lb/>res &longs;unt <expan abbr="alteration&etilde;">alterationem</expan> generationi pr&aelig;ire. &amp; id <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> &longs;it, ni&longs;i res alteretur, <expan abbr="neq.">neque</expan> etiam generati po&longs;&longs;e, <lb/>non contr&agrave;, ni&longs;i gignatur: idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> non alterari: c&ugrave;m etiam &longs;alua &longs;ub&longs;tantia mutatio fieri po&longs;sit &longs;e&shy;<lb/>cund&ugrave;m qualitatem. Huc accedit qu&ograve;d vitium in <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> &longs;ube&longs;t, vel qu&ograve;d &longs;it <foreign lang="greek">dia/llhlos &amp; d&lt;05&gt;_cis</foreign> &amp; idem <lb/>ex <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> concludat, vel qu&ograve;d petat id tanquam manife&longs;tum quod probare con&longs;tituit. etenim pone c&oelig;&shy;<lb/>lum non generari, vt antecedens, &amp; immineat cius approbandi nece&longs;sitas; a&longs;&longs;umitur id, c&ecedil;lum carere <lb/>contrariis. At contraria &longs;unt qualitates; inter illa igitur alteratio: idem ergo erit &longs;i dixerimus c&oelig;lum <lb/>carere contrariis, &amp; non alterari; &longs;ic circulus conficietur; non alteratur, nec generatur igitur. rur&longs;us <lb/>non generatur, <expan abbr="neq.">neque</expan> ergo alteratur. &longs;ic non alteratur, quia non alteratur, aut <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> idem &lt;04&gt;pemodum <lb/>valent &amp; contrario vacare, &amp; non mutari &longs;ecund&ugrave;m <expan abbr="qualitat&etilde;">qualitatem</expan> quod e&longs;t <expan abbr="n&otilde;">non</expan> alterari: a&longs;&longs;umetur id quod <lb/>po&longs;te&agrave; conclu&longs;um fuit. C&ugrave;m Ari&longs;t. hi&longs;ce verbis vtatur omnes has probationes e&longs;&longs;e <foreign lang="greek">th_s a)uth_s diano/ias</foreign>. i. <lb/>eiu&longs;dem cogitationis. ex his ego <expan abbr="duplic&etilde;">duplicem</expan> &longs;en&longs;um elici po&longs;&longs;e puto, vel &lt;09&gt; per candem <expan abbr="cogitation&etilde;">cogitationem</expan> &longs;igni&shy;<lb/>ficet <expan abbr="habit&utilde;">habitum</expan> ratiocinandi, &longs;iue <expan abbr="dialectic&utilde;">dialecticum</expan>, &longs;eu phy&longs;icum, &amp; <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> methodo <expan abbr="vtrunq.">vtrunque</expan> effici po&longs;&longs;e doceat, &amp; <lb/>&lt;09&gt; gigni non po&longs;sit, &amp; &lt;09&gt; <expan abbr="neq.">neque</expan> alterari, vel aliquid &longs;ublimius ab Ari&longs;t. expectandum e&longs;t quod cum rerum <lb/>natura congruat, &amp; accurata eius rei explicatione dignum &longs;it. Opinor autem Ari&longs;totelem, quanuis dia&shy;<lb/>lectic&egrave; ratiocinetur quod &agrave; <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> hominum &longs;en&longs;u <expan abbr="recept&utilde;">receptum</expan> e&longs;t, a&longs;&longs;umens: illud etiam pronuncia&longs;&longs;e, <lb/>quod vim principij teneat in rerum natura, &amp; eius ordini hoc loco con&longs;ului&longs;&longs;e; hic ver&ograve; e&longs;t, vt &longs;ub&longs;tan&shy;
Line 21513 
Line 21513 
 <arrow.to.target n="marg5453"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> et&longs;i forma, efficiens, &amp; finis in natura conueniunt <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> hoc haberi po&longs;sit vt <expan abbr="expetend&utilde;">expetendum</expan>, illud <lb/>vt expetens; at numero &longs;eparata &longs;unt,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vt illud plan&egrave; &longs;it id quod appetit, ab eo quod appetitur. Quin <lb/> <arrow.to.target n="marg5453"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="Nanq.">Nanque</expan> et&longs;i