Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to borro_demot_01_la_1575.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/Attic/borro_demot_01_la_1575.xml between version 1.1 and 1.2

version 1.1, 2002/10/18 13:42:44 version 1.2, 2002/10/25 09:10:39
Line 10 
Line 10 
         <cvs_file>borro_demot_01_la_1575</cvs_file>         <cvs_file>borro_demot_01_la_1575</cvs_file>
         <cvs_version/>         <cvs_version/>
         <locator>0000000011.xml</locator>         <locator>0000000011.xml</locator>
 </info>      <text>          <front>          </front>          <body>            <chap>        <pb id="p.0001"/><p type="head"> </info>      <text>          <front>          </front>          <body>            <chap>        <pb xlink:href="011/01/001.jpg" id="p.0001"/><p type="head">
  
 <s>HIERONYMVS <lb/>BORRIVS ARRETINVS <lb/>De Motu Grauium, &amp; <lb/>Leuium</s></p><p type="head"> <s>HIERONYMVS <lb/>BORRIVS ARRETINVS <lb/>De Motu Grauium, &amp; <lb/>Leuium</s></p><p type="head">
  
 <s><emph type="italics"/>Ad<emph.end type="italics"/> FRANCISCVM <emph type="italics"/>Medicem <lb/>Magnum Etruria Ducem II.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><figure/><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Ad<emph.end type="italics"/> FRANCISCVM <emph type="italics"/>Medicem <lb/>Magnum Etruria Ducem II.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
 <s>FLORENTIAE, <lb/>In Officina Georgii Mare&longs;cotti. <lb/></s> <s>FLORENTIAE, <lb/>In Officina Georgii Mare&longs;cotti. <lb/></s>
  
 <s>MDLXXV.<!-- KEEP S--></s></p><pb/><figure/><p type="head"> <s>MDLXXV.<!-- KEEP S--></s></p><pb xlink:href="011/01/002.jpg"/><p type="head">
  
 <s>ROBERTVS TITIVS BVRGEN. <lb/>IN HIERONYMI BORRI <lb/>EFFIGIEM.</s></p><p type="main"> <s>ROBERTVS TITIVS BVRGEN. <lb/>IN HIERONYMI BORRI <lb/>EFFIGIEM.</s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Qvisqvis es, exiguo qui inclu&longs;am con&longs;picis orbe <lb/>Effigiem BORRI, &amp; facili miraris ab arte <lb/>Expre&longs;&longs;os vultus, atque ora &longs;imillima veris, <lb/>Quanto deinde magis mirabere, cum tibi lectus <lb/>Liber erit, quo natur&aelig; fugientis opertum <lb/>Mon&longs;trat iter, <expan abbr="vinclisq.">vinclisque</expan> docet retinacibus arct&egrave; <lb/>Comprimere, vt ne &longs;e te ignaro concitet hilum, <lb/>Quam &longs;tupeas? </s> <s><emph type="italics"/>Qvisqvis es, exiguo qui inclu&longs;am con&longs;picis orbe <lb/>Effigiem BORRI, &amp; facili miraris ab arte <lb/>Expre&longs;&longs;os vultus, atque ora &longs;imillima veris, <lb/>Quanto deinde magis mirabere, cum tibi lectus <lb/>Liber erit, quo natur&aelig; fugientis opertum <lb/>Mon&longs;trat iter, <expan abbr="vinclisq.">vinclisque</expan> docet retinacibus arct&egrave; <lb/>Comprimere, vt ne &longs;e te ignaro concitet hilum, <lb/>Quam &longs;tupeas? </s>
  
 <s><expan abbr="namq.">namque</expan> ingenij pr&aelig;&longs;tantis imago <lb/>Long&egrave; animata magis &longs;e&longs;e hic o&longs;tentat, vt ignis <lb/>Aethereus, qui mane nouum praeuortitur ortum<emph.end type="italics"/></s></p><pb/><p type="head"> <s><expan abbr="namq.">namque</expan> ingenij pr&aelig;&longs;tantis imago <lb/>Long&egrave; animata magis &longs;e&longs;e hic o&longs;tentat, vt ignis <lb/>Aethereus, qui mane nouum praeuortitur ortum<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/003.jpg"/><p type="head">
  
 <s>FRANCISCO MEDICI <lb/>MAGNO ETRVRIAE <lb/>DVCI II.<!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s>FRANCISCO MEDICI <lb/>MAGNO ETRVRIAE <lb/>DVCI II.<!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
Line 40 
Line 40 
  
 <s>Sed tamen adhuc manca, <lb/>&amp; vulgaris iure videbatur ea e&longs;&longs;e cognitio. </s> <s>Sed tamen adhuc manca, <lb/>&amp; vulgaris iure videbatur ea e&longs;&longs;e cognitio. </s>
  
 <s>Verum <pb/>fortuna nobis dedit, vt ederentur in Iucem Xeno&shy;<lb/>phanes &amp; auditor eius Parmenides, &amp; ambo &longs;upe&shy;<lb/>riori natur&aelig; cognitioni non mediocre afferrent in <lb/>crementum, ac magnus ille Philo&longs;ophus Pythago&shy;<lb/>ras na&longs;ceretur, qui multa ii&longs;dem de rebus politius <lb/><expan abbr="perfectiu&longs;q.">perfectiu&longs;que</expan> proferret; &amp; philo&longs;ophiam &agrave; prima in&shy;<lb/>choataque forma ad expletam, atque cumulatam <lb/>in dies felicius procedentem relinqueret. </s> <s>Verum <pb xlink:href="011/01/004.jpg"/>fortuna nobis dedit, vt ederentur in Iucem Xeno&shy;<lb/>phanes &amp; auditor eius Parmenides, &amp; ambo &longs;upe&shy;<lb/>riori natur&aelig; cognitioni non mediocre afferrent in <lb/>crementum, ac magnus ille Philo&longs;ophus Pythago&shy;<lb/>ras na&longs;ceretur, qui multa ii&longs;dem de rebus politius <lb/><expan abbr="perfectiu&longs;q.">perfectiu&longs;que</expan> proferret; &amp; philo&longs;ophiam &agrave; prima in&shy;<lb/>choataque forma ad expletam, atque cumulatam <lb/>in dies felicius procedentem relinqueret. </s>
  
 <s>Horum <lb/>&aelig;tati &longs;ucce&longs;sit Anaxagoras, quem, vt con&longs;ulto De&shy;<lb/>mocritum, Empedoclem, &amp; alios omittam, ma&shy;<lb/>gnum attuli&longs;&longs;e optimis di&longs;ciplinis adiumentum, &amp; <lb/>auxi&longs;&longs;e &longs;uos di&longs;cipulos &longs;cientia quadam admira&shy;<lb/>bili, con&longs;tans e&longs;t omnium opinio. </s> <s>Horum <lb/>&aelig;tati &longs;ucce&longs;sit Anaxagoras, quem, vt con&longs;ulto De&shy;<lb/>mocritum, Empedoclem, &amp; alios omittam, ma&shy;<lb/>gnum attuli&longs;&longs;e optimis di&longs;ciplinis adiumentum, &amp; <lb/>auxi&longs;&longs;e &longs;uos di&longs;cipulos &longs;cientia quadam admira&shy;<lb/>bili, con&longs;tans e&longs;t omnium opinio. </s>
  
Line 50 
Line 50 
  
 <s>Po&longs;t eos autem, quorum mentio&shy;<lb/>nem fecimus, <expan abbr="n&otilde;nulli">nonnulli</expan> alii graui&longs;simi viri in hoc pr&aelig; <lb/>claro &longs;tudiorum genere ita ver&longs;ati &longs;unt, vt multo <lb/>acrius quam &longs;uperiores, &amp; grauius ad philo&longs;ophan <lb/>dum incubuerint: nam diuino munere donatus <lb/>e&longs;t nobis Ari&longs;toteles <expan abbr="Philo&longs;ophor&utilde;">Philo&longs;ophorum</expan> vere princeps, <lb/>&agrave; quo vno, &amp; facilius, &amp; melius, &amp; breui plura didi <lb/>cit omnis po&longs;teritas, quam &agrave; prioribus didicerit. <lb/></s> <s>Po&longs;t eos autem, quorum mentio&shy;<lb/>nem fecimus, <expan abbr="n&otilde;nulli">nonnulli</expan> alii graui&longs;simi viri in hoc pr&aelig; <lb/>claro &longs;tudiorum genere ita ver&longs;ati &longs;unt, vt multo <lb/>acrius quam &longs;uperiores, &amp; grauius ad philo&longs;ophan <lb/>dum incubuerint: nam diuino munere donatus <lb/>e&longs;t nobis Ari&longs;toteles <expan abbr="Philo&longs;ophor&utilde;">Philo&longs;ophorum</expan> vere princeps, <lb/>&agrave; quo vno, &amp; facilius, &amp; melius, &amp; breui plura didi <lb/>cit omnis po&longs;teritas, quam &agrave; prioribus didicerit. <lb/></s>
  
 <s>Quoniam autem, &longs;iue maiorum negligentia, &longs;iue <lb/>temporum iniuria, &longs;iue alio quouis malo fato fide&shy;<lb/>lis illa veterum philo&longs;ophorum, qui Ari&longs;totelem <lb/>&aelig;tate pr&aelig;&longs;titerunt, doctrina ad hancv&longs;que diem ia<pb/>cuit in tenebris, &amp; &longs;olis videtur luce clarius, pluri&shy;<lb/>mum humano generi eum hominem profuturum, <lb/>cuius con&longs;ilio, &amp; opera ex tam diuturnis tenebris <lb/>emergeret; propterea &longs;um arbitratus maximos <lb/>quo&longs;que labores experiundos mihi &amp; &longs;ubeundos <lb/>e&longs;&longs;e, vt tandem aliquando ea per me in lucem euo&shy;<lb/>cetur; propterea libenter etiam expertus &longs;um, ac <lb/>tentaui omnia. </s> <s>Quoniam autem, &longs;iue maiorum negligentia, &longs;iue <lb/>temporum iniuria, &longs;iue alio quouis malo fato fide&shy;<lb/>lis illa veterum philo&longs;ophorum, qui Ari&longs;totelem <lb/>&aelig;tate pr&aelig;&longs;titerunt, doctrina ad hancv&longs;que diem ia<pb xlink:href="011/01/005.jpg"/>cuit in tenebris, &amp; &longs;olis videtur luce clarius, pluri&shy;<lb/>mum humano generi eum hominem profuturum, <lb/>cuius con&longs;ilio, &amp; opera ex tam diuturnis tenebris <lb/>emergeret; propterea &longs;um arbitratus maximos <lb/>quo&longs;que labores experiundos mihi &amp; &longs;ubeundos <lb/>e&longs;&longs;e, vt tandem aliquando ea per me in lucem euo&shy;<lb/>cetur; propterea libenter etiam expertus &longs;um, ac <lb/>tentaui omnia. </s>
  
 <s>Vtinam autem no&longs;tris laboribus <lb/>contingat exitus, quem optamus, vt me duce Phi&shy;<lb/>lo&longs;ophia illa tam glorio&longs;a, &amp; vera quam antiqua, <lb/>paulatim quidem &longs;uperioribus &longs;ingulis &aelig;tatibus <lb/>aucta, &longs;ed cra&longs;&longs;is tamen adhuc tenebris circumfu&longs;a <lb/>aut &longs;uaui&longs;&longs;imam lucem a&longs;piciat, qua indigni&longs;sim&egrave; <lb/>ne&longs;cio quomodo videtur priuari, aut ea frui &longs;altem <lb/>incipiat. </s> <s>Vtinam autem no&longs;tris laboribus <lb/>contingat exitus, quem optamus, vt me duce Phi&shy;<lb/>lo&longs;ophia illa tam glorio&longs;a, &amp; vera quam antiqua, <lb/>paulatim quidem &longs;uperioribus &longs;ingulis &aelig;tatibus <lb/>aucta, &longs;ed cra&longs;&longs;is tamen adhuc tenebris circumfu&longs;a <lb/>aut &longs;uaui&longs;&longs;imam lucem a&longs;piciat, qua indigni&longs;sim&egrave; <lb/>ne&longs;cio quomodo videtur priuari, aut ea frui &longs;altem <lb/>incipiat. </s>
  
Line 58 
Line 58 
  
 <s>Num quam tamen futurum e&longs;t, <lb/>vt me mei huius con&longs;ilii indu&longs;tri&aelig;que p&oelig;niteat q <lb/>Nam &longs;i me huius Philo&longs;ophi&aelig; fontes antea ita clau <lb/>&longs;os, vt nemini paterent, demon&longs;trante ad eos mul&shy;<lb/>to &longs;tudio&longs;ius aperiendos alii po&longs;thac <expan abbr="excitab&utilde;tur">excitabuntur</expan>, <lb/>&amp; huius virtutis, vt &longs;pero, &amp; opto, pr&aelig;&longs;tantiam con <lb/>&longs;equentur, mea etiam laus ex aliqua parte fuerit. <lb/></s> <s>Num quam tamen futurum e&longs;t, <lb/>vt me mei huius con&longs;ilii indu&longs;tri&aelig;que p&oelig;niteat q <lb/>Nam &longs;i me huius Philo&longs;ophi&aelig; fontes antea ita clau <lb/>&longs;os, vt nemini paterent, demon&longs;trante ad eos mul&shy;<lb/>to &longs;tudio&longs;ius aperiendos alii po&longs;thac <expan abbr="excitab&utilde;tur">excitabuntur</expan>, <lb/>&amp; huius virtutis, vt &longs;pero, &amp; opto, pr&aelig;&longs;tantiam con <lb/>&longs;equentur, mea etiam laus ex aliqua parte fuerit. <lb/></s>
  
 <s>Sed quoniam quicunque aliqua ingenii &longs;ui monu <lb/>menta po&longs;teritati mandant, ea plerique omnes &longs;ibi <lb/>videntur magnis dicare principibus debere, qui <lb/>aut benemeriti &longs;int, aut literis delectentur, aut pro <lb/>excellenti, &amp; &longs;ingulari ingenio quod po&longs;sident, de <lb/>aliorum etiam ingeniis ver&egrave; po&longs;sint exi&longs;timare, <gap/><pb/>Idcirco FRANCISCE Med: Magne Dux quem <lb/>COSMO Parenti optimo, &amp; felici&longs;simo &longs;uper&longs;ti&shy;<lb/>tem e&longs;&longs;e voluit immortalis DEVS, vt te Etruriam <lb/>admini&longs;trante, ac regente magnum &amp; tri&longs;te illud <lb/>de&longs;iderium quod in c&aelig;lum reuertens vir ille diui&shy;<lb/>nus vniuer&longs;&aelig; huic prouinci&aelig; reliquit &longs;ui, leniatur, <lb/>&amp; eius Ciuitates pergant felices e&longs;&longs;e, quod tu tan&shy;<lb/>to Patre digni&longs;simus filius &amp; propterea etiam reip. <lb/></s> <s>Sed quoniam quicunque aliqua ingenii &longs;ui monu <lb/>menta po&longs;teritati mandant, ea plerique omnes &longs;ibi <lb/>videntur magnis dicare principibus debere, qui <lb/>aut benemeriti &longs;int, aut literis delectentur, aut pro <lb/>excellenti, &amp; &longs;ingulari ingenio quod po&longs;sident, de <lb/>aliorum etiam ingeniis ver&egrave; po&longs;sint exi&longs;timare. <pb xlink:href="011/01/006.jpg"/>Idcirco FRANCISCE Med: Magne Dux quem <lb/>COSMO Parenti optimo, &amp; felici&longs;simo &longs;uper&longs;ti&shy;<lb/>tem e&longs;&longs;e voluit immortalis DEVS, vt te Etruriam <lb/>admini&longs;trante, ac regente magnum &amp; tri&longs;te illud <lb/>de&longs;iderium quod in c&aelig;lum reuertens vir ille diui&shy;<lb/>nus vniuer&longs;&aelig; huic prouinci&aelig; reliquit &longs;ui, leniatur, <lb/>&amp; eius Ciuitates pergant felices e&longs;&longs;e, quod tu tan&shy;<lb/>to Patre digni&longs;simus filius &amp; propterea etiam reip. <lb/></s>
  
 <s>regend&aelig; &longs;cienti&longs;simus iis pr&aelig;&longs;is. </s> <s>regend&aelig; &longs;cienti&longs;simus iis pr&aelig;&longs;is. </s>
  
Line 66 
Line 66 
  
 <s>Nam &longs;i h&aelig; me&aelig; vigili&aelig; acer&shy;<lb/>rimo tanti Principis iudicio re&longs;pondebunt, reli&shy;<lb/>quorum omnium iudicium, quod de me futurum <lb/>e&longs;t, non pertime&longs;cam. </s> <s>Nam &longs;i h&aelig; me&aelig; vigili&aelig; acer&shy;<lb/>rimo tanti Principis iudicio re&longs;pondebunt, reli&shy;<lb/>quorum omnium iudicium, quod de me futurum <lb/>e&longs;t, non pertime&longs;cam. </s>
  
 <s>Tevero Flos Itali&aelig; Princi&shy;<lb/>pum lecti&longs;sime, qui in omnibus tuis actionibus pa&shy;<lb/>trium animum, virtutem que capias, &amp; eius huma&shy;<lb/>nitatis, probitatis, con&longs;iliorum effigies cunctis re&shy;<lb/>lictus filius iudicaris, non e&longs;t quod multis verbis <lb/>orem, vt hoc meum opu&longs;culum libenti&longs;simo ani&shy;<lb/>mo accipias, namque te tua &longs;ponte facturum e&longs;&longs;e <lb/>&longs;cribens confidebam, literarum enim &longs;tudia, ea&shy;<lb/>que colentes apud te in tanto &longs;unt honore, vt pa&shy;<lb/>trocinio <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> tui num quam &longs;atis laudati Patris, <lb/>deinde tuo ad &longs;pem pri&longs;tin&aelig; dignitatis, qu&aelig; alio&shy;<lb/>rum culpa pen&egrave; tota fuerat ami&longs;&longs;a liter&aelig;, videantur <lb/>in Etruria reuixi&longs;&longs;e: Etenim nemini ob&longs;curum e&longs;&longs;e <pb/>arbitror ex vltimis etiam terris &agrave; te viros omni libe| <lb/>rali doctrina eruditi&longs;simos Pi&longs;as tuas quo virtutis <lb/>erg&ograve; vndique iuuenum examina confluunt hone&shy;<lb/>&longs;ti&longs;sima accer&longs;itos mercede, &amp; quotannis maiore <lb/>diligentia accer&longs;iri, vt vniu&longs;qui&longs;que quam tenet <lb/>public&egrave; profiteatur, &amp; doceat &longs;cientiam. </s> <s>Tevero Flos Itali&aelig; Princi&shy;<lb/>pum lecti&longs;sime, qui in omnibus tuis actionibus pa&shy;<lb/>trium animum, virtutem que capias, &amp; eius huma&shy;<lb/>nitatis, probitatis, con&longs;iliorum effigies cunctis re&shy;<lb/>lictus filius iudicaris, non e&longs;t quod multis verbis <lb/>orem, vt hoc meum opu&longs;culum libenti&longs;simo ani&shy;<lb/>mo accipias, namque te tua &longs;ponte facturum e&longs;&longs;e <lb/>&longs;cribens confidebam, literarum enim &longs;tudia, ea&shy;<lb/>que colentes apud te in tanto &longs;unt honore, vt pa&shy;<lb/>trocinio <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> tui num quam &longs;atis laudati Patris, <lb/>deinde tuo ad &longs;pem pri&longs;tin&aelig; dignitatis, qu&aelig; alio&shy;<lb/>rum culpa pen&egrave; tota fuerat ami&longs;&longs;a liter&aelig;, videantur <lb/>in Etruria reuixi&longs;&longs;e: Etenim nemini ob&longs;curum e&longs;&longs;e <pb xlink:href="011/01/007.jpg"/>arbitror ex vltimis etiam terris &agrave; te viros omni libe| <lb/>rali doctrina eruditi&longs;simos Pi&longs;as tuas quo virtutis <lb/>erg&ograve; vndique iuuenum examina confluunt hone&shy;<lb/>&longs;ti&longs;sima accer&longs;itos mercede, &amp; quotannis maiore <lb/>diligentia accer&longs;iri, vt vniu&longs;qui&longs;que quam tenet <lb/>public&egrave; profiteatur, &amp; doceat &longs;cientiam. </s>
  
 <s>Atque <lb/>&longs;umptus qui faciendi &longs;unt in eos tam libenter fa&shy;<lb/>ctos, &amp; fieri, cum &longs;cias numquam melius poni po&longs;| <lb/>&longs;e quam quos libenti&longs;sime. </s> <s>Atque <lb/>&longs;umptus qui faciendi &longs;unt in eos tam libenter fa&shy;<lb/>ctos, &amp; fieri, cum &longs;cias numquam melius poni po&longs;| <lb/>&longs;e quam quos libenti&longs;sime. </s>
  
Line 80 
Line 80 
  
 <s>Quapropter &longs;i tanti viri &longs;plendore me vis intermo| <lb/>ri, mittito. </s> <s>Quapropter &longs;i tanti viri &longs;plendore me vis intermo| <lb/>ri, mittito. </s>
  
 <s>Sin me &longs;iliam tuam &aelig;que tibi dulcem, <lb/>ni&longs;i me fallit animus ac ip&longs;am vitam cupis incolu-<pb/>mem mittendi con&longs;ilium mutato. </s> <s>Sin me &longs;iliam tuam &aelig;que tibi dulcem, <lb/>ni&longs;i me fallit animus ac ip&longs;am vitam cupis incolu-<pb xlink:href="011/01/008.jpg"/>mem mittendi con&longs;ilium mutato. </s>
  
 <s>Hac mente cum <lb/>e&longs;&longs;et, non e&longs;t tamen au&longs;a neque mihi patri, quem vi <lb/>debat in duxi&longs;&longs;e <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> vt iret, aduer&longs;ari, <expan abbr="neq.">neque</expan> quic&shy;<lb/>quam negare Iacobo Saluiato tuarum omnium vir <lb/>tutum ob&longs;eruanti&longs;simo, &amp; nobilitate, ingenio, bene| <lb/>ficentia, fortitudine animi, &amp; rerum v&longs;u florenti&longs;si&shy;<lb/>mo, tibique &longs;ancti&longs;simo &longs;anguinis iure coniuncti&longs;si&shy;<lb/>mo, qui puellam vt parentis dicto e&longs;&longs;et audiens ma <lb/>gnopere hortabatur. </s> <s>Hac mente cum <lb/>e&longs;&longs;et, non e&longs;t tamen au&longs;a neque mihi patri, quem vi <lb/>debat in duxi&longs;&longs;e <expan abbr="anim&utilde;">animum</expan> vt iret, aduer&longs;ari, <expan abbr="neq.">neque</expan> quic&shy;<lb/>quam negare Iacobo Saluiato tuarum omnium vir <lb/>tutum ob&longs;eruanti&longs;simo, &amp; nobilitate, ingenio, bene| <lb/>ficentia, fortitudine animi, &amp; rerum v&longs;u florenti&longs;si&shy;<lb/>mo, tibique &longs;ancti&longs;simo &longs;anguinis iure coniuncti&longs;si&shy;<lb/>mo, qui puellam vt parentis dicto e&longs;&longs;et audiens ma <lb/>gnopere hortabatur. </s>
  
Line 90 
Line 90 
  
 <s>Verbis autem exprimi non po| <lb/>te&longs;t, quantum ego &longs;im voluptatis capturus, vbi abs <lb/>te, pro tua incredibili humanitate, hanc meam fi&shy;<lb/>liam (vt cupio) benigno vultu <expan abbr="except&atilde;">exceptam</expan> audiuero. <lb/></s> <s>Verbis autem exprimi non po| <lb/>te&longs;t, quantum ego &longs;im voluptatis capturus, vbi abs <lb/>te, pro tua incredibili humanitate, hanc meam fi&shy;<lb/>liam (vt cupio) benigno vultu <expan abbr="except&atilde;">exceptam</expan> audiuero. <lb/></s>
  
 <s>Qu&aelig; quidem res &longs;i ex no&longs;tra &longs;ententia ceciderit, <lb/>pr&aelig;terquam quod aliquid mihi videbor e&longs;&longs;e, alte&shy;<lb/>ram filiam iam natu grandem non ita multo po&longs;t <lb/>tibi mittam, ac dicabo, cui me velim &longs;cias iamdiu <pb/>me ip&longs;um, mea&longs;que fortunas omnes, quantul&aelig;cun| <lb/>que &longs;int, &amp; vniuer&longs;am domum dica&longs;&longs;e: &longs;ed cum <lb/>opus non &longs;it verbis vbi rerum &amp; ad&longs;unt &amp; aderunt <lb/>quotidie certi&longs;sima te&longs;timonia, longioris &aelig;pi&longs;tol&aelig; <lb/>&longs;atietatem effugiam, atque illud etiam mihi abs te <lb/>petam beneficium, vt &longs;i frons puell&aelig; huius nullis <lb/>erit calami&longs;tri ve&longs;tigiis notata, &longs;i nulla fucati can&shy;<lb/>doris erunt adhibita medicamenta, &longs;i naturalis in <lb/>ea tantum nitor erit, h&aelig;c e&longs;&longs;e probitatis eius, non <lb/>negligenti&aelig; expre&longs;&longs;a &longs;igna exi&longs;times: Quod &longs;i or&shy;<lb/>namenta mole&longs;te feres omi&longs;&longs;a, meam harum rerum <lb/>in&longs;citiam facile excu&longs;abis: propterea quod &longs;pecta&shy;<lb/>ri res, non verba pendi non ignoras in Philo&longs;ophia. <lb/></s> <s>Qu&aelig; quidem res &longs;i ex no&longs;tra &longs;ententia ceciderit, <lb/>pr&aelig;terquam quod aliquid mihi videbor e&longs;&longs;e, alte&shy;<lb/>ram filiam iam natu grandem non ita multo po&longs;t <lb/>tibi mittam, ac dicabo, cui me velim &longs;cias iamdiu <pb xlink:href="011/01/009.jpg"/>me ip&longs;um, mea&longs;que fortunas omnes, quantul&aelig;cun| <lb/>que &longs;int, &amp; vniuer&longs;am domum dica&longs;&longs;e: &longs;ed cum <lb/>opus non &longs;it verbis vbi rerum &amp; ad&longs;unt &amp; aderunt <lb/>quotidie certi&longs;sima te&longs;timonia, longioris &aelig;pi&longs;tol&aelig; <lb/>&longs;atietatem effugiam, atque illud etiam mihi abs te <lb/>petam beneficium, vt &longs;i frons puell&aelig; huius nullis <lb/>erit calami&longs;tri ve&longs;tigiis notata, &longs;i nulla fucati can&shy;<lb/>doris erunt adhibita medicamenta, &longs;i naturalis in <lb/>ea tantum nitor erit, h&aelig;c e&longs;&longs;e probitatis eius, non <lb/>negligenti&aelig; expre&longs;&longs;a &longs;igna exi&longs;times: Quod &longs;i or&shy;<lb/>namenta mole&longs;te feres omi&longs;&longs;a, meam harum rerum <lb/>in&longs;citiam facile excu&longs;abis: propterea quod &longs;pecta&shy;<lb/>ri res, non verba pendi non ignoras in Philo&longs;ophia. <lb/></s>
  
 <s>Vale non Etruri&aelig; &longs;olum, &longs;ed Itali&aelig; etiam, ac <lb/>vniuer&longs;i orbis verum decus, ac lumen, <lb/>&amp; Borrium tu&aelig; voluntati mirific&egrave; <lb/>deditum mirific&egrave; etiam <lb/>dilige. </s></p><pb/><p type="head"> <s>Vale non Etruri&aelig; &longs;olum, &longs;ed Itali&aelig; etiam, ac <lb/>vniuer&longs;i orbis verum decus, ac lumen, <lb/>&amp; Borrium tu&aelig; voluntati mirific&egrave; <lb/>deditum mirific&egrave; etiam <lb/>dilige. </s></p><pb xlink:href="011/01/010.jpg"/><p type="head">
  
 <s>BARTHOLOMEO <lb/>CONCINIO TALLAE, <lb/>ET PENNAE BERILLVSTRI <lb/>COMITI,</s></p><p type="head"> <s>BARTHOLOMEO <lb/>CONCINIO TALLAE, <lb/>ET PENNAE BERILLVSTRI <lb/>COMITI,</s></p><p type="head">
  
Line 106 
Line 106 
  
 <s>Nam filia h&aelig;c mea, qu&aelig;, vt &longs;cis, licet inuita, meo tamen iu&longs;&longs;u <lb/>vi&aelig; &longs;e commi&longs;erat, vt adiret<emph.end type="italics"/> FRANCISCVM MEDI&shy;<lb/>CEM <emph type="italics"/>&longs;plendoris immen&longs;i excel&longs;ique animi Principem, Ma&shy;<lb/>gnum Etruri&aelig; Ducem II. cui, eam ego muneri me mi&longs;&longs;urum <lb/>promi&longs;eram, quamuis v&longs;que ad Regias &aelig;des progre&longs;&longs;a e&longs;&longs;et, <lb/>eas tamen non au&longs;a est ingredi, &amp; illarum &aelig;dium magnificen| <lb/>tia, &amp; maxima aulicorum frequentia, ciuium, &longs;ummorumque<lb/>hominum &longs;plendore, quibus assidue tanti Principis ianua, at&shy;<lb/>que vestibulum celebratur perterrita: ideo itinere iam pen&egrave; <lb/>confecto domum reuertit toto corpore contremi&longs;cens. </s> <s>Nam filia h&aelig;c mea, qu&aelig;, vt &longs;cis, licet inuita, meo tamen iu&longs;&longs;u <lb/>vi&aelig; &longs;e commi&longs;erat, vt adiret<emph.end type="italics"/> FRANCISCVM MEDI&shy;<lb/>CEM <emph type="italics"/>&longs;plendoris immen&longs;i excel&longs;ique animi Principem, Ma&shy;<lb/>gnum Etruri&aelig; Ducem II. cui, eam ego muneri me mi&longs;&longs;urum <lb/>promi&longs;eram, quamuis v&longs;que ad Regias &aelig;des progre&longs;&longs;a e&longs;&longs;et, <lb/>eas tamen non au&longs;a est ingredi, &amp; illarum &aelig;dium magnificen| <lb/>tia, &amp; maxima aulicorum frequentia, ciuium, &longs;ummorumque<lb/>hominum &longs;plendore, quibus assidue tanti Principis ianua, at&shy;<lb/>que vestibulum celebratur perterrita: ideo itinere iam pen&egrave; <lb/>confecto domum reuertit toto corpore contremi&longs;cens. </s>
  
 <s>Cum <lb/>enim &agrave; Patre omnia metueret, refugerat &longs;anguis, neque <lb/>mehercule &longs;ine cau&longs;a, propterea quod, vt vidieam redeun&shy;<lb/>tem, ac amori meo amore non re&longs;pondentem, exar&longs;i iracun&shy;<lb/>dia, &amp; vix me continui,, quin inuolauerim in capillum, eoque<lb/>ip&longs;am &amp; veste con&longs;ciderim: atque ni&longs;i mihi ad pedes pro-<pb/>&longs;trata iacui&longs;&longs;et mi&longs;era, patris mi&longs;ericordiam implorans, &longs;e <lb/>pecca&longs;&longs;e ni&longs;i vidi&longs;&longs;et, iureque iurando ni&longs;i confirma&longs;&longs;et me iu&shy;<lb/>bente Patre, quoties opus &longs;it, &longs;e tuo tantum comitatu &longs;eptam, <lb/>florentissimam istam, fortunatissimam, &amp; pulcherrimam <lb/>vrbem, orbis terrarum lucem, &amp; tam pr&aelig;clara Vrbe Prin&shy;<lb/>cipem dignissimum, omnino omni crudelitate lacera&longs;&longs;em. <lb/></s> <s>Cum <lb/>enim &agrave; Patre omnia metueret, refugerat &longs;anguis, neque <lb/>mehercule &longs;ine cau&longs;a, propterea quod, vt vidieam redeun&shy;<lb/>tem, ac amori meo amore non re&longs;pondentem, exar&longs;i iracun&shy;<lb/>dia, &amp; vix me continui,, quin inuolauerim in capillum, eoque<lb/>ip&longs;am &amp; veste con&longs;ciderim: atque ni&longs;i mihi ad pedes pro-<pb xlink:href="011/01/011.jpg"/>&longs;trata iacui&longs;&longs;et mi&longs;era, patris mi&longs;ericordiam implorans, &longs;e <lb/>pecca&longs;&longs;e ni&longs;i vidi&longs;&longs;et, iureque iurando ni&longs;i confirma&longs;&longs;et me iu&shy;<lb/>bente Patre, quoties opus &longs;it, &longs;e tuo tantum comitatu &longs;eptam, <lb/>florentissimam istam, fortunatissimam, &amp; pulcherrimam <lb/>vrbem, orbis terrarum lucem, &amp; tam pr&aelig;clara Vrbe Prin&shy;<lb/>cipem dignissimum, omnino omni crudelitate lacera&longs;&longs;em. <lb/></s>
  
 <s>Quamquam igitur pudor eius mihi vi&longs;us est &longs;ubrusticus, &amp; <lb/>meum animum non parum offendit, ei tamen, quia &aelig;tas illa <lb/>pudore dicitur ornari, naturali etiam in liberos amore addu&shy;<lb/>ctus ignoui; eoque facilius quod eam cogor pluris etiam quam <lb/>antea facere, cum nunc <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ita abundare ingenio videam, <lb/>vt &longs;ibi te dari in hac &longs;u&longs;cipienda actione Ducem voluerit, in&shy;<lb/>telligens credo, quam propter fidem rerumque agendarum pe&shy;<lb/>ritiam &longs;is gratio&longs;us apud amplissimum clarissimumque illum <lb/>Principem Virum, ad quem, ni&longs;i velit paternam gratiam ef <lb/>fundere, cogitur adire. </s> <s>Quamquam igitur pudor eius mihi vi&longs;us est &longs;ubrusticus, &amp; <lb/>meum animum non parum offendit, ei tamen, quia &aelig;tas illa <lb/>pudore dicitur ornari, naturali etiam in liberos amore addu&shy;<lb/>ctus ignoui; eoque facilius quod eam cogor pluris etiam quam <lb/>antea facere, cum nunc <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> ita abundare ingenio videam, <lb/>vt &longs;ibi te dari in hac &longs;u&longs;cipienda actione Ducem voluerit, in&shy;<lb/>telligens credo, quam propter fidem rerumque agendarum pe&shy;<lb/>ritiam &longs;is gratio&longs;us apud amplissimum clarissimumque illum <lb/>Principem Virum, ad quem, ni&longs;i velit paternam gratiam ef <lb/>fundere, cogitur adire. </s>
  
 <s>Quare, qu&aelig; tua e&longs;t &longs;ingularis <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in me <lb/>&longs;olum &longs;ed in omnes etiam beneuolentia, &amp; humanitas, tamet&longs;i <lb/>&longs;emper ita es de maximis rebus occupatus, vt ab omni occupa<lb/>tione te numquam expedias, quam ad te mitto filiam com&shy;<lb/>mendatam habeas, eamdem comiteris, atque in itinere tan&shy;<lb/>tum puell&aelig; addas animi, &longs;i perget e&longs;&longs;e timida vt ea in orna&shy;<lb/>tissimi no&longs;tri Principis con&longs;pectum veniat, &amp; mea fides libe&shy;<lb/>retur. </s> <s>Quare, qu&aelig; tua e&longs;t &longs;ingularis <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in me <lb/>&longs;olum &longs;ed in omnes etiam beneuolentia, &amp; humanitas, tamet&longs;i <lb/>&longs;emper ita es de maximis rebus occupatus, vt ab omni occupa<lb/>tione te numquam expedias, quam ad te mitto filiam com&shy;<lb/>mendatam habeas, eamdem comiteris, atque in itinere tan&shy;<lb/>tum puell&aelig; addas animi, &longs;i perget e&longs;&longs;e timida vt ea in orna&shy;<lb/>tissimi no&longs;tri Principis con&longs;pectum veniat, &amp; mea fides libe&shy;<lb/>retur. </s>
  
 <s>Vale, ac me vt &longs;oles ama.<emph.end type="italics"/></s></p><pb/><p type="head"> <s>Vale, ac me vt &longs;oles ama.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/012.jpg"/><p type="head">
  
 <s>BENEDICTVS TITIVS <lb/>ROBERTO F. DVLCISSIMO. <lb/>S. P. D.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>BENEDICTVS TITIVS <lb/>ROBERTO F. DVLCISSIMO. <lb/>S. P. D.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 120 
Line 120 
  
 <s>futurus &longs;it, non rabula de foro, plurimis, atque <lb/>optimis artibus ornatum e&longs;&longs;e; quo factum e&longs;t, vt <lb/>teneriori adhuc &aelig;tate exqui&longs;itius te iis literis in&longs;tituerim, quibus ad <lb/>humanitatem informamur, ac deinde annis procedentibus tuo ip&longs;e <lb/>in&longs;tinctu, necnon aliqua mea cohortatione ad philo&longs;ophiam, qu&aelig; <lb/>de moribus docet, qu&aelig;que rerum naturam per&longs;crutatur, animum <lb/>appuleris, in qua quantum profeceris, ni&longs;i tui te fallit amor, facil&egrave; <lb/>tibi erit iudicare: Ego cert&egrave;, quod parentis fuit amanti&longs;&longs;imi, ac filii <lb/>laudum &longs;itienti&longs;&longs;imi, cumulat&egrave; pr&aelig;&longs;titi; vt &longs;i quid aut temporis, aut <lb/>pecuniarum iactur&ecedil; factum &longs;it, eius in te omnis culpa re&longs;ideat. </s> <s>futurus &longs;it, non rabula de foro, plurimis, atque <lb/>optimis artibus ornatum e&longs;&longs;e; quo factum e&longs;t, vt <lb/>teneriori adhuc &aelig;tate exqui&longs;itius te iis literis in&longs;tituerim, quibus ad <lb/>humanitatem informamur, ac deinde annis procedentibus tuo ip&longs;e <lb/>in&longs;tinctu, necnon aliqua mea cohortatione ad philo&longs;ophiam, qu&aelig; <lb/>de moribus docet, qu&aelig;que rerum naturam per&longs;crutatur, animum <lb/>appuleris, in qua quantum profeceris, ni&longs;i tui te fallit amor, facil&egrave; <lb/>tibi erit iudicare: Ego cert&egrave;, quod parentis fuit amanti&longs;&longs;imi, ac filii <lb/>laudum &longs;itienti&longs;&longs;imi, cumulat&egrave; pr&aelig;&longs;titi; vt &longs;i quid aut temporis, aut <lb/>pecuniarum iactur&ecedil; factum &longs;it, eius in te omnis culpa re&longs;ideat. </s>
  
 <s>At&shy;<lb/>que vt intelligas me meas in te omnes cogitationes libenter con&longs;ume <lb/>re&longs;olere, nec de re quapiam magis laborare, quam vt iis virtutibus <lb/>excellas, qu&aelig; homines ex vulgi numero eximere con&longs;ueuerunt; mit&shy;<lb/>to ad te HIER ONYMI BORRII librum, quem de grauium, <lb/>&amp; leuium motu pr&aelig;cellens ille philo&longs;ophus con&longs;criptum tamquam <lb/><expan abbr="te&longs;t&etilde;">te&longs;tem</expan> mutu&aelig; inter nos beneuolenti&aelig;, mihi dono dedit: nam cum is <lb/>proxim&egrave; ab Vrbe reuerti&longs;&longs;et, atque &agrave; me officij cau&longs;&longs;a adiretur, po&longs;t <lb/>varios de rerum no&longs;trarum &longs;tatu &longs;ermones vltro, citroque habitos, <lb/>e&ograve; delatus e&longs;t, vt maximam &longs;e, atque adeo pr&aelig;cipuam aduer&longs;&aelig; for&shy;<lb/>tun&aelig; alleuationem, &amp; &agrave; mole&longs;tiis aberrationem ab vna pr&ecedil;&longs;ertim phi <lb/>lo&longs;ophia inuenire affirmaret; in qua ita conquie&longs;cere con&longs;ueui&longs;&longs;et, vt <lb/>&longs;u&aelig; omnes &oelig;gritudines hoc tamquam pharmaco lenirentur; quam&shy;<lb/>obrem identidem me ad hoc &longs;tudium <expan abbr="cape&longs;&longs;end&utilde;">cape&longs;&longs;endum</expan> hortabatur; apud <lb/>quem cum deuexam iam &aelig;tatem, dome&longs;ticaque negocia, quorum <lb/>multitudine prop&egrave; obruor, excu&longs;arem, h&ecedil;c tibi pr&aelig;cepta dari opor&shy;<lb/>tere exi&longs;timabam; &amp; quoniam &longs;tudiorum cau&longs;&longs;a abe&longs;&longs;es, vehementer <lb/>ab eo contendere c&oelig;pi, vt aliquod huiu&longs;modi <expan abbr="&longs;criptor&utilde;">&longs;criptorum</expan> genus, quod <lb/>te ad philo&longs;ophiam perdi&longs;cendam inflammaret, nec tamen &agrave; ciuili ra<lb/>tione magnopere abhorreret, in tui gratiam pertexeret, vel &longs;i quid <pb/>iam nunc in &longs;chedulis haberet, oportun&egrave; depromeret; is, vt e&longs;t hu&shy;<lb/>mani&longs;&longs;imus, &amp; tui vehementer amans, facturum &longs;e, atque id qui&shy;<lb/>dem breui, prolix&egrave; recepit, tum &longs;cilicet, cum <foreign lang="greek">u/po/mnhma</foreign> quoddam, <lb/>quod de grauium, &amp; leuium natura in manibus haberet, ab&longs;olui&longs;&longs;et. <lb/></s> <s>At&shy;<lb/>que vt intelligas me meas in te omnes cogitationes libenter con&longs;ume <lb/>re&longs;olere, nec de re quapiam magis laborare, quam vt iis virtutibus <lb/>excellas, qu&aelig; homines ex vulgi numero eximere con&longs;ueuerunt; mit&shy;<lb/>to ad te HIER ONYMI BORRII librum, quem de grauium, <lb/>&amp; leuium motu pr&aelig;cellens ille philo&longs;ophus con&longs;criptum tamquam <lb/><expan abbr="te&longs;t&etilde;">te&longs;tem</expan> mutu&aelig; inter nos beneuolenti&aelig;, mihi dono dedit: nam cum is <lb/>proxim&egrave; ab Vrbe reuerti&longs;&longs;et, atque &agrave; me officij cau&longs;&longs;a adiretur, po&longs;t <lb/>varios de rerum no&longs;trarum &longs;tatu &longs;ermones vltro, citroque habitos, <lb/>e&ograve; delatus e&longs;t, vt maximam &longs;e, atque adeo pr&aelig;cipuam aduer&longs;&aelig; for&shy;<lb/>tun&aelig; alleuationem, &amp; &agrave; mole&longs;tiis aberrationem ab vna pr&ecedil;&longs;ertim phi <lb/>lo&longs;ophia inuenire affirmaret; in qua ita conquie&longs;cere con&longs;ueui&longs;&longs;et, vt <lb/>&longs;u&aelig; omnes &oelig;gritudines hoc tamquam pharmaco lenirentur; quam&shy;<lb/>obrem identidem me ad hoc &longs;tudium <expan abbr="cape&longs;&longs;end&utilde;">cape&longs;&longs;endum</expan> hortabatur; apud <lb/>quem cum deuexam iam &aelig;tatem, dome&longs;ticaque negocia, quorum <lb/>multitudine prop&egrave; obruor, excu&longs;arem, h&ecedil;c tibi pr&aelig;cepta dari opor&shy;<lb/>tere exi&longs;timabam; &amp; quoniam &longs;tudiorum cau&longs;&longs;a abe&longs;&longs;es, vehementer <lb/>ab eo contendere c&oelig;pi, vt aliquod huiu&longs;modi <expan abbr="&longs;criptor&utilde;">&longs;criptorum</expan> genus, quod <lb/>te ad philo&longs;ophiam perdi&longs;cendam inflammaret, nec tamen &agrave; ciuili ra<lb/>tione magnopere abhorreret, in tui gratiam pertexeret, vel &longs;i quid <pb xlink:href="011/01/013.jpg"/>iam nunc in &longs;chedulis haberet, oportun&egrave; depromeret; is, vt e&longs;t hu&shy;<lb/>mani&longs;&longs;imus, &amp; tui vehementer amans, facturum &longs;e, atque id qui&shy;<lb/>dem breui, prolix&egrave; recepit, tum &longs;cilicet, cum <foreign lang="greek">u/po/mnhma</foreign> quoddam, <lb/>quod de grauium, &amp; leuium natura in manibus haberet, ab&longs;olui&longs;&longs;et. <lb/></s>
  
 <s>Hic ego hominem acrius vrgere c&oelig;pi, vt id, qualecunque e&longs;&longs;et, no&shy;<lb/>bis o&longs;tenderet, eiu&longs;que legendi copiam faceret: Vidi opus, vehemen&shy;<lb/>ter probaui; itaque quotidie mole&longs;tior ei &longs;um factus, donec <expan abbr="extrem&atilde;">extremam</expan> <lb/>commentario manum imponeret; res tandem ad exitum perducta <lb/>e&longs;t, quam ad te tran&longs;mittere volui; vt c&ugrave;m &agrave; iuri&longs;con&longs;. </s> <s>Hic ego hominem acrius vrgere c&oelig;pi, vt id, qualecunque e&longs;&longs;et, no&shy;<lb/>bis o&longs;tenderet, eiu&longs;que legendi copiam faceret: Vidi opus, vehemen&shy;<lb/>ter probaui; itaque quotidie mole&longs;tior ei &longs;um factus, donec <expan abbr="extrem&atilde;">extremam</expan> <lb/>commentario manum imponeret; res tandem ad exitum perducta <lb/>e&longs;t, quam ad te tran&longs;mittere volui; vt c&ugrave;m &agrave; iuri&longs;con&longs;. </s>
  
 <s>animum ali&shy;<lb/>quando auocaueris, ea te oblectes, &amp; in tuo ocio di&longs;cas e&longs;&longs;e minim&egrave; <lb/>ocio&longs;us. </s> <s>animum ali&shy;<lb/>quando auocaueris, ea te oblectes, &amp; in tuo ocio di&longs;cas e&longs;&longs;e minim&egrave; <lb/>ocio&longs;us. </s>
  
 <s>Leges igitur librum argumenti, &longs;i quod aliud in vniuer&longs;a <lb/>philo&longs;ophia, &longs;ubtili&longs;&longs;imi &amp; exqui&longs;iti&longs;&longs;imi; cui pr&aelig;terea illud acce&shy;<lb/>dit, quod eo ordine, ac facilitate, ea verborum copia, atque delectu <lb/>BORRIVS no&longs;ter v&longs;us e&longs;t, vt <expan abbr="dubi&utilde;">dubium</expan> videri po&longs;&longs;it, quid prius in eo <lb/>admiratione <expan abbr="dign&utilde;">dignum</expan> legenti occurrat; Ego cert&egrave; ita exi&longs;timo, nihil eru <lb/>ditius, nihil <expan abbr="eleg&atilde;tius">elegantius</expan>, nihil denique in hoc genere ab&longs;olutius fieri po<lb/>tui&longs;&longs;e, ac <expan abbr="pr&ecedil;terqu&atilde;">pr&ecedil;terquam</expan> quod Peripatetic&ecedil; parti illi, <expan abbr="atq.">atque</expan> membro philo&longs;o <lb/>phi&aelig;, quod re vera &longs;icut e&longs;t, ita omnium iudicio valde ob&longs;curum, <lb/>multi&longs;que ob&longs;tructum difficultatibus exi&longs;timatur, locis aliquot &longs;par <lb/>&longs;im hoc volumine plurimum luminis circumfun ditur, perdifficiles <lb/>omnes, &amp; perob&longs;cur&aelig; ab antiquis de motu di&longs;ceptationes agitat&aelig; in <lb/>medio proponuntur, &amp; in clari&longs;&longs;imam lucem &egrave; tenebris, in quibus <lb/>hactenus demer&longs;&ecedil; iacuerant, f&oelig;liciter euocantur, vt <expan abbr="probati&longs;&longs;imor&utilde;">probati&longs;&longs;imorum</expan> <lb/>Gr&ecedil;corum, &amp; Ari&longs;totelis pr&ecedil;cipu&egrave; diuinam methodum, perpetuum&shy;<lb/>que in veritate eruenda ingenij acumen (quorum vtrumque &agrave; recen&shy;<lb/>tioribus i&longs;tis philo&longs;ophis long&egrave; &longs;olet abe&longs;&longs;e, vt nihil interim dicam <lb/>de recti &longs;ermonis proprietate, &amp; elegantia, cui &longs;e bellum indixi&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>modo videri volunt, &longs;ed hoc poti&longs;&longs;imum nomine apud in cautam, <lb/>&longs;implicemque iuuentutem &longs;e plurimum iactant, &amp; gloriantur, ac &longs;i <lb/>Diis placet, de &longs;uperiore nonnumquam loco clar&egrave;, atque apert&egrave; pro&shy;<lb/>nunciant) in homine latino facil&egrave; agno&longs;cas; itaque cum futurum <lb/>cernerem, vt magna vtilitas in eos redundaret, qui philo&longs;ophi&aelig; &longs;tu&shy;<lb/>diis capiuntur, &longs;i liber hic diuulgaretur; magnopere eum cohortari <lb/>in&longs;titi, neadeo pr&aelig;clarum munus po&longs;teritati inuideret, &amp; quod f&oelig;li <lb/>ci&longs;&longs;imo illo &longs;uo ingenio, non exiguis mehercule laboribus, diligen&shy;<lb/>tia prop&egrave; infinita peperi&longs;&longs;et, nimia quadam mode&longs;tia, quam tamen <lb/>omnes inuidentiam potius interpretaturi e&longs;&longs;ent, interire pateretur: <lb/>euici tandem ab amici&longs;&longs;imo homine, vt librum typographis impri&shy;<lb/>mendum traderet, itaque factum e&longs;t; quem ea cautione leges, vt iu&shy;<lb/>ri&longs;prudenti&aelig; &longs;tudiis ne ob&longs;it; neque enim ignoras quam de te opinio <lb/>nem concitaueris; itemque illud memini&longs;&longs;e debes, nonnullos videli&shy;<pb/><gap/>et e&longs;&longs;e, qui liuore; atquo inuitli&aelig; aliqua a&longs;per&longs;i, multarum i&longs;tam tu<gap/><lb/>rerum &longs;cientiam, tamquam &agrave; iuri&longs;con&longs;&longs;. </s> <s>Leges igitur librum argumenti, &longs;i quod aliud in vniuer&longs;a <lb/>philo&longs;ophia, &longs;ubtili&longs;&longs;imi &amp; exqui&longs;iti&longs;&longs;imi; cui pr&aelig;terea illud acce&shy;<lb/>dit, quod eo ordine, ac facilitate, ea verborum copia, atque delectu <lb/>BORRIVS no&longs;ter v&longs;us e&longs;t, vt <expan abbr="dubi&utilde;">dubium</expan> videri po&longs;&longs;it, quid prius in eo <lb/>admiratione <expan abbr="dign&utilde;">dignum</expan> legenti occurrat; Ego cert&egrave; ita exi&longs;timo, nihil eru <lb/>ditius, nihil <expan abbr="eleg&atilde;tius">elegantius</expan>, nihil denique in hoc genere ab&longs;olutius fieri po<lb/>tui&longs;&longs;e, ac <expan abbr="pr&ecedil;terqu&atilde;">pr&ecedil;terquam</expan> quod Peripatetic&ecedil; parti illi, <expan abbr="atq.">atque</expan> membro philo&longs;o <lb/>phi&aelig;, quod re vera &longs;icut e&longs;t, ita omnium iudicio valde ob&longs;curum, <lb/>multi&longs;que ob&longs;tructum difficultatibus exi&longs;timatur, locis aliquot &longs;par <lb/>&longs;im hoc volumine plurimum luminis circumfun ditur, perdifficiles <lb/>omnes, &amp; perob&longs;cur&aelig; ab antiquis de motu di&longs;ceptationes agitat&aelig; in <lb/>medio proponuntur, &amp; in clari&longs;&longs;imam lucem &egrave; tenebris, in quibus <lb/>hactenus demer&longs;&ecedil; iacuerant, f&oelig;liciter euocantur, vt <expan abbr="probati&longs;&longs;imor&utilde;">probati&longs;&longs;imorum</expan> <lb/>Gr&ecedil;corum, &amp; Ari&longs;totelis pr&ecedil;cipu&egrave; diuinam methodum, perpetuum&shy;<lb/>que in veritate eruenda ingenij acumen (quorum vtrumque &agrave; recen&shy;<lb/>tioribus i&longs;tis philo&longs;ophis long&egrave; &longs;olet abe&longs;&longs;e, vt nihil interim dicam <lb/>de recti &longs;ermonis proprietate, &amp; elegantia, cui &longs;e bellum indixi&longs;&longs;e <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>modo videri volunt, &longs;ed hoc poti&longs;&longs;imum nomine apud in cautam, <lb/>&longs;implicemque iuuentutem &longs;e plurimum iactant, &amp; gloriantur, ac &longs;i <lb/>Diis placet, de &longs;uperiore nonnumquam loco clar&egrave;, atque apert&egrave; pro&shy;<lb/>nunciant) in homine latino facil&egrave; agno&longs;cas; itaque cum futurum <lb/>cernerem, vt magna vtilitas in eos redundaret, qui philo&longs;ophi&aelig; &longs;tu&shy;<lb/>diis capiuntur, &longs;i liber hic diuulgaretur; magnopere eum cohortari <lb/>in&longs;titi, neadeo pr&aelig;clarum munus po&longs;teritati inuideret, &amp; quod f&oelig;li <lb/>ci&longs;&longs;imo illo &longs;uo ingenio, non exiguis mehercule laboribus, diligen&shy;<lb/>tia prop&egrave; infinita peperi&longs;&longs;et, nimia quadam mode&longs;tia, quam tamen <lb/>omnes inuidentiam potius interpretaturi e&longs;&longs;ent, interire pateretur: <lb/>euici tandem ab amici&longs;&longs;imo homine, vt librum typographis impri&shy;<lb/>mendum traderet, itaque factum e&longs;t; quem ea cautione leges, vt iu&shy;<lb/>ri&longs;prudenti&aelig; &longs;tudiis ne ob&longs;it; neque enim ignoras quam de te opinio <lb/>nem concitaueris; itemque illud memini&longs;&longs;e debes, nonnullos videli&shy;<pb xlink:href="011/01/014.jpg"/>cet e&longs;&longs;e, qui liuore; atquo inuitli&aelig; aliqua a&longs;per&longs;i, multarum i&longs;tam <expan abbr="tu&utilde;">tuam</expan><lb/>rerum &longs;cientiam, tamquam &agrave; iuri&longs;con&longs;&longs;. </s>
  
 <s>facultate pror&longs;us alienam <lb/>damnent, atque vituperent; quorum animis inueteratam opinio&shy;<lb/>nem excutere in te&longs;itum e&longs;t, atque vt penitus euellas, non &longs;olum mo&shy;<lb/>neo, &longs;ed etiam iubeo: quod &longs;an&egrave; effeceris, &longs;i modum in his literis ad <lb/>hibueris; Non e&longs;t hic locus, nec tempus patitur, vt &longs;tudiorum tuo&shy;<lb/>rum rationem tibi pr&aelig;&longs;cribam, quamquam de ea re pluribus me co <lb/>r&agrave;m tecum e&longs;&longs;e locutum memini, nec tu etiam ignoras. </s> <s>facultate pror&longs;us alienam <lb/>damnent, atque vituperent; quorum animis inueteratam opinio&shy;<lb/>nem excutere in te&longs;itum e&longs;t, atque vt penitus euellas, non &longs;olum mo&shy;<lb/>neo, &longs;ed etiam iubeo: quod &longs;an&egrave; effeceris, &longs;i modum in his literis ad <lb/>hibueris; Non e&longs;t hic locus, nec tempus patitur, vt &longs;tudiorum tuo&shy;<lb/>rum rationem tibi pr&aelig;&longs;cribam, quamquam de ea re pluribus me co <lb/>r&agrave;m tecum e&longs;&longs;e locutum memini, nec tu etiam ignoras. </s>
  
 <s>Vides quam <lb/>omnes in te oculos coniectos habeant, finge tibi cernere illorum l&aelig;&shy;<lb/>titiam, qui ab expectatione tuorum &longs;tudiorum pendent; ij &longs;i te ad sy <lb/>renatum &longs;copulos con&longs;edi&longs;&longs;e intelligent, id e&longs;t, &longs;i iuri&longs;ciurilis &longs;cienu<gap/><lb/>relicta humaniores di&longs;ciplinas toto pectore hau&longs;i&longs;&longs;e cogno&longs;cent, mi <lb/>rum qu&agrave;m omnibus ince&longs;&longs;ent l&ecedil;titiis, qu&agrave;m &longs;int gaudio trium <lb/>phaturi. </s> <s>Vides quam <lb/>omnes in te oculos coniectos habeant, finge tibi cernere illorum l&aelig;&shy;<lb/>titiam, qui ab expectatione tuorum &longs;tudiorum pendent; ij &longs;i te ad sy <lb/>renarum &longs;copulos con&longs;edi&longs;&longs;e intelligent, id e&longs;t, &longs;i iuri&longs;ciurilis &longs;cientia<lb/>relicta humaniores di&longs;ciplinas toto pectore hau&longs;i&longs;&longs;e cogno&longs;cent, mi <lb/>rum qu&agrave;m omnibus ince&longs;&longs;ent l&ecedil;titiis, qu&agrave;m &longs;int gaudio trium <lb/>phaturi. </s>
  
 <s>Sed redeo ad prima. </s> <s>Sed redeo ad prima. </s>
  
 <s>&longs;tudiorum tuorum cui&longs;um <lb/>velim ita modereris, vt iuri&longs;con&longs;ultum to, non legu <lb/>leium fore memineris. </s> <s>&longs;tudiorum tuorum cui&longs;um <lb/>velim ita modereris, vt iuri&longs;con&longs;ultum to, non legu <lb/>leium fore memineris. </s>
  
 <s>BORRIVS no&longs;te<gap/><lb/>te &longs;alutat, tu illi vici&longs;&longs;im gratiam habe&shy;<lb/>bis de &longs;uo munere, atque interim <lb/>per literas ages qu&agrave;m cumu&shy;<lb/>lati&longs;&longs;im&egrave;. </s> <s>BORRIVS no&longs;ter<lb/>te &longs;alutat, tu illi vici&longs;&longs;im gratiam habe&shy;<lb/>bis de &longs;uo munere, atque interim <lb/>per literas ages qu&agrave;m cumu&shy;<lb/>lati&longs;&longs;im&egrave;. </s>
  
 <s>Cura vt va&shy;<lb/>leas. </s> <s>Cura vt va&shy;<lb/>leas. </s>
  
 <s>Vale Flo&shy;<lb/>rentia. </s></p><pb/><p type="head"> <s>Vale Flo&shy;<lb/>rentia. </s></p><pb xlink:href="011/01/015.jpg"/><p type="head">
  
 <s>AD HIERONYMVM BORRVM <lb/>ROBERTVS TITIVS.</s></p><figure/><p type="main"> <s>AD HIERONYMVM BORRVM <lb/>ROBERTVS TITIVS.</s></p><p type="main">
  
 <s>Q<emph type="italics"/>vos pater aureolos mi&longs;it mihi nomine <lb/>libros<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Q<emph type="italics"/>vos pater aureolos mi&longs;it mihi nomine <lb/>libros<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 156 
Line 156 
  
 <s>Turatione duceingre&longs;&longs;us ve&longs;tigia magno <lb/>Trita&longs;ene, &aelig;thereas quem fudit lucis in auras <lb/>Gr&aelig;cia Cecropi&aelig; prop&egrave; m&oelig;nia parua Stagiris, <lb/>Aeternum qu&aelig;ris ventura in &longs;ecula nomen. <lb/></s> <s>Turatione duceingre&longs;&longs;us ve&longs;tigia magno <lb/>Trita&longs;ene, &aelig;thereas quem fudit lucis in auras <lb/>Gr&aelig;cia Cecropi&aelig; prop&egrave; m&oelig;nia parua Stagiris, <lb/>Aeternum qu&aelig;ris ventura in &longs;ecula nomen. <lb/></s>
  
 <s>Hic meus in te amor, ac ver&ograve; tua maxima virtus<emph.end type="italics"/><pb/><emph type="italics"/>Suadet vt innumeras pertixam carmin<gap/>audes, <lb/>Qu&aelig;te &longs;ublimem tollunt ad syder a mundi. <lb/></s> <s>Hic meus in te amor, ac ver&ograve; tua maxima virtus<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/016.jpg"/><emph type="italics"/>Suadet vt innumeras pertixam carmin laudes, <lb/>Qu&aelig;te &longs;ublimem tollunt ad syder a mundi. <lb/></s>
  
 <s>Sed parte ex alia cupientem plura profari <lb/>Mereuocat pudor ingenuus, nec dicere coram <lb/>Tepr&aelig;&longs;ente &longs;init, melius res ip&longs;a loquetur, <lb/>Et meritam digno tribuet tibi nomine famam. <lb/></s> <s>Sed parte ex alia cupientem plura profari <lb/>Mereuocat pudor ingenuus, nec dicere coram <lb/>Tepr&aelig;&longs;ente &longs;init, melius res ip&longs;a loquetur, <lb/>Et meritam digno tribuet tibi nomine famam. <lb/></s>
  
 <s>Vnum oro, vt pergas natur&aelig; infundere lucem <lb/>Et &longs;&aelig;p&egrave; ingenij tales depromere f&oelig;tus <lb/>Pro quibus ore vno certatim &longs;e fateantur. <lb/></s> <s>Vnum oro, vt pergas natur&aelig; infundere lucem <lb/>Et &longs;&aelig;p&egrave; ingenij tales depromere f&oelig;tus <lb/>Pro quibus ore vno certatim &longs;e fateantur. <lb/></s>
  
 <s>Mortales tibi debere, astrictique teneri.<emph.end type="italics"/></s></p><figure/><pb/><p type="head"> <s>Mortales tibi debere, astrictique teneri.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/017.jpg"/><p type="head">
  
 <s>IN HIERONYMVM BORRIVM <lb/>pr&aelig;ceptorem philo&longs;ophorum <lb/>pr&aelig;&longs;tanti&longs;s.</s></p><p type="head"> <s>IN HIERONYMVM BORRIVM <lb/>pr&aelig;ceptorem philo&longs;ophorum <lb/>pr&aelig;&longs;tanti&longs;s.</s></p><p type="head">
  
Line 170 
Line 170 
  
 <s><emph type="italics"/>Cvr grauitate petant centrum h&aelig;c, leuitate cur astra <lb/>Quis grauius docuit<emph.end type="italics"/> (BORRIVS) <emph type="italics"/>en leuius?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Cvr grauitate petant centrum h&aelig;c, leuitate cur astra <lb/>Quis grauius docuit<emph.end type="italics"/> (BORRIVS) <emph type="italics"/>en leuius?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Abdita qu&aelig; primis, tibi&longs;ic re&longs;erata patebunt, <lb/>His graue quod primo, vt &longs;it leue quippe prius.<emph.end type="italics"/></s></p><pb/><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Abdita qu&aelig; primis, tibi&longs;ic re&longs;erata patebunt, <lb/>His graue quod primo, vt &longs;it leue quippe prius.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/018.jpg"/><p type="head">
  
 <s><emph type="italics"/>Veterum Philo&longs;ophorum nomina, quorum &longs;ententi&aelig; in hoc <lb/>libro aut recipiuntur, aut exploduntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Veterum Philo&longs;ophorum nomina, quorum &longs;ententi&aelig; in hoc <lb/>libro aut recipiuntur, aut exploduntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 262 
Line 262 
  
 <s>O.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>O.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>Orpheus </s></p><pb/><p type="head"> <s>Orpheus </s></p><pb xlink:href="011/01/019.jpg"/><p type="head">
  
 <s>P.<!-- REMOVE S-->Parmenides </s></p><p type="main"> <s>P.<!-- REMOVE S-->Parmenides </s></p><p type="main">
  
Line 296 
Line 296 
  
 <s>Themi&longs;tius </s></p><p type="main"> <s>Themi&longs;tius </s></p><p type="main">
  
 <s>Theodorus Meto<gap/>tes </s></p><p type="main"> <s>Theodorus Metochites </s></p><p type="main">
  
 <s>Theophra&longs;tus </s></p><p type="main"> <s>Theophra&longs;tus </s></p><p type="main">
  
Line 310 
Line 310 
  
 <s>Zeno. <!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s>Zeno. <!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
 <s>FINIS.<!-- KEEP S--></s></p><pb pagenum="1"/><p type="head"> <s>FINIS.<!-- KEEP S--></s></p><pb xlink:href="011/01/020.jpg" pagenum="1"/><p type="head">
  
 <s>PRIMA PARS <lb/>PERIPATETICAE <lb/>DISPVTATIONIS <lb/>DE MOTV GRAVIVM, <lb/>ET LEVIVM<!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s>PRIMA PARS <lb/>PERIPATETICAE <lb/>DISPVTATIONIS <lb/>DE MOTV GRAVIVM, <lb/>ET LEVIVM<!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
Line 322 
Line 322 
  
 <s>Caput I.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput I.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>P<emph type="italics"/>erdifficilis, &amp; perob&longs;cura qu&aelig;&shy;<lb/>stio e&longs;t, de motugrauium, &amp; le&shy;<lb/>uium; qu&aelig;, vt multa alia in Phy&shy;<lb/>lo&longs;ophya, nequaquam &longs;atis adhuc <lb/>explicata, ad cognitionem animi <lb/>pulcherrima e&longs;t, &amp; ad <expan abbr="h&utilde;c">hunc</expan> locum, <lb/>quem explanandum &longs;u&longs;cepimus, <lb/>intelligendum, &amp; ad complures <lb/>alios contemplandos, v&longs;que adeo nece&longs;&longs;aria, vt &longs;ine huius pro <lb/>po&longs;it&aelig; conqui&longs;itionis explicatione, &longs;ine velis, &longs;ine remis, &longs;ine <lb/>arctemone, &longs;ine pixide, ac &longs;ine gubernatore nauigantes, in <lb/>&longs;copulos, &amp; in &longs;irtes incauti imping ant, &amp; ab innumeris fere <lb/>aduer&longs;&aelig; fortun&aelig; fluctibus, atque procellis agitati, in tot a Phy <lb/>lo&longs;ophya naufr agium mi&longs;er&egrave; faciant: quodnatura, <expan abbr="eti&atilde;ip&longs;a">etianip&longs;a</expan>,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="2"/><emph type="italics"/>ignoretur; qu&aelig; nihil aliud e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> huius natur alis motus prin <lb/>cipium: vt auctor est Aristoteles in vestibulo &longs;ecundi libri <lb/>Phy &longs;icorum. </s> <s>P<emph type="italics"/>erdifficilis, &amp; perob&longs;cura qu&aelig;&shy;<lb/>stio e&longs;t, de motugrauium, &amp; le&shy;<lb/>uium; qu&aelig;, vt multa alia in Phy&shy;<lb/>lo&longs;ophya, nequaquam &longs;atis adhuc <lb/>explicata, ad cognitionem animi <lb/>pulcherrima e&longs;t, &amp; ad <expan abbr="h&utilde;c">hunc</expan> locum, <lb/>quem explanandum &longs;u&longs;cepimus, <lb/>intelligendum, &amp; ad complures <lb/>alios contemplandos, v&longs;que adeo nece&longs;&longs;aria, vt &longs;ine huius pro <lb/>po&longs;it&aelig; conqui&longs;itionis explicatione, &longs;ine velis, &longs;ine remis, &longs;ine <lb/>arctemone, &longs;ine pixide, ac &longs;ine gubernatore nauigantes, in <lb/>&longs;copulos, &amp; in &longs;irtes incauti imping ant, &amp; ab innumeris fere <lb/>aduer&longs;&aelig; fortun&aelig; fluctibus, atque procellis agitati, in tot a Phy <lb/>lo&longs;ophya naufr agium mi&longs;er&egrave; faciant: quodnatura, <expan abbr="eti&atilde;ip&longs;a">etianip&longs;a</expan>,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/021.jpg" pagenum="2"/><emph type="italics"/>ignoretur; qu&aelig; nihil aliud e&longs;t, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> huius natur alis motus prin <lb/>cipium: vt auctor est Aristoteles in vestibulo &longs;ecundi libri <lb/>Phy &longs;icorum. </s>
  
 <s>Hinc nteligimas re<gap/> hanc non parum momen <lb/>ti habere, quin potius, vel maxime referre ad veritatis inue&longs;ti <lb/>gationem, hunc noui&longs;&longs;e motum. </s> <s>Hinc inteligimus rem hanc non parum momen <lb/>ti habere, quin potius, vel maxime referre ad veritatis inue&longs;ti <lb/>gationem, hunc noui&longs;&longs;e motum. </s>
  
 <s>Ideo nulla de re magis conten <lb/>dunt, ac p&aelig;n&egrave; degladiantur Philo&longs;ophi, quam de hoc motu. <lb/></s> <s>Ideo nulla de re magis conten <lb/>dunt, ac p&aelig;n&egrave; degladiantur Philo&longs;ophi, quam de hoc motu. <lb/></s>
  
Line 332 
Line 332 
  
 <s>Anaxagoras partes qua&longs;dam con&longs;imi&shy;<lb/>les, atque immobiles commentus est: Parmenides, &amp; Me&shy;<lb/>li&longs;&longs;us motum &longs;ustulerunt. </s> <s>Anaxagoras partes qua&longs;dam con&longs;imi&shy;<lb/>les, atque immobiles commentus est: Parmenides, &amp; Me&shy;<lb/>li&longs;&longs;us motum &longs;ustulerunt. </s>
  
 <s>Sed nimis longum e&longs;&longs;et hoc loc<gap/><lb/>&longs;ingulas veterum Philo&longs;ophorum opiniones <expan abbr="rec&etilde;&longs;ere">recen&longs;ere</expan>: &longs;atis &longs;it, <lb/>hunc motum intelligere, plurimum in Philo&longs;ophia referre: <lb/>&amp; hanc conqui&longs;itionem, qu&ograve; e&longs;t magis nece&longs;&longs;aria, e&ograve; e&longs;&longs;e expli <lb/>catu difficiliorem: Norunt omnes antiquorum hac de re opi <lb/>niones e&longs;&longs;e contrarias, necignor ant, cuius doctrin&aelig;, &amp; cuius <lb/>iudicij &longs;it, vtram duarum partium veriorem diiudicare: dein <lb/>de cuius indu&longs;tri&aelig;, cuius laboris, quod verum iudicatum fue&shy;<lb/>rit, litteris mandare in tanta pr&aelig;&longs;ertim Philo&longs;ophorum, &amp; <lb/>&longs;criptorum copia, quos no&longs;tra h&aelig;c felicissima &aelig;tas tulit: qui in <lb/>ea enodanda laborarunt, at que laborant, &amp; concordes non <lb/>&longs;unt: tam vari&aelig;, tamque di&longs;crepantes illorum &longs;ententi&aelig; ma&shy;<lb/>gno argumento e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, totum quod qu&aelig;rimus e&longs;&longs;e difficil <lb/>limum: propter hanc cau&longs;am &longs;cire vos oportet, candidissimi <lb/>Lectores, hic dere non tantum difficili, sed etiam minimt<emph.end type="italics"/><pb pagenum="3"/><emph type="italics"/>&longs;tabili, nemp&egrave; de motu di&longs;putari; ideo &longs;at erit, &longs;i di&longs;ceptati<gap/><lb/>talis &longs;it, qualis e&longs;t illa, qu&aelig; facil&egrave; redargui non potest: in qu&aelig; <lb/>nobi&longs;cum bene actum putabimus, &longs;i non demostrata verita&shy;<lb/>te, &longs;ed probabilibus &longs;altem argumentis confirmata, <expan abbr="&longs;imilitu-din&etilde;">&longs;imilitu&shy;<lb/>dinem</expan> veri con&longs;ecuti fuerimus: his contenti e&longs;&longs;e debebitis: <expan abbr="&aelig;qu&utilde;">&aelig;quum</expan> <lb/>e&longs;t enim memini&longs;&longs;e, &amp; me, qui di&longs;&longs;eram, hominem e&longs;&longs;e; &amp; vos, <lb/>qui iudicatis, homines e&longs;&longs;e: ergo &longs;i probabilia dicentur, vos, qui <lb/>homines estis, nihil vlira requirere conuenit &agrave; me, quihomo <lb/>&longs;um: ideo qu&aelig; &longs;unt &longs;upra hominum captum, pr&aelig;&longs;tare non <lb/>po&longs;&longs;um: ad veritatem tamen (vt licet) agno&longs;cendam, cum <lb/>pro nostris tenuissimis viribus anhelo pectore a&longs;piremus, qu&aelig;&shy;<lb/>rendum duximus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Sed nimis longum e&longs;&longs;et hoc loco<lb/>&longs;ingulas veterum Philo&longs;ophorum opiniones <expan abbr="rec&etilde;&longs;ere">recen&longs;ere</expan>: &longs;atis &longs;it, <lb/>hunc motum intelligere, plurimum in Philo&longs;ophia referre: <lb/>&amp; hanc conqui&longs;itionem, qu&ograve; e&longs;t magis nece&longs;&longs;aria, e&ograve; e&longs;&longs;e expli <lb/>catu difficiliorem: Norunt omnes antiquorum hac de re opi <lb/>niones e&longs;&longs;e contrarias, necignor ant, cuius doctrin&aelig;, &amp; cuius <lb/>iudicij &longs;it, vtram duarum partium veriorem diiudicare: dein <lb/>de cuius indu&longs;tri&aelig;, cuius laboris, quod verum iudicatum fue&shy;<lb/>rit, litteris mandare in tanta pr&aelig;&longs;ertim Philo&longs;ophorum, &amp; <lb/>&longs;criptorum copia, quos no&longs;tra h&aelig;c felicissima &aelig;tas tulit: qui in <lb/>ea enodanda laborarunt, at que laborant, &amp; concordes non <lb/>&longs;unt: tam vari&aelig;, tamque di&longs;crepantes illorum &longs;ententi&aelig; ma&shy;<lb/>gno argumento e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt, totum quod qu&aelig;rimus e&longs;&longs;e difficil <lb/>limum: propter hanc cau&longs;am &longs;cire vos oportet, candidissimi <lb/>Lectores, hic dere non tantum difficili, sed etiam minimt<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/022.jpg" pagenum="3"/><emph type="italics"/>&longs;tabili, nemp&egrave; de motu di&longs;putari; ideo &longs;at erit, &longs;i di&longs;ceptatio<lb/>talis &longs;it, qualis e&longs;t illa, qu&aelig; facil&egrave; redargui non potest: in qu&aelig; <lb/>nobi&longs;cum bene actum putabimus, &longs;i non demostrata verita&shy;<lb/>te, &longs;ed probabilibus &longs;altem argumentis confirmata, <expan abbr="&longs;imilitu-din&etilde;">&longs;imilitu&shy;<lb/>dinem</expan> veri con&longs;ecuti fuerimus: his contenti e&longs;&longs;e debebitis: <expan abbr="&aelig;qu&utilde;">&aelig;quum</expan> <lb/>e&longs;t enim memini&longs;&longs;e, &amp; me, qui di&longs;&longs;eram, hominem e&longs;&longs;e; &amp; vos, <lb/>qui iudicatis, homines e&longs;&longs;e: ergo &longs;i probabilia dicentur, vos, qui <lb/>homines estis, nihil vlira requirere conuenit &agrave; me, quihomo <lb/>&longs;um: ideo qu&aelig; &longs;unt &longs;upra hominum captum, pr&aelig;&longs;tare non <lb/>po&longs;&longs;um: ad veritatem tamen (vt licet) agno&longs;cendam, cum <lb/>pro nostris tenuissimis viribus anhelo pectore a&longs;piremus, qu&aelig;&shy;<lb/>rendum duximus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Vtrum ne grauia, &amp; leuia elementorum &longs;implicia cor&shy;<lb/>pora per &longs;e &agrave; &longs;e ip&longs;is, an ver&ograve; ab aliis recto motu moueantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Vtrum ne grauia, &amp; leuia elementorum &longs;implicia cor&shy;<lb/>pora per &longs;e &agrave; &longs;e ip&longs;is, an ver&ograve; ab aliis recto motu moueantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 340 
Line 340 
  
 <s>Caput II.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput II.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>V<emph type="italics"/>trit&egrave;, ac legitim&egrave; veritatem, qu&aelig; (vt Democrito ali&shy;<lb/>quando placuit) in profundas tenebras demer&longs;a e&longs;t, ex <lb/>vmbris, plu&longs;quam Cimmeri&aelig; vmquam fuerint den&longs;io <lb/>ribus eruamus, &amp; in hanc &longs;plendidissimam lucem produca&shy;<lb/>mus, ordo explicandorum huic qu&aelig;&longs;tioni adhibendus e&longs;t, quo <lb/>intelligentiam rerum, pr&aelig;&longs;ertim abditarum, iuuari, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>inuentionem latentium rationum dirigi, quibus &longs;libet vel me&shy;<lb/>diocriter eruditis per&longs;picuum est: Perfecta enim e&longs;t or dinis <lb/>intelligentia, qua duce nemo res ip&longs;as ignorare pote&longs;t: cum &longs;o&shy;<lb/>la h&aelig;c &longs;it via, &amp; ratio doctrinarum ad per&longs;picuitatem apti&longs;&shy;<lb/>&longs;ima, &amp; ad <expan abbr="ab&longs;olut&atilde;rerum">ab&longs;olutarrerum</expan> cognitionem accommodatissima: <lb/><expan abbr="e&atilde;nos">eannos</expan> in pr&aelig;&longs;entia ingrediemur: ne nobis v&longs;u veniat id, quod <lb/>Morioni cuidam iampridem v&longs;u venerat: qui in heri <expan abbr="culin&atilde;">culinam</expan><emph.end type="italics"/><pb pagenum="4"/><emph type="italics"/>ligna de more ferebat, &amp; ex infim&aelig; lignorum &longs;true ea prius <lb/>reuellebat, qu&aelig; moueri &longs;ine magno labore non poterant: hic <lb/>cert&egrave; non vidit, quantum referret &longs;ingula ordine tollere: quod <lb/>vos, in quorum gratiam h&aelig;c di&longs;putantur (vt &longs;pero) videbitis<gap/><lb/>eam ob rem non modo vniuer&longs;am di&longs;qui&longs;itionem in &longs;uas par&shy;<lb/>tes minutatim, atque gradatim di&longs;tribuemus, cum di&longs;tribuen <lb/>di locus aduenerit, &longs;ed &amp; eam methodum ducem, in inuenien <lb/>do &longs;equemur, quam Ari&longs;toteles<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">a)na/lusin</foreign>. <emph type="italics"/>id e&longs;t <expan abbr="di&longs;&longs;olution&etilde;">di&longs;&longs;olutionem</expan> <lb/>appellauit: elementa enim, quorum motus cau&longs;&aelig; inuestig an&shy;<lb/>tur, in &longs;uas partes magnas, &amp; magn&aelig; in paruas, qu&aelig; in mino<lb/>res di&longs;&longs;olui non poterunt, di&longs;&longs;oluentur, donec ad prima huius <lb/>motionis principia peruenerimus; qu&aelig; non &longs;olum anali&longs;ihac, <lb/>quam paullo ante memorauimus, inuententur, &longs;ed compo&longs;itio&shy;<lb/>nis eo ordine, quem Ari&longs;toteles<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">du\nqesin</foreign> <emph type="italics"/>vocauit, po&longs;tquam in&shy;<lb/>uenta fuerint, artificio&longs;a methodo in hoc libro di&longs;putabuntur. <lb/></s> <s>V<emph type="italics"/>trit&egrave;, ac legitim&egrave; veritatem, qu&aelig; (vt Democrito ali&shy;<lb/>quando placuit) in profundas tenebras demer&longs;a e&longs;t, ex <lb/>vmbris, plu&longs;quam Cimmeri&aelig; vmquam fuerint den&longs;io <lb/>ribus eruamus, &amp; in hanc &longs;plendidissimam lucem produca&shy;<lb/>mus, ordo explicandorum huic qu&aelig;&longs;tioni adhibendus e&longs;t, quo <lb/>intelligentiam rerum, pr&aelig;&longs;ertim abditarum, iuuari, <expan abbr="atq.">atque</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>inuentionem latentium rationum dirigi, quibus &longs;libet vel me&shy;<lb/>diocriter eruditis per&longs;picuum est: Perfecta enim e&longs;t or dinis <lb/>intelligentia, qua duce nemo res ip&longs;as ignorare pote&longs;t: cum &longs;o&shy;<lb/>la h&aelig;c &longs;it via, &amp; ratio doctrinarum ad per&longs;picuitatem apti&longs;&shy;<lb/>&longs;ima, &amp; ad <expan abbr="ab&longs;olut&atilde;rerum">ab&longs;olutarrerum</expan> cognitionem accommodatissima: <lb/><expan abbr="e&atilde;nos">eannos</expan> in pr&aelig;&longs;entia ingrediemur: ne nobis v&longs;u veniat id, quod <lb/>Morioni cuidam iampridem v&longs;u venerat: qui in heri <expan abbr="culin&atilde;">culinam</expan><emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/023.jpg" pagenum="4"/><emph type="italics"/>ligna de more ferebat, &amp; ex infim&aelig; lignorum &longs;true ea prius <lb/>reuellebat, qu&aelig; moueri &longs;ine magno labore non poterant: hic <lb/>cert&egrave; non vidit, quantum referret &longs;ingula ordine tollere: quod <lb/>vos, in quorum gratiam h&aelig;c di&longs;putantur (vt &longs;pero) videbitis:<lb/>eam ob rem non modo vniuer&longs;am di&longs;qui&longs;itionem in &longs;uas par&shy;<lb/>tes minutatim, atque gradatim di&longs;tribuemus, cum di&longs;tribuen <lb/>di locus aduenerit, &longs;ed &amp; eam methodum ducem, in inuenien <lb/>do &longs;equemur, quam Ari&longs;toteles<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">a)na/lusin</foreign>. <emph type="italics"/>id e&longs;t <expan abbr="di&longs;&longs;olution&etilde;">di&longs;&longs;olutionem</expan> <lb/>appellauit: elementa enim, quorum motus cau&longs;&aelig; inuestig an&shy;<lb/>tur, in &longs;uas partes magnas, &amp; magn&aelig; in paruas, qu&aelig; in mino<lb/>res di&longs;&longs;olui non poterunt, di&longs;&longs;oluentur, donec ad prima huius <lb/>motionis principia peruenerimus; qu&aelig; non &longs;olum anali&longs;ihac, <lb/>quam paullo ante memorauimus, inuententur, &longs;ed compo&longs;itio&shy;<lb/>nis eo ordine, quem Ari&longs;toteles<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">du\nqesin</foreign> <emph type="italics"/>vocauit, po&longs;tquam in&shy;<lb/>uenta fuerint, artificio&longs;a methodo in hoc libro di&longs;putabuntur. <lb/></s>
  
 <s>Per&longs;picuum etiam fiet, qu&aelig; &longs;int cau&longs;&aelig; omnium prim&aelig;, atque <lb/>immediat&aelig;, &agrave; quibus elementa <expan abbr="c&otilde;citentur">concitentur</expan>: nec propterea<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">diai/&shy;<lb/>&lt;10&gt;esis</foreign>, <emph type="italics"/>id e&longs;t diui&longs;io negligetur: &longs;ed eadem &longs;uo loco, &amp; tempo&shy;<lb/>re v&longs;urpabitur: quamquam duo prima methodorum genera <lb/>Ari&longs;toteles fer&egrave; &longs;emper, &amp; vbique probare voluerit: Plato <lb/>ver&ograve; tertium magis probandum e&longs;&longs;e duxerit: de quibus rerum <lb/>tractandarum ordinibus Ari&longs;toteles in Analiticis, &amp; Plato <lb/>in Alcibiade &longs;crip&longs;it, &amp; nos alibi di&longs;putauimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Per&longs;picuum etiam fiet, qu&aelig; &longs;int cau&longs;&aelig; omnium prim&aelig;, atque <lb/>immediat&aelig;, &agrave; quibus elementa <expan abbr="c&otilde;citentur">concitentur</expan>: nec propterea<emph.end type="italics"/> <foreign lang="greek">diai/&shy;<lb/>&lt;10&gt;esis</foreign>, <emph type="italics"/>id e&longs;t diui&longs;io negligetur: &longs;ed eadem &longs;uo loco, &amp; tempo&shy;<lb/>re v&longs;urpabitur: quamquam duo prima methodorum genera <lb/>Ari&longs;toteles fer&egrave; &longs;emper, &amp; vbique probare voluerit: Plato <lb/>ver&ograve; tertium magis probandum e&longs;&longs;e duxerit: de quibus rerum <lb/>tractandarum ordinibus Ari&longs;toteles in Analiticis, &amp; Plato <lb/>in Alcibiade &longs;crip&longs;it, &amp; nos alibi di&longs;putauimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 350 
Line 350 
 <s>Cap. III.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. III.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>QVONIAM <emph type="italics"/>vtrique &amp; Peripatetici, &amp; Academi&shy;<lb/>ci e&longs;&longs;e volumus, ad Platonem aliquando no&longs;tra diuer-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="5"/><emph type="italics"/>tet oratio: quippe quod, &longs;i mentis aciem paullo diligentiu<gap/><lb/>adhibuerimus, nihil e&longs;&longs;e in Aristotele, quin illud &agrave; Plata&shy;<lb/>ne prius di&longs;putatum fuerit, procul dubio inueniemus: quam&shy;<lb/>quam Phylo&longs;ophus i&longs;te vere diuinus, multa pr&aelig;&longs;ertim de mori <lb/>bus grauissim&egrave;, &amp; copio&longs;issim&egrave; di&longs;putauit, qu&aelig; ab Ari&longs;totele, <lb/>ne attinguntur quidem. </s> <s>QVONIAM <emph type="italics"/>vtrique &amp; Peripatetici, &amp; Academi&shy;<lb/>ci e&longs;&longs;e volumus, ad Platonem aliquando no&longs;tra diuer-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/024.jpg" pagenum="5"/><emph type="italics"/>tet oratio: quippe quod, &longs;i mentis aciem paullo diligentius<lb/>adhibuerimus, nihil e&longs;&longs;e in Aristotele, quin illud &agrave; Plato&shy;<lb/>ne prius di&longs;putatum fuerit, procul dubio inueniemus: quam&shy;<lb/>quam Phylo&longs;ophus i&longs;te vere diuinus, multa pr&aelig;&longs;ertim de mori <lb/>bus grauissim&egrave;, &amp; copio&longs;issim&egrave; di&longs;putauit, qu&aelig; ab Ari&longs;totele, <lb/>ne attinguntur quidem. </s>
  
 <s>Aliquando ergo vtriu&longs;querationem <lb/>habebimus: &amp; ab vtroque no stram, quantulamcumque Phy&shy;<lb/>lo&longs;ophyam, mutuabimur: alterum cum altero (vt res ip&longs;apo <lb/>&longs;tulare videbitur) vltr&ograve; citroque vicissim conferemus: vt ex <lb/>hac mutua vtriu&longs;que collatione eliciatur aliquando, elidatur&shy;<lb/>que veritas perindeac ex crebro &longs;ilicis, &amp; ferri attritu excu&shy;<lb/>titur, eliditur que ignis: nec Platonis modo, sed &amp; <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> fere&egrave; <lb/>antiquorum &longs;ententias di&longs;putabimus: ad Auerrois po&longs;tea di&shy;<lb/>gressiones diuertemus: dignus e&longs;t enim Auerroes, dum digre&shy;<lb/>ditur, qui cum Ari&longs;totele conferatur: quia ad grauissimam <lb/>Ari&longs;totelis doctrinam, doctissimam que eiu&longs;dem grauitatem, <lb/>vel omnino, vel &longs;altem quam proxim&egrave; accedit: Sunt Auer&shy;<lb/>rois digressiones inuentione f&oelig;cund&aelig;, &longs;ententiarum pondere <lb/>graues, argumentorum numero neruo&longs;&aelig;, Peripatetica metho <lb/>do di&longs;tinct&aelig;, &amp; (quod ex illis accepimus, qui Auerrois lin&shy;<lb/>guam nouerunt) dictione &longs;plendid&aelig;: vt nihil <expan abbr="f&oelig;c&utilde;dius">f&oelig;cundius</expan>, gra&shy;<lb/>uius, neruo&longs;ius, di&longs;tinctius, &longs;plendidius: Quis Auerroe, dum <lb/>digreditur, proponit ab&longs;olutius? </s> <s>Aliquando ergo vtriu&longs;querationem <lb/>habebimus: &amp; ab vtroque no stram, quantulamcumque Phy&shy;<lb/>lo&longs;ophyam, mutuabimur: alterum cum altero (vt res ip&longs;apo <lb/>&longs;tulare videbitur) vltr&ograve; citroque vicissim conferemus: vt ex <lb/>hac mutua vtriu&longs;que collatione eliciatur aliquando, elidatur&shy;<lb/>que veritas perindeac ex crebro &longs;ilicis, &amp; ferri attritu excu&shy;<lb/>titur, eliditur que ignis: nec Platonis modo, sed &amp; <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> fere&egrave; <lb/>antiquorum &longs;ententias di&longs;putabimus: ad Auerrois po&longs;tea di&shy;<lb/>gressiones diuertemus: dignus e&longs;t enim Auerroes, dum digre&shy;<lb/>ditur, qui cum Ari&longs;totele conferatur: quia ad grauissimam <lb/>Ari&longs;totelis doctrinam, doctissimam que eiu&longs;dem grauitatem, <lb/>vel omnino, vel &longs;altem quam proxim&egrave; accedit: Sunt Auer&shy;<lb/>rois digressiones inuentione f&oelig;cund&aelig;, &longs;ententiarum pondere <lb/>graues, argumentorum numero neruo&longs;&aelig;, Peripatetica metho <lb/>do di&longs;tinct&aelig;, &amp; (quod ex illis accepimus, qui Auerrois lin&shy;<lb/>guam nouerunt) dictione &longs;plendid&aelig;: vt nihil <expan abbr="f&oelig;c&utilde;dius">f&oelig;cundius</expan>, gra&shy;<lb/>uius, neruo&longs;ius, di&longs;tinctius, &longs;plendidius: Quis Auerroe, dum <lb/>digreditur, proponit ab&longs;olutius? </s>
  
Line 374 
Line 374 
  
 <s>Quanta cau&longs;&aelig; fiducia? </s> <s>Quanta cau&longs;&aelig; fiducia? </s>
  
 <s>Nu&longs;quam ce&longs;&longs;at: Nu&longs;quam <lb/>iacet: Nu&longs;quam restitit: Nu&longs;quam dormitat: &longs;ed vbique <lb/>properans &longs;equacem, <expan abbr="obtemperantemq.">obtemperantemque</expan> lectorem Auerroes <lb/>&longs;ecum rapit: it a vt mirandum non &longs;it, &longs;i in his no&longs;tris di&longs;cepta<lb/>tionibus maximam Auerrois rationem habituri &longs;imus: quod<emph.end type="italics"/><pb pagenum="6"/><emph type="italics"/>di&longs;putationis mare, vastum certe erit: in quod &longs;i &longs;emel tan&shy;<lb/>tum vela pandere c&oelig;perimus, long a nobis erit, &amp; grauis ex <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>certatione iactatio: nec ni&longs;i post longos errores ad illam no&shy;<lb/>bis optatissimum natur alis veritatis portum veniemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Nu&longs;quam ce&longs;&longs;at: Nu&longs;quam <lb/>iacet: Nu&longs;quam restitit: Nu&longs;quam dormitat: &longs;ed vbique <lb/>properans &longs;equacem, <expan abbr="obtemperantemq.">obtemperantemque</expan> lectorem Auerroes <lb/>&longs;ecum rapit: it a vt mirandum non &longs;it, &longs;i in his no&longs;tris di&longs;cepta<lb/>tionibus maximam Auerrois rationem habituri &longs;imus: quod<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/025.jpg" pagenum="6"/><emph type="italics"/>di&longs;putationis mare, vastum certe erit: in quod &longs;i &longs;emel tan&shy;<lb/>tum vela pandere c&oelig;perimus, long a nobis erit, &amp; grauis ex <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>certatione iactatio: nec ni&longs;i post longos errores ad illam no&shy;<lb/>bis optatissimum natur alis veritatis portum veniemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Vniuer&longs;&aelig; di&longs;putationis in &longs;uas partes di&longs;tri&shy;<lb/>butio. </s> <s>Vniuer&longs;&aelig; di&longs;putationis in &longs;uas partes di&longs;tri&shy;<lb/>butio. </s>
  
Line 384 
Line 384 
  
 <s>DISPVTATIO <emph type="italics"/>ergo tripartito di&longs;tribuetur: prime <lb/>voces, qu&aelig; &longs;unt in qu&aelig;&longs;tionis capite, ancipites <expan abbr="explana-b&utilde;tur">explana&shy;<lb/>buntur</expan>: id quod ab re forta&longs;&longs;enon fuerit: propter Ari&shy;<lb/>&longs;totelis &longs;ententiam libro primo de interpretatione his verbis <lb/><expan abbr="con&longs;cript&atilde;">con&longs;criptam</expan>. </s> <s>DISPVTATIO <emph type="italics"/>ergo tripartito di&longs;tribuetur: prime <lb/>voces, qu&aelig; &longs;unt in qu&aelig;&longs;tionis capite, ancipites <expan abbr="explana-b&utilde;tur">explana&shy;<lb/>buntur</expan>: id quod ab re forta&longs;&longs;enon fuerit: propter Ari&shy;<lb/>&longs;totelis &longs;ententiam libro primo de interpretatione his verbis <lb/><expan abbr="con&longs;cript&atilde;">con&longs;criptam</expan>. </s>
  
 <s>Voces &longs;unt anim&aelig; notionum interpretes; &amp; ani&shy;<lb/>m&aelig;notiones &longs;unt indices illarum rerum, qu&aelig; &longs;unt extra <expan abbr="ani-m&atilde;">ani&shy;<lb/>mam</expan>: qu&ograve; fit vt qui voces non explicet, in &aelig;quiuoco laboret; enu&shy;<lb/>cleand&aelig; &longs;unt ergo voces, illarumque ob&longs;curitas illu&longs;tranda, &longs;i <lb/>quod ancipitis, &amp; ob&longs;curi habeant: iuxta &longs;ententiam Ari&shy;<lb/>stotelis libro primo de C&aelig;lo, particula decima &longs;upra cente&longs;i&shy;<lb/>mam, &amp; non raro alibi: hinc etiam fit, vt qui tum voces, tum <lb/>animinotiones intus, &amp; incute nouerit, de rebus di&longs;ert&egrave; eloqui, <lb/>&amp; &longs;cribere valeat: Secundo Peripatetica &longs;ententia, postha&shy;<lb/>bitis atque in alium locum reiectis aliorum opinionibus, confir <lb/>mabitur: ne quis credat nos animo explodendi mendacij po&shy;<lb/>tius, quam confirmand&aelig; veritatis, manum ad &longs;cribendum ap&shy;<lb/>puli&longs;&longs;e: Tertio argumentorum quorundam exitus explicabi&shy;<lb/>tur: ex quorum explicatione meridiano &longs;ole clarius, cuilibe<gap/><lb/>apparere poterit, quid de aliorum &longs;ententiis &longs;entiendum &longs;it: <lb/>quod &longs;i ex voto <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ucce&longs;&longs;erit, vt argumentorum nexus &longs;olua&shy;<lb/>tur, gladio perinde ac Gordianus nodus incidetur: ne Peripa&shy;<lb/>tetic&aelig; veritatis ho&longs;tes eamdem in hac parte labefactare au-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="7"/><emph type="italics"/>deant: &amp; ne qui ementito Philo&longs;ophorum nomine ementitam <lb/>Philo&longs;ophiam profitentur, Aristoteli Peripateticorum om&shy;<lb/>nium vere Principi id fal&longs;o imponere audeant, qu&ograve; nihil mi&shy;<lb/>nus excogitauit. </s> <s>Voces &longs;unt anim&aelig; notionum interpretes; &amp; ani&shy;<lb/>m&aelig;notiones &longs;unt indices illarum rerum, qu&aelig; &longs;unt extra <expan abbr="ani-m&atilde;">ani&shy;<lb/>mam</expan>: qu&ograve; fit vt qui voces non explicet, in &aelig;quiuoco laboret; enu&shy;<lb/>cleand&aelig; &longs;unt ergo voces, illarumque ob&longs;curitas illu&longs;tranda, &longs;i <lb/>quod ancipitis, &amp; ob&longs;curi habeant: iuxta &longs;ententiam Ari&shy;<lb/>stotelis libro primo de C&aelig;lo, particula decima &longs;upra cente&longs;i&shy;<lb/>mam, &amp; non raro alibi: hinc etiam fit, vt qui tum voces, tum <lb/>animinotiones intus, &amp; incute nouerit, de rebus di&longs;ert&egrave; eloqui, <lb/>&amp; &longs;cribere valeat: Secundo Peripatetica &longs;ententia, postha&shy;<lb/>bitis atque in alium locum reiectis aliorum opinionibus, confir <lb/>mabitur: ne quis credat nos animo explodendi mendacij po&shy;<lb/>tius, quam confirmand&aelig; veritatis, manum ad &longs;cribendum ap&shy;<lb/>puli&longs;&longs;e: Tertio argumentorum quorundam exitus explicabi&shy;<lb/>tur: ex quorum explicatione meridiano &longs;ole clarius, cuilibet<lb/>apparere poterit, quid de aliorum &longs;ententiis &longs;entiendum &longs;it: <lb/>quod &longs;i ex voto <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;ucce&longs;&longs;erit, vt argumentorum nexus &longs;olua&shy;<lb/>tur, gladio perinde ac Gordianus nodus incidetur: ne Peripa&shy;<lb/>tetic&aelig; veritatis ho&longs;tes eamdem in hac parte labefactare au-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/026.jpg" pagenum="7"/><emph type="italics"/>deant: &amp; ne qui ementito Philo&longs;ophorum nomine ementitam <lb/>Philo&longs;ophiam profitentur, Aristoteli Peripateticorum om&shy;<lb/>nium vere Principi id fal&longs;o imponere audeant, qu&ograve; nihil mi&shy;<lb/>nus excogitauit. </s>
  
 <s>His rationibus primi Philo&longs;ophi&aelig; fontes ap<gap/><lb/>rientur; omnia adillos reuocabuntur: ex quibus aqua purior <lb/>haurietur, quam ex lutulentis po&longs;teriorum lacunis. </s> <s>His rationibus primi Philo&longs;ophi&aelig; fontes ape<lb/>rientur; omnia adillos reuocabuntur: ex quibus aqua purior <lb/>haurietur, quam ex lutulentis po&longs;teriorum lacunis. </s>
  
 <s>C&oelig;ptis igi <lb/>tur faueat Deus; &amp; &agrave; capite ad calcem v&longs;que ben&egrave; c&oelig;pta &longs;e&shy;<lb/>cundet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>C&oelig;ptis igi <lb/>tur faueat Deus; &amp; &agrave; capite ad calcem v&longs;que ben&egrave; c&oelig;pta &longs;e&shy;<lb/>cundet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 396 
Line 396 
 <s>Cap. V.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. V.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>CONCERTATIONE <emph type="italics"/>&longs;ecta, &amp; artificio&longs;ius, quam <lb/>per me fieri potuit, digesta, quo voces, qu&aelig; &longs;unt in il&shy;<lb/>lius capite ancipites, melius intellig <expan abbr="&atilde;tur">antur</expan>, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> gra&shy;<lb/>uia, &amp; leuia, &longs;implicia e&longs;&longs;e hoc loco ponimus: quoniam &longs;unt <lb/>&longs;ubiacentes materi&aelig;, circa quas h&aelig;c tractatio tota ver&longs;a&shy;<lb/>tur: materiam autem, qu&aelig; &longs;ubiicitur, e&longs;&longs;e ab eo artifice, cui <lb/>&longs;ubiicitur, nec debere, nec po&longs;&longs;e demonstrari: auctor est Ari&shy;<lb/>ri&longs;toteles libro primo po&longs;teriorum: &longs;ed eiu&longs;dem e&longs;&longs;e, vel vt vi, <lb/>natur &aacute;que &longs;ua notum, vel vt in &longs;uperiori &longs;cientia <expan abbr="dem&otilde;&longs;trat&utilde;">demon&longs;tratum</expan>, <lb/>accipiendum ex eodem Ari&longs;totele di&longs;cimus: ne quid tamen in <lb/>tactum relinquatur, ab ea conqui&longs;itione &longs;equenti capite exor <lb/>diemur, quam Ari&longs;toteles secundo libro po&longs;teriorum parti&shy;<lb/>cula prima, po&longs;t eam, qu&aelig; ad id pertinet, qu&aelig; e&longs;&longs;e rei demon <lb/>&longs;trat, explicandam voluit: ea est, qua rei propo&longs;it&aelig; <expan abbr="definitio-n&etilde;">definitio&shy;<lb/>nem</expan> inue&longs;tigamus; elementi etenim motus facilis, atque per&longs;pi&shy;<lb/>cuus fiet, &longs;i, qu&aelig; &longs;it elementi natura, <expan abbr="defini&etilde;do">definiendo</expan> explicuerimus: <lb/>nam ex elementi definitione eiu&longs;dem actiones, &amp; motus dein&shy;<lb/>de reperiemus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="8"/><p type="head"> <s>CONCERTATIONE <emph type="italics"/>&longs;ecta, &amp; artificio&longs;ius, quam <lb/>per me fieri potuit, digesta, quo voces, qu&aelig; &longs;unt in il&shy;<lb/>lius capite ancipites, melius intellig <expan abbr="&atilde;tur">antur</expan>, <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> gra&shy;<lb/>uia, &amp; leuia, &longs;implicia e&longs;&longs;e hoc loco ponimus: quoniam &longs;unt <lb/>&longs;ubiacentes materi&aelig;, circa quas h&aelig;c tractatio tota ver&longs;a&shy;<lb/>tur: materiam autem, qu&aelig; &longs;ubiicitur, e&longs;&longs;e ab eo artifice, cui <lb/>&longs;ubiicitur, nec debere, nec po&longs;&longs;e demonstrari: auctor est Ari&shy;<lb/>ri&longs;toteles libro primo po&longs;teriorum: &longs;ed eiu&longs;dem e&longs;&longs;e, vel vt vi, <lb/>natur &aacute;que &longs;ua notum, vel vt in &longs;uperiori &longs;cientia <expan abbr="dem&otilde;&longs;trat&utilde;">demon&longs;tratum</expan>, <lb/>accipiendum ex eodem Ari&longs;totele di&longs;cimus: ne quid tamen in <lb/>tactum relinquatur, ab ea conqui&longs;itione &longs;equenti capite exor <lb/>diemur, quam Ari&longs;toteles secundo libro po&longs;teriorum parti&shy;<lb/>cula prima, po&longs;t eam, qu&aelig; ad id pertinet, qu&aelig; e&longs;&longs;e rei demon <lb/>&longs;trat, explicandam voluit: ea est, qua rei propo&longs;it&aelig; <expan abbr="definitio-n&etilde;">definitio&shy;<lb/>nem</expan> inue&longs;tigamus; elementi etenim motus facilis, atque per&longs;pi&shy;<lb/>cuus fiet, &longs;i, qu&aelig; &longs;it elementi natura, <expan abbr="defini&etilde;do">definiendo</expan> explicuerimus: <lb/>nam ex elementi definitione eiu&longs;dem actiones, &amp; motus dein&shy;<lb/>de reperiemus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/027.jpg" pagenum="8"/><p type="head">
  
 <s>Elementi definitio breui&longs;sim&egrave; illu&longs;tratur. <lb/></s> <s>Elementi definitio breui&longs;sim&egrave; illu&longs;tratur. <lb/></s>
  
Line 404 
Line 404 
  
 <s>QVAERIMVS <emph type="italics"/>itaque; quid &longs;implicia, grauia, &amp; <lb/>leuia corpora &longs;int, qu&aelig; elementa vocantur: Ni&longs;i enim <lb/>res, de qua agitur, quibu&longs;dam, veluti formulis, definien <lb/>do pr&aelig;&longs;cribatur, numquam intelligirect&egrave; poterit, quid nam il <lb/>lud &longs;it, quod in eam di&longs;putationem, quam instituimus, cadit: <lb/><expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> ergo ea corpora &longs;unt, ex quibus fit aliquid, cui in&longs;unt: <lb/>&amp; in qu&aelig; alia omnia corpora <expan abbr="di&longs;&longs;olu&utilde;tur">di&longs;&longs;oluuntur</expan>, &amp; &longs;unt indiuidua, <lb/>&longs;ecundum <expan abbr="speci&etilde;">speciem</expan>: id quod ex Ari&longs;totele accipimus libro quin <lb/>to <expan abbr="diuinor&utilde;">diuinorum</expan> particula quarta, &amp; libro tertio de c&aelig;lo, &amp; mun <lb/>do, particula trige&longs;imaprima: In qua definitione corpus est <lb/>loco generis: quoniam omne elementum est corpus, at non om&shy;<lb/>ne corpus e&longs;t elementum: c&aelig;lum enim excipiendum e&longs;t: quod, <lb/>quamquam e&longs;t corpus, <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> tamen, aut non dici, aut ali&aelig; <lb/>ratione, &amp; longe diuer&longs;a, elementum dici debet: cum ex eo <lb/>aut nihil fiat, aut alia ratione fiat: fructices, miner alia, bru&shy;<lb/>ta, &amp; homines, quamquam corpora &longs;unt, ab elementi tamen <lb/>definitione exploduntur: quod in ea corporaremeent, dum &longs;ol&shy;<lb/>uuntur, ex quibus concreta fuerunt; explodenda e&longs;t etiam pri <lb/>uatio, qu&aelig; in re facta non remanet: &amp; eam ob rem &agrave; mate&shy;<lb/>ria differt, qu&aelig; vna cum elementis est pars rei fact&aelig;: vt vi&shy;<lb/>dere est apud Aristotelem in calce libri primi Phy&longs;icorum. <lb/><!-- KEEP S--></s> <s>QVAERIMVS <emph type="italics"/>itaque; quid &longs;implicia, grauia, &amp; <lb/>leuia corpora &longs;int, qu&aelig; elementa vocantur: Ni&longs;i enim <lb/>res, de qua agitur, quibu&longs;dam, veluti formulis, definien <lb/>do pr&aelig;&longs;cribatur, numquam intelligirect&egrave; poterit, quid nam il <lb/>lud &longs;it, quod in eam di&longs;putationem, quam instituimus, cadit: <lb/><expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> ergo ea corpora &longs;unt, ex quibus fit aliquid, cui in&longs;unt: <lb/>&amp; in qu&aelig; alia omnia corpora <expan abbr="di&longs;&longs;olu&utilde;tur">di&longs;&longs;oluuntur</expan>, &amp; &longs;unt indiuidua, <lb/>&longs;ecundum <expan abbr="speci&etilde;">speciem</expan>: id quod ex Ari&longs;totele accipimus libro quin <lb/>to <expan abbr="diuinor&utilde;">diuinorum</expan> particula quarta, &amp; libro tertio de c&aelig;lo, &amp; mun <lb/>do, particula trige&longs;imaprima: In qua definitione corpus est <lb/>loco generis: quoniam omne elementum est corpus, at non om&shy;<lb/>ne corpus e&longs;t elementum: c&aelig;lum enim excipiendum e&longs;t: quod, <lb/>quamquam e&longs;t corpus, <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> tamen, aut non dici, aut ali&aelig; <lb/>ratione, &amp; longe diuer&longs;a, elementum dici debet: cum ex eo <lb/>aut nihil fiat, aut alia ratione fiat: fructices, miner alia, bru&shy;<lb/>ta, &amp; homines, quamquam corpora &longs;unt, ab elementi tamen <lb/>definitione exploduntur: quod in ea corporaremeent, dum &longs;ol&shy;<lb/>uuntur, ex quibus concreta fuerunt; explodenda e&longs;t etiam pri <lb/>uatio, qu&aelig; in re facta non remanet: &amp; eam ob rem &agrave; mate&shy;<lb/>ria differt, qu&aelig; vna cum elementis est pars rei fact&aelig;: vt vi&shy;<lb/>dere est apud Aristotelem in calce libri primi Phy&longs;icorum. <lb/><!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Verum quoniam elementa corpora &longs;unt vnius modi, &longs;ui vnde&shy;<lb/>quaque &longs;imilia; qu&aelig; homogenea dicuntur, non autem dissimi&shy;<lb/>lium partium; qu&aelig; eterogenea nuncupantur, ea corpora in&shy;<lb/>diuidua &longs;ecundum <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> appellantur: non enim in alia prio&shy;<lb/>ra corpora di&longs;&longs;oluuntur, qu&aelig; &longs;int alterius rationis: vt caput<emph.end type="italics"/><pb pagenum="9"/><emph type="italics"/>in carnem, o&longs;&longs;a, &amp; neruos di&longs;&longs;oluitur: qu&aelig; caput non &longs;unt. <lb/></s> <s>Verum quoniam elementa corpora &longs;unt vnius modi, &longs;ui vnde&shy;<lb/>quaque &longs;imilia; qu&aelig; homogenea dicuntur, non autem dissimi&shy;<lb/>lium partium; qu&aelig; eterogenea nuncupantur, ea corpora in&shy;<lb/>diuidua &longs;ecundum <expan abbr="&longs;peci&etilde;">&longs;peciem</expan> appellantur: non enim in alia prio&shy;<lb/>ra corpora di&longs;&longs;oluuntur, qu&aelig; &longs;int alterius rationis: vt caput<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/028.jpg" pagenum="9"/><emph type="italics"/>in carnem, o&longs;&longs;a, &amp; neruos di&longs;&longs;oluitur: qu&aelig; caput non &longs;unt. <lb/></s>
  
 <s>Nec materia prima verum est elementum: cum actu <gap/><lb/>oporteat id, quod est pars rei, qu&aelig; fit. </s> <s>Nec materia prima verum est elementum: cum actu &longs;it<lb/>oporteat id, quod est pars rei, qu&aelig; fit. </s>
  
 <s>Nec materia propin&shy;<lb/>qua, qu&aelig; rebus certis accommodatur, dici poterit elementum: <lb/>quoniam in priora corpora di&longs;&longs;oluitur: e&longs;t enim elementorum <lb/>proprium &longs;implicia corpora e&longs;&longs;e, qu&aelig; ex nullis aliis corporibu<gap/><lb/>fiant, &amp; ex quibus c&aelig;tera omnia conflentur: id fieri cert&egrave; non <lb/>po&longs;&longs;et, &longs;i elementa ex corporibus componerentur: cum duo, <lb/>pluraue corpora in vno &longs;ubiecto, &amp; loco existere non queant. <lb/></s> <s>Nec materia propin&shy;<lb/>qua, qu&aelig; rebus certis accommodatur, dici poterit elementum: <lb/>quoniam in priora corpora di&longs;&longs;oluitur: e&longs;t enim elementorum <lb/>proprium &longs;implicia corpora e&longs;&longs;e, qu&aelig; ex nullis aliis corporibus<lb/>fiant, &amp; ex quibus c&aelig;tera omnia conflentur: id fieri cert&egrave; non <lb/>po&longs;&longs;et, &longs;i elementa ex corporibus componerentur: cum duo, <lb/>pluraue corpora in vno &longs;ubiecto, &amp; loco existere non queant. <lb/></s>
  
 <s>Non tamen putet quis elementa &longs;ic &longs;implicia e&longs;&longs;e, vt nulla <expan abbr="c&otilde;-cretione">con&shy;<lb/>cretione</expan> con&longs;tare dicantur; habent enim materiam, &amp; for&shy;<lb/>mam, id, quod ex eorum mutua, &amp; frequenti mutatione iudi <lb/>care licet; qu&aelig; ab&longs;que &longs;ubiacente materia &amp; ab&longs;que forma <lb/>habente rationem contrarij, fieri non po&longs;&longs;e inficias ibit nemo: <lb/>cum ex nihilo nihil fiat, iuxta illud axioma, quod Philo&longs;ophi <lb/>omnes ad hanc v&longs;que no&longs;tram &aelig;tatem dederunt. </s> <s>Non tamen putet quis elementa &longs;ic &longs;implicia e&longs;&longs;e, vt nulla <expan abbr="c&otilde;-cretione">con&shy;<lb/>cretione</expan> con&longs;tare dicantur; habent enim materiam, &amp; for&shy;<lb/>mam, id, quod ex eorum mutua, &amp; frequenti mutatione iudi <lb/>care licet; qu&aelig; ab&longs;que &longs;ubiacente materia &amp; ab&longs;que forma <lb/>habente rationem contrarij, fieri non po&longs;&longs;e inficias ibit nemo: <lb/>cum ex nihilo nihil fiat, iuxta illud axioma, quod Philo&longs;ophi <lb/>omnes ad hanc v&longs;que no&longs;tram &aelig;tatem dederunt. </s>
  
Line 418 
Line 418 
  
 <s><emph type="italics"/>Nec Democriti, Leucippi, &amp; Epicuri indiuidua illa cor&shy;<lb/>pu&longs;cula, qu&aelig; per medium hoc innane &longs;pacium volitant, inter <lb/>elementa relata vmquam erunt: quoniam h&aelig;c corpora &longs;une <lb/>non &longs;implicia, &longs;ed ex prioribus elementorum &longs;implicibus cor&shy;<lb/>poribus conflata.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Nec Democriti, Leucippi, &amp; Epicuri indiuidua illa cor&shy;<lb/>pu&longs;cula, qu&aelig; per medium hoc innane &longs;pacium volitant, inter <lb/>elementa relata vmquam erunt: quoniam h&aelig;c corpora &longs;une <lb/>non &longs;implicia, &longs;ed ex prioribus elementorum &longs;implicibus cor&shy;<lb/>poribus conflata.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Nec corpora dissimilium partium, vt manus, brachium,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="10"/><emph type="italics"/>put, &amp; c&aelig;tera &longs;unt elementa: quoniam h&aelig;c (vti diximus) <lb/>in alia priora corpora reuertuntur, cum intereunt, ex quibus <lb/>facta fuerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Nec corpora dissimilium partium, vt manus, brachium,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/029.jpg" pagenum="10"/><emph type="italics"/>put, &amp; c&aelig;tera &longs;unt elementa: quoniam h&aelig;c (vti diximus) <lb/>in alia priora corpora reuertuntur, cum intereunt, ex quibus <lb/>facta fuerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c de elementorum definitione breuiter dixi&longs;&longs;e &longs;ufficiat: <lb/>quia elementa nec quatenus <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, nec quatenus ex ei&longs;dem <lb/>mixta conflantur, in hodiernam hanc qu&aelig;stionem accer&longs;ita <lb/>fuerunt: &longs;ed tantum vel vt grauia &longs;unt, vel leuia; in&longs;tabilem&shy;<lb/>que illorum naturam &longs;ur&longs;um, deor&longs;um commeantem per&longs;e&shy;<lb/>quemur: eam ob cau&longs;am &longs;olius elementi quatenus vel graue <lb/>e&longs;t, vel leue definitio long a oratione &longs;uo loco, &amp; tempore con&shy;<lb/>texta, narrabitur: adaperta etiam definitione grauitatis, <lb/>&amp; leuitatis vt infra videbimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c de elementorum definitione breuiter dixi&longs;&longs;e &longs;ufficiat: <lb/>quia elementa nec quatenus <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, nec quatenus ex ei&longs;dem <lb/>mixta conflantur, in hodiernam hanc qu&aelig;stionem accer&longs;ita <lb/>fuerunt: &longs;ed tantum vel vt grauia &longs;unt, vel leuia; in&longs;tabilem&shy;<lb/>que illorum naturam &longs;ur&longs;um, deor&longs;um commeantem per&longs;e&shy;<lb/>quemur: eam ob cau&longs;am &longs;olius elementi quatenus vel graue <lb/>e&longs;t, vel leue definitio long a oratione &longs;uo loco, &amp; tempore con&shy;<lb/>texta, narrabitur: adaperta etiam definitione grauitatis, <lb/>&amp; leuitatis vt infra videbimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 434 
Line 434 
  
 <s>Nam quod vnicum, &amp; &longs;im <lb/>plex e&longs;t, ad plura loca, eademque contraria natura ferri non <lb/>po&longs;&longs;e, demon&longs;trat Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig;lo, &amp; mundo: <lb/>ex eo quod vnius corporis &longs;implicis vnicus est motus &longs;implex: <lb/>&longs;icut vnius motus &longs;implicis <expan abbr="vnic&utilde;">vnicum</expan> e&longs;t corpus &longs;implex. </s> <s>Nam quod vnicum, &amp; &longs;im <lb/>plex e&longs;t, ad plura loca, eademque contraria natura ferri non <lb/>po&longs;&longs;e, demon&longs;trat Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig;lo, &amp; mundo: <lb/>ex eo quod vnius corporis &longs;implicis vnicus est motus &longs;implex: <lb/>&longs;icut vnius motus &longs;implicis <expan abbr="vnic&utilde;">vnicum</expan> e&longs;t corpus &longs;implex. </s>
  
 <s>Ad h&aelig;c <lb/>commutatio omnis tolleretur, &longs;i vnum tantum e&longs;&longs;et elemen&shy;<lb/>tum, non enim haberet &agrave; quo afficeretur, cum &agrave; &longs;e ip&longs;o affici <lb/>non possit; &longs;ed omne, quod afficitur, &agrave; contrario afficitur: at<emph.end type="italics"/><pb pagenum="11"/><emph type="italics"/>vno in toto orbe exi&longs;tente elemente, <gap/>liquidilli e&longs;&longs;e contrarium <lb/>natura non &longs;uffer<gap/>.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Ad h&aelig;c <lb/>commutatio omnis tolleretur, &longs;i vnum tantum e&longs;&longs;et elemen&shy;<lb/>tum, non enim haberet &agrave; quo afficeretur, cum &agrave; &longs;e ip&longs;o affici <lb/>non possit; &longs;ed omne, quod afficitur, &agrave; contrario afficitur: at<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/030.jpg" pagenum="11"/><emph type="italics"/>vno in toto orbe exi&longs;tente elemente, aliquid illi e&longs;&longs;e contrarium <lb/>natura non &longs;uffert.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Neque plura, vnius &longs;imilisque rationis &longs;i fuerint <expan abbr="elem&etilde;t">element</expan><gap/>, <lb/>inuicem agent: &longs;ed mutuo &longs;e fouebunt, tamquam vnum &longs;int. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Neque plura, vnius &longs;imilisque rationis &longs;i fuerint <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan>, <lb/>inuicem agent: &longs;ed mutuo &longs;e fouebunt, tamquam vnum &longs;int. <lb/></s>
  
 <s>Quinimmo &longs;i forte in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan>, quod vnum e&longs;&longs;e po&longs;itum fuerit, <lb/>contrari&aelig; qualitates inueniantur, ni&longs;i in elementis pariter &longs;ub <lb/>&longs;tanti&aelig; &longs;int diuer&longs;&aelig;, diuer&longs;is, <expan abbr="atq.">atque</expan> contrariis affectionum quali <lb/>tatibus &longs;ubiect&aelig;, &longs;uo ill&aelig; qualitates vicissim pugnantes con&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u nec hilum quidem illud vnum mutabunt: nam, vt diui&shy;<lb/>nus Plato in &longs;uis de republica libris &longs;crip&longs;it. </s> <s>Quinimmo &longs;i forte in <expan abbr="elem&etilde;to">elemento</expan>, quod vnum e&longs;&longs;e po&longs;itum fuerit, <lb/>contrari&aelig; qualitates inueniantur, ni&longs;i in elementis pariter &longs;ub <lb/>&longs;tanti&aelig; &longs;int diuer&longs;&aelig;, diuer&longs;is, <expan abbr="atq.">atque</expan> contrariis affectionum quali <lb/>tatibus &longs;ubiect&aelig;, &longs;uo ill&aelig; qualitates vicissim pugnantes con&shy;<lb/>gre&longs;&longs;u nec hilum quidem illud vnum mutabunt: nam, vt diui&shy;<lb/>nus Plato in &longs;uis de republica libris &longs;crip&longs;it. </s>
  
Line 448 
Line 448 
  
 <s>Non e&longs;&longs;e duo &longs;implicia elementorum corpora inde intelligere <lb/>licet, quod non tantum duo &longs;unt loca, ad qu&aelig; &longs;implicia h&aelig;c cor <lb/>pora tendant, &amp; in quibus po&longs;tquam ad illa peruenerint, om&shy;<lb/>nino quie&longs;cant: nec vna tantum est prima contrariorum re&shy;<lb/>pugnantia; vt infra dicetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Non e&longs;&longs;e duo &longs;implicia elementorum corpora inde intelligere <lb/>licet, quod non tantum duo &longs;unt loca, ad qu&aelig; &longs;implicia h&aelig;c cor <lb/>pora tendant, &amp; in quibus po&longs;tquam ad illa peruenerint, om&shy;<lb/>nino quie&longs;cant: nec vna tantum est prima contrariorum re&shy;<lb/>pugnantia; vt infra dicetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Non e&longs;&longs;e tria tantum elementa du&aelig; prim&aelig; contrariorum <lb/>repugnanti&aelig; docent, qu&aelig; inter tria extrema inueniri non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt: nec tantum tria &longs;unt loca, ad qu&aelig; h&aelig;c &longs;implicia elemen&shy;<lb/>ta duce natura <expan abbr="fer&atilde;tur">ferantur</expan>, &amp; a quibus contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> di&longs;cedant.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="12"/><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Non e&longs;&longs;e tria tantum elementa du&aelig; prim&aelig; contrariorum <lb/>repugnanti&aelig; docent, qu&aelig; inter tria extrema inueniri non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt: nec tantum tria &longs;unt loca, ad qu&aelig; h&aelig;c &longs;implicia elemen&shy;<lb/>ta duce natura <expan abbr="fer&atilde;tur">ferantur</expan>, &amp; a quibus contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> di&longs;cedant.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/031.jpg" pagenum="12"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Non e&longs;&longs;e numero infinita elementa, finiti motus recti na&shy;<lb/>turales &longs;ecundum quos finita elementa cientur, plan&egrave; demon <lb/>&longs;trant: in infinito enim null&aelig; locorum differenti&aelig; e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt; <lb/>at quicquid mouetur, certos habeat atque definitos locos opor <lb/>tet, vnde profici&longs;catur, per quos tendat, &amp; quo feratur: vt pro <lb/>batum e&longs;t libro tertio, &amp; quarto de phy&longs;ico auditu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Non e&longs;&longs;e numero infinita elementa, finiti motus recti na&shy;<lb/>turales &longs;ecundum quos finita elementa cientur, plan&egrave; demon <lb/>&longs;trant: in infinito enim null&aelig; locorum differenti&aelig; e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt; <lb/>at quicquid mouetur, certos habeat atque definitos locos opor <lb/>tet, vnde profici&longs;catur, per quos tendat, &amp; quo feratur: vt pro <lb/>batum e&longs;t libro tertio, &amp; quarto de phy&longs;ico auditu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 462 
Line 462 
  
 <s>Alterum e&longs;t elemen <lb/>torum corpus, quod aliquando stat immotum aliquando ver&ograve; <lb/>mouetur. </s> <s>Alterum e&longs;t elemen <lb/>torum corpus, quod aliquando stat immotum aliquando ver&ograve; <lb/>mouetur. </s>
  
 <s>Qu&aelig; non mouentur <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> corpora; vel extra <lb/>naturalem eorum locum, quo minus moueantur, impediun&shy;<lb/>tur; velin loco naturali natura quie&longs;cunt: quod natura in eis<emph.end type="italics"/><pb pagenum="13"/><emph type="italics"/>non tantum motus, &longs;ed etiam status principium e&longs;&longs;e demon&shy;<lb/>strauerit Ari&longs;toteles in principio libri &longs;ecundi Phy&longs;icorum, <lb/>vt infra notum fiet. </s> <s>Qu&aelig; non mouentur <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> corpora; vel extra <lb/>naturalem eorum locum, quo minus moueantur, impediun&shy;<lb/>tur; velin loco naturali natura quie&longs;cunt: quod natura in eis<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/032.jpg" pagenum="13"/><emph type="italics"/>non tantum motus, &longs;ed etiam status principium e&longs;&longs;e demon&shy;<lb/>strauerit Ari&longs;toteles in principio libri &longs;ecundi Phy&longs;icorum, <lb/>vt infra notum fiet. </s>
  
 <s>Corpus diuinum, rotundamque illius con <lb/>uer&longs;ionum, <expan abbr="acperenn&etilde;">acperennem</expan> concitationem omittimus: nam ad res, <lb/>qu&aelig; &longs;unt natura &aelig;tern&aelig;, &amp; ad earumdem numquam interi&shy;<lb/>turas conuer&longs;iones, humilis h&aelig;c nostra di&longs;ceptatio non a&longs;&longs;ur&shy;<lb/>git, &longs;ed fer&egrave; &longs;erpit humi, &amp; vix ad ea tantum attollitur, qu&aelig; <lb/>&longs;unt &longs;ub luna: infra quam ea linea est, quam nos rectam ap&shy;<lb/>pellauimus: cuius rectus e&longs;t motus, &amp; cuius vnicum <expan abbr="&longs;paci&utilde;">&longs;pacium</expan> e&longs;t <lb/>per quod mobilia &longs;eu &longs;ur&longs;um, &longs;eu deor&longs;um feruntur: quod &agrave; <lb/>luna &amp; centro intercipitur. </s> <s>Corpus diuinum, rotundamque illius con <lb/>uer&longs;ionum, <expan abbr="acperenn&etilde;">acperennem</expan> concitationem omittimus: nam ad res, <lb/>qu&aelig; &longs;unt natura &aelig;tern&aelig;, &amp; ad earumdem numquam interi&shy;<lb/>turas conuer&longs;iones, humilis h&aelig;c nostra di&longs;ceptatio non a&longs;&longs;ur&shy;<lb/>git, &longs;ed fer&egrave; &longs;erpit humi, &amp; vix ad ea tantum attollitur, qu&aelig; <lb/>&longs;unt &longs;ub luna: infra quam ea linea est, quam nos rectam ap&shy;<lb/>pellauimus: cuius rectus e&longs;t motus, &amp; cuius vnicum <expan abbr="&longs;paci&utilde;">&longs;pacium</expan> e&longs;t <lb/>per quod mobilia &longs;eu &longs;ur&longs;um, &longs;eu deor&longs;um feruntur: quod &agrave; <lb/>luna &amp; centro intercipitur. </s>
  
 <s>H&aelig;c linea ex vtraque parte fi&shy;<lb/>nita cum &longs;it, duos fines nece&longs;&longs;ari&ograve; habet, &longs;uperiorem alterum, <lb/>qui lun&aelig; globum attingit: &amp; alterum inferiorem qui ad <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> <lb/>totius mundi centrum de&longs;cendit: duo itaque termini &longs;unt mo&shy;<lb/>tus illius, qui &longs;uper lineam rectam fit, alter &longs;upremus, qui &agrave; <lb/>medio nuncupatur, alter infimus, qui ad medium dicitur: er&shy;<lb/>go duo &longs;unt &longs;implicia corpora, qu&aelig; ad hos fines &longs;uper hanc li&shy;<lb/>neam <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan>, et &longs;implicem, aut ad &longs;uperum locum &longs;ur&longs;um aut <lb/>ad inferum deor&longs;um feruntur: h&aelig;c vel grauia, vel leuia ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; &longs;unt: grauia deor&longs;um de&longs;cendunt, leuia &longs;ur&longs;um a&longs;cen <lb/>dunt: grauia, &amp; leuia aut ab&longs;olut&egrave; grauia, &amp; leuia &longs;unt, aut <lb/>comparat&egrave;: vt &longs;ola terra ab&longs;olut&egrave; grauis est; &amp; &longs;olus ignis ab&shy;<lb/>&longs;olut&egrave; leuis e&longs;&longs;e dicitur: comparat&egrave;, vt aer in loco ignis e&longs;t gra&shy;<lb/>uis, in loco aqu&aelig;, &amp; terr&aelig; e&longs;t leuis: aqua e&longs;t leuis in loco terr&aelig; <lb/>&amp; e&longs;t grauis in loco ignis, &amp; aeris: h&aelig;c duo &longs;implicia elemen&shy;<lb/>torum corpora comparat&egrave; grauia, &amp; leuia, qua&longs;i media cen&shy;<lb/>&longs;entur, inter ea, qu&aelig; grauia, &amp; leuia &longs;unt ab&longs;olut&egrave;, quod natu <lb/>ra ab extremo ad extremum &longs;ine omnibus, aut &longs;ine aliquibus <lb/>&longs;altem mediis, vt meminit Auerroes libro &longs;ecundo de anima, <lb/>progredi non &longs;oleat. </s> <s>H&aelig;c linea ex vtraque parte fi&shy;<lb/>nita cum &longs;it, duos fines nece&longs;&longs;ari&ograve; habet, &longs;uperiorem alterum, <lb/>qui lun&aelig; globum attingit: &amp; alterum inferiorem qui ad <expan abbr="v&longs;q.">v&longs;que</expan> <lb/>totius mundi centrum de&longs;cendit: duo itaque termini &longs;unt mo&shy;<lb/>tus illius, qui &longs;uper lineam rectam fit, alter &longs;upremus, qui &agrave; <lb/>medio nuncupatur, alter infimus, qui ad medium dicitur: er&shy;<lb/>go duo &longs;unt &longs;implicia corpora, qu&aelig; ad hos fines &longs;uper hanc li&shy;<lb/>neam <expan abbr="rect&atilde;">rectam</expan>, et &longs;implicem, aut ad &longs;uperum locum &longs;ur&longs;um aut <lb/>ad inferum deor&longs;um feruntur: h&aelig;c vel grauia, vel leuia ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; &longs;unt: grauia deor&longs;um de&longs;cendunt, leuia &longs;ur&longs;um a&longs;cen <lb/>dunt: grauia, &amp; leuia aut ab&longs;olut&egrave; grauia, &amp; leuia &longs;unt, aut <lb/>comparat&egrave;: vt &longs;ola terra ab&longs;olut&egrave; grauis est; &amp; &longs;olus ignis ab&shy;<lb/>&longs;olut&egrave; leuis e&longs;&longs;e dicitur: comparat&egrave;, vt aer in loco ignis e&longs;t gra&shy;<lb/>uis, in loco aqu&aelig;, &amp; terr&aelig; e&longs;t leuis: aqua e&longs;t leuis in loco terr&aelig; <lb/>&amp; e&longs;t grauis in loco ignis, &amp; aeris: h&aelig;c duo &longs;implicia elemen&shy;<lb/>torum corpora comparat&egrave; grauia, &amp; leuia, qua&longs;i media cen&shy;<lb/>&longs;entur, inter ea, qu&aelig; grauia, &amp; leuia &longs;unt ab&longs;olut&egrave;, quod natu <lb/>ra ab extremo ad extremum &longs;ine omnibus, aut &longs;ine aliquibus <lb/>&longs;altem mediis, vt meminit Auerroes libro &longs;ecundo de anima, <lb/>progredi non &longs;oleat. </s>
  
 <s>Quatuor igitur grauia &amp; leuia corpora<emph.end type="italics"/><pb pagenum="14"/><emph type="italics"/>nuncupantur terra, aqua, aer, &amp; ignis: quia tamen duas <lb/>motiones &longs;implices habent, duasque omnine &longs;implices qualita&shy;<lb/>tes, grauitatem cert&egrave; &amp; leuitatem, duo e&longs;&longs;e &longs;implicia corpora <lb/>dicuntur, qu&aelig; recto motu cientur: id ex quatuor qualitatum <lb/>coniugatione Ari&longs;toteles probat libro &longs;ecundo de ortu, &amp; in&shy;<lb/>teritu particula decima&longs;exta, vige&longs;imatertia, &amp; trige&longs;ima&shy;<lb/>quarta; h&aelig;c non ni&longs;iquatuor modis coniungi po&longs;&longs;unt: calidi&shy;<lb/>tas, &amp; &longs;iccitas in igne: caliditas, &amp; humiditas in aere: frigi&shy;<lb/>ditas, &amp; humiditas in aqua: frigiditas, &amp; &longs;iccitas in terra: <lb/>frigidisas, &amp; caliditas, humiditas, &amp; &longs;iccitas, quod e&longs;t contra&shy;<lb/>riorum <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, &longs;e vicissim de&longs;truunt: quam ob rem nec quin&shy;<lb/>tum, nec &longs;extum elementum faciunt: ergo quatuor tan&shy;<lb/>tum &longs;unt elementa, vt probare polliciti &longs;umus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Quatuor igitur grauia &amp; leuia corpora<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/033.jpg" pagenum="14"/><emph type="italics"/>nuncupantur terra, aqua, aer, &amp; ignis: quia tamen duas <lb/>motiones &longs;implices habent, duasque omnine &longs;implices qualita&shy;<lb/>tes, grauitatem cert&egrave; &amp; leuitatem, duo e&longs;&longs;e &longs;implicia corpora <lb/>dicuntur, qu&aelig; recto motu cientur: id ex quatuor qualitatum <lb/>coniugatione Ari&longs;toteles probat libro &longs;ecundo de ortu, &amp; in&shy;<lb/>teritu particula decima&longs;exta, vige&longs;imatertia, &amp; trige&longs;ima&shy;<lb/>quarta; h&aelig;c non ni&longs;iquatuor modis coniungi po&longs;&longs;unt: calidi&shy;<lb/>tas, &amp; &longs;iccitas in igne: caliditas, &amp; humiditas in aere: frigi&shy;<lb/>ditas, &amp; humiditas in aqua: frigiditas, &amp; &longs;iccitas in terra: <lb/>frigidisas, &amp; caliditas, humiditas, &amp; &longs;iccitas, quod e&longs;t contra&shy;<lb/>riorum <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan>, &longs;e vicissim de&longs;truunt: quam ob rem nec quin&shy;<lb/>tum, nec &longs;extum elementum faciunt: ergo quatuor tan&shy;<lb/>tum &longs;unt elementa, vt probare polliciti &longs;umus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Elementa vi, naturaque propria de loco ad lo&shy;<lb/>cum concitari. </s> <s>Elementa vi, naturaque propria de loco ad lo&shy;<lb/>cum concitari. </s>
  
 <s>Caput VIII.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput VIII.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>QVONIAM <emph type="italics"/>veterrimi illi Philo&longs;ophi, &agrave; quibus vni&shy;<lb/>uer&longs;a Philo&longs;ophia manauit, hanc veritatem minim&egrave; <lb/>a&longs;&longs;ecuti fuerunt, planum hoc loco facere <expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan>: num <lb/>omnia &longs;implicia elementa naturalem, ac proprium motum ha <lb/>beant: nam &longs;i eumdem non habent; non est cur qu&aelig;ramus, a <lb/>quo nam moueantur: &longs;i ver&ograve; h&aelig;c naturalem motum habere <lb/>demon&longs;tr atum fuerit; hinc nobis qu&aelig;rendi an&longs;am nactis peri <lb/>culum facere licuerit: an partic<gap/>larem, ac proprium elemen <lb/>torum motorem inuenire possimus. </s> <s>QVONIAM <emph type="italics"/>veterrimi illi Philo&longs;ophi, &agrave; quibus vni&shy;<lb/>uer&longs;a Philo&longs;ophia manauit, hanc veritatem minim&egrave; <lb/>a&longs;&longs;ecuti fuerunt, planum hoc loco facere <expan abbr="c&otilde;&longs;titui">con&longs;titui</expan>: num <lb/>omnia &longs;implicia elementa naturalem, ac proprium motum ha <lb/>beant: nam &longs;i eumdem non habent; non est cur qu&aelig;ramus, a <lb/>quo nam moueantur: &longs;i ver&ograve; h&aelig;c naturalem motum habere <lb/>demon&longs;tr atum fuerit; hinc nobis qu&aelig;rendi an&longs;am nactis peri <lb/>culum facere licuerit: an particularem, ac proprium elemen <lb/>torum motorem inuenire possimus. </s>
  
 <s>Eadem itaque naturalia <lb/>corpora, qua naturalia &longs;unt, propria quadam vi de loco adlo <lb/>cum moueri demonstrat Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig;lo par&shy;<lb/>ticula quinta: quia natura in eis e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus; id quod <lb/>con&longs;titutum e&longs;t libro &longs;ecundo Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><pb pagenum="15"/><p type="main"> <s>Eadem itaque naturalia <lb/>corpora, qua naturalia &longs;unt, propria quadam vi de loco adlo <lb/>cum moueri demonstrat Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig;lo par&shy;<lb/>ticula quinta: quia natura in eis e&longs;t <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> motus; id quod <lb/>con&longs;titutum e&longs;t libro &longs;ecundo Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><pb xlink:href="011/01/034.jpg" pagenum="15"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Huic alteram rationem &agrave; motu, &amp; quiete petitam addi&shy;<lb/>mus; qu&aelig; tertio libro de c&aelig;lo particula duodeuige&longs;ima, &amp; vn&shy;<lb/>deuige&longs;ima, &amp; deinceps ab Aristotele literis con&longs;ignatur, <lb/>ea autem est.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Huic alteram rationem &agrave; motu, &amp; quiete petitam addi&shy;<lb/>mus; qu&aelig; tertio libro de c&aelig;lo particula duodeuige&longs;ima, &amp; vn&shy;<lb/>deuige&longs;ima, &amp; deinceps ab Aristotele literis con&longs;ignatur, <lb/>ea autem est.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 488 
Line 488 
  
 <s>Quod &longs;i violentia in medio terra maneat; ergo aliquid <lb/>e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t, quod terram &longs;ur&longs;um euolare prohibeat. </s> <s>Quod &longs;i violentia in medio terra maneat; ergo aliquid <lb/>e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;e e&longs;t, quod terram &longs;ur&longs;um euolare prohibeat. </s>
  
 <s>Tum <lb/>qu&aelig;rimus, an id, quod prohibet, <expan abbr="immot&utilde;id">immotunid</expan> muneris ab&longs;oluat; <lb/>an dum mouetur, atque vtrumque, vel natur aliter, vel violen-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="16"/><emph type="italics"/>tia: quapropter vel in infinitum, quod cane peius, &amp; angue <lb/>natura odit, progredi opus erit, vel terram in centro natura <lb/>quie&longs;cere concedendum; &longs;i terra in centro natura con&longs;i&longs;tit, er <lb/>go ad centrum natura mouetur: quod de terra diximus, de <lb/>c&aelig;teris omnibus elementis audiri volumus, ergo terr&aelig;, &amp; c&aelig;&shy;<lb/>terorum omnium elementorum motus e&longs;t naturalis, ergo ele, <lb/>menta vi, naturaque propria de loco ad locum concitantur; <lb/>quod probandum &longs;u&longs;cepimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Tum <lb/>qu&aelig;rimus, an id, quod prohibet, <expan abbr="immot&utilde;id">immotunid</expan> muneris ab&longs;oluat; <lb/>an dum mouetur, atque vtrumque, vel natur aliter, vel violen-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/035.jpg" pagenum="16"/><emph type="italics"/>tia: quapropter vel in infinitum, quod cane peius, &amp; angue <lb/>natura odit, progredi opus erit, vel terram in centro natura <lb/>quie&longs;cere concedendum; &longs;i terra in centro natura con&longs;i&longs;tit, er <lb/>go ad centrum natura mouetur: quod de terra diximus, de <lb/>c&aelig;teris omnibus elementis audiri volumus, ergo terr&aelig;, &amp; c&aelig;&shy;<lb/>terorum omnium elementorum motus e&longs;t naturalis, ergo ele, <lb/>menta vi, naturaque propria de loco ad locum concitantur; <lb/>quod probandum &longs;u&longs;cepimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Contra Empedoclem, qui dixit terram &agrave; celeri <lb/>c&aelig;li conuer&longs;ione prohiberi, quo minus <lb/>moueatur. </s> <s>Contra Empedoclem, qui dixit terram &agrave; celeri <lb/>c&aelig;li conuer&longs;ione prohiberi, quo minus <lb/>moueatur. </s>
  
Line 498 
Line 498 
  
 <s>S<emph type="italics"/>ed quoniam no&longs;tram &longs;ententiam &longs;tabilire minim&egrave; vale&shy;<lb/>mus, ni&longs;i prius fal&longs;as aliorum opiniones, &amp; &longs;i non omni ali <lb/>qua &longs;altem ex parte confutauerimus, nam ea&longs;dem omni <lb/>no confutare no stra non intere&longs;&longs;e &longs;upra diximus; breuibus at&shy;<lb/>tingendum e&longs;t, &amp; veluti celerrimo quodam cur&longs;u per quorum <lb/>dam opiniones tran&longs;eundum, ac videndum quid de elemento&shy;<lb/>rum natura, motu, &amp; quiete crediderint ij, qui Aristotelem <lb/>pr&aelig;ce&longs;&longs;ere Philo&longs;ophi: nam in hac re &longs;icut in c&aelig;teris valde di&longs; <lb/>&longs;entientes fuerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>S<emph type="italics"/>ed quoniam no&longs;tram &longs;ententiam &longs;tabilire minim&egrave; vale&shy;<lb/>mus, ni&longs;i prius fal&longs;as aliorum opiniones, &amp; &longs;i non omni ali <lb/>qua &longs;altem ex parte confutauerimus, nam ea&longs;dem omni <lb/>no confutare no stra non intere&longs;&longs;e &longs;upra diximus; breuibus at&shy;<lb/>tingendum e&longs;t, &amp; veluti celerrimo quodam cur&longs;u per quorum <lb/>dam opiniones tran&longs;eundum, ac videndum quid de elemento&shy;<lb/>rum natura, motu, &amp; quiete crediderint ij, qui Aristotelem <lb/>pr&aelig;ce&longs;&longs;ere Philo&longs;ophi: nam in hac re &longs;icut in c&aelig;teris valde di&longs; <lb/>&longs;entientes fuerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Empedocli, propterea quod dixit, terram non moueri, eius <lb/>demque motum &agrave; celerrima c&aelig;li conuer&longs;ione prohiberi, quo <lb/>minus fiat: h&aelig;c incommoditas, accidit: quod &longs;i c&aelig;lum in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> <lb/>celerrim&egrave; non conuerteretur, terram e&ograve; natura ferrinece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;&longs;et, quo ni&longs;i concitata c&aelig;li conuer&longs;io eamdem impediret, &longs;pon <lb/>te profici&longs;ceretur: at locus ill&aelig;, quo terra tenderet, per infi&shy;<lb/>nitum interuallum non di&longs;tat: quia nulli dubium e&longs;t, quin infi&shy;<lb/>nitum pertran&longs;iri minim&egrave; queat: Itaque terram aliqu&ograve; natu<emph.end type="italics"/><pb pagenum="17"/><emph type="italics"/>raperuenire, &amp; postquam e&ograve; natura peruenerit, ibi natura <lb/>manere nece&longs;&longs;e quidem est: non violentia, quia &agrave; celerrima <lb/>c&aelig;li conuer&longs;ione per violentiam impediebatur, quo minus c&ograve; <lb/>natura moueretur; ergo terra ad aliquem locum natura mo&shy;<lb/>ueiur, ad eum cert&egrave;, in quo natura quie&longs;cit, &amp; extra quem, <lb/>aut violentia truditur, at po&longs;tquam extru&longs;a fuerit, ibi violen <lb/>tia manet, dum impeditur, quo minus e&ograve; reuertatur, vnde vio <lb/><expan abbr="lenti&atilde;">lentiam</expan> pa&longs;&longs;a fuit extru&longs;a: ergo terra, qua corpus naturale e&longs;t <lb/>naturalem, ac proprium motum habet, quo ad proprium <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <lb/>fertur: vnde a celeri c&aelig;li <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ione">conuer&longs;ione</expan> truditur: ergo hic locus, in <lb/>quo nunc terra manet, non est ei naturalis; &longs;ed alter, vnde <lb/>trudebatur. </s> <s><emph type="italics"/>Empedocli, propterea quod dixit, terram non moueri, eius <lb/>demque motum &agrave; celerrima c&aelig;li conuer&longs;ione prohiberi, quo <lb/>minus fiat: h&aelig;c incommoditas, accidit: quod &longs;i c&aelig;lum in <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan> <lb/>celerrim&egrave; non conuerteretur, terram e&ograve; natura ferrinece&longs;&longs;e <lb/>e&longs;&longs;et, quo ni&longs;i concitata c&aelig;li conuer&longs;io eamdem impediret, &longs;pon <lb/>te profici&longs;ceretur: at locus ill&aelig;, quo terra tenderet, per infi&shy;<lb/>nitum interuallum non di&longs;tat: quia nulli dubium e&longs;t, quin infi&shy;<lb/>nitum pertran&longs;iri minim&egrave; queat: Itaque terram aliqu&ograve; natu<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/036.jpg" pagenum="17"/><emph type="italics"/>raperuenire, &amp; postquam e&ograve; natura peruenerit, ibi natura <lb/>manere nece&longs;&longs;e quidem est: non violentia, quia &agrave; celerrima <lb/>c&aelig;li conuer&longs;ione per violentiam impediebatur, quo minus c&ograve; <lb/>natura moueretur; ergo terra ad aliquem locum natura mo&shy;<lb/>ueiur, ad eum cert&egrave;, in quo natura quie&longs;cit, &amp; extra quem, <lb/>aut violentia truditur, at po&longs;tquam extru&longs;a fuerit, ibi violen <lb/>tia manet, dum impeditur, quo minus e&ograve; reuertatur, vnde vio <lb/><expan abbr="lenti&atilde;">lentiam</expan> pa&longs;&longs;a fuit extru&longs;a: ergo terra, qua corpus naturale e&longs;t <lb/>naturalem, ac proprium motum habet, quo ad proprium <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <lb/>fertur: vnde a celeri c&aelig;li <expan abbr="c&otilde;uer&longs;ione">conuer&longs;ione</expan> truditur: ergo hic locus, in <lb/>quo nunc terra manet, non est ei naturalis; &longs;ed alter, vnde <lb/>trudebatur. </s>
  
 <s>at quoniam Empedocleam <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> opinionem infra <lb/>capite quadrage&longs;imoprimo vberius di&longs;putabimus; c&aelig;tera, qu&aelig; <lb/>hic de&longs;iderantur v&longs;que in eum locum transferuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>at quoniam Empedocleam <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> opinionem infra <lb/>capite quadrage&longs;imoprimo vberius di&longs;putabimus; c&aelig;tera, qu&aelig; <lb/>hic de&longs;iderantur v&longs;que in eum locum transferuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 512 
Line 512 
  
 <s><emph type="italics"/>Si h&aelig;c indiuidua ramenta &longs;e violentia vicissim impellunt; <lb/>quis nam est eorum motus natur alis? </s> <s><emph type="italics"/>Si h&aelig;c indiuidua ramenta &longs;e violentia vicissim impellunt; <lb/>quis nam est eorum motus natur alis? </s>
  
 <s>nam violentum id dici&shy;<lb/>tur, quod est contra naturam, vt auctor e&longs;t Aristoteles tum <lb/>quinto de generatione animalium capite vltimo: tum quinto <lb/>diuinorum particula &longs;exta: primo etiam c&aelig;li, &amp; &longs;&aelig;penume&shy;<lb/>ro alibi: &longs;i naturalem atomorum motum assignauerint, non<emph.end type="italics"/><pb pagenum="18"/><emph type="italics"/>violenta, &longs;ednaturalimotione, qu&aelig; motionem illam violen&shy;<lb/>tam pr&aelig;cedat, prius <expan abbr="moueb&utilde;tur">mouebuntur</expan>; &longs;in ver&ograve; naturalem corpu&longs;cu <lb/>lorum motum assignare non quiuerint, tunc contra eo&longs;dem <lb/>firmiori h&aelig;c ratione agemus. </s> <s>nam violentum id dici&shy;<lb/>tur, quod est contra naturam, vt auctor e&longs;t Aristoteles tum <lb/>quinto de generatione animalium capite vltimo: tum quinto <lb/>diuinorum particula &longs;exta: primo etiam c&aelig;li, &amp; &longs;&aelig;penume&shy;<lb/>ro alibi: &longs;i naturalem atomorum motum assignauerint, non<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/037.jpg" pagenum="18"/><emph type="italics"/>violenta, &longs;ednaturalimotione, qu&aelig; motionem illam violen&shy;<lb/>tam pr&aelig;cedat, prius <expan abbr="moueb&utilde;tur">mouebuntur</expan>; &longs;in ver&ograve; naturalem corpu&longs;cu <lb/>lorum motum assignare non quiuerint, tunc contra eo&longs;dem <lb/>firmiori h&aelig;c ratione agemus. </s>
  
 <s>Violentum (vt diximus) illud <lb/>est, quod contra naturam fit, &longs;ed atomi ali&aelig; ab aliis violen&shy;<lb/>tia impelluntur; ergo atomi motum aliquem naturalem ha&shy;<lb/>bent priorem, contra quem violentia impelli dicuntur: nam &longs;i <lb/>violentum id e&longs;t, quod contra naturam fit; naturale prius e&longs;t <lb/>violento: ergo tunc, cum naturalis motio violentam atomo&shy;<lb/>rum impul&longs;ionem natura pr&aelig;cedit, indiuidua h&aelig;c naturalia <lb/>Democriti, Leucippi, Epicuri, &amp; Lucretij elementa natura&shy;<lb/>lem, ac proprium motum habere nece&longs;&longs;e est: quem eos nulla <lb/>ratione noui&longs;&longs;e constat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Violentum (vt diximus) illud <lb/>est, quod contra naturam fit, &longs;ed atomi ali&aelig; ab aliis violen&shy;<lb/>tia impelluntur; ergo atomi motum aliquem naturalem ha&shy;<lb/>bent priorem, contra quem violentia impelli dicuntur: nam &longs;i <lb/>violentum id e&longs;t, quod contra naturam fit; naturale prius e&longs;t <lb/>violento: ergo tunc, cum naturalis motio violentam atomo&shy;<lb/>rum impul&longs;ionem natura pr&aelig;cedit, indiuidua h&aelig;c naturalia <lb/>Democriti, Leucippi, Epicuri, &amp; Lucretij elementa natura&shy;<lb/>lem, ac proprium motum habere nece&longs;&longs;e est: quem eos nulla <lb/>ratione noui&longs;&longs;e constat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 526 
Line 526 
  
 <s>&longs;i vim eumdem concilia&shy;<lb/>ui&longs;&longs;e velint: motionem illam naturalem demon&longs;trare cogen&shy;<lb/>tur, quam hac violenta motione priorem e&longs;&longs;e oporteat; &longs;i vio&shy;<lb/>lentum illud e&longs;t, quod contra naturam fit, vt non rar&ograve; &longs;crip&longs;i&shy;<lb/>mus, quam cum demon&longs;trare non possint; nec motionem po&shy;<lb/>steriorem, qu&aelig; nullibi e&longs;t, demon&longs;trare poterunt: po&longs;terius <lb/>enim &longs;ine priori e&longs;&longs;e natura non patitur, vt dictum est quinto <lb/>diuinorum particula duodecima, &amp; decima&longs;exta. </s> <s>&longs;i vim eumdem concilia&shy;<lb/>ui&longs;&longs;e velint: motionem illam naturalem demon&longs;trare cogen&shy;<lb/>tur, quam hac violenta motione priorem e&longs;&longs;e oporteat; &longs;i vio&shy;<lb/>lentum illud e&longs;t, quod contra naturam fit, vt non rar&ograve; &longs;crip&longs;i&shy;<lb/>mus, quam cum demon&longs;trare non possint; nec motionem po&shy;<lb/>steriorem, qu&aelig; nullibi e&longs;t, demon&longs;trare poterunt: po&longs;terius <lb/>enim &longs;ine priori e&longs;&longs;e natura non patitur, vt dictum est quinto <lb/>diuinorum particula duodecima, &amp; decima&longs;exta. </s>
  