forma, efficiens, &amp; finis in natura conueniunt <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> hoc haberi po&longs;sit vt <expan abbr="expetend&utilde;">expetendum</expan>, illud <lb/>vt expetens; at numero &longs;eparata &longs;unt,<emph type="sup"/>c<emph.end type="sup"/> vt illud plan&egrave; &longs;it id quod appetit, ab eo quod appetitur. Quin <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5454"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> Deus aut explet <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> &longs;uum mouendo per &longs;e, vt &longs;ibi &longs;atisfaciat, aut &lt;04&gt;pter c&oelig;lum <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, ne de&longs;idia <lb/>capiatur, &amp; otio marce&longs;cat. po&longs;terius hoc dari non conuenit: &longs;ic .n. eius vita ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> foret, atque ita <lb/>feruilis, &amp; infima: &longs;in, quia <expan abbr="benefici&utilde;">beneficium</expan> inde accipiant alia, &amp; qu&ograve;d &longs;ine ip&longs;o &longs;ibi non bene &longs;it; iam id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>affert <expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> mouendi, vt efficiens quand&ograve; etiam &longs;ic <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> mouere, vt finis, &amp; id fini ad&longs;criptum ab <lb/>Ari&longs;t. facil&egrave; cogno&longs;ci poterit: etenim entia nolunt mal&egrave; di&longs;poni &amp; gubernari: vnus ergo princeps. <lb/>atqui princeps habet <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> finis. <expan abbr="itaq.">itaque</expan> qu&ograve;d moueatur c&oelig;lum &agrave; Deo vt &longs;ibi ip&longs;i &longs;it bene, &amp; refertur <lb/>ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, quod nos defendere volumus. Qu&ograve;d &longs;i &lt;04&gt;pter &longs;eip&longs;um Deus moueat <expan abbr="c&oelig;l&utilde;">c&oelig;lum</expan>, quod video &longs;en&longs;i&longs;&longs;e <lb/>pr&aelig;&longs;tantiores philo&longs;ophos; tum externi indigeret, vt &longs;uo munere fungeretur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> actio nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>corporea &amp; organica foret; quippe qu&aelig; ad <expan abbr="explend&utilde;">explendum</expan> &longs;uum <expan abbr="de&longs;ideri&utilde;">de&longs;iderium</expan> corpore <expan abbr="vtere&ttilde;">vteretur</expan>, &amp; c&ugrave;m ex alio  <arrow.to.target n="marg5454"></arrow.to.target><lb/><expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> Deus aut explet <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> &longs;uum mouendo per &longs;e, vt &longs;ibi &longs;atisfaciat, aut &lt;04&gt;pter c&oelig;lum <expan abbr="ips&utilde;">ipsum</expan>, ne de&longs;idia <lb/>capiatur, &amp; otio marce&longs;cat. po&longs;terius hoc dari non conuenit: &longs;ic .n. eius vita ad <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> foret, atque ita <lb/>feruilis, &amp; infima: &longs;in, quia <expan abbr="benefici&utilde;">beneficium</expan> inde accipiant alia, &amp; qu&ograve;d &longs;ine ip&longs;o &longs;ibi non bene &longs;it; iam id <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>affert <expan abbr="nece&longs;sitat&etilde;">nece&longs;sitatem</expan> mouendi, vt efficiens quand&ograve; etiam &longs;ic <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan> mouere, vt finis, &amp; id fini ad&longs;criptum ab <lb/>Ari&longs;t. facil&egrave; cogno&longs;ci poterit: etenim entia nolunt mal&egrave; di&longs;poni &amp; gubernari: vnus ergo princeps. <lb/>atqui princeps habet <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> finis. <expan abbr="itaq.">itaque</expan> qu&ograve;d