 <s>Simotio<emph.end type="italics"/><pb pagenum="19"/><emph type="italics"/>h&aelig;c e&longs;t naturalis, ergo ordinata ab vno principio, &agrave; quo mobi&shy;<lb/>le moueri incipit, &amp; per vnum medium, per quod mobile fer&shy;<lb/>tur, &amp; advnum terminum, ad quem mobile tendit. </s> <s>Simotio<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/038.jpg" pagenum="19"/><emph type="italics"/>h&aelig;c e&longs;t naturalis, ergo ordinata ab vno principio, &agrave; quo mobi&shy;<lb/>le moueri incipit, &amp; per vnum medium, per quod mobile fer&shy;<lb/>tur, &amp; advnum terminum, ad quem mobile tendit. </s>
  
 <s>Natura <lb/>enim non tantum e&longs;t ordinis cau&longs;a, &longs;ed etiam ordinata ab vno <lb/>principio, per vnum medium, &amp; ad vnum finem: vt notum e&longs;t <lb/>ex his, qu&aelig; literis con&longs;ignata &longs;unt libro octauo de Phy&longs;ico audi <lb/>tu particula decimaquinta, &amp; alibi&longs;&aelig;pe. </s> <s>Natura <lb/>enim non tantum e&longs;t ordinis cau&longs;a, &longs;ed etiam ordinata ab vno <lb/>principio, per vnum medium, &amp; ad vnum finem: vt notum e&longs;t <lb/>ex his, qu&aelig; literis con&longs;ignata &longs;unt libro octauo de Phy&longs;ico audi <lb/>tu particula decimaquinta, &amp; alibi&longs;&aelig;pe. </s>
  
Line 540 
Line 540 
 <s>Cap. XII.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XII.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>ANAXAGORAS <emph type="italics"/>mundum genitum finxit ab ini&shy;<lb/>tio ex corporibus, qu&aelig; &longs;imul erant congregata, &amp; tran <lb/>quilla manebant, ac post quietem per motum di&longs;gre&shy;<lb/>gata fuerunt: vnum quodque enim in vno quoque abditum la <lb/>tebat, &amp; <expan abbr="tr&atilde;quilla">tranquilla</expan> pace fruebatur: deinde qu&aelig; abdita in vno <lb/>quoque latebant, emerxerunt efficacitate mentis, &agrave; quarecon <lb/>dita elici c&aelig;perunt, quemadmodum ex colli&longs;ione ferri ab ho&shy;<lb/>minis manu ex &longs;ilice ignem elidi videmus: dixit etiam Ana&shy;<lb/>xagoras ab eo, quod in confu&longs;ione exuperat, &amp; quod magis <lb/>&longs;pectatur, vnumquodque vocari: vt lignumideo lignum dici&shy;<lb/>tur, non quod infinit&egrave; omnium rerum partes in ligno non lati&shy;<lb/>tent, &longs;ed quod ea pars, qu&aelig; c&aelig;ter as vincit, &amp; qu&aelig; <expan abbr="&longs;pectanti&utilde;">&longs;pectantium</expan><emph.end type="italics"/><pb pagenum="20"/><emph type="italics"/>oculis magis exponitur, est lignum. </s> <s>ANAXAGORAS <emph type="italics"/>mundum genitum finxit ab ini&shy;<lb/>tio ex corporibus, qu&aelig; &longs;imul erant congregata, &amp; tran <lb/>quilla manebant, ac post quietem per motum di&longs;gre&shy;<lb/>gata fuerunt: vnum quodque enim in vno quoque abditum la <lb/>tebat, &amp; <expan abbr="tr&atilde;quilla">tranquilla</expan> pace fruebatur: deinde qu&aelig; abdita in vno <lb/>quoque latebant, emerxerunt efficacitate mentis, &agrave; quarecon <lb/>dita elici c&aelig;perunt, quemadmodum ex colli&longs;ione ferri ab ho&shy;<lb/>minis manu ex &longs;ilice ignem elidi videmus: dixit etiam Ana&shy;<lb/>xagoras ab eo, quod in confu&longs;ione exuperat, &amp; quod magis <lb/>&longs;pectatur, vnumquodque vocari: vt lignumideo lignum dici&shy;<lb/>tur, non quod infinit&egrave; omnium rerum partes in ligno non lati&shy;<lb/>tent, &longs;ed quod ea pars, qu&aelig; c&aelig;ter as vincit, &amp; qu&aelig; <expan abbr="&longs;pectanti&utilde;">&longs;pectantium</expan><emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/039.jpg" pagenum="20"/><emph type="italics"/>oculis magis exponitur, est lignum. </s>
  
 <s>Vnumquodque ex vno&shy;<lb/>quoque &longs;egregari non Anaxagoras modo, &longs;ed &amp; Theophra&shy;<lb/>stus vi&longs;us est aliquando dixi&longs;&longs;e: cum &agrave; quibu&longs;dam quorum&shy;<lb/>dam hominum oculis exeuntes flammas micare &longs;crip&longs;erit: &amp; <lb/>Megetius Atedicus Alexandrinus quondam Simplicio nar&shy;<lb/>rauit, &longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> abi&longs;chiadis dolore curaui&longs;&longs;e, ex cuius i&longs;chio <lb/>ignis exiuit, qui <expan abbr="&longs;pect&atilde;tium">&longs;pectantium</expan> oculos combussit; &agrave; ligno quidam <lb/>ignem eliciunt: dum alterum lignum tamquam terebrum in <lb/>lignum alterum circumuoluunt. </s> <s>Vnumquodque ex vno&shy;<lb/>quoque &longs;egregari non Anaxagoras modo, &longs;ed &amp; Theophra&shy;<lb/>stus vi&longs;us est aliquando dixi&longs;&longs;e: cum &agrave; quibu&longs;dam quorum&shy;<lb/>dam hominum oculis exeuntes flammas micare &longs;crip&longs;erit: &amp; <lb/>Megetius Atedicus Alexandrinus quondam Simplicio nar&shy;<lb/>rauit, &longs;e <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> abi&longs;chiadis dolore curaui&longs;&longs;e, ex cuius i&longs;chio <lb/>ignis exiuit, qui <expan abbr="&longs;pect&atilde;tium">&longs;pectantium</expan> oculos combussit; &agrave; ligno quidam <lb/>ignem eliciunt: dum alterum lignum tamquam terebrum in <lb/>lignum alterum circumuoluunt. </s>
  
 <s>Ver&ugrave;m h&aelig;c aliam habent <lb/>cau&longs;am ab ea, quam (vt alio loco diximus) veram ab Anaxa <lb/>goracreditam e&longs;&longs;e longeque diuer&longs;am comperimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Ver&ugrave;m h&aelig;c aliam habent <lb/>cau&longs;am ab ea, quam (vt alio loco diximus) veram ab Anaxa <lb/>goracreditam e&longs;&longs;e longeque diuer&longs;am comperimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Nunc ad Anaxagoram &agrave; quo di&longs;cessimus, reuertimur: <lb/>contra quem eadem ex quiete argumenta petuntur, qu&aelig; alia <lb/>ratione ex motu petipo&longs;&longs;e videbantur: Nam &longs;i qu&aelig; in vno&shy;<lb/>quoque abdita corpora quie&longs;cunt; aut natura, aut violentia <lb/>quie&longs;cunt: &longs;i natura, grauia in centro, &amp; leuia &longs;ub c&aelig;lo ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; quie&longs;cere debere, non e&longs;t qui dubitet, nec ali&ograve; natura <lb/>ferri, nec alibi natura manere quidem po&longs;&longs;unt: &amp; ij fines <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>partes mundi: ergo mundus non dum genitus e&longs;t, priu&longs;quam <lb/>gignatur: &longs;iante conditum mundum corpora, qu&aelig; recondita <lb/>latebant, violentia quie&longs;cebant; cum violentum &longs;it id, quod ab <lb/>extrin&longs;eco vim inferente fit: quod extrin&longs;ecum nihil id, cuivis <lb/>infertur adiuuat; vt &longs;criptum reliquit Ari&longs;toteles tertio libro <lb/>cthicorum capite &longs;ecundo, nece&longs;&longs;e e&longs;t vt &longs;it locus ex quo corpo&shy;<lb/>ra violentiam pa&longs;&longs;a trudantur: &amp; in quo natura maneant: <lb/>antequam trudantur: nece&longs;&longs;e e&longs;t etiam, vt antequam mun&shy;<lb/>dus generetur, id &longs;it, quod vim infert, cum &longs;it id, cui vis infer&shy;<lb/>tur; verum h&aelig;c omnia &longs;unt partes mundi: ergo mundus non <lb/>dum genitus e&longs;t antequam gignatur, qu&aelig; &longs;i &longs;unt, vt cert&egrave; &longs;unt <lb/>ab&longs;urda, &amp; in iis, qu&aelig; fieri minime po&longs;&longs;unt; ab&longs;urda, &amp; in iis,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="21"/><emph type="italics"/>qu&aelig; fierinon queunt, erit &longs;ententia Anaxagor&aelig;: &amp; &longs;ola A&shy;<lb/>ri&longs;totelis inexpugnabilis veritas laudibus extollenda: qui dixis <lb/>in vnoquoque elemento, immo in vnoquoque corpore naturali <lb/>e&longs;&longs;e motum naturalem, quo non violenter, non contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ua propria &longs;ponte ea corpora moueantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Nunc ad Anaxagoram &agrave; quo di&longs;cessimus, reuertimur: <lb/>contra quem eadem ex quiete argumenta petuntur, qu&aelig; alia <lb/>ratione ex motu petipo&longs;&longs;e videbantur: Nam &longs;i qu&aelig; in vno&shy;<lb/>quoque abdita corpora quie&longs;cunt; aut natura, aut violentia <lb/>quie&longs;cunt: &longs;i natura, grauia in centro, &amp; leuia &longs;ub c&aelig;lo ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;ari&ograve; quie&longs;cere debere, non e&longs;t qui dubitet, nec ali&ograve; natura <lb/>ferri, nec alibi natura manere quidem po&longs;&longs;unt: &amp; ij fines <expan abbr="s&utilde;t">sunt</expan> <lb/>partes mundi: ergo mundus non dum genitus e&longs;t, priu&longs;quam <lb/>gignatur: &longs;iante conditum mundum corpora, qu&aelig; recondita <lb/>latebant, violentia quie&longs;cebant; cum violentum &longs;it id, quod ab <lb/>extrin&longs;eco vim inferente fit: quod extrin&longs;ecum nihil id, cuivis <lb/>infertur adiuuat; vt &longs;criptum reliquit Ari&longs;toteles tertio libro <lb/>cthicorum capite &longs;ecundo, nece&longs;&longs;e e&longs;t vt &longs;it locus ex quo corpo&shy;<lb/>ra violentiam pa&longs;&longs;a trudantur: &amp; in quo natura maneant: <lb/>antequam trudantur: nece&longs;&longs;e e&longs;t etiam, vt antequam mun&shy;<lb/>dus generetur, id &longs;it, quod vim infert, cum &longs;it id, cui vis infer&shy;<lb/>tur; verum h&aelig;c omnia &longs;unt partes mundi: ergo mundus non <lb/>dum genitus e&longs;t antequam gignatur, qu&aelig; &longs;i &longs;unt, vt cert&egrave; &longs;unt <lb/>ab&longs;urda, &amp; in iis, qu&aelig; fieri minime po&longs;&longs;unt; ab&longs;urda, &amp; in iis,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/040.jpg" pagenum="21"/><emph type="italics"/>qu&aelig; fierinon queunt, erit &longs;ententia Anaxagor&aelig;: &amp; &longs;ola A&shy;<lb/>ri&longs;totelis inexpugnabilis veritas laudibus extollenda: qui dixis <lb/>in vnoquoque elemento, immo in vnoquoque corpore naturali <lb/>e&longs;&longs;e motum naturalem, quo non violenter, non contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, <lb/>&longs;ed &longs;ua propria &longs;ponte ea corpora moueantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>In Parmenidem vbi de nece&longs;sitate cau&longs;&aelig; mouen&shy;<lb/>tis, deque idearum vanitate agitur. </s> <s>In Parmenidem vbi de nece&longs;sitate cau&longs;&aelig; mouen&shy;<lb/>tis, deque idearum vanitate agitur. </s>
  
Line 562 
Line 562 
  
 <s>Sed errat propte <lb/>rea quod, non &longs;emel, &longs;ed &longs;&aelig;penumero idpetit, quod erat in prin <lb/>cipio: &longs;unt enim tamquam axiomata apud Parmenidem per <lb/>&longs;e nota. </s> <s>Sed errat propte <lb/>rea quod, non &longs;emel, &longs;ed &longs;&aelig;penumero idpetit, quod erat in prin <lb/>cipio: &longs;unt enim tamquam axiomata apud Parmenidem per <lb/>&longs;e nota. </s>
  
 <s>Nihil e&longs;&longs;e inane, &amp; omne quod mouetur, per ina&shy;<lb/>ne &longs;pacium &longs;olummodo cieri: qu&aelig; duo tantum ab e&longs;t, vt &longs;int <lb/>per&longs;e nota, vt demo&longs;tratione indigeant: quo fit, vt ex illis dua&shy;<lb/>bus propo&longs;itionibus, quarum altera ob&longs;curissima illa quidem <lb/>est, altera ver&ograve; fal&longs;issima, non e&longs;&longs;e motum colligere nulla artis<emph.end type="italics"/><pb pagenum="22"/><emph type="italics"/>ratio doceat: ideo probandum illi fuerat, nihil e&longs;&longs;e inane, &amp; <lb/>omne, quod mouetur, per &longs;pacium inane moueri. </s> <s>Nihil e&longs;&longs;e inane, &amp; omne quod mouetur, per ina&shy;<lb/>ne &longs;pacium &longs;olummodo cieri: qu&aelig; duo tantum ab e&longs;t, vt &longs;int <lb/>per&longs;e nota, vt demo&longs;tratione indigeant: quo fit, vt ex illis dua&shy;<lb/>bus propo&longs;itionibus, quarum altera ob&longs;curissima illa quidem <lb/>est, altera ver&ograve; fal&longs;issima, non e&longs;&longs;e motum colligere nulla artis<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/041.jpg" pagenum="22"/><emph type="italics"/>ratio doceat: ideo probandum illi fuerat, nihil e&longs;&longs;e inane, &amp; <lb/>omne, quod mouetur, per &longs;pacium inane moueri. </s>
  
 <s>Confirma&shy;<lb/>tionis ea propo&longs;itio, qu&aelig; est. </s> <s>Confirma&shy;<lb/>tionis ea propo&longs;itio, qu&aelig; est. </s>
  
Line 574 
Line 574 
  
 <s>In vnoquoque ergo <lb/>non tantum elemento, &longs;ed etiam corpore natur ali e&longs;t motus na <lb/>turalis, cuius principium an possit inueniri periculum facere <lb/>volumus: quoniam vt forma, &amp; materia, quam antiqui, &amp; &longs;i <lb/>non omni, aliqua &longs;altem ex parte de&longs;crip&longs;erunt, ad perficien&shy;<lb/>dum motum natur alem non &longs;ufficiunt, opus e&longs;t principio ter&shy;<lb/>tio mouente; id quod Socrates, aut quale, aut quod &longs;it, non &longs;a&shy;<lb/>tis explicuit: dum in Ph&aelig;done aliis veteribus confutatis, quod <lb/>de cau&longs;a efficiente nihil dixi&longs;&longs;ent, res omnes Id&aelig;am parti&shy;<lb/>cipantes, propter &longs;uam &longs;peciem, ac Ideam moueri confir&shy;<lb/>mauit. </s> <s>In vnoquoque ergo <lb/>non tantum elemento, &longs;ed etiam corpore natur ali e&longs;t motus na <lb/>turalis, cuius principium an possit inueniri periculum facere <lb/>volumus: quoniam vt forma, &amp; materia, quam antiqui, &amp; &longs;i <lb/>non omni, aliqua &longs;altem ex parte de&longs;crip&longs;erunt, ad perficien&shy;<lb/>dum motum natur alem non &longs;ufficiunt, opus e&longs;t principio ter&shy;<lb/>tio mouente; id quod Socrates, aut quale, aut quod &longs;it, non &longs;a&shy;<lb/>tis explicuit: dum in Ph&aelig;done aliis veteribus confutatis, quod <lb/>de cau&longs;a efficiente nihil dixi&longs;&longs;ent, res omnes Id&aelig;am parti&shy;<lb/>cipantes, propter &longs;uam &longs;peciem, ac Ideam moueri confir&shy;<lb/>mauit. </s>
  
 <s>Verum cum eadem &longs;it cau&longs;a, quamobrem qu&aelig;uis <lb/>res &longs;it, &amp; moueatur, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt omne, quod mouetur, ab<emph.end type="italics"/><pb pagenum="23"/><emph type="italics"/>Idea cuius e&longs;t particeps; moueatur: quando &agrave; materia nihil <lb/>moueripote&longs;t. </s> <s>Verum cum eadem &longs;it cau&longs;a, quamobrem qu&aelig;uis <lb/>res &longs;it, &amp; moueatur, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt omne, quod mouetur, ab<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/042.jpg" pagenum="23"/><emph type="italics"/>Idea cuius e&longs;t particeps; moueatur: quando &agrave; materia nihil <lb/>moueripote&longs;t. </s>
  
 <s>H&aelig;c &longs;ivera &longs;unt, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt mobilia &longs;emper, <lb/>&amp; continenter moueantur: cum Ide&aelig; &longs;emper e&aelig;dem &longs;int, &amp; <lb/>eodem modo affect&aelig;: quia &longs;unt &aelig;tern&aelig;, &longs;emperque illis eo&shy;<lb/>dem modo &longs;ubiiciuntur ea, qu&aelig; abillis mouentur: nulla ergo <lb/>ratio e&longs;t, cur aliquando moueant, aliquando non moueant: <lb/>quin etiam in his, qu&aelig; oculis cernuntur, pr&aelig;ter &longs;peciem, atque <lb/>Ideam, aliud e&longs;&longs;e principium &longs;pectatur, quod moueat: vt do&shy;<lb/>ctus Pr&aelig;ceptor non Idea, &longs;ed doctrina, doctos di&longs;cipulos effi&shy;<lb/>cit: &amp; bonus cithar&aelig;dus, non Idea, &longs;ed arte pul&longs;andi citharam, <lb/>bonos cithar&oelig;dos facit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>H&aelig;c &longs;ivera &longs;unt, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt mobilia &longs;emper, <lb/>&amp; continenter moueantur: cum Ide&aelig; &longs;emper e&aelig;dem &longs;int, &amp; <lb/>eodem modo affect&aelig;: quia &longs;unt &aelig;tern&aelig;, &longs;emperque illis eo&shy;<lb/>dem modo &longs;ubiiciuntur ea, qu&aelig; abillis mouentur: nulla ergo <lb/>ratio e&longs;t, cur aliquando moueant, aliquando non moueant: <lb/>quin etiam in his, qu&aelig; oculis cernuntur, pr&aelig;ter &longs;peciem, atque <lb/>Ideam, aliud e&longs;&longs;e principium &longs;pectatur, quod moueat: vt do&shy;<lb/>ctus Pr&aelig;ceptor non Idea, &longs;ed doctrina, doctos di&longs;cipulos effi&shy;<lb/>cit: &amp; bonus cithar&aelig;dus, non Idea, &longs;ed arte pul&longs;andi citharam, <lb/>bonos cithar&oelig;dos facit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 586 
Line 586 
  
 <s>N<emph type="italics"/>on minore ruina cadunt, immo pror&longs;us maiore lap&longs;u <lb/>ruunt, qui materiam dicunt, e&longs;&longs;e principium mouen&shy;<lb/>di: h&aelig;c cum bene di&longs;ponitur (inquiunt) &amp; qualitati&shy;<lb/>bus illis informatur, ex quibus motus na&longs;citur, mobilia mouer. <lb/></s> <s>N<emph type="italics"/>on minore ruina cadunt, immo pror&longs;us maiore lap&longs;u <lb/>ruunt, qui materiam dicunt, e&longs;&longs;e principium mouen&shy;<lb/>di: h&aelig;c cum bene di&longs;ponitur (inquiunt) &amp; qualitati&shy;<lb/>bus illis informatur, ex quibus motus na&longs;citur, mobilia mouer. <lb/></s>
  
 <s>Sed non rect&egrave; &longs;entiunt, vt diximus; quia nihil idem cau&longs;a ef&shy;<lb/>ficiens, &amp; materia eiu&longs;dem e&longs;&longs;e pote&longs;t, cum materi&aelig; <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> <lb/>&longs;it pati, ac moueri; mouere autem, &amp; facere &longs;it alterius facul <lb/>tatis: vt &longs;criptum reliquit Aristoteles libro &longs;ecundo de ortu, <lb/>&amp; interitu particula quinquage&longs;ima&longs;ecunda: vt aqua, qu&aelig; <lb/>&agrave; Thalete Mile&longs;io rerum omnium primum principium <expan abbr="qu&atilde;-quam">quan&shy;<lb/>quam</expan> &longs;tatuitur, non tamen &longs;e gignere, aut quauis ratione ef <lb/>ficere quicquam pote&longs;t: &longs;ed opus e&longs;t aqu&aelig; efficientem cau&longs;am <lb/>adhibere: &longs;ine qua &amp; nihil fiet, &amp; nihil mouebitur, vt etiam <lb/>Empedocles qui quatuor elementis materi&aelig; vicem gerenti&shy;<lb/>bus, concordiam, atque di&longs;cordiam, vt efficientes cau&longs;as addi-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="24"/><emph type="italics"/>dit: Anaxagoras tertio de anima particula quarta ab Ari <lb/>&longs;totele laudatus, partibus illis &longs;uis infinitis, &amp; con&longs;imilium ra&shy;<lb/>tionum, qu&aelig; &longs;unt cuius &longs;libet reiortus. </s> <s>Sed non rect&egrave; &longs;entiunt, vt diximus; quia nihil idem cau&longs;a ef&shy;<lb/>ficiens, &amp; materia eiu&longs;dem e&longs;&longs;e pote&longs;t, cum materi&aelig; <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> <lb/>&longs;it pati, ac moueri; mouere autem, &amp; facere &longs;it alterius facul <lb/>tatis: vt &longs;criptum reliquit Aristoteles libro &longs;ecundo de ortu, <lb/>&amp; interitu particula quinquage&longs;ima&longs;ecunda: vt aqua, qu&aelig; <lb/>&agrave; Thalete Mile&longs;io rerum omnium primum principium <expan abbr="qu&atilde;-quam">quan&shy;<lb/>quam</expan> &longs;tatuitur, non tamen &longs;e gignere, aut quauis ratione ef <lb/>ficere quicquam pote&longs;t: &longs;ed opus e&longs;t aqu&aelig; efficientem cau&longs;am <lb/>adhibere: &longs;ine qua &amp; nihil fiet, &amp; nihil mouebitur, vt etiam <lb/>Empedocles qui quatuor elementis materi&aelig; vicem gerenti&shy;<lb/>bus, concordiam, atque di&longs;cordiam, vt efficientes cau&longs;as addi-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/043.jpg" pagenum="24"/><emph type="italics"/>dit: Anaxagoras tertio de anima particula quarta ab Ari <lb/>&longs;totele laudatus, partibus illis &longs;uis infinitis, &amp; con&longs;imilium ra&shy;<lb/>tionum, qu&aelig; &longs;unt cuius &longs;libet reiortus. </s>
  
 <s>&amp; interitus materi&aelig;, <lb/>Diuinam mentem abomni materia pror&longs;us immunem, vt ef&shy;<lb/>ficientem cau&longs;am adhibuit. </s> <s>&amp; interitus materi&aelig;, <lb/>Diuinam mentem abomni materia pror&longs;us immunem, vt ef&shy;<lb/>ficientem cau&longs;am adhibuit. </s>
  
Line 594 
Line 594 
  
 <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea qualitatibus, qu&aelig; agendi &longs;unt in&longs;trumenta, mo&shy;<lb/>uendi, &amp; agendivim primam tradunt: dum affirmant, ma&shy;<lb/>teriam qualitatibus informatam, atque di&longs;po&longs;itam, facere, <lb/>ac mouere: perinde ac &longs;i dicerent, &longs;erram dentatam, &agrave; denti&shy;<lb/>bus ad &longs;ecandum di&longs;po&longs;itam, &longs;ine &longs;ectore &longs;ecare: &amp; <expan abbr="calam&utilde;">calamum</expan>, <lb/>ad <expan abbr="&longs;crib&etilde;dum">&longs;cribendum</expan> accomodatum, &longs;ine &longs;criptore &longs;cribere: e&longs;t enim <lb/>in &longs;erra ferrum, quod est &longs;err&aelig; materia, &amp; in calamo &longs;ua est <lb/>propria materia: qu&aelig; &longs;ic, vel&longs;ic di&longs;po&longs;ita, &longs;ine &longs;ectore non &longs;e&shy;<lb/>cat, &amp; &longs;ine &longs;criptore non &longs;cribit: quia in&longs;trumenta &longs;ine primo, <lb/>ac principali immediateque mouente non mouent: qua de re <lb/>Democritus libro &longs;ecundo de anima, quod in&longs;trumento eam <lb/>vim agendi a&longs;crip&longs;erit, qu&aelig; primo <expan abbr="ag&etilde;ti">agenti</expan> a&longs;cribenda erat, acer <lb/>rim&egrave; carpitur. </s> <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea qualitatibus, qu&aelig; agendi &longs;unt in&longs;trumenta, mo&shy;<lb/>uendi, &amp; agendivim primam tradunt: dum affirmant, ma&shy;<lb/>teriam qualitatibus informatam, atque di&longs;po&longs;itam, facere, <lb/>ac mouere: perinde ac &longs;i dicerent, &longs;erram dentatam, &agrave; denti&shy;<lb/>bus ad &longs;ecandum di&longs;po&longs;itam, &longs;ine &longs;ectore &longs;ecare: &amp; <expan abbr="calam&utilde;">calamum</expan>, <lb/>ad <expan abbr="&longs;crib&etilde;dum">&longs;cribendum</expan> accomodatum, &longs;ine &longs;criptore &longs;cribere: e&longs;t enim <lb/>in &longs;erra ferrum, quod est &longs;err&aelig; materia, &amp; in calamo &longs;ua est <lb/>propria materia: qu&aelig; &longs;ic, vel&longs;ic di&longs;po&longs;ita, &longs;ine &longs;ectore non &longs;e&shy;<lb/>cat, &amp; &longs;ine &longs;criptore non &longs;cribit: quia in&longs;trumenta &longs;ine primo, <lb/>ac principali immediateque mouente non mouent: qua de re <lb/>Democritus libro &longs;ecundo de anima, quod in&longs;trumento eam <lb/>vim agendi a&longs;crip&longs;erit, qu&aelig; primo <expan abbr="ag&etilde;ti">agenti</expan> a&longs;cribenda erat, acer <lb/>rim&egrave; carpitur. </s>
  
 <s>Hunc primum, principem, immediatumque <lb/>elementorum motorem, quod non tantum, vt forma, &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, <lb/>at efficiens, ac mouens cau&longs;a moueat, in hac di&longs;iutatione, an<emph.end type="italics"/><pb pagenum="25"/><emph type="italics"/>possit inueniri, periculum facere tentabimus, quia omnia &longs;im <lb/>plicia corpora recto motu mouentur, ad propria loca ferun&shy;<lb/>tur, vt diximus, tum quia natura e&longs;t in eis principium motus, <lb/>tum quia &longs;inatura non cierentur, ergo violentia, &longs;ed violen&shy;<lb/>tum e&longs;t contra naturam, ergo corpus, quod violentia mouetur, <lb/>natura mouetur: nihil enim violentiam patitur, quin illudna <lb/>tura prius concitetur, natura inquam, aut grauitatis, aut <lb/>leuitatis: quando omnia, aut grauia &longs;unt, aut leuia, aut alia <lb/>quapiam natura: qu&aelig; qualis nam&longs;it, &longs;i in orbe inuenitur, in&shy;<lb/>fra manife&longs;tabitur: Pr&aelig;terea corpus aut natura, aut violen&shy;<lb/>tia quie&longs;cit: &longs;i violentia, ergo natura; quia violentum est <expan abbr="c&otilde;-tra">con&shy;<lb/>tra</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; nihil violentia quie&longs;cit, quin illud contra illam <lb/>violentiam natura quie&longs;cat: &longs;i natura quie&longs;cit, &amp; ad illam <lb/>quietem natura mouetur, ergo omne corpus naturale, qua na <lb/>turale e&longs;t, &agrave; natura mouetur: at omnium motuum primus e&longs;t <lb/>motus ad locum, ergo omnia corpora naturalia, qua natura&shy;<lb/>lia &longs;unt, ad locum &agrave; natura mouentur, non &agrave; materia, ergo ab <lb/>alio principio, quod quale nam &longs;it, infra vtiliter inuestig abi&shy;<lb/>mus; &longs;emper enim, quomodo &longs;atis &longs;tudio&longs;is omnibus facere <lb/>possimus, nobis propo&longs;itum fuit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Hunc primum, principem, immediatumque <lb/>elementorum motorem, quod non tantum, vt forma, &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan>, <lb/>at efficiens, ac mouens cau&longs;a moueat, in hac di&longs;iutatione, an<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/044.jpg" pagenum="25"/><emph type="italics"/>possit inueniri, periculum facere tentabimus, quia omnia &longs;im <lb/>plicia corpora recto motu mouentur, ad propria loca ferun&shy;<lb/>tur, vt diximus, tum quia natura e&longs;t in eis principium motus, <lb/>tum quia &longs;inatura non cierentur, ergo violentia, &longs;ed violen&shy;<lb/>tum e&longs;t contra naturam, ergo corpus, quod violentia mouetur, <lb/>natura mouetur: nihil enim violentiam patitur, quin illudna <lb/>tura prius concitetur, natura inquam, aut grauitatis, aut <lb/>leuitatis: quando omnia, aut grauia &longs;unt, aut leuia, aut alia <lb/>quapiam natura: qu&aelig; qualis nam&longs;it, &longs;i in orbe inuenitur, in&shy;<lb/>fra manife&longs;tabitur: Pr&aelig;terea corpus aut natura, aut violen&shy;<lb/>tia quie&longs;cit: &longs;i violentia, ergo natura; quia violentum est <expan abbr="c&otilde;-tra">con&shy;<lb/>tra</expan> <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, &amp; nihil violentia quie&longs;cit, quin illud contra illam <lb/>violentiam natura quie&longs;cat: &longs;i natura quie&longs;cit, &amp; ad illam <lb/>quietem natura mouetur, ergo omne corpus naturale, qua na <lb/>turale e&longs;t, &agrave; natura mouetur: at omnium motuum primus e&longs;t <lb/>motus ad locum, ergo omnia corpora naturalia, qua natura&shy;<lb/>lia &longs;unt, ad locum &agrave; natura mouentur, non &agrave; materia, ergo ab <lb/>alio principio, quod quale nam &longs;it, infra vtiliter inuestig abi&shy;<lb/>mus; &longs;emper enim, quomodo &longs;atis &longs;tudio&longs;is omnibus facere <lb/>possimus, nobis propo&longs;itum fuit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Omnia corpora, qu&aelig;recto motu mouentur, <lb/>e&longs;&longs;e aut grauia, aut leuia. </s> <s>Omnia corpora, qu&aelig;recto motu mouentur, <lb/>e&longs;&longs;e aut grauia, aut leuia. </s>
  
Line 602 
Line 602 
 <s>Cap. XV.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XV.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>OMNIA <emph type="italics"/>corpora naturalia naturalem motum habe&shy;<lb/>re cum Ari&longs;totele libro primo de c&aelig;lo <expan abbr="dem&otilde;&longs;tr">demon&longs;tr</expan> auimus: <lb/>quia naturam <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan>, qu&aelig; in eis est principium motus&shy;<lb/>Nunc ad eam concertationem conuertimur, qua qu&aelig;rimus, <lb/>vtrum ne omnia corpora, qu&aelig; recto motu aguntur, &longs;int aut <lb/>grauia, aut leuia: an ver&ograve; corpus naturale detur; quod &longs;ine<emph.end type="italics"/><pb pagenum="26"/><emph type="italics"/>grauitate ad centrum feratur, &amp; &longs;ur&longs;um &longs;ine leuitate ad c&aelig;&shy;<lb/>lum a&longs;cendat. </s> <s>OMNIA <emph type="italics"/>corpora naturalia naturalem motum habe&shy;<lb/>re cum Ari&longs;totele libro primo de c&aelig;lo <expan abbr="dem&otilde;&longs;tr">demon&longs;tr</expan> auimus: <lb/>quia naturam <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan>, qu&aelig; in eis est principium motus&shy;<lb/>Nunc ad eam concertationem conuertimur, qua qu&aelig;rimus, <lb/>vtrum ne omnia corpora, qu&aelig; recto motu aguntur, &longs;int aut <lb/>grauia, aut leuia: an ver&ograve; corpus naturale detur; quod &longs;ine<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/045.jpg" pagenum="26"/><emph type="italics"/>grauitate ad centrum feratur, &amp; &longs;ur&longs;um &longs;ine leuitate ad c&aelig;&shy;<lb/>lum a&longs;cendat. </s>
  
 <s>Re&longs;pondeo illud non dari: nam &longs;i quod corpus <lb/>&longs;ine grauitate de&longs;cenderet, non graue, qu am graue infinit&egrave; ve <lb/>locius moueretur; quia nulla e&longs;&longs;et inter vtrumque proportio, <lb/>&amp; &longs;i qua &longs;it, decupla con&longs;tituatur, ita vt graue velocitate vt <lb/>centum moueatur: non graue velocitate vt decem <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>. <lb/></s> <s>Re&longs;pondeo illud non dari: nam &longs;i quod corpus <lb/>&longs;ine grauitate de&longs;cenderet, non graue, qu am graue infinit&egrave; ve <lb/>locius moueretur; quia nulla e&longs;&longs;et inter vtrumque proportio, <lb/>&amp; &longs;i qua &longs;it, decupla con&longs;tituatur, ita vt graue velocitate vt <lb/>centum moueatur: non graue velocitate vt decem <expan abbr="c&otilde;citetur">concitetur</expan>. <lb/></s>
  
Line 616 
Line 616 
  
 <s>Caput XVI.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput XVI.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>HINC <emph type="italics"/>facil&egrave; intelligere licet veterrimos, qui ante Ari <lb/>&longs;totelem vixere Philo&longs;ophos, in hac re maxim&egrave; hallu&shy;<lb/>cinatos fui&longs;&longs;e, vt Heraclitus, qui omnia perenni, ince&longs;&shy;<lb/>&longs;anti, indefexoque labore agitari, numquam autem quie&longs;cere <lb/>non e&longs;t veritus affirmare: cum ab Ari&longs;totele non minus per <lb/>quietis, quam per motus principium ab initio libri <expan abbr="&longs;ec&utilde;di">&longs;ecundi</expan> Phy&shy;<lb/>&longs;icorum natura definiendo manife&longs;tetur, &amp; ea qu&aelig; ad locum<emph.end type="italics"/><pb pagenum="27"/><emph type="italics"/>cientur, in eo loco natura <expan abbr="mane&atilde;t">maneant</expan>, ad quem natura feruntur, <lb/>&amp; extra quem aut violentiam pa&longs;&longs;a truduntur, aut ex alie&shy;<lb/>na materia generantur, mobileque corpus, quod ad locum ten <lb/>dit, adillum, vt ad finem, in quo &longs;istatur, natura tendat; e&longs;t <lb/>enim motus propter quietem, vt propter finem: quod in his <lb/>qu&aelig; de c&aelig;lo ab Ari&longs;totele <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratum">demon&longs;tratum</expan> fui&longs;&longs;e alibi diximus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>HINC <emph type="italics"/>facil&egrave; intelligere licet veterrimos, qui ante Ari <lb/>&longs;totelem vixere Philo&longs;ophos, in hac re maxim&egrave; hallu&shy;<lb/>cinatos fui&longs;&longs;e, vt Heraclitus, qui omnia perenni, ince&longs;&shy;<lb/>&longs;anti, indefexoque labore agitari, numquam autem quie&longs;cere <lb/>non e&longs;t veritus affirmare: cum ab Ari&longs;totele non minus per <lb/>quietis, quam per motus principium ab initio libri <expan abbr="&longs;ec&utilde;di">&longs;ecundi</expan> Phy&shy;<lb/>&longs;icorum natura definiendo manife&longs;tetur, &amp; ea qu&aelig; ad locum<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/046.jpg" pagenum="27"/><emph type="italics"/>cientur, in eo loco natura <expan abbr="mane&atilde;t">maneant</expan>, ad quem natura feruntur, <lb/>&amp; extra quem aut violentiam pa&longs;&longs;a truduntur, aut ex alie&shy;<lb/>na materia generantur, mobileque corpus, quod ad locum ten <lb/>dit, adillum, vt ad finem, in quo &longs;istatur, natura tendat; e&longs;t <lb/>enim motus propter quietem, vt propter finem: quod in his <lb/>qu&aelig; de c&aelig;lo ab Ari&longs;totele <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratum">demon&longs;tratum</expan> fui&longs;&longs;e alibi diximus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Parmenides Meli&longs;&longs;us, ac Zeno peccatum long&egrave; grandius <lb/>peccaui&longs;&longs;e auctor e&longs;t Ari&longs;toteles libro primo, &amp; octauo de Phy <lb/>&longs;ico auditu: quod omnia &longs;emper quie&longs;cere, nihil vmquam mo&shy;<lb/>ueri mordicus tenuerint: quia omnia quie&longs;cere, &amp; eius cau&shy;<lb/>&longs;am requirere, pr&aelig;termi&longs;&longs;o &longs;en&longs;u, non tantum intellectus im&shy;<lb/>becillitas, &longs;ed pestilens, lethali&longs;que mentis morbus &longs;it quidam: <lb/>&longs;unt enim <expan abbr="n&otilde;nulla">nonnulla</expan> certiora, <expan abbr="illu&longs;trioraq.">illu&longs;trioraque</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> vt rationem <expan abbr="vll&atilde;">vllam</expan> <lb/>expo&longs;tulent: ea qu&aelig;&longs;unt &longs;uapte natura notiora, quam vt alicu <lb/>ius vel etiam leuissime probationis indigeant, &longs;tatim non agno <lb/>&longs;cere, ridiculum e&longs;t; pr&aelig;&longs;ertim apud illos, qui non de vna qua <lb/>piam re particulari, &longs;ed de toto di&longs;&longs;entiant: nec Phy&longs;ica tan&shy;<lb/>tum, &longs;ed omnes etiam &longs;cientias, facultates, actiones, &amp; ar&shy;<lb/>tes funditus euertant: propterea quod omnes motum admit&shy;<lb/>tant, qui ab illis exploditur. </s> <s><emph type="italics"/>Parmenides Meli&longs;&longs;us, ac Zeno peccatum long&egrave; grandius <lb/>peccaui&longs;&longs;e auctor e&longs;t Ari&longs;toteles libro primo, &amp; octauo de Phy <lb/>&longs;ico auditu: quod omnia &longs;emper quie&longs;cere, nihil vmquam mo&shy;<lb/>ueri mordicus tenuerint: quia omnia quie&longs;cere, &amp; eius cau&shy;<lb/>&longs;am requirere, pr&aelig;termi&longs;&longs;o &longs;en&longs;u, non tantum intellectus im&shy;<lb/>becillitas, &longs;ed pestilens, lethali&longs;que mentis morbus &longs;it quidam: <lb/>&longs;unt enim <expan abbr="n&otilde;nulla">nonnulla</expan> certiora, <expan abbr="illu&longs;trioraq.">illu&longs;trioraque</expan> <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> vt rationem <expan abbr="vll&atilde;">vllam</expan> <lb/>expo&longs;tulent: ea qu&aelig;&longs;unt &longs;uapte natura notiora, quam vt alicu <lb/>ius vel etiam leuissime probationis indigeant, &longs;tatim non agno <lb/>&longs;cere, ridiculum e&longs;t; pr&aelig;&longs;ertim apud illos, qui non de vna qua <lb/>piam re particulari, &longs;ed de toto di&longs;&longs;entiant: nec Phy&longs;ica tan&shy;<lb/>tum, &longs;ed omnes etiam &longs;cientias, facultates, actiones, &amp; ar&shy;<lb/>tes funditus euertant: propterea quod omnes motum admit&shy;<lb/>tant, qui ab illis exploditur. </s>
  
 <s>Scienti&aelig; quidem, qu&aelig; vt libro ter <lb/>tio de anima particula trige&longs;imaoctaua Aristoteles memi&shy;<lb/>nit, ad tripartitam rerum &longs;ectionem tripartito &longs;ecantur, quia <lb/>aliqu&aelig; circa formas &agrave; materia minim&egrave; distractas ver&longs;antur, <lb/>vt Phy&longs;ica: qu&aelig; eo quod natura &longs;it in eis motus principium, <lb/>ideo mouentur ex primo libro de c&aelig;lo particula quinta: non&shy;<lb/>null&aelig; in illis formis agno&longs;cendis exercentur, qu&aelig; &agrave; materia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>&longs;unt auul&longs;&aelig;, &longs;ine materia tamen con&longs;iderantur, vt Mathema <lb/>tic&aelig;; qu&aelig; &amp; ip&longs;&aelig; in eo corpore, quod per &longs;e mouetur, existunt, <lb/>terti&aelig; vero formas omnes &longs;uo complexu <expan abbr="contin&etilde;t">continent</expan>, qu&aelig; &longs;unt ab <lb/>omni materia pror&longs;us immunes, vt &longs;unt mentes Diuin&aelig;: qu&aelig;<emph.end type="italics"/><pb pagenum="28"/><emph type="italics"/>quoniam nec per &longs;e, nec per accidens, nec per aliud <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, <lb/>a motu propterea minime &longs;oluuntur; cum c&aelig;le&longs;tes globos in&shy;<lb/>ce&longs;&longs;anter moueant; has Diuinas mentes Metaphy&longs;ica contem <lb/>platur, plures &longs;cientias his tribus excogitari non po&longs;&longs;e, propte&shy;<lb/>rea quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in plures partes omnia, qu&aelig; vniuer&longs;i ambitu coer <lb/>centur, diuidantur, &longs;criptum e&longs;t ab Ari&longs;totele libro &longs;exto Di <lb/>uinorum particula &longs;ecunda: h&aelig; omnes, &longs;ingul&aelig;que &longs;cienti&aelig; <lb/>ab illis, qui motum &longs;ustulerunt, tolluntur. </s> <s>Scienti&aelig; quidem, qu&aelig; vt libro ter <lb/>tio de anima particula trige&longs;imaoctaua Aristoteles memi&shy;<lb/>nit, ad tripartitam rerum &longs;ectionem tripartito &longs;ecantur, quia <lb/>aliqu&aelig; circa formas &agrave; materia minim&egrave; distractas ver&longs;antur, <lb/>vt Phy&longs;ica: qu&aelig; eo quod natura &longs;it in eis motus principium, <lb/>ideo mouentur ex primo libro de c&aelig;lo particula quinta: non&shy;<lb/>null&aelig; in illis formis agno&longs;cendis exercentur, qu&aelig; &agrave; materia <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>&longs;unt auul&longs;&aelig;, &longs;ine materia tamen con&longs;iderantur, vt Mathema <lb/>tic&aelig;; qu&aelig; &amp; ip&longs;&aelig; in eo corpore, quod per &longs;e mouetur, existunt, <lb/>terti&aelig; vero formas omnes &longs;uo complexu <expan abbr="contin&etilde;t">continent</expan>, qu&aelig; &longs;unt ab <lb/>omni materia pror&longs;us immunes, vt &longs;unt mentes Diuin&aelig;: qu&aelig;<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/047.jpg" pagenum="28"/><emph type="italics"/>quoniam nec per &longs;e, nec per accidens, nec per aliud <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, <lb/>a motu propterea minime &longs;oluuntur; cum c&aelig;le&longs;tes globos in&shy;<lb/>ce&longs;&longs;anter moueant; has Diuinas mentes Metaphy&longs;ica contem <lb/>platur, plures &longs;cientias his tribus excogitari non po&longs;&longs;e, propte&shy;<lb/>rea quod <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in plures partes omnia, qu&aelig; vniuer&longs;i ambitu coer <lb/>centur, diuidantur, &longs;criptum e&longs;t ab Ari&longs;totele libro &longs;exto Di <lb/>uinorum particula &longs;ecunda: h&aelig; omnes, &longs;ingul&aelig;que &longs;cienti&aelig; <lb/>ab illis, qui motum &longs;ustulerunt, tolluntur. </s>
  
 <s>Quin etiam artes <lb/>omnes corporatis instrumentis vtuntur, qu&aelig; in&longs;trumenta, ni&longs;i <lb/>motu cieantur, in artem conuenire minime quidem po&longs;&longs;unt. <lb/></s> <s>Quin etiam artes <lb/>omnes corporatis instrumentis vtuntur, qu&aelig; in&longs;trumenta, ni&longs;i <lb/>motu cieantur, in artem conuenire minime quidem po&longs;&longs;unt. <lb/></s>
  
 <s>Adh&aelig;c facultates omnes, omne&longs;que di&longs;ciplin&aelig;, &amp; artes, qu&aelig; <lb/>ratione, &amp; intelligentia perficiuntur ex antecedente quadam <lb/>principiorum cognitione fiunt, quod ab Aristotele &longs;criptum <lb/>est libro primo posteriorum analiticorum particula prima; <lb/>principiorum autem veritatem &longs;olo &longs;en&longs;us iudicio constare <lb/>&longs;crip&longs;it Aristoteles, tum in po&longs;terioribus analiticis, tum in <lb/>pro&oelig;mio libri primi Diuinorum: verum &agrave; &longs;en&longs;ibus ad princi&shy;<lb/>pia prius cognita, &amp; &agrave; principiis ad conclu&longs;iones loco omnium <lb/>postremo cogno&longs;cendas &longs;ine motu non progredimur: ergo qui <lb/>motum &egrave; medio tollunt, facultates omnes, artes, atque &longs;cien&shy;<lb/>tias &egrave; medio tollere coguntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Adh&aelig;c facultates omnes, omne&longs;que di&longs;ciplin&aelig;, &amp; artes, qu&aelig; <lb/>ratione, &amp; intelligentia perficiuntur ex antecedente quadam <lb/>principiorum cognitione fiunt, quod ab Aristotele &longs;criptum <lb/>est libro primo posteriorum analiticorum particula prima; <lb/>principiorum autem veritatem &longs;olo &longs;en&longs;us iudicio constare <lb/>&longs;crip&longs;it Aristoteles, tum in po&longs;terioribus analiticis, tum in <lb/>pro&oelig;mio libri primi Diuinorum: verum &agrave; &longs;en&longs;ibus ad princi&shy;<lb/>pia prius cognita, &amp; &agrave; principiis ad conclu&longs;iones loco omnium <lb/>postremo cogno&longs;cendas &longs;ine motu non progredimur: ergo qui <lb/>motum &egrave; medio tollunt, facultates omnes, artes, atque &longs;cien&shy;<lb/>tias &egrave; medio tollere coguntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Anaxagor&aelig;, &amp; Empedocli, qui omnia quandoque moue&shy;<lb/>ri &amp; quandoque quie&longs;cere crediderunt, perennis, indefe&longs;&longs;a&shy;<lb/>que, &amp; nu&longs;quam ce&longs;&longs;ans Diuinorum corporum agitatio, &amp; <lb/>argumenta, qu&aelig; ad motus, &amp; totius mundi &aelig;ternitatem con&shy;<lb/>firmandam libro Phy&longs;icorum octauo in principio, &amp; libro pri <lb/>mo de c&aelig;lo in fine ab Aristotele &longs;cribuntur, tota (vt aiunt) <lb/>diametro opponuntur: ad qu&aelig; legenda lectores remittimus, <lb/>neab Ari&longs;totelis monumentis ad nostra auocare velle videa&shy;<lb/>mur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="29"/><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Anaxagor&aelig;, &amp; Empedocli, qui omnia quandoque moue&shy;<lb/>ri &amp; quandoque quie&longs;cere crediderunt, perennis, indefe&longs;&longs;a&shy;<lb/>que, &amp; nu&longs;quam ce&longs;&longs;ans Diuinorum corporum agitatio, &amp; <lb/>argumenta, qu&aelig; ad motus, &amp; totius mundi &aelig;ternitatem con&shy;<lb/>firmandam libro Phy&longs;icorum octauo in principio, &amp; libro pri <lb/>mo de c&aelig;lo in fine ab Aristotele &longs;cribuntur, tota (vt aiunt) <lb/>diametro opponuntur: ad qu&aelig; legenda lectores remittimus, <lb/>neab Ari&longs;totelis monumentis ad nostra auocare velle videa&shy;<lb/>mur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/048.jpg" pagenum="29"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Contra Pithagoram, &amp; alios, quiterram moueri, &amp; ca&shy;<lb/>lum quie&longs;cere docuerunt, infra capite tertio &longs;ecund&aelig; partis, <lb/>&amp; deinceps (diuino fauente numine) di&longs;ceptare conabimur: <lb/>contra hos, &amp; alios veterrim&aelig; classis Philo&longs;ophos Ari&longs;tote&shy;<lb/>les di&longs;putator acerrimus acerrim&egrave; di&longs;putauit libro octauo Phy <lb/>&longs;icorum &agrave; particula vige&longs;imaprima v&longs;que ad vige&longs;imam&longs;epti <lb/>mam, ab Aristotelis propriis fontibus ea, qu&aelig; hic de&longs;ider an&shy;<lb/>tur, haurire vos decet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Contra Pithagoram, &amp; alios, quiterram moueri, &amp; ca&shy;<lb/>lum quie&longs;cere docuerunt, infra capite tertio &longs;ecund&aelig; partis, <lb/>&amp; deinceps (diuino fauente numine) di&longs;ceptare conabimur: <lb/>contra hos, &amp; alios veterrim&aelig; classis Philo&longs;ophos Ari&longs;tote&shy;<lb/>les di&longs;putator acerrimus acerrim&egrave; di&longs;putauit libro octauo Phy <lb/>&longs;icorum &agrave; particula vige&longs;imaprima v&longs;que ad vige&longs;imam&longs;epti <lb/>mam, ab Aristotelis propriis fontibus ea, qu&aelig; hic de&longs;ider an&shy;<lb/>tur, haurire vos decet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 636 
Line 636 
 <s>Cap. XVII.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XVII.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>NVMERO <emph type="italics"/>autem eorum corporum inuento, qu&aelig; &longs;im <lb/>plicia &longs;unt, &amp; recto motu naturali mouentur, inue&longs;ti&shy;<lb/>ganda diligentius e&longs;t tum grauium, tum leuium defi&shy;<lb/>nitio; vt intelligatur, quid &longs;it illud, de quo di&longs;putatur, vtque <lb/>demonstrationis principium habeamus; quod nil aliud e&longs;&longs;e, <lb/>quam definitionem alibi docuimus: Huius definitionis inuen&shy;<lb/>tio non &longs;atis commoda e&longs;t: quippe quod via, &amp; ratio, quam <lb/>tenerein &longs;cientia tradenda, &amp; in quauis re definienda debe&shy;<lb/>mus, ab illustrioribus, &amp; notioribus nobis rebus ad eas, qu&aelig; <lb/>natura illu&longs;triores, clariore&longs;que &longs;unt, progredi&longs;oleat: vt &longs;cri&shy;<lb/>p&longs;it Ari&longs;ioteles libro primo Phy&longs;icorum particula &longs;ecunda: <lb/>at qui nobis clariores illustriore&longs;que &longs;unt actiones facultati&shy;<lb/>bus, vt idem libro &longs;ecundo de anima particula trige&longs;imater&shy;<lb/>tia: eam ob rem ab haxum facultatum actionibus prius expli <lb/>candis ad facultates ip&longs;as posterius contemplandas <expan abbr="progre-diend&utilde;">progre&shy;<lb/>diendum</expan> foret, id quod nunc fierinequit; cum harum faculta&shy;<lb/>tum actionibus &agrave; maioribus no&longs;tris non &longs;int impo&longs;ita nomina, <lb/>ni&longs;i fort&egrave; quis leuitatis, &amp; grauitatis actionem e&longs;&longs;e exi&longs;timet<emph.end type="italics"/><pb pagenum="30"/><foreign lang="greek">&lt;10&gt;o)phn</foreign> <emph type="italics"/>id e&longs;t momentum, inclinationem, <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan>, &longs;iue nutum; quo <lb/>efficitur, vt grauia, &amp; leuia corpora&longs;u&longs;que, deque conciten&shy;<lb/>tur: quod quamquam ab&longs;urdum omnino non e&longs;t, nobis tamen <lb/>ad has definitiones inueniendas vel parum quidem proderit; <lb/>ideo hoc momentum, <expan abbr="inclination&etilde;">inclinationem</expan>, pondus, &longs;iue nutum pruden&shy;<lb/>tes pr&aelig;terimus, &amp; ad alia, qu&aelig; hanc no&longs;tram cau&longs;am magis <lb/>iuuent omissis ambagibus properamus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>NVMERO <emph type="italics"/>autem eorum corporum inuento, qu&aelig; &longs;im <lb/>plicia &longs;unt, &amp; recto motu naturali mouentur, inue&longs;ti&shy;<lb/>ganda diligentius e&longs;t tum grauium, tum leuium defi&shy;<lb/>nitio; vt intelligatur, quid &longs;it illud, de quo di&longs;putatur, vtque <lb/>demonstrationis principium habeamus; quod nil aliud e&longs;&longs;e, <lb/>quam definitionem alibi docuimus: Huius definitionis inuen&shy;<lb/>tio non &longs;atis commoda e&longs;t: quippe quod via, &amp; ratio, quam <lb/>tenerein &longs;cientia tradenda, &amp; in quauis re definienda debe&shy;<lb/>mus, ab illustrioribus, &amp; notioribus nobis rebus ad eas, qu&aelig; <lb/>natura illu&longs;triores, clariore&longs;que &longs;unt, progredi&longs;oleat: vt &longs;cri&shy;<lb/>p&longs;it Ari&longs;ioteles libro primo Phy&longs;icorum particula &longs;ecunda: <lb/>at qui nobis clariores illustriore&longs;que &longs;unt actiones facultati&shy;<lb/>bus, vt idem libro &longs;ecundo de anima particula trige&longs;imater&shy;<lb/>tia: eam ob rem ab haxum facultatum actionibus prius expli <lb/>candis ad facultates ip&longs;as posterius contemplandas <expan abbr="progre-diend&utilde;">progre&shy;<lb/>diendum</expan> foret, id quod nunc fierinequit; cum harum faculta&shy;<lb/>tum actionibus &agrave; maioribus no&longs;tris non &longs;int impo&longs;ita nomina, <lb/>ni&longs;i fort&egrave; quis leuitatis, &amp; grauitatis actionem e&longs;&longs;e exi&longs;timet<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/049.jpg" pagenum="30"/><foreign lang="greek">&lt;10&gt;o)phn</foreign> <emph type="italics"/>id e&longs;t momentum, inclinationem, <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan>, &longs;iue nutum; quo <lb/>efficitur, vt grauia, &amp; leuia corpora&longs;u&longs;que, deque conciten&shy;<lb/>tur: quod quamquam ab&longs;urdum omnino non e&longs;t, nobis tamen <lb/>ad has definitiones inueniendas vel parum quidem proderit; <lb/>ideo hoc momentum, <expan abbr="inclination&etilde;">inclinationem</expan>, pondus, &longs;iue nutum pruden&shy;<lb/>tes pr&aelig;terimus, &amp; ad alia, qu&aelig; hanc no&longs;tram cau&longs;am magis <lb/>iuuent omissis ambagibus properamus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Quomodo graue, &amp; leue Plato definierit, &amp; quo&shy;<lb/>modo corpora ex figuris componi debere <lb/>voluerit. </s> <s>Quomodo graue, &amp; leue Plato definierit, &amp; quo&shy;<lb/>modo corpora ex figuris componi debere <lb/>voluerit. </s>
  
Line 648 
Line 648 
  
 <s>Contra ver&ograve; le&shy;<lb/>ue id est, quod paucis ex partibus eiu&longs;dem generis, &longs;eutrian&shy;<lb/>gulis coaugmentatur, vt ignis, &amp; aer tenues exi&longs;tunt, ideo&shy;<lb/>que minimo negocio mouentur, &amp; huc, atque illuc facil&egrave; <lb/>pelluntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Contra ver&ograve; le&shy;<lb/>ue id est, quod paucis ex partibus eiu&longs;dem generis, &longs;eutrian&shy;<lb/>gulis coaugmentatur, vt ignis, &amp; aer tenues exi&longs;tunt, ideo&shy;<lb/>que minimo negocio mouentur, &amp; huc, atque illuc facil&egrave; <lb/>pelluntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea Plato &longs;tatuit aerem, ignem, &amp; <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> ex ei&longs;dem <lb/>partibus, &longs;eu triangulis constare, &amp; inter &longs;e grauitate tan&shy;<lb/>tum, &amp; multitudine differe: qu&ograve; fit, vt vnum illorum &longs;it le&shy;<lb/>uius, alterum grauius: prout ex pluribus, aut ex paucioribus <lb/>partibus, &longs;eu triangulis conflatur: Nec enim Plato diuinus <lb/>put at ex locorum interuallis, vt Ari&longs;toteles ha&longs;ce grauium, <lb/>&amp; leuium definitiones e&longs;&longs;e petendas, cum nihilin c&aelig;lo ver&egrave; &longs;u&shy;<lb/>perum, nihil ibi ver&egrave; inferum &agrave; Platone e&longs;&longs;e credatur, &longs;ed<emph.end type="italics"/><pb pagenum="31"/><emph type="italics"/>tantum relatione quadam, quod c&aelig;lum rotundum &longs;it, &amp; in <lb/>ab&longs;oluti orbis &longs;peciem ita efformatum, vt nihil inueniri possit <lb/>aut rotundius, aut &aelig;que rotundum, &amp; propterea nullam con <lb/>trariam partium po&longs;itionem habeat: ideo h&aelig;c locorum inter&shy;<lb/>ualla, &amp; ha&longs;ce locorum rationes &longs;at non e&longs;&longs;e cen&longs;uit, adgra&shy;<lb/>uium, &amp; leuium definitiones constituendas; idip&longs;um Platoni <lb/>ad&longs;crip&longs;it Alcinous in libro, cui titulus e&longs;t de dogmate Plato&shy;<lb/>nis capite vige&longs;imo: leuia ergo Plato affirmauit, qu&aelig; (vt ip&longs;e <lb/>loquitur) ex paucioribus triangulis <expan abbr="c&otilde;ponuntur">componuntur</expan>; grauia, qu&aelig; <lb/>qua&longs;i pluribus ex triangulis fiunt, perindeac &longs;i per partes <lb/>eiu&longs;dem generis, triangulos intelligat, nullum enim corpus, <lb/>apud Platonem in Tim&aelig;o inuenitur, quin illud ex figuris <lb/>concretum &longs;it. </s> <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea Plato &longs;tatuit aerem, ignem, &amp; <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> ex ei&longs;dem <lb/>partibus, &longs;eu triangulis constare, &amp; inter &longs;e grauitate tan&shy;<lb/>tum, &amp; multitudine differe: qu&ograve; fit, vt vnum illorum &longs;it le&shy;<lb/>uius, alterum grauius: prout ex pluribus, aut ex paucioribus <lb/>partibus, &longs;eu triangulis conflatur: Nec enim Plato diuinus <lb/>put at ex locorum interuallis, vt Ari&longs;toteles ha&longs;ce grauium, <lb/>&amp; leuium definitiones e&longs;&longs;e petendas, cum nihilin c&aelig;lo ver&egrave; &longs;u&shy;<lb/>perum, nihil ibi ver&egrave; inferum &agrave; Platone e&longs;&longs;e credatur, &longs;ed<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/050.jpg" pagenum="31"/><emph type="italics"/>tantum relatione quadam, quod c&aelig;lum rotundum &longs;it, &amp; in <lb/>ab&longs;oluti orbis &longs;peciem ita efformatum, vt nihil inueniri possit <lb/>aut rotundius, aut &aelig;que rotundum, &amp; propterea nullam con <lb/>trariam partium po&longs;itionem habeat: ideo h&aelig;c locorum inter&shy;<lb/>ualla, &amp; ha&longs;ce locorum rationes &longs;at non e&longs;&longs;e cen&longs;uit, adgra&shy;<lb/>uium, &amp; leuium definitiones constituendas; idip&longs;um Platoni <lb/>ad&longs;crip&longs;it Alcinous in libro, cui titulus e&longs;t de dogmate Plato&shy;<lb/>nis capite vige&longs;imo: leuia ergo Plato affirmauit, qu&aelig; (vt ip&longs;e <lb/>loquitur) ex paucioribus triangulis <expan abbr="c&otilde;ponuntur">componuntur</expan>; grauia, qu&aelig; <lb/>qua&longs;i pluribus ex triangulis fiunt, perindeac &longs;i per partes <lb/>eiu&longs;dem generis, triangulos intelligat, nullum enim corpus, <lb/>apud Platonem in Tim&aelig;o inuenitur, quin illud ex figuris <lb/>concretum &longs;it. </s>
  
 <s>Hinc Plato &longs;equi put at prima corpora ex pri <lb/>mis figuris e&longs;&longs;e concreta, &longs;ed prima omnium figurarum est <lb/>circularis, qu&aelig; rotundo c&aelig;lo, quod ad volubilitatem rotun&shy;<lb/>datum est, &agrave; natura tribuitur; de quo nobis est alio loco di&shy;<lb/>&longs;putatum. </s> <s>Hinc Plato &longs;equi put at prima corpora ex pri <lb/>mis figuris e&longs;&longs;e concreta, &longs;ed prima omnium figurarum est <lb/>circularis, qu&aelig; rotundo c&aelig;lo, quod ad volubilitatem rotun&shy;<lb/>datum est, &agrave; natura tribuitur; de quo nobis est alio loco di&shy;<lb/>&longs;putatum. </s>
  
 <s>Secunda figura est plana; &amp; inter planas, pri&shy;<lb/>ma est triangula, qu&aelig; primis illis corporibus ad&longs;cribitur; qu&aelig; <lb/>recto motu cientur: nec omnes trianguli &longs;unt eodem loco <lb/>habendi, cum illi &longs;int natura priores, qui rectum angu&shy;<lb/>lum habent, vt &longs;unt l&longs;o&longs;cheles, &amp; Scalenus; at rectus <lb/>angulus natura pr&aelig;cedit acutum, atque obtu&longs;um: rectus <lb/>etiam vnius naturam optim&egrave; redolet, cum nulla ratione va&shy;<lb/>riari queat: acutus autem, &amp; obtu&longs;us multis modis va&shy;<lb/>rientur; propter has omnes cau&longs;as l&longs;o&longs;chelem, &amp; Scale&shy;<lb/>num Plato elegit, vt ex illis, quas planas primas figu&shy;<lb/><gap/> n&longs;uit, prima elementorum corpora componeret, mo&shy;<lb/><gap/> atonis, &amp; non Tim&aelig;i Pythagorici &longs;it illa &longs;ententia, <lb/>qu&aelig; in Tim&aelig;o &longs;cribitur, &amp; ex libro de vniuer&longs;itate Ti&shy;<lb/>m&aelig;i ad verbum transfertur: cuiu&longs;cumque tamen &longs;it: feren-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="32"/><emph type="italics"/>da non est; &longs;ed confutanda, quod Ari&longs;toteles tanta cum ef&shy;<lb/>ficacia fecit libro tertio de c&aelig;lo, &amp; <expan abbr="m&utilde;do">mundo</expan>, vt nullus nunc nobis <lb/>confutandi locus &longs;upere&longs;&longs;e videatur: &longs;ed vt nihil intactum de&shy;<lb/>relinquamus, vniuer&longs;um hoc negocium paucis ab&longs;oluemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Secunda figura est plana; &amp; inter planas, pri&shy;<lb/>ma est triangula, qu&aelig; primis illis corporibus ad&longs;cribitur; qu&aelig; <lb/>recto motu cientur: nec omnes trianguli &longs;unt eodem loco <lb/>habendi, cum illi &longs;int natura priores, qui rectum angu&shy;<lb/>lum habent, vt &longs;unt l&longs;o&longs;cheles, &amp; Scalenus; at rectus <lb/>angulus natura pr&aelig;cedit acutum, atque obtu&longs;um: rectus <lb/>etiam vnius naturam optim&egrave; redolet, cum nulla ratione va&shy;<lb/>riari queat: acutus autem, &amp; obtu&longs;us multis modis va&shy;<lb/>rientur; propter has omnes cau&longs;as l&longs;o&longs;chelem, &amp; Scale&shy;<lb/>num Plato elegit, vt ex illis, quas planas primas figu&shy;<lb/>&longs;en&longs;uit, prima elementorum corpora componeret, mo&shy;<lb/>do Platonis, &amp; non Tim&aelig;i Pythagorici &longs;it illa &longs;ententia, <lb/>qu&aelig; in Tim&aelig;o &longs;cribitur, &amp; ex libro de vniuer&longs;itate Ti&shy;<lb/>m&aelig;i ad verbum transfertur: cuiu&longs;cumque tamen &longs;it: feren-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/051.jpg" pagenum="32"/><emph type="italics"/>da non est; &longs;ed confutanda, quod Ari&longs;toteles tanta cum ef&shy;<lb/>ficacia fecit libro tertio de c&aelig;lo, &amp; <expan abbr="m&utilde;do">mundo</expan>, vt nullus nunc nobis <lb/>confutandi locus &longs;upere&longs;&longs;e videatur: &longs;ed vt nihil intactum de&shy;<lb/>relinquamus, vniuer&longs;um hoc negocium paucis ab&longs;oluemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Definitio, qua graue, &amp; leue &agrave; Platone definitur, <lb/>exploditur, &amp; corpora nec ex figuris, vt Plato, <lb/>necex numeris vt Pythagoras augmentari <lb/>po&longs;&longs;e demon&longs;tratur. </s> <s>Definitio, qua graue, &amp; leue &agrave; Platone definitur, <lb/>exploditur, &amp; corpora nec ex figuris, vt Plato, <lb/>necex numeris vt Pythagoras augmentari <lb/>po&longs;&longs;e demon&longs;tratur. </s>
  
Line 662 
Line 662 
  
 <s>PRIMO <emph type="italics"/>reprehendendus e&longs;t Plato, &longs;eu Pythagoras po&shy;<lb/>tius; qui ex planis figuris corpora con&longs;tituunt: hicorpo&shy;<lb/>rum natura con&longs;tantium non naturalia, vt par erat, &longs;ed <lb/>Mathematica principia <expan abbr="faci&utilde;t">faciunt</expan>, quod minim&egrave; fieri debuerat: <lb/>corpora enim naturalia &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; figur&aelig;, ex quibus <lb/>eadem componi Plato voluit, &longs;unt alterius cathegori&aelig;; qua&shy;<lb/>propter principia, &amp; principiorum effecta ad eamdem cathe&shy;<lb/>goriam non pertinent; quod minim&egrave; decet, vt ab Ari&longs;totele co <lb/>pios&egrave; demonstratur libro duodecimo Diuinorum.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>PRIMO <emph type="italics"/>reprehendendus e&longs;t Plato, &longs;eu Pythagoras po&shy;<lb/>tius; qui ex planis figuris corpora con&longs;tituunt: hicorpo&shy;<lb/>rum natura con&longs;tantium non naturalia, vt par erat, &longs;ed <lb/>Mathematica principia <expan abbr="faci&utilde;t">faciunt</expan>, quod minim&egrave; fieri debuerat: <lb/>corpora enim naturalia &longs;unt &longs;ub&longs;tanti&aelig;, &amp; figur&aelig;, ex quibus <lb/>eadem componi Plato voluit, &longs;unt alterius cathegori&aelig;; qua&shy;<lb/>propter principia, &amp; principiorum effecta ad eamdem cathe&shy;<lb/>goriam non pertinent; quod minim&egrave; decet, vt ab Ari&longs;totele co <lb/>pios&egrave; demonstratur libro duodecimo Diuinorum.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo Plato, &longs;eu Pythagoras Mathematicorum principiis <lb/>aduer&longs;atur: <expan abbr="n&atilde;geometr&aelig;">nangeometr&aelig;</expan> <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> ex punctis probant non e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/><expan abbr="&longs;titut&atilde;">&longs;titutam</expan>, propterea quod linea in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> diuidatur; &amp; <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> in <lb/>infinitum diuidi e&longs;t in geometria principium &longs;uapte natura no <lb/><expan abbr="t&utilde;">tum</expan>, quod &agrave; geometra nullo modo probatur, &longs;ed vt verissimum, <lb/>ac notissimum ponitur: eadem ratione &longs;uperficies ex lineis <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>componitur, cum &longs;uperficiei diui&longs;io numquam finiatur: ergo et <lb/>corpora ex &longs;uperficiebus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generantur, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> corpora pariratio <lb/>ne &longs;emper diuidantur: quapropter omnino &longs;equitur, corpora <lb/>non con&longs;tare ex planis figuris, qu&aelig; &longs;unt in &longs;uperficie; &amp; corpo <lb/>rum magnitudinem circumuoluunt; quoniam corpora infini-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="33"/><emph type="italics"/>t&egrave; &longs;ecari po&longs;&longs;unt, &longs;icut apud eo&longs;dem mathematicos &longs;equitur, <lb/>&longs;uperficiem non confici ex lineis, &amp; lineas non fieri ex punctis, <lb/>quia &longs;uper ficies in &longs;emper diuidua diuidatur; &amp; linearum &longs;i<gap/><lb/>&longs;emper natura diuidua.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo Plato, &longs;eu Pythagoras Mathematicorum principiis <lb/>aduer&longs;atur: <expan abbr="n&atilde;geometr&aelig;">nangeometr&aelig;</expan> <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> ex punctis probant non e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/><expan abbr="&longs;titut&atilde;">&longs;titutam</expan>, propterea quod linea in <expan abbr="infinit&utilde;">infinitum</expan> diuidatur; &amp; <expan abbr="line&atilde;">lineam</expan> in <lb/>infinitum diuidi e&longs;t in geometria principium &longs;uapte natura no <lb/><expan abbr="t&utilde;">tum</expan>, quod &agrave; geometra nullo modo probatur, &longs;ed vt verissimum, <lb/>ac notissimum ponitur: eadem ratione &longs;uperficies ex lineis <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>componitur, cum &longs;uperficiei diui&longs;io numquam finiatur: ergo et <lb/>corpora ex &longs;uperficiebus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> generantur, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> corpora pariratio <lb/>ne &longs;emper diuidantur: quapropter omnino &longs;equitur, corpora <lb/>non con&longs;tare ex planis figuris, qu&aelig; &longs;unt in &longs;uperficie; &amp; corpo <lb/>rum magnitudinem circumuoluunt; quoniam corpora infini-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/052.jpg" pagenum="33"/><emph type="italics"/>t&egrave; &longs;ecari po&longs;&longs;unt, &longs;icut apud eo&longs;dem mathematicos &longs;equitur, <lb/>&longs;uperficiem non confici ex lineis, &amp; lineas non fieri ex punctis, <lb/>quia &longs;uper ficies in &longs;emper diuidua diuidatur; &amp; linearum &longs;it<lb/>&longs;emper natura diuidua.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tertio argumentor, &amp; priu&longs;quam argumentum in for&shy;<lb/>mam redigatur, vnum ponitur; illud est. </s> <s><emph type="italics"/>Tertio argumentor, &amp; priu&longs;quam argumentum in for&shy;<lb/>mam redigatur, vnum ponitur; illud est. </s>
  
 <s>Elementa &longs;unt duo&shy;<lb/>rum generum; alterum est eorum, qu&aelig; compo&longs;itionis elemen&shy;<lb/>ta vocantur; alterum mixtionis: priora elementa, dum in <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>coheunt, cumulum faciunt; nihil enim est in eis inter &longs;e cohe&shy;<lb/>rens, &longs;ed omnia deinceps di&longs;po&longs;ita, &amp; collocata &longs;unt; vt acies <lb/>in&longs;truitur, illud e&longs;t vnum per accidens, vt e&longs;t frugum, &amp; la&shy;<lb/>pidum congeries, in quibus nihil e&longs;t per &longs;e coagmentatum, h&aelig;c <lb/>dum ex his aliquod vnum fit, propriam naturam &longs;eruant in&shy;<lb/>tegram: po&longs;teriora mixtionis elementa &longs;unt, vt corpus quod&shy;<lb/>dam multis ex partibus optima arte confectum; h&aelig;c, dum ex <lb/>his aliquid fit, in tenuissimas partes comminuuntur; &amp; pro&shy;<lb/>priam naturam integram non &longs;eruant, &longs;ed vicissim mi&longs;cen&shy;<lb/>tur, ita vt per &longs;e totum gignatur: quod an &longs;it idem cum &longs;uis <lb/>partibus, aut inuicem iunctis, aut ab inuicem deiunctis, an ve&shy;<lb/>r&ograve; diuer&longs;um ab illis, di&longs;putatum est alibi, his constitutis argu&shy;<lb/>mentor.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Elementa &longs;unt duo&shy;<lb/>rum generum; alterum est eorum, qu&aelig; compo&longs;itionis elemen&shy;<lb/>ta vocantur; alterum mixtionis: priora elementa, dum in <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>coheunt, cumulum faciunt; nihil enim est in eis inter &longs;e cohe&shy;<lb/>rens, &longs;ed omnia deinceps di&longs;po&longs;ita, &amp; collocata &longs;unt; vt acies <lb/>in&longs;truitur, illud e&longs;t vnum per accidens, vt e&longs;t frugum, &amp; la&shy;<lb/>pidum congeries, in quibus nihil e&longs;t per &longs;e coagmentatum, h&aelig;c <lb/>dum ex his aliquod vnum fit, propriam naturam &longs;eruant in&shy;<lb/>tegram: po&longs;teriora mixtionis elementa &longs;unt, vt corpus quod&shy;<lb/>dam multis ex partibus optima arte confectum; h&aelig;c, dum ex <lb/>his aliquid fit, in tenuissimas partes comminuuntur; &amp; pro&shy;<lb/>priam naturam integram non &longs;eruant, &longs;ed vicissim mi&longs;cen&shy;<lb/>tur, ita vt per &longs;e totum gignatur: quod an &longs;it idem cum &longs;uis <lb/>partibus, aut inuicem iunctis, aut ab inuicem deiunctis, an ve&shy;<lb/>r&ograve; diuer&longs;um ab illis, di&longs;putatum est alibi, his constitutis argu&shy;<lb/>mentor.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Principia, qu&aelig; dum ex eis concretum gignitur, n<gap/>n alte&shy;<lb/>rantur, &longs;ed in concreto integram naturam &longs;eruant, &longs;unt prin <lb/>cipia compo&longs;itionis, &amp; non mixtionis, ex quibus fit vnum per <lb/>accidens, &amp; non per &longs;e; &longs;ed figur&aelig;, dum ex eis aliquid fit, non <lb/>alterantur, verum in concreto <expan abbr="integr&atilde;">integram</expan> naturam &longs;eruant; er&shy;<lb/>go figur&aelig; &longs;unt principia compo&longs;itionis, &amp; non mixtionis; ex <lb/>quibus fit vnum per accidens, &amp; non per &longs;e: atnos natura&shy;<lb/>lium corporum per &longs;e principia qu&aelig;rimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Principia, qu&aelig; dum ex eis concretum gignitur, non alte&shy;<lb/>rantur, &longs;ed in concreto integram naturam &longs;eruant, &longs;unt prin <lb/>cipia compo&longs;itionis, &amp; non mixtionis, ex quibus fit vnum per <lb/>accidens, &amp; non per &longs;e; &longs;ed figur&aelig;, dum ex eis aliquid fit, non <lb/>alterantur, verum in concreto <expan abbr="integr&atilde;">integram</expan> naturam &longs;eruant; er&shy;<lb/>go figur&aelig; &longs;unt principia compo&longs;itionis, &amp; non mixtionis; ex <lb/>quibus fit vnum per accidens, &amp; non per &longs;e: atnos natura&shy;<lb/>lium corporum per &longs;e principia qu&aelig;rimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Quarto argumentor, &amp; prius quam argumentum eriga-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="34"/><emph type="italics"/>tur, vnum vt &longs;upra, ponitur &amp; illud e&longs;t: elementa compo&longs;i&shy;<lb/>tionis ab elementis mixtionis hoc differunt; priora id quod ha <lb/>bent, in compo&longs;itum ferunt: illudque eidem tribuunt; at eo <lb/>quod non habent, compo&longs;itum donare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;unt, vt mel, quod <lb/>e&longs;t dulce idromelli dulcedinem, quam &longs;ecum affert, communi&shy;<lb/>cat, amaritudinem ei communicare non valet, quoniam mel <lb/>amarum non e&longs;t: po&longs;teriora mixtionis elementa, &longs;i in mixto <lb/>actu con&longs;eruantur, vt eadem actu con&longs;eruart alibi demon&longs;tra&shy;<lb/>tum e&longs;t, non integra, &longs;ed in partes tenuissimas comminuta <lb/>concretum faciunt, quod naturam &longs;apit ab elementorum na&shy;<lb/>tura long &egrave; diuer&longs;am, id e&longs;t verius, &longs;inon &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ed elemen <lb/>torum vires in mixto &longs;uper&longs;int: videmus enim &longs;ecundas in quo <lb/>libet mixto qualitates ex primis ele mentorum qualitatibus, <lb/>quarum nullam in &longs;implicibus elem entis videre licet: quibus <lb/>declaratis argumentum est erigendum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Quarto argumentor, &amp; prius quam argumentum eriga-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/053.jpg" pagenum="34"/><emph type="italics"/>tur, vnum vt &longs;upra, ponitur &amp; illud e&longs;t: elementa compo&longs;i&shy;<lb/>tionis ab elementis mixtionis hoc differunt; priora id quod ha <lb/>bent, in compo&longs;itum ferunt: illudque eidem tribuunt; at eo <lb/>quod non habent, compo&longs;itum donare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;unt, vt mel, quod <lb/>e&longs;t dulce idromelli dulcedinem, quam &longs;ecum affert, communi&shy;<lb/>cat, amaritudinem ei communicare non valet, quoniam mel <lb/>amarum non e&longs;t: po&longs;teriora mixtionis elementa, &longs;i in mixto <lb/>actu con&longs;eruantur, vt eadem actu con&longs;eruart alibi demon&longs;tra&shy;<lb/>tum e&longs;t, non integra, &longs;ed in partes tenuissimas comminuta <lb/>concretum faciunt, quod naturam &longs;apit ab elementorum na&shy;<lb/>tura long &egrave; diuer&longs;am, id e&longs;t verius, &longs;inon &longs;ub&longs;tanti&aelig; &longs;ed elemen <lb/>torum vires in mixto &longs;uper&longs;int: videmus enim &longs;ecundas in quo <lb/>libet mixto qualitates ex primis ele mentorum qualitatibus, <lb/>quarum nullam in &longs;implicibus elem entis videre licet: quibus <lb/>declaratis argumentum est erigendum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Triangul&aelig; figur&aelig;, ex quibus grauia, &amp; leuia elementa <lb/>componi rebantur, nec graues &longs;unt, nec leues; ergo nec elemen&shy;<lb/>ta &longs;implicia, aut grauia aut leuia erunt: ex natur &aacute; elemento&shy;<lb/>rum compo&longs;itionis con&longs;equentia probatur; compo&longs;itionis enim <lb/>elementa, quod non habent compo&longs;ito non communicant: ergo <lb/>dum graue, &amp; leue ex non grauibus, &amp; non leuibus factum <lb/>definire conantur, id definiendum accipiunt, quod graue, &amp; <lb/>leue non e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Triangul&aelig; figur&aelig;, ex quibus grauia, &amp; leuia elementa <lb/>componi rebantur, nec graues &longs;unt, nec leues; ergo nec elemen&shy;<lb/>ta &longs;implicia, aut grauia aut leuia erunt: ex natur &aacute; elemento&shy;<lb/>rum compo&longs;itionis con&longs;equentia probatur; compo&longs;itionis enim <lb/>elementa, quod non habent compo&longs;ito non communicant: ergo <lb/>dum graue, &amp; leue ex non grauibus, &amp; non leuibus factum <lb/>definire conantur, id definiendum accipiunt, quod graue, &amp; <lb/>leue non e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Confirmatur, elementa &longs;unt grauia, &amp; leuia &amp; ex primis <lb/>planis figuris triangulis conflata; ergo prim&aelig; triangul&aelig; pla&shy;<lb/>n&aelig; figur&aelig; &longs;unt graues, &amp; leues, quod est non minus fal&longs;um, <lb/>quam ab&longs;urdum: ergo dum elementa grauia, &amp; leuia ex fi&shy;<lb/>guris nec grauibus, nec leuibus gignunt, id graue, &amp; leue af&shy;<lb/>firmare coguntur, quod &agrave;grauis, &amp; leuis natura maxim&egrave; di&shy;<lb/>&longs;tat, vt &longs;unt figur&aelig;, &amp; totum ex figuris conflatum, e&longs;t aut<emph.end type="italics"/><pb pagenum="35"/><emph type="italics"/>graue, aut leue: ergo figur&aelig; erunt graues, &amp; leues: quorum <lb/>vtrumque e&longs;t fal&longs;um, &amp; ab&longs;urdum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Confirmatur, elementa &longs;unt grauia, &amp; leuia &amp; ex primis <lb/>planis figuris triangulis conflata; ergo prim&aelig; triangul&aelig; pla&shy;<lb/>n&aelig; figur&aelig; &longs;unt graues, &amp; leues, quod est non minus fal&longs;um, <lb/>quam ab&longs;urdum: ergo dum elementa grauia, &amp; leuia ex fi&shy;<lb/>guris nec grauibus, nec leuibus gignunt, id graue, &amp; leue af&shy;<lb/>firmare coguntur, quod &agrave;grauis, &amp; leuis natura maxim&egrave; di&shy;<lb/>&longs;tat, vt &longs;unt figur&aelig;, &amp; totum ex figuris conflatum, e&longs;t aut<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/054.jpg" pagenum="35"/><emph type="italics"/>graue, aut leue: ergo figur&aelig; erunt graues, &amp; leues: quorum <lb/>vtrumque e&longs;t fal&longs;um, &amp; ab&longs;urdum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Hoc idem incommodum eos etiam &longs;equitur, qui non <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <lb/>elementa, &longs;ed &amp; vniuer&longs;um mundum ex vnit atibus, &longs;eu nume <lb/>ris concretum e&longs;&longs;e opinantur, vt &longs;unt Pythagorei: nam cor&shy;<lb/>pus omne aut grauitatem, aut leuitatem habet; vnitates au&shy;<lb/>tem, qu&aelig; numerorum &longs;unt elementa, ex quibus corpora con&shy;<lb/>&longs;tant, nec grauitatem, nec leuitatem ex &longs;e habere, neque &longs;i <expan abbr="c&otilde;-pon&atilde;tur">con&shy;<lb/>ponantur</expan>, vllum ex &longs;e corpus coniunct&aelig; facere po&longs;&longs;unt, ni&longs;i cor&shy;<lb/>pus ex non corpore, &amp; ni&longs;igraue, &amp; leue ex non graui, &amp; ex <lb/>non leui, &amp; ni&longs;i &longs;ubstantia ex accidentibus fiat: &amp; &longs;igraue, <lb/>&amp; leue corpus ex numeris, &longs;eu numerorum vnitatibus genere&shy;<lb/>tur, numeros etiamip&longs;os, &amp; eorumdem vnitates &amp; graues, <lb/>&amp; leues e&longs;&longs;e oportet, quod &longs;i vnitates, &amp; numeri nec graues <lb/>&longs;unt, nec leues, ergo nec corpora, qu&aelig; ex illis fiunt, aut grauia, <lb/>aut leuia erunt: qu&aelig; omnia &amp; fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda e&longs;&longs;e ex his, <lb/>qu&aelig; paullo ante memorauimus, liquido con&longs;tat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Hoc idem incommodum eos etiam &longs;equitur, qui non <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <lb/>elementa, &longs;ed &amp; vniuer&longs;um mundum ex vnit atibus, &longs;eu nume <lb/>ris concretum e&longs;&longs;e opinantur, vt &longs;unt Pythagorei: nam cor&shy;<lb/>pus omne aut grauitatem, aut leuitatem habet; vnitates au&shy;<lb/>tem, qu&aelig; numerorum &longs;unt elementa, ex quibus corpora con&shy;<lb/>&longs;tant, nec grauitatem, nec leuitatem ex &longs;e habere, neque &longs;i <expan abbr="c&otilde;-pon&atilde;tur">con&shy;<lb/>ponantur</expan>, vllum ex &longs;e corpus coniunct&aelig; facere po&longs;&longs;unt, ni&longs;i cor&shy;<lb/>pus ex non corpore, &amp; ni&longs;igraue, &amp; leue ex non graui, &amp; ex <lb/>non leui, &amp; ni&longs;i &longs;ubstantia ex accidentibus fiat: &amp; &longs;igraue, <lb/>&amp; leue corpus ex numeris, &longs;eu numerorum vnitatibus genere&shy;<lb/>tur, numeros etiamip&longs;os, &amp; eorumdem vnitates &amp; graues, <lb/>&amp; leues e&longs;&longs;e oportet, quod &longs;i vnitates, &amp; numeri nec graues <lb/>&longs;unt, nec leues, ergo nec corpora, qu&aelig; ex illis fiunt, aut grauia, <lb/>aut leuia erunt: qu&aelig; omnia &amp; fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda e&longs;&longs;e ex his, <lb/>qu&aelig; paullo ante memorauimus, liquido con&longs;tat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 684 
Line 684 
 <s>Cap. XX.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XX.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>ANAXIMANDER, <emph type="italics"/>Anaximenes, Democritus, <lb/>Leucippus, Epicurus, &amp; c&aelig;teri Philo&longs;ophi, qui <expan abbr="m&utilde;dum">mundum</expan> <lb/>licet ratione diuer&longs;a, nullis <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> finibus cir cum&longs;eptum, <lb/>&longs;ed illud immen&longs;um, &amp; infinitum e&longs;&longs;e rebantur, in eamdem <lb/>&longs;ententiam, in quam &amp; posterior Plato venerat, &amp; ip&longs;i prio&shy;<lb/>res pedibus ire cogebantur; cum in eo, quod infinitum existit,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="36"/><emph type="italics"/>extremi fines de&longs;iderentur, &longs;ine quibus non e&longs;t locus &longs;uperior, <lb/>ad quem leuia corpora &longs;ubuolent; nec e&longs;t vllus inferior locus, <lb/>ad quem corpora grauia tendant; ideo ex locorum interuallis <lb/>grauium, &amp; <expan abbr="leui&utilde;">leuium</expan> natur&aelig; definiri non po&longs;&longs;unt: &longs;ed ad atomos, <lb/>ad figuras, ad &longs;olidum, &amp; inane, vel ad aliud eiu&longs;dem generis <lb/>figmentum confugere coguntur: immo &longs;i locus distinctus non <lb/>fuerit, qui in &longs;pacio infinito di&longs;tinctus e&longs;&longs;e nequit, neque quic&shy;<lb/>quam graue, aut leue dicetur, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> graue id &longs;it, quod ad inferio&shy;<lb/>rem locum de&longs;cendit; leue autem quod ad &longs;uperiorem plagam <lb/>natura mouetur; vt infra demon&longs;trabitur: in eo ergo infinito <lb/>&longs;pacio, in quo &longs;uperior, &amp; inferior locus distinctus non est, ni&shy;<lb/>hil graue, nihilque poterit e&longs;&longs;e leue.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>ANAXIMANDER, <emph type="italics"/>Anaximenes, Democritus, <lb/>Leucippus, Epicurus, &amp; c&aelig;teri Philo&longs;ophi, qui <expan abbr="m&utilde;dum">mundum</expan> <lb/>licet ratione diuer&longs;a, nullis <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> finibus cir cum&longs;eptum, <lb/>&longs;ed illud immen&longs;um, &amp; infinitum e&longs;&longs;e rebantur, in eamdem <lb/>&longs;ententiam, in quam &amp; posterior Plato venerat, &amp; ip&longs;i prio&shy;<lb/>res pedibus ire cogebantur; cum in eo, quod infinitum existit,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/055.jpg" pagenum="36"/><emph type="italics"/>extremi fines de&longs;iderentur, &longs;ine quibus non e&longs;t locus &longs;uperior, <lb/>ad quem leuia corpora &longs;ubuolent; nec e&longs;t vllus inferior locus, <lb/>ad quem corpora grauia tendant; ideo ex locorum interuallis <lb/>grauium, &amp; <expan abbr="leui&utilde;">leuium</expan> natur&aelig; definiri non po&longs;&longs;unt: &longs;ed ad atomos, <lb/>ad figuras, ad &longs;olidum, &amp; inane, vel ad aliud eiu&longs;dem generis <lb/>figmentum confugere coguntur: immo &longs;i locus distinctus non <lb/>fuerit, qui in &longs;pacio infinito di&longs;tinctus e&longs;&longs;e nequit, neque quic&shy;<lb/>quam graue, aut leue dicetur, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> graue id &longs;it, quod ad inferio&shy;<lb/>rem locum de&longs;cendit; leue autem quod ad &longs;uperiorem plagam <lb/>natura mouetur; vt infra demon&longs;trabitur: in eo ergo infinito <lb/>&longs;pacio, in quo &longs;uperior, &amp; inferior locus distinctus non est, ni&shy;<lb/>hil graue, nihilque poterit e&longs;&longs;e leue.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Democriti, Leucippi, &amp; Epicuri particularia dicta <lb/>de grauibus, &amp; leuibus atomis explodun&shy;<lb/>tur. </s> <s>Democriti, Leucippi, &amp; Epicuri particularia dicta <lb/>de grauibus, &amp; leuibus atomis explodun&shy;<lb/>tur. </s>
  
Line 692 
Line 692 
  
 <s>DEMOCRITI, <emph type="italics"/>&amp; c&aelig;terorum, qui ab illius parte ste&shy;<lb/>terunt, &longs;ententia est, <expan abbr="Mund&utilde;">Mundum</expan> ex atomis constare; qu&aelig; <lb/>&longs;unt omnes graues, eiu&longs;dem materi&aelig;, <expan abbr="eiu&longs;demq.">eiu&longs;demque</expan> natu&shy;<lb/>r&aelig;, ac &longs;ola figura differunt, qu&aelig; e&longs;t accidens: nam ali&aelig; atomi <lb/>&longs;unt triangul&aelig;, ali&aelig; quadrangul&aelig;, &amp; &longs;ic deinceps; &longs;ubstantia <lb/>vna omnium <expan abbr="atomor&utilde;">atomorum</expan> e&longs;t, dicunt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inane inter atomosillas <lb/>interceptum, ea&longs;dem di&longs;terminare; vt auri, argenti, cupri, fer&shy;<lb/>ri, &amp; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> aliarum ramenta in varias figuras di&longs;tributa, eam <lb/>dem natur am habent; &longs;olis figuris diuer&longs;a &longs;unt, &longs;olo &longs;pacio ina <lb/>ni ali&aelig; ab aliis di&longs;tant: h&aelig;c est eorum &longs;ententia, contra quam <lb/>argumentor,<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>DEMOCRITI, <emph type="italics"/>&amp; c&aelig;terorum, qui ab illius parte ste&shy;<lb/>terunt, &longs;ententia est, <expan abbr="Mund&utilde;">Mundum</expan> ex atomis constare; qu&aelig; <lb/>&longs;unt omnes graues, eiu&longs;dem materi&aelig;, <expan abbr="eiu&longs;demq.">eiu&longs;demque</expan> natu&shy;<lb/>r&aelig;, ac &longs;ola figura differunt, qu&aelig; e&longs;t accidens: nam ali&aelig; atomi <lb/>&longs;unt triangul&aelig;, ali&aelig; quadrangul&aelig;, &amp; &longs;ic deinceps; &longs;ubstantia <lb/>vna omnium <expan abbr="atomor&utilde;">atomorum</expan> e&longs;t, dicunt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> inane inter atomosillas <lb/>interceptum, ea&longs;dem di&longs;terminare; vt auri, argenti, cupri, fer&shy;<lb/>ri, &amp; <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> aliarum ramenta in varias figuras di&longs;tributa, eam <lb/>dem natur am habent; &longs;olis figuris diuer&longs;a &longs;unt, &longs;olo &longs;pacio ina <lb/>ni ali&aelig; ab aliis di&longs;tant: h&aelig;c est eorum &longs;ententia, contra quam <lb/>argumentor,<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Vna est <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> atomorum natura, ergo vnus e&longs;t motus prin <lb/>cipium; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> per motus principium ab Ari&longs;totele natura de<emph.end type="italics"/><pb pagenum="37"/><emph type="italics"/>finitur tum libro <expan abbr="&longs;ec&utilde;do">&longs;ecundo</expan> <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan>, tum libro quinto <expan abbr="diuinor&utilde;">diuinorum</expan>. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Vna est <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> atomorum natura, ergo vnus e&longs;t motus prin <lb/>cipium; <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> per motus principium ab Ari&longs;totele natura de<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/056.jpg" pagenum="37"/><emph type="italics"/>finitur tum libro <expan abbr="&longs;ec&utilde;do">&longs;ecundo</expan> <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan>, tum libro quinto <expan abbr="diuinor&utilde;">diuinorum</expan>. <lb/></s>
  
 <s>Vnum e&longs;t omnium <expan abbr="atomor&utilde;">atomorum</expan> motus principium, ergo vnus om <lb/>nium motus: aliqu&aelig; atomi &longs;unt graues, ergo omnes &longs;unt gra&shy;<lb/>ues, ergo omnes <expan abbr="deors&utilde;">deorsum</expan> feruntur; ergo null&aelig; &longs;ur&longs;um <expan abbr="a&longs;cend&utilde;t">a&longs;cendunt</expan>, <lb/>ergo vna e&longs;t <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> grauitas, ergo nulla e&longs;t earumdem leuitas, <lb/>ergo omnes atomi vno motu ad mundi <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> de&longs;cendunt, ergo <lb/>&amp; c&aelig;tera omnia, qu&aelig; ex atomis conflantur, erunt grauia: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> <lb/>quod ex grauibus coaugmentatur, non pote&longs;t non e&longs;&longs;e graue, <lb/>ergo totus <expan abbr="m&utilde;dus">mundus</expan> ex grauibus atomis genitus, &amp; &longs;ingul&aelig;totius <lb/>mundi partes ex grauibus atomis nat&aelig;, &longs;unt graues, ergo om <lb/>nia de&longs;cendunt, ergo nihil a&longs;cendit, qu&aelig; &longs;en&longs;ui manife&longs;t&egrave; repu&shy;<lb/>gnant: cum plurima leuia &longs;uopte nixu &longs;ur&longs;um ferrivideamus; <lb/>ergo fal&longs;a eorum e&longs;t opinio, &longs;en&longs;uique contraria, quod validio&shy;<lb/>ribus, vt patet, argumentis &longs;u&longs;cepimus demonstrandum. </s> <s>Vnum e&longs;t omnium <expan abbr="atomor&utilde;">atomorum</expan> motus principium, ergo vnus om <lb/>nium motus: aliqu&aelig; atomi &longs;unt graues, ergo omnes &longs;unt gra&shy;<lb/>ues, ergo omnes <expan abbr="deors&utilde;">deorsum</expan> feruntur; ergo null&aelig; &longs;ur&longs;um <expan abbr="a&longs;cend&utilde;t">a&longs;cendunt</expan>, <lb/>ergo vna e&longs;t <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> grauitas, ergo nulla e&longs;t earumdem leuitas, <lb/>ergo omnes atomi vno motu ad mundi <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> de&longs;cendunt, ergo <lb/>&amp; c&aelig;tera omnia, qu&aelig; ex atomis conflantur, erunt grauia: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> <lb/>quod ex grauibus coaugmentatur, non pote&longs;t non e&longs;&longs;e graue, <lb/>ergo totus <expan abbr="m&utilde;dus">mundus</expan> ex grauibus atomis genitus, &amp; &longs;ingul&aelig;totius <lb/>mundi partes ex grauibus atomis nat&aelig;, &longs;unt graues, ergo om <lb/>nia de&longs;cendunt, ergo nihil a&longs;cendit, qu&aelig; &longs;en&longs;ui manife&longs;t&egrave; repu&shy;<lb/>gnant: cum plurima leuia &longs;uopte nixu &longs;ur&longs;um ferrivideamus; <lb/>ergo fal&longs;a eorum e&longs;t opinio, &longs;en&longs;uique contraria, quod validio&shy;<lb/>ribus, vt patet, argumentis &longs;u&longs;cepimus demonstrandum. </s>
  
 <s>Con&shy;<lb/>firmatur &longs;i &longs;unt omnia grauia: omnia enim ad <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> natura <lb/>de&longs;cendunt, omniaque in centro natura quie&longs;cunt, ergo extra <lb/>centrum natura nihil est, &amp; nihil extra centrum natura, aut <lb/>mouetur, aut quie&longs;cit, &longs;ed qu&aelig;cumque extra centrum aut mo<lb/>ueri, aut manere <expan abbr="inueni&utilde;tur">inueniuntur</expan>; omnia non natura, &longs;ed violentia, <lb/><expan abbr="moueb&utilde;tur">mouebuntur</expan>; corpus enim, quodinaliquo loco violentia quie&longs;cit, <lb/>ad illum <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> violentia mouetur; &amp; reciprocantur h&aelig;c, ita vt <lb/>omne corpus, quod ad aliquem locum violentia mouetur, in eo <lb/>dem loco violentia quie&longs;cat, &longs;icut quod natura ad aliquem <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <lb/>fertur, natura in eo loco manet; &amp; quod alicubinatura stat <lb/>immotum, e&ograve; natura tendat, qu&aelig; Democritus, Leucippus, &amp; <lb/>Epicurus, ac c&aelig;teri, qui eorumdem figmenta &longs;ectantur, mini&shy;<lb/>m&egrave; noui&longs;&longs;e videntur. </s> <s>Con&shy;<lb/>firmatur &longs;i &longs;unt omnia grauia: omnia enim ad <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> natura <lb/>de&longs;cendunt, omniaque in centro natura quie&longs;cunt, ergo extra <lb/>centrum natura nihil est, &amp; nihil extra centrum natura, aut <lb/>mouetur, aut quie&longs;cit, &longs;ed qu&aelig;cumque extra centrum aut mo<lb/>ueri, aut manere <expan abbr="inueni&utilde;tur">inueniuntur</expan>; omnia non natura, &longs;ed violentia, <lb/><expan abbr="moueb&utilde;tur">mouebuntur</expan>; corpus enim, quodinaliquo loco violentia quie&longs;cit, <lb/>ad illum <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> violentia mouetur; &amp; reciprocantur h&aelig;c, ita vt <lb/>omne corpus, quod ad aliquem locum violentia mouetur, in eo <lb/>dem loco violentia quie&longs;cat, &longs;icut quod natura ad aliquem <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <lb/>fertur, natura in eo loco manet; &amp; quod alicubinatura stat <lb/>immotum, e&ograve; natura tendat, qu&aelig; Democritus, Leucippus, &amp; <lb/>Epicurus, ac c&aelig;teri, qui eorumdem figmenta &longs;ectantur, mini&shy;<lb/>m&egrave; noui&longs;&longs;e videntur. </s>
  
 <s>Verum, vt &longs;emetip&longs;os ab his angu&longs;tiis <lb/>explicent, dicere au&longs;i &longs;unt qua&longs;dam atomos e&longs;&longs;e grauiores, &amp; <lb/>qua&longs;dam minus graues, &amp; ex grauioribus atomis grauio&shy;<lb/>ra corpora, &amp; ex leuioribus leuiora componi, &amp; qu&aelig; magis<emph.end type="italics"/><pb pagenum="38"/><emph type="italics"/>grauia &longs;unt, deor&longs;um agitari, qu&aelig; <expan abbr="aui&etilde;">auiem</expan> minus &longs;ur&longs;um euolare. <lb/></s> <s>Verum, vt &longs;emetip&longs;os ab his angu&longs;tiis <lb/>explicent, dicere au&longs;i &longs;unt qua&longs;dam atomos e&longs;&longs;e grauiores, &amp; <lb/>qua&longs;dam minus graues, &amp; ex grauioribus atomis grauio&shy;<lb/>ra corpora, &amp; ex leuioribus leuiora componi, &amp; qu&aelig; magis<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/057.jpg" pagenum="38"/><emph type="italics"/>grauia &longs;unt, deor&longs;um agitari, qu&aelig; <expan abbr="aui&etilde;">auiem</expan> minus &longs;ur&longs;um euolare. <lb/></s>
  
 <s>At <expan abbr="&longs;ivn&utilde;">&longs;ivnum</expan> <expan abbr="contrarior&utilde;">contrariorum</expan> e&longs;t in natura, nece&longs;&longs;ari&ograve; erit &amp; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>; <lb/>&longs;i alterum non inuenitur, quid mirum nec &longs;i alterum inuenie&shy;<lb/>tur, vt auctor e&longs;t Aristoteles libro &longs;ecundo de c&aelig;lo particula <lb/>duodeuige&longs;ima: idque e&longs;t natur&aelig; maxim&egrave; con&longs;entaneum, qu&aelig; <lb/>contrariam repugnantiam in vno &longs;olo non patitur, &longs;ed in duo&shy;<lb/>bus eamdem inueniri nece&longs;&longs;e e&longs;t: atqui (vt isti volunt) in na&shy;<lb/>tura est graue corpus, ergo in natura est etiam corpus leue, <lb/>quod est graui contrarium: quod &longs;i leue non ponant; ergo nec <lb/>graue quidem ponere poterunt; quod tamen ponunt. </s> <s>At <expan abbr="&longs;ivn&utilde;">&longs;ivnum</expan> <expan abbr="contrarior&utilde;">contrariorum</expan> e&longs;t in natura, nece&longs;&longs;ari&ograve; erit &amp; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan>; <lb/>&longs;i alterum non inuenitur, quid mirum nec &longs;i alterum inuenie&shy;<lb/>tur, vt auctor e&longs;t Aristoteles libro &longs;ecundo de c&aelig;lo particula <lb/>duodeuige&longs;ima: idque e&longs;t natur&aelig; maxim&egrave; con&longs;entaneum, qu&aelig; <lb/>contrariam repugnantiam in vno &longs;olo non patitur, &longs;ed in duo&shy;<lb/>bus eamdem inueniri nece&longs;&longs;e e&longs;t: atqui (vt isti volunt) in na&shy;<lb/>tura est graue corpus, ergo in natura est etiam corpus leue, <lb/>quod est graui contrarium: quod &longs;i leue non ponant; ergo nec <lb/>graue quidem ponere poterunt; quod tamen ponunt. </s>
  
Line 708 
Line 708 
  
 <s>Primo propterea quod ex pleno, &amp; vacuo <lb/>omnia corpora &agrave; Democrito, &amp; &longs;equacibus conflari dicuntur: <lb/>cau&longs;a, qu&aelig; corpora componit, non &longs;olum e&longs;t inane &longs;pacium, &longs;ed <lb/>vn&agrave; cum illo &longs;olidum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> concurrit: ergo &amp; &longs;olidum grauita&shy;<lb/>tis, &amp; leuitatis e&longs;t cau&longs;a; ita vt id corpus, in quo minus est ina <lb/>nis, quam &longs;olidi, &amp; in quo plus est &longs;olidi, quam inanis, &longs;it pon&shy;<lb/>dero&longs;ius: &amp; id corpus, in quo plus e&longs;t inanis, quam &longs;olidi, &amp; mi <lb/>nus &longs;olidi, <expan abbr="qu&atilde;inanis">quaninanis</expan>, &longs;it leuius. </s> <s>Primo propterea quod ex pleno, &amp; vacuo <lb/>omnia corpora &agrave; Democrito, &amp; &longs;equacibus conflari dicuntur: <lb/>cau&longs;a, qu&aelig; corpora componit, non &longs;olum e&longs;t inane &longs;pacium, &longs;ed <lb/>vn&agrave; cum illo &longs;olidum <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> concurrit: ergo &amp; &longs;olidum grauita&shy;<lb/>tis, &amp; leuitatis e&longs;t cau&longs;a; ita vt id corpus, in quo minus est ina <lb/>nis, quam &longs;olidi, &amp; in quo plus est &longs;olidi, quam inanis, &longs;it pon&shy;<lb/>dero&longs;ius: &amp; id corpus, in quo plus e&longs;t inanis, quam &longs;olidi, &amp; mi <lb/>nus &longs;olidi, <expan abbr="qu&atilde;inanis">quaninanis</expan>, &longs;it leuius. </s>
  
 <s><expan abbr="Sec&utilde;do">Secundo</expan> maiorem aeris portio-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="39"/><emph type="italics"/>nem aqu&aelig; minori parte <expan abbr="grauior&etilde;">grauiorem</expan> e&longs;&longs;e contingit; &amp; <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> maio<lb/><expan abbr="r&etilde;">rem</expan> aqu&aelig; <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> minori parte aeris accidet e&longs;&longs;e <expan abbr="leuior&etilde;">leuiorem</expan>, &longs;i in ma <lb/>iori aeris parte plus erit &longs;olidi, &amp; minus erit inanis; &amp; in ma&shy;<lb/>iori aqu&aelig; parte minus erit &longs;olidi, &amp; plus inanis. </s> <s><expan abbr="Sec&utilde;do">Secundo</expan> maiorem aeris portio-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/058.jpg" pagenum="39"/><emph type="italics"/>nem aqu&aelig; minori parte <expan abbr="grauior&etilde;">grauiorem</expan> e&longs;&longs;e contingit; &amp; <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> maio<lb/><expan abbr="r&etilde;">rem</expan> aqu&aelig; <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> minori parte aeris accidet e&longs;&longs;e <expan abbr="leuior&etilde;">leuiorem</expan>, &longs;i in ma <lb/>iori aeris parte plus erit &longs;olidi, &amp; minus erit inanis; &amp; in ma&shy;<lb/>iori aqu&aelig; parte minus erit &longs;olidi, &amp; plus inanis. </s>
  
 <s>Accidet <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>aurum multum paruo igne leuius e&longs;&longs;e, &longs;i multumillud <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan>, <lb/>quod acceperis, paruo igne maius habet inane: quod accidere <lb/>po&longs;&longs;e nemo inficias ibit. </s> <s>Accidet <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>aurum multum paruo igne leuius e&longs;&longs;e, &longs;i multumillud <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan>, <lb/>quod acceperis, paruo igne maius habet inane: quod accidere <lb/>po&longs;&longs;e nemo inficias ibit. </s>
  
Line 724 
Line 724 
  
 <s>Hic <lb/>enim non ex materia aliqua <expan abbr="c&otilde;mut">commut</expan> at a gener ationem in hunc <lb/>mundum introduxit; &longs;ed tamquam ex abditis quibu&longs;dam re&shy;<lb/>cessibus illarum rerum, qu&aelig; graues &longs;unt, &amp; leues generatio&shy;<lb/>nem promere tentauit. </s> <s>Hic <lb/>enim non ex materia aliqua <expan abbr="c&otilde;mut">commut</expan> at a gener ationem in hunc <lb/>mundum introduxit; &longs;ed tamquam ex abditis quibu&longs;dam re&shy;<lb/>cessibus illarum rerum, qu&aelig; graues &longs;unt, &amp; leues generatio&shy;<lb/>nem promere tentauit. </s>
  
 <s>Dixerat enim cum aer ex aqua gi&shy;<lb/>gnitur, aer prius aqu&aelig; permixtus ab aqua per rarefactionem <lb/>&longs;eg regatur; &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> aqua ex aere vicissim na&longs;citur, ab aere per<emph.end type="italics"/><pb pagenum="40"/><emph type="italics"/>conden&longs;ationem aqua &longs;eparatur; &amp; corpus aut grauius, aut <lb/>leuius fit; vt est aut rarius, aut den&longs;ius: compressione enim res <lb/>fiunt grauiores, &amp; exten&longs;ione, ac rarefactione leuiores. </s> <s>Dixerat enim cum aer ex aqua gi&shy;<lb/>gnitur, aer prius aqu&aelig; permixtus ab aqua per rarefactionem <lb/>&longs;eg regatur; &amp; <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> aqua ex aere vicissim na&longs;citur, ab aere per<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/059.jpg" pagenum="40"/><emph type="italics"/>conden&longs;ationem aqua &longs;eparatur; &amp; corpus aut grauius, aut <lb/>leuius fit; vt est aut rarius, aut den&longs;ius: compressione enim res <lb/>fiunt grauiores, &amp; exten&longs;ione, ac rarefactione leuiores. </s>
  
 <s>Huius <lb/>opinionem h&aelig;c inter alia &longs;equuntur ab&longs;urda, vna qu&aelig;que ma <lb/>gnitudo tam &amp; &longs;i comprimatur, nullo modo fit grauior, vt <expan abbr="c&otilde;-pre&longs;&longs;a">con&shy;<lb/>pre&longs;&longs;a</expan> bombix, &amp; lana nihilo grauior e&longs;t, quam &longs;i exten&longs;a &longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Huius <lb/>opinionem h&aelig;c inter alia &longs;equuntur ab&longs;urda, vna qu&aelig;que ma <lb/>gnitudo tam &amp; &longs;i comprimatur, nullo modo fit grauior, vt <expan abbr="c&otilde;-pre&longs;&longs;a">con&shy;<lb/>pre&longs;&longs;a</expan> bombix, &amp; lana nihilo grauior e&longs;t, quam &longs;i exten&longs;a &longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 734 
Line 734 
  
 <s>Caput XXIII.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput XXIII.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>ARISTOTELES <emph type="italics"/>ratus c&aelig;lum e&longs;&longs;e &longs;ui vndique &longs;imi&shy;<lb/>le, &amp; in orbis ab&longs;oluti &longs;peciem efformatum; propterea <lb/>mundum habere extremum, &amp; medium; c&aelig;li extre&shy;<lb/>mitatem &longs;ur&longs;um e&longs;&longs;e cen&longs;uit, qu&aelig; &longs;itu etiam &longs;uperiorem <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <lb/>obtinet; medium autem mundi dor&longs;um e&longs;&longs;e voluit, quod infe&shy;<lb/>riorem orbis plagam occupat, ideo leue &longs;impliciter, &amp; non in <lb/>comparatione ad alterum id e&longs;&longs;e credidit, quod ad c&aelig;li extre&shy;<lb/>mitatem, hoc est &longs;ur&longs;um naturaliter euolat, qu&ograve; postquam <lb/>peruenerit, illico quie&longs;cit, vt ignis: quod autem &longs;uopte nixu <lb/>deor&longs;um, &amp; ad mundi medium &longs;emper inclinat, ad quod po&longs;t <lb/>quam de&longs;cenderit, stat immotum id, per &longs;e, &amp; omnino graue <lb/>appellare voluit: elementa media, qu&aelig; &longs;uper&longs;unt, aer, &amp; aqua, <lb/>de Ari&longs;totelis &longs;ententia ab&longs;olut&egrave; grauia, &amp; omnino leuia non<emph.end type="italics"/><pb pagenum="41"/><emph type="italics"/>&longs;unt, &longs;ed ad &longs;uperiora elementa comparata grauia dicuntur, <lb/>ad inferior a leuia cen&longs;entur. </s> <s>ARISTOTELES <emph type="italics"/>ratus c&aelig;lum e&longs;&longs;e &longs;ui vndique &longs;imi&shy;<lb/>le, &amp; in orbis ab&longs;oluti &longs;peciem efformatum; propterea <lb/>mundum habere extremum, &amp; medium; c&aelig;li extre&shy;<lb/>mitatem &longs;ur&longs;um e&longs;&longs;e cen&longs;uit, qu&aelig; &longs;itu etiam &longs;uperiorem <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> <lb/>obtinet; medium autem mundi dor&longs;um e&longs;&longs;e voluit, quod infe&shy;<lb/>riorem orbis plagam occupat, ideo leue &longs;impliciter, &amp; non in <lb/>comparatione ad alterum id e&longs;&longs;e credidit, quod ad c&aelig;li extre&shy;<lb/>mitatem, hoc est &longs;ur&longs;um naturaliter euolat, qu&ograve; postquam <lb/>peruenerit, illico quie&longs;cit, vt ignis: quod autem &longs;uopte nixu <lb/>deor&longs;um, &amp; ad mundi medium &longs;emper inclinat, ad quod po&longs;t <lb/>quam de&longs;cenderit, stat immotum id, per &longs;e, &amp; omnino graue <lb/>appellare voluit: elementa media, qu&aelig; &longs;uper&longs;unt, aer, &amp; aqua, <lb/>de Ari&longs;totelis &longs;ententia ab&longs;olut&egrave; grauia, &amp; omnino leuia non<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/060.jpg" pagenum="41"/><emph type="italics"/>&longs;unt, &longs;ed ad &longs;uperiora elementa comparata grauia dicuntur, <lb/>ad inferior a leuia cen&longs;entur. </s>
  
 <s>Has grauium, &amp; leuium defini&shy;<lb/>tiones Ari&longs;toteles edidit tum primo c&aelig;li, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quarto eiu&longs;dem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Has grauium, &amp; leuium defini&shy;<lb/>tiones Ari&longs;toteles edidit tum primo c&aelig;li, <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> quarto eiu&longs;dem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 746 
Line 746 
  
 <s>I<emph type="italics"/>n his definitionibus Ari&longs;toteles Platonem, &amp; c&aelig;teros <lb/>hallucinatos e&longs;&longs;e putauit: quia, cum ad huius rei tractatio&shy;<lb/>nem acce&longs;&longs;erunt, quid ab&longs;olut&egrave; graue, &amp; quid ab&longs;olut&egrave;le&shy;<lb/>ue &longs;it, pror&longs;us non expre&longs;&longs;erunt; &longs;ed de grauitate, &amp; leuitate <lb/>ita verba fecerunt, vt, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> duo propo&longs;ita corpora fuerint, quo&shy;<lb/>rum vtrumque grauitatem habuerit, &longs;ed maiorem alterum, <lb/>&amp; alterum minorem, vtrum eorum aut grauius, aut leuius <lb/>e&longs;&longs;et exquirerent, &amp; nullam corporis, aut omnino grauis, <lb/>aut vndique leuis mentionem fecerint: quippe quiomnia cor <lb/>pora, qu&aelig; &longs;ub c&aelig;lo exi&longs;tunt, grauia tantum e&longs;&longs;e crediderint, <lb/>quorum tamen nonnulla grauiora, nonnulla ver&ograve; leuiora, vel <lb/>minus leuia e&longs;&longs;e voluerint: &amp; qu&aelig; minus grauia forent, leuia <lb/>nuncupauerint non ab&longs;olut&egrave;, &longs;ed ad alia comparata, vt <expan abbr="ferr&utilde;">ferrum</expan> <lb/>ligno grauius dici &longs;olet, lignum ferro leuius: cum tamen natu&shy;<lb/>ra leue non &longs;it lignum, &longs;ed pondero&longs;um vt ferrum, ideo vtrum <lb/>que graue, &amp; propriis ponderibus libratum deor&longs;um &longs;uopte <lb/>nixu fertur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>I<emph type="italics"/>n his definitionibus Ari&longs;toteles Platonem, &amp; c&aelig;teros <lb/>hallucinatos e&longs;&longs;e putauit: quia, cum ad huius rei tractatio&shy;<lb/>nem acce&longs;&longs;erunt, quid ab&longs;olut&egrave; graue, &amp; quid ab&longs;olut&egrave;le&shy;<lb/>ue &longs;it, pror&longs;us non expre&longs;&longs;erunt; &longs;ed de grauitate, &amp; leuitate <lb/>ita verba fecerunt, vt, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> duo propo&longs;ita corpora fuerint, quo&shy;<lb/>rum vtrumque grauitatem habuerit, &longs;ed maiorem alterum, <lb/>&amp; alterum minorem, vtrum eorum aut grauius, aut leuius <lb/>e&longs;&longs;et exquirerent, &amp; nullam corporis, aut omnino grauis, <lb/>aut vndique leuis mentionem fecerint: quippe quiomnia cor <lb/>pora, qu&aelig; &longs;ub c&aelig;lo exi&longs;tunt, grauia tantum e&longs;&longs;e crediderint, <lb/>quorum tamen nonnulla grauiora, nonnulla ver&ograve; leuiora, vel <lb/>minus leuia e&longs;&longs;e voluerint: &amp; qu&aelig; minus grauia forent, leuia <lb/>nuncupauerint non ab&longs;olut&egrave;, &longs;ed ad alia comparata, vt <expan abbr="ferr&utilde;">ferrum</expan> <lb/>ligno grauius dici &longs;olet, lignum ferro leuius: cum tamen natu&shy;<lb/>ra leue non &longs;it lignum, &longs;ed pondero&longs;um vt ferrum, ideo vtrum <lb/>que graue, &amp; propriis ponderibus libratum deor&longs;um &longs;uopte <lb/>nixu fertur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Videmus tamen ignem &longs;emper e&longs;&longs;e leuem, inque &longs;uperio&shy;<lb/>rem totius <expan abbr="m&utilde;di">mundi</expan> oram &longs;emper a&longs;cendere: terram &longs;emper e&longs;&longs;e <lb/>pondero&longs;am, &amp; in locum inferiorem numquam non de&longs;cen&shy;<lb/>dere; quod h&aelig;c ab&longs;olut&egrave; grauia, &amp; omnino leuia &longs;int, &amp; non <lb/>in compar atione ad alterum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="42"/><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Videmus tamen ignem &longs;emper e&longs;&longs;e leuem, inque &longs;uperio&shy;<lb/>rem totius <expan abbr="m&utilde;di">mundi</expan> oram &longs;emper a&longs;cendere: terram &longs;emper e&longs;&longs;e <lb/>pondero&longs;am, &amp; in locum inferiorem numquam non de&longs;cen&shy;<lb/>dere; quod h&aelig;c ab&longs;olut&egrave; grauia, &amp; omnino leuia &longs;int, &amp; non <lb/>in compar atione ad alterum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/061.jpg" pagenum="42"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Eam ob rem &longs;i quis qu&aelig;rat, cur ignis ad &longs;uperum locum <lb/>perpetu&ograve; &longs;ubuolet, non id propter partium eiu&longs;dem generis <lb/>paucitatem accidere dicet, vt Plato affirmauit; nam &longs;i id <lb/>verum e&longs;&longs;et, &longs;equeretur, vt ignis quant&ograve; maior e&longs;&longs;et, tant&ograve; tar&shy;<lb/>dius a&longs;cenderet, quia grauior e&longs;&longs;et; propterea quod ex pluri&shy;<lb/>bus con&longs;taret partibus eiu&longs;dem generis; quod apertissim&egrave; fal&shy;<lb/>&longs;um e&longs;&longs;e videmus, cum potius contrarium &longs;emper accidat. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Eam ob rem &longs;i quis qu&aelig;rat, cur ignis ad &longs;uperum locum <lb/>perpetu&ograve; &longs;ubuolet, non id propter partium eiu&longs;dem generis <lb/>paucitatem accidere dicet, vt Plato affirmauit; nam &longs;i id <lb/>verum e&longs;&longs;et, &longs;equeretur, vt ignis quant&ograve; maior e&longs;&longs;et, tant&ograve; tar&shy;<lb/>dius a&longs;cenderet, quia grauior e&longs;&longs;et; propterea quod ex pluri&shy;<lb/>bus con&longs;taret partibus eiu&longs;dem generis; quod apertissim&egrave; fal&shy;<lb/>&longs;um e&longs;&longs;e videmus, cum potius contrarium &longs;emper accidat. <lb/></s>
  
Line 760 
Line 760 
 <s>Cap. XXV.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XXV.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>N<emph type="italics"/>ec propterea quod rotundum &longs;it c&aelig;lum, nullam par <lb/>tium contrariam po&longs;itionem habet, vt Piato rebatur; <lb/>immo quia rotundum ita e&longs;t c&aelig;lum, vt nihil excogita-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="43"/><emph type="italics"/>ripossit rotundius, &amp; in orbis ab&longs;oluti &longs;peciem efformatum, <lb/>omnem partium <expan abbr="contrari&atilde;">contrariam</expan> po&longs;itionem habet; extremum cer&shy;<lb/>t&egrave;, &amp; medium. </s> <s>N<emph type="italics"/>ec propterea quod rotundum &longs;it c&aelig;lum, nullam par <lb/>tium contrariam po&longs;itionem habet, vt Piato rebatur; <lb/>immo quia rotundum ita e&longs;t c&aelig;lum, vt nihil excogita-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/062.jpg" pagenum="43"/><emph type="italics"/>ripossit rotundius, &amp; in orbis ab&longs;oluti &longs;peciem efformatum, <lb/>omnem partium <expan abbr="contrari&atilde;">contrariam</expan> po&longs;itionem habet; extremum cer&shy;<lb/>t&egrave;, &amp; medium. </s>
  
 <s>Quod enim extremum c&aelig;li, &amp; medium mun&shy;<lb/>di centrum &longs;int contraria, tum ex <expan abbr="c&otilde;traria">contraria</expan> motuum natura&shy;<lb/>lium energia, tum ex contrariis ip&longs;is corporum naturalium <lb/>&longs;implicium naturis repugnantibus, qu&aelig; ad contraria loca con <lb/>citantur, &amp; in illis immota quie&longs;cunt, intelligere licet: motus <lb/>enim &longs;ur&longs;um, &amp; deor&longs;um &longs;unt contrarij, vt contraria &longs;unt cor <lb/>pora leuia, qu&aelig; &longs;ur&longs;um a&longs;cendunt, &amp; corpora grauia, qu&aelig; <lb/>deor&longs;um de&longs;cendunt: non enim motus contrarij, aut &longs;ine locis <lb/>contrariis, aut &longs;ine naturis contrariis existunt, vt notum e&longs;t <lb/>ex his, qu&aelig; Aristoteles libro primo de c&aelig;lo &longs;cripta reliquit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Quod enim extremum c&aelig;li, &amp; medium mun&shy;<lb/>di centrum &longs;int contraria, tum ex <expan abbr="c&otilde;traria">contraria</expan> motuum natura&shy;<lb/>lium energia, tum ex contrariis ip&longs;is corporum naturalium <lb/>&longs;implicium naturis repugnantibus, qu&aelig; ad contraria loca con <lb/>citantur, &amp; in illis immota quie&longs;cunt, intelligere licet: motus <lb/>enim &longs;ur&longs;um, &amp; deor&longs;um &longs;unt contrarij, vt contraria &longs;unt cor <lb/>pora leuia, qu&aelig; &longs;ur&longs;um a&longs;cendunt, &amp; corpora grauia, qu&aelig; <lb/>deor&longs;um de&longs;cendunt: non enim motus contrarij, aut &longs;ine locis <lb/>contrariis, aut &longs;ine naturis contrariis existunt, vt notum e&longs;t <lb/>ex his, qu&aelig; Aristoteles libro primo de c&aelig;lo &longs;cripta reliquit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 772 
Line 772 
 <s>Cap. XXVI.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XXVI.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>ARISTOTELES <emph type="italics"/>tamen libro quarto de phy&longs;ico au&shy;<lb/>ditu particula octuage&longs;imaquinta, &amp; libro tertio de <lb/>c&aelig;lo particula decima graue id e&longs;&longs;e affirmauit, quod<emph.end type="italics"/><pb pagenum="44"/><emph type="italics"/>e&longs;t den&longs;um, &amp; leue, quod est rarum; &longs;iquidem den&longs;itas cum <lb/>grauitate, &amp; raritas cum leuitate coniungi&longs;oleat; quatenus <lb/>den&longs;itas frigidum <expan abbr="c&otilde;den&longs;ans">conden&longs;ans</expan>, &amp; grauitatem introducens, &amp; <lb/>leuitas calidum rarefaciens, &amp; <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> adducens, con&longs;equan&shy;<lb/>tur: vt quam optim&egrave; vi&longs;us e&longs;t dixi&longs;&longs;e Auerroes libro &longs;eptimo <lb/>Phy&longs;icorum commentatione decima: calidi enim e&longs;t rarefa&shy;<lb/>cere, &amp; frigidi conden&longs;are; vt intelligere licet tum ex &longs;ecundo <lb/>de ortu, &amp; interitu, tum ex quarto metheorologicorum. </s> <s>ARISTOTELES <emph type="italics"/>tamen libro quarto de phy&longs;ico au&shy;<lb/>ditu particula octuage&longs;imaquinta, &amp; libro tertio de <lb/>c&aelig;lo particula decima graue id e&longs;&longs;e affirmauit, quod<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/063.jpg" pagenum="44"/><emph type="italics"/>e&longs;t den&longs;um, &amp; leue, quod est rarum; &longs;iquidem den&longs;itas cum <lb/>grauitate, &amp; raritas cum leuitate coniungi&longs;oleat; quatenus <lb/>den&longs;itas frigidum <expan abbr="c&otilde;den&longs;ans">conden&longs;ans</expan>, &amp; grauitatem introducens, &amp; <lb/>leuitas calidum rarefaciens, &amp; <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> adducens, con&longs;equan&shy;<lb/>tur: vt quam optim&egrave; vi&longs;us e&longs;t dixi&longs;&longs;e Auerroes libro &longs;eptimo <lb/>Phy&longs;icorum commentatione decima: calidi enim e&longs;t rarefa&shy;<lb/>cere, &amp; frigidi conden&longs;are; vt intelligere licet tum ex &longs;ecundo <lb/>de ortu, &amp; interitu, tum ex quarto metheorologicorum. </s>
  
 <s>Quod <lb/>&longs;i graue id e&longs;t, quod est den&longs;um, vt Aristoteles dixit; graue <lb/>id etiam erit, quod concretum est ex pluribus partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> <lb/>generis; vt Plato voluit: &amp; &longs;i leue id est, quod e&longs;t rarum, vt <lb/>Ari&longs;toteles confirmauit, leue id etiam erit, quod ex pauciori&shy;<lb/>bus partibus eiu&longs;dem rationis efficitur; vt Plato credidit. <lb/></s> <s>Quod <lb/>&longs;i graue id e&longs;t, quod est den&longs;um, vt Aristoteles dixit; graue <lb/>id etiam erit, quod concretum est ex pluribus partibus <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> <lb/>generis; vt Plato voluit: &amp; &longs;i leue id est, quod e&longs;t rarum, vt <lb/>Ari&longs;toteles confirmauit, leue id etiam erit, quod ex pauciori&shy;<lb/>bus partibus eiu&longs;dem rationis efficitur; vt Plato credidit. <lb/></s>
  
Line 784 
Line 784 
 <s>Cap. XXVII.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XXVII.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>QVARE <emph type="italics"/>ignis &longs;it ab&longs;olut&egrave; leuis, &amp; terra ab&longs;olut&egrave; gra&shy;<lb/>uis, duo media non ab&longs;olut&egrave;, nec &longs;impliciter, &longs;edin com <lb/>paratione ad duo extrema grauia, &amp; leuia dicantur,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="45"/><emph type="italics"/>&longs;criptum e&longs;t ab Auerroe libro quarto de c&aelig;lo commentatione <lb/>quadrage&longs;ima: quia locus &longs;uperior loco ignis, &longs;impliciter, &amp; <lb/>ab&longs;olut&egrave; leuis &longs;ub luna non datur; ex quo leuissimus ignis de&shy;<lb/>&longs;cendat, po&longs;tquam e&ograve; &longs;uopte impul&longs;u a&longs;cenderit: perinde ac lo <lb/>cus inferior centro non inuenitur, ex quo terra ad eum lo&shy;<lb/>cum, in quo nunc est, a&longs;cendat, po&longs;tquam e&ograve; de&longs;cenderit. <lb/></s> <s>QVARE <emph type="italics"/>ignis &longs;it ab&longs;olut&egrave; leuis, &amp; terra ab&longs;olut&egrave; gra&shy;<lb/>uis, duo media non ab&longs;olut&egrave;, nec &longs;impliciter, &longs;edin com <lb/>paratione ad duo extrema grauia, &amp; leuia dicantur,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/064.jpg" pagenum="45"/><emph type="italics"/>&longs;criptum e&longs;t ab Auerroe libro quarto de c&aelig;lo commentatione <lb/>quadrage&longs;ima: quia locus &longs;uperior loco ignis, &longs;impliciter, &amp; <lb/>ab&longs;olut&egrave; leuis &longs;ub luna non datur; ex quo leuissimus ignis de&shy;<lb/>&longs;cendat, po&longs;tquam e&ograve; &longs;uopte impul&longs;u a&longs;cenderit: perinde ac lo <lb/>cus inferior centro non inuenitur, ex quo terra ad eum lo&shy;<lb/>cum, in quo nunc est, a&longs;cendat, po&longs;tquam e&ograve; de&longs;cenderit. <lb/></s>
  
 <s>Cau&longs;a etiam quare ignis expers est cuiuslibet grauitatis, &amp; <lb/>terra cuiuslibet leuitatis, aer, &amp; aqua tum grauitatis, tum le <lb/>uitatis e&longs;t particeps, ibi ab eodem Auerroe redditur. </s> <s>Cau&longs;a etiam quare ignis expers est cuiuslibet grauitatis, &amp; <lb/>terra cuiuslibet leuitatis, aer, &amp; aqua tum grauitatis, tum le <lb/>uitatis e&longs;t particeps, ibi ab eodem Auerroe redditur. </s>
  
Line 792 
Line 792 
  
 <s>Porr&ograve; cau&longs;a, propter <lb/>quam media elementa vt aer, &amp; aqua, non &longs;unt &longs;impliciter, <lb/>&amp; ab&longs;olut&egrave;, aut grauia, aut leuia, &longs;ed ad duo extrema com&shy;<lb/>parata modo grauia, &amp; modo leuia cen&longs;entur, est: quia non <lb/>&longs;unt in loco, aut &longs;impliciter inferiore, aut ab&longs;olut&egrave; &longs;uperiore; <lb/>nec &longs;unt in locis maxim&egrave; distantibus; quorum alterum &longs;it cen <lb/>trum, alterum circumferentia: &longs;ed &longs;unt in locis mediis, me&shy;<lb/>di&aelig; natur&aelig; corporibus optimo iure tributis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Porr&ograve; cau&longs;a, propter <lb/>quam media elementa vt aer, &amp; aqua, non &longs;unt &longs;impliciter, <lb/>&amp; ab&longs;olut&egrave;, aut grauia, aut leuia, &longs;ed ad duo extrema com&shy;<lb/>parata modo grauia, &amp; modo leuia cen&longs;entur, est: quia non <lb/>&longs;unt in loco, aut &longs;impliciter inferiore, aut ab&longs;olut&egrave; &longs;uperiore; <lb/>nec &longs;unt in locis maxim&egrave; distantibus; quorum alterum &longs;it cen <lb/>trum, alterum circumferentia: &longs;ed &longs;unt in locis mediis, me&shy;<lb/>di&aelig; natur&aelig; corporibus optimo iure tributis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig; &longs;unt Auerrois cau&longs;&aelig;; quibus addendum, nec ab&longs;que <lb/>ratione putamus vim, &amp; naturam propriam, &longs;eu energiam <lb/>cuiuslibet elementi, qu&aelig; cau&longs;a est, ob quam vnumquodque ele <lb/>mentum &longs;it aut graue, aut leue, aut &longs;impliciter, aut ad aliud <lb/>comparatum: &longs;unt enim grauitas, &amp; leuitas propri&aelig; <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> <lb/>grauium, &amp; leuium affectiones, qu&aelig; eorumdem formas nece&longs; <lb/>&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: &amp; ex illis qua&longs;i aqu&aelig; ex propriis fonti&shy;<lb/>bus, manant: eadem enim &longs;unt prima &longs;pecierum, &amp; proprie&shy;<lb/>tatum principia: vt quia homo e&longs;t rationis particeps, e&longs;t etiam<emph.end type="italics"/><pb pagenum="46"/><emph type="italics"/>adri&longs;um propen&longs;us; vt infr&agrave; (au&longs;pice Deo) videbimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>H&aelig; &longs;unt Auerrois cau&longs;&aelig;; quibus addendum, nec ab&longs;que <lb/>ratione putamus vim, &amp; naturam propriam, &longs;eu energiam <lb/>cuiuslibet elementi, qu&aelig; cau&longs;a est, ob quam vnumquodque ele <lb/>mentum &longs;it aut graue, aut leue, aut &longs;impliciter, aut ad aliud <lb/>comparatum: &longs;unt enim grauitas, &amp; leuitas propri&aelig; <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> <lb/>grauium, &amp; leuium affectiones, qu&aelig; eorumdem formas nece&longs; <lb/>&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: &amp; ex illis qua&longs;i aqu&aelig; ex propriis fonti&shy;<lb/>bus, manant: eadem enim &longs;unt prima &longs;pecierum, &amp; proprie&shy;<lb/>tatum principia: vt quia homo e&longs;t rationis particeps, e&longs;t etiam<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/065.jpg" pagenum="46"/><emph type="italics"/>adri&longs;um propen&longs;us; vt infr&agrave; (au&longs;pice Deo) videbimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ex his duas grauium, &amp; leuium definitiones habemus: al <lb/>tera per motum &agrave; medio, &amp; ad medium data; altera per quie <lb/>tem &agrave; medio, &amp; in medio assignata: dixerat enim Aristo&shy;<lb/>teles, graue id e&longs;t, quod mouetur ad medium, &amp; graue id e&longs;t, <lb/>quod quie&longs;cit in medio: dixerat etiam leue id est, quod quie&shy;<lb/>&longs;cit &agrave; medio, &amp; leue id e&longs;t, quod mouetur &agrave;medio: vt &longs;upra <lb/>&longs;crip&longs;imus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Ex his duas grauium, &amp; leuium definitiones habemus: al <lb/>tera per motum &agrave; medio, &amp; ad medium data; altera per quie <lb/>tem &agrave; medio, &amp; in medio assignata: dixerat enim Aristo&shy;<lb/>teles, graue id e&longs;t, quod mouetur ad medium, &amp; graue id e&longs;t, <lb/>quod quie&longs;cit in medio: dixerat etiam leue id est, quod quie&shy;<lb/>&longs;cit &agrave; medio, &amp; leue id e&longs;t, quod mouetur &agrave;medio: vt &longs;upra <lb/>&longs;crip&longs;imus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 806 
Line 806 
  
 <s>Vtrane <expan abbr="ha-r&utilde;">ha&shy;<lb/>rum</expan> definitionum &longs;it potior: an ea, qu&aelig; per quietem, an ea, qu&aelig; <lb/>per motum datur; it a vt grauium, et leuium naturam <expan abbr="propri&atilde;">propriam</expan> <lb/>magis exprimat, &amp; ideo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;&longs;e credatur. </s> <s>Vtrane <expan abbr="ha-r&utilde;">ha&shy;<lb/>rum</expan> definitionum &longs;it potior: an ea, qu&aelig; per quietem, an ea, qu&aelig; <lb/>per motum datur; it a vt grauium, et leuium naturam <expan abbr="propri&atilde;">propriam</expan> <lb/>magis exprimat, &amp; ideo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;&longs;e credatur. </s>
  
 <s>Re&longs;pondet <lb/>Auerroes Philo&longs;ophus in primis magnus, &amp; dicit: ea cert&egrave; <lb/>pr&aelig;ferenda e&longs;t alteri, qu&aelig; per quietem datur: cau&longs;a est, quia <lb/>motus elementis non ine&longs;t, ni&longs;i po&longs;tquam violentiam pa&longs;&longs;a, aut <lb/>extra proprium locum vi extru&longs;a fuerint, &amp; ad illum redire <lb/>contenderint; aut extra proprium locum genita, ad eumdem <lb/>accedere tentauerint: h&aelig;c dum ad locum naturalem concitan <lb/>tur, non nihil adhuc con&longs;eruant contrari&aelig; illius, &amp; <expan abbr="repugn&atilde;tis">repugnantis</expan> <lb/>natur&aelig;, vel ex qua genita fuerint, vel quam extra <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> lo <lb/>cum pul&longs;a contraxerunt; at quies elementis in &longs;ua propria, ac <lb/>naturali di&longs;po&longs;itione existentibus optimo iure tribuitur; ideo <lb/>elementis, vt moueantur, accidere videtur: vt quie&longs;cant, per &longs;e<emph.end type="italics"/><pb pagenum="47"/><emph type="italics"/>habent: <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> ob rem corporum &longs;implicium, qu&aelig; elementa vocan <lb/>tur, definitio per quietem data eorumdem definitioni per mo&shy;<lb/>tum quauis ratione inuent&aelig;, est omnino pr&aelig;ferenda, quod <lb/>Ari&longs;toteles tetigi&longs;&longs;e vi&longs;us e&longs;t libro primo de c&aelig;lo particula de&shy;<lb/>cima&longs;eptima: vbi grauia, &amp; leuia non per <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, &longs;ed per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <lb/>pingui, et cra&longs;&longs;a minerua &longs;e definiui&longs;&longs;e te&longs;tatur; donec per quie <lb/><expan abbr="t&etilde;">tem</expan> accuratius, ac diligentius elementorum natura di&longs;putetur, <lb/>quod quarto lib.  <s>Re&longs;pondet <lb/>Auerroes Philo&longs;ophus in primis magnus, &amp; dicit: ea cert&egrave; <lb/>pr&aelig;ferenda e&longs;t alteri, qu&aelig; per quietem datur: cau&longs;a est, quia <lb/>motus elementis non ine&longs;t, ni&longs;i po&longs;tquam violentiam pa&longs;&longs;a, aut <lb/>extra proprium locum vi extru&longs;a fuerint, &amp; ad illum redire <lb/>contenderint; aut extra proprium locum genita, ad eumdem <lb/>accedere tentauerint: h&aelig;c dum ad locum naturalem concitan <lb/>tur, non nihil adhuc con&longs;eruant contrari&aelig; illius, &amp; <expan abbr="repugn&atilde;tis">repugnantis</expan> <lb/>natur&aelig;, vel ex qua genita fuerint, vel quam extra <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> lo <lb/>cum pul&longs;a contraxerunt; at quies elementis in &longs;ua propria, ac <lb/>naturali di&longs;po&longs;itione existentibus optimo iure tribuitur; ideo <lb/>elementis, vt moueantur, accidere videtur: vt quie&longs;cant, per &longs;e<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/066.jpg" pagenum="47"/><emph type="italics"/>habent: <expan abbr="e&atilde;">eam</expan> ob rem corporum &longs;implicium, qu&aelig; elementa vocan <lb/>tur, definitio per quietem data eorumdem definitioni per mo&shy;<lb/>tum quauis ratione inuent&aelig;, est omnino pr&aelig;ferenda, quod <lb/>Ari&longs;toteles tetigi&longs;&longs;e vi&longs;us e&longs;t libro primo de c&aelig;lo particula de&shy;<lb/>cima&longs;eptima: vbi grauia, &amp; leuia non per <expan abbr="quiet&etilde;">quietem</expan>, &longs;ed per <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <lb/>pingui, et cra&longs;&longs;a minerua &longs;e definiui&longs;&longs;e te&longs;tatur; donec per quie <lb/><expan abbr="t&etilde;">tem</expan> accuratius, ac diligentius elementorum natura di&longs;putetur, <lb/>quod quarto lib.
  
 de c&aelig;lo pr&aelig;stitum fui&longs;&longs;e nemo e&longs;t qui ne&longs;ciat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> de c&aelig;lo pr&aelig;stitum fui&longs;&longs;e nemo e&longs;t qui ne&longs;ciat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 820 
Line 820 
  
 <s>Quin etiam terra, dum in centro quie&longs;cit, ibi &longs;tat im&shy;<lb/>mota, &amp; deor&longs;um non citatur: cum locus centro inferior in na <lb/>tura non detur, ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> aliquod pondero&longs;um corpus de&longs;cendat: <lb/>terra erg&ograve;, qu&ograve;din centro stat immota, &amp; deor&longs;um non cita&shy;<lb/>tur, est grauis: &longs;i graue id e&longs;t, quod in centro quie&longs;cit, &amp; non <lb/>de&longs;cendit: erg&ograve; graue illud non est, quod de&longs;cendit, &longs;ed graue <lb/>id e&longs;t; quod stat immotum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Quin etiam terra, dum in centro quie&longs;cit, ibi &longs;tat im&shy;<lb/>mota, &amp; deor&longs;um non citatur: cum locus centro inferior in na <lb/>tura non detur, ad <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> aliquod pondero&longs;um corpus de&longs;cendat: <lb/>terra erg&ograve;, qu&ograve;din centro stat immota, &amp; deor&longs;um non cita&shy;<lb/>tur, est grauis: &longs;i graue id e&longs;t, quod in centro quie&longs;cit, &amp; non <lb/>de&longs;cendit: erg&ograve; graue illud non est, quod de&longs;cendit, &longs;ed graue <lb/>id e&longs;t; quod stat immotum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Idem de leuissimo igni dicendum, qui apud nos genitus, &amp; <lb/>quo minus a&longs;cendat ab aliquo impeditus, ad <expan abbr="&longs;uper&atilde;">&longs;uperam</expan> huius infe&shy;<lb/>rioris mundi <expan abbr="or&atilde;">oram</expan>, vbi nunc luna e&longs;t, non attollitur, &amp; in &longs;uo pro <lb/>rio n aturalique loco exi&longs;tens &longs;ur&longs;um altius non euolat: cum<emph.end type="italics"/><pb pagenum="48"/><emph type="italics"/>nullus &longs;upra locum ignis, aut &longs;ub luna, aut &longs;upra lunam, locus <lb/>inueniatur, ad quem leuia corpora a&longs;cendant: ergo leuissimus <lb/>ignis est in rerum natura immotus, qui&longs;ur&longs;um non fertur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Idem de leuissimo igni dicendum, qui apud nos genitus, &amp; <lb/>quo minus a&longs;cendat ab aliquo impeditus, ad <expan abbr="&longs;uper&atilde;">&longs;uperam</expan> huius infe&shy;<lb/>rioris mundi <expan abbr="or&atilde;">oram</expan>, vbi nunc luna e&longs;t, non attollitur, &amp; in &longs;uo pro <lb/>rio n aturalique loco exi&longs;tens &longs;ur&longs;um altius non euolat: cum<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/067.jpg" pagenum="48"/><emph type="italics"/>nullus &longs;upra locum ignis, aut &longs;ub luna, aut &longs;upra lunam, locus <lb/>inueniatur, ad quem leuia corpora a&longs;cendant: ergo leuissimus <lb/>ignis est in rerum natura immotus, qui&longs;ur&longs;um non fertur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ab&longs;urda nec minora ex definitione per quietem data na&shy;<lb/>&longs;cuntur: nam terra est terra, &amp; eadem grauius, qu&aelig; &longs;ur&longs;um <lb/>po&longs;ita, &amp; nullo modo impedita ad medium mundi de&longs;cendit, <lb/>qu&aelig; terra e&longs;t, &amp; grauis, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quie&longs;cit. </s> <s><emph type="italics"/>Ab&longs;urda nec minora ex definitione per quietem data na&shy;<lb/>&longs;cuntur: nam terra est terra, &amp; eadem grauius, qu&aelig; &longs;ur&longs;um <lb/>po&longs;ita, &amp; nullo modo impedita ad medium mundi de&longs;cendit, <lb/>qu&aelig; terra e&longs;t, &amp; grauis, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quie&longs;cit. </s>
  
Line 832 
Line 832 
  
 <s>Aliquod ergo graue, &amp; leue est in natura: cui h&aelig; de <lb/>finitiones non conueniunt: &amp; h&aelig; definitiones aliquibus tribuun <lb/>tur, qu&aelig; nec grauia &longs;unt, nec leuia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Aliquod ergo graue, &amp; leue est in natura: cui h&aelig; de <lb/>finitiones non conueniunt: &amp; h&aelig; definitiones aliquibus tribuun <lb/>tur, qu&aelig; nec grauia &longs;unt, nec leuia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Confirmari po&longs;&longs;unt argumenta Themistij, &longs;i va&longs;tissimum <lb/>terr&aelig; corpus extra locum po&longs;itum, &amp; &longs;u&aelig; natur&aelig; derelictum <lb/>ad centrum latum nihilibi offendat, quod motum impediat, <lb/>in centro non manebit: &longs;ed infra centrum &longs;uo nixu feretur: <lb/>quia <expan abbr="t&atilde;ta">tanta</expan> terr&aelig; moles nullis fixis radicibus, nullique rei adh&aelig; <lb/>rens, a qua vastissima illa magnitudo &longs;ubstentetur, quomodo<emph.end type="italics"/><pb pagenum="49"/><emph type="italics"/>vltra non moueatur, &longs;ed in centro ex &longs;e ip&longs;a &longs;i&longs;tatur, vix intel <lb/>ligipotest: cum pr&aelig;&longs;ertim qu&aelig;libet terr&aelig; gleba etiam quam&shy;<lb/>uis parua in &longs;ublimi po&longs;ita, &amp; &longs;u&aelig; natur&aelig; derelicta, omni &longs;u&shy;<lb/>blato impedimento, con&longs;istere nolit; &longs;ed maiori, ac celeriori, <lb/>quo potest impetu, repente deor&longs;um ruat. </s> <s><emph type="italics"/>Confirmari po&longs;&longs;unt argumenta Themistij, &longs;i va&longs;tissimum <lb/>terr&aelig; corpus extra locum po&longs;itum, &amp; &longs;u&aelig; natur&aelig; derelictum <lb/>ad centrum latum nihilibi offendat, quod motum impediat, <lb/>in centro non manebit: &longs;ed infra centrum &longs;uo nixu feretur: <lb/>quia <expan abbr="t&atilde;ta">tanta</expan> terr&aelig; moles nullis fixis radicibus, nullique rei adh&aelig; <lb/>rens, a qua vastissima illa magnitudo &longs;ubstentetur, quomodo<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/068.jpg" pagenum="49"/><emph type="italics"/>vltra non moueatur, &longs;ed in centro ex &longs;e ip&longs;a &longs;i&longs;tatur, vix intel <lb/>ligipotest: cum pr&aelig;&longs;ertim qu&aelig;libet terr&aelig; gleba etiam quam&shy;<lb/>uis parua in &longs;ublimi po&longs;ita, &amp; &longs;u&aelig; natur&aelig; derelicta, omni &longs;u&shy;<lb/>blato impedimento, con&longs;istere nolit; &longs;ed maiori, ac celeriori, <lb/>quo potest impetu, repente deor&longs;um ruat. </s>
  
 <s>Ergo vniuer&longs;um <lb/>cerr&aelig; pondus infra centrum multo celerius pr&aelig;cepitabitur. <lb/></s> <s>Ergo vniuer&longs;um <lb/>cerr&aelig; pondus infra centrum multo celerius pr&aelig;cepitabitur. <lb/></s>
  
Line 844 
Line 844 
  
 <s>AVERROES, <emph type="italics"/>qui in excutiendis Ari&longs;totelis verissi&shy;<lb/>mis &longs;ententiis maxima &longs;olertia &longs;emper e&longs;t v&longs;us, ambas <lb/>ha&longs;ce Ari&longs;totelis definitiones ab his Themi&longs;tij iniuriis <lb/>quam optim&egrave; vindicat: in Paraphra&longs;i libri quarti de c&aelig;lo <expan abbr="c&otilde;-mentatione">con&shy;<lb/>mentatione</expan> vige&longs;ima&longs;eptima, de cuius &longs;ententia duo ponimus; <lb/>quorum alterum illud est.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>AVERROES, <emph type="italics"/>qui in excutiendis Ari&longs;totelis verissi&shy;<lb/>mis &longs;ententiis maxima &longs;olertia &longs;emper e&longs;t v&longs;us, ambas <lb/>ha&longs;ce Ari&longs;totelis definitiones ab his Themi&longs;tij iniuriis <lb/>quam optim&egrave; vindicat: in Paraphra&longs;i libri quarti de c&aelig;lo <expan abbr="c&otilde;-mentatione">con&shy;<lb/>mentatione</expan> vige&longs;ima&longs;eptima, de cuius &longs;ententia duo ponimus; <lb/>quorum alterum illud est.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Definitur palma, cum dicitur palma e&longs;t arbor, qu&aelig; dacti&shy;<lb/>los producit: palmatamen non &longs;emper, &longs;ed &agrave; natura statutis <lb/>tantum temporibus dactilos edit, &amp; est h&aelig;c definitio v&longs;que <lb/>adeo bona, vt nec meliorem, nec parem excogitare vlla vm&shy;<lb/>quam ratio possit: palma tamen est palma, tunc cum dacti-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="50"/><emph type="italics"/>los non producit: quia h&aelig;c definitio non actum, &longs;ed &longs;olam fa&shy;<lb/>cultatem ad edendos dactilos exprimit, idque non &longs;emper, &longs;ed <lb/>statutis &agrave; natura temporibus; vt dictum e&longs;t: atque id e&longs;t ra&shy;<lb/>tioni con&longs;entaneum: propterea quod, cum rerum differenti&aelig; <lb/>plerumque lateant; earumdem accidentia differentiarum lo <lb/>co tunc v&longs;urpare con&longs;ueuimus: vt &longs;crip&longs;it Ari&longs;toteles libro &longs;e <lb/>ptimo Diuinorum particula quadrage&longs;imaprima: &amp; non ra&shy;<lb/>ro alibi: atqui grauium, &amp; leuium definitiones ex earumdem <lb/>accidentibus conflantur: quia propriis grauium, &amp; leuium <lb/>differentiis, abditis illis quidem a maioribus no&longs;tris, non &longs;unt <lb/>impo&longs;ita nomina, accidentium vocibus vtimur; qu&aelig; acciden&shy;<lb/>tia non actum, &longs;ed facultatem &longs;ignificant: ergo, &amp; cet. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Definitur palma, cum dicitur palma e&longs;t arbor, qu&aelig; dacti&shy;<lb/>los producit: palmatamen non &longs;emper, &longs;ed &agrave; natura statutis <lb/>tantum temporibus dactilos edit, &amp; est h&aelig;c definitio v&longs;que <lb/>adeo bona, vt nec meliorem, nec parem excogitare vlla vm&shy;<lb/>quam ratio possit: palma tamen est palma, tunc cum dacti-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/069.jpg" pagenum="50"/><emph type="italics"/>los non producit: quia h&aelig;c definitio non actum, &longs;ed &longs;olam fa&shy;<lb/>cultatem ad edendos dactilos exprimit, idque non &longs;emper, &longs;ed <lb/>statutis &agrave; natura temporibus; vt dictum e&longs;t: atque id e&longs;t ra&shy;<lb/>tioni con&longs;entaneum: propterea quod, cum rerum differenti&aelig; <lb/>plerumque lateant; earumdem accidentia differentiarum lo <lb/>co tunc v&longs;urpare con&longs;ueuimus: vt &longs;crip&longs;it Ari&longs;toteles libro &longs;e <lb/>ptimo Diuinorum particula quadrage&longs;imaprima: &amp; non ra&shy;<lb/>ro alibi: atqui grauium, &amp; leuium definitiones ex earumdem <lb/>accidentibus conflantur: quia propriis grauium, &amp; leuium <lb/>differentiis, abditis illis quidem a maioribus no&longs;tris, non &longs;unt <lb/>impo&longs;ita nomina, accidentium vocibus vtimur; qu&aelig; acciden&shy;<lb/>tia non actum, &longs;ed facultatem &longs;ignificant: ergo, &amp; cet. <lb/></s>
  