moueatur c&oelig;lum &agrave; Deo vt &longs;ibi ip&longs;i &longs;it bene, &amp; refertur <lb/>ad <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan>, quod nos defendere volumus. Qu&ograve;d &longs;i &lt;04&gt;pter &longs;eip&longs;um Deus moueat <expan abbr="c&oelig;l&utilde;">c&oelig;lum</expan>, quod video &longs;en&longs;i&longs;&longs;e <lb/>pr&aelig;&longs;tantiores philo&longs;ophos; tum externi indigeret, vt &longs;uo munere fungeretur, <expan abbr="eiu&longs;&qacute;ue">eiu&longs;que</expan> actio nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>corporea &amp; organica foret; quippe qu&aelig; ad <expan abbr="explend&utilde;">explendum</expan> &longs;uum <expan abbr="de&longs;ideri&utilde;">de&longs;iderium</expan> corpore <expan abbr="vtere&ttilde;">vteretur</expan>, &amp; c&ugrave;m ex alio
 <pb pagenum="954"/>penderet, vita eius &longs;eip&longs;a contenta non e&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> illa immen&longs;a &amp; ineffabili beatitudine frueretur qu&aelig; <lb/> <pb pagenum="954"/>penderet, vita eius &longs;eip&longs;a contenta non e&longs;&longs;et, <expan abbr="neq.">neque</expan> illa immen&longs;a &amp; ineffabili beatitudine frueretur qu&aelig; <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5455"></arrow.to.target><lb/>ex communi &longs;en&longs;u pr&ecedil;&longs;tanti&longs;sim&ecedil; e&longs;&longs;enti&aelig; tribuitur; quanuis <expan abbr="ips&atilde;">ipsam</expan> mens humana veluti per <expan abbr="tran&longs;enn&atilde;">tran&longs;ennam</expan> <lb/>con&longs;piciat. Duplex item intelligentia, duplex appetitus, &amp; quatenus &agrave; c&oelig;lo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> primum mouens <lb/>concipitur, &amp; quatenus c&ecedil;lo quodammodo alligatum. Ergo operatio vna, &amp; &longs;implex in c&ecedil;lo nulla. <lb/>Mirto qu&ograve;d &longs;ic moueret &longs;e per accidens, quia quatenus c&ecedil;lo adnexum; at <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> nil e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, ni&longs;i caducum <lb/>8. Phy&longs;. T. 52. Quanqu&agrave;m &amp; Ari&longs;t. ip&longs;e non &longs;emel &longs;igni&longs;icauit nob. eam <expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> mouendi alienam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e &agrave; Deo, ne <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan> efficiens, &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &longs;ecum reip&longs;a differre. Dum .n. docet,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Diuinum pror&longs;us e&longs;&longs;e <arrow.to.target n="marg5455"></arrow.to.target><lb/>ex communi &longs;en&longs;u pr&ecedil;&longs;tanti&longs;sim&ecedil; e&longs;&longs;enti&aelig; tribuitur; quanuis <expan abbr="ips&atilde;">ipsam</expan> mens humana veluti per <expan abbr="tran&longs;enn&atilde;">tran&longs;ennam</expan> <lb/>con&longs;piciat. Duplex item intelligentia, duplex appetitus, &amp; quatenus &agrave; c&oelig;lo <expan abbr="&longs;eparat&utilde;">&longs;eparatum</expan> primum mouens <lb/>concipitur, &amp; quatenus c&ecedil;lo quodammodo alligatum. Ergo operatio vna, &amp; &longs;implex in c&ecedil;lo nulla. <lb/>Mirto qu&ograve;d &longs;ic moueret &longs;e per accidens, quia quatenus c&ecedil;lo adnexum; at <expan abbr="h&utilde;i">huni</expan> nil e&longs;&longs;e <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, ni&longs;i caducum <lb/>8. Phy&longs;. T. 52. Quanqu&agrave;m &amp; Ari&longs;t. ip&longs;e non &longs;emel &longs;ignificauit nob. eam <expan abbr="r&otilde;nem">ronnem</expan> mouendi alienam e&longs;&shy;<lb/>&longs;e &agrave; Deo, ne <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan> efficiens, &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &longs;ecum reip&longs;a differre. Dum .n. docet,<emph type="sup"/>a<emph.end type="sup"/> Diuinum pror&longs;us e&longs;&longs;e