 <s>Alterahypothe&longs;is e&longs;t: grauia, et leuia ab eadem naturali for <lb/>ma habent, vt extra proprium locum po&longs;ita, ad proprium na <lb/>turalemque locum, per&longs;e, recurrant: &amp; qu&aelig; in proprio na&shy;<lb/>turalique loco exi&longs;tunt, ibiper &longs;e quie&longs;cant: vt colligere licet <lb/>ex his, qu&aelig; Ari&longs;toteles &longs;crip&longs;it, libro &longs;ecundo de c&aelig;lo particu&shy;<lb/>la nonage&longs;ima &amp; cente&longs;ima&longs;ecunda: &amp; ex definitione natu&shy;<lb/>r&aelig; libro &longs;ecundo Phy&longs;icorum edita: qua de re infra agemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Alterahypothe&longs;is e&longs;t: grauia, et leuia ab eadem naturali for <lb/>ma habent, vt extra proprium locum po&longs;ita, ad proprium na <lb/>turalemque locum, per&longs;e, recurrant: &amp; qu&aelig; in proprio na&shy;<lb/>turalique loco exi&longs;tunt, ibiper &longs;e quie&longs;cant: vt colligere licet <lb/>ex his, qu&aelig; Ari&longs;toteles &longs;crip&longs;it, libro &longs;ecundo de c&aelig;lo particu&shy;<lb/>la nonage&longs;ima &amp; cente&longs;ima&longs;ecunda: &amp; ex definitione natu&shy;<lb/>r&aelig; libro &longs;ecundo Phy&longs;icorum edita: qua de re infra agemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 854 
Line 854 
 <s>Cap. XXXI.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XXXI.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>HANC <emph type="italics"/>&longs;ecundam hypothe&longs;im, quamquam ex Ari&shy;<lb/>&longs;totelis abditissimis recessibus natam, ratus e&longs;t The&shy;<lb/>mistius dignam, qu&aelig; confutetur, libro &longs;ecundo de c&aelig;&shy;<lb/>lo particula nonage&longs;ima&longs;ecunda: quippe quod effectus <expan abbr="c&otilde;tra-rij">contra&shy;<lb/>rij</expan> non ex eadem cau&longs;a, &longs;ed ex contrariis cau&longs;is na&longs;cantur: <lb/>vt te&longs;tatur Ari&longs;toteles libro quarto Metheorologicorum par <lb/>ticula trige&longs;imaquinta, &amp; quadrage&longs;ima: &longs;ed motus &amp; quies<emph.end type="italics"/><pb pagenum="51"/><emph type="italics"/>&longs;unt duo effectus contrarij: ergo motus, &amp; quies non ex eadem <lb/>cau&longs;a, &longs;edex diuer&longs;is cau&longs;is na&longs;cuntur: propterea contrariis <lb/>cau&longs;is hos contrarios effectus Themistius a&longs;crip&longs;it, ei quod e&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e in medio, quietem in medio: &amp; ei, quod e&longs;t e&longs;&longs;e extra me&shy;<lb/>dium, motum ad medium tribuit: vt ecce graue corpus, quod <lb/>e&longs;t in medio, stat immotum in medio: ergo ab hoc, quod e&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>in medio, graue habet quietem in medio: &amp; idem corpus gra&shy;<lb/>ue extra medium, ad medium cietur: ergo ab hoc, quod est <lb/>e&longs;&longs;e extra medium, graue habet, vt moueatur ad medium: <lb/>e&longs;&longs;e intra, &amp; e&longs;&longs;e extra &longs;unt cau&longs;&aelig; contrari&aelig; qu&aelig; hos <expan abbr="c&otilde;tra-rios">contra&shy;<lb/>rios</expan> motus, &amp; quietis effectus producunt: quod de graui cor&shy;<lb/>pore diximus, est de leui dicendum: ignis enim, ab hoc, quod <lb/>est e&longs;&longs;e in loco &longs;upra quem nunc lunam videmus, habet, vt ibi <lb/>quie&longs;cat, &amp; idem ignis, ab hoc, quod est e&longs;&longs;e infra &longs;uum lo&shy;<lb/>cum, habet vt ad eumdem moueatur: quod itaque grauia <lb/>deor&longs;um, &amp; leuia &longs;ur&longs;um cieantur, ei, quod est e&longs;&longs;e extra pro&shy;<lb/>prium locum referri debet acceptum; &amp; quod grauia deor&shy;<lb/>&longs;um, &amp; leuia &longs;ur&longs;um quie&longs;cant, dandum est ei, quod e&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>in propriis locis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>HANC <emph type="italics"/>&longs;ecundam hypothe&longs;im, quamquam ex Ari&shy;<lb/>&longs;totelis abditissimis recessibus natam, ratus e&longs;t The&shy;<lb/>mistius dignam, qu&aelig; confutetur, libro &longs;ecundo de c&aelig;&shy;<lb/>lo particula nonage&longs;ima&longs;ecunda: quippe quod effectus <expan abbr="c&otilde;tra-rij">contra&shy;<lb/>rij</expan> non ex eadem cau&longs;a, &longs;ed ex contrariis cau&longs;is na&longs;cantur: <lb/>vt te&longs;tatur Ari&longs;toteles libro quarto Metheorologicorum par <lb/>ticula trige&longs;imaquinta, &amp; quadrage&longs;ima: &longs;ed motus &amp; quies<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/070.jpg" pagenum="51"/><emph type="italics"/>&longs;unt duo effectus contrarij: ergo motus, &amp; quies non ex eadem <lb/>cau&longs;a, &longs;edex diuer&longs;is cau&longs;is na&longs;cuntur: propterea contrariis <lb/>cau&longs;is hos contrarios effectus Themistius a&longs;crip&longs;it, ei quod e&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e in medio, quietem in medio: &amp; ei, quod e&longs;t e&longs;&longs;e extra me&shy;<lb/>dium, motum ad medium tribuit: vt ecce graue corpus, quod <lb/>e&longs;t in medio, stat immotum in medio: ergo ab hoc, quod e&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>in medio, graue habet quietem in medio: &amp; idem corpus gra&shy;<lb/>ue extra medium, ad medium cietur: ergo ab hoc, quod est <lb/>e&longs;&longs;e extra medium, graue habet, vt moueatur ad medium: <lb/>e&longs;&longs;e intra, &amp; e&longs;&longs;e extra &longs;unt cau&longs;&aelig; contrari&aelig; qu&aelig; hos <expan abbr="c&otilde;tra-rios">contra&shy;<lb/>rios</expan> motus, &amp; quietis effectus producunt: quod de graui cor&shy;<lb/>pore diximus, est de leui dicendum: ignis enim, ab hoc, quod <lb/>est e&longs;&longs;e in loco &longs;upra quem nunc lunam videmus, habet, vt ibi <lb/>quie&longs;cat, &amp; idem ignis, ab hoc, quod est e&longs;&longs;e infra &longs;uum lo&shy;<lb/>cum, habet vt ad eumdem moueatur: quod itaque grauia <lb/>deor&longs;um, &amp; leuia &longs;ur&longs;um cieantur, ei, quod est e&longs;&longs;e extra pro&shy;<lb/>prium locum referri debet acceptum; &amp; quod grauia deor&shy;<lb/>&longs;um, &amp; leuia &longs;ur&longs;um quie&longs;cant, dandum est ei, quod e&longs;t e&longs;&longs;e <lb/>in propriis locis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Qu&aelig; pro Ari&longs;totele contra Themi&longs;tium ab Auer&shy;<lb/>roe &longs;cribantur. </s> <s>Qu&aelig; pro Ari&longs;totele contra Themi&longs;tium ab Auer&shy;<lb/>roe &longs;cribantur. </s>
  
Line 864 
Line 864 
  
 <s>AVERROES <emph type="italics"/>omni genere laudis abundans Philo&longs;o&shy;<lb/>phus verissimam Ari&longs;totelis &longs;ententiam dignissimam <lb/>putat, qu&aelig; &agrave; Themistij calumniis defendatur: idque <lb/>vt commodius fiat, primo fal&longs;am Themi&longs;tij &longs;ententiam ener&shy;<lb/>uabimus; &longs;ecundo &longs;copulum indicabimus, in quem Themi&longs;tius <lb/>impegit: tertio argumenti illius, cui Themi&longs;tius innitebatur, <lb/>exitum explicabimus. </s> <s>AVERROES <emph type="italics"/>omni genere laudis abundans Philo&longs;o&shy;<lb/>phus verissimam Ari&longs;totelis &longs;ententiam dignissimam <lb/>putat, qu&aelig; &agrave; Themistij calumniis defendatur: idque <lb/>vt commodius fiat, primo fal&longs;am Themi&longs;tij &longs;ententiam ener&shy;<lb/>uabimus; &longs;ecundo &longs;copulum indicabimus, in quem Themi&longs;tius <lb/>impegit: tertio argumenti illius, cui Themi&longs;tius innitebatur, <lb/>exitum explicabimus. </s>
  
 <s>Quod ad primum attinet; ex Auerroe<emph.end type="italics"/><pb pagenum="52"/><emph type="italics"/>in Themi&longs;tium nonnulla argumenta colligimus, quorum pri&shy;<lb/>mum illud e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Quod ad primum attinet; ex Auerroe<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/071.jpg" pagenum="52"/><emph type="italics"/>in Themi&longs;tium nonnulla argumenta colligimus, quorum pri&shy;<lb/>mum illud e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Eadem e&longs;t cau&longs;a finis, &amp; eorum qu&aelig; &longs;unt ad finem: &longs;ed <lb/>quies e&longs;t finis motus, &amp; motus in quietem, vt in finem ordina&shy;<lb/>tur: ergo eadem e&longs;t cau&longs;a motus, &amp; quietis elementorum: &longs;i <lb/>itaque cau&longs;a motus e&longs;t e&longs;&longs;e extra proprium locum, eadem erit <lb/>cau&longs;a quietis: ergo ab hoc, quod est e&longs;&longs;e extra proprium <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, <lb/>elementa habent vt in proprio loco quie&longs;cant: &amp; &longs;i elementa <lb/>in &longs;uis locis quie&longs;cunt, quia &longs;unt in illis; ad &longs;ua propria loca mo<lb/>uebuntur, propterea quod &longs;unt in propriis locis: qu&aelig; &longs;unt <expan abbr="t&atilde;">tam</expan> <lb/>fal&longs;a, quam fal&longs;issima, &amp; tam ab&longs;urda, quam ab&longs;urdissima: <lb/>ergo fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda est &longs;ententia Themistij; ex qua h&aelig;c <lb/>fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda &longs;equuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Eadem e&longs;t cau&longs;a finis, &amp; eorum qu&aelig; &longs;unt ad finem: &longs;ed <lb/>quies e&longs;t finis motus, &amp; motus in quietem, vt in finem ordina&shy;<lb/>tur: ergo eadem e&longs;t cau&longs;a motus, &amp; quietis elementorum: &longs;i <lb/>itaque cau&longs;a motus e&longs;t e&longs;&longs;e extra proprium locum, eadem erit <lb/>cau&longs;a quietis: ergo ab hoc, quod est e&longs;&longs;e extra proprium <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, <lb/>elementa habent vt in proprio loco quie&longs;cant: &amp; &longs;i elementa <lb/>in &longs;uis locis quie&longs;cunt, quia &longs;unt in illis; ad &longs;ua propria loca mo<lb/>uebuntur, propterea quod &longs;unt in propriis locis: qu&aelig; &longs;unt <expan abbr="t&atilde;">tam</expan> <lb/>fal&longs;a, quam fal&longs;issima, &amp; tam ab&longs;urda, quam ab&longs;urdissima: <lb/>ergo fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda est &longs;ententia Themistij; ex qua h&aelig;c <lb/>fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda &longs;equuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo argumentor: Po&longs;itis cau&longs;is, &amp; effectus ab ei&longs;dem <lb/>cau&longs;is manantes omnino ponuntur: vt exi&longs;tente igni, calor exi <lb/>&longs;tit, ex oriente &longs;ole, lux oritur; &longs;ed e&longs;&longs;e extra medium e&longs;t cau&shy;<lb/>&longs;a quare terreum corpus moueatur ad medium: ergo omne <lb/>corpus quod erit extra medium, ad medium mouebitur: ergo <lb/>leuissimus ignis extra medium collocatus ad medium de&longs;cen&shy;<lb/>det: &amp; e&longs;&longs;e in medio e&longs;t cau&longs;a, qua in medio graue quie&longs;cat: <lb/>ergo omne corpus, quodin medio erit, in medio quie&longs;cet: ergo &longs;i <lb/>leuissimum ignem in medio constituere contingerit in medio <lb/>quie&longs;cet: qu&aelig; omnia pr&aelig;ter quam quod fal&longs;a &longs;unt, &longs;unt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>ab&longs;urda: ergo vt fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda explodenda &longs;ententia The <lb/>mi&longs;tij e&longs;t; ex qua h&aelig;c fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda na&longs;cuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo argumentor: Po&longs;itis cau&longs;is, &amp; effectus ab ei&longs;dem <lb/>cau&longs;is manantes omnino ponuntur: vt exi&longs;tente igni, calor exi <lb/>&longs;tit, ex oriente &longs;ole, lux oritur; &longs;ed e&longs;&longs;e extra medium e&longs;t cau&shy;<lb/>&longs;a quare terreum corpus moueatur ad medium: ergo omne <lb/>corpus quod erit extra medium, ad medium mouebitur: ergo <lb/>leuissimus ignis extra medium collocatus ad medium de&longs;cen&shy;<lb/>det: &amp; e&longs;&longs;e in medio e&longs;t cau&longs;a, qua in medio graue quie&longs;cat: <lb/>ergo omne corpus, quodin medio erit, in medio quie&longs;cet: ergo &longs;i <lb/>leuissimum ignem in medio constituere contingerit in medio <lb/>quie&longs;cet: qu&aelig; omnia pr&aelig;ter quam quod fal&longs;a &longs;unt, &longs;unt <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>ab&longs;urda: ergo vt fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda explodenda &longs;ententia The <lb/>mi&longs;tij e&longs;t; ex qua h&aelig;c fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda na&longs;cuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Quod ad &longs;ecundam partem, quam paullo ante polliciti&longs;u&shy;<lb/>mus pertinet: ratus e&longs;t Auerroes hallucinatum fui&longs;&longs;e The&shy;<lb/>mi&longs;tium, quod in eam captionem impegerit, qu&aelig; dicitur &longs;ecun<lb/>dum quid ad &longs;impliciter; attulit e<gap/>im cau&longs;am &longs;ecundum quid <lb/>horum effectuum; qu&aelig; &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; cau&longs;a non est;<emph.end type="italics"/><pb pagenum="53"/><emph type="italics"/>sed tantum &longs;ecundum quid, immo &longs;ola e&longs;t di&longs;po&longs;itio cau&longs;&aelig; &longs;im <lb/>pliciter: verbi gratia corporis grauis in centro exi&longs;tentis gra&shy;<lb/>uitas e&longs;t cau&longs;a, quam ob rem graue in centro maneat; &amp; ea&shy;<lb/>dem grauitas eiu&longs;dem corporis grauis extra centrum exi&longs;ten&shy;<lb/>tis, est cau&longs;a, qam ob rem graue ad centrum moueatur: e&longs;&longs;e <lb/>ergo in centro, vt extra <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>, non &longs;unt cau&longs;&aelig; motus, &amp; quie&shy;<lb/>tis in centro, &amp; ad centrum; &longs;ed &longs;unt di&longs;po&longs;itiones contrari&aelig; <lb/>eiusdem grauitatis; ex qua ad numerum eadem grauitate, <lb/>contrariis di&longs;po&longs;itionibus di&longs;po&longs;ita contrarij effectus na&longs;cun&shy;<lb/>tur: nam idem &longs;ecundum idem, re&longs;pectu eiu&longs;dem, &amp; eidem, <lb/>contrariorum cau&longs;a e&longs;&longs;e non pote&longs;t, vt auctor e&longs;t Aristoteles <lb/>libro quarto Metheorologicorum particula trige&longs;ima&longs;exta: <lb/>&longs;ub diuer&longs;is tamen, vel (vt melius dicam) sub contrariis di&shy;<lb/>&longs;po&longs;itionibus, potest idem e&longs;&longs;e cau&longs;a contrariorum, vt Ari&shy;<lb/>&longs;toteles scriptum reliquit secundo Phy&longs;icorum particula tri&shy;<lb/>ge&longs;ima; &longs;icut &longs;igubernator, &longs;i ad&longs;it, e&longs;t cau&longs;a &longs;alutis in naui; <lb/>&longs;iver&ograve; ab&longs;it, causa e&longs;t nauis vt mergatur: &amp; id propri&egrave; verum <lb/>e&longs;&longs;e in cau&longs;is efficientibus, atque mouentibus Ari&longs;toteles &longs;cri <lb/>p&longs;it libro quinto Diuinorum particula &longs;ecunda: Ex eadem er <lb/>go cau&longs;a faciente, atque mouente, contrario modo di&longs;po&longs;ita ef&shy;<lb/>fectus contrarij na&longs;cuntur: quo fit, vt grauitas corporis gra&shy;<lb/>uis in centro existentis, cau&longs;a &longs;it quietis, &amp; grauitas corporis <lb/>grauis extra centrum po&longs;iti &longs;it cau&longs;a motus: &amp; leuitas cor&shy;<lb/>poris leuis &longs;ub luna immediat&egrave; quie&longs;oentis, &longs;it cau&longs;a quietis: &amp; <lb/>grauitas corporis grauis extra centrum con&longs;tituti, &longs;it cau&longs;a <lb/>motus, vt diximus: &amp; leuitas corporis leuis, &longs;ub proprio na&shy;<lb/>turalique loco inuenti, &longs;it cau&longs;a motus: cau&longs;a ergo, qu&aelig; facit <lb/>motum, &amp; quietem, e&longs;t, numero eadem: &longs;ed di&longs;po&longs;itiones, <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>eamdem cau&longs;am numero vnam di&longs;ponentes, &longs;unt contrari&aelig;. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Quod ad &longs;ecundam partem, quam paullo ante polliciti&longs;u&shy;<lb/>mus pertinet: ratus e&longs;t Auerroes hallucinatum fui&longs;&longs;e The&shy;<lb/>mi&longs;tium, quod in eam captionem impegerit, qu&aelig; dicitur &longs;ecun<lb/>dum quid ad &longs;impliciter; attulit enim cau&longs;am &longs;ecundum quid <lb/>horum effectuum; qu&aelig; &longs;impliciter, &amp; ab&longs;olut&egrave; cau&longs;a non est;<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/072.jpg" pagenum="53"/><emph type="italics"/>sed tantum &longs;ecundum quid, immo &longs;ola e&longs;t di&longs;po&longs;itio cau&longs;&aelig; &longs;im <lb/>pliciter: verbi gratia corporis grauis in centro exi&longs;tentis gra&shy;<lb/>uitas e&longs;t cau&longs;a, quam ob rem graue in centro maneat; &amp; ea&shy;<lb/>dem grauitas eiu&longs;dem corporis grauis extra centrum exi&longs;ten&shy;<lb/>tis, est cau&longs;a, qam ob rem graue ad centrum moueatur: e&longs;&longs;e <lb/>ergo in centro, vt extra <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>, non &longs;unt cau&longs;&aelig; motus, &amp; quie&shy;<lb/>tis in centro, &amp; ad centrum; &longs;ed &longs;unt di&longs;po&longs;itiones contrari&aelig; <lb/>eiusdem grauitatis; ex qua ad numerum eadem grauitate, <lb/>contrariis di&longs;po&longs;itionibus di&longs;po&longs;ita contrarij effectus na&longs;cun&shy;<lb/>tur: nam idem &longs;ecundum idem, re&longs;pectu eiu&longs;dem, &amp; eidem, <lb/>contrariorum cau&longs;a e&longs;&longs;e non pote&longs;t, vt auctor e&longs;t Aristoteles <lb/>libro quarto Metheorologicorum particula trige&longs;ima&longs;exta: <lb/>&longs;ub diuer&longs;is tamen, vel (vt melius dicam) sub contrariis di&shy;<lb/>&longs;po&longs;itionibus, potest idem e&longs;&longs;e cau&longs;a contrariorum, vt Ari&shy;<lb/>&longs;toteles scriptum reliquit secundo Phy&longs;icorum particula tri&shy;<lb/>ge&longs;ima; &longs;icut &longs;igubernator, &longs;i ad&longs;it, e&longs;t cau&longs;a &longs;alutis in naui; <lb/>&longs;iver&ograve; ab&longs;it, causa e&longs;t nauis vt mergatur: &amp; id propri&egrave; verum <lb/>e&longs;&longs;e in cau&longs;is efficientibus, atque mouentibus Ari&longs;toteles &longs;cri <lb/>p&longs;it libro quinto Diuinorum particula &longs;ecunda: Ex eadem er <lb/>go cau&longs;a faciente, atque mouente, contrario modo di&longs;po&longs;ita ef&shy;<lb/>fectus contrarij na&longs;cuntur: quo fit, vt grauitas corporis gra&shy;<lb/>uis in centro existentis, cau&longs;a &longs;it quietis, &amp; grauitas corporis <lb/>grauis extra centrum po&longs;iti &longs;it cau&longs;a motus: &amp; leuitas cor&shy;<lb/>poris leuis &longs;ub luna immediat&egrave; quie&longs;oentis, &longs;it cau&longs;a quietis: &amp; <lb/>grauitas corporis grauis extra centrum con&longs;tituti, &longs;it cau&longs;a <lb/>motus, vt diximus: &amp; leuitas corporis leuis, &longs;ub proprio na&shy;<lb/>turalique loco inuenti, &longs;it cau&longs;a motus: cau&longs;a ergo, qu&aelig; facit <lb/>motum, &amp; quietem, e&longs;t, numero eadem: &longs;ed di&longs;po&longs;itiones, <expan abbr="h&atilde;c">hanc</expan> <lb/>eamdem cau&longs;am numero vnam di&longs;ponentes, &longs;unt contrari&aelig;. <lb/></s>
  
 <s>Hallucinatus e&longs;t ergo Themi&longs;tius, qui di&longs;po&longs;itiones cau&longs;&aelig; agen<emph.end type="italics"/><pb pagenum="54"/><emph type="italics"/>tis cau&longs;as agentes e&longs;&longs;e crediderit: eam obrem in fallaciam in <lb/>cidit, qu&aelig; secundum quid ad &longs;impliciter nuncupatur, dum <lb/>cau&longs;as secundum quid eo honore affecit, quo &longs;impliciter, &amp; <lb/>ab&longs;olut&aelig; cau&longs;&aelig; affici debuerant: h&aelig;c ad argumenti <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. <lb/></s> <s>Hallucinatus e&longs;t ergo Themi&longs;tius, qui di&longs;po&longs;itiones cau&longs;&aelig; agen<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/073.jpg" pagenum="54"/><emph type="italics"/>tis cau&longs;as agentes e&longs;&longs;e crediderit: eam obrem in fallaciam in <lb/>cidit, qu&aelig; secundum quid ad &longs;impliciter nuncupatur, dum <lb/>cau&longs;as secundum quid eo honore affecit, quo &longs;impliciter, &amp; <lb/>ab&longs;olut&aelig; cau&longs;&aelig; affici debuerant: h&aelig;c ad argumenti <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>. <lb/></s>
  
 <s>Nunc ad eiu&longs;dem argumenti formam est tertio loco re&longs;pon&shy;<lb/>dendum. </s> <s>Nunc ad eiu&longs;dem argumenti formam est tertio loco re&longs;pon&shy;<lb/>dendum. </s>
  
 <s>Dixerat Themistius, contrariorum effectuum, <lb/>vna &amp; eadem numero cau&longs;a e&longs;&longs;e non potest: sed <expan abbr="c&otilde;trari&aelig;">contrari&aelig;</expan> ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e est vt &longs;int contrariorum effectuum cau&longs;&aelig;: cui re&longs;pon&shy;<lb/>dendum e&longs;t; &longs;i eadem causa &longs;it eodem modo di&longs;po&longs;ita, id est <lb/>vero verius quod Ari&longs;totelem scrip&longs;i&longs;&longs;e libro quarto Metheo <lb/>rologicorum paullo ante memorauimus: sed &longs;i dixerimus <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan> <lb/>hanc, atque eamdem causam non e&longs;&longs;e eodem modo di&longs;po&longs;i&shy;<lb/>tam, sed modis contrariis: tunc ex eadem causa numero <lb/>contrario modo di&longs;po&longs;ita, contrarij effectus na&longs;cuntur: vt <lb/>Aristotelem libro secundo Phy&longs;icorum literis con&longs;ignaui&longs;&longs;e <lb/>nunc diximus. </s> <s>Dixerat Themistius, contrariorum effectuum, <lb/>vna &amp; eadem numero cau&longs;a e&longs;&longs;e non potest: sed <expan abbr="c&otilde;trari&aelig;">contrari&aelig;</expan> ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;e est vt &longs;int contrariorum effectuum cau&longs;&aelig;: cui re&longs;pon&shy;<lb/>dendum e&longs;t; &longs;i eadem causa &longs;it eodem modo di&longs;po&longs;ita, id est <lb/>vero verius quod Ari&longs;totelem scrip&longs;i&longs;&longs;e libro quarto Metheo <lb/>rologicorum paullo ante memorauimus: sed &longs;i dixerimus <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan> <lb/>hanc, atque eamdem causam non e&longs;&longs;e eodem modo di&longs;po&longs;i&shy;<lb/>tam, sed modis contrariis: tunc ex eadem causa numero <lb/>contrario modo di&longs;po&longs;ita, contrarij effectus na&longs;cuntur: vt <lb/>Aristotelem libro secundo Phy&longs;icorum literis con&longs;ignaui&longs;&longs;e <lb/>nunc diximus. </s>
  
 <s>maior ergo propo&longs;itio Themistij per inficia&shy;<lb/>tionem, vt fal&longs;a diluitur, &longs;i ab&longs;olut&egrave; proferatur: &longs;i ei&shy;<lb/>dem numero cau&longs;&aelig; di&longs;po&longs;itiones contrari&aelig; addit&aelig; fuerint, <lb/>vt vera datur, qua ratione argumentum tollitur; Nec &longs;equi&shy;<lb/>tur, graue in medio collocatum &longs;tat in medio: ergo ab hoc, <lb/>quod e&longs;t e&longs;&longs;e in medio, graue habet, vt quie&longs;cat in medio; perin <lb/>deac non &longs;equitur, graue extra medium po&longs;itum ad medium <lb/>fertur: ergo ab hoc, quod e&longs;t e&longs;&longs;e extra medium, graue habet <lb/>vt moueatur ad medium: Vera ergo est &longs;ecunda hypothe&longs;is, <lb/>quam vti veram po&longs;uimus: &amp; qu&aelig; &agrave; Themi&longs;tio contra eam&shy;<lb/>dem dicuntur, nullum momentum habent.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="55"/><p type="head"> <s>maior ergo propo&longs;itio Themistij per inficia&shy;<lb/>tionem, vt fal&longs;a diluitur, &longs;i ab&longs;olut&egrave; proferatur: &longs;i ei&shy;<lb/>dem numero cau&longs;&aelig; di&longs;po&longs;itiones contrari&aelig; addit&aelig; fuerint, <lb/>vt vera datur, qua ratione argumentum tollitur; Nec &longs;equi&shy;<lb/>tur, graue in medio collocatum &longs;tat in medio: ergo ab hoc, <lb/>quod e&longs;t e&longs;&longs;e in medio, graue habet, vt quie&longs;cat in medio; perin <lb/>deac non &longs;equitur, graue extra medium po&longs;itum ad medium <lb/>fertur: ergo ab hoc, quod e&longs;t e&longs;&longs;e extra medium, graue habet <lb/>vt moueatur ad medium: Vera ergo est &longs;ecunda hypothe&longs;is, <lb/>quam vti veram po&longs;uimus: &amp; qu&aelig; &agrave; Themi&longs;tio contra eam&shy;<lb/>dem dicuntur, nullum momentum habent.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/074.jpg" pagenum="55"/><p type="head">
  
 <s>Exitus <expan abbr="argumentor&utilde;">argumentorum</expan>, quibus Themi&longs;tius Ari&longs;tote&shy;<lb/>lis definiti&ograve;nes labefactare conatur, <expan abbr="d&utilde;grauia">dungrauia</expan>, &amp; <lb/>leuia definit, explicatur. </s> <s>Exitus <expan abbr="argumentor&utilde;">argumentorum</expan>, quibus Themi&longs;tius Ari&longs;tote&shy;<lb/>lis definiti&ograve;nes labefactare conatur, <expan abbr="d&utilde;grauia">dungrauia</expan>, &amp; <lb/>leuia definit, explicatur. </s>
  
Line 894 
Line 894 
  
 <s>Fal&longs;um ergo erit Themi&longs;tij dictum; terra in aere &longs;u&longs;pen&longs;a non <lb/>de&longs;cendit: ergo non e&longs;t terra, cum non de&longs;cendat; &amp; ignis apud <lb/>nos genitus, &amp; quo minus a&longs;cendat impeditus, ad <expan abbr="&longs;uper&atilde;">&longs;uperam</expan> huius <lb/>mundi <expan abbr="or&atilde;">oram</expan> non attollitur: ergo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t ignis, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> non a&longs;cendat: &amp; <lb/>terra, qu&aelig; stat in centro non mouetur ad centrum; &amp; qu&aelig; e&longs;t <lb/>extra <expan abbr="centr&utilde;n&otilde;">centrunnon</expan> quie&longs;cit, ni&longs;i impediatur: ergo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> est terra, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> quie&longs;cat. </s> <s>Fal&longs;um ergo erit Themi&longs;tij dictum; terra in aere &longs;u&longs;pen&longs;a non <lb/>de&longs;cendit: ergo non e&longs;t terra, cum non de&longs;cendat; &amp; ignis apud <lb/>nos genitus, &amp; quo minus a&longs;cendat impeditus, ad <expan abbr="&longs;uper&atilde;">&longs;uperam</expan> huius <lb/>mundi <expan abbr="or&atilde;">oram</expan> non attollitur: ergo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t ignis, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> non a&longs;cendat: &amp; <lb/>terra, qu&aelig; stat in centro non mouetur ad centrum; &amp; qu&aelig; e&longs;t <lb/>extra <expan abbr="centr&utilde;n&otilde;">centrunnon</expan> quie&longs;cit, ni&longs;i impediatur: ergo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> est terra, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> quie&longs;cat. </s>
  
 <s>Et ignis &longs;ub luna ad <expan abbr="lun&atilde;">lunam</expan> non attollitur; et e&longs;t ignis <lb/>&amp; leuissimus, &amp; idem ignis extra <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> naturalem locum non <lb/>quie&longs;cit, ni&longs;i impeditus; ergo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t ignis; ergo definitiones de iis <lb/>omnibus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> dicuntur, de quibus dici debent: immo de multis di <lb/>cuntur, de quibus fas non e&longs;&longs;et, vt <expan abbr="dicer&etilde;tur">dicerentur</expan>: vt de elementis in <lb/>&longs;uis naturalibus locis quie&longs;centibus; qu&aelig;ibinec grauia sunt, nec <lb/>leuia, nec mouentur; et de elementis, qu&aelig;grauia &longs;unt, &amp; leuia, <lb/>aliquando tamen, <expan abbr="c&utilde;impediantur">cunimpediantur</expan>, extra proprium <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> quie&shy;<lb/>&longs;cunt: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> h&aelig;c omnia fal&longs;a &longs;int, per omnium argumentorum in <lb/>ficiationem &longs;ingula <expan abbr="dilu&utilde;tur">diluuntur</expan>, quippe quod h&aelig; definitiones <expan abbr="sol&atilde;">solam</expan> <lb/>energiam, &amp; <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan> &longs;ine aliquo perpetuo actu &longs;ignificent.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="56"/><p type="main"> <s>Et ignis &longs;ub luna ad <expan abbr="lun&atilde;">lunam</expan> non attollitur; et e&longs;t ignis <lb/>&amp; leuissimus, &amp; idem ignis extra <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> naturalem locum non <lb/>quie&longs;cit, ni&longs;i impeditus; ergo <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t ignis; ergo definitiones de iis <lb/>omnibus <expan abbr="n&otilde;">non</expan> dicuntur, de quibus dici debent: immo de multis di <lb/>cuntur, de quibus fas non e&longs;&longs;et, vt <expan abbr="dicer&etilde;tur">dicerentur</expan>: vt de elementis in <lb/>&longs;uis naturalibus locis quie&longs;centibus; qu&aelig;ibinec grauia sunt, nec <lb/>leuia, nec mouentur; et de elementis, qu&aelig;grauia &longs;unt, &amp; leuia, <lb/>aliquando tamen, <expan abbr="c&utilde;impediantur">cunimpediantur</expan>, extra proprium <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> quie&shy;<lb/>&longs;cunt: <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> h&aelig;c omnia fal&longs;a &longs;int, per omnium argumentorum in <lb/>ficiationem &longs;ingula <expan abbr="dilu&utilde;tur">diluuntur</expan>, quippe quod h&aelig; definitiones <expan abbr="sol&atilde;">solam</expan> <lb/>energiam, &amp; <expan abbr="facultat&etilde;">facultatem</expan> &longs;ine aliquo perpetuo actu &longs;ignificent.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/075.jpg" pagenum="56"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Terra it aque vbicum que &longs;it, est terra, &amp; grauis, &longs;iue mo&shy;<lb/>ueatur, &longs;iue quie&longs;cat, &amp; ignis in quocumque loco inueniatur <lb/>est ignis, &amp; leuis, &longs;iue a&longs;cendat, &longs;iue non; de quorum vtroque <lb/>elemento, ver aque grauium, &amp; leuium definitio eatenus dici&shy;<lb/>tur quo ad vtrum que elementum, seu graue, seu leue, &longs;olam <lb/>energiam, &amp; &longs;olam innatam propen&longs;ionem ad motum adlo&shy;<lb/>cum, &amp; ad quietem in loco habet; &longs;iue ad centrum, &longs;iue in cen <lb/>tro, &longs;iue ad lun&aelig; concauum, &longs;iue &longs;ub lun&aelig; concauo. </s> <s><emph type="italics"/>Terra it aque vbicum que &longs;it, est terra, &amp; grauis, &longs;iue mo&shy;<lb/>ueatur, &longs;iue quie&longs;cat, &amp; ignis in quocumque loco inueniatur <lb/>est ignis, &amp; leuis, &longs;iue a&longs;cendat, &longs;iue non; de quorum vtroque <lb/>elemento, ver aque grauium, &amp; leuium definitio eatenus dici&shy;<lb/>tur quo ad vtrum que elementum, seu graue, seu leue, &longs;olam <lb/>energiam, &amp; &longs;olam innatam propen&longs;ionem ad motum adlo&shy;<lb/>cum, &amp; ad quietem in loco habet; &longs;iue ad centrum, &longs;iue in cen <lb/>tro, &longs;iue ad lun&aelig; concauum, &longs;iue &longs;ub lun&aelig; concauo. </s>
  
Line 908 
Line 908 
  
 <s>Non propter aquam &longs;ubie&shy;<lb/>ctam, vt Tales mile&longs;ius; Non propter aerem suppo&longs;itum vt <lb/>Anaxagoras, at que Democritus crediderunt: &agrave; quibus, aqua <lb/>&longs;cilicet atque aere lata terr&aelig; figura sub&longs;tentaretur. </s> <s>Non propter aquam &longs;ubie&shy;<lb/>ctam, vt Tales mile&longs;ius; Non propter aerem suppo&longs;itum vt <lb/>Anaxagoras, at que Democritus crediderunt: &agrave; quibus, aqua <lb/>&longs;cilicet atque aere lata terr&aelig; figura sub&longs;tentaretur. </s>
  
 <s>Non pro <lb/>pter ocissimam c&aelig;li conuer&longs;ionem, vt Empedocles tradidit: <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>propter &aelig;quabilitatem, vt Anaximander docuit; sed quia <lb/>&longs;ic &longs;tatutum e&longs;t &agrave; natura, vt corpora omnia grauia vndecum&shy;<lb/>que deor&longs;um ferantur ad totius mundi centrum descendat, il&shy;<lb/>ludque pertran&longs;ire non possint; sedibi quie&longs;cant: alioqui con&shy;<lb/>tranaturam propriam iterum in sublime volabunt: omnes <lb/>enim totius mundipartes, vbicumque extra centrum extite-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="57"/><emph type="italics"/>rint, &longs;ursum e&longs;&longs;e dicuntur, &amp; re uera &longs;unt; vt docet Aricto&shy;<lb/>teles in his, qu&aelig; de c&aelig;lo, &amp; mundo: &longs;icut tota terra in centro <lb/>&longs;istetur, it a &amp; qu&aelig;libet eius particula: nam ad eumdem lo&shy;<lb/>cum totum, &amp; partes natura mouentur, &amp; in eodem loco <lb/>natura manent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Non pro <lb/>pter ocissimam c&aelig;li conuer&longs;ionem, vt Empedocles tradidit: <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>propter &aelig;quabilitatem, vt Anaximander docuit; sed quia <lb/>&longs;ic &longs;tatutum e&longs;t &agrave; natura, vt corpora omnia grauia vndecum&shy;<lb/>que deor&longs;um ferantur ad totius mundi centrum descendat, il&shy;<lb/>ludque pertran&longs;ire non possint; sedibi quie&longs;cant: alioqui con&shy;<lb/>tranaturam propriam iterum in sublime volabunt: omnes <lb/>enim totius mundipartes, vbicumque extra centrum extite-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/076.jpg" pagenum="57"/><emph type="italics"/>rint, &longs;ursum e&longs;&longs;e dicuntur, &amp; re uera &longs;unt; vt docet Aricto&shy;<lb/>teles in his, qu&aelig; de c&aelig;lo, &amp; mundo: &longs;icut tota terra in centro <lb/>&longs;istetur, it a &amp; qu&aelig;libet eius particula: nam ad eumdem lo&shy;<lb/>cum totum, &amp; partes natura mouentur, &amp; in eodem loco <lb/>natura manent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Difficultas &longs;oluitur, qua probari po&longs;&longs;e videtur, ele <lb/>menta dum quie&longs;cunt, elementa non e&longs;&longs;e, &longs;ed <lb/>tantum, dum mouentur. </s> <s>Difficultas &longs;oluitur, qua probari po&longs;&longs;e videtur, ele <lb/>menta dum quie&longs;cunt, elementa non e&longs;&longs;e, &longs;ed <lb/>tantum, dum mouentur. </s>
  
Line 922 
Line 922 
  
 <s>Re&longs;pondeo primo ad materiam; &longs;ecundo ad formam. </s> <s>Re&longs;pondeo primo ad materiam; &longs;ecundo ad formam. </s>
  
 <s>Adma <lb/>teriam &longs;ciendum; ea qu&aelig; per &longs;e in&longs;unt, rei natur am magis, <lb/>&amp; melius explicare, iis qu&aelig;per accidens ine&longs;&longs;e dicuntur; vt <lb/>participatio rationis, qu&aelig; per &longs;e e&longs;t in homine, hominis <expan abbr="natur&amacr;">naturam</expan> <lb/>magis, &amp; melius explicat, quam aut albedo, aut nigredo; qu&aelig; <lb/>&longs;unt hominis accidentia; <expan abbr="qu&amacr;quam">quanquam</expan> ad intelligendam rei natu <lb/>ram non &longs;olum nece&longs;&longs;arium e&longs;t ea, qu&aelig; per &longs;e in&longs;unt, cogno&longs;ce&shy;<lb/>re, &longs;ed &amp; ea etiam, qu&aelig; accidunt rei cogno&longs;cend&aelig;, ad cogni&shy;<lb/>tionem natur&aelig; magnum adferunt momentum; vt Aricto&shy;<lb/>teles docuit libro primo de anima particula vndecima.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="58"/><p type="main"> <s>Adma <lb/>teriam &longs;ciendum; ea qu&aelig; per &longs;e in&longs;unt, rei natur am magis, <lb/>&amp; melius explicare, iis qu&aelig;per accidens ine&longs;&longs;e dicuntur; vt <lb/>participatio rationis, qu&aelig; per &longs;e e&longs;t in homine, hominis <expan abbr="natur&amacr;">naturam</expan> <lb/>magis, &amp; melius explicat, quam aut albedo, aut nigredo; qu&aelig; <lb/>&longs;unt hominis accidentia; <expan abbr="qu&amacr;quam">quanquam</expan> ad intelligendam rei natu <lb/>ram non &longs;olum nece&longs;&longs;arium e&longs;t ea, qu&aelig; per &longs;e in&longs;unt, cogno&longs;ce&shy;<lb/>re, &longs;ed &amp; ea etiam, qu&aelig; accidunt rei cogno&longs;cend&aelig;, ad cogni&shy;<lb/>tionem natur&aelig; magnum adferunt momentum; vt Aricto&shy;<lb/>teles docuit libro primo de anima particula vndecima.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/077.jpg" pagenum="58"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo loco &longs;ciendum finem ad rei naturam proximius <lb/>accedere, eamdemque magis explicare, &amp; e&longs;&longs;e nobiliorem <lb/>quam &longs;int ea, qu&aelig; it a ordinantur, vt ad finem tendant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo loco &longs;ciendum finem ad rei naturam proximius <lb/>accedere, eamdemque magis explicare, &amp; e&longs;&longs;e nobiliorem <lb/>quam &longs;int ea, qu&aelig; it a ordinantur, vt ad finem tendant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 938 
Line 938 
  
 <s><emph type="italics"/>Ad locum, qui ab oppo&longs;itis petebatur dicimus: elementorum <lb/>motum vitam imperfectam ex motu manantem finire; non <lb/>autem perfectam; qu&aelig; non ex motu, sed ex quiete manat: <lb/>immo in ip&longs;amet quiete con&longs;i&longs;tit. </s> <s><emph type="italics"/>Ad locum, qui ab oppo&longs;itis petebatur dicimus: elementorum <lb/>motum vitam imperfectam ex motu manantem finire; non <lb/>autem perfectam; qu&aelig; non ex motu, sed ex quiete manat: <lb/>immo in ip&longs;amet quiete con&longs;i&longs;tit. </s>
  
 <s>Adl&oacute;cum Ari&longs;totelis libro <lb/>duodecimo Diuinorum re&longs;pondendum: C&aelig;lum &amp; Naturam <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri &agrave; Deo ni&longs;i metaphoric&egrave; per modum intellecti ama&shy;<lb/>ti, &amp; de&longs;iderati, qui motus e&longs;t qui ti, quam motui &longs;imilior; in <lb/>hac quiete Deus &longs;e <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> amat, atque intelligit; in quo aman-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="59"/><emph type="italics"/>di, &amp; intelligendi actu quie&longs;cit: vitamque ab&longs;olutissimam, ac <lb/>beatissimam viuit, nullius extrin&longs;ic&aelig; rei indigentem, &longs;ed copiis <lb/>omnibus intrin&longs;icis, qu&aelig; ad diuinam perfectionem pertinere <lb/>videantur, <expan abbr="ab&utilde;dantem">abundantem</expan>: ex qua vita numeris omnibus ab&longs;olu&shy;<lb/>tissima c&aelig;le&longs;tium <expan abbr="globor&utilde;">globorum</expan> motus con&longs;equitur: non enim Deus, <lb/>vt figulus rotam, it a manu, quam <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habet, c&aelig;lum mouet, &longs;ed <lb/>intellectu, &amp; voluntate: ideo, per modum intellecti amati, ac <lb/>de&longs;iderati; Con&longs;i&longs;tit ergo vita Dei perennis in actu intelligen&shy;<lb/>di, &amp; amandi &longs;e ip&longs;um: qui intelligendi, &amp; amandi actus, e&longs;t <lb/>quieti &longs;imilior, quam motui, vt diximus, &amp; non in actu mouen <lb/>di quantumuis metaphorico; quibus de rebus, grauissimis illis, <lb/>&amp; &longs;anctissimis quidem <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> agendum non e&longs;t: pr&aelig;&longs;ertim cum <lb/>&longs;ecundum verit atem verissim&aelig; religionis no&longs;tr&aelig; fal&longs;a &longs;int h&aelig;c; <lb/>qu&aelig; &agrave; &longs;acris Doctoribus scholasticis, vulgo appellatis, Ari&longs;to&shy;<lb/>teli a&longs;cribuntur: Roget quis: cum omnia grauia ad medium <lb/>ferantur, vtrum ne ad mundi medium &longs;uapte natura de&longs;cen&shy;<lb/>dant, qu&aelig; graues &longs;unt terr&aelig; partes, quatenus vniuer&longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> <lb/>est, an quod terr&aelig; tantum est medium. </s> <s>Adl&oacute;cum Ari&longs;totelis libro <lb/>duodecimo Diuinorum re&longs;pondendum: C&aelig;lum &amp; Naturam <lb/><expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri &agrave; Deo ni&longs;i metaphoric&egrave; per modum intellecti ama&shy;<lb/>ti, &amp; de&longs;iderati, qui motus e&longs;t qui ti, quam motui &longs;imilior; in <lb/>hac quiete Deus &longs;e <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> amat, atque intelligit; in quo aman-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/078.jpg" pagenum="59"/><emph type="italics"/>di, &amp; intelligendi actu quie&longs;cit: vitamque ab&longs;olutissimam, ac <lb/>beatissimam viuit, nullius extrin&longs;ic&aelig; rei indigentem, &longs;ed copiis <lb/>omnibus intrin&longs;icis, qu&aelig; ad diuinam perfectionem pertinere <lb/>videantur, <expan abbr="ab&utilde;dantem">abundantem</expan>: ex qua vita numeris omnibus ab&longs;olu&shy;<lb/>tissima c&aelig;le&longs;tium <expan abbr="globor&utilde;">globorum</expan> motus con&longs;equitur: non enim Deus, <lb/>vt figulus rotam, it a manu, quam <expan abbr="n&otilde;">non</expan> habet, c&aelig;lum mouet, &longs;ed <lb/>intellectu, &amp; voluntate: ideo, per modum intellecti amati, ac <lb/>de&longs;iderati; Con&longs;i&longs;tit ergo vita Dei perennis in actu intelligen&shy;<lb/>di, &amp; amandi &longs;e ip&longs;um: qui intelligendi, &amp; amandi actus, e&longs;t <lb/>quieti &longs;imilior, quam motui, vt diximus, &amp; non in actu mouen <lb/>di quantumuis metaphorico; quibus de rebus, grauissimis illis, <lb/>&amp; &longs;anctissimis quidem <expan abbr="n&utilde;c">nunc</expan> agendum non e&longs;t: pr&aelig;&longs;ertim cum <lb/>&longs;ecundum verit atem verissim&aelig; religionis no&longs;tr&aelig; fal&longs;a &longs;int h&aelig;c; <lb/>qu&aelig; &agrave; &longs;acris Doctoribus scholasticis, vulgo appellatis, Ari&longs;to&shy;<lb/>teli a&longs;cribuntur: Roget quis: cum omnia grauia ad medium <lb/>ferantur, vtrum ne ad mundi medium &longs;uapte natura de&longs;cen&shy;<lb/>dant, qu&aelig; graues &longs;unt terr&aelig; partes, quatenus vniuer&longs;i <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> <lb/>est, an quod terr&aelig; tantum est medium. </s>
  
 <s>Re&longs;pondeo quamuis <lb/>totius mundi, &amp; terr&aelig; medium idem e&longs;&longs;e conting at, terr&aelig; ta&shy;<lb/>men partes, qu&aelig; graues &longs;unt, non adterr&aelig;, quatenus terr&aelig;, <lb/>&longs;ed quatenus vniuer&longs;i medium e&longs;t, natura feruntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Re&longs;pondeo quamuis <lb/>totius mundi, &amp; terr&aelig; medium idem e&longs;&longs;e conting at, terr&aelig; ta&shy;<lb/>men partes, qu&aelig; graues &longs;unt, non adterr&aelig;, quatenus terr&aelig;, <lb/>&longs;ed quatenus vniuer&longs;i medium e&longs;t, natura feruntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tim&aelig;us Locrus in libro de anima mundi, &amp; natura ab <lb/>Ari&longs;totelis &longs;ententia alienus non videtur: qui graue, &amp; leue <lb/>(inquit) iudicat tactus, &amp; ratio definit ex inclinatione ad <lb/>medium, &amp; &agrave; medio. </s> <s><emph type="italics"/>Tim&aelig;us Locrus in libro de anima mundi, &amp; natura ab <lb/>Ari&longs;totelis &longs;ententia alienus non videtur: qui graue, &amp; leue <lb/>(inquit) iudicat tactus, &amp; ratio definit ex inclinatione ad <lb/>medium, &amp; &agrave; medio. </s>
  
 <s>Deor&longs;um enim &amp; medium ambo, id e&longs;t <lb/>tactus &amp; ratio, idem cen&longs;ent: nam globi <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> e&longs;t deor&longs;um, <lb/>quod est extra centrum ad extremum ambitum &longs;ur&longs;um: ad <lb/>qu&aelig; duo contraria loca grauia, &amp; leuia &longs;implicia corporana <lb/>tura cientur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="60"/><p type="head"> <s>Deor&longs;um enim &amp; medium ambo, id e&longs;t <lb/>tactus &amp; ratio, idem cen&longs;ent: nam globi <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan> e&longs;t deor&longs;um, <lb/>quod est extra centrum ad extremum ambitum &longs;ur&longs;um: ad <lb/>qu&aelig; duo contraria loca grauia, &amp; leuia &longs;implicia corporana <lb/>tura cientur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/079.jpg" pagenum="60"/><p type="head">
  
 <s>Quid &longs;it, elementa &agrave; &longs;e per &longs;e moueri: in quo de <lb/>multiplici mouendi principio. <lb/></s> <s>Quid &longs;it, elementa &agrave; &longs;e per &longs;e moueri: in quo de <lb/>multiplici mouendi principio. <lb/></s>
  
Line 958 
Line 958 
  
 <s><emph type="italics"/>Hac eadem ratione c&aelig;lum, quod &amp; ip&longs;um, vt vniuer&longs;alis <lb/>cau&longs;a elementa mouet, &longs;emper excipimus, quando particula&shy;<lb/>res <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan> cau&longs;as hic inue&longs;tigare decreuimus. </s> <s><emph type="italics"/>Hac eadem ratione c&aelig;lum, quod &amp; ip&longs;um, vt vniuer&longs;alis <lb/>cau&longs;a elementa mouet, &longs;emper excipimus, quando particula&shy;<lb/>res <expan abbr="motu&utilde;">motuum</expan> cau&longs;as hic inue&longs;tigare decreuimus. </s>
  
 <s>A c&aelig;lo enim, <lb/>vt ab vniuer&longs;ali cau&longs;a, reliqua omnia, dum naturam, &amp; <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan><emph.end type="italics"/><pb pagenum="61"/><emph type="italics"/>ita motum etiam habent &agrave; natura fluentem: id quod texta&shy;<lb/>tus est Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig;lo, &amp; mundo particula <lb/>cente&longs;ima. </s> <s>A c&aelig;lo enim, <lb/>vt ab vniuer&longs;ali cau&longs;a, reliqua omnia, dum naturam, &amp; <expan abbr="vit&atilde;">vitam</expan><emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/080.jpg" pagenum="61"/><emph type="italics"/>ita motum etiam habent &agrave; natura fluentem: id quod texta&shy;<lb/>tus est Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig;lo, &amp; mundo particula <lb/>cente&longs;ima. </s>
  
 <s>C&aelig;lum enim omnia continens, cuncta moderatur, <lb/>&amp; hanc elementorum vniuer&longs;itatem recta ratione, ordine cer <lb/>to, &amp; con&longs;tanti <expan abbr="c&otilde;&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> mouet immutabili: e&longs;t autem ip&longs;ius <lb/>certaratio, lex natur&aelig;, &longs;umma quippe uis in&longs;ita in elemen&shy;<lb/>tis; cui natur&aelig; legi, ceu Imperatori cuidam, dum mouentur <lb/>elementa, parent: &amp; &longs;ine qua, nec con&longs;i&longs;terent, nec moueren&shy;<lb/>tur, atque h&aelig;c quidem lex e&longs;t, cum &aelig;terno <expan abbr="m&utilde;do">mundo</expan> &aelig;terna apud <lb/>Aristotelem: Ver&ugrave;m apud Platonem in Tim&aelig;o, vna cum <lb/>nato mundo nata &egrave;&longs;umma est mente, Deique numine immor <lb/>tali profecta. </s> <s>C&aelig;lum enim omnia continens, cuncta moderatur, <lb/>&amp; hanc elementorum vniuer&longs;itatem recta ratione, ordine cer <lb/>to, &amp; con&longs;tanti <expan abbr="c&otilde;&longs;tantia">con&longs;tantia</expan> mouet immutabili: e&longs;t autem ip&longs;ius <lb/>certaratio, lex natur&aelig;, &longs;umma quippe uis in&longs;ita in elemen&shy;<lb/>tis; cui natur&aelig; legi, ceu Imperatori cuidam, dum mouentur <lb/>elementa, parent: &amp; &longs;ine qua, nec con&longs;i&longs;terent, nec moueren&shy;<lb/>tur, atque h&aelig;c quidem lex e&longs;t, cum &aelig;terno <expan abbr="m&utilde;do">mundo</expan> &aelig;terna apud <lb/>Aristotelem: Ver&ugrave;m apud Platonem in Tim&aelig;o, vna cum <lb/>nato mundo nata &egrave;&longs;umma est mente, Deique numine immor <lb/>tali profecta. </s>
  
Line 970 
Line 970 
  
 <s>Hoc <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> proprium, &amp; <lb/>particulare illudest, quod in hodiernam hanc <expan abbr="qu&aelig;stion&etilde;">qu&aelig;stionem</expan> vo&shy;<lb/>catur; dum qu&aelig;ritur, Vtrum ne <expan abbr="elem&etilde;torum">elementorum</expan> corpora ab hoc <lb/>particulari, ac proprio principio moueantur: an ver&ograve; ab alio <lb/>extrin&longs;eco incitentur. </s> <s>Hoc <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> proprium, &amp; <lb/>particulare illudest, quod in hodiernam hanc <expan abbr="qu&aelig;stion&etilde;">qu&aelig;stionem</expan> vo&shy;<lb/>catur; dum qu&aelig;ritur, Vtrum ne <expan abbr="elem&etilde;torum">elementorum</expan> corpora ab hoc <lb/>particulari, ac proprio principio moueantur: an ver&ograve; ab alio <lb/>extrin&longs;eco incitentur. </s>
  
 <s>Porr&ograve; huius primi principij adhuc mul<emph.end type="italics"/><pb pagenum="62"/><emph type="italics"/>t&aelig; &longs;unt differenti&aelig;: &amp; illius, quod actui primo, &amp; illius, quod <lb/>actui &longs;ecundo proportione re&longs;pondet. </s> <s>Porr&ograve; huius primi principij adhuc mul<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/081.jpg" pagenum="62"/><emph type="italics"/>t&aelig; &longs;unt differenti&aelig;: &amp; illius, quod actui primo, &amp; illius, quod <lb/>actui &longs;ecundo proportione re&longs;pondet. </s>
  
 <s>Quoddam (exempli gra <lb/>tia) in actu intelligendi refert animam, quoddam ver&ograve; &longs;cien&shy;<lb/>tiam, quorum vtroque intelligimus: &longs;ed hoc alterum e&longs;t vt &longs;ub <lb/>stantia, alterum vt habitus. </s> <s>Quoddam (exempli gra <lb/>tia) in actu intelligendi refert animam, quoddam ver&ograve; &longs;cien&shy;<lb/>tiam, quorum vtroque intelligimus: &longs;ed hoc alterum e&longs;t vt &longs;ub <lb/>stantia, alterum vt habitus. </s>
  
Line 990 
Line 990 
  
 <s>Naturalis motus ill&aelig; e&longs;t, qui fit &agrave; principio intrin&longs;eco, <lb/>quod nihil est aliud, quam natura. </s> <s>Naturalis motus ill&aelig; e&longs;t, qui fit &agrave; principio intrin&longs;eco, <lb/>quod nihil est aliud, quam natura. </s>
  
 <s>Violentus autem, cuius <lb/>cau&longs;a, &amp; principium est extrin&longs;e us ad quod principium ex&shy;<lb/>trin&longs;ecus mouens, nihil adiumenti affert id quod impellitur: vt<emph.end type="italics"/><pb pagenum="63"/><emph type="italics"/>dixit Ari&longs;toteles libro tertio cihicorum capite primo. </s> <s>Violentus autem, cuius <lb/>cau&longs;a, &amp; principium est extrin&longs;e us ad quod principium ex&shy;<lb/>trin&longs;ecus mouens, nihil adiumenti affert id quod impellitur: vt<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/082.jpg" pagenum="63"/><emph type="italics"/>dixit Ari&longs;toteles libro tertio cihicorum capite primo. </s>
  
 <s>Mo&shy;<lb/>tus etiam adlocum alter &agrave; natura, alter ab arte fit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Mo&shy;<lb/>tus etiam adlocum alter &agrave; natura, alter ab arte fit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 1004 
Line 1004 
  
 <s>Qu&aelig;&longs;tio igitur e&longs;t: <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> <lb/>ne &longs;implicia elementorum corpora habeant in &longs;e ip&longs;is congeni <lb/>tum principium intrin&longs;ecum &longs;ui motus ad locum, non ad alias <lb/>motionum &longs;pecies, natur alis, non violenti, nec ab arte manan&shy;<lb/>tis, non remotum, &amp; maxim&egrave; commune, &longs;ed particulare, &amp; <lb/>proximum; non quod tantum e&longs;t, vt habitus, &longs;ed etiam vt &longs;ub&shy;<lb/>stantia, non actu &longs;olum primo, &longs;ed actu &longs;ecundo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Qu&aelig;&longs;tio igitur e&longs;t: <expan abbr="vtr&utilde;">vtrum</expan> <lb/>ne &longs;implicia elementorum corpora habeant in &longs;e ip&longs;is congeni <lb/>tum principium intrin&longs;ecum &longs;ui motus ad locum, non ad alias <lb/>motionum &longs;pecies, natur alis, non violenti, nec ab arte manan&shy;<lb/>tis, non remotum, &amp; maxim&egrave; commune, &longs;ed particulare, &amp; <lb/>proximum; non quod tantum e&longs;t, vt habitus, &longs;ed etiam vt &longs;ub&shy;<lb/>stantia, non actu &longs;olum primo, &longs;ed actu &longs;ecundo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>De capite qu&aelig;&longs;tionis hactenus: nunc promissionum ra&shy;<lb/>tio po&longs;tulat, vt ad &longs;ecundam controuer&longs;i&aelig; <lb/>partem eadem methodo ab&longs;oluen&shy;<lb/>dam aggrediamur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="64"/><p type="head"> <s><emph type="italics"/>De capite qu&aelig;&longs;tionis hactenus: nunc promissionum ra&shy;<lb/>tio po&longs;tulat, vt ad &longs;ecundam controuer&longs;i&aelig; <lb/>partem eadem methodo ab&longs;oluen&shy;<lb/>dam aggrediamur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/083.jpg" pagenum="64"/><p type="head">
  
 <s>FERDINANDO MEDICI <lb/>CARDINALI AMPLISSIMO.<!-- KEEP S--></s></p><p type="head"> <s>FERDINANDO MEDICI <lb/>CARDINALI AMPLISSIMO.<!-- KEEP S--></s></p><p type="head">
  
Line 1018 
Line 1018 
  
 <s>At dum h&aelig;c mea monumenta purgare contendo, nolui <lb/><expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> per tenui&longs;&longs;imas meas vires licet, non aliqua in re niti, vt par&shy;<lb/>uum hoc grati animi erga te mei <expan abbr="&longs;pecim&etilde;">&longs;pecimen</expan> ederetur, rude illud quidem <lb/>&amp; inchoatum, ita tamen elaboratum, vt vtrum ne hi vngues mu&longs;ipu&shy;<lb/>lam, an futurum leonem <expan abbr="portend&atilde;t">portendant</expan>, facile intelligatur: iidem &longs;i mu&longs;i&shy;<lb/>pulam indignam, qu&ecedil; &agrave; tanto Cardinale probetur, pr&ecedil;&longs;etulerint, exclu <lb/>dentur: &longs;i leonem ad rem c&oelig;ptam alacrius ab&longs;oluendam tuoque no&shy;<lb/>mini dicandam maiores animi a&longs;&longs;umentur: quod optimo iure tibi <lb/>pr&ecedil;&longs;tare debeo, quia tu &longs;ola tua <expan abbr="benefic&etilde;tia">beneficentia</expan> me &longs;ic extuli&longs;ti, vt quicquid <lb/>e&longs;t in me honoris, quicquid glori&aelig;, id totum tibi de me quam optim&egrave; <lb/>merito deberi, &amp; intelligam, &amp; libenti&longs;&longs;im&egrave; pr&ecedil;dicem: accipe igitur, <lb/>qu&ecedil; tua e&longs;t humanitas, libri huius de grauium, &amp; leuium motu &longs;ecun<lb/>dam hanc partem, &amp; &agrave; me qui totus in tuo &aelig;re &longs;um, tuaque in laude <lb/>omni &longs;tudio cogitationeque defixus, alia breui expecta. </s> <s>At dum h&aelig;c mea monumenta purgare contendo, nolui <lb/><expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> per tenui&longs;&longs;imas meas vires licet, non aliqua in re niti, vt par&shy;<lb/>uum hoc grati animi erga te mei <expan abbr="&longs;pecim&etilde;">&longs;pecimen</expan> ederetur, rude illud quidem <lb/>&amp; inchoatum, ita tamen elaboratum, vt vtrum ne hi vngues mu&longs;ipu&shy;<lb/>lam, an futurum leonem <expan abbr="portend&atilde;t">portendant</expan>, facile intelligatur: iidem &longs;i mu&longs;i&shy;<lb/>pulam indignam, qu&ecedil; &agrave; tanto Cardinale probetur, pr&ecedil;&longs;etulerint, exclu <lb/>dentur: &longs;i leonem ad rem c&oelig;ptam alacrius ab&longs;oluendam tuoque no&shy;<lb/>mini dicandam maiores animi a&longs;&longs;umentur: quod optimo iure tibi <lb/>pr&ecedil;&longs;tare debeo, quia tu &longs;ola tua <expan abbr="benefic&etilde;tia">beneficentia</expan> me &longs;ic extuli&longs;ti, vt quicquid <lb/>e&longs;t in me honoris, quicquid glori&aelig;, id totum tibi de me quam optim&egrave; <lb/>merito deberi, &amp; intelligam, &amp; libenti&longs;&longs;im&egrave; pr&ecedil;dicem: accipe igitur, <lb/>qu&ecedil; tua e&longs;t humanitas, libri huius de grauium, &amp; leuium motu &longs;ecun<lb/>dam hanc partem, &amp; &agrave; me qui totus in tuo &aelig;re &longs;um, tuaque in laude <lb/>omni &longs;tudio cogitationeque defixus, alia breui expecta. </s>
  
 <s>Vale. <!-- KEEP S--></s></p><pb pagenum="65"/><p type="head"> <s>Vale. <!-- KEEP S--></s></p><pb xlink:href="011/01/084.jpg" pagenum="65"/><p type="head">
  
 <s>SECVNDA PARS <lb/>PERIPATETICAE <lb/>DISPVTATIONIS</s></p><p type="head"> <s>SECVNDA PARS <lb/>PERIPATETICAE <lb/>DISPVTATIONIS</s></p><p type="head">
  
Line 1034 
Line 1034 
  
 <s>SECVNDA <emph type="italics"/>Pars in duas paruas <lb/>particulas diuiditur: in priore par <lb/>ticula huius &longs;ecund&aelig; partis, vete&shy;<lb/>rum Philo&longs;ophorum opiniones bre <lb/>uissim&egrave; confutabuntur, in parti&shy;<lb/>cula posteriore, ea, quam Ari&longs;to&shy;<lb/>telis &longs;ententiam credimus, quo ef&shy;<lb/>ficacius fieri poterit, confirmabi&shy;<lb/>tur: posterior pars in &longs;uas &amp; ip&longs;a partes &longs;uo loco diuidetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>SECVNDA <emph type="italics"/>Pars in duas paruas <lb/>particulas diuiditur: in priore par <lb/>ticula huius &longs;ecund&aelig; partis, vete&shy;<lb/>rum Philo&longs;ophorum opiniones bre <lb/>uissim&egrave; confutabuntur, in parti&shy;<lb/>cula posteriore, ea, quam Ari&longs;to&shy;<lb/>telis &longs;ententiam credimus, quo ef&shy;<lb/>ficacius fieri poterit, confirmabi&shy;<lb/>tur: posterior pars in &longs;uas &amp; ip&longs;a partes &longs;uo loco diuidetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Primo ergo fal&longs;as veterum opiniones, quas de <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <lb/>vniuer&longs;itate, &amp; de ignis, ac terr&aelig; loco, quiete, ac motu potissi&shy;<lb/>mum habuerunt, refutare oportet: &amp; quoniam non omnes <lb/>eamdem &longs;ententiam probauerunt, &longs;ed alij aliam pro diuer&longs;a <lb/>voluntate confirmauerunt, compluribus popularibus Philo&longs;o&shy;<lb/>phis con&longs;ult&egrave; omissis, ad eos tantum repellendos aggrediamur, <lb/>quorum &longs;ententi&aelig; (vt mihi videor) aliquod <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> habent.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="66"/><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Primo ergo fal&longs;as veterum opiniones, quas de <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <lb/>vniuer&longs;itate, &amp; de ignis, ac terr&aelig; loco, quiete, ac motu potissi&shy;<lb/>mum habuerunt, refutare oportet: &amp; quoniam non omnes <lb/>eamdem &longs;ententiam probauerunt, &longs;ed alij aliam pro diuer&longs;a <lb/>voluntate confirmauerunt, compluribus popularibus Philo&longs;o&shy;<lb/>phis con&longs;ult&egrave; omissis, ad eos tantum repellendos aggrediamur, <lb/>quorum &longs;ententi&aelig; (vt mihi videor) aliquod <expan abbr="moment&utilde;">momentum</expan> habent.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/085.jpg" pagenum="66"/><p type="head">
  
 <s>Nec Epicurum, nec Anaximenem, nec alios, qui <lb/>infinitatem in mundum introduxerunt, e&longs;&longs;e <lb/>confutandos, interea tamen breui&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; confutantur. </s> <s>Nec Epicurum, nec Anaximenem, nec alios, qui <lb/>infinitatem in mundum introduxerunt, e&longs;&longs;e <lb/>confutandos, interea tamen breui&longs;si&shy;<lb/>m&egrave; confutantur. </s>
  
Line 1054 
Line 1054 
 <s>Cap. III.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. III.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>PYTHAGORAS <emph type="italics"/>ignem in media mundi &longs;ede loca&shy;<lb/>tum e&longs;&longs;e voluit: terram autem, quam stellarum vnam<emph.end type="italics"/><pb pagenum="67"/><emph type="italics"/>e&longs;&longs;e finxit, in c&aelig;lo &longs;itam: non vt ibi quie&longs;cat, &longs;ed vt peren&shy;<lb/>ni conuer&longs;ione rotunda circum medium lata, diem, ac noctem <lb/>efficiat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>PYTHAGORAS <emph type="italics"/>ignem in media mundi &longs;ede loca&shy;<lb/>tum e&longs;&longs;e voluit: terram autem, quam stellarum vnam<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/086.jpg" pagenum="67"/><emph type="italics"/>e&longs;&longs;e finxit, in c&aelig;lo &longs;itam: non vt ibi quie&longs;cat, &longs;ed vt peren&shy;<lb/>ni conuer&longs;ione rotunda circum medium lata, diem, ac noctem <lb/>efficiat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea aliam terram fabricauit contrariam: quam<emph.end type="italics"/><lb/><foreign lang="greek">a)nti/xqona</foreign> <emph type="italics"/>id e&longs;t, aduer&longs;am nominauit: idque quibus potuis <lb/>rationibus confirmare nixus, longam or ationem contexuit: di&shy;<lb/>xit enim Nobilissimo corporinobilissimus locus, in quo custo&shy;<lb/>diatur, natura debetur: at ignis omnium elementorum est <lb/>nobilissimus, locus ergo, qui c&aelig;teris nobilitate pr&aelig;&longs;tet, in quo <lb/>cu&longs;todiri, &amp; con&longs;eruaripossit, igni natura debetur: hic est <lb/>locus mundi medius: ignis ergo, &amp; non terra, e&longs;t in medio <expan abbr="m&utilde;-di">mun&shy;<lb/>di</expan> locatus, qui etiam est terminus, &amp; finis, ideo pr&aelig;stantior <lb/>corporibus, qu&aelig; abillo terminantur, ac finiuntur: ex quibus <lb/>concludentes, non credunt terram in medio mundi e&longs;&longs;e loca&shy;<lb/>tam, &longs;ed ignem. </s> <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea aliam terram fabricauit contrariam: quam<emph.end type="italics"/><lb/><foreign lang="greek">a)nti/xqona</foreign> <emph type="italics"/>id e&longs;t, aduer&longs;am nominauit: idque quibus potuis <lb/>rationibus confirmare nixus, longam or ationem contexuit: di&shy;<lb/>xit enim Nobilissimo corporinobilissimus locus, in quo custo&shy;<lb/>diatur, natura debetur: at ignis omnium elementorum est <lb/>nobilissimus, locus ergo, qui c&aelig;teris nobilitate pr&aelig;&longs;tet, in quo <lb/>cu&longs;todiri, &amp; con&longs;eruaripossit, igni natura debetur: hic est <lb/>locus mundi medius: ignis ergo, &amp; non terra, e&longs;t in medio <expan abbr="m&utilde;-di">mun&shy;<lb/>di</expan> locatus, qui etiam est terminus, &amp; finis, ideo pr&aelig;stantior <lb/>corporibus, qu&aelig; abillo terminantur, ac finiuntur: ex quibus <lb/>concludentes, non credunt terram in medio mundi e&longs;&longs;e loca&shy;<lb/>tam, &longs;ed ignem. </s>
  
Line 1068 
Line 1068 
  
 <s>Medium autem rei &amp; natur&aelig; in ei&longs;dem ho&shy;<lb/>minibus est locus &longs;ubter pr&aelig;cordia, vbi cor e&longs;t; vit&aelig; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <lb/>ibinull&aelig; cibi reliqui&aelig; con&longs;eruantur, null&aelig;que &longs;ordes co&longs;todiun <lb/>tur, &longs;ed purissimus &longs;anguis, ac &longs;piritus; Idem e&longs;t de vniuer&longs;o <lb/>affirmandum. </s> <s>Medium autem rei &amp; natur&aelig; in ei&longs;dem ho&shy;<lb/>minibus est locus &longs;ubter pr&aelig;cordia, vbi cor e&longs;t; vit&aelig; <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan>, <lb/>ibinull&aelig; cibi reliqui&aelig; con&longs;eruantur, null&aelig;que &longs;ordes co&longs;todiun <lb/>tur, &longs;ed purissimus &longs;anguis, ac &longs;piritus; Idem e&longs;t de vniuer&longs;o <lb/>affirmandum. </s>
  
 <s>Medium magnitudinis in vniuer&longs;o e&longs;t <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>; <lb/>quod vile admodum e&longs;t: &longs;ed rei &amp; natur&aelig; medium illud est,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="68"/><emph type="italics"/>in quo e&longs;t vit&aelig; principium, &agrave; quo vniuer&longs;a habent, vt fiant, &amp; <lb/>con&longs;eruentur. </s> <s>Medium magnitudinis in vniuer&longs;o e&longs;t <expan abbr="centr&utilde;">centrum</expan>; <lb/>quod vile admodum e&longs;t: &longs;ed rei &amp; natur&aelig; medium illud est,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/087.jpg" pagenum="68"/><emph type="italics"/>in quo e&longs;t vit&aelig; principium, &agrave; quo vniuer&longs;a habent, vt fiant, &amp; <lb/>con&longs;eruentur. </s>
  
 <s>hic est locus primi mobilis, in c&aelig;lo: &amp; locus, qui <lb/>e&longs;t &longs;ub luna infra c&aelig;lum, ibi ignem locatum e&longs;&longs;e dicimus: hic <lb/>est locus pr&aelig;&longs;tantissimus, qui habet rationem finis, &amp; termi&shy;<lb/>ni; ideo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;t eo, quod finitur, ac terminatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>hic est locus primi mobilis, in c&aelig;lo: &amp; locus, qui <lb/>e&longs;t &longs;ub luna infra c&aelig;lum, ibi ignem locatum e&longs;&longs;e dicimus: hic <lb/>est locus pr&aelig;&longs;tantissimus, qui habet rationem finis, &amp; termi&shy;<lb/>ni; ideo pr&aelig;&longs;tantior e&longs;t eo, quod finitur, ac terminatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1084 
Line 1084 
  
 <s>Nec c&aelig;lum currenti terr&aelig; cederet, &longs;i <lb/>per illud cieretur: vt aqua natantibus pi&longs;cibus, &amp; aer volan&shy;<lb/>tibus auibus cedit: quoniam id &longs;i dederimus, dabimus etiam <lb/>c&aelig;lum dilatari, &amp; con&longs;tringi, rare fieri, &amp; den&longs;aripo&longs;&longs;e, eam <lb/>ob rem interitui e&longs;&longs;e obnoxium, quia &longs;ine anterioris aeris, &amp; <lb/>aqu&aelig; den&longs;atione, &amp; &longs;ine po&longs;terioris aeris, &amp; aqu&aelig; rarefactio&shy;<lb/>ne, qu&aelig; pr&aelig;cedit aqua, et qui pr&aelig;cedit aer, ab auibus, &amp; pi&longs;ci&shy;<lb/>bus impul&longs;us, impellentibus auibus, &amp; pi&longs;cibus non cedit. </s> <s>Nec c&aelig;lum currenti terr&aelig; cederet, &longs;i <lb/>per illud cieretur: vt aqua natantibus pi&longs;cibus, &amp; aer volan&shy;<lb/>tibus auibus cedit: quoniam id &longs;i dederimus, dabimus etiam <lb/>c&aelig;lum dilatari, &amp; con&longs;tringi, rare fieri, &amp; den&longs;aripo&longs;&longs;e, eam <lb/>ob rem interitui e&longs;&longs;e obnoxium, quia &longs;ine anterioris aeris, &amp; <lb/>aqu&aelig; den&longs;atione, &amp; &longs;ine po&longs;terioris aeris, &amp; aqu&aelig; rarefactio&shy;<lb/>ne, qu&aelig; pr&aelig;cedit aqua, et qui pr&aelig;cedit aer, ab auibus, &amp; pi&longs;ci&shy;<lb/>bus impul&longs;us, impellentibus auibus, &amp; pi&longs;cibus non cedit. </s>
  
 <s>Non <lb/>cedit etiam &longs;ine rarefactione aeris, &amp; aqu&aelig; mobilium terga <lb/>&longs;equentis, nece&longs;&longs;e e&longs;t enim h&aelig;c duo corpora rarefacta mobile<emph.end type="italics"/><pb pagenum="69"/><emph type="italics"/>con&longs;equi; vt vacuum &agrave; mobili derelictum impleant, qu&aelig; &longs;i ve&shy;<lb/>ra &longs;unt: verum etiam erit c&aelig;lum e&longs;&longs;e morti paratum: quod <lb/>h&aelig; mutationes non ni&longs;i in corporibus qu&aelig; orta cadunt inue&shy;<lb/>niantur. </s> <s>Non <lb/>cedit etiam &longs;ine rarefactione aeris, &amp; aqu&aelig; mobilium terga <lb/>&longs;equentis, nece&longs;&longs;e e&longs;t enim h&aelig;c duo corpora rarefacta mobile<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/088.jpg" pagenum="69"/><emph type="italics"/>con&longs;equi; vt vacuum &agrave; mobili derelictum impleant, qu&aelig; &longs;i ve&shy;<lb/>ra &longs;unt: verum etiam erit c&aelig;lum e&longs;&longs;e morti paratum: quod <lb/>h&aelig; mutationes non ni&longs;i in corporibus qu&aelig; orta cadunt inue&shy;<lb/>niantur. </s>
  
 <s>Idem est etiam motus totius, &amp; partis. </s> <s>Idem est etiam motus totius, &amp; partis. </s>
  
Line 1092 
Line 1092 
  
 <s>Non ergo potest e&longs;&longs;e <lb/>in c&aelig;lo terra, nec cum rotundo c&aelig;lo pote&longs;t in orbem conuerti, <lb/>&longs;ed immota &longs;tat in centro ad quod mouetur. </s> <s>Non ergo potest e&longs;&longs;e <lb/>in c&aelig;lo terra, nec cum rotundo c&aelig;lo pote&longs;t in orbem conuerti, <lb/>&longs;ed immota &longs;tat in centro ad quod mouetur. </s>
  
 <s>Id cum Plato in <lb/>Tim&aelig;o, &amp; Ph&aelig;done vidi&longs;&longs;et, dixit, Terram qua&longs;i allig a&shy;<lb/><gap/>am in centro quie&longs;cere.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Id cum Plato in <lb/>Tim&aelig;o, &amp; Ph&aelig;done vidi&longs;&longs;et, dixit, Terram qua&longs;i alliga&shy;<lb/>tam in centro quie&longs;cere.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Contra Heraclydem, Nic&aelig;tum, Ari&longs;tarcum, Ze&shy;<lb/>nophanem, Phylolaum, Thaletem, &amp; alios, <lb/>qui diuer&longs;a de terr&aelig; quiete, ac mo tu <lb/>dixerunt. </s> <s>Contra Heraclydem, Nic&aelig;tum, Ari&longs;tarcum, Ze&shy;<lb/>nophanem, Phylolaum, Thaletem, &amp; alios, <lb/>qui diuer&longs;a de terr&aelig; quiete, ac mo tu <lb/>dixerunt. </s>
  
Line 1104 
Line 1104 
  
 <s>Hi totam terram in medio locatam, circum mediam mo<lb/>ueri, c&aelig;lum autem quie&longs;cere crediderunt: quibus cum &longs;en&longs;us <lb/>aduer&longs;etur, non e&longs;t cur in eis confutandis frustra tempus con&shy;<lb/>teratur: verum vt nihilin hac nostra di&longs;putatione &longs;it immi&shy;<lb/>nutum rem paucis ab&longs;oluemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Hi totam terram in medio locatam, circum mediam mo<lb/>ueri, c&aelig;lum autem quie&longs;cere crediderunt: quibus cum &longs;en&longs;us <lb/>aduer&longs;etur, non e&longs;t cur in eis confutandis frustra tempus con&shy;<lb/>teratur: verum vt nihilin hac nostra di&longs;putatione &longs;it immi&shy;<lb/>nutum rem paucis ab&longs;oluemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Primo ergo c&aelig;lum in orbis ab&longs;oluti &longs;peciem efformatum <lb/>&longs;tare non po&longs;&longs;e, sed circum terram in centro manentem rotun<emph.end type="italics"/><pb pagenum="70"/><emph type="italics"/>da conuer&longs;ione incitari, inde intelligimus; quod &longs;i c&aelig;lum &longs;taret <lb/>stell&aelig; in eodem &longs;emper loco &longs;pectarentur: ill&aelig;tamen, qu&aelig; <lb/>nunc &longs;unt in ortu, mox erunt in occa&longs;u: ergo c&aelig;lum non &longs;tat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Primo ergo c&aelig;lum in orbis ab&longs;oluti &longs;peciem efformatum <lb/>&longs;tare non po&longs;&longs;e, sed circum terram in centro manentem rotun<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/089.jpg" pagenum="70"/><emph type="italics"/>da conuer&longs;ione incitari, inde intelligimus; quod &longs;i c&aelig;lum &longs;taret <lb/>stell&aelig; in eodem &longs;emper loco &longs;pectarentur: ill&aelig;tamen, qu&aelig; <lb/>nunc &longs;unt in ortu, mox erunt in occa&longs;u: ergo c&aelig;lum non &longs;tat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo &longs;itus terrarum perpetui id ip&longs;um demonstrant; <lb/>hi ad Aquilonem, Au&longs;trumue, ad Ortum, aut Occa&longs;um &longs;em <lb/>per vergunt: ergo dum c&aelig;lum motu agitatur, qui fit in or&shy;<lb/>bem, immota terra manebit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo &longs;itus terrarum perpetui id ip&longs;um demonstrant; <lb/>hi ad Aquilonem, Au&longs;trumue, ad Ortum, aut Occa&longs;um &longs;em <lb/>per vergunt: ergo dum c&aelig;lum motu agitatur, qui fit in or&shy;<lb/>bem, immota terra manebit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1118 
Line 1118 
  
 <s><emph type="italics"/>Huic opinioni pote&longs;t occurri primo: quod illius auctores <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>probauerint quid illud &longs;it, quod terram &longs;u&longs;pen&longs;am in &longs;ublimi <lb/>teneat: qu&aelig; grauis e&longs;t, &amp; &longs;uopte nixu deor&longs;um ruit, ni&longs;iim&shy;<lb/>pediatur: docendum enim fuerat &agrave; quo nam terr&aelig; motus im <lb/>pediretur, miror <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan> &agrave; tanto viro hoc pr&aelig;termi&longs;&longs;um fore.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Huic opinioni pote&longs;t occurri primo: quod illius auctores <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>probauerint quid illud &longs;it, quod terram &longs;u&longs;pen&longs;am in &longs;ublimi <lb/>teneat: qu&aelig; grauis e&longs;t, &amp; &longs;uopte nixu deor&longs;um ruit, ni&longs;iim&shy;<lb/>pediatur: docendum enim fuerat &agrave; quo nam terr&aelig; motus im <lb/>pediretur, miror <expan abbr="equid&etilde;">equidem</expan> &agrave; tanto viro hoc pr&aelig;termi&longs;&longs;um fore.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo, quia qu&aelig; &longs;unt leuior a &longs;uperius &longs;uapte natura lo&shy;<lb/>cantur: &amp; qu&aelig; &longs;unt grauiora in inferiore &longs;ede ponuntur: <lb/>verum aqua terram leuitate &longs;uperat: ergo &longs;uperiore in &longs;ede <lb/>&longs;upra terram, &amp; non &longs;ub terra locanda fuerat; quod &longs;an&egrave;<emph.end type="italics"/><pb pagenum="71"/><emph type="italics"/>perpendendum erat etiam ab iis, qui &longs;uauissimum Philo&longs;o&shy;<lb/>phi&aelig; fontem vix &longs;upremis labris attigi&longs;&longs;ent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo, quia qu&aelig; &longs;unt leuior a &longs;uperius &longs;uapte natura lo&shy;<lb/>cantur: &amp; qu&aelig; &longs;unt grauiora in inferiore &longs;ede ponuntur: <lb/>verum aqua terram leuitate &longs;uperat: ergo &longs;uperiore in &longs;ede <lb/>&longs;upra terram, &amp; non &longs;ub terra locanda fuerat; quod &longs;an&egrave;<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/090.jpg" pagenum="71"/><emph type="italics"/>perpendendum erat etiam ab iis, qui &longs;uauissimum Philo&longs;o&shy;<lb/>phi&aelig; fontem vix &longs;upremis labris attigi&longs;&longs;ent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tertio &longs;inatur a hoc vniuer&longs;itati terr&aelig; pr&aelig;&longs;titit, vt in aqua <lb/>maneat, ita vt ab ea &longs;ustineatur, vt ab aqua ligna &longs;ustinen&shy;<lb/>tur, non est dubium quin in vnicuique etiam terr&aelig; partium <lb/>hoc natura tribuerit, quod factum non animaduertimus; &longs;ed <lb/>potius contrarium accidit: qu&aelig;libet enim terr&aelig; pars ad infi&shy;<lb/>nitum locum mouetur eoque maiori celeritate quo fuerit ma&shy;<lb/>ior: ergo &amp; tota terr&aelig; vniuer&longs;itas adeumdem infinitum lo&shy;<lb/>cum mouebitur: cum idem &longs;it locus totius, quod con&longs;imiles <lb/>partes habet, &amp; quarumlibet partium illius.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Tertio &longs;inatur a hoc vniuer&longs;itati terr&aelig; pr&aelig;&longs;titit, vt in aqua <lb/>maneat, ita vt ab ea &longs;ustineatur, vt ab aqua ligna &longs;ustinen&shy;<lb/>tur, non est dubium quin in vnicuique etiam terr&aelig; partium <lb/>hoc natura tribuerit, quod factum non animaduertimus; &longs;ed <lb/>potius contrarium accidit: qu&aelig;libet enim terr&aelig; pars ad infi&shy;<lb/>nitum locum mouetur eoque maiori celeritate quo fuerit ma&shy;<lb/>ior: ergo &amp; tota terr&aelig; vniuer&longs;itas adeumdem infinitum lo&shy;<lb/>cum mouebitur: cum idem &longs;it locus totius, quod con&longs;imiles <lb/>partes habet, &amp; quarumlibet partium illius.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1130 
Line 1130 
  
 <s>Caput V.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput V.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>ANAXIMENES, <emph type="italics"/>Anaxagoras, Democritus, &amp; alij, <lb/>latitudinem cau&longs;am e&longs;&longs;e affirmauerunt: cur terra, <lb/>qu&aelig; est maxim&egrave; plana, &amp; maxim&egrave; lata, quie&longs;cat: exi&shy;<lb/>stim auerunt enim vniuer&longs;i, quod rotundum e&longs;t, totam terram <lb/>e&longs;&longs;e &longs;umm&egrave; planam, &amp; &longs;umm&egrave;latam: &amp; aliam partem e&longs;&longs;e<emph.end type="italics"/><pb pagenum="72"/><emph type="italics"/>&longs;upra, aliam vero infra: &longs;upra eam e&longs;&longs;e, quam habitamus: <lb/>alteram, quam incolunt illi, qui aduer&longs;is pedibus nobis nitun&shy;<lb/>tur (hos Antipodes vocant) putant e&longs;&longs;e infra: h&aelig;c quia obie <lb/>ctum aerem propter planam latitudinem &longs;uam diuidere, &amp; <lb/>&longs;ecare non potest, non mouetur: magis ip&longs;um aerem pr&aelig;mit, <lb/>atque conden&longs;at: quemadmodum omnia lata, &amp; plana cor&shy;<lb/>pora facere con&longs;ueuerunt, qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo ab aere, &longs;ed ne auen&shy;<lb/>tis quidem depelli po&longs;&longs;unt propter firmitatem: &longs;ed potius con <lb/>tra nituntur, &amp; ventorum impetum, ita frangunt, vt quie&shy;<lb/>&longs;cat, qui &agrave; nullo, quod contra nitatur, alias impeditus exitum <lb/>inuenit, &amp; libere volitat: aer, qui est terr&aelig; &longs;ubiectus, liberum <lb/>atque patentem exitum non habet: ideo per omnem inferio&shy;<lb/>rem terr&aelig; amplam extremitatem diffu&longs;us, cum apte locum <lb/>mutare non possit, conglobatus quie&longs;cit. </s> <s>ANAXIMENES, <emph type="italics"/>Anaxagoras, Democritus, &amp; alij, <lb/>latitudinem cau&longs;am e&longs;&longs;e affirmauerunt: cur terra, <lb/>qu&aelig; est maxim&egrave; plana, &amp; maxim&egrave; lata, quie&longs;cat: exi&shy;<lb/>stim auerunt enim vniuer&longs;i, quod rotundum e&longs;t, totam terram <lb/>e&longs;&longs;e &longs;umm&egrave; planam, &amp; &longs;umm&egrave;latam: &amp; aliam partem e&longs;&longs;e<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/091.jpg" pagenum="72"/><emph type="italics"/>&longs;upra, aliam vero infra: &longs;upra eam e&longs;&longs;e, quam habitamus: <lb/>alteram, quam incolunt illi, qui aduer&longs;is pedibus nobis nitun&shy;<lb/>tur (hos Antipodes vocant) putant e&longs;&longs;e infra: h&aelig;c quia obie <lb/>ctum aerem propter planam latitudinem &longs;uam diuidere, &amp; <lb/>&longs;ecare non potest, non mouetur: magis ip&longs;um aerem pr&aelig;mit, <lb/>atque conden&longs;at: quemadmodum omnia lata, &amp; plana cor&shy;<lb/>pora facere con&longs;ueuerunt, qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> modo ab aere, &longs;ed ne auen&shy;<lb/>tis quidem depelli po&longs;&longs;unt propter firmitatem: &longs;ed potius con <lb/>tra nituntur, &amp; ventorum impetum, ita frangunt, vt quie&shy;<lb/>&longs;cat, qui &agrave; nullo, quod contra nitatur, alias impeditus exitum <lb/>inuenit, &amp; libere volitat: aer, qui est terr&aelig; &longs;ubiectus, liberum <lb/>atque patentem exitum non habet: ideo per omnem inferio&shy;<lb/>rem terr&aelig; amplam extremitatem diffu&longs;us, cum apte locum <lb/>mutare non possit, conglobatus quie&longs;cit. </s>
  
 <s>Hinc fit, vt &longs;tante in&shy;<lb/>feriore &longs;ub terra aere, etiam terra ip&longs;a &longs;upra aerem po&longs;ita <lb/>immota quie&longs;cat. </s> <s>Hinc fit, vt &longs;tante in&shy;<lb/>feriore &longs;ub terra aere, etiam terra ip&longs;a &longs;upra aerem po&longs;ita <lb/>immota quie&longs;cat. </s>
  
 <s>Po&longs;&longs;e conglobatum, &amp; quietum aerem ma <lb/>gnum <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> &longs;u&longs;tinere, multis rationibus docent hac <expan abbr="potissim&utilde;">potissimum</expan>, <lb/>quod exercitus, quantumuis numero&longs;i, &longs;uper inflatos vtres, <lb/>in pedibus &longs;tantes ali<gap/>ando latissima flumina tranauerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Po&longs;&longs;e conglobatum, &amp; quietum aerem ma <lb/>gnum <expan abbr="p&otilde;dus">pondus</expan> &longs;u&longs;tinere, multis rationibus docent hac <expan abbr="potissim&utilde;">potissimum</expan>, <lb/>quod exercitus, quantumuis numero&longs;i, &longs;uper inflatos vtres, <lb/>in pedibus &longs;tantes aliquando latissima flumina tranauerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Sed primo ab hac opinione nihil concluditur, ni&longs;i prius ter <lb/>ra e&longs;&longs;e lata, &amp; p<gap/>a demon&longs;tretur, quod cum factum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;it, <lb/>immo potius terra alterius e&longs;&longs;e figur&aelig; videatur cert&egrave; ob eam <lb/>cau&longs;am terra non quie&longs;cet. </s> <s><emph type="italics"/>Sed primo ab hac opinione nihil concluditur, ni&longs;i prius ter <lb/>ra e&longs;&longs;e lata, &amp; plana demon&longs;tretur, quod cum factum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;it, <lb/>immo potius terra alterius e&longs;&longs;e figur&aelig; videatur cert&egrave; ob eam <lb/>cau&longs;am terra non quie&longs;cet. </s>
  
 <s>Mundi enim, quirotundam figu&shy;<lb/>ram habet infimus locus, q<gap/>deor&longs;um dicitur, e&longs;t centrum, ad <lb/>quem omnia grauia natura feruntur, &amp; &longs;upremus est c&aelig;li lo <lb/>cus, quo omnia leuia &longs;uopte naturali impul&longs;u, ac propria &longs;pon&shy;<lb/>te tendunt, quapropter nece&longs;&longs;e est, vt locus vterque, tam his, <lb/>qui anobis habitatur, quam his, quem Antipodes incolunt, <lb/>&longs;it deor&longs;um, &amp; c&aelig;lum &longs;it &longs;ur&longs;um. </s> <s>Mundi enim, quirotundam figu&shy;<lb/>ram habet infimus locus, quideor&longs;um dicitur, e&longs;t centrum, ad <lb/>quem omnia grauia natura feruntur, &amp; &longs;upremus est c&aelig;li lo <lb/>cus, quo omnia leuia &longs;uopte naturali impul&longs;u, ac propria &longs;pon&shy;<lb/>te tendunt, quapropter nece&longs;&longs;e est, vt locus vterque, tam his, <lb/>qui anobis habitatur, quam his, quem Antipodes incolunt, <lb/>&longs;it deor&longs;um, &amp; c&aelig;lum &longs;it &longs;ur&longs;um. </s>
  
 <s>Apertum e&longs;t etiam, in qui&shy;<lb/>buslibet terr&aelig; locis <expan abbr="al&itilde;os">alinos</expan>, atque alios e&longs;&longs;e Orizontes, &amp; alia,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="73"/><emph type="italics"/>atque alia apparere astra, &amp; partem quamlibet terr&aelig; ad <lb/>indiuiduum centrum tendere, vndecumque moueatur, &amp; ro&shy;<lb/>tundam figuram facere: rotunda e&longs;t ergo, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> plana, atque <lb/>lata terr&aelig; figura, &amp; omnes homines, vbicumque in terra exi <lb/>stant, deor&longs;um e&longs;&longs;e, nullos autem &longs;ur&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Apertum e&longs;t etiam, in qui&shy;<lb/>buslibet terr&aelig; locis <expan abbr="al&itilde;os">alinos</expan>, atque alios e&longs;&longs;e Orizontes, &amp; alia,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/092.jpg" pagenum="73"/><emph type="italics"/>atque alia apparere astra, &amp; partem quamlibet terr&aelig; ad <lb/>indiuiduum centrum tendere, vndecumque moueatur, &amp; ro&shy;<lb/>tundam figuram facere: rotunda e&longs;t ergo, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> plana, atque <lb/>lata terr&aelig; figura, &amp; omnes homines, vbicumque in terra exi <lb/>stant, deor&longs;um e&longs;&longs;e, nullos autem &longs;ur&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo etiam, &longs;i quod volunt concluderetur, vt terra &longs;it <lb/>plana, non latitudo quietis eius cau&longs;a e&longs;&longs;e probaretur, &longs;ed ma&shy;<lb/>gnitudo potius. </s> <s><emph type="italics"/>Secundo etiam, &longs;i quod volunt concluderetur, vt terra &longs;it <lb/>plana, non latitudo quietis eius cau&longs;a e&longs;&longs;e probaretur, &longs;ed ma&shy;<lb/>gnitudo potius. </s>
  
Line 1152 
Line 1152 
  
 <s>Caput VI.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Caput VI.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
 <s>EMPEDOCLES, <emph type="italics"/>vt &longs;upra capite nono aliqua ex par <lb/>te attigimus, &egrave; c&aelig;li motu, qui in orbem celerrime fer&shy;<lb/>tur, terram deor&longs;um trudi, atque circum centrum quie <lb/>&longs;cere, dixit: idque ratione confirmari ab Empedocle poterit.<emph.end type="italics"/><pb pagenum="74"/><emph type="italics"/>Si duo &longs;int (ait Empedocles) motus quorum alter alteri celeri <lb/>tate pr&aelig;&longs;tet, qui celerior e&longs;t, minus celerem pr&aelig;cedit; eumdem <lb/>que ita cohibet, vt fieri non queat, vt aqua ex hydriis in or&shy;<lb/>bem &longs;&aelig;pe conuer&longs;is, incitatissimeque contortis, non effluit, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>uis deor&longs;um natura feratur, &amp; hydriarum apertum labrum <lb/>infra &longs;it, quod motus, qui in orbem fit, motu recto celerior, mo<lb/>tum rectum pr&aelig;cedat, eumdemque prohibeat: &longs;ed motus c&aelig;&shy;<lb/>li, qui in orbem fit, est celerior motu terr&aelig; recto: ergo motum <lb/>terr&aelig; rectum pr&aelig;cedit, &amp; eumdem impedit; quo minus fiat: <lb/>ergo cum c&aelig;lum in orbem fertur, terra moueri non potest, <lb/>&longs;ed &longs;tare compellitur. </s> <s>EMPEDOCLES, <emph type="italics"/>vt &longs;upra capite nono aliqua ex par <lb/>te attigimus, &egrave; c&aelig;li motu, qui in orbem celerrime fer&shy;<lb/>tur, terram deor&longs;um trudi, atque circum centrum quie <lb/>&longs;cere, dixit: idque ratione confirmari ab Empedocle poterit.<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/093.jpg" pagenum="74"/><emph type="italics"/>Si duo &longs;int (ait Empedocles) motus quorum alter alteri celeri <lb/>tate pr&aelig;&longs;tet, qui celerior e&longs;t, minus celerem pr&aelig;cedit; eumdem <lb/>que ita cohibet, vt fieri non queat, vt aqua ex hydriis in or&shy;<lb/>bem &longs;&aelig;pe conuer&longs;is, incitatissimeque contortis, non effluit, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>uis deor&longs;um natura feratur, &amp; hydriarum apertum labrum <lb/>infra &longs;it, quod motus, qui in orbem fit, motu recto celerior, mo<lb/>tum rectum pr&aelig;cedat, eumdemque prohibeat: &longs;ed motus c&aelig;&shy;<lb/>li, qui in orbem fit, est celerior motu terr&aelig; recto: ergo motum <lb/>terr&aelig; rectum pr&aelig;cedit, &amp; eumdem impedit; quo minus fiat: <lb/>ergo cum c&aelig;lum in orbem fertur, terra moueri non potest, <lb/>&longs;ed &longs;tare compellitur. </s>
  
 <s>Hac ratione adductus Empedocles, ter <lb/><expan abbr="r&atilde;">ram</expan> ad centrum trudi, &amp; in <expan abbr="c&etilde;tro">centro</expan> con&longs;i&longs;tere ip&longs;e &longs;ibi per&longs;ua&longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Hac ratione adductus Empedocles, ter <lb/><expan abbr="r&atilde;">ram</expan> ad centrum trudi, &amp; in <expan abbr="c&etilde;tro">centro</expan> con&longs;i&longs;tere ip&longs;e &longs;ibi per&longs;ua&longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c opinio pote&longs;t refelli, quia motus terr&aelig; ad medium, &amp; <lb/>quies eius in medio violenta est: ergo terra ad locum extra <lb/>medium natura mouetur, &amp; natura in illo quie&longs;cit: nam mo&shy;<lb/>tui violento, &amp; quieti violent&aelig; naturalis motus, &amp; quies na&shy;<lb/>turalis opponitur, &amp; locus ad quem e&longs;t motus naturalis, &amp; in <lb/>quo e&longs;t quies naturalis, ei loco opponitur, ad quem violentus fit <lb/>motus, &amp; in quo violenta est quies: <expan abbr="violent&utilde;">violentum</expan> enim id e&longs;t, quod <lb/>contra naturam fit, vt &longs;upra &longs;&aelig;penumero diximus: ergo ter&shy;<lb/>ra grauis &longs;ur&longs;um, quo leuia ferri &longs;olent, natura feretur, &amp; in <lb/>loco &longs;uperiore natura quie&longs;cet, quod &longs;i terr&aelig; &longs;ur&longs;um natura <lb/>fertur, &amp; ibi natura quie&longs;cit: qu&aelig;rendum e&longs;t, quo ignis leui&longs;&shy;<lb/>&longs;imus natura moueatur, &amp; vbi natura maneat: ignem ad me <lb/>dium natura moueri, &amp; in medio natura manere non ani&shy;<lb/>maduertimus, &longs;ed violentia: immo quanto maior e&longs;t ignis, tan <lb/>to celerius in &longs;ublime fertur: ergo terra grauissima ad <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> <lb/>natura mouebitur, &amp; in medio natura quie&longs;cet, &amp; ignis leui&longs;&shy;<lb/>&longs;imus in &longs;ublime natura a&longs;cendet, ibique natura con&longs;i&longs;tet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c opinio pote&longs;t refelli, quia motus terr&aelig; ad medium, &amp; <lb/>quies eius in medio violenta est: ergo terra ad locum extra <lb/>medium natura mouetur, &amp; natura in illo quie&longs;cit: nam mo&shy;<lb/>tui violento, &amp; quieti violent&aelig; naturalis motus, &amp; quies na&shy;<lb/>turalis opponitur, &amp; locus ad quem e&longs;t motus naturalis, &amp; in <lb/>quo e&longs;t quies naturalis, ei loco opponitur, ad quem violentus fit <lb/>motus, &amp; in quo violenta est quies: <expan abbr="violent&utilde;">violentum</expan> enim id e&longs;t, quod <lb/>contra naturam fit, vt &longs;upra &longs;&aelig;penumero diximus: ergo ter&shy;<lb/>ra grauis &longs;ur&longs;um, quo leuia ferri &longs;olent, natura feretur, &amp; in <lb/>loco &longs;uperiore natura quie&longs;cet, quod &longs;i terr&aelig; &longs;ur&longs;um natura <lb/>fertur, &amp; ibi natura quie&longs;cit: qu&aelig;rendum e&longs;t, quo ignis leui&longs;&shy;<lb/>&longs;imus natura moueatur, &amp; vbi natura maneat: ignem ad me <lb/>dium natura moueri, &amp; in medio natura manere non ani&shy;<lb/>maduertimus, &longs;ed violentia: immo quanto maior e&longs;t ignis, tan <lb/>to celerius in &longs;ublime fertur: ergo terra grauissima ad <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> <lb/>natura mouebitur, &amp; in medio natura quie&longs;cet, &amp; ignis leui&longs;&shy;<lb/>&longs;imus in &longs;ublime natura a&longs;cendet, ibique natura con&longs;i&longs;tet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea antequam quicquam &agrave; di&longs;cordia prima vniuer<emph.end type="italics"/><pb pagenum="75"/><emph type="italics"/>&longs;i parente di&longs;cretum fui&longs;&longs;et, &longs;ed &agrave; concordia in vnum omnia <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>funderentur: qu&aelig;rendum fuerat ab Empedocle, &agrave; quo nam <lb/>terra ad mundi medium truderetur, non ab incitatissima c&aelig; <lb/>li conuer&longs;ione rotunda trudi, nec ab eadem terr&aelig; motum im&shy;<lb/>pediri poterat, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> c&aelig;lum &agrave; di&longs;cordia &longs;egregatum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> erat, <lb/>&longs;ed cum c&aelig;teris omnibus rebus confus&egrave; commixtum, terram <lb/>trudere, illiusque naturalem motum impedire non valebat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea antequam quicquam &agrave; di&longs;cordia prima vniuer<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/094.jpg" pagenum="75"/><emph type="italics"/>&longs;i parente di&longs;cretum fui&longs;&longs;et, &longs;ed &agrave; concordia in vnum omnia <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>funderentur: qu&aelig;rendum fuerat ab Empedocle, &agrave; quo nam <lb/>terra ad mundi medium truderetur, non ab incitatissima c&aelig; <lb/>li conuer&longs;ione rotunda trudi, nec ab eadem terr&aelig; motum im&shy;<lb/>pediri poterat, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> c&aelig;lum &agrave; di&longs;cordia &longs;egregatum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> erat, <lb/>&longs;ed cum c&aelig;teris omnibus rebus confus&egrave; commixtum, terram <lb/>trudere, illiusque naturalem motum impedire non valebat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Qu&aelig;rendum e&longs;t etiam ab eodem Empedocle: &longs;i incitatissi&shy;<lb/>ma c&aelig;li conuer&longs;io cau&longs;a e&longs;t; cur terra ad medium moueatur, <lb/>&amp; in medio quie&longs;cat, quamobrem, ab eadem celerrima c&aelig;li <lb/>conuer&longs;ione ignis ad <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> non trudatur? </s> <s><emph type="italics"/>Qu&aelig;rendum e&longs;t etiam ab eodem Empedocle: &longs;i incitatissi&shy;<lb/>ma c&aelig;li conuer&longs;io cau&longs;a e&longs;t; cur terra ad medium moueatur, <lb/>&amp; in medio quie&longs;cat, quamobrem, ab eadem celerrima c&aelig;li <lb/>conuer&longs;ione ignis ad <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> non trudatur? </s>
  
Line 1168 
Line 1168 
  
 <s><emph type="italics"/>Dicendum est igitur ante conuer&longs;ionem grauia, &amp; leuia <lb/>fui&longs;&longs;e, &amp; inter &longs;e di&longs;tincta, naturalemque locum habui&longs;&longs;e, ad <lb/>quem natura concit arentur, &amp; in quo natura manerent: gra<lb/>uia ad medium de&longs;cendere, &amp; in medio quie&longs;cere, &amp; leuia ad <lb/>&longs;uperam huius inferioris mundi regionem natura &longs;ubstolli, <lb/>&amp; in eo loco natura quie&longs;cere, vt infra demonstrabimus. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Dicendum est igitur ante conuer&longs;ionem grauia, &amp; leuia <lb/>fui&longs;&longs;e, &amp; inter &longs;e di&longs;tincta, naturalemque locum habui&longs;&longs;e, ad <lb/>quem natura concit arentur, &amp; in quo natura manerent: gra<lb/>uia ad medium de&longs;cendere, &amp; in medio quie&longs;cere, &amp; leuia ad <lb/>&longs;uperam huius inferioris mundi regionem natura &longs;ubstolli, <lb/>&amp; in eo loco natura quie&longs;cere, vt infra demonstrabimus. <lb/></s>
  
 <s>Ratio Empedoclis nihil habet momenti: nam ordo vniuer&longs;i, <lb/>qui grauium motum ad medium, &amp; eorumdem quietem in <lb/>medio postulat, &agrave; violenta quantumuis celerrima c&aelig;li conuer <lb/>&longs;ione expellente, non impeditur: hanc expul&longs;ionem, quam pro <lb/>bat Empedocles, vt terram trudat, e&longs;&longs;e violentam, ex duobus <lb/>intelligimus: primo, quia fit &agrave; di&longs;cordia antiqua vniuer &longs;i pa&shy;<lb/>rente, &agrave; qua nihil non <expan abbr="violent&utilde;">violentum</expan> gignitur: &longs;ecundo quia expul&shy;<lb/>&longs;ionis motus inter &longs;pecies eorum motuum, quos Aristoteles, <lb/>libro &longs;eptimo Phy&longs;icorum particula decima, violentos appel&shy;<lb/>lat, relata, naturalis e&longs;&longs;e non pote&longs;t, &longs;ed violenta: eadem re-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="76"/><emph type="italics"/>ctum elementorum motum naturalem &longs;ub&longs;equitur, &amp; non <lb/>pr&aelig;cedit: nihil enim &agrave; ratioue magis alienum e&longs;t, quam cum <lb/>motum, qui contra naturam fit, pr&aelig;cedere motum natura&shy;<lb/>lem, &amp; naturalem motum impedire: nam ab eo quod natura <lb/>po&longs;terius e&longs;t, id quod e&longs;t natura prius, quo ade&longs;t natura prius, <lb/>impediri non potest. </s> <s>Ratio Empedoclis nihil habet momenti: nam ordo vniuer&longs;i, <lb/>qui grauium motum ad medium, &amp; eorumdem quietem in <lb/>medio postulat, &agrave; violenta quantumuis celerrima c&aelig;li conuer <lb/>&longs;ione expellente, non impeditur: hanc expul&longs;ionem, quam pro <lb/>bat Empedocles, vt terram trudat, e&longs;&longs;e violentam, ex duobus <lb/>intelligimus: primo, quia fit &agrave; di&longs;cordia antiqua vniuer &longs;i pa&shy;<lb/>rente, &agrave; qua nihil non <expan abbr="violent&utilde;">violentum</expan> gignitur: &longs;ecundo quia expul&shy;<lb/>&longs;ionis motus inter &longs;pecies eorum motuum, quos Aristoteles, <lb/>libro &longs;eptimo Phy&longs;icorum particula decima, violentos appel&shy;<lb/>lat, relata, naturalis e&longs;&longs;e non pote&longs;t, &longs;ed violenta: eadem re-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/095.jpg" pagenum="76"/><emph type="italics"/>ctum elementorum motum naturalem &longs;ub&longs;equitur, &amp; non <lb/>pr&aelig;cedit: nihil enim &agrave; ratioue magis alienum e&longs;t, quam cum <lb/>motum, qui contra naturam fit, pr&aelig;cedere motum natura&shy;<lb/>lem, &amp; naturalem motum impedire: nam ab eo quod natura <lb/>po&longs;terius e&longs;t, id quod e&longs;t natura prius, quo ade&longs;t natura prius, <lb/>impediri non potest. </s>
  
 <s>Inficianda est ergo Empedocle&aelig; ratio&shy;<lb/>nis propo&longs;itio maior: quia motus celerior minus celerem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <lb/>non &longs;emper pr&aelig;cedit, nec &longs;emper quo minus fiat, eumdem im&shy;<lb/>pedit; pr&aelig;&longs;ertim, cum motus celerior est violentus, tardior ve <lb/>ro naturalis, quod Empedocli accidit, qui a violento impul&longs;io&shy;<lb/>nis motu c&aelig;li terram ad centrum trudi voluit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Inficianda est ergo Empedocle&aelig; ratio&shy;<lb/>nis propo&longs;itio maior: quia motus celerior minus celerem <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> <lb/>non &longs;emper pr&aelig;cedit, nec &longs;emper quo minus fiat, eumdem im&shy;<lb/>pedit; pr&aelig;&longs;ertim, cum motus celerior est violentus, tardior ve <lb/>ro naturalis, quod Empedocli accidit, qui a violento impul&longs;io&shy;<lb/>nis motu c&aelig;li terram ad centrum trudi voluit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 1178 
Line 1178 
  
 <s>ANAXIMANDER <emph type="italics"/>terram in medio locatam e&longs;&longs;e, <lb/>&amp; ibi &longs;tare confirmauit, quod &aelig;qualiter ab extremis <lb/>vndique distet, &amp; eam ob rem non magis ad vnam, <lb/><expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ad aliam partem ferri po&longs;&longs;e: nihil enim eorum, qu&aelig; &longs;unt <lb/>in medio, &amp; &aelig;qualiter ab extremis &aelig;qu&egrave; di&longs;tantibus, abest, <lb/>aut magis ad vnam, quam ad aliam partem ferri decet, aut <lb/>ad contraria &longs;imul moueri potest, id quod aliquando tetigi&longs;&longs;e <lb/>vi&longs;us est Plato in Tim&aelig;o. <!-- KEEP S--></s> <s>ANAXIMANDER <emph type="italics"/>terram in medio locatam e&longs;&longs;e, <lb/>&amp; ibi &longs;tare confirmauit, quod &aelig;qualiter ab extremis <lb/>vndique distet, &amp; eam ob rem non magis ad vnam, <lb/><expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ad aliam partem ferri po&longs;&longs;e: nihil enim eorum, qu&aelig; &longs;unt <lb/>in medio, &amp; &aelig;qualiter ab extremis &aelig;qu&egrave; di&longs;tantibus, abest, <lb/>aut magis ad vnam, quam ad aliam partem ferri decet, aut <lb/>ad contraria &longs;imul moueri potest, id quod aliquando tetigi&longs;&longs;e <lb/>vi&longs;us est Plato in Tim&aelig;o. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>At &longs;i cau&longs;a quietis terr&aelig; in medio, <lb/>e&longs;t quia terra ab extremis &aelig;qualiter distat: leuissimus ignis <lb/>in <expan abbr="m&utilde;di">mundi</expan> centro locatus, ibi quie&longs;cet: nece&longs;&longs;e e&longs;t enim, vt &aelig;edem <lb/>res iisdem rebus &longs;int etiam eorumdem effectuum cau&longs;&aelig;, qui&shy;<lb/>bus cau&longs;is in e&longs;&longs;e con&longs;titutis, &amp; effectus ab ei&longs;dem cau&longs;is ma&shy;<lb/>nantes omnino &longs;equuntur, vt oriente sole oritur lux: eo occi&shy;<lb/>dente lux occidit, &longs;ed &aelig;qualiter di&longs;tare ab extremis, e&longs;t cau-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="77"/><emph type="italics"/>&longs;a quare terra quie&longs;cat in medio: ergo &longs;i in medio ignis loce&shy;<lb/>tur, in medio quie&longs;cet, quia ab extremis &aelig;qualiter di&longs;tabit: <lb/>quod &longs;i fal&longs;um e&longs;t, &amp; ab&longs;urdum; fal&longs;um, &amp; ab&longs;urdum id <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>erit, ex quo h&aelig;c fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda &longs;equuntur. </s> <s>At &longs;i cau&longs;a quietis terr&aelig; in medio, <lb/>e&longs;t quia terra ab extremis &aelig;qualiter distat: leuissimus ignis <lb/>in <expan abbr="m&utilde;di">mundi</expan> centro locatus, ibi quie&longs;cet: nece&longs;&longs;e e&longs;t enim, vt &aelig;edem <lb/>res iisdem rebus &longs;int etiam eorumdem effectuum cau&longs;&aelig;, qui&shy;<lb/>bus cau&longs;is in e&longs;&longs;e con&longs;titutis, &amp; effectus ab ei&longs;dem cau&longs;is ma&shy;<lb/>nantes omnino &longs;equuntur, vt oriente sole oritur lux: eo occi&shy;<lb/>dente lux occidit, &longs;ed &aelig;qualiter di&longs;tare ab extremis, e&longs;t cau-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/096.jpg" pagenum="77"/><emph type="italics"/>&longs;a quare terra quie&longs;cat in medio: ergo &longs;i in medio ignis loce&shy;<lb/>tur, in medio quie&longs;cet, quia ab extremis &aelig;qualiter di&longs;tabit: <lb/>quod &longs;i fal&longs;um e&longs;t, &amp; ab&longs;urdum; fal&longs;um, &amp; ab&longs;urdum id <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>erit, ex quo h&aelig;c fal&longs;a, &amp; ab&longs;urda &longs;equuntur. </s>
  
 <s>Commentitia <lb/>etiam Anaximandri ratio e&longs;t, vt &longs;unt ill&aelig;, quibus Sophist&aelig; <lb/>vtuntur: dum aiunt capillum, qui con&longs;imilium partium e&longs;t, <lb/>&amp; vehementer quidem, &longs;ed ex &aelig;quo, omni ex parte, tenditur: <lb/>non di&longs;ruptum iri, etiam &longs;i validissm&egrave; tendatur, ideo non ma&shy;<lb/>gis in hac, quam in illa parte frangi poterit: cum omnes par&shy;<lb/>tes con&longs;imiles &longs;int, &amp; &longs;imili modo exten&longs;&aelig;; Aiunt etiam <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <lb/>qui valde &longs;itit, &amp; exurit, &amp; pariter vtrumque de&longs;ideret, &amp; <lb/>ab exculentis, &amp; poculentis &aelig;qualiter abe&longs;t, &longs;iti, &amp; fame pe&shy;<lb/>riturum: quoniam non magis ad e&longs;culentum, quam ad pocu&shy;<lb/>lentum capiendum mouebitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Commentitia <lb/>etiam Anaximandri ratio e&longs;t, vt &longs;unt ill&aelig;, quibus Sophist&aelig; <lb/>vtuntur: dum aiunt capillum, qui con&longs;imilium partium e&longs;t, <lb/>&amp; vehementer quidem, &longs;ed ex &aelig;quo, omni ex parte, tenditur: <lb/>non di&longs;ruptum iri, etiam &longs;i validissm&egrave; tendatur, ideo non ma&shy;<lb/>gis in hac, quam in illa parte frangi poterit: cum omnes par&shy;<lb/>tes con&longs;imiles &longs;int, &amp; &longs;imili modo exten&longs;&aelig;; Aiunt etiam <expan abbr="e&utilde;">eum</expan> <lb/>qui valde &longs;itit, &amp; exurit, &amp; pariter vtrumque de&longs;ideret, &amp; <lb/>ab exculentis, &amp; poculentis &aelig;qualiter abe&longs;t, &longs;iti, &amp; fame pe&shy;<lb/>riturum: quoniam non magis ad e&longs;culentum, quam ad pocu&shy;<lb/>lentum capiendum mouebitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1192 
Line 1192 
  
 <s><emph type="italics"/>Quia &aelig;qualiter capillus ille non extenditur, in cuius me&shy;<lb/>dio exten&longs;ionis vis maxima nitetur; Nec &longs;equitur, qui fame, <lb/>&amp; &longs;iti ex &aelig;quo afficitur, ergo nec ad exculentum, nec ad po&shy;<lb/>culentum &longs;i &aelig;qualiter ab&longs;int, conuertetur: quia conuer&longs;io h&aelig;c <lb/>naturalis non est, &longs;ed &agrave; libera voluntate pendet, ideo ad alte&shy;<lb/>rutrum prout libuerit capiendum accedet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Quia &aelig;qualiter capillus ille non extenditur, in cuius me&shy;<lb/>dio exten&longs;ionis vis maxima nitetur; Nec &longs;equitur, qui fame, <lb/>&amp; &longs;iti ex &aelig;quo afficitur, ergo nec ad exculentum, nec ad po&shy;<lb/>culentum &longs;i &aelig;qualiter ab&longs;int, conuertetur: quia conuer&longs;io h&aelig;c <lb/>naturalis non est, &longs;ed &agrave; libera voluntate pendet, ideo ad alte&shy;<lb/>rutrum prout libuerit capiendum accedet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c contra illos &longs;unt dicta, qui terram aut in medio quie-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="78"/><emph type="italics"/>&longs;cere, aut in c&aelig;lo moueri a&longs;&longs;euerarunt, nunc ad illos confu&shy;<lb/>tandos aggrediemur, qui terram circum medium moueri <lb/>credunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c contra illos &longs;unt dicta, qui terram aut in medio quie-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/097.jpg" pagenum="78"/><emph type="italics"/>&longs;cere, aut in c&aelig;lo moueri a&longs;&longs;euerarunt, nunc ad illos confu&shy;<lb/>tandos aggrediemur, qui terram circum medium moueri <lb/>credunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Illorum fal&longs;a &longs;ententia refellitur, qui <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> circum <lb/>medium moueri rebantur, &amp; Heraclytea opi&shy;<lb/>nio euertitur, qui bonum, &amp; malum cau&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e cen&longs;uit, &agrave; quibus ignis rerum om&shy;<lb/>nium materiale principium, vt <lb/>&amp; alia omnia moueantur. <lb/></s> <s>Illorum fal&longs;a &longs;ententia refellitur, qui <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> circum <lb/>medium moueri rebantur, &amp; Heraclytea opi&shy;<lb/>nio euertitur, qui bonum, &amp; malum cau&longs;as <lb/>e&longs;&longs;e cen&longs;uit, &agrave; quibus ignis rerum om&shy;<lb/>nium materiale principium, vt <lb/>&amp; alia omnia moueantur. <lb/></s>
  
Line 1202 
Line 1202 
  
 <s>Aut duo motus naturales eiu&longs;dem naturalis corporis erunt, <lb/>alter ad medium, alter circum medium, &longs;edita comparatum <lb/>e&longs;t &agrave; natura, vt vnius corporis &longs;implicis vnicus &longs;it motus &longs;im&shy;<lb/>plex, &amp; vnius motus &longs;implicis &longs;it vnicum corpus &longs;implex, vt di <lb/>ctum e&longs;t libro primo de c&aelig;lo, &amp; mundo; terr&aelig; autem partes <lb/>&longs;implices deor&longs;um natura feruntur; ergo &amp; tota terra deor&shy;<lb/>&longs;um natura feretur, quo &longs;ingulas totius terr&aelig; partes natura <lb/>ferri diximus: ergo non in orbem vniuer&longs;itas totius terr&aelig; na&shy;<lb/>tura conuertitur, qu&aelig; &longs;i in orbem conuerteretur, non natura, <lb/>&longs;ed violentia circumuolueretur. </s> <s>Aut duo motus naturales eiu&longs;dem naturalis corporis erunt, <lb/>alter ad medium, alter circum medium, &longs;edita comparatum <lb/>e&longs;t &agrave; natura, vt vnius corporis &longs;implicis vnicus &longs;it motus &longs;im&shy;<lb/>plex, &amp; vnius motus &longs;implicis &longs;it vnicum corpus &longs;implex, vt di <lb/>ctum e&longs;t libro primo de c&aelig;lo, &amp; mundo; terr&aelig; autem partes <lb/>&longs;implices deor&longs;um natura feruntur; ergo &amp; tota terra deor&shy;<lb/>&longs;um natura feretur, quo &longs;ingulas totius terr&aelig; partes natura <lb/>ferri diximus: ergo non in orbem vniuer&longs;itas totius terr&aelig; na&shy;<lb/>tura conuertitur, qu&aelig; &longs;i in orbem conuerteretur, non natura, <lb/>&longs;ed violentia circumuolueretur. </s>
  
 <s>At nullum violentum pote&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e diuturnum, ac <expan abbr="&longs;empitern&utilde;">&longs;empiternum</expan>, ergo motus terr&aelig; circum cen&shy;<lb/>trum diuturnus, ac &longs;empiternus non erit: verum cert&egrave; vni-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="79"/><emph type="italics"/>uer&longs;i constitutio, ordo, &amp; ornatus &aelig;ternus e&longs;t, non igitur ter&shy;<lb/>ra aut violenter, aut natura circum centrum in orbem moue&shy;<lb/>tur; &longs;ed ad totius mundi centrum tota terra &longs;uopte nutu ten&shy;<lb/>dit, quo &longs;ingulas totius terr&aelig; partes ferri videmus: h&aelig;c ex <lb/>Aristotele in calce libri &longs;ecundi de c&aelig;lo, &amp; mundo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>At nullum violentum pote&longs;t <lb/>e&longs;&longs;e diuturnum, ac <expan abbr="&longs;empitern&utilde;">&longs;empiternum</expan>, ergo motus terr&aelig; circum cen&shy;<lb/>trum diuturnus, ac &longs;empiternus non erit: verum cert&egrave; vni-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/098.jpg" pagenum="79"/><emph type="italics"/>uer&longs;i constitutio, ordo, &amp; ornatus &aelig;ternus e&longs;t, non igitur ter&shy;<lb/>ra aut violenter, aut natura circum centrum in orbem moue&shy;<lb/>tur; &longs;ed ad totius mundi centrum tota terra &longs;uopte nutu ten&shy;<lb/>dit, quo &longs;ingulas totius terr&aelig; partes ferri videmus: h&aelig;c ex <lb/>Aristotele in calce libri &longs;ecundi de c&aelig;lo, &amp; mundo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Heracyltus bonum, &amp; malum vniuer&longs;i efficientes, atque <lb/>mouentes cau&longs;as e&longs;&longs;e cen&longs;uit, &agrave; quibus ignis, rerum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> ma&shy;<lb/>teriale principium cieretur. </s> <s><emph type="italics"/>Heracyltus bonum, &amp; malum vniuer&longs;i efficientes, atque <lb/>mouentes cau&longs;as e&longs;&longs;e cen&longs;uit, &agrave; quibus ignis, rerum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> ma&shy;<lb/>teriale principium cieretur. </s>
  
Line 1212 
Line 1212 
  
 <s><emph type="italics"/>Heraclytea h&aelig;c &longs;ententia ad modum rationi <expan abbr="con&longs;entane&utilde;">con&longs;entaneum</expan> <lb/>paruo negocio redigetur, ab eo, qui dixerit: bonum, id e&longs;t for&shy;<lb/>ma, qu&aelig; omnis bonitatis e&longs;t auctor; ideo boni, optimi, diuini, et <lb/>expetendi rationem habere creditur ab Ari&longs;totele libro pri&shy;<lb/>mo Phy&longs;icorum particula octuage&longs;imaprima, &amp; &agrave; diuino Pla <lb/>tone in Tim&aelig;o, &amp; malum id est materia, qu&aelig; est omnium <lb/>malorum radix, vt iidem Philo&longs;ophi in eodem loco literis <expan abbr="m&atilde;-darunt">man&shy;<lb/>darunt</expan>, &amp; magnus Plotinus in libro cui titulus e&longs;t. </s> <s><emph type="italics"/>Heraclytea h&aelig;c &longs;ententia ad modum rationi <expan abbr="con&longs;entane&utilde;">con&longs;entaneum</expan> <lb/>paruo negocio redigetur, ab eo, qui dixerit: bonum, id e&longs;t for&shy;<lb/>ma, qu&aelig; omnis bonitatis e&longs;t auctor; ideo boni, optimi, diuini, et <lb/>expetendi rationem habere creditur ab Ari&longs;totele libro pri&shy;<lb/>mo Phy&longs;icorum particula octuage&longs;imaprima, &amp; &agrave; diuino Pla <lb/>tone in Tim&aelig;o, &amp; malum id est materia, qu&aelig; est omnium <lb/>malorum radix, vt iidem Philo&longs;ophi in eodem loco literis <expan abbr="m&atilde;-darunt">man&shy;<lb/>darunt</expan>, &amp; magnus Plotinus in libro cui titulus e&longs;t. </s>
  
 <s>Vnde ma&shy;<lb/>la: in vnum, id e&longs;t in concretum vnum <expan abbr="c&otilde;uenerunt">conuenerunt</expan>; in&longs;tar ar&shy;<lb/>cus, &amp; cord&aelig; in liram, id est; &longs;icut ex arcu, &amp; cordain vnam <lb/>liram conuenientibus, con&longs;onantia na&longs;citur: ita ex materia, <lb/>qu&aelig; habet rationem mali, &amp; ex forma, qu&aelig; boni naturam <lb/>quam optim&egrave;redolet, in vnum concretum coeuntibus, concre&shy;<lb/>tum gignitur; &amp; &longs;icut ex arcu &amp; corda ab vna lira &longs;epara&shy;<lb/>tis concentus di&longs;&longs;oluitur; ita &longs;i &agrave; concreto materia mala, &amp;<emph.end type="italics"/><pb pagenum="80"/><emph type="italics"/>forma bona &longs;eparetur, bonum concreti e&longs;&longs;e, &amp; armonia con&shy;<lb/>&longs;onanti&aelig; natura finitur. </s> <s>Vnde ma&shy;<lb/>la: in vnum, id e&longs;t in concretum vnum <expan abbr="c&otilde;uenerunt">conuenerunt</expan>; in&longs;tar ar&shy;<lb/>cus, &amp; cord&aelig; in liram, id est; &longs;icut ex arcu, &amp; cordain vnam <lb/>liram conuenientibus, con&longs;onantia na&longs;citur: ita ex materia, <lb/>qu&aelig; habet rationem mali, &amp; ex forma, qu&aelig; boni naturam <lb/>quam optim&egrave;redolet, in vnum concretum coeuntibus, concre&shy;<lb/>tum gignitur; &amp; &longs;icut ex arcu &amp; corda ab vna lira &longs;epara&shy;<lb/>tis concentus di&longs;&longs;oluitur; ita &longs;i &agrave; concreto materia mala, &amp;<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/099.jpg" pagenum="80"/><emph type="italics"/>forma bona &longs;eparetur, bonum concreti e&longs;&longs;e, &amp; armonia con&shy;<lb/>&longs;onanti&aelig; natura finitur. </s>
  
 <s>Heraclyti opinio hoc modo expo&longs;ita, <lb/>ab Ari&longs;totelis, <expan abbr="atq.">atque</expan> Platonis verissma &longs;ententia <expan abbr="alienan&otilde;">alienanon</expan> est. <lb/></s> <s>Heraclyti opinio hoc modo expo&longs;ita, <lb/>ab Ari&longs;totelis, <expan abbr="atq.">atque</expan> Platonis verissma &longs;ententia <expan abbr="alienan&otilde;">alienanon</expan> est. <lb/></s>
  
Line 1238 
Line 1238 
  
 <s>Lege omnium vete&shy;<lb/>rum Philo&longs;ophorum monumenta, librum pr&aelig;&longs;ertim Magni <lb/>Plotini, cui titulus e&longs;t. </s> <s>Lege omnium vete&shy;<lb/>rum Philo&longs;ophorum monumenta, librum pr&aelig;&longs;ertim Magni <lb/>Plotini, cui titulus e&longs;t. </s>
  
 <s>Vnde mal <gap/>, &amp; librum Procli de ani&shy;<lb/>ma, &amp; d&aelig;mone; &amp; nihil inordinata informique confu&longs;ione<emph.end type="italics"/><pb pagenum="81"/><emph type="italics"/>peius, nihil horrendius excogitari po&longs;&longs;e, inuenies: mirandum <lb/>ergo non fuerit, &longs;i Plato, Orpheus, &amp; He&longs;iodus ab illa hor&shy;<lb/>renda Tri&longs;megisti vmbra Chaos confu&longs;um, atque inordina&shy;<lb/>tum fort&egrave; traxerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Vnde mala, &amp; librum Procli de ani&shy;<lb/>ma, &amp; d&aelig;mone; &amp; nihil inordinata informique confu&longs;ione<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/100.jpg" pagenum="81"/><emph type="italics"/>peius, nihil horrendius excogitari po&longs;&longs;e, inuenies: mirandum <lb/>ergo non fuerit, &longs;i Plato, Orpheus, &amp; He&longs;iodus ab illa hor&shy;<lb/>renda Tri&longs;megisti vmbra Chaos confu&longs;um, atque inordina&shy;<lb/>tum fort&egrave; traxerunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Hi grauiter (mea quidem &longs;ententia) peccauerunt, quod <lb/>explanare ante debuerint; Chaos ip&longs;um vnde, quando, quo&shy;<lb/>modo e&longs;&longs;e, aut constare c&oelig;pi&longs;&longs;et, &amp; quod ne verbum quidem <lb/>fecerint de illis, qu&aelig; ad totam motus qu&aelig;&longs;tionem pertinerent; <lb/>A quo nam ille tunc temporis fieret inordinatus motus con&shy;<lb/>fu&longs;ionis, &amp; quis nam e&longs;&longs;et ille: hoc e&longs;t rectus ne, an in orbem, <lb/>an potius ex vtroque commixtus, mixtus e&longs;&longs;e non poterat: quo <lb/>niam mixtus non e&longs;t, ni&longs;i &longs;implices fuerint, &egrave; quorum mixtio&shy;<lb/>ne na&longs;catur, at &longs;implices motus non dum erant, vt pote &longs;im&shy;<lb/>plicibus elementis di&longs;tinctis, &amp; c&aelig;lo quorum proprij &longs;unt mo&shy;<lb/>tus &longs;implices (vt demonstratum est libro primo de c&aelig;lo) non <lb/>exi&longs;tentibus, &longs;ed confus&egrave; commixtis, nulloque ordine iactatis <lb/>informi&longs;que cuiu&longs;dam confu&longs;&aelig; materi&aelig; <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> gerentibus; qu&aelig; <lb/>motu cieri apta non e&longs;t; cum actu &longs;it oporteat, quod mouetur, <lb/>vt autem moueri po&longs;&longs;e videatur, cau&longs;a mouens assignanda <lb/>erat: quandoquidem informis materia &longs;e non moueat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Hi grauiter (mea quidem &longs;ententia) peccauerunt, quod <lb/>explanare ante debuerint; Chaos ip&longs;um vnde, quando, quo&shy;<lb/>modo e&longs;&longs;e, aut constare c&oelig;pi&longs;&longs;et, &amp; quod ne verbum quidem <lb/>fecerint de illis, qu&aelig; ad totam motus qu&aelig;&longs;tionem pertinerent; <lb/>A quo nam ille tunc temporis fieret inordinatus motus con&shy;<lb/>fu&longs;ionis, &amp; quis nam e&longs;&longs;et ille: hoc e&longs;t rectus ne, an in orbem, <lb/>an potius ex vtroque commixtus, mixtus e&longs;&longs;e non poterat: quo <lb/>niam mixtus non e&longs;t, ni&longs;i &longs;implices fuerint, &egrave; quorum mixtio&shy;<lb/>ne na&longs;catur, at &longs;implices motus non dum erant, vt pote &longs;im&shy;<lb/>plicibus elementis di&longs;tinctis, &amp; c&aelig;lo quorum proprij &longs;unt mo&shy;<lb/>tus &longs;implices (vt demonstratum est libro primo de c&aelig;lo) non <lb/>exi&longs;tentibus, &longs;ed confus&egrave; commixtis, nulloque ordine iactatis <lb/>informi&longs;que cuiu&longs;dam confu&longs;&aelig; materi&aelig; <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> gerentibus; qu&aelig; <lb/>motu cieri apta non e&longs;t; cum actu &longs;it oporteat, quod mouetur, <lb/>vt autem moueri po&longs;&longs;e videatur, cau&longs;a mouens assignanda <lb/>erat: quandoquidem informis materia &longs;e non moueat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Explicanda etiam illis fuerant motuum genera, id est, <lb/>num illa omnium confu&longs;io ad &longs;ub&longs;tantiam, num ad quantita&shy;<lb/>tem, num ad qualitatem, num ad locum concitaretur, qua&shy;<lb/>tuor enim i&longs;ta &longs;unt motuum genera ex libro tertio de Phy&longs;ico <lb/>auditu, qu&aelig; cum motore, &longs;ine quo non fit motus, explicanda <lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; fuerant. </s> <s><emph type="italics"/>Explicanda etiam illis fuerant motuum genera, id est, <lb/>num illa omnium confu&longs;io ad &longs;ub&longs;tantiam, num ad quantita&shy;<lb/>tem, num ad qualitatem, num ad locum concitaretur, qua&shy;<lb/>tuor enim i&longs;ta &longs;unt motuum genera ex libro tertio de Phy&longs;ico <lb/>auditu, qu&aelig; cum motore, &longs;ine quo non fit motus, explicanda <lb/>nece&longs;&longs;ari&ograve; fuerant. </s>
  
 <s>Dicere cogebantur, &longs;inegocium vniuer&shy;<lb/>&longs;um ab&longs;oluere voluerant, quamobrem motus illius confu&longs;io na <lb/>&longs;ceretur, cum omne quod mouetur, alicuius gratia moueatur; <lb/>cur item qu&aelig;dam &longs;ur&longs;um, qu&aelig;dam deor&longs;um, qu&aelig;dam ante, <lb/>qu&aelig;dam pone cierentur: cum in ea inordinata confu&longs;ione nul<emph.end type="italics"/><pb pagenum="82"/><emph type="italics"/>l&aelig; locorum differenti&aelig; inuenirentur. </s> <s>Dicere cogebantur, &longs;inegocium vniuer&shy;<lb/>&longs;um ab&longs;oluere voluerant, quamobrem motus illius confu&longs;io na <lb/>&longs;ceretur, cum omne quod mouetur, alicuius gratia moueatur; <lb/>cur item qu&aelig;dam &longs;ur&longs;um, qu&aelig;dam deor&longs;um, qu&aelig;dam ante, <lb/>qu&aelig;dam pone cierentur: cum in ea inordinata confu&longs;ione nul<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/101.jpg" pagenum="82"/><emph type="italics"/>l&aelig; locorum differenti&aelig; inuenirentur. </s>
  
 <s>Dicendum item fuerat <lb/>illis, cuiu&longs;modi fui&longs;&longs;et primus ille motus, num naturalis, an vio <lb/>lentus: magni enim intere&longs;t, natura ne, an vis illum concilia&shy;<lb/>rit: naturam illum effeci&longs;&longs;e nec &longs;ibi, ne aliis per&longs;uadere po&shy;<lb/>tui&longs;&longs;ent; quoniam ante originem natur&aelig;, ac c&aelig;terarum om&shy;<lb/>nium rerum natura con&longs;tantium motionem illam turbulen&shy;<lb/>tam, atque inordinatam introduxerunt; nec contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; <lb/>quoniam nihil excogitari potest ab&longs;urdius, quam qui motus <lb/>contra naturam &longs;it, vt hic motum naturalem antecedat. </s> <s>Dicendum item fuerat <lb/>illis, cuiu&longs;modi fui&longs;&longs;et primus ille motus, num naturalis, an vio <lb/>lentus: magni enim intere&longs;t, natura ne, an vis illum concilia&shy;<lb/>rit: naturam illum effeci&longs;&longs;e nec &longs;ibi, ne aliis per&longs;uadere po&shy;<lb/>tui&longs;&longs;ent; quoniam ante originem natur&aelig;, ac c&aelig;terarum om&shy;<lb/>nium rerum natura con&longs;tantium motionem illam turbulen&shy;<lb/>tam, atque inordinatam introduxerunt; nec contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>; <lb/>quoniam nihil excogitari potest ab&longs;urdius, quam qui motus <lb/>contra naturam &longs;it, vt hic motum naturalem antecedat. </s>
  
 <s>Cum <lb/>item in confu&longs;ione illa inordinata, quam commenti &longs;unt, gra&shy;<lb/>uia e&longs;&longs;e, &amp; leuia ab&longs;que ratione finxi&longs;&longs;ent, cur &longs;ubticuerunt, <lb/>quomodo grauia, &amp; leuia di&longs;tinguerentur, ac alia ab aliis &longs;epa <lb/>rarentur, &amp; qui nam erat proprius ip&longs;orum locus, aut motus, <lb/>non enim idem locus, aut motus omnibus e&longs;&longs;e poterat; alioqui <lb/>vnum, &amp; idem etiam grauia, &amp; leuia fui&longs;&longs;ent; qu&aelig; motu illo <lb/>confu&longs;o di&longs;gregari non potui&longs;&longs;ent, &longs;iproprios locos, &amp; ordina&shy;<lb/>tum motum ad naturalem locum cumdemque proprium, &amp; <lb/>ordinatam &longs;i quietem in proprio loco habebant; ergo in chaos <lb/>erat mundus, quem nihil aliud e&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="qu&atilde;iste">quaniste</expan> partium <lb/>elegantissimus ordo, vt optim&egrave;&longs;crip&longs;it Alexander Aphrodi&shy;<lb/>&longs;ien&longs;is libro &longs;ecundo qu&aelig;stionum naturalium capite decimo&shy;<lb/>nono: de quibus, cum ne verbum quidem fecerint, dignissimi <lb/>&longs;unt qui maxim&egrave; reprehendantur. </s> <s>Cum <lb/>item in confu&longs;ione illa inordinata, quam commenti &longs;unt, gra&shy;<lb/>uia e&longs;&longs;e, &amp; leuia ab&longs;que ratione finxi&longs;&longs;ent, cur &longs;ubticuerunt, <lb/>quomodo grauia, &amp; leuia di&longs;tinguerentur, ac alia ab aliis &longs;epa <lb/>rarentur, &amp; qui nam erat proprius ip&longs;orum locus, aut motus, <lb/>non enim idem locus, aut motus omnibus e&longs;&longs;e poterat; alioqui <lb/>vnum, &amp; idem etiam grauia, &amp; leuia fui&longs;&longs;ent; qu&aelig; motu illo <lb/>confu&longs;o di&longs;gregari non potui&longs;&longs;ent, &longs;iproprios locos, &amp; ordina&shy;<lb/>tum motum ad naturalem locum cumdemque proprium, &amp; <lb/>ordinatam &longs;i quietem in proprio loco habebant; ergo in chaos <lb/>erat mundus, quem nihil aliud e&longs;&longs;e con&longs;tat, <expan abbr="qu&atilde;iste">quaniste</expan> partium <lb/>elegantissimus ordo, vt optim&egrave;&longs;crip&longs;it Alexander Aphrodi&shy;<lb/>&longs;ien&longs;is libro &longs;ecundo qu&aelig;stionum naturalium capite decimo&shy;<lb/>nono: de quibus, cum ne verbum quidem fecerint, dignissimi <lb/>&longs;unt qui maxim&egrave; reprehendantur. </s>
  
 <s>Particularis etiam, &amp; <lb/>proprius illius motionis effector demon&longs;trandus fui&longs;&longs;et: nam <lb/>ad motum particularem conciliandum generalis motor &longs;at <lb/>e&longs;&longs;e nequit, quam cert&egrave; rem &longs;upra capite vndecimo prim&aelig; <lb/>partis aliqua ex parte attigimus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="83"/><p type="head"> <s>Particularis etiam, &amp; <lb/>proprius illius motionis effector demon&longs;trandus fui&longs;&longs;et: nam <lb/>ad motum particularem conciliandum generalis motor &longs;at <lb/>e&longs;&longs;e nequit, quam cert&egrave; rem &longs;upra capite vndecimo prim&aelig; <lb/>partis aliqua ex parte attigimus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/102.jpg" pagenum="83"/><p type="head">
  
 <s>Aduer&longs;us Ideas Platonis, mathematicas Pythago&shy;<lb/>r&aelig; formas, P&longs;eu&longs;ippi imperfecta principia, <lb/>Empedocleam pacem, atque di&longs;cor&shy;<lb/>diam. </s> <s>Aduer&longs;us Ideas Platonis, mathematicas Pythago&shy;<lb/>r&aelig; formas, P&longs;eu&longs;ippi imperfecta principia, <lb/>Empedocleam pacem, atque di&longs;cor&shy;<lb/>diam. </s>
  
Line 1266 
Line 1266 
  
 <s><emph type="italics"/>Nec Empedoclea pax, qu&aelig; vniuer&longs;itatis imperium <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> <lb/>do obtineat, arctissimamque inter elementa necessitudinem <lb/>conglutinet, vnde natur&aelig; interitus, &amp; elementorum confu&longs;io, <lb/>inordinatu&longs;que illorum motus na&longs;catur. </s> <s><emph type="italics"/>Nec Empedoclea pax, qu&aelig; vniuer&longs;itatis imperium <expan abbr="aliqu&atilde;">aliquam</expan> <lb/>do obtineat, arctissimamque inter elementa necessitudinem <lb/>conglutinet, vnde natur&aelig; interitus, &amp; elementorum confu&longs;io, <lb/>inordinatu&longs;que illorum motus na&longs;catur. </s>
  
 <s>Nec illius di&longs;cordia, <lb/>qu&aelig; po&longs;t infinita tempora pacem de imperio deturbat, &amp; ele&shy;<lb/>menta inter &longs;e alienata &longs;ua domicilia repetere compellit, dum <lb/>ad antiquum c&aelig;li ornatum reuocandum elementa cogit, eo-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="84"/><emph type="italics"/>rumdem motum excitaui&longs;&longs;et.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Nec illius di&longs;cordia, <lb/>qu&aelig; po&longs;t infinita tempora pacem de imperio deturbat, &amp; ele&shy;<lb/>menta inter &longs;e alienata &longs;ua domicilia repetere compellit, dum <lb/>ad antiquum c&aelig;li ornatum reuocandum elementa cogit, eo-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/103.jpg" pagenum="84"/><emph type="italics"/>rumdem motum excitaui&longs;&longs;et.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Q&ugrave;ia Empedocles pacem illius vastissim&iacute; corporis, quod <lb/>Sph&aelig;rum nuncupauit, partem fecit: quod apud illum non <expan abbr="t&atilde;-tum">tan&shy;<lb/>tum</expan> efficientis, atque elementa mouentis cau&longs;&aelig; vim, &longs;ed etiam <lb/>materi&aelig; &longs;imul obtineat: at accidere non potest, vt idem eiu&longs;&shy;<lb/>dem vtroque modo &longs;it cau&longs;a, vt efficiens, ac mouens, &amp; vt ma <lb/>teria. </s> <s><emph type="italics"/>Q&ugrave;ia Empedocles pacem illius vastissim&iacute; corporis, quod <lb/>Sph&aelig;rum nuncupauit, partem fecit: quod apud illum non <expan abbr="t&atilde;-tum">tan&shy;<lb/>tum</expan> efficientis, atque elementa mouentis cau&longs;&aelig; vim, &longs;ed etiam <lb/>materi&aelig; &longs;imul obtineat: at accidere non potest, vt idem eiu&longs;&shy;<lb/>dem vtroque modo &longs;it cau&longs;a, vt efficiens, ac mouens, &amp; vt ma <lb/>teria. </s>
  
Line 1280 
Line 1280 
  
 <s>Nibil <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> dicit de mo&shy;<lb/>tu, qui fit vniuers&egrave;, &amp; in genere; non enim &longs;at e&longs;t dicere, ami&shy;<lb/>citia congregando, &amp; inimicitia di&longs;gregando mouet, ni&longs;i aut <lb/>demon&longs;tretur, aut quomodocumque ponatur, quid &longs;it motus <lb/>in genere. </s> <s>Nibil <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> dicit de mo&shy;<lb/>tu, qui fit vniuers&egrave;, &amp; in genere; non enim &longs;at e&longs;t dicere, ami&shy;<lb/>citia congregando, &amp; inimicitia di&longs;gregando mouet, ni&longs;i aut <lb/>demon&longs;tretur, aut quomodocumque ponatur, quid &longs;it motus <lb/>in genere. </s>
  
 <s>Reddenda item cau&longs;a fuerat, cur amicitia congre&shy;<lb/>gando, &amp; inimicitia di&longs;gregando moueat; quam non red&shy;<lb/>didit.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="85"/><p type="main"> <s>Reddenda item cau&longs;a fuerat, cur amicitia congre&shy;<lb/>gando, &amp; inimicitia di&longs;gregando moueat; quam non red&shy;<lb/>didit.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/104.jpg" pagenum="85"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Adh&aelig;c cum amicitia &longs;ph&aelig;rum gignit, &amp; in vnum omnia <lb/>mi&longs;cet, nece&longs;&longs;e est, vt ignis de&longs;cendat, &amp; terra a&longs;cendat, alio&shy;<lb/>qui mi&longs;ceri non po&longs;&longs;unt: at i&longs;ti &longs;unt motus contra naturam, mo<lb/>tibus illis oppo&longs;iti, qui &agrave; natura fiunt: ergo concordia contra <lb/>naturam mouet; &amp; di&longs;cordia naturalem motum concitat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ex &longs;ph&aelig;ro di&longs;cordia hunc mundum gignit: tunc enim nece&longs;&longs;e <lb/>est, vt ignis a&longs;cendat, &amp; terra de&longs;cendat, vt &longs;ua propria natu&shy;<lb/>raliaque loca inueniant: ergo non &longs;unt h&aelig; du&aelig; cau&longs;&aelig; motus <lb/>naturalis; &longs;ed altera naturalem, altera violentum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> exci&shy;<lb/>tat: immo vtraque motum violentum fort&egrave; gignit. </s> <s><emph type="italics"/>Adh&aelig;c cum amicitia &longs;ph&aelig;rum gignit, &amp; in vnum omnia <lb/>mi&longs;cet, nece&longs;&longs;e est, vt ignis de&longs;cendat, &amp; terra a&longs;cendat, alio&shy;<lb/>qui mi&longs;ceri non po&longs;&longs;unt: at i&longs;ti &longs;unt motus contra naturam, mo<lb/>tibus illis oppo&longs;iti, qui &agrave; natura fiunt: ergo concordia contra <lb/>naturam mouet; &amp; di&longs;cordia naturalem motum concitat, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> <lb/>ex &longs;ph&aelig;ro di&longs;cordia hunc mundum gignit: tunc enim nece&longs;&longs;e <lb/>est, vt ignis a&longs;cendat, &amp; terra de&longs;cendat, vt &longs;ua propria natu&shy;<lb/>raliaque loca inueniant: ergo non &longs;unt h&aelig; du&aelig; cau&longs;&aelig; motus <lb/>naturalis; &longs;ed altera naturalem, altera violentum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> exci&shy;<lb/>tat: immo vtraque motum violentum fort&egrave; gignit. </s>
  
Line 1296 
Line 1296 
  
 <s>N<emph type="italics"/>ec Anaxagor&aelig; mens, quam rebus omnibus anti&shy;<lb/>quiorem facit, &agrave; qua elementorum quoduis in quauis <lb/>re inordinat&egrave;, &amp; confus&egrave; abditum, ex illa temeraria <lb/>coaceruatione extractum, in ordinemque traductum, elemen&shy;<lb/>tis motum dedi&longs;set. </s> <s>N<emph type="italics"/>ec Anaxagor&aelig; mens, quam rebus omnibus anti&shy;<lb/>quiorem facit, &agrave; qua elementorum quoduis in quauis <lb/>re inordinat&egrave;, &amp; confus&egrave; abditum, ex illa temeraria <lb/>coaceruatione extractum, in ordinemque traductum, elemen&shy;<lb/>tis motum dedi&longs;set. </s>
  
 <s>Quia Anaxagoras mentem, quam prin-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="86"/><emph type="italics"/>cipium mundi&longs;tatuit, bonum ip&longs;um appellauit; qua de re di&shy;<lb/>gnus e&longs;t, qui reprehendi debeat, quod huius motionis finem non <lb/>doceat: cum tamen nihil temere moueatur, pr&aelig;&longs;ertim ab eo, <lb/>quod habet rationem boni, quod est finis: nunc autem omne, <lb/>quod mouet, ob aliquem finem mouet libro &longs;ecundo Phy&longs;ico&shy;<lb/>rum, hic finis nece&longs;&longs;ario producendus erat: verum Anaxago <lb/>ras abditum mouentis mentis finem latere voluit, ne in eum <lb/>&longs;copulum allideretur, qui Anaxagoram, vel etiam inuitum <lb/>cogeret; ad alterum statuendum principium, quod mentem <lb/>ad mouendum moueret; ni&longs;iip&longs;a, propter &longs;eip&longs;am, vt propter <lb/>finem moueat, quod eo magis di&longs;putadum omnino fuerat, quo <lb/>minus ab Anaxagora hic finis intelligatur. </s> <s>Quia Anaxagoras mentem, quam prin-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/105.jpg" pagenum="86"/><emph type="italics"/>cipium mundi&longs;tatuit, bonum ip&longs;um appellauit; qua de re di&shy;<lb/>gnus e&longs;t, qui reprehendi debeat, quod huius motionis finem non <lb/>doceat: cum tamen nihil temere moueatur, pr&aelig;&longs;ertim ab eo, <lb/>quod habet rationem boni, quod est finis: nunc autem omne, <lb/>quod mouet, ob aliquem finem mouet libro &longs;ecundo Phy&longs;ico&shy;<lb/>rum, hic finis nece&longs;&longs;ario producendus erat: verum Anaxago <lb/>ras abditum mouentis mentis finem latere voluit, ne in eum <lb/>&longs;copulum allideretur, qui Anaxagoram, vel etiam inuitum <lb/>cogeret; ad alterum statuendum principium, quod mentem <lb/>ad mouendum moueret; ni&longs;iip&longs;a, propter &longs;eip&longs;am, vt propter <lb/>finem moueat, quod eo magis di&longs;putadum omnino fuerat, quo <lb/>minus ab Anaxagora hic finis intelligatur. </s>
  
 <s>Illud etiam cul&shy;<lb/>pa non vacat, quod mentem a&longs;&longs;eruit, bonum e&longs;&longs;e principium, <lb/>quod moueat, malum tamen bono minim&egrave; oppo&longs;uerit, quod op <lb/>ponendum erat, quia alterum ab&longs;que altero <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan> nequit. <lb/></s> <s>Illud etiam cul&shy;<lb/>pa non vacat, quod mentem a&longs;&longs;eruit, bonum e&longs;&longs;e principium, <lb/>quod moueat, malum tamen bono minim&egrave; oppo&longs;uerit, quod op <lb/>ponendum erat, quia alterum ab&longs;que altero <expan abbr="c&otilde;&longs;i&longs;tere">con&longs;i&longs;tere</expan> nequit. <lb/></s>
  
 <s>Adh&aelig;c Anaxagoras mentem <expan abbr="vn&atilde;introduxit">vnanintroduxit</expan>, vim, &amp; cau&shy;<lb/>&longs;am efficiendi, atque cuncta mouendi: vnam item mobilem <lb/>materiam congessit: ex qua omnes mundipartes extraheren <lb/>tur, ac mouerentur: vnus igitur motus nece&longs;&longs;ario erit, vbi <lb/>enim res mouens vna e&longs;t, itemque mobile vnum est, vnus <lb/>etiam motus nece&longs;&longs;ario fiet: nam ab vno in quantum vnum, <lb/>non na&longs;citur ni&longs;i vnum, vt intelligere po&longs;&longs;umus ex his, qu&aelig; <lb/>Ari&longs;toteles &longs;cripta reliquit libro &longs;ecundo de ortu, &amp; inte&shy;<lb/>ritu particula quinquage&longs;ima&longs;exta: nunc autem plures ele&shy;<lb/>mentorum motus apparent: ergo ab vna, quam Anaxago&shy;<lb/>ras introduxit mente, in quantum vna est, non fiunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Adh&aelig;c Anaxagoras mentem <expan abbr="vn&atilde;introduxit">vnanintroduxit</expan>, vim, &amp; cau&shy;<lb/>&longs;am efficiendi, atque cuncta mouendi: vnam item mobilem <lb/>materiam congessit: ex qua omnes mundipartes extraheren <lb/>tur, ac mouerentur: vnus igitur motus nece&longs;&longs;ario erit, vbi <lb/>enim res mouens vna e&longs;t, itemque mobile vnum est, vnus <lb/>etiam motus nece&longs;&longs;ario fiet: nam ab vno in quantum vnum, <lb/>non na&longs;citur ni&longs;i vnum, vt intelligere po&longs;&longs;umus ex his, qu&aelig; <lb/>Ari&longs;toteles &longs;cripta reliquit libro &longs;ecundo de ortu, &amp; inte&shy;<lb/>ritu particula quinquage&longs;ima&longs;exta: nunc autem plures ele&shy;<lb/>mentorum motus apparent: ergo ab vna, quam Anaxago&shy;<lb/>ras introduxit mente, in quantum vna est, non fiunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Nec Democriti fortuna, &amp; ca&longs;us h&aelig;c elementa <expan abbr="moueb&utilde;t">mouebunt</expan>: <lb/>tum quia, in natura nihil ca&longs;u, nihil temer&egrave;, nihil fortuito aut <lb/>moueat, aut moueatur, vt videre e&longs;t apud Ari&longs;totelem libre <lb/>&longs;ecundo de Phy&longs;ico auditu particula &longs;eptuage&longs;imaquinta, &amp;<emph.end type="italics"/><pb pagenum="87"/><emph type="italics"/>deinceps. </s> <s><emph type="italics"/>Nec Democriti fortuna, &amp; ca&longs;us h&aelig;c elementa <expan abbr="moueb&utilde;t">mouebunt</expan>: <lb/>tum quia, in natura nihil ca&longs;u, nihil temer&egrave;, nihil fortuito aut <lb/>moueat, aut moueatur, vt videre e&longs;t apud Ari&longs;totelem libre <lb/>&longs;ecundo de Phy&longs;ico auditu particula &longs;eptuage&longs;imaquinta, &amp;<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/106.jpg" pagenum="87"/><emph type="italics"/>deinceps. </s>
  