 <arrow.to.target n="marg5456"></arrow.to.target> immu&shy;<lb/><lb/>tabile; cau&longs;&longs;am reddit, &lt;09&gt; nihil aliud melius e&longs;&longs;e po&longs;sit &agrave; quo moueatur: illud .n. e&longs;&longs;et diuinius. At hoc <lb/>inquit Ari&longs;t. nihil habet <foreign lang="greek">fau_lon</foreign>, <expan abbr="deminut&utilde;">deminutum</expan>, neque indigum <expan abbr="cuiu&longs;qu&atilde;">cuiu&longs;quam</expan> &longs;ui ip&longs;ius bonorum. ergo &longs;i ibi <lb/>ade&longs;&longs;et <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> appetitus, in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto melioris &amp; deterioris <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> foret. Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> repetitum ab eo <expan abbr="c&otilde;-perimus">con&shy;<lb/>perimus</expan>,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quinimmo ip&longs;i Deo <expan abbr="negat&utilde;">negatum</expan> appetitum, &lt;09&gt; diuinius &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> vt habeat prius, &lt;09&gt; &longs;i moueret, vt <arrow.to.target n="marg5456"></arrow.to.target> immu&shy;<lb/><lb/>tabile; cau&longs;&longs;am reddit, &lt;09&gt; nihil aliud melius e&longs;&longs;e po&longs;sit &agrave; quo moueatur: illud .n. e&longs;&longs;et diuinius. At hoc <lb/>inquit Ari&longs;t. nihil habet <foreign lang="greek">fau_lon</foreign>, <expan abbr="deminut&utilde;">deminutum</expan>, neque indigum <expan abbr="cuiu&longs;qu&atilde;">cuiu&longs;quam</expan> &longs;ui ip&longs;ius bonorum. ergo &longs;i ibi <lb/>ade&longs;&longs;et <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> appetitus, in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> &longs;ubiecto melioris &amp; deterioris <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> foret. Idem <expan abbr="quoq.">quoque</expan> repetitum ab eo <expan abbr="c&otilde;-perimus">con&shy;<lb/>perimus</expan>,<emph type="sup"/>b<emph.end type="sup"/> quinimmo ip&longs;i Deo <expan abbr="negat&utilde;">negatum</expan> appetitum, &lt;09&gt; diuinius &longs;it, <expan abbr="&qtilde;">quae</expan> vt habeat prius, &lt;09&gt; &longs;i moueret, vt
 <arrow.to.target n="marg5457"></arrow.to.target> ap&shy;<lb/><lb/>petens, haberet; prius etenim ab alio moueretur; id ver&ograve; prius e&longs;&longs;e oportetet: igitur manet immo&shy;<lb/>bile <expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> modis. Et cert&egrave; &longs;i quod ab alio mouetur, &longs;iue &agrave; fine, &amp; vt appetens moueatur, &longs;iue etiam vt <lb/>ab efficiente; &agrave; priore &amp; meliore <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>, &amp; vt deterius, aut in eadem e&longs;&longs;entia diuina erit <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> deterioris, <lb/>quod <expan abbr="negand&utilde;">negandum</expan> pror&longs;us e&longs;t, aut Deus non mouebit, quatenus appetens. Ill&ograve; fort&egrave; confugies, ibi h&aelig;c ab&shy;<lb/>&longs;urda contingere, vbi &longs;eiuncta &longs;int &longs;ubiecto appetens &amp; appetendum, &longs;ed &longs;i in <expan abbr="ead&atilde;">eadam</expan> natura <expan abbr="conueni&atilde;t">conueniant</expan>, <lb/>&amp; &lt;04&gt;pter &longs;e ip&longs;um agat efficiens; idem non inconuenit &longs;ibi ip&longs;i <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &amp; efficiens e&longs;&longs;e; nec ibi melius, aut <lb/> <arrow.to.target n="marg5457"></arrow.to.target> ap&shy;<lb/><lb/>petens, haberet; prius etenim ab alio moueretur; id ver&ograve; prius e&longs;&longs;e oportetet: igitur manet immo&shy;<lb/>bile <expan abbr="o&itilde;bus">oimbus</expan> modis. Et cert&egrave; &longs;i quod ab alio mouetur, &longs;iue &agrave; fine, &amp; vt appetens moueatur, &longs;iue etiam vt <lb/>ab efficiente; &agrave; priore &amp; meliore <expan abbr="moue&ttilde;">mouetur</expan>, &amp; vt deterius, aut in eadem e&longs;&longs;entia diuina erit <expan abbr="r&otilde;">rom</expan> deterioris, <lb/>quod <expan abbr="negand&utilde;">negandum</expan> pror&longs;us e&longs;t, aut Deus non mouebit, quatenus appetens. Ill&ograve; fort&egrave; confugies, ibi h&aelig;c ab&shy;<lb/>&longs;urda contingere, vbi &longs;eiuncta &longs;int &longs;ubiecto appetens &amp; appetendum, &longs;ed &longs;i in <expan abbr="ead&atilde;">eadam</expan> natura <expan abbr="conueni&atilde;t">conueniant</expan>, <lb/>&amp; &lt;04&gt;pter &longs;e ip&longs;um agat efficiens; idem non inconuenit &longs;ibi ip&longs;i <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> &amp; efficiens e&longs;&longs;e; nec ibi melius, aut <lb/>
 <arrow.to.target n="marg5458"></arrow.to.target><lb/>deterius e&longs;t; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> ex &longs;e ip&longs;o pr&aelig;&longs;tat <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> qu&aelig; requirit: id ver&ograve; &agrave; &longs;imili confirmari <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, qu&ograve;d in Deo <lb/>mens, res intelligenda, &amp; intelligentia &longs;unt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &amp; idem, &amp; mens tamen ad <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> obtinet po&shy;<lb/>te&longs;tatis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;u&longs;picio po&longs;&longs;et exoriri de aliqua imperfectione, quia tamen in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> e&longs;t in quo actus non <lb/>contaminat vllo pacto. <expan abbr="loco&qacute;">locoque</expan>. illi Ari&longs;totelico occurres, qu&ograve;d ibi motus ver&egrave; accipiatur, nihil agatur <lb/>de metaphorico, de quo nunc verba facimus. tamet&longs;i dicebat ad hoc Achillinus, non e&longs;&longs;e <expan abbr="inconueni&etilde;s">inconueniens</expan> <lb/>vni menti plura tribui pr&aelig;dicata qu&aelig; &longs;ecum nobilitate differant, quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> po&longs;sint e&longs;&longs;e diuer&longs;arum <expan abbr="me-thodor&utilde;">me&shy;<lb/>thodorum</expan> obiecta. Equidem non e&longs;&longs;e <expan abbr="par&etilde;">parem</expan> rationem in appetente &amp; efficiente per&longs;picio, atque in intel&shy;<lb/>ligente; propterea qu&ograve;d illa di&longs;tinctio in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, quoad intelligendi <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> pendet ex no&longs;tro <lb/>modo concipiendi, qui c&ugrave;m in nobis &egrave; potentia intelligente actu fieri experiamur, in illo actu diuin&aelig; <lb/>e&longs;&longs;enti&aelig; cogitamus duas parteis, intelligentem .&longs;. &amp; intelligendam: at hic <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mente &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed natura <lb/>di&longs;iuncta oportet e&longs;&longs;e principia. quorum &longs;int ade&ograve; munera diuer&longs;a. Pr&aelig;tere&agrave; in <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> &amp; obiecto quia <lb/>functio pror&longs;us interna e&longs;t, forta&longs;&longs;e <expan abbr="dabi&ttilde;">dabitur</expan> eadem e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m e&longs;&longs;entiam; <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. ratione di&longs;tingui. <lb/>Quapropter vbi mens pote&longs;tate &longs;it, ab obiecto perficitur, vbi ver&ograve; &longs;it actu, vt in mentibus &longs;upremis, <lb/>quia &longs;ol&ugrave;m di&longs;tinguitur ex modo intelligendi, <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> affert imperfectionem. at <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> id continget in effi&shy;<lb/>cienti&aelig; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> qu&ecedil; pendet <expan abbr="o&itilde;no">oinno</expan> ab externo? Neque .n. appetit &longs;eip&longs;um Deus &longs;impliciter in hypothe&longs;i <arrow.to.target n="marg5458"></arrow.to.target><lb/>deterius e&longs;t; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> ex &longs;e ip&longs;o pr&aelig;&longs;tat <expan abbr="o&itilde;a">oina</expan> qu&aelig; requirit: id ver&ograve; &agrave; &longs;imili confirmari <expan abbr="p&otilde;t">pont</expan>, qu&ograve;d in Deo <lb/>mens, res intelligenda, &amp; intelligentia &longs;unt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> &amp; idem, &amp; mens tamen ad <expan abbr="obiect&utilde;">obiectum</expan> <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> obtinet po&shy;<lb/>te&longs;tatis: <expan abbr="itaq.">itaque</expan> &longs;u&longs;picio po&longs;&longs;et exoriri de aliqua imperfectione, quia tamen in <expan abbr="eod&etilde;">eodem</expan> e&longs;t in quo actus non <lb/>contaminat vllo pacto. <expan abbr="loco&qacute;">locoque</expan>. illi Ari&longs;totelico occurres, qu&ograve;d ibi motus ver&egrave; accipiatur, nihil agatur <lb/>de metaphorico, de quo nunc verba facimus. tamet&longs;i dicebat ad hoc Achillinus, non e&longs;&longs;e <expan abbr="inconueni&etilde;s">inconueniens</expan> <lb/>vni menti plura tribui pr&aelig;dicata qu&aelig; &longs;ecum nobilitate differant, quin <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> po&longs;sint e&longs;&longs;e diuer&longs;arum <expan abbr="me-thodor&utilde;">me&shy;<lb/>thodorum</expan> obiecta. Equidem non e&longs;&longs;e <expan abbr="par&etilde;">parem</expan> rationem in appetente &amp; efficiente per&longs;picio, atque in intel&shy;<lb/>ligente; propterea qu&ograve;d illa di&longs;tinctio in <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> &amp; <expan abbr="pote&longs;tat&etilde;">pote&longs;tatem</expan>, quoad intelligendi <expan abbr="offici&utilde;">officium</expan> pendet ex no&longs;tro <lb/>modo concipiendi, qui c&ugrave;m in nobis &egrave; potentia intelligente actu fieri experiamur, in illo actu diuin&aelig; <lb/>e&longs;&longs;enti&aelig; cogitamus duas parteis, intelligentem .&longs;. &amp; intelligendam: at hic <expan abbr="n&otilde;">non</expan> mente &longs;ol&ugrave;m, &longs;ed natura <lb/>di&longs;iuncta oportet e&longs;&longs;e principia. quorum &longs;int ade&ograve; munera diuer&longs;a. Pr&aelig;tere&agrave; in <expan abbr="m&etilde;te">mente</expan> &amp; obiecto quia <lb/>functio pror&longs;us interna e&longs;t, forta&longs;&longs;e <expan abbr="dabi&ttilde;">dabitur</expan> eadem e&longs;&longs;e &longs;ecund&ugrave;m e&longs;&longs;entiam; <expan abbr="&longs;olum&qacute;">&longs;olumque</expan>. ratione di&longs;tingui. <lb/>Quapropter vbi mens pote&longs;tate &longs;it, ab obiecto perficitur, vbi ver&ograve; &longs;it actu, vt in mentibus &longs;upremis, <lb/>quia &longs;ol&ugrave;m di&longs;tinguitur ex modo intelligendi, <expan abbr="null&atilde;">nullam</expan> affert imperfectionem. at <expan abbr="q&utilde;o">quno</expan> id continget in effi&shy;<lb/>cienti&aelig; <expan abbr="r&otilde;ne">ronne</expan> qu&ecedil; pendet <expan abbr="o&itilde;no">oinno</expan> ab externo? Neque .n. appetit &longs;eip&longs;um Deus &longs;impliciter in hypothe&longs;i


Legend:
Removed from v.1.18 
changed lines
 Added in v.1.21