 <s>Tum etiam quia fortuna, &amp; ca&longs;us non &longs;unt ver&egrave; <lb/>cau&longs;&aelig; motus, &longs;ed natur&aelig; potius ver&egrave; mouentis errores: id quod <lb/>&amp; in arte fit; in qua, &longs;i quid peccati incidit in artificiis, id ne&shy;<lb/>que artificio&longs;um, neque artis <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> appellamus: ita &longs;i quod <lb/>elementorum &agrave; fortuna, &amp; ca&longs;u moueatur, eius motus natu&shy;<lb/>r&aelig; neutiquam a&longs;cribendus erit: &longs;ed natur&aelig; quibu&longs;dam erro&shy;<lb/>ribus, atque peccatis: nos autem naturales naturalium mo&shy;<lb/>tuum cau&longs;as inue&longs;tigamus, ergo, &amp;c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Tum etiam quia fortuna, &amp; ca&longs;us non &longs;unt ver&egrave; <lb/>cau&longs;&aelig; motus, &longs;ed natur&aelig; potius ver&egrave; mouentis errores: id quod <lb/>&amp; in arte fit; in qua, &longs;i quid peccati incidit in artificiis, id ne&shy;<lb/>que artificio&longs;um, neque artis <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> appellamus: ita &longs;i quod <lb/>elementorum &agrave; fortuna, &amp; ca&longs;u moueatur, eius motus natu&shy;<lb/>r&aelig; neutiquam a&longs;cribendus erit: &longs;ed natur&aelig; quibu&longs;dam erro&shy;<lb/>ribus, atque peccatis: nos autem naturales naturalium mo&shy;<lb/>tuum cau&longs;as inue&longs;tigamus, ergo, &amp;c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1316 
Line 1316 
  
 <s>N<emph type="italics"/>ec anima mundi, quam Plato &longs;e ip&longs;am agitare di&shy;<lb/>xit, &amp; reliquis e&longs;&longs;e principium mouendi particularem <lb/>illum, ac turbulentum ante Chaos, &amp; ordinatum post <lb/>Chaos elementorum motum feci&longs;&longs;et.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>N<emph type="italics"/>ec anima mundi, quam Plato &longs;e ip&longs;am agitare di&shy;<lb/>xit, &amp; reliquis e&longs;&longs;e principium mouendi particularem <lb/>illum, ac turbulentum ante Chaos, &amp; ordinatum post <lb/>Chaos elementorum motum feci&longs;&longs;et.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tum quia, h&aelig;c omnia, qu&aelig; Plato, ac c&aelig;teri omnes vete&shy;<lb/>res Philo&longs;ophi finxerunt, &longs;i extiti&longs;&longs;ent, motus principia non<emph.end type="italics"/><pb pagenum="87"/><emph type="italics"/>deinceps. </s> <s><emph type="italics"/>Tum quia, h&aelig;c omnia, qu&aelig; Plato, ac c&aelig;teri omnes vete&shy;<lb/>res Philo&longs;ophi finxerunt, &longs;i extiti&longs;&longs;ent, motus principia non<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/107.jpg" pagenum="87"/><emph type="italics"/>deinceps. </s>
  
 <s>Tum etiam quia fortuna, &amp; ca&longs;us non &longs;unt ver&egrave; <lb/>cau&longs;&aelig; motus, &longs;ed natur&aelig; potius ver&egrave; moaentis errores: id quod <lb/>&amp; in arte fit; in qua, &longs;i quid peccati incidit in artificus, id ne&shy;<lb/>que artificio&longs;um, neque artis <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> appellamus: ita &longs;i quod <lb/>elementorum &agrave; fortuna, &amp; ca&longs;u moueatur, eius motus natu&shy;<lb/>r&aelig; neutiquam a&longs;cribendus erit: &longs;ed natur&aelig; quibu&longs;dam erro&shy;<lb/>ribus, atque peccatis: nos autem naturales naturalium mo&shy;<lb/>tuum cau&longs;as inue&longs;tigamus, ergo, &amp; c.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Tum etiam quia fortuna, &amp; ca&longs;us non &longs;unt ver&egrave; <lb/>cau&longs;&aelig; motus, &longs;ed natur&aelig; potius ver&egrave; moaentis errores: id quod <lb/>&amp; in arte fit; in qua, &longs;i quid peccati incidit in artificus, id ne&shy;<lb/>que artificio&longs;um, neque artis <expan abbr="effect&utilde;">effectum</expan> appellamus: ita &longs;i quod <lb/>elementorum &agrave; fortuna, &amp; ca&longs;u moueatur, eius motus natu&shy;<lb/>r&aelig; neutiquam a&longs;cribendus erit: &longs;ed natur&aelig; quibu&longs;dam erro&shy;<lb/>ribus, atque peccatis: nos autem naturales naturalium mo&shy;<lb/>tuum cau&longs;as inue&longs;tigamus, ergo, &amp; c.<emph.end type="italics"/><!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1330 
Line 1330 
  
 <s>N<emph type="italics"/>ec anima mundi, quam Plato &longs;e ip&longs;am agitare di&shy;<lb/>xit, &amp; reliquis e&longs;&longs;e principium mouendi particularem <lb/>illum, ac turbulentum ante Chaos, &amp; ordinatum post <lb/>Chaos elementorum motum feci&longs;&longs;et.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>N<emph type="italics"/>ec anima mundi, quam Plato &longs;e ip&longs;am agitare di&shy;<lb/>xit, &amp; reliquis e&longs;&longs;e principium mouendi particularem <lb/>illum, ac turbulentum ante Chaos, &amp; ordinatum post <lb/>Chaos elementorum motum feci&longs;&longs;et.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tum quia, h&aelig;c omnia, qu&aelig; Plato, ac c&aelig;teri omnes vete&shy;<lb/>res Philo&longs;ophi finxerunt, &longs;i extiti&longs;&longs;ent, motus principia non<emph.end type="italics"/><pb pagenum="88"/><emph type="italics"/>particularia, &longs;ed generalia tantum fui&longs;&longs;ent, &agrave; quibus &longs;olis nul <lb/>li motus na&longs;cuntur, ideo nos particulares motores &longs;ine <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <lb/>particulari vi mouente nullus fit motus, inue&longs;tigamus. </s> <s><emph type="italics"/>Tum quia, h&aelig;c omnia, qu&aelig; Plato, ac c&aelig;teri omnes vete&shy;<lb/>res Philo&longs;ophi finxerunt, &longs;i extiti&longs;&longs;ent, motus principia non<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/108.jpg" pagenum="88"/><emph type="italics"/>particularia, &longs;ed generalia tantum fui&longs;&longs;ent, &agrave; quibus &longs;olis nul <lb/>li motus na&longs;cuntur, ideo nos particulares motores &longs;ine <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <lb/>particulari vi mouente nullus fit motus, inue&longs;tigamus. </s>
  
 <s>Tum <lb/>etiam, quia anim a mundi vn&agrave; cum vniuer&longs;itatis motione nata <lb/>priu&longs;quam na&longs;ceretur, elementorum agitationem inor dina&shy;<lb/>tam, qu&aelig; naturam rerum vniuer&longs;am antegre&longs;&longs;a e&longs;t, excita&shy;<lb/>re non potui&longs;&longs;et, posterius enim prioris cau&longs;a e&longs;&longs;e natura non <lb/>patitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Tum <lb/>etiam, quia anim a mundi vn&agrave; cum vniuer&longs;itatis motione nata <lb/>priu&longs;quam na&longs;ceretur, elementorum agitationem inor dina&shy;<lb/>tam, qu&aelig; naturam rerum vniuer&longs;am antegre&longs;&longs;a e&longs;t, excita&shy;<lb/>re non potui&longs;&longs;et, posterius enim prioris cau&longs;a e&longs;&longs;e natura non <lb/>patitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1348 
Line 1348 
  
 <s>A quie <lb/>te pr&aelig;terea ad nouam molitionem mutari has cau&longs;as opus fui&longs; <lb/>&longs;et, qua de re non &longs;impliciter actus appellari merui&longs;&longs;ent, quip <lb/>pe quod potestate ante fui&longs;&longs;ent, &amp; ab alia, qu&aelig; actu pr&aelig;ter&shy;<lb/>gre&longs;&longs;a e&longs;t cau&longs;a, immutat&aelig;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>A quie <lb/>te pr&aelig;terea ad nouam molitionem mutari has cau&longs;as opus fui&longs; <lb/>&longs;et, qua de re non &longs;impliciter actus appellari merui&longs;&longs;ent, quip <lb/>pe quod potestate ante fui&longs;&longs;ent, &amp; ab alia, qu&aelig; actu pr&aelig;ter&shy;<lb/>gre&longs;&longs;a e&longs;t cau&longs;a, immutat&aelig;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Valeant ergo h&aelig;c veterum Philo&longs;ophorum portenta, &amp; <lb/>mon&longs;tra, ac Peripatetic&aelig; veritati &longs;pont&egrave;, cedant: ad quam ex&shy;<lb/>planandam aggredimur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="89"/><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Valeant ergo h&aelig;c veterum Philo&longs;ophorum portenta, &amp; <lb/>mon&longs;tra, ac Peripatetic&aelig; veritati &longs;pont&egrave;, cedant: ad quam ex&shy;<lb/>planandam aggredimur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/109.jpg" pagenum="89"/><p type="head">
  
 <s>Secunda particula &longs;ecund&aelig; partis. </s> <s>Secunda particula &longs;ecund&aelig; partis. </s>
  
Line 1368 
Line 1368 
  
 <s>SCIENDVM <emph type="italics"/>primo materiam primam e&longs;&longs;e naturam <lb/>quamdam, &longs;iue principium quoddam, quo aliud ab alio <lb/>mutatur, aut quolibet modo patitur &longs;ub ratione, qua <lb/>aliud: vt facil&egrave; intelligere po&longs;&longs;umus ex his, qu&aelig; ab Ari&longs;totele <lb/>&longs;cripta <expan abbr="fuer&utilde;t">fuerunt</expan> libro nono Diuinorum particula &longs;ecunda: eam <lb/>ob rem Auerroes Philo&longs;ophus maior omni genere laudis, in <lb/>eadem commentatione dixit. </s> <s>SCIENDVM <emph type="italics"/>primo materiam primam e&longs;&longs;e naturam <lb/>quamdam, &longs;iue principium quoddam, quo aliud ab alio <lb/>mutatur, aut quolibet modo patitur &longs;ub ratione, qua <lb/>aliud: vt facil&egrave; intelligere po&longs;&longs;umus ex his, qu&aelig; ab Ari&longs;totele <lb/>&longs;cripta <expan abbr="fuer&utilde;t">fuerunt</expan> libro nono Diuinorum particula &longs;ecunda: eam <lb/>ob rem Auerroes Philo&longs;ophus maior omni genere laudis, in <lb/>eadem commentatione dixit. </s>
  
 <s>Materia prima quamlibet per <lb/>petiendi facultatem definit, perindeac definitio actionis prim&aelig; <lb/>form&aelig; quamlibet agentem facultatem definire &longs;olet; cuius di&shy;<lb/>ctiratio ab eodem Auerroe redditur libro duodecimo Diui&shy;<lb/>norum commentatione duodeuige&longs;ima: quia &longs;cilicet form&aelig; <lb/>omnes, omne&longs;que proportiones &longs;unt in facultate patien&shy;<lb/>di prim&aelig; materi&aelig;, &amp; in facultate agendi primi motoris.<emph.end type="italics"/><pb pagenum="90"/><emph type="italics"/>Ideo per primum motorem, primamque materiam definiri <lb/>debent. </s> <s>Materia prima quamlibet per <lb/>petiendi facultatem definit, perindeac definitio actionis prim&aelig; <lb/>form&aelig; quamlibet agentem facultatem definire &longs;olet; cuius di&shy;<lb/>ctiratio ab eodem Auerroe redditur libro duodecimo Diui&shy;<lb/>norum commentatione duodeuige&longs;ima: quia &longs;cilicet form&aelig; <lb/>omnes, omne&longs;que proportiones &longs;unt in facultate patien&shy;<lb/>di prim&aelig; materi&aelig;, &amp; in facultate agendi primi motoris.<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/110.jpg" pagenum="90"/><emph type="italics"/>Ideo per primum motorem, primamque materiam definiri <lb/>debent. </s>
  
 <s>Sunt enim h&aelig;c duo extrem&agrave;, qu&aelig;maxim&egrave; distant <lb/>inter ea omnia, qu&aelig; &longs;unt in vniuer&longs;o. </s> <s>Sunt enim h&aelig;c duo extrem&agrave;, qu&aelig;maxim&egrave; distant <lb/>inter ea omnia, qu&aelig; &longs;unt in vniuer&longs;o. </s>
  
Line 1378 
Line 1378 
  
 <s>Mundum <lb/>hunc vniuer&longs;um vastissimum quoddam referre corpus; cuius <lb/>du&aelig; &longs;unt &longs;uperficies, altitudinis altera, altera ver&ograve; profun&shy;<lb/>ditatis: ea, qu&aelig; e&longs;t altitudinis, &longs;uprema &longs;edes est prim&aelig; for&shy;<lb/>m&aelig;, &amp; ea, qu&aelig; e&longs;t profunditatis, locus e&longs;t infimus prim&aelig; ma&shy;<lb/>teri&aelig;, qu&aelig; in nihilum non de&longs;init, &longs;ed cert&egrave; est aliquid vt eam <lb/>aliquid e&longs;&longs;e Aristoteles demon&longs;trat, nempe &longs;ub&longs;tantia, libro <lb/>&longs;ecundo de anima particula &longs;ecunda, dum &longs;ub&longs;tantiam <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> <lb/>tripartito diui&longs;it: in formam, qu&aelig; e&longs;t actus: in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, qu&aelig; <lb/>est facultas: &amp; in id, quod e&longs;t ex vtri&longs;que <expan abbr="concret&utilde;">concretum</expan>: &amp; Auer <lb/>roes libro tertio de anima commentatione quinta in &longs;olutione <lb/>terti&aelig; qu&aelig;&longs;tionis exponens illud, quod ex Ari&longs;totele na&longs;citur <lb/>particula quarta eiu&longs;dem libri. </s> <s>Mundum <lb/>hunc vniuer&longs;um vastissimum quoddam referre corpus; cuius <lb/>du&aelig; &longs;unt &longs;uperficies, altitudinis altera, altera ver&ograve; profun&shy;<lb/>ditatis: ea, qu&aelig; e&longs;t altitudinis, &longs;uprema &longs;edes est prim&aelig; for&shy;<lb/>m&aelig;, &amp; ea, qu&aelig; e&longs;t profunditatis, locus e&longs;t infimus prim&aelig; ma&shy;<lb/>teri&aelig;, qu&aelig; in nihilum non de&longs;init, &longs;ed cert&egrave; est aliquid vt eam <lb/>aliquid e&longs;&longs;e Aristoteles demon&longs;trat, nempe &longs;ub&longs;tantia, libro <lb/>&longs;ecundo de anima particula &longs;ecunda, dum &longs;ub&longs;tantiam <expan abbr="omn&etilde;">omnem</expan> <lb/>tripartito diui&longs;it: in formam, qu&aelig; e&longs;t actus: in <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, qu&aelig; <lb/>est facultas: &amp; in id, quod e&longs;t ex vtri&longs;que <expan abbr="concret&utilde;">concretum</expan>: &amp; Auer <lb/>roes libro tertio de anima commentatione quinta in &longs;olutione <lb/>terti&aelig; qu&aelig;&longs;tionis exponens illud, quod ex Ari&longs;totele na&longs;citur <lb/>particula quarta eiu&longs;dem libri. </s>
  
 <s>Omne recipiens debet e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>nudatum &agrave; natura recepti dixit Ari&longs;totelem non e&longs;&longs;e ita in&shy;<lb/>telligendum, vt id nihil &longs;it, quod accepturum e&longs;t aliquid; immo <lb/>aliqua natura &longs;it oportet ea, qu&aelig; acceptura e&longs;t aliquid: modo <lb/>id non &longs;it; quod accipere debet, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> nihil idem &longs;emetip&longs;um <lb/>accipit; id etiam magnus Plotinus eodem in libro probauit,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="91"/><emph type="italics"/>dum &longs;crip&longs;it. </s> <s>Omne recipiens debet e&longs;&longs;e de&shy;<lb/>nudatum &agrave; natura recepti dixit Ari&longs;totelem non e&longs;&longs;e ita in&shy;<lb/>telligendum, vt id nihil &longs;it, quod accepturum e&longs;t aliquid; immo <lb/>aliqua natura &longs;it oportet ea, qu&aelig; acceptura e&longs;t aliquid: modo <lb/>id non &longs;it; quod accipere debet, <expan abbr="quoni&atilde;">quoniam</expan> nihil idem &longs;emetip&longs;um <lb/>accipit; id etiam magnus Plotinus eodem in libro probauit,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/111.jpg" pagenum="91"/><emph type="italics"/>dum &longs;crip&longs;it. </s>
  
 <s>Quodpati potest ab actu, non e&longs;t actus; cum ni&shy;<lb/>hil &agrave; &longs;e ip&longs;o patiatur, &longs;ed &agrave; contrario, &amp; quod omnem actum <lb/>accipit, non e&longs;t actus; quia nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt quod accipit, &longs;it omni&shy;<lb/>no expers rei illius, quam accipit, &amp; quod cuilibet actui &longs;ub&shy;<lb/>sternitur, aliquid cert&egrave; erit, &longs;ed non actus, nihil enim idem &longs;i&shy;<lb/>bi ip&longs;i &longs;ubiicitur. </s> <s>Quodpati potest ab actu, non e&longs;t actus; cum ni&shy;<lb/>hil &agrave; &longs;e ip&longs;o patiatur, &longs;ed &agrave; contrario, &amp; quod omnem actum <lb/>accipit, non e&longs;t actus; quia nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt quod accipit, &longs;it omni&shy;<lb/>no expers rei illius, quam accipit, &amp; quod cuilibet actui &longs;ub&shy;<lb/>sternitur, aliquid cert&egrave; erit, &longs;ed non actus, nihil enim idem &longs;i&shy;<lb/>bi ip&longs;i &longs;ubiicitur. </s>
  
Line 1390 
Line 1390 
  
 <s>Verum &longs;olus Ari&longs;toteles remhanc ob&longs;curissi&shy;<lb/>mam comprehendit; illiusque natur am propriam intus, &amp; in <lb/>cute nouit; propriisque coloribus ad viuum expressit, dum di&shy;<lb/>xit, materiam nullum cert&egrave; e&longs;&longs;e actum, nullum alium actum <lb/>habere, id quod alibi demonstrauimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Verum &longs;olus Ari&longs;toteles remhanc ob&longs;curissi&shy;<lb/>mam comprehendit; illiusque natur am propriam intus, &amp; in <lb/>cute nouit; propriisque coloribus ad viuum expressit, dum di&shy;<lb/>xit, materiam nullum cert&egrave; e&longs;&longs;e actum, nullum alium actum <lb/>habere, id quod alibi demonstrauimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Sicut materia e&longs;t principium patiendi, ita forma est prin<emph.end type="italics"/><pb pagenum="92"/><emph type="italics"/>cipium agendi, form&aelig; enim e&longs;t mouere, &amp; agere; alterius ve&shy;<lb/>r&ograve; natur&aelig;, id e&longs;t materi&aelig;, e&longs;t moueri, &amp; pati: vt ab Aristo&shy;<lb/>tele &longs;cribitur libro &longs;ecundo de ortu, &amp; interitu particula quin <lb/>quage&longs;imatertia. </s> <s><emph type="italics"/>Sicut materia e&longs;t principium patiendi, ita forma est prin<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/112.jpg" pagenum="92"/><emph type="italics"/>cipium agendi, form&aelig; enim e&longs;t mouere, &amp; agere; alterius ve&shy;<lb/>r&ograve; natur&aelig;, id e&longs;t materi&aelig;, e&longs;t moueri, &amp; pati: vt ab Aristo&shy;<lb/>tele &longs;cribitur libro &longs;ecundo de ortu, &amp; interitu particula quin <lb/>quage&longs;imatertia. </s>
  
 <s>Eam ob cau&longs;am Auerroes libro nono Di&shy;<lb/>uinorum &longs;criptum reliquit: materiam e&longs;&longs;e principium, quo <lb/>aliud mutatur ab alio &longs;ub ratione, qua aliud; &amp; formam e&longs;&longs;e <lb/>principium, quo aliud mutat aliud &longs;ub ratione, qua aliud.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Eam ob cau&longs;am Auerroes libro nono Di&shy;<lb/>uinorum &longs;criptum reliquit: materiam e&longs;&longs;e principium, quo <lb/>aliud mutatur ab alio &longs;ub ratione, qua aliud; &amp; formam e&longs;&longs;e <lb/>principium, quo aliud mutat aliud &longs;ub ratione, qua aliud.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 1402 
Line 1402 
  
 <s>CIRCA <emph type="italics"/>h&aelig;c duo naturalium omnium rerum prima <lb/>principia, quod ad eorum numerum attinet, inter Pla&shy;<lb/>tonem, Pythagoram, &amp; Aristotelem egregi&egrave; <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>; <lb/>ea enim, qu&aelig; de &longs;ententia Ari&longs;totelis &longs;upra retulimus, apud <lb/>Platonemin Tim&aelig;o leguntur; vbimateriam eamdem <expan abbr="matr&etilde;">matrem</expan>, <lb/>receptaculum, &amp; omnium formarum nutricem appellat: ma <lb/>trem quidem, quia perindeac mater in vtero prolem concipit, <lb/>&amp; conceptam parit donec eamdem parturiat; ita &amp; materia <lb/>rerum mortalium f&oelig;cundi ssima mater innumer abilibus gra&shy;<lb/>uidata formis omnia gignit, &amp; fundit ex &longs;e&longs;e; receptaculum <lb/>autem, quia formas intra &longs;ua vi&longs;cera accipit: nutricem, quia <lb/>ea&longs;dem fouet, &amp; alit, vt prob&aelig; nutrices modo natos infan&shy;<lb/>tes amabili &longs;inu fouere, &amp; alere &longs;olent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>CIRCA <emph type="italics"/>h&aelig;c duo naturalium omnium rerum prima <lb/>principia, quod ad eorum numerum attinet, inter Pla&shy;<lb/>tonem, Pythagoram, &amp; Aristotelem egregi&egrave; <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>; <lb/>ea enim, qu&aelig; de &longs;ententia Ari&longs;totelis &longs;upra retulimus, apud <lb/>Platonemin Tim&aelig;o leguntur; vbimateriam eamdem <expan abbr="matr&etilde;">matrem</expan>, <lb/>receptaculum, &amp; omnium formarum nutricem appellat: ma <lb/>trem quidem, quia perindeac mater in vtero prolem concipit, <lb/>&amp; conceptam parit donec eamdem parturiat; ita &amp; materia <lb/>rerum mortalium f&oelig;cundi ssima mater innumer abilibus gra&shy;<lb/>uidata formis omnia gignit, &amp; fundit ex &longs;e&longs;e; receptaculum <lb/>autem, quia formas intra &longs;ua vi&longs;cera accipit: nutricem, quia <lb/>ea&longs;dem fouet, &amp; alit, vt prob&aelig; nutrices modo natos infan&shy;<lb/>tes amabili &longs;inu fouere, &amp; alere &longs;olent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Sed non minima inter Platonicos di&longs;&longs;en&longs;io inter cedit: nam <lb/><expan abbr="Platonicor&utilde;">Platonicorum</expan> alij hoc form&aelig; genus in duas naturas <expan abbr="parti&utilde;tur">partiuntur</expan>, <lb/>in mathematicas <expan abbr="inqu&atilde;">inquam</expan> formas, <expan abbr="atq.">atque</expan> Ideas; Alij ver&ograve; h&aelig;c duo <lb/>ad <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan>, eamdemque Idearum <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> pertinere contendunt.<emph.end type="italics"/><pb pagenum="93"/><emph type="italics"/>Pythagoras Ideas tollit, &amp; mathematica relinquit, in <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="re-r&utilde;">re&shy;<lb/>rum</expan> medio &longs;ita, qu&aelig; intellectu, &amp; qu&aelig; &longs;en&longs;u <expan abbr="agno&longs;c&utilde;tur">agno&longs;cuntur</expan>, id quod <lb/>Simplicius, atque Themi&longs;tius Ari&longs;toteli a&longs;crip&longs;erunt in pro&shy;<lb/>logo libri primi Phy&longs;icorum, quem locum alibi expo&longs;uimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Sed non minima inter Platonicos di&longs;&longs;en&longs;io inter cedit: nam <lb/><expan abbr="Platonicor&utilde;">Platonicorum</expan> alij hoc form&aelig; genus in duas naturas <expan abbr="parti&utilde;tur">partiuntur</expan>, <lb/>in mathematicas <expan abbr="inqu&atilde;">inquam</expan> formas, <expan abbr="atq.">atque</expan> Ideas; Alij ver&ograve; h&aelig;c duo <lb/>ad <expan abbr="vn&atilde;">vnam</expan>, eamdemque Idearum <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> pertinere contendunt.<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/113.jpg" pagenum="93"/><emph type="italics"/>Pythagoras Ideas tollit, &amp; mathematica relinquit, in <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="re-r&utilde;">re&shy;<lb/>rum</expan> medio &longs;ita, qu&aelig; intellectu, &amp; qu&aelig; &longs;en&longs;u <expan abbr="agno&longs;c&utilde;tur">agno&longs;cuntur</expan>, id quod <lb/>Simplicius, atque Themi&longs;tius Ari&longs;toteli a&longs;crip&longs;erunt in pro&shy;<lb/>logo libri primi Phy&longs;icorum, quem locum alibi expo&longs;uimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>In forma di&longs;crepant, nam Plato in Tim&aelig;o, Parmenide, <lb/>ac Ph&oelig;done Ideam loco form&aelig;, quam Ari&longs;toteles in mate&shy;<lb/>ria po&longs;uit, veluti principium &agrave; rebus, qu&aelig; fiunt &longs;eparatum, in <lb/>Dei mente collocauit; quibus de rebus grauissimis nunc di&longs;pu&shy;<lb/>tandum non est.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>In forma di&longs;crepant, nam Plato in Tim&aelig;o, Parmenide, <lb/>ac Ph&oelig;done Ideam loco form&aelig;, quam Ari&longs;toteles in mate&shy;<lb/>ria po&longs;uit, veluti principium &agrave; rebus, qu&aelig; fiunt &longs;eparatum, in <lb/>Dei mente collocauit; quibus de rebus grauissimis nunc di&longs;pu&shy;<lb/>tandum non est.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1410 
Line 1410 
  
 <s><emph type="italics"/>Principium agendi &longs;ine vllo extrin&longs;eco motore vi, <expan abbr="naturaq.">naturaque</expan> <lb/>&longs;ua propria in actum erumpit, modo &longs;ubiacentem materiam <lb/>habeat, in qua, &amp; circa quam agendo vim &longs;uam exercere <lb/>possit; vt ignis ad calefaciendum nullum motorem expectat <lb/>extrin&longs;ecum, &longs;ed vi, naturaque &longs;ua propria calefacit, modo <lb/>id ad&longs;it; quod calefieri po&longs;&longs;et. </s> <s><emph type="italics"/>Principium agendi &longs;ine vllo extrin&longs;eco motore vi, <expan abbr="naturaq.">naturaque</expan> <lb/>&longs;ua propria in actum erumpit, modo &longs;ubiacentem materiam <lb/>habeat, in qua, &amp; circa quam agendo vim &longs;uam exercere <lb/>possit; vt ignis ad calefaciendum nullum motorem expectat <lb/>extrin&longs;ecum, &longs;ed vi, naturaque &longs;ua propria calefacit, modo <lb/>id ad&longs;it; quod calefieri po&longs;&longs;et. </s>
  
 <s>Id tamen perpetu&ograve; verum non <lb/>est, &longs;ed in his agentibus dumtaxat, qu&aelig; vim &longs;uam agendi <lb/>actu, &amp; non &longs;ola facultate obtinent: h&aelig;c prima quaque <lb/>occa&longs;ione agunt, h&aelig;c &longs;unt qu&aelig;cumque c&aelig;lesti, diuinoque ca&shy;<lb/>lore agunt, vt &longs;ol &amp; animantes omnes actu agendi vires ha&shy;<lb/>bent complures, easque &longs;ic promptas, vt &longs;emper <expan abbr="ag&atilde;t">agant</expan>, nec vllius <lb/>externi &longs;ub&longs;idij ope, &agrave; qua irritentur, indigeant; ea porr&ograve; agen <lb/>tia, qu&aelig; potestate dumtaxat vires habent in&longs;itas, easque con&shy;<lb/>&longs;opitas, ab illis excitari debent, qu&aelig; actu vigent; vt piper, etiam <lb/>&longs;i actu frigidum editur, protinus vt expul&longs;o frigore ab innato<emph.end type="italics"/><pb pagenum="94"/><emph type="italics"/>no&longs;tro calore irritatur, tunc &longs;uo ip&longs;ius calore, quo non actu, &longs;ed <lb/>facultate pr&aelig;ditum erat; nos acerrim&egrave; vrit, de quo Galenus, <lb/>libro octauo &longs;imp. </s> <s>Id tamen perpetu&ograve; verum non <lb/>est, &longs;ed in his agentibus dumtaxat, qu&aelig; vim &longs;uam agendi <lb/>actu, &amp; non &longs;ola facultate obtinent: h&aelig;c prima quaque <lb/>occa&longs;ione agunt, h&aelig;c &longs;unt qu&aelig;cumque c&aelig;lesti, diuinoque ca&shy;<lb/>lore agunt, vt &longs;ol &amp; animantes omnes actu agendi vires ha&shy;<lb/>bent complures, easque &longs;ic promptas, vt &longs;emper <expan abbr="ag&atilde;t">agant</expan>, nec vllius <lb/>externi &longs;ub&longs;idij ope, &agrave; qua irritentur, indigeant; ea porr&ograve; agen <lb/>tia, qu&aelig; potestate dumtaxat vires habent in&longs;itas, easque con&shy;<lb/>&longs;opitas, ab illis excitari debent, qu&aelig; actu vigent; vt piper, etiam <lb/>&longs;i actu frigidum editur, protinus vt expul&longs;o frigore ab innato<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/114.jpg" pagenum="94"/><emph type="italics"/>no&longs;tro calore irritatur, tunc &longs;uo ip&longs;ius calore, quo non actu, &longs;ed <lb/>facultate pr&aelig;ditum erat; nos acerrim&egrave; vrit, de quo Galenus, <lb/>libro octauo &longs;imp. </s>
  
 <s>&amp; libro quarto de &longs;anitate tuenda, &amp; ali&shy;<lb/>bi &longs;&aelig;pe.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>&amp; libro quarto de &longs;anitate tuenda, &amp; ali&shy;<lb/>bi &longs;&aelig;pe.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1424 
Line 1424 
  
 <s>Prim&aelig; form&aelig; &longs;unt: qu&aelig; &agrave; vero agente, per verum <lb/>motum veramque mutationem ex materi&aelig; vtero extrahun&shy;<lb/>tur, h&aelig; dant e&longs;&longs;e materi&aelig;, &amp; &agrave; materia illud vicissim <expan abbr="accipi&utilde;t">accipiunt</expan> <lb/>in diuer&longs;o tamen genere cau&longs;&aelig;; cuius classis &longs;unt omnes form&aelig; <lb/>materiales elementorum, &amp; eorum omnium, qu&aelig; ex eorum&shy;<lb/>dem mixtione na&longs;cuntur. </s> <s>Prim&aelig; form&aelig; &longs;unt: qu&aelig; &agrave; vero agente, per verum <lb/>motum veramque mutationem ex materi&aelig; vtero extrahun&shy;<lb/>tur, h&aelig; dant e&longs;&longs;e materi&aelig;, &amp; &agrave; materia illud vicissim <expan abbr="accipi&utilde;t">accipiunt</expan> <lb/>in diuer&longs;o tamen genere cau&longs;&aelig;; cuius classis &longs;unt omnes form&aelig; <lb/>materiales elementorum, &amp; eorum omnium, qu&aelig; ex eorum&shy;<lb/>dem mixtione na&longs;cuntur. </s>
  
 <s>Cum de mortalibus formis agimus, <lb/>hominis intellectum &longs;emper excipimus, quem immixtum, &amp; <lb/>immaterialem e&longs;&longs;e alibi demonstrauimus, idque de &longs;ententia <lb/>Ari&longs;totelis, aduer&longs;us quo&longs;dam, qui ventri, &amp; veneri operam <lb/>ludunt; &amp; omnia, cum corpore, pariter concidere cupiunt; nul<emph.end type="italics"/><pb pagenum="95"/><emph type="italics"/>lum futurum iudicem optant, qui huius vit&aelig; rationem &agrave; nobis <lb/>po&longs;t hac repo&longs;cat, &amp; eam ob &longs;olam cau&longs;am cum animarum <lb/>immortalitate <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> bellum gerunt. </s> <s>Cum de mortalibus formis agimus, <lb/>hominis intellectum &longs;emper excipimus, quem immixtum, &amp; <lb/>immaterialem e&longs;&longs;e alibi demonstrauimus, idque de &longs;ententia <lb/>Ari&longs;totelis, aduer&longs;us quo&longs;dam, qui ventri, &amp; veneri operam <lb/>ludunt; &amp; omnia, cum corpore, pariter concidere cupiunt; nul<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/115.jpg" pagenum="95"/><emph type="italics"/>lum futurum iudicem optant, qui huius vit&aelig; rationem &agrave; nobis <lb/>po&longs;t hac repo&longs;cat, &amp; eam ob &longs;olam cau&longs;am cum animarum <lb/>immortalitate <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> bellum gerunt. </s>
  
 <s>Quamquam anima<gap/><lb/>nostras, extinctis corporibus e&longs;&longs;e &longs;uperstites, nec vllavi fati <lb/>perimipo&longs;&longs;e alio modo, de &longs;ententia Ari&longs;totelis confirmamus, <lb/>&amp; aliter &longs;ecundum catholicam veritatem credimus; h&aelig;c obi&shy;<lb/>ter, &amp; veluti pertran&longs;ennam, nunc adrem paullo <expan abbr="antec&oelig;pt&atilde;">antec&oelig;ptam</expan> <lb/>reuertimur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Quamquam animas<lb/>nostras, extinctis corporibus e&longs;&longs;e &longs;uperstites, nec vllavi fati <lb/>perimipo&longs;&longs;e alio modo, de &longs;ententia Ari&longs;totelis confirmamus, <lb/>&amp; aliter &longs;ecundum catholicam veritatem credimus; h&aelig;c obi&shy;<lb/>ter, &amp; veluti pertran&longs;ennam, nunc adrem paullo <expan abbr="antec&oelig;pt&atilde;">antec&oelig;ptam</expan> <lb/>reuertimur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Form&aelig; immunes &agrave; materia &longs;unt c&aelig;le&longs;tium, &amp; <expan abbr="Diuinor&utilde;">Diuinorum</expan> <lb/>corporum form&aelig;, &amp; hominis intellectus: h&aelig;, per verum mo&shy;<lb/>tum, veramque mutationem, ab agente vero ex abditissimis <lb/>materia recessibus non educuntur; nec &agrave; materia aliquod e&longs;&longs;e <lb/>mutuantur, &longs;edmateri&aelig; globorum c&aelig;lestium, &amp; human&aelig; na <lb/>tur&aelig; e&longs;&longs;e communicant, vel vt &longs;oli fines actu existentem ma&shy;<lb/>teriam con&longs;eruantes, vel vt efficientes metaphorici, vel mate&shy;<lb/>ri&aelig; nullum e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;municant">communicant</expan>, &longs;edeam tantum mouent, regunt, <lb/>atque gubernant: huius generis (vti diximus) &longs;unt form&aelig; c&aelig; <lb/>lestes, qu&aelig; ex c&aelig;le&longs;tium <expan abbr="globor&utilde;">globorum</expan> materia nullaratione extra <lb/>huntur; &agrave; c&aelig;lo nullum e&longs;&longs;e mutuantur, &longs;ed c&aelig;lo tantum assi&shy;<lb/>&longs;tunt, illudque con&longs;eruant, <expan abbr="conuer&longs;ioneq.">conuer&longs;ioneque</expan> rotunda c&aelig;le&longs;tes glo&shy;<lb/>bos ab ortu in occa&longs;um, &amp; ab occa&longs;u in ortum vicissimrecur&shy;<lb/>rentes vigintiquatuor horarum &longs;pacio, ocissim&egrave; ver&longs;ant: inter <lb/>has formas &agrave; materia pror&longs;us immunes &agrave; nobis relatus est <lb/>hominis intellectus immortalis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Form&aelig; immunes &agrave; materia &longs;unt c&aelig;le&longs;tium, &amp; <expan abbr="Diuinor&utilde;">Diuinorum</expan> <lb/>corporum form&aelig;, &amp; hominis intellectus: h&aelig;, per verum mo&shy;<lb/>tum, veramque mutationem, ab agente vero ex abditissimis <lb/>materia recessibus non educuntur; nec &agrave; materia aliquod e&longs;&longs;e <lb/>mutuantur, &longs;edmateri&aelig; globorum c&aelig;lestium, &amp; human&aelig; na <lb/>tur&aelig; e&longs;&longs;e communicant, vel vt &longs;oli fines actu existentem ma&shy;<lb/>teriam con&longs;eruantes, vel vt efficientes metaphorici, vel mate&shy;<lb/>ri&aelig; nullum e&longs;&longs;e <expan abbr="c&otilde;municant">communicant</expan>, &longs;edeam tantum mouent, regunt, <lb/>atque gubernant: huius generis (vti diximus) &longs;unt form&aelig; c&aelig; <lb/>lestes, qu&aelig; ex c&aelig;le&longs;tium <expan abbr="globor&utilde;">globorum</expan> materia nullaratione extra <lb/>huntur; &agrave; c&aelig;lo nullum e&longs;&longs;e mutuantur, &longs;ed c&aelig;lo tantum assi&shy;<lb/>&longs;tunt, illudque con&longs;eruant, <expan abbr="conuer&longs;ioneq.">conuer&longs;ioneque</expan> rotunda c&aelig;le&longs;tes glo&shy;<lb/>bos ab ortu in occa&longs;um, &amp; ab occa&longs;u in ortum vicissimrecur&shy;<lb/>rentes vigintiquatuor horarum &longs;pacio, ocissim&egrave; ver&longs;ant: inter <lb/>has formas &agrave; materia pror&longs;us immunes &agrave; nobis relatus est <lb/>hominis intellectus immortalis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Uniuer&longs;a partitio e&longs;t Auerrois libro primo de Phy&longs;ico au <lb/>ditu commentatione vltima, &amp; libro tertio de anima commen <lb/>tatione quinta, &amp; libro de &longs;ubstantia orbis capite primo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Uniuer&longs;a partitio e&longs;t Auerrois libro primo de Phy&longs;ico au <lb/>ditu commentatione vltima, &amp; libro tertio de anima commen <lb/>tatione quinta, &amp; libro de &longs;ubstantia orbis capite primo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Differunt h&aelig; form&aelig;; quia materi&aelig; &agrave; formis materialibus, <lb/>&amp; form&aelig; materiales ab earumdem materiis &agrave; &longs;e inuicem, vl&shy;<lb/>tro, citroque perfectionem, atque imperfectionem <expan abbr="mutu&atilde;tur">mutuantur</expan>.<emph.end type="italics"/><pb pagenum="96"/><emph type="italics"/>cum exten&longs;a materia materiales form&aelig; <expan abbr="ext&etilde;duntur">extenduntur</expan>: cum di&shy;<lb/>uidua materia, &amp; ip&longs;&aelig; diuiduntur: quapropter in eis e&longs;t to&shy;<lb/>tum, &amp; pars, perindeac in earumdem materia, &amp; licet for&shy;<lb/>ma, vt forma, &longs;it actus: forma tamen, vt in materia, facul&shy;<lb/>tatis e&longs;t particeps, omnemque ex materia na&longs;centem imper&shy;<lb/>fectionem a&longs;ci&longs;cit, <expan abbr="c&utilde;reciprocatione">curreciprocatione</expan> tamen, vt materia a&longs;ci&shy;<lb/>&longs;cat &longs;ibi perfectionem form&aelig; illius, cuius munere fit, vt actu <lb/>existat. </s> <s><emph type="italics"/>Differunt h&aelig; form&aelig;; quia materi&aelig; &agrave; formis materialibus, <lb/>&amp; form&aelig; materiales ab earumdem materiis &agrave; &longs;e inuicem, vl&shy;<lb/>tro, citroque perfectionem, atque imperfectionem <expan abbr="mutu&atilde;tur">mutuantur</expan>.<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/116.jpg" pagenum="96"/><emph type="italics"/>cum exten&longs;a materia materiales form&aelig; <expan abbr="ext&etilde;duntur">extenduntur</expan>: cum di&shy;<lb/>uidua materia, &amp; ip&longs;&aelig; diuiduntur: quapropter in eis e&longs;t to&shy;<lb/>tum, &amp; pars, perindeac in earumdem materia, &amp; licet for&shy;<lb/>ma, vt forma, &longs;it actus: forma tamen, vt in materia, facul&shy;<lb/>tatis e&longs;t particeps, omnemque ex materia na&longs;centem imper&shy;<lb/>fectionem a&longs;ci&longs;cit, <expan abbr="c&utilde;reciprocatione">curreciprocatione</expan> tamen, vt materia a&longs;ci&shy;<lb/>&longs;cat &longs;ibi perfectionem form&aelig; illius, cuius munere fit, vt actu <lb/>existat. </s>
  
 <s>Form&aelig; &agrave; materia pror&longs;us immunes &agrave; materi&aelig; con&shy;<lb/>tagio&longs;is, ac morbo&longs;is conditionibus non afficiuntur; quod ex <lb/>materi&aelig; facultate non educantur, nec vn&agrave; cum exten&longs;ama&shy;<lb/>teria extendantur, diui&longs;ione materi&aelig; non diuidantur, vacent <lb/>que toto, &amp; partibus; nec ratione qua form&aelig; perfectionem &agrave; <lb/>materia mutuantur: quoniam forma, &amp; perfectio &longs;unt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>&amp; idem: nec ratione, qua materi&aelig; &longs;int alligat&aelig;: quod earum <lb/>dem formarum natura &agrave; materia omnino immunis, nullius <lb/>&longs;it materi&aelig; particeps; ideo ab ea nec affici, nec infici valeat. <lb/></s> <s>Form&aelig; &agrave; materia pror&longs;us immunes &agrave; materi&aelig; con&shy;<lb/>tagio&longs;is, ac morbo&longs;is conditionibus non afficiuntur; quod ex <lb/>materi&aelig; facultate non educantur, nec vn&agrave; cum exten&longs;ama&shy;<lb/>teria extendantur, diui&longs;ione materi&aelig; non diuidantur, vacent <lb/>que toto, &amp; partibus; nec ratione qua form&aelig; perfectionem &agrave; <lb/>materia mutuantur: quoniam forma, &amp; perfectio &longs;unt <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan>, <lb/>&amp; idem: nec ratione, qua materi&aelig; &longs;int alligat&aelig;: quod earum <lb/>dem formarum natura &agrave; materia omnino immunis, nullius <lb/>&longs;it materi&aelig; particeps; ideo ab ea nec affici, nec infici valeat. <lb/></s>
  
Line 1450 
Line 1450 
 <s>Cap. XVII.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XVII.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>TERTIO <emph type="italics"/>&longs;ciendum, action<gap/>m, &amp; perpessionem ab <lb/>vna, eademque natura manare non po&longs;&longs;e. </s> <s>TERTIO <emph type="italics"/>&longs;ciendum, actionem, &amp; perpessionem ab <lb/>vna, eademque natura manare non po&longs;&longs;e. </s>
  
 <s>Actio enim<emph.end type="italics"/><pb pagenum="97"/><emph type="italics"/>manat &agrave; forma, &amp; perpessio &agrave; materia primam &longs;uiortus ori&shy;<lb/>ginem repetit, h&aelig; du&aelig; &longs;unt horum effectuum cau&longs;&aelig;, primo <lb/>diuer&longs;&aelig;; nam &longs;i actio &agrave; materia manaret; cum vna nume&shy;<lb/>ro &longs;ub omnibus formis materia &longs;it; vna etiam erit omnium <lb/>actio: nunc autem, cum diuer&longs;&aelig; diuer&longs;orum corporum actio&shy;<lb/>nes appareant: non per materiam vnam, &longs;ed per formas di&shy;<lb/>uer&longs;as, diuer&longs;a corpora agunt; neque id quidem immerit&ograve;: qu<gap/><lb/>niam quaratione corpora &longs;unt, eadem agunt. </s> <s>Actio enim<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/117.jpg" pagenum="97"/><emph type="italics"/>manat &agrave; forma, &amp; perpessio &agrave; materia primam &longs;uiortus ori&shy;<lb/>ginem repetit, h&aelig; du&aelig; &longs;unt horum effectuum cau&longs;&aelig;, primo <lb/>diuer&longs;&aelig;; nam &longs;i actio &agrave; materia manaret; cum vna nume&shy;<lb/>ro &longs;ub omnibus formis materia &longs;it; vna etiam erit omnium <lb/>actio: nunc autem, cum diuer&longs;&aelig; diuer&longs;orum corporum actio&shy;<lb/>nes appareant: non per materiam vnam, &longs;ed per formas di&shy;<lb/>uer&longs;as, diuer&longs;a corpora agunt; neque id quidem immerit&ograve;: quo<lb/>niam quaratione corpora &longs;unt, eadem agunt. </s>
  
 <s>Sunt autem <lb/>non per materiam in &longs;pecie hac, velilla, &longs;ed per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>vel illam: per hanc ergo formam, vel illam, hanc vel illam <lb/>actionem ab&longs;oluunt: pr&aelig;&longs;ertim, cumid, quod agit ei, quod <lb/>patitur, pr&aelig;&longs;to &longs;it per formam; &amp; in materiam alienam, <lb/>agens, per form&aelig;vim, tran&longs;eat: vt efficacitate frigiditatis <lb/>aqua frigefacit; &amp; ignis per caliditatem calefacit. </s> <s>Sunt autem <lb/>non per materiam in &longs;pecie hac, velilla, &longs;ed per hanc <expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, <lb/>vel illam: per hanc ergo formam, vel illam, hanc vel illam <lb/>actionem ab&longs;oluunt: pr&aelig;&longs;ertim, cumid, quod agit ei, quod <lb/>patitur, pr&aelig;&longs;to &longs;it per formam; &amp; in materiam alienam, <lb/>agens, per form&aelig;vim, tran&longs;eat: vt efficacitate frigiditatis <lb/>aqua frigefacit; &amp; ignis per caliditatem calefacit. </s>
  
Line 1462 
Line 1462 
  
 <s>Arsitem, qu&aelig; naturam diligenter imi <lb/>tatur, &longs;imile amat institutum: qualem enim &longs;peciem domus <lb/>Architectus animo concipit, talem is domum &egrave; lignis, &amp; <lb/>lapidibus molitur: pr&aelig;terquam quod natura eas res mo&shy;<lb/>ueat, atque ver&longs;et; in quibus intus inclu&longs;a est: vt liquido con&shy;<lb/>&longs;tat, ex definitione natur&aelig;. </s> <s>Arsitem, qu&aelig; naturam diligenter imi <lb/>tatur, &longs;imile amat institutum: qualem enim &longs;peciem domus <lb/>Architectus animo concipit, talem is domum &egrave; lignis, &amp; <lb/>lapidibus molitur: pr&aelig;terquam quod natura eas res mo&shy;<lb/>ueat, atque ver&longs;et; in quibus intus inclu&longs;a est: vt liquido con&shy;<lb/>&longs;tat, ex definitione natur&aelig;. </s>
  
 <s>Ars ver&ograve; vim &longs;uam rebus exter <lb/>nis effingendis adhibet, ita vt &longs;emper, quod &longs;iue ab arte, &longs;iue <lb/>&agrave; natura gignitur &longs;imile &longs;it ei, &agrave; quo gignitur ratione form&aelig;, <lb/>cui tamquam principio, in generatione datur, vt agat, &amp; non <lb/>ratione materi&aelig; qu&aelig; in eadem generatione, vt &longs;ubiacens ra&shy;<lb/>tionis principium, patitur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="98"/><p type="main"> <s>Ars ver&ograve; vim &longs;uam rebus exter <lb/>nis effingendis adhibet, ita vt &longs;emper, quod &longs;iue ab arte, &longs;iue <lb/>&agrave; natura gignitur &longs;imile &longs;it ei, &agrave; quo gignitur ratione form&aelig;, <lb/>cui tamquam principio, in generatione datur, vt agat, &amp; non <lb/>ratione materi&aelig; qu&aelig; in eadem generatione, vt &longs;ubiacens ra&shy;<lb/>tionis principium, patitur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/118.jpg" pagenum="98"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Hinc &longs;equitur: id quod est ex materia, &amp; ex forma con&shy;<lb/>cretum, facere, mouere, &amp; actu exi&longs;tere, ratione form&aelig;: pati, <lb/>moueri, existere po&longs;&longs;e, ratione materi&aelig;; e&longs;t tunc idem actu <lb/>&amp; facultate, &longs;ed ratione diuer&longs;arum partium; actu ratione <lb/>form&aelig; facultate ratione materi&aelig; facit, &amp; patitur ratione di&shy;<lb/>uer&longs;a; facit ratione form&aelig; patitur ratione materi&aelig; mouet, <lb/>&amp; mouetur: mouet ratione form&aelig;; mouetur ratione materi&aelig;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Hinc &longs;equitur: id quod est ex materia, &amp; ex forma con&shy;<lb/>cretum, facere, mouere, &amp; actu exi&longs;tere, ratione form&aelig;: pati, <lb/>moueri, existere po&longs;&longs;e, ratione materi&aelig;; e&longs;t tunc idem actu <lb/>&amp; facultate, &longs;ed ratione diuer&longs;arum partium; actu ratione <lb/>form&aelig; facultate ratione materi&aelig; facit, &amp; patitur ratione di&shy;<lb/>uer&longs;a; facit ratione form&aelig; patitur ratione materi&aelig; mouet, <lb/>&amp; mouetur: mouet ratione form&aelig;; mouetur ratione materi&aelig;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Cau&longs;a, per quam actio, &amp; passio, non ab eadem, &longs;ed &agrave; di&shy;<lb/>uer&longs;a natura na&longs;catur, e&longs;t: quia quod facit, quatenus est <lb/>actu, facit; &amp; quod patitur, quatenus e&longs;t, facultate patitur; <lb/>actus autem, &amp; facultas &longs;unt differenti&aelig; vald&egrave; oppo&longs;it&aelig; vt <lb/>dixit Auerroes libro primo de anima commentatione &longs;exta: <lb/>qu&aelig; vni eidemque natur&aelig;, &longs;ub eadem ratione, &amp; re&longs;pectu <lb/>eiu&longs;dem a&longs;cribi non po&longs;&longs;unt; nam &longs;i actio, &amp; perpessio ab ea&shy;<lb/>dem natura &longs;ub eadem ratione, &amp; re&longs;pectu eiu&longs;dem produ&shy;<lb/>cerentur, idem, omnibus modis idem e&longs;&longs;et actu, &amp; pote&longs;tate: <lb/>cui dicto vniuer&longs;a Philo&longs;ophorum classis omnino reclamat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Cau&longs;a, per quam actio, &amp; passio, non ab eadem, &longs;ed &agrave; di&shy;<lb/>uer&longs;a natura na&longs;catur, e&longs;t: quia quod facit, quatenus est <lb/>actu, facit; &amp; quod patitur, quatenus e&longs;t, facultate patitur; <lb/>actus autem, &amp; facultas &longs;unt differenti&aelig; vald&egrave; oppo&longs;it&aelig; vt <lb/>dixit Auerroes libro primo de anima commentatione &longs;exta: <lb/>qu&aelig; vni eidemque natur&aelig;, &longs;ub eadem ratione, &amp; re&longs;pectu <lb/>eiu&longs;dem a&longs;cribi non po&longs;&longs;unt; nam &longs;i actio, &amp; perpessio ab ea&shy;<lb/>dem natura &longs;ub eadem ratione, &amp; re&longs;pectu eiu&longs;dem produ&shy;<lb/>cerentur, idem, omnibus modis idem e&longs;&longs;et actu, &amp; pote&longs;tate: <lb/>cui dicto vniuer&longs;a Philo&longs;ophorum classis omnino reclamat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ex his &longs;equitur, grauitatem in corpore graui, &amp; <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> <lb/>in corpore leui, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri eo modo, quo mouet, mouent quate&shy;<lb/>nus form&aelig;: &amp; mouentur quatenus in materia; &longs;iue grauitas, <lb/>&amp; leuitas &longs;int elementorum form&aelig;, &longs;iue accidentia propria, <lb/>qu&aelig; ad formas qu&agrave;m proxim&egrave; accedant; ex quibus immedia&shy;<lb/>t&egrave;manant; vt &longs;en&longs;i&longs;&longs;e videtur Auerroes libro quarto de c&aelig;lo <lb/>commentatione vige&longs;imaquinta: grauitas enim, &amp; leuitas, <lb/>&amp; c&aelig;ter&aelig; elementorum qualitates quamquam non &longs;unt for&shy;<lb/>m&aelig;, elementorum tamen form&aelig; dicuntur, quia his omnibus <lb/>qualitatibus in tenuissimas partes comminutis, elementorum <lb/>etiam form&aelig; comminuuntur, &amp; vn&agrave; cum elementorum ortu, <lb/>&amp; interitu oriuntur, &amp; intereunt: &longs;unt enim medi&aelig; inter &longs;ub&shy;<lb/>stantias, &amp; accidentia: ad accidentia tamen propius, quam<emph.end type="italics"/><pb pagenum="99"/><emph type="italics"/>ad &longs;ub&longs;tantias accedunt; ideo accidentium, magis quam &longs;ub&shy;<lb/>stantiarum proprietates imitantur, quo fit, vt elementorum <lb/>form&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus quam &longs;i e&longs;&longs;ent accidentia, comminuantur, a<gap/><lb/>que intereant: altera prius existente in materia qualitate <lb/>con&longs;imili, per alterius nou&aelig; qualitatis aduentum nouum ele&shy;<lb/>mentum facilius gignitur: licet vnumquodque etiam contra&shy;<lb/>rium elementum, ex vnoquoque etiam contrario elemento i<gap/><lb/>mediat&egrave; gignatur, auctis, &amp; imminutis elementorum qualita&shy;<lb/>tibus, elementorum form&aelig; augentur, &amp; minuuntur: ip&longs;is ge&shy;<lb/>nitis, &amp; peremptis gignuntur, &amp; perimuntur; vt contra Aui <lb/>cennam a&longs;&longs;euer antem elementorum formas integras con&longs;er&shy;<lb/>uari eorumdem qualitatibus comminutis; acut&egrave;, &amp; grauiter <lb/>di&longs;putauit Auerroes, demonstrauitque Auicenn&aelig; dictum <lb/>tam fal&longs;um e&longs;&longs;e, quam fal&longs;issimum; vt alio loco vidimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Ex his &longs;equitur, grauitatem in corpore graui, &amp; <expan abbr="leuitat&etilde;">leuitatem</expan> <lb/>in corpore leui, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> moueri eo modo, quo mouet, mouent quate&shy;<lb/>nus form&aelig;: &amp; mouentur quatenus in materia; &longs;iue grauitas, <lb/>&amp; leuitas &longs;int elementorum form&aelig;, &longs;iue accidentia propria, <lb/>qu&aelig; ad formas qu&agrave;m proxim&egrave; accedant; ex quibus immedia&shy;<lb/>t&egrave;manant; vt &longs;en&longs;i&longs;&longs;e videtur Auerroes libro quarto de c&aelig;lo <lb/>commentatione vige&longs;imaquinta: grauitas enim, &amp; leuitas, <lb/>&amp; c&aelig;ter&aelig; elementorum qualitates quamquam non &longs;unt for&shy;<lb/>m&aelig;, elementorum tamen form&aelig; dicuntur, quia his omnibus <lb/>qualitatibus in tenuissimas partes comminutis, elementorum <lb/>etiam form&aelig; comminuuntur, &amp; vn&agrave; cum elementorum ortu, <lb/>&amp; interitu oriuntur, &amp; intereunt: &longs;unt enim medi&aelig; inter &longs;ub&shy;<lb/>stantias, &amp; accidentia: ad accidentia tamen propius, quam<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/119.jpg" pagenum="99"/><emph type="italics"/>ad &longs;ub&longs;tantias accedunt; ideo accidentium, magis quam &longs;ub&shy;<lb/>stantiarum proprietates imitantur, quo fit, vt elementorum <lb/>form&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> minus quam &longs;i e&longs;&longs;ent accidentia, comminuantur, at<lb/>que intereant: altera prius existente in materia qualitate <lb/>con&longs;imili, per alterius nou&aelig; qualitatis aduentum nouum ele&shy;<lb/>mentum facilius gignitur: licet vnumquodque etiam contra&shy;<lb/>rium elementum, ex vnoquoque etiam contrario elemento im<lb/>mediat&egrave; gignatur, auctis, &amp; imminutis elementorum qualita&shy;<lb/>tibus, elementorum form&aelig; augentur, &amp; minuuntur: ip&longs;is ge&shy;<lb/>nitis, &amp; peremptis gignuntur, &amp; perimuntur; vt contra Aui <lb/>cennam a&longs;&longs;euer antem elementorum formas integras con&longs;er&shy;<lb/>uari eorumdem qualitatibus comminutis; acut&egrave;, &amp; grauiter <lb/>di&longs;putauit Auerroes, demonstrauitque Auicenn&aelig; dictum <lb/>tam fal&longs;um e&longs;&longs;e, quam fal&longs;issimum; vt alio loco vidimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Detriplici elementorum facultate. <lb/></s> <s>Detriplici elementorum facultate. <lb/></s>
  
Line 1476 
Line 1476 
 <s>Cap. XVIII.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XVIII.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>QVARTO <emph type="italics"/>&longs;ciendum, elementorum facultatem, &longs;eu <lb/>potestatem <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> appellare mauultis, e&longs;&longs;e trium ge&shy;<lb/>nerum: prima e&longs;&longs;entialis nuncupatur, quam Simpli&shy;<lb/>cius octauo libro Phy&longs;icorum particula trige&longs;ima&longs;ecunda ap&shy;<lb/>pellat facultatem &longs;ecundum aptitudinem, <gap/>unc, cum non dum <lb/>factum e&longs;t, id quod dicitur: vt puer est facultate grammati&shy;<lb/>cus, vel mu&longs;icus; quia, cum non dum factus &longs;it mu&longs;icus, aut <expan abbr="gr&atilde;">gram</expan> <lb/>maticus fieri potest. </s> <s>QVARTO <emph type="italics"/>&longs;ciendum, elementorum facultatem, &longs;eu <lb/>potestatem <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> appellare mauultis, e&longs;&longs;e trium ge&shy;<lb/>nerum: prima e&longs;&longs;entialis nuncupatur, quam Simpli&shy;<lb/>cius octauo libro Phy&longs;icorum particula trige&longs;ima&longs;ecunda ap&shy;<lb/>pellat facultatem &longs;ecundum aptitudinem, tunc, cum non dum <lb/>factum e&longs;t, id quod dicitur: vt puer est facultate grammati&shy;<lb/>cus, vel mu&longs;icus; quia, cum non dum factus &longs;it mu&longs;icus, aut <expan abbr="gr&atilde;">gram</expan> <lb/>maticus fieri potest. </s>
  
 <s>H&aelig;c facultas in motu elementorum ni&shy;<lb/>hil est aliud, quam habilitas in materia contrarij elementi, <lb/>hac facultate graue pote&longs;t moueri &longs;ur&longs;um; quoniam potest <lb/>fieri leue, &amp; leue hac facultate pote&longs;t deor&longs;um ferri; quoniam, <lb/>quod leue e&longs;t, in graue pote&longs;t conuerti, vt ignis &longs;&aelig;pe in terram,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="100"/><emph type="italics"/>&amp; <expan abbr="terran&otilde;">terranon</expan> raro in ignem vicissim commeat. </s> <s>H&aelig;c facultas in motu elementorum ni&shy;<lb/>hil est aliud, quam habilitas in materia contrarij elementi, <lb/>hac facultate graue pote&longs;t moueri &longs;ur&longs;um; quoniam potest <lb/>fieri leue, &amp; leue hac facultate pote&longs;t deor&longs;um ferri; quoniam, <lb/>quod leue e&longs;t, in graue pote&longs;t conuerti, vt ignis &longs;&aelig;pe in terram,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/120.jpg" pagenum="100"/><emph type="italics"/>&amp; <expan abbr="terran&otilde;">terranon</expan> raro in ignem vicissim commeat. </s>
  
 <s>Vtrum ne <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>quodque elementum in aliud quoduis elementum immediat&egrave; <lb/>conuertatur, an vero contrarium elementum in aliud <expan abbr="c&otilde;tra-rium">contra&shy;<lb/>rium</expan> non ni&longs;iper media elementa permeet; &agrave; nobis <expan abbr="di&longs;putat&utilde;">di&longs;putatum</expan> <lb/>e&longs;t alibi, &amp; quodlibet elementumin quoduis elementum im&shy;<lb/>mediat&egrave; migrare po&longs;&longs;e conclu&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Vtrum ne <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>quodque elementum in aliud quoduis elementum immediat&egrave; <lb/>conuertatur, an vero contrarium elementum in aliud <expan abbr="c&otilde;tra-rium">contra&shy;<lb/>rium</expan> non ni&longs;iper media elementa permeet; &agrave; nobis <expan abbr="di&longs;putat&utilde;">di&longs;putatum</expan> <lb/>e&longs;t alibi, &amp; quodlibet elementumin quoduis elementum im&shy;<lb/>mediat&egrave; migrare po&longs;&longs;e conclu&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1490 
Line 1490 
  
 <s>Tertia facultas e&longs;t cum actu coniuncta, <lb/>nam &longs;i graue deor&longs;um concitatur, &longs;i leue &longs;ur&longs;um attollitur; id <lb/>vtique illis accidit, quia tali motu concitaripo&longs;&longs;unt, nam &longs;i ea <lb/>dem cieri non po&longs;&longs;ent; non cierentur: &longs;edimmota manerent: <lb/>perindeac non loquitur, non &longs;edet, non &longs;tat ni&longs;i qui loqui, &longs;ede&shy;<lb/>re, &amp; &longs;tare potest. </s> <s>Tertia facultas e&longs;t cum actu coniuncta, <lb/>nam &longs;i graue deor&longs;um concitatur, &longs;i leue &longs;ur&longs;um attollitur; id <lb/>vtique illis accidit, quia tali motu concitaripo&longs;&longs;unt, nam &longs;i ea <lb/>dem cieri non po&longs;&longs;ent; non cierentur: &longs;edimmota manerent: <lb/>perindeac non loquitur, non &longs;edet, non &longs;tat ni&longs;i qui loqui, &longs;ede&shy;<lb/>re, &amp; &longs;tare potest. </s>
  
 <s>Facultas primaremot a nucupatur &agrave; The <lb/>mistio octauo libro Phy&longs;icorum particula trige&longs;ima&longs;ecunda: <lb/>quia indiget agente, qui eamdem ad actum traducat, vt di&shy;<lb/>xit Auerroes duodecimo Diuinorum commentatione deci&shy;<lb/>maoctaua, &amp; quadrage&longs;imaquarta, &amp; octauo Phy&longs;icorum <lb/>comment atione trige&longs;ima&longs;ecunda.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="101"/><p type="main"> <s>Facultas primaremot a nucupatur &agrave; The <lb/>mistio octauo libro Phy&longs;icorum particula trige&longs;ima&longs;ecunda: <lb/>quia indiget agente, qui eamdem ad actum traducat, vt di&shy;<lb/>xit Auerroes duodecimo Diuinorum commentatione deci&shy;<lb/>maoctaua, &amp; quadrage&longs;imaquarta, &amp; octauo Phy&longs;icorum <lb/>comment atione trige&longs;ima&longs;ecunda.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/121.jpg" pagenum="101"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Nuncupatur prima facultas e&longs;&longs;entialis: quia e&longs;t ad for&shy;<lb/>mam, qu&aelig; e&longs;t rei e&longs;&longs;entia: pugnans enim &amp; contrarium ele&shy;<lb/>mentorum ad contrarij elementiformam tendit, idque ratio&shy;<lb/>ne materi&aelig;, cuius gratia vnumquodque quod fit facultatem <lb/>habet, adhoc, vt fiat: res enim omnes, qu&aelig; fiunt, &agrave; materia <lb/>habent, vt fieripossint, antequam fiant, &amp; vt fiant, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> fiunt; <lb/>&amp; &agrave; forma habent non vt fieri possint, nec vt fiant, &longs;ed vt &longs;int, <lb/>forma est qu&aelig; dat e&longs;&longs;e, &amp; hoc e&longs;&longs;e, &amp; materia &longs;olum pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat fieri.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Nuncupatur prima facultas e&longs;&longs;entialis: quia e&longs;t ad for&shy;<lb/>mam, qu&aelig; e&longs;t rei e&longs;&longs;entia: pugnans enim &amp; contrarium ele&shy;<lb/>mentorum ad contrarij elementiformam tendit, idque ratio&shy;<lb/>ne materi&aelig;, cuius gratia vnumquodque quod fit facultatem <lb/>habet, adhoc, vt fiat: res enim omnes, qu&aelig; fiunt, &agrave; materia <lb/>habent, vt fieripossint, antequam fiant, &amp; vt fiant, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> fiunt; <lb/>&amp; &agrave; forma habent non vt fieri possint, nec vt fiant, &longs;ed vt &longs;int, <lb/>forma est qu&aelig; dat e&longs;&longs;e, &amp; hoc e&longs;&longs;e, &amp; materia &longs;olum pr&aelig;&shy;<lb/>&longs;tat fieri.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Nuncupatur prima facultas violenta, quia elementa ad <lb/>propria loca naturaliter concitari nequeunt, &amp; quod elemen&shy;<lb/>ta ad propria loca fer antur; illis pr&aelig;ter naturam accidit; id&shy;<lb/>que altero duorum modorum, vel quia extraproprium locum <lb/>genita cum &longs;int, non nihil con&longs;eruant contrari&aelig;, atque <expan abbr="pugn&atilde;">pugnam</expan> <lb/>tis illius natur&aelig;, ex qua genita &longs;unt: vt ecceignis exterrage&shy;<lb/>nitus, qui non nihil adhuc con&longs;eruat contrari&aelig;, atque pugnan<lb/>tis terr&aelig;, illiu&longs;que natur&aelig;, ex qua e&longs;t genitus; quam a&longs;cenden&shy;<lb/>do deponit, dum ad proprium ac naturalem locum, vt ad pro&shy;<lb/>priam <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ac perfectionem numeris omnibus ab&longs;olutam <lb/>mouetur: perfectionem tum <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> nanci&longs;cetur, cum ad opta&shy;<lb/>tum locum naturalem peruenerit, quo cum a&longs;cenderit, iam <lb/>actu perfectum erit: tunc enim omni excu&longs;&longs;o pondere, omni&shy;<lb/>que depo&longs;ita contraria grauitate, ignis leuissimus erit omni&shy;<lb/>no ab&longs;olutus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Nuncupatur prima facultas violenta, quia elementa ad <lb/>propria loca naturaliter concitari nequeunt, &amp; quod elemen&shy;<lb/>ta ad propria loca fer antur; illis pr&aelig;ter naturam accidit; id&shy;<lb/>que altero duorum modorum, vel quia extraproprium locum <lb/>genita cum &longs;int, non nihil con&longs;eruant contrari&aelig;, atque <expan abbr="pugn&atilde;">pugnam</expan> <lb/>tis illius natur&aelig;, ex qua genita &longs;unt: vt ecceignis exterrage&shy;<lb/>nitus, qui non nihil adhuc con&longs;eruat contrari&aelig;, atque pugnan<lb/>tis terr&aelig;, illiu&longs;que natur&aelig;, ex qua e&longs;t genitus; quam a&longs;cenden&shy;<lb/>do deponit, dum ad proprium ac naturalem locum, vt ad pro&shy;<lb/>priam <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan>, ac perfectionem numeris omnibus ab&longs;olutam <lb/>mouetur: perfectionem tum <expan abbr="dem&utilde;">demum</expan> nanci&longs;cetur, cum ad opta&shy;<lb/>tum locum naturalem peruenerit, quo cum a&longs;cenderit, iam <lb/>actu perfectum erit: tunc enim omni excu&longs;&longs;o pondere, omni&shy;<lb/>que depo&longs;ita contraria grauitate, ignis leuissimus erit omni&shy;<lb/>no ab&longs;olutus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo igni pr&aelig;ter naturam &longs;ur&longs;um moueri accidit; <expan abbr="qu&atilde;-do">quan&shy;<lb/>do</expan> ignis extra proprium locum naturalem extru&longs;us, <expan abbr="violenti&atilde;">violentiam</expan> <lb/>illam pa&longs;&longs;us e&longs;t, qua de renuper aliqua ex parte egimus; &agrave; qua <lb/>fit, vt non natura, &longs;ed violentia di&longs;po&longs;itus exi&longs;tat: qu&aelig; omnia <lb/>vera &longs;unt exhis qu&aelig; Ari&longs;toteles, Simplicius, Auerroes, &amp; <lb/>c&aelig;teri fer&egrave; omnes &longs;emper, &amp; vbique probatissimi Philo&longs;ophi<emph.end type="italics"/><pb pagenum="102"/><emph type="italics"/>memori&aelig; prodiderunt libro quarto de c&aelig;lo particula vige&longs;im<gap/><lb/>&longs;exta, trige&longs;imaprima, &amp; trige&longs;ima&longs;ecunda: non enim de <lb/>&longs;ententia illorum ignis &longs;ur&longs;um a&longs;cendit, quia ignis &longs;it factus; <lb/>&longs;ed quia fiat; nam postquam factus est, nullo motu cietur, &longs;ed <lb/>in &longs;uo proprio naturalique loco que&longs;cit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo igni pr&aelig;ter naturam &longs;ur&longs;um moueri accidit; <expan abbr="qu&atilde;-do">quan&shy;<lb/>do</expan> ignis extra proprium locum naturalem extru&longs;us, <expan abbr="violenti&atilde;">violentiam</expan> <lb/>illam pa&longs;&longs;us e&longs;t, qua de renuper aliqua ex parte egimus; &agrave; qua <lb/>fit, vt non natura, &longs;ed violentia di&longs;po&longs;itus exi&longs;tat: qu&aelig; omnia <lb/>vera &longs;unt exhis qu&aelig; Ari&longs;toteles, Simplicius, Auerroes, &amp; <lb/>c&aelig;teri fer&egrave; omnes &longs;emper, &amp; vbique probatissimi Philo&longs;ophi<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/122.jpg" pagenum="102"/><emph type="italics"/>memori&aelig; prodiderunt libro quarto de c&aelig;lo particula vige&longs;ima<lb/>&longs;exta, trige&longs;imaprima, &amp; trige&longs;ima&longs;ecunda: non enim de <lb/>&longs;ententia illorum ignis &longs;ur&longs;um a&longs;cendit, quia ignis &longs;it factus; <lb/>&longs;ed quia fiat; nam postquam factus est, nullo motu cietur, &longs;ed <lb/>in &longs;uo proprio naturalique loco que&longs;cit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Quo fundamento, licet perperam, v&longs;us tamen fuit aliquan <lb/>do Zenarcus in libro, quem aduer&longs;us quintam e&longs;&longs;entiam edi&shy;<lb/>dit auctore Simplicio primo c&aelig;li: Nuncupatur etiam violen&shy;<lb/>ta h&aelig;c facultas e&longs;&longs;entialis, quia igni deor&longs;um moueri natura <lb/>non ine&longs;t, &longs;ed id ei per violentiam accidit, quatenus in terram <lb/>conuerti pote&longs;t; &amp; conuer&longs;us deor&longs;um incitari, &amp; terram &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um vici&longs;sim moueri contigit hac e&longs;&longs;entiali facultate; quia ex <lb/>terraignis na&longs;citur; qui postquam natus e&longs;t, omni &longs;ublato im&shy;<lb/>pedimento &longs;ur&longs;um ad &longs;uum proprium, ac naturalem locum, <lb/>vbi nunc luna e&longs;t, concitatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Quo fundamento, licet perperam, v&longs;us tamen fuit aliquan <lb/>do Zenarcus in libro, quem aduer&longs;us quintam e&longs;&longs;entiam edi&shy;<lb/>dit auctore Simplicio primo c&aelig;li: Nuncupatur etiam violen&shy;<lb/>ta h&aelig;c facultas e&longs;&longs;entialis, quia igni deor&longs;um moueri natura <lb/>non ine&longs;t, &longs;ed id ei per violentiam accidit, quatenus in terram <lb/>conuerti pote&longs;t; &amp; conuer&longs;us deor&longs;um incitari, &amp; terram &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um vici&longs;sim moueri contigit hac e&longs;&longs;entiali facultate; quia ex <lb/>terraignis na&longs;citur; qui postquam natus e&longs;t, omni &longs;ublato im&shy;<lb/>pedimento &longs;ur&longs;um ad &longs;uum proprium, ac naturalem locum, <lb/>vbi nunc luna e&longs;t, concitatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secunda facultas proxima nuncupatur; quia agente, qui <lb/>eamdem ad actum transfert, non indiget; quod elementumil <lb/>lico genitum ad &longs;uum proprium, ac naturalem locum &longs;uapte <lb/>natura, ac propria &longs;ponte moueatur, ni&longs;iper aliquod impe&shy;<lb/>diens &longs;tat, quo minus id fiat: at &longs;i impedimentum auferatur; <lb/>elementum nuper genitum ad proprium locum naturalem &longs;ta <lb/>tim incitatur: vt ecce terra, qu&aelig; grauis est, vel aliud <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> <lb/>corpus pondero&longs;um, in leui&longs;simum ignem euadere pote&longs;t; quod <lb/>&longs;i fiat, tunc &longs;uperiorem locum continenter petit: itaque per&shy;<lb/>&longs;picuum e&longs;tid, quodiam facultate leue e&longs;t, cum ad actum le&shy;<lb/>uitatis erumpit, in &longs;uperiorem huius orbis plagam ferri, &longs;ubla <lb/>to enim omni impedimento natura ip&longs;a elementa nuper geni&shy;<lb/>ta in proprium locum port at; id quod in exculentis, atque po&shy;<lb/>culentis accidere videmus, &amp; in eo corpore, quod ad &longs;anitatem <lb/>recuperandam affectum e&longs;t cum primum enim impedimen-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="103"/><emph type="italics"/>tum tollitur, nulla est, quin &amp; cibus in corpus animati <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tiam">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiam</expan> conuertatur, &amp; quod &aelig;grum e&longs;t valetudinem &longs;uam con&shy;<lb/>&longs;equatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secunda facultas proxima nuncupatur; quia agente, qui <lb/>eamdem ad actum transfert, non indiget; quod elementumil <lb/>lico genitum ad &longs;uum proprium, ac naturalem locum &longs;uapte <lb/>natura, ac propria &longs;ponte moueatur, ni&longs;iper aliquod impe&shy;<lb/>diens &longs;tat, quo minus id fiat: at &longs;i impedimentum auferatur; <lb/>elementum nuper genitum ad proprium locum naturalem &longs;ta <lb/>tim incitatur: vt ecce terra, qu&aelig; grauis est, vel aliud <expan abbr="quodd&atilde;">quoddam</expan> <lb/>corpus pondero&longs;um, in leui&longs;simum ignem euadere pote&longs;t; quod <lb/>&longs;i fiat, tunc &longs;uperiorem locum continenter petit: itaque per&shy;<lb/>&longs;picuum e&longs;tid, quodiam facultate leue e&longs;t, cum ad actum le&shy;<lb/>uitatis erumpit, in &longs;uperiorem huius orbis plagam ferri, &longs;ubla <lb/>to enim omni impedimento natura ip&longs;a elementa nuper geni&shy;<lb/>ta in proprium locum port at; id quod in exculentis, atque po&shy;<lb/>culentis accidere videmus, &amp; in eo corpore, quod ad &longs;anitatem <lb/>recuperandam affectum e&longs;t cum primum enim impedimen-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/123.jpg" pagenum="103"/><emph type="italics"/>tum tollitur, nulla est, quin &amp; cibus in corpus animati <expan abbr="&longs;ub&longs;t&atilde;-tiam">&longs;ub&longs;tan&shy;<lb/>tiam</expan> conuertatur, &amp; quod &aelig;grum e&longs;t valetudinem &longs;uam con&shy;<lb/>&longs;equatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>It a qu&aelig; loco cientur, &longs;iue iam actu &longs;int, vt extra locum <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <lb/>naturalem alicubi per violentiam detineantur, &longs;iue ex facul&shy;<lb/>tate ad actum prorumpant, &longs;i nihil impediat, locum &longs;uum &longs;ta <lb/>tim petunt, quamuis enim res etiam in actu &longs;it; tamen &longs;i con&shy;<lb/>tra naturam in alieno loco detineatur, quodammodo imper&shy;<lb/>fecta videtur, &amp; habet in &longs;e facultatem, qua ad proprium lo&shy;<lb/>cum, vt ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ab&longs;olutam perfectionem, &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> rapiatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>It a qu&aelig; loco cientur, &longs;iue iam actu &longs;int, vt extra locum <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> <lb/>naturalem alicubi per violentiam detineantur, &longs;iue ex facul&shy;<lb/>tate ad actum prorumpant, &longs;i nihil impediat, locum &longs;uum &longs;ta <lb/>tim petunt, quamuis enim res etiam in actu &longs;it; tamen &longs;i con&shy;<lb/>tra naturam in alieno loco detineatur, quodammodo imper&shy;<lb/>fecta videtur, &amp; habet in &longs;e facultatem, qua ad proprium lo&shy;<lb/>cum, vt ad <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> ab&longs;olutam perfectionem, &amp; <expan abbr="fin&etilde;">finem</expan> rapiatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1512 
Line 1512 
  
 <s><emph type="italics"/>Quarto quia e&longs;t ad opus, &amp; adactionem form&aelig;; qu&aelig; &longs;unt <lb/>accidentia form&aelig;. </s> <s><emph type="italics"/>Quarto quia e&longs;t ad opus, &amp; adactionem form&aelig;; qu&aelig; &longs;unt <lb/>accidentia form&aelig;. </s>
  
 <s>H&aelig;c eadem facultas, qu&aelig; &longs;ecundum acci&shy;<lb/>dens dicitur, naturalis nuncupatur; quia elementis iam ge&shy;<lb/>nitis &agrave; natura ine&longs;t, vt &longs;uapte leuitate, &amp; grauitate aut &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um tollantur, aut deor&longs;um ferantur: primo c&aelig;li, particula<emph.end type="italics"/><pb pagenum="104"/><emph type="italics"/>vndecima, &amp; non raro alibi.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>H&aelig;c eadem facultas, qu&aelig; &longs;ecundum acci&shy;<lb/>dens dicitur, naturalis nuncupatur; quia elementis iam ge&shy;<lb/>nitis &agrave; natura ine&longs;t, vt &longs;uapte leuitate, &amp; grauitate aut &longs;ur&shy;<lb/>&longs;um tollantur, aut deor&longs;um ferantur: primo c&aelig;li, particula<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/124.jpg" pagenum="104"/><emph type="italics"/>vndecima, &amp; non raro alibi.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>De huiu&longs;modi facultatibus verba fecit Simplicius aduer&shy;<lb/>&longs;us Ioannem Grammaticum octauo Phy&longs;icorum particula no <lb/>na, de ei&longs;dem Auerroes in eodem octauo <expan abbr="c&otilde;mentatione">commentatione</expan> quar&shy;<lb/>ta, &amp; libro quarto de c&aelig;lo commentatione vige&longs;imaquinta: <lb/>Etenim Ioannes Grammaticus e&longs;&longs;entialem elementorum fa&shy;<lb/>cultatem non vidit e&longs;&longs;e in elemento contrario, &amp; tempore, <lb/>actu primo, necnouit facultatem accidentalem e&longs;&longs;e in ele&shy;<lb/>mento iam genito, vt in ligno comburendo, in oleo inflamman&shy;<lb/>do est facultas e&longs;&longs;entialis ad motum &longs;ur&longs;um; atque in igni, <lb/>exligno iam genito, &amp; in flamma ex oleo accen&longs;a est fa&shy;<lb/>cultas accidentalis: id quod Ioannes Grammaticus a&longs;&longs;equi <lb/>cum non potuerit, quid mirum &longs;i &agrave; &longs;copo abberrauerit? <lb/></s> <s><emph type="italics"/>De huiu&longs;modi facultatibus verba fecit Simplicius aduer&shy;<lb/>&longs;us Ioannem Grammaticum octauo Phy&longs;icorum particula no <lb/>na, de ei&longs;dem Auerroes in eodem octauo <expan abbr="c&otilde;mentatione">commentatione</expan> quar&shy;<lb/>ta, &amp; libro quarto de c&aelig;lo commentatione vige&longs;imaquinta: <lb/>Etenim Ioannes Grammaticus e&longs;&longs;entialem elementorum fa&shy;<lb/>cultatem non vidit e&longs;&longs;e in elemento contrario, &amp; tempore, <lb/>actu primo, necnouit facultatem accidentalem e&longs;&longs;e in ele&shy;<lb/>mento iam genito, vt in ligno comburendo, in oleo inflamman&shy;<lb/>do est facultas e&longs;&longs;entialis ad motum &longs;ur&longs;um; atque in igni, <lb/>exligno iam genito, &amp; in flamma ex oleo accen&longs;a est fa&shy;<lb/>cultas accidentalis: id quod Ioannes Grammaticus a&longs;&longs;equi <lb/>cum non potuerit, quid mirum &longs;i &agrave; &longs;copo abberrauerit? <lb/></s>
  
Line 1528 
Line 1528 
 <s>Cap. XIX.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XIX.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>S<emph type="italics"/>i quis roget, &longs;i ignis &longs;ur&longs;um, &amp; &longs;iterra deor&longs;um violen&shy;<lb/>tia, &amp; non natura cieantur; qui factum e&longs;t igitur, vt <lb/>Aristoteles libro primo de c&aelig;lo particula quinta proba&shy;<lb/>uerit: omnia corpora naturalia propria quadam vi natu&shy;<lb/>rali de loco ad locum moueri; idque propterea, quod natura,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="105"/><emph type="italics"/>ex qua conflantur, naturale motus principium in eis exi&longs;tat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>S<emph type="italics"/>i quis roget, &longs;i ignis &longs;ur&longs;um, &amp; &longs;iterra deor&longs;um violen&shy;<lb/>tia, &amp; non natura cieantur; qui factum e&longs;t igitur, vt <lb/>Aristoteles libro primo de c&aelig;lo particula quinta proba&shy;<lb/>uerit: omnia corpora naturalia propria quadam vi natu&shy;<lb/>rali de loco ad locum moueri; idque propterea, quod natura,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/125.jpg" pagenum="105"/><emph type="italics"/>ex qua conflantur, naturale motus principium in eis exi&longs;tat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Huic re&longs;pondendum cen&longs;emus horum naturalium corpo&shy;<lb/>rum duobus modis naturales motus con&longs;iderari po&longs;&longs;e: &longs;emel <lb/>ratione naturalis propen&longs;ionis eorumdem, qu&aelig; naturalis pro&shy;<lb/>pen&longs;io grauium, &amp; leuium naturalem formam immediat&egrave; <lb/>con&longs;equitur; huius naturalis inclinationis ratione vtrorumque <lb/>motus e&longs;t naturalis: Grauitas enim, &amp; leuitas, vt &amp; qualita&shy;<lb/>tes elementorum prim&aelig; non &longs;unt form&aelig;, &amp; non &longs;unt princi&shy;<lb/>pia intrin&longs;eca elementorum prima; ideo non &longs;unt propri&aelig;, ac <lb/>ver&aelig; elementorum natur&aelig; ex Phy&longs;icorum libro &longs;ecundo. </s> <s><emph type="italics"/>Huic re&longs;pondendum cen&longs;emus horum naturalium corpo&shy;<lb/>rum duobus modis naturales motus con&longs;iderari po&longs;&longs;e: &longs;emel <lb/>ratione naturalis propen&longs;ionis eorumdem, qu&aelig; naturalis pro&shy;<lb/>pen&longs;io grauium, &amp; leuium naturalem formam immediat&egrave; <lb/>con&longs;equitur; huius naturalis inclinationis ratione vtrorumque <lb/>motus e&longs;t naturalis: Grauitas enim, &amp; leuitas, vt &amp; qualita&shy;<lb/>tes elementorum prim&aelig; non &longs;unt form&aelig;, &amp; non &longs;unt princi&shy;<lb/>pia intrin&longs;eca elementorum prima; ideo non &longs;unt propri&aelig;, ac <lb/>ver&aelig; elementorum natur&aelig; ex Phy&longs;icorum libro &longs;ecundo. </s>
  
 <s>Sed <lb/>quoniam grauitas, &amp; leuit as elementorum naturas nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>con&longs;equuntur, in elementis &longs;ecundum naturam ine&longs;&longs;e optimo <lb/>iure dicuntur: quemadmodum etiam motus, qui ex ip&longs;is pri&shy;<lb/>mis atque immeditatis elementorum principiis <expan abbr="man&atilde;t">manant</expan>, &longs;ecun&shy;<lb/>dum naturam in&longs;unt in elementis: ignis enim &longs;ecundum na&shy;<lb/>turam leuis e&longs;t; ideoque &longs;ecundum naturam &longs;ur&longs;um euolat; <lb/>At grauem &egrave; contrario &longs;ecundum naturam terram e&longs;&longs;e co&shy;<lb/>gno&longs;cimus, item que pari modo ad centrum tendere iuxta na&shy;<lb/>turam non dubitamus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Sed <lb/>quoniam grauitas, &amp; leuit as elementorum naturas nece&longs;&longs;ari&ograve; <lb/>con&longs;equuntur, in elementis &longs;ecundum naturam ine&longs;&longs;e optimo <lb/>iure dicuntur: quemadmodum etiam motus, qui ex ip&longs;is pri&shy;<lb/>mis atque immeditatis elementorum principiis <expan abbr="man&atilde;t">manant</expan>, &longs;ecun&shy;<lb/>dum naturam in&longs;unt in elementis: ignis enim &longs;ecundum na&shy;<lb/>turam leuis e&longs;t; ideoque &longs;ecundum naturam &longs;ur&longs;um euolat; <lb/>At grauem &egrave; contrario &longs;ecundum naturam terram e&longs;&longs;e co&shy;<lb/>gno&longs;cimus, item que pari modo ad centrum tendere iuxta na&shy;<lb/>turam non dubitamus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Motus ergo grauium, &amp; leuium corporum &longs;implicium, ex <lb/>grauitate, ac leuitate na&longs;centes, grauibus, &amp; leuibus, &longs;ecun&shy;<lb/>dum naturam in&longs;unt grauit at is, &amp; leuit at is ratione, qu&aelig; lice<gap/><lb/>propri&aelig;, &amp; ver&aelig; natur&aelig; non &longs;int, elementorum tamen natu&shy;<lb/>ras nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: etenim &longs;&aelig;penumero, cum rerum <lb/>natur&aelig; propriis nominibus careant, vtimur in eis explicandis, <lb/>vocabulis accidentium; qu&aelig; notiora &longs;icuti &longs;unt, &amp; no&longs;tris &longs;en <lb/>&longs;ibus magis familiaria: &agrave; quibus intellectus cognitionem oriri <lb/>deprehendimus, &amp; hac ratione motus hic, qui ex grauitate, et <lb/>leuitate profici&longs;citur, naturalis dicitur: non quod grauitas, <lb/>&amp; leuitas &longs;int corporum grauium, &amp; leuium form&aelig;, ac na-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="106"/><emph type="italics"/>tur&aelig;, &longs;ed quod accidentia &longs;int, qu&aelig; ad eorum naturas, quam <lb/>proxim&egrave; accedunt: &amp; qu&aelig; ex ip&longs;ismet grauium, &amp; leuium <lb/>naturalibus formis, ac propriis manant, non &longs;ecus at que <lb/>ex propriis fontibus: his enim qualitatibus vtimur: quia pro&shy;<lb/>priis elementorum naturis &agrave; maioribus nostris non fuerunt <lb/>impo&longs;ita nomina; quod peripatetic&aelig; veritati con&longs;entaneum <lb/>e&longs;&longs;e, aduer&longs;us ineruditos quo&longs;dam Aristotelis interpretes, <lb/>qu&aelig; potuimus efficacia alibi demonstrauimus: Secundo qui&shy;<lb/>dem motus hic pote&longs;t con&longs;iderari ratione, qua elementa pro&shy;<lb/>priis in locis stant immota, nec ni&longs;i violentiam pa&longs;&longs;a, extra <lb/>proprium locum &longs;i &longs;int extru&longs;a, aut extra eumdem genita mo<lb/>ueri po&longs;&longs;unt: non nihil adhuc con&longs;eruant contrari&aelig; illius, a&ccedil; <lb/>pugnantis natur&aelig;, ex qua ortum repetierunt: ratione huius <lb/>violenti&aelig; nullius elementi naturalis, &longs;ed violentus e&longs;t motus. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Motus ergo grauium, &amp; leuium corporum &longs;implicium, ex <lb/>grauitate, ac leuitate na&longs;centes, grauibus, &amp; leuibus, &longs;ecun&shy;<lb/>dum naturam in&longs;unt grauitatis, &amp; leuitatis ratione, qu&aelig; licet<lb/>propri&aelig;, &amp; ver&aelig; natur&aelig; non &longs;int, elementorum tamen natu&shy;<lb/>ras nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: etenim &longs;&aelig;penumero, cum rerum <lb/>natur&aelig; propriis nominibus careant, vtimur in eis explicandis, <lb/>vocabulis accidentium; qu&aelig; notiora &longs;icuti &longs;unt, &amp; no&longs;tris &longs;en <lb/>&longs;ibus magis familiaria: &agrave; quibus intellectus cognitionem oriri <lb/>deprehendimus, &amp; hac ratione motus hic, qui ex grauitate, et <lb/>leuitate profici&longs;citur, naturalis dicitur: non quod grauitas, <lb/>&amp; leuitas &longs;int corporum grauium, &amp; leuium form&aelig;, ac na-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/126.jpg" pagenum="106"/><emph type="italics"/>tur&aelig;, &longs;ed quod accidentia &longs;int, qu&aelig; ad eorum naturas, quam <lb/>proxim&egrave; accedunt: &amp; qu&aelig; ex ip&longs;ismet grauium, &amp; leuium <lb/>naturalibus formis, ac propriis manant, non &longs;ecus at que <lb/>ex propriis fontibus: his enim qualitatibus vtimur: quia pro&shy;<lb/>priis elementorum naturis &agrave; maioribus nostris non fuerunt <lb/>impo&longs;ita nomina; quod peripatetic&aelig; veritati con&longs;entaneum <lb/>e&longs;&longs;e, aduer&longs;us ineruditos quo&longs;dam Aristotelis interpretes, <lb/>qu&aelig; potuimus efficacia alibi demonstrauimus: Secundo qui&shy;<lb/>dem motus hic pote&longs;t con&longs;iderari ratione, qua elementa pro&shy;<lb/>priis in locis stant immota, nec ni&longs;i violentiam pa&longs;&longs;a, extra <lb/>proprium locum &longs;i &longs;int extru&longs;a, aut extra eumdem genita mo<lb/>ueri po&longs;&longs;unt: non nihil adhuc con&longs;eruant contrari&aelig; illius, a&ccedil; <lb/>pugnantis natur&aelig;, ex qua ortum repetierunt: ratione huius <lb/>violenti&aelig; nullius elementi naturalis, &longs;ed violentus e&longs;t motus. <lb/></s>
  
 <s>Grauia enim elementa deor&longs;um, &longs;ur&longs;um leuia, ni&longs;i aut <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>, <lb/>aut &longs;ecundam violentiam pa&longs;&longs;a fuerint, non promouentur. <lb/></s> <s>Grauia enim elementa deor&longs;um, &longs;ur&longs;um leuia, ni&longs;i aut <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan>, <lb/>aut &longs;ecundam violentiam pa&longs;&longs;a fuerint, non promouentur. <lb/></s>
  
Line 1544 
Line 1544 
  
 <s><emph type="italics"/>An elementorum motus &longs;it naturalis propter principium <lb/>patiendi, an ver&ograve; propter principium agenditantum, an pro&shy;<lb/>pter vtrum que &longs;imul, infra (Deo dante) videbimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>An elementorum motus &longs;it naturalis propter principium <lb/>patiendi, an ver&ograve; propter principium agenditantum, an pro&shy;<lb/>pter vtrum que &longs;imul, infra (Deo dante) videbimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>De hac prima <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&aelig;">&longs;ecund&aelig;</expan> partis particula h&aelig;c dicta &longs;at &longs;unto, <lb/>nunc ad &longs;e cundam eiu&longs;dem particulam, eadem methodo ab&longs;ol <lb/>uendam, tran&longs;eundum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="107"/><p type="head"> <s><emph type="italics"/>De hac prima <expan abbr="&longs;ec&utilde;d&aelig;">&longs;ecund&aelig;</expan> partis particula h&aelig;c dicta &longs;at &longs;unto, <lb/>nunc ad &longs;e cundam eiu&longs;dem particulam, eadem methodo ab&longs;ol <lb/>uendam, tran&longs;eundum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/127.jpg" pagenum="107"/><p type="head">
  
 <s>Secunda particula &longs;ecund&aelig; particul&aelig;, &longs;ecund&aelig; <lb/>partis, &amp; e&longs;t prima propo&longs;itio, qua qu&aelig;&longs;tio <lb/>nis exitus explicatur. </s> <s>Secunda particula &longs;ecund&aelig; particul&aelig;, &longs;ecund&aelig; <lb/>partis, &amp; e&longs;t prima propo&longs;itio, qua qu&aelig;&longs;tio <lb/>nis exitus explicatur. </s>
  
Line 1560 
Line 1560 
  
 <s><emph type="italics"/>Idergo, quod hoc primo loco diximus, textatus est Ari&longs;to <lb/>teles octauo Phy&longs;icorum particula trige&longs;imaprima, &amp; trige&longs;i <lb/>ma&longs;ecunda, &amp; quarto c&aelig;li, particula vige&longs;imaquarta, &amp; <lb/>Auerroes tertio c&aelig;li, commentatione vige&longs;imaoctaua, id que <lb/>hoc argumento confirmatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Idergo, quod hoc primo loco diximus, textatus est Ari&longs;to <lb/>teles octauo Phy&longs;icorum particula trige&longs;imaprima, &amp; trige&longs;i <lb/>ma&longs;ecunda, &amp; quarto c&aelig;li, particula vige&longs;imaquarta, &amp; <lb/>Auerroes tertio c&aelig;li, commentatione vige&longs;imaoctaua, id que <lb/>hoc argumento confirmatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ab agente &agrave; quo forma pr&aelig;statur, alia omnia liberalissi <lb/>m&egrave; pr&aelig;stantur, qu&aelig; formam nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: at que <lb/>quod gignit elementum, formam pr&aelig;stat elemento: ergo quod <lb/>gignit elementum, elemento ea omnia liberalissim&egrave; pr&aelig;stat, <lb/>qu&aelig; elementi formam nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: ergo quod ele <lb/>mentum generat, pr&aelig;&longs;tat motum elemento: illudque per ac-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="108"/><emph type="italics"/>cidens hac ratione mouet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Ab agente &agrave; quo forma pr&aelig;statur, alia omnia liberalissi <lb/>m&egrave; pr&aelig;stantur, qu&aelig; formam nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: at que <lb/>quod gignit elementum, formam pr&aelig;stat elemento: ergo quod <lb/>gignit elementum, elemento ea omnia liberalissim&egrave; pr&aelig;stat, <lb/>qu&aelig; elementi formam nece&longs;&longs;ari&ograve; con&longs;equuntur: ergo quod ele <lb/>mentum generat, pr&aelig;&longs;tat motum elemento: illudque per ac-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/128.jpg" pagenum="108"/><emph type="italics"/>cidens hac ratione mouet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Vt videamus quomodo elementum ex loco ad locum &agrave; ge&shy;<lb/>nerante moueatur: animaduertendum e&longs;t, materiam <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <lb/>non moueri propri&egrave;, perindeac forma propri&egrave; non mouet: &longs;ed <lb/>quod propri&egrave; mouet, &amp; quod propri&egrave; mouetur, illud est, quod <lb/>est ex vtri&longs;que concretum: vt ecce manus, qu&aelig; &longs;ola &longs;ine cala&shy;<lb/>mo, &amp; ecce calamus, qui &longs;olus &longs;ine manu, non &longs;cribit: &longs;ed quod <lb/>propri&egrave; &longs;cribit, illud e&longs;t, quod tum ex manu, tum ex calamo <lb/>coaugmentatur, &amp; ecce &longs;erra, qu&aelig; &longs;ine &longs;ectore non &longs;ecat: ecce <lb/>&longs;ectator, qui &longs;olus &longs;ine &longs;erra non &longs;ecat; &longs;ed quod propri&egrave; &longs;ecat, <lb/>e&longs;t &longs;ectator, qui &longs;erra &longs;ecat; &longs;icut &longs;criptor calamo &longs;cribit. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Vt videamus quomodo elementum ex loco ad locum &agrave; ge&shy;<lb/>nerante moueatur: animaduertendum e&longs;t, materiam <expan abbr="prim&atilde;">primam</expan> <lb/>non moueri propri&egrave;, perindeac forma propri&egrave; non mouet: &longs;ed <lb/>quod propri&egrave; mouet, &amp; quod propri&egrave; mouetur, illud est, quod <lb/>est ex vtri&longs;que concretum: vt ecce manus, qu&aelig; &longs;ola &longs;ine cala&shy;<lb/>mo, &amp; ecce calamus, qui &longs;olus &longs;ine manu, non &longs;cribit: &longs;ed quod <lb/>propri&egrave; &longs;cribit, illud e&longs;t, quod tum ex manu, tum ex calamo <lb/>coaugmentatur, &amp; ecce &longs;erra, qu&aelig; &longs;ine &longs;ectore non &longs;ecat: ecce <lb/>&longs;ectator, qui &longs;olus &longs;ine &longs;erra non &longs;ecat; &longs;ed quod propri&egrave; &longs;ecat, <lb/>e&longs;t &longs;ectator, qui &longs;erra &longs;ecat; &longs;icut &longs;criptor calamo &longs;cribit. <lb/></s>
  
Line 1572 
Line 1572 
  
 <s>Totum ergo elementum illud est, quod mouet per <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, tamquam per principium, quo mouet, &amp; totum ele&shy;<lb/>mentum, quod mouetur per materiam, tanquam per princi&shy;<lb/>pium, quo mouetur: forma enim hac ratione vim habet, vt mo<lb/>ueat, &amp; nullo alio modo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Totum ergo elementum illud est, quod mouet per <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, tamquam per principium, quo mouet, &amp; totum ele&shy;<lb/>mentum, quod mouetur per materiam, tanquam per princi&shy;<lb/>pium, quo mouetur: forma enim hac ratione vim habet, vt mo<lb/>ueat, &amp; nullo alio modo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Formam, &amp; materiam propri&egrave; non moueri probatur, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> <lb/>adid quod propri&egrave; moueri debet <expan abbr="quinq.">quinque</expan> inter&longs;unt: cau&longs;a, qu&aelig; <lb/>vim mouendi habet, materia, qu&aelig; motum &agrave; mouente factum <lb/>accipit, &longs;p acium, per quod mobile mouetur, &amp; alter locus, &agrave; <lb/>quo, &amp; alter, ad quem mobile tendat: quod &longs;i formam, &amp; ma <lb/>teriam etiamip&longs;am moueri oporteat, nimirum i&longs;th&aelig;c quin-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="109"/><emph type="italics"/>que genera adhibenda &longs;unt: forma igitur, &amp; materia noua <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>paranda e&longs;t ad mouendam formam, &amp; materiam <expan abbr="antiqu&atilde;">antiquam</expan>; <lb/>ni&longs;i eadem forma, eademque materia &longs;e ip&longs;am moueat, quod <lb/>e&longs;t non minus ab&longs;urdum, quam fal&longs;um, ac naturali axiomati <lb/>aduer&longs;atur, in quod omnes Philo&longs;ophi con&longs;en&longs;erunt: Nihil <lb/>idem, pr&aelig;&longs;ertim &longs;implex, vt est forma, &amp; materia, &longs;e ip&longs;um <lb/>mouere po&longs;&longs;e: His adde, quod materia est &longs;ola, nuda, &longs;implex <lb/>que facultas, ideo moueri nequit; cum actu &longs;it oporteat, quod <lb/>mouetur: &longs;i formam, &amp; materiam nouam, &agrave; quibus antiqua <lb/>forma, &amp; materia moueatur, <expan abbr="c&otilde;parauerimus">comparauerimus</expan>: form&aelig; &amp; ma <lb/>teri&aelig;, primo loco inuent&aelig;, prim&aelig; non erunt, cum his ali&aelig; &longs;int <lb/>inuent&aelig; priores. </s> <s><emph type="italics"/>Formam, &amp; materiam propri&egrave; non moueri probatur, <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> <lb/>adid quod propri&egrave; moueri debet <expan abbr="quinq.">quinque</expan> inter&longs;unt: cau&longs;a, qu&aelig; <lb/>vim mouendi habet, materia, qu&aelig; motum &agrave; mouente factum <lb/>accipit, &longs;p acium, per quod mobile mouetur, &amp; alter locus, &agrave; <lb/>quo, &amp; alter, ad quem mobile tendat: quod &longs;i formam, &amp; ma <lb/>teriam etiamip&longs;am moueri oporteat, nimirum i&longs;th&aelig;c quin-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/129.jpg" pagenum="109"/><emph type="italics"/>que genera adhibenda &longs;unt: forma igitur, &amp; materia noua <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>paranda e&longs;t ad mouendam formam, &amp; materiam <expan abbr="antiqu&atilde;">antiquam</expan>; <lb/>ni&longs;i eadem forma, eademque materia &longs;e ip&longs;am moueat, quod <lb/>e&longs;t non minus ab&longs;urdum, quam fal&longs;um, ac naturali axiomati <lb/>aduer&longs;atur, in quod omnes Philo&longs;ophi con&longs;en&longs;erunt: Nihil <lb/>idem, pr&aelig;&longs;ertim &longs;implex, vt est forma, &amp; materia, &longs;e ip&longs;um <lb/>mouere po&longs;&longs;e: His adde, quod materia est &longs;ola, nuda, &longs;implex <lb/>que facultas, ideo moueri nequit; cum actu &longs;it oporteat, quod <lb/>mouetur: &longs;i formam, &amp; materiam nouam, &agrave; quibus antiqua <lb/>forma, &amp; materia moueatur, <expan abbr="c&otilde;parauerimus">comparauerimus</expan>: form&aelig; &amp; ma <lb/>teri&aelig;, primo loco inuent&aelig;, prim&aelig; non erunt, cum his ali&aelig; &longs;int <lb/>inuent&aelig; priores. </s>
  
 <s>At form&aelig;, &amp; materi&aelig; nuper inuent&aelig; nu&longs;&shy;<lb/>quam erunt, &amp; numquam mouebuntur; ni&longs;i &amp; ip&longs;is &longs;upe&shy;<lb/>rior aliqua forma, &amp; materia eiu&longs;dem ordinis inueniatur, &agrave; <lb/>quibus moueantur, &amp; &longs;int, nec vllius erit a&longs;cendendi &longs;tatus: <lb/>itaque nullum (quantum video) mouendi modum faciemus; <lb/>&longs;ed innumerabilis qu&aelig;dam &longs;eries formarum, qu&aelig; moueant, <lb/>&amp; materierum, qu&aelig; moueantur, connectenda erit: at natu&shy;<lb/>ra infinitatem i&longs;tam cau&longs;arum non amat; quia vbi infinit&aelig; <lb/>&longs;unt cau&longs;&aelig;, qu&aelig; moueant, infinita &longs;unt, qu&aelig; moueantur ibi <lb/>nulla est prima cau&longs;a, qu&aelig; tantum moueat, &amp; non mouea&shy;<lb/>tur; &amp; nulla e&longs;t vltima materia, qu&aelig; tantum moueatur, &amp; <lb/>non moueat: vbi nullum e&longs;t primum, quod moueat, &amp; <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <lb/>vltimum, quod moueatur, ibi nulla &longs;unt media, qu&aelig; <expan abbr="moue&atilde;">moueam</expan>, <lb/>&amp; moueantur: &amp; vbi in mouentibus, &amp; motis nullum e&longs;t <lb/>primum, nullum po&longs;tremum, <expan abbr="nullumq.">nullumque</expan> medium, nihil omnino <lb/>mouet, &amp; nihil omnino mouetur: quod &longs;en&longs;ui aduer&longs;atur, &amp;c. <lb/></s> <s>At form&aelig;, &amp; materi&aelig; nuper inuent&aelig; nu&longs;&shy;<lb/>quam erunt, &amp; numquam mouebuntur; ni&longs;i &amp; ip&longs;is &longs;upe&shy;<lb/>rior aliqua forma, &amp; materia eiu&longs;dem ordinis inueniatur, &agrave; <lb/>quibus moueantur, &amp; &longs;int, nec vllius erit a&longs;cendendi &longs;tatus: <lb/>itaque nullum (quantum video) mouendi modum faciemus; <lb/>&longs;ed innumerabilis qu&aelig;dam &longs;eries formarum, qu&aelig; moueant, <lb/>&amp; materierum, qu&aelig; moueantur, connectenda erit: at natu&shy;<lb/>ra infinitatem i&longs;tam cau&longs;arum non amat; quia vbi infinit&aelig; <lb/>&longs;unt cau&longs;&aelig;, qu&aelig; moueant, infinita &longs;unt, qu&aelig; moueantur ibi <lb/>nulla est prima cau&longs;a, qu&aelig; tantum moueat, &amp; non mouea&shy;<lb/>tur; &amp; nulla e&longs;t vltima materia, qu&aelig; tantum moueatur, &amp; <lb/>non moueat: vbi nullum e&longs;t primum, quod moueat, &amp; <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> <lb/>vltimum, quod moueatur, ibi nulla &longs;unt media, qu&aelig; <expan abbr="moue&atilde;">moueam</expan>, <lb/>&amp; moueantur: &amp; vbi in mouentibus, &amp; motis nullum e&longs;t <lb/>primum, nullum po&longs;tremum, <expan abbr="nullumq.">nullumque</expan> medium, nihil omnino <lb/>mouet, &amp; nihil omnino mouetur: quod &longs;en&longs;ui aduer&longs;atur, &amp;c. <lb/></s>
  
 <s>Hanc argumentandi methodum probatam fui&longs;&longs;e ab Aristo <lb/>tele libro &longs;ecundo Diuinorum qui&longs;que nouit: ex his elici po&longs;&longs;e <lb/>procomp erto habere debemus, tenendam e&longs;&longs;e firmam &longs;enten-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="110"/><emph type="italics"/>tiam illam no&longs;tram, form&aelig; itemque materi&aelig; nullam motio&shy;<lb/>nem e&longs;&longs;e propriam, &longs;edtotius concreti: &amp; formam tantum <lb/>mouere, vt principium; cuius munere fit, vt totum moueat, &amp; <lb/>materiam moueri vt principium; quo fit, vt totum moueatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Hanc argumentandi methodum probatam fui&longs;&longs;e ab Aristo <lb/>tele libro &longs;ecundo Diuinorum qui&longs;que nouit: ex his elici po&longs;&longs;e <lb/>procomp erto habere debemus, tenendam e&longs;&longs;e firmam &longs;enten-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/130.jpg" pagenum="110"/><emph type="italics"/>tiam illam no&longs;tram, form&aelig; itemque materi&aelig; nullam motio&shy;<lb/>nem e&longs;&longs;e propriam, &longs;edtotius concreti: &amp; formam tantum <lb/>mouere, vt principium; cuius munere fit, vt totum moueat, &amp; <lb/>materiam moueri vt principium; quo fit, vt totum moueatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Materia ergo prima &longs;ub elementi forma &longs;ecundum eam <lb/>naturam mouetur, quam e&longs;&longs;entiam vocant: id e&longs;t, quatenus <lb/>e&longs;t &longs;ub forma contrarij elementi; &amp; ad alterius elementi con <lb/>trarij formam, vim, &amp; naturam propriam, quam e&longs;&longs;entiam <lb/>nuncupandam e&longs;&longs;e volunt, tendit: dum elementum contra&shy;<lb/>rium in contrarium elementum conuertitur: vt materia, &longs;ub <lb/>forma terr&aelig;, facultatem e&longs;&longs;entialem nuncupatam habet, ad <lb/>motum &longs;ur&longs;um: quia terra in ignem conuerti pote&longs;t, <expan abbr="gener&atilde;s">generans</expan> <lb/>tamen ignem ex terra, quod terr&aelig; dat motum &longs;ur&longs;um, hunc <lb/>motum generando non attingit, &amp; nullo modo illum immedia <lb/>t&egrave; producit: &longs;ed generando &longs;olam elementorum formam tan&shy;<lb/>git, itaque motus &agrave; generante immediat&egrave; non na&longs;citur, &longs;ed &agrave; <lb/>forma generans: ergo elementum aut grauis, aut leuis ele&shy;<lb/>menti formam generat, dum aut graue, aut leue elementum <lb/>gignit: h&aelig;c postea forma &agrave; generante nuper genita, motum <lb/>immediat&egrave; producit, qui &agrave; generante producitur mediante ta <lb/>men forma elementi producta, h&aelig;c motum immediat&egrave; facit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Materia ergo prima &longs;ub elementi forma &longs;ecundum eam <lb/>naturam mouetur, quam e&longs;&longs;entiam vocant: id e&longs;t, quatenus <lb/>e&longs;t &longs;ub forma contrarij elementi; &amp; ad alterius elementi con <lb/>trarij formam, vim, &amp; naturam propriam, quam e&longs;&longs;entiam <lb/>nuncupandam e&longs;&longs;e volunt, tendit: dum elementum contra&shy;<lb/>rium in contrarium elementum conuertitur: vt materia, &longs;ub <lb/>forma terr&aelig;, facultatem e&longs;&longs;entialem nuncupatam habet, ad <lb/>motum &longs;ur&longs;um: quia terra in ignem conuerti pote&longs;t, <expan abbr="gener&atilde;s">generans</expan> <lb/>tamen ignem ex terra, quod terr&aelig; dat motum &longs;ur&longs;um, hunc <lb/>motum generando non attingit, &amp; nullo modo illum immedia <lb/>t&egrave; producit: &longs;ed generando &longs;olam elementorum formam tan&shy;<lb/>git, itaque motus &agrave; generante immediat&egrave; non na&longs;citur, &longs;ed &agrave; <lb/>forma generans: ergo elementum aut grauis, aut leuis ele&shy;<lb/>menti formam generat, dum aut graue, aut leue elementum <lb/>gignit: h&aelig;c postea forma &agrave; generante nuper genita, motum <lb/>immediat&egrave; producit, qui &agrave; generante producitur mediante ta <lb/>men forma elementi producta, h&aelig;c motum immediat&egrave; facit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1584 
Line 1584 
  
 <s>Agens dans formam dat con&longs;equentia formam: qua de re <lb/>quam optim&egrave; &longs;crip&longs;it Simplicius libro octauo Phy&longs;icorum par <lb/>ticula trige&longs;imatertia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Agens dans formam dat con&longs;equentia formam: qua de re <lb/>quam optim&egrave; &longs;crip&longs;it Simplicius libro octauo Phy&longs;icorum par <lb/>ticula trige&longs;imatertia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c est generatio per accidens, quia per formam (&longs;ed lon <lb/>g&egrave;verius) per aliud, quam per accidens, diceretur, &amp; propter <lb/>eamdem cau&longs;am, non immediata, &longs;ed mediata generatio dici <lb/>tur: quia mediante genita forma motus i&longs;te ab illo generante<emph.end type="italics"/><pb pagenum="111"/><emph type="italics"/>gignitur, quod formam genuit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c est generatio per accidens, quia per formam (&longs;ed lon <lb/>g&egrave;verius) per aliud, quam per accidens, diceretur, &amp; propter <lb/>eamdem cau&longs;am, non immediata, &longs;ed mediata generatio dici <lb/>tur: quia mediante genita forma motus i&longs;te ab illo generante<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/131.jpg" pagenum="111"/><emph type="italics"/>gignitur, quod formam genuit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo idem probatur demon&longs;tratione Ari&longs;totelis libro <lb/>quarto de c&aelig;lo particula duodeuige&longs;ima; h&aelig;c vt facilius intel&shy;<lb/>ligatur, ex Ari&longs;totele eodem loco notandum, Tres e&longs;&longs;e muta&shy;<lb/>tionum &longs;pecies, qu&aelig; nunc alicui v&longs;ui nobis e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt: <expan abbr="quart&atilde;">quartam</expan> <lb/>prudens Ari&longs;toteles eo loco pr&aelig;teriit; quippe cum nullus tunc <lb/>illius v&longs;us futurus &longs;it: omnes quatuor motionum &longs;pecies nos <lb/>paucis expediemus, ne aliquid intactum reliqui&longs;&longs;e videamur. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Secundo idem probatur demon&longs;tratione Ari&longs;totelis libro <lb/>quarto de c&aelig;lo particula duodeuige&longs;ima; h&aelig;c vt facilius intel&shy;<lb/>ligatur, ex Ari&longs;totele eodem loco notandum, Tres e&longs;&longs;e muta&shy;<lb/>tionum &longs;pecies, qu&aelig; nunc alicui v&longs;ui nobis e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt: <expan abbr="quart&atilde;">quartam</expan> <lb/>prudens Ari&longs;toteles eo loco pr&aelig;teriit; quippe cum nullus tunc <lb/>illius v&longs;us futurus &longs;it: omnes quatuor motionum &longs;pecies nos <lb/>paucis expediemus, ne aliquid intactum reliqui&longs;&longs;e videamur. <lb/></s>
  
Line 1596 
Line 1596 
  
 <s>In omnibus his fieri mutationem ex contrariis in contraria, <lb/>vel ex mediis in ea, qu&aelig; interiecta &longs;unt media, videmus: nul&shy;<lb/>lus enim exhis motibus temer&egrave; fit, aut fortuito, vt qu&aelig;libet res <lb/>in quamlibet mutetur. </s> <s>In omnibus his fieri mutationem ex contrariis in contraria, <lb/>vel ex mediis in ea, qu&aelig; interiecta &longs;unt media, videmus: nul&shy;<lb/>lus enim exhis motibus temer&egrave; fit, aut fortuito, vt qu&aelig;libet res <lb/>in quamlibet mutetur. </s>
  
 <s>Eodem modo quodmouet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quicquid <lb/>contigerit, mouet, &longs;edrem definitam: hic enim ordo &agrave; natura <lb/>&longs;eruatur: vt quod mutatur, non in quolibet temer&egrave;, nec &agrave; <lb/>quolibet fortuito, mutetur: &longs;ed definitum, quod definito mo&shy;<lb/>tus &longs;ubiicitur &agrave; definito agente in terminum ac finem <expan abbr="definit&utilde;">definitum</expan>, <lb/>ab&longs;olutamque perfectionem, &amp; formam mutatur, quacum&shy;<lb/>que motus &longs;pecie mutetur: qu&aelig; omnia efficaci argumentorum <lb/>robore confirmata &longs;unt ab Ari&longs;totele compluribus in locis:<emph.end type="italics"/><pb pagenum="112"/><emph type="italics"/>&longs;ed potissimum libro primo Phy&longs;icorum. <!-- KEEP S--></s> <s>Eodem modo quodmouet <expan abbr="n&otilde;">non</expan> quicquid <lb/>contigerit, mouet, &longs;edrem definitam: hic enim ordo &agrave; natura <lb/>&longs;eruatur: vt quod mutatur, non in quolibet temer&egrave;, nec &agrave; <lb/>quolibet fortuito, mutetur: &longs;ed definitum, quod definito mo&shy;<lb/>tus &longs;ubiicitur &agrave; definito agente in terminum ac finem <expan abbr="definit&utilde;">definitum</expan>, <lb/>ab&longs;olutamque perfectionem, &amp; formam mutatur, quacum&shy;<lb/>que motus &longs;pecie mutetur: qu&aelig; omnia efficaci argumentorum <lb/>robore confirmata &longs;unt ab Ari&longs;totele compluribus in locis:<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/132.jpg" pagenum="112"/><emph type="italics"/>&longs;ed potissimum libro primo Phy&longs;icorum. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>Ideo quod ad locum <lb/>mouet: non quicquid contigerit mouet; &longs;ed definitum mobi&shy;<lb/>le:nec mobile definitum pote&longs;t a quolibet mouente moueri, &longs;ed <lb/>&agrave; statuto, ac definito motore: non &agrave; quolibet loco, vt &agrave; motus <lb/>primo principio in quemlibet locum vt in vltimum finem: nec <lb/>per quodlibet medium, &longs;ed &agrave; determinato principio, per defi&shy;<lb/>nitum medium in finem &longs;tatutum. </s> <s>Ideo quod ad locum <lb/>mouet: non quicquid contigerit mouet; &longs;ed definitum mobi&shy;<lb/>le:nec mobile definitum pote&longs;t a quolibet mouente moueri, &longs;ed <lb/>&agrave; statuto, ac definito motore: non &agrave; quolibet loco, vt &agrave; motus <lb/>primo principio in quemlibet locum vt in vltimum finem: nec <lb/>per quodlibet medium, &longs;ed &agrave; determinato principio, per defi&shy;<lb/>nitum medium in finem &longs;tatutum. </s>
  
Line 1606 
Line 1606 
  
 <s><emph type="italics"/>Si generans (ait Simplicius) leuitatem, &amp; grauitatem <lb/>efficiens, non quodlibet &longs;ed definitum non temer&egrave; agit in quod <lb/>libet, &longs;ed in &longs;ubiectum determinatum, nec in quamlibet lo&shy;<lb/>ci perfectionem, nec per quodlibet medium, &longs;ed per medium <lb/>&longs;tatutum elementum nuper genitum temer&egrave; ducit, &longs;edinlo&shy;<lb/>ci perfectionem definitam elementa &agrave; generante mouentur: <lb/>&longs;ed agens definitum in &longs;ubiectum agit definitum ad &longs;tatutam <lb/>definit amque lociperfectionem, &amp; per medium determina&shy;<lb/>tum elementum mox genitum ducit. </s> <s><emph type="italics"/>Si generans (ait Simplicius) leuitatem, &amp; grauitatem <lb/>efficiens, non quodlibet &longs;ed definitum non temer&egrave; agit in quod <lb/>libet, &longs;ed in &longs;ubiectum determinatum, nec in quamlibet lo&shy;<lb/>ci perfectionem, nec per quodlibet medium, &longs;ed per medium <lb/>&longs;tatutum elementum nuper genitum temer&egrave; ducit, &longs;edinlo&shy;<lb/>ci perfectionem definitam elementa &agrave; generante mouentur: <lb/>&longs;ed agens definitum in &longs;ubiectum agit definitum ad &longs;tatutam <lb/>definit amque lociperfectionem, &amp; per medium determina&shy;<lb/>tum elementum mox genitum ducit. </s>
  
 <s>Ergo elementum geni&shy;<lb/>tum &agrave; generante mouetur: idque &longs;ecundum eam facultatem, <lb/>qu&aelig; e&longs;&longs;entialis nuncupatur, quod erat probandum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="113"/><p type="head"> <s>Ergo elementum geni&shy;<lb/>tum &agrave; generante mouetur: idque &longs;ecundum eam facultatem, <lb/>qu&aelig; e&longs;&longs;entialis nuncupatur, quod erat probandum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/133.jpg" pagenum="113"/><p type="head">
  
 <s>Quomodo elementa ab eomoueantur, quod <lb/>impedimentum remouet, &amp; e&longs;t <lb/>&longs;ecunda propo&longs;itio. <lb/></s> <s>Quomodo elementa ab eomoueantur, quod <lb/>impedimentum remouet, &amp; e&longs;t <lb/>&longs;ecunda propo&longs;itio. <lb/></s>
  
Line 1624 
Line 1624 
  
 <s>Ergo in motu elementorum, quod impedimen&shy;<lb/>tum aufert, e&longs;t cau&longs;a per accidens motus eorumdem. </s> <s>Ergo in motu elementorum, quod impedimen&shy;<lb/>tum aufert, e&longs;t cau&longs;a per accidens motus eorumdem. </s>
  
 <s>Abom <lb/>nibus fer&egrave; expo&longs;itoribus, &longs;eu Gr&aelig;ci, &longs;eu Arabes, &longs;eu Lati&shy;<lb/>ni fuerint, locus ist&aelig;hoc modo exponitur; quibus nos rationi <lb/>fauentes accedimus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="114"/><p type="head"> <s>Abom <lb/>nibus fer&egrave; expo&longs;itoribus, &longs;eu Gr&aelig;ci, &longs;eu Arabes, &longs;eu Lati&shy;<lb/>ni fuerint, locus ist&aelig;hoc modo exponitur; quibus nos rationi <lb/>fauentes accedimus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/134.jpg" pagenum="114"/><p type="head">
  
 <s>Elementorum locus elementa mouet: &amp; e&longs;t tertia <lb/>propo&longs;itio. </s> <s>Elementorum locus elementa mouet: &amp; e&longs;t tertia <lb/>propo&longs;itio. </s>
  
Line 1640 
Line 1640 
  
 <s><emph type="italics"/>Cum ex aqua fit a er, vel omnino cumex aliquo corpore <lb/>graui fit leue, tunc &longs;uperiorem locum petit: &longs;ed po&longs;tquam for&shy;<lb/>mam &longs;uam acceperit, &amp; perfect&egrave; leue factum fuerit, tunc <lb/>leue amplius leue non fit, &longs;edin &longs;uperiori loco quie&longs;cit: itaque <lb/>per&longs;picuum est, id quod facultate leue est, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ad actum erum <lb/>pit in &longs;uperiorem locum ferri; quo cum peruenerit iam actu <lb/>perfectum e&longs;t: atque hoc idem etiam in reliquis motibus ac&shy;<lb/>cidit: vt in iis, qui in qualitate, vel <expan abbr="qu&atilde;titate">quantitate</expan> fiunt: quod enim <lb/>facultate tale e&longs;t; aut totum per qualitatis, aut quantitatis <lb/>mutationem fit actu ip&longs;o tale, aut <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan>. </s> <s><emph type="italics"/>Cum ex aqua fit a er, vel omnino cumex aliquo corpore <lb/>graui fit leue, tunc &longs;uperiorem locum petit: &longs;ed po&longs;tquam for&shy;<lb/>mam &longs;uam acceperit, &amp; perfect&egrave; leue factum fuerit, tunc <lb/>leue amplius leue non fit, &longs;edin &longs;uperiori loco quie&longs;cit: itaque <lb/>per&longs;picuum est, id quod facultate leue est, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> ad actum erum <lb/>pit in &longs;uperiorem locum ferri; quo cum peruenerit iam actu <lb/>perfectum e&longs;t: atque hoc idem etiam in reliquis motibus ac&shy;<lb/>cidit: vt in iis, qui in qualitate, vel <expan abbr="qu&atilde;titate">quantitate</expan> fiunt: quod enim <lb/>facultate tale e&longs;t; aut totum per qualitatis, aut quantitatis <lb/>mutationem fit actu ip&longs;o tale, aut <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan>. </s>
  
 <s>In his qu&aelig; iam actu <lb/>&longs;unt, vt ignis, &amp; terra, eadem cau&longs;a est, ut nullo prohibente, <lb/>in &longs;uum locum illico ferantur; &longs;iue in alieno loco violentia con <lb/>tineantur; &longs;iue ibi generentur, &longs;ublato impedimento in pro&shy;<lb/>prium locum natur alem &agrave; natura feruntur; quamuis <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> actu <lb/>&longs;int: tamen &longs;i illis in alieno loco, contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> concludi, quo <lb/>vis modo accidat, quodammodo imperfecta videntur: habent <lb/>enim in &longs;e facultatem; qua ad proprium locum, ad <expan abbr="propri&atilde;">propriam</expan>, <lb/>atque perfectam formam rapiantur: quemadmodum in ci&shy;<lb/>bo, &amp; potu accidere videmus: &amp; in eo corpore quod ad &longs;ani-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="115"/><emph type="italics"/>tatem recuperandam affectum est: quam primum enim im <lb/>pedimentum tollitur, nulla mora e&longs;t quin &amp; cibus in corporis <lb/>animati &longs;ub&longs;tantiam conuertatur, &amp; quod &oelig;grum est valetu <lb/>dinem &longs;uam con&longs;equatur. </s> <s>In his qu&aelig; iam actu <lb/>&longs;unt, vt ignis, &amp; terra, eadem cau&longs;a est, ut nullo prohibente, <lb/>in &longs;uum locum illico ferantur; &longs;iue in alieno loco violentia con <lb/>tineantur; &longs;iue ibi generentur, &longs;ublato impedimento in pro&shy;<lb/>prium locum natur alem &agrave; natura feruntur; quamuis <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> actu <lb/>&longs;int: tamen &longs;i illis in alieno loco, contra <expan abbr="natur&atilde;">naturam</expan> concludi, quo <lb/>vis modo accidat, quodammodo imperfecta videntur: habent <lb/>enim in &longs;e facultatem; qua ad proprium locum, ad <expan abbr="propri&atilde;">propriam</expan>, <lb/>atque perfectam formam rapiantur: quemadmodum in ci&shy;<lb/>bo, &amp; potu accidere videmus: &amp; in eo corpore quod ad &longs;ani-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/135.jpg" pagenum="115"/><emph type="italics"/>tatem recuperandam affectum est: quam primum enim im <lb/>pedimentum tollitur, nulla mora e&longs;t quin &amp; cibus in corporis <lb/>animati &longs;ub&longs;tantiam conuertatur, &amp; quod &oelig;grum est valetu <lb/>dinem &longs;uam con&longs;equatur. </s>
  
 <s>Itaque loco cientur, &longs;iue iam actu <lb/>&longs;int, &amp; extra locum &longs;uum alicubi <expan abbr="detine&atilde;tur">detineantur</expan>, &longs;iue ex facul&shy;<lb/>tate ad actum erumpant, &longs;inihil impediat, locum &longs;uum sta&shy;<lb/>tim petunt, quo &longs;imul ac peruenerint, perfectam &longs;uam for&shy;<lb/>mam acquirunt: atquc idcirco ibi quie&longs;cunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Itaque loco cientur, &longs;iue iam actu <lb/>&longs;int, &amp; extra locum &longs;uum alicubi <expan abbr="detine&atilde;tur">detineantur</expan>, &longs;iue ex facul&shy;<lb/>tate ad actum erumpant, &longs;inihil impediat, locum &longs;uum sta&shy;<lb/>tim petunt, quo &longs;imul ac peruenerint, perfectam &longs;uam for&shy;<lb/>mam acquirunt: atquc idcirco ibi quie&longs;cunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c (vt reor) Aristotelis germana &longs;ententia est, &agrave; qu&aelig; <lb/>Simplicius recedere non <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan>, qui hoc totum de elementis, <lb/>qu&aelig; extra proprium, &amp; naturalem locum adhuc &longs;unt imper <lb/>fecta, intelligendum putat; qu&aelig; nullam integram perfectio&shy;<lb/>nem prius nanci&longs;cuntur, quam ad proprium, ac naturalem le <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> peruenerint: duobus enim modis (vt &longs;&aelig;pe memorauimus) <lb/>corpora &longs;implicia grauia, &amp; leuia, extra proprium locum exi <lb/>stere contingit: vel quia extra eumdem genita, vel quia vio&shy;<lb/>lentiam pa&longs;&longs;a, &amp; foras extru&longs;a, e&ograve; impul&longs;a feruntur: vtroque <lb/>modo adhuc imperfecta perfectionem in proprio loco qu&aelig;&shy;<lb/>runt; quam tum demum <expan abbr="inueni&etilde;t">inuenient</expan>; cum adillum peruenerint: <lb/>nam elementum, quod &longs;upernatare debet, &longs;i &longs;ub&longs;ideat; pr&aelig;ter <lb/>naturam &longs;ub&longs;ideat oportet: &amp; quod &longs;ic e&longs;t &agrave; natura compa&shy;<lb/>ratum, vt in centro quie&longs;cat; &longs;i &longs;upernatet pr&aelig;ter naturam, <lb/>&amp; tunc aliqua ex parte di&longs;ponitur; habetque nonnibil imper <lb/>fect&aelig; facultatis: &amp; adid pro viribus moueri conabitur, quod <lb/>ei actum vndique perfectum pr&aelig;&longs;tat; &amp; illud omni ex parte <lb/>&aelig;b&longs;oluit: hic est locus proprius; qui vt finis vt forma, vtque ele <lb/>mentorum ab&longs;oluta perfectio elementa mouet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c (vt reor) Aristotelis germana &longs;ententia est, &agrave; qu&aelig; <lb/>Simplicius recedere non <expan abbr="vid&etilde;tur">videntur</expan>, qui hoc totum de elementis, <lb/>qu&aelig; extra proprium, &amp; naturalem locum adhuc &longs;unt imper <lb/>fecta, intelligendum putat; qu&aelig; nullam integram perfectio&shy;<lb/>nem prius nanci&longs;cuntur, quam ad proprium, ac naturalem le <lb/><expan abbr="c&utilde;">cum</expan> peruenerint: duobus enim modis (vt &longs;&aelig;pe memorauimus) <lb/>corpora &longs;implicia grauia, &amp; leuia, extra proprium locum exi <lb/>stere contingit: vel quia extra eumdem genita, vel quia vio&shy;<lb/>lentiam pa&longs;&longs;a, &amp; foras extru&longs;a, e&ograve; impul&longs;a feruntur: vtroque <lb/>modo adhuc imperfecta perfectionem in proprio loco qu&aelig;&shy;<lb/>runt; quam tum demum <expan abbr="inueni&etilde;t">inuenient</expan>; cum adillum peruenerint: <lb/>nam elementum, quod &longs;upernatare debet, &longs;i &longs;ub&longs;ideat; pr&aelig;ter <lb/>naturam &longs;ub&longs;ideat oportet: &amp; quod &longs;ic e&longs;t &agrave; natura compa&shy;<lb/>ratum, vt in centro quie&longs;cat; &longs;i &longs;upernatet pr&aelig;ter naturam, <lb/>&amp; tunc aliqua ex parte di&longs;ponitur; habetque nonnibil imper <lb/>fect&aelig; facultatis: &amp; adid pro viribus moueri conabitur, quod <lb/>ei actum vndique perfectum pr&aelig;&longs;tat; &amp; illud omni ex parte <lb/>&aelig;b&longs;oluit: hic est locus proprius; qui vt finis vt forma, vtque ele <lb/>mentorum ab&longs;oluta perfectio elementa mouet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Mouet etiam elementorum locus elementa, vt forma: quo <lb/>niam locus nihil est aliud, quam corporis illtus <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, quod <lb/>corpus illud complectitur; quod intra continentis vi&longs;cera cohi-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="116"/><emph type="italics"/>betur: vt Ari&longs;toteles literis con&longs;ignauit libro quarto de Phy&shy;<lb/>&longs;ico auditu particula quadrage&longs;ima, et quadrage&longs;imaprima. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Mouet etiam elementorum locus elementa, vt forma: quo <lb/>niam locus nihil est aliud, quam corporis illtus <expan abbr="extrem&utilde;">extremum</expan>, quod <lb/>corpus illud complectitur; quod intra continentis vi&longs;cera cohi-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/136.jpg" pagenum="116"/><emph type="italics"/>betur: vt Ari&longs;toteles literis con&longs;ignauit libro quarto de Phy&shy;<lb/>&longs;ico auditu particula quadrage&longs;ima, et quadrage&longs;imaprima. <lb/></s>
  
 <s>Ideo quicquid in proprium locum fertur, id omne ad ambien&shy;<lb/>tis corporis extremum mouetur: at ver&ograve; quod ambit, &amp; quod <lb/>&longs;uo complexu continet, quodammodo forma, atque &longs;pecies il&shy;<lb/>lius est; quod continetur: itaque quod in proprium locum fer&shy;<lb/>tur, in propriam formam ferri non ab&longs;urd&egrave; videtur. </s> <s>Ideo quicquid in proprium locum fertur, id omne ad ambien&shy;<lb/>tis corporis extremum mouetur: at ver&ograve; quod ambit, &amp; quod <lb/>&longs;uo complexu continet, quodammodo forma, atque &longs;pecies il&shy;<lb/>lius est; quod continetur: itaque quod in proprium locum fer&shy;<lb/>tur, in propriam formam ferri non ab&longs;urd&egrave; videtur. </s>
  
Line 1668 
Line 1668 
  
 <s>Ergo omnis <lb/><expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> latio de loco ad locum e&longs;t finis, forma, &amp; perfectio <lb/>eorumdem. </s> <s>Ergo omnis <lb/><expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> latio de loco ad locum e&longs;t finis, forma, &amp; perfectio <lb/>eorumdem. </s>
  
 <s>Ergolocus element a mouet; vt finis, vt forma, &amp; <lb/>vt eorumdem perfectio: quod probandum &longs;u&longs;cepimus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="117"/><p type="head"> <s>Ergolocus element a mouet; vt finis, vt forma, &amp; <lb/>vt eorumdem perfectio: quod probandum &longs;u&longs;cepimus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/137.jpg" pagenum="117"/><p type="head">
  
 <s>Qu&aelig; Themi&longs;tius contra Ari&longs;totelem. <lb/><!-- KEEP S--></s> <s>Qu&aelig; Themi&longs;tius contra Ari&longs;totelem. <lb/><!-- KEEP S--></s>
  
Line 1690 
Line 1690 
 <s>Cap. XXIIII.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XXIIII.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>AVERROES, <emph type="italics"/>qui Aristotelem indefen&longs;um num&shy;<lb/>quam relinquit, argumentorum Themistij exitum <lb/>qu&agrave;m accuratissim&egrave; explicat: de cuius &longs;ententia duo <lb/>ponenda e&longs;&longs;e duximus, quorum alterum illud e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="118"/><p type="main"> <s>AVERROES, <emph type="italics"/>qui Aristotelem indefen&longs;um num&shy;<lb/>quam relinquit, argumentorum Themistij exitum <lb/>qu&agrave;m accuratissim&egrave; explicat: de cuius &longs;ententia duo <lb/>ponenda e&longs;&longs;e duximus, quorum alterum illud e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/138.jpg" pagenum="118"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Qu&aelig; &longs;ub c&aelig;le&longs;ti globo exi&longs;iunt corpora, &longs;unt duorum gene <lb/>rum: qu&aelig;dam &longs;unt &longs;implicia; vt quatuor elementa, qu&aelig; &longs;unt <lb/>ignis, aer, aqua, &amp; terra: qu&aelig;dam, qu&aelig; ex &longs;implicium mi&shy;<lb/>xtione con&longs;lantur: vt mineralia, fructices, &amp; animalia, qu&aelig; <lb/>&amp; ip&longs;a vnius generis non &longs;unt, &longs;ed multorum: vt notum est <lb/>omnibus vel parum etiam in Philo&longs;ophia exercitatis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Qu&aelig; &longs;ub c&aelig;le&longs;ti globo exi&longs;iunt corpora, &longs;unt duorum gene <lb/>rum: qu&aelig;dam &longs;unt &longs;implicia; vt quatuor elementa, qu&aelig; &longs;unt <lb/>ignis, aer, aqua, &amp; terra: qu&aelig;dam, qu&aelig; ex &longs;implicium mi&shy;<lb/>xtione con&longs;lantur: vt mineralia, fructices, &amp; animalia, qu&aelig; <lb/>&amp; ip&longs;a vnius generis non &longs;unt, &longs;ed multorum: vt notum est <lb/>omnibus vel parum etiam in Philo&longs;ophia exercitatis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1704 
Line 1704 
  
 <s>Quoniam &longs;ic comparatum est &agrave; natura; vt &aelig;grotantes ali&shy;<lb/>quando &longs;anentur: &amp; quia omnes, qui mala valetudine ten&shy;<lb/>tanrur, &longs;unt facultate &longs;ani; &amp; quia &longs;anitas e&longs;t eorum por&shy;<lb/>fectio; &amp; quia ad illam inclinantur: vt quam optim&egrave; dixit <lb/>Themistius. </s> <s>Quoniam &longs;ic comparatum est &agrave; natura; vt &aelig;grotantes ali&shy;<lb/>quando &longs;anentur: &amp; quia omnes, qui mala valetudine ten&shy;<lb/>tanrur, &longs;unt facultate &longs;ani; &amp; quia &longs;anitas e&longs;t eorum por&shy;<lb/>fectio; &amp; quia ad illam inclinantur: vt quam optim&egrave; dixit <lb/>Themistius. </s>
  
 <s>Verum &longs;implicia corpora, qu&aelig; grauia &longs;unt, &amp; <lb/>teuia, vnam tantum vnius ordinis ca<gap/>&longs;am habent, <expan abbr="e&atilde;demque">eandemque</expan><emph.end type="italics"/><pb pagenum="119"/><emph type="italics"/>&longs;implicissimam: ideo interroganti quamobrem grauia deor&shy;<lb/>&longs;um de&longs;cendant, &amp; leuia &longs;ur&longs;um a&longs;cendant; optim&egrave; &longs;atisfa&shy;<lb/>ctum erit, &longs;i dictum fuerit: quia &longs;ic elementa comparata &longs;unt <lb/>&agrave; natura, vt ad &longs;ua propria, ac naturalia loca ferantur: &amp; <lb/>quia loca, ad qu&aelig; elementa ferantur, &longs;unt elementorum perfe <lb/>ctiones: &amp; quia elementa facultatem habent, ad propria <lb/>loca eundi: h&aelig;c ad materiam.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Verum &longs;implicia corpora, qu&aelig; grauia &longs;unt, &amp; <lb/>teuia, vnam tantum vnius ordinis cau&longs;am habent, <expan abbr="e&atilde;demque">eandemque</expan><emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/139.jpg" pagenum="119"/><emph type="italics"/>&longs;implicissimam: ideo interroganti quamobrem grauia deor&shy;<lb/>&longs;um de&longs;cendant, &amp; leuia &longs;ur&longs;um a&longs;cendant; optim&egrave; &longs;atisfa&shy;<lb/>ctum erit, &longs;i dictum fuerit: quia &longs;ic elementa comparata &longs;unt <lb/>&agrave; natura, vt ad &longs;ua propria, ac naturalia loca ferantur: &amp; <lb/>quia loca, ad qu&aelig; elementa ferantur, &longs;unt elementorum perfe <lb/>ctiones: &amp; quia elementa facultatem habent, ad propria <lb/>loca eundi: h&aelig;c ad materiam.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Adformam argumenti Cum dicitur leuia &longs;ur&longs;um, et gr&aelig; <lb/>uia deor&longs;um concitantur, quia &longs;ic comparata &longs;unt &agrave; natura: <lb/>vt adea loca inclinentur, qu&aelig; &longs;unt elementorum fines, form&aelig;, <lb/>&amp; perfectiones: id nihil est dicere, negatur; <expan abbr="Adprobation&etilde;">Adprobationem</expan> <lb/>cum additur. </s> <s><emph type="italics"/>Adformam argumenti Cum dicitur leuia &longs;ur&longs;um, et gr&aelig; <lb/>uia deor&longs;um concitantur, quia &longs;ic comparata &longs;unt &agrave; natura: <lb/>vt adea loca inclinentur, qu&aelig; &longs;unt elementorum fines, form&aelig;, <lb/>&amp; perfectiones: id nihil est dicere, negatur; <expan abbr="Adprobation&etilde;">Adprobationem</expan> <lb/>cum additur. </s>
  
Line 1712 
Line 1712 
  
 <s>&longs;imili&shy;<lb/>tudo negatur: dissimilitudinis ratio e&longs;t, quia &longs;implicia elemen <lb/>torum corpora vnam vnius ordinis, &longs;implicissimam cau&longs;am <lb/>habent: mixta ver&ograve; plures: ideo cum &longs;implicia in qu&aelig;&longs;tio&shy;<lb/>num vocantur, per &longs;implicem illam re&longs;pon&longs;ionem qu&aelig;renti <lb/>fit &longs;atis: at cum mixta in controuer&longs;iam accita fuerint, alias <lb/>rationes expectant. </s> <s>&longs;imili&shy;<lb/>tudo negatur: dissimilitudinis ratio e&longs;t, quia &longs;implicia elemen <lb/>torum corpora vnam vnius ordinis, &longs;implicissimam cau&longs;am <lb/>habent: mixta ver&ograve; plures: ideo cum &longs;implicia in qu&aelig;&longs;tio&shy;<lb/>num vocantur, per &longs;implicem illam re&longs;pon&longs;ionem qu&aelig;renti <lb/>fit &longs;atis: at cum mixta in controuer&longs;iam accita fuerint, alias <lb/>rationes expectant. </s>
  
 <s>In fallaciam ergo non cau&longs;&aelig; pro cau&longs;a <lb/>Ari&longs;toteles non impegit; &longs;ed verissimam, ac &longs;implicissimam <lb/>cau&longs;am reddidit, quam pr&aelig;&longs;ens in&longs;titutum exigit: nec fal&shy;<lb/>lax, &longs;eu Sophi&longs;ticum, aut captio&longs;um e&longs;t Ari&longs;totelis argumen&shy;<lb/>tum, &longs;ed efficacissimum, &amp; arteficio&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="120"/><p type="head"> <s>In fallaciam ergo non cau&longs;&aelig; pro cau&longs;a <lb/>Ari&longs;toteles non impegit; &longs;ed verissimam, ac &longs;implicissimam <lb/>cau&longs;am reddidit, quam pr&aelig;&longs;ens in&longs;titutum exigit: nec fal&shy;<lb/>lax, &longs;eu Sophi&longs;ticum, aut captio&longs;um e&longs;t Ari&longs;totelis argumen&shy;<lb/>tum, &longs;ed efficacissimum, &amp; arteficio&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/140.jpg" pagenum="120"/><p type="head">
  
 <s>Medium &longs;implicia elementorum corpora mouent <lb/>&amp; e&longs;t quarta propo&longs;itio. </s> <s>Medium &longs;implicia elementorum corpora mouent <lb/>&amp; e&longs;t quarta propo&longs;itio. </s>
  
Line 1720 
Line 1720 
 <s>Cap. XXV.<!-- KEEP S--></s> <s>Cap. XXV.<!-- KEEP S--></s>
 </p><p type="main"> </p><p type="main">
  
 <s>AMEDIO <emph type="italics"/>elementa moueri tetigit Ari&longs;toteles libr<gap/><lb/>tertio de c&aelig;lo particula vige&longs;imaoctaua; dum dixit. <lb/></s> <s>AMEDIO <emph type="italics"/>elementa moueri tetigit Ari&longs;toteles libro<lb/>tertio de c&aelig;lo particula vige&longs;imaoctaua; dum dixit. <lb/></s>
  
 <s>Aer est in&longs;trumentum motus naturalis, &amp; violenti. <lb/></s> <s>Aer est in&longs;trumentum motus naturalis, &amp; violenti. <lb/></s>
  
Line 1730 
Line 1730 
  
 <s>Naturalis qui <lb/>dem (inquit) ab aere iuuatur per motus principium, quod <lb/>aer ip&longs;&aelig; &agrave; naturali mouente &longs;u&longs;cipit: h&aelig;c enim est natura ae&shy;<lb/>ris, vt motum &agrave; mouente acceptum per aliquod tempus con&longs;er <lb/>uet, licet mouens ab eo &longs;eiung atur; perindeac &longs;i tunc temporis <lb/>&agrave; &longs;emetip&longs;o cieretur: &amp; <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> mobile naturale mouetur per <lb/>principium, quod in ip&longs;o est, ab aere pari ratione iuuatur; ita <lb/>vt mobile motum magis con&longs;eruet, eumque <expan abbr="citatior&etilde;">citatiorem</expan> efficiat; <lb/>quam &longs;i ex &longs;olo &longs;uo principio, atque motore fieret.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Naturalis qui <lb/>dem (inquit) ab aere iuuatur per motus principium, quod <lb/>aer ip&longs;&aelig; &agrave; naturali mouente &longs;u&longs;cipit: h&aelig;c enim est natura ae&shy;<lb/>ris, vt motum &agrave; mouente acceptum per aliquod tempus con&longs;er <lb/>uet, licet mouens ab eo &longs;eiung atur; perindeac &longs;i tunc temporis <lb/>&agrave; &longs;emetip&longs;o cieretur: &amp; <expan abbr="qu&atilde;do">quando</expan> mobile naturale mouetur per <lb/>principium, quod in ip&longs;o est, ab aere pari ratione iuuatur; ita <lb/>vt mobile motum magis con&longs;eruet, eumque <expan abbr="citatior&etilde;">citatiorem</expan> efficiat; <lb/>quam &longs;i ex &longs;olo &longs;uo principio, atque motore fieret.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Violentus quoque motus interceptum aeris medium amat: <lb/>idque magis apparet, &amp; magis manifestum e&longs;t, quam in mo&shy;<lb/>tu naturali: ni&longs;i enim h&aelig;c aeris facultas e&longs;&longs;et, vt motum &longs;u&longs;ci <lb/>peret, &amp; &longs;u&longs;ceptum con&longs;eruaret, quousque &longs;cilicet impetus, <lb/>&longs;eu vigor ille, quem &agrave; mobili accipit, euane&longs;cat, fieri <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;et, <lb/>vt motus violentus perduraret, ni&longs;i quam diu mouens ip&longs;um <lb/>mobile tangeret: nunc autem cum &longs;en&longs;us iudicio con&longs;tet, mo&shy;<lb/>bile violentum moueri; etiam tunc cum mobile &agrave; mouente di&shy;<lb/>&longs;cessit; rationi con&longs;entaneum e&longs;&longs;e creditur, vt motus violentus <lb/>per medium aerem factus, eiu&longs;dem aeris interceptionem po&shy;<lb/>&longs;tulet: non enim aliunde &longs;agitta po&longs;t &longs;ui &longs;eparationem ab ar-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="121"/><emph type="italics"/>cu, motum peragit ni&longs;i per aerem, qui ab arcus corda motio&shy;<lb/>nem accipit, &amp; &longs;agitt&aelig; adest vt motor quie&longs;cente corda quou&longs; <lb/>que motus, quem a corda &longs;u&longs;cepit, di&longs;pereat: idque aeriideo <lb/>accidit; quia leuis e&longs;t, &amp; grauis &longs;imul: in loco ignis e&longs;t grauis, <lb/>in loco terr&aelig;, &amp; aqu&aelig; est leuis, in &longs;uo proprio, ac naturali lo&shy;<lb/>co nec leuis e&longs;t, nec grauis: &amp; tunc ine&longs;t ei facultas &longs;u&longs;cipien&shy;<lb/>di motionis principium &longs;ur&longs;um, &amp; deor&longs;um: quia omne &longs;u&longs;ci&shy;<lb/>piens debet e&longs;&longs;e denudatum &agrave; natura &longs;u&longs;cepti, intus enim exi&shy;<lb/>&longs;tens prohibet, &amp; ob&longs;i&longs;tit: vt dictum e&longs;t ab Aristotele libro <lb/>tertio de anima particula quarta. </s> <s><emph type="italics"/>Violentus quoque motus interceptum aeris medium amat: <lb/>idque magis apparet, &amp; magis manifestum e&longs;t, quam in mo&shy;<lb/>tu naturali: ni&longs;i enim h&aelig;c aeris facultas e&longs;&longs;et, vt motum &longs;u&longs;ci <lb/>peret, &amp; &longs;u&longs;ceptum con&longs;eruaret, quousque &longs;cilicet impetus, <lb/>&longs;eu vigor ille, quem &agrave; mobili accipit, euane&longs;cat, fieri <expan abbr="n&otilde;">non</expan> po&longs;&longs;et, <lb/>vt motus violentus perduraret, ni&longs;i quam diu mouens ip&longs;um <lb/>mobile tangeret: nunc autem cum &longs;en&longs;us iudicio con&longs;tet, mo&shy;<lb/>bile violentum moueri; etiam tunc cum mobile &agrave; mouente di&shy;<lb/>&longs;cessit; rationi con&longs;entaneum e&longs;&longs;e creditur, vt motus violentus <lb/>per medium aerem factus, eiu&longs;dem aeris interceptionem po&shy;<lb/>&longs;tulet: non enim aliunde &longs;agitta po&longs;t &longs;ui &longs;eparationem ab ar-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/141.jpg" pagenum="121"/><emph type="italics"/>cu, motum peragit ni&longs;i per aerem, qui ab arcus corda motio&shy;<lb/>nem accipit, &amp; &longs;agitt&aelig; adest vt motor quie&longs;cente corda quou&longs; <lb/>que motus, quem a corda &longs;u&longs;cepit, di&longs;pereat: idque aeriideo <lb/>accidit; quia leuis e&longs;t, &amp; grauis &longs;imul: in loco ignis e&longs;t grauis, <lb/>in loco terr&aelig;, &amp; aqu&aelig; est leuis, in &longs;uo proprio, ac naturali lo&shy;<lb/>co nec leuis e&longs;t, nec grauis: &amp; tunc ine&longs;t ei facultas &longs;u&longs;cipien&shy;<lb/>di motionis principium &longs;ur&longs;um, &amp; deor&longs;um: quia omne &longs;u&longs;ci&shy;<lb/>piens debet e&longs;&longs;e denudatum &agrave; natura &longs;u&longs;cepti, intus enim exi&shy;<lb/>&longs;tens prohibet, &amp; ob&longs;i&longs;tit: vt dictum e&longs;t ab Aristotele libro <lb/>tertio de anima particula quarta. </s>
  
 <s>Idcirco aer organum fit <lb/>motus naturalis, &amp; violenti: naturalis quidem eo quod mo&shy;<lb/>rui naturali patrocinium, facilitatemque mini&longs;trat: violenti <lb/>autem: quia mobili vim, &amp; impetum addit; &longs;i quidem violen <lb/>ter mota &longs;eiunto ab eis motore, motum continuare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> queant, <lb/>ni&longs;i propter hanc aeris naturam. </s> <s>Idcirco aer organum fit <lb/>motus naturalis, &amp; violenti: naturalis quidem eo quod mo&shy;<lb/>rui naturali patrocinium, facilitatemque mini&longs;trat: violenti <lb/>autem: quia mobili vim, &amp; impetum addit; &longs;i quidem violen <lb/>ter mota &longs;eiunto ab eis motore, motum continuare <expan abbr="n&otilde;">non</expan> queant, <lb/>ni&longs;i propter hanc aeris naturam. </s>
  
Line 1738 
Line 1738 
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c Auerrois fer&egrave; ad verbum: ex quibus elicere po&longs;&longs;u&shy;<lb/>mus; hanc, tum ip&longs;ius Auerrois, cum etiam Ari&longs;totelis ge&shy;<lb/>minam, atque germanam fui&longs;&longs;e &longs;ententiam, qua inuenta, <lb/>probare contendimus elementa &longs;cilicet in medio, &amp; &agrave; medio <lb/>cert&egrave; moueri.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c Auerrois fer&egrave; ad verbum: ex quibus elicere po&longs;&longs;u&shy;<lb/>mus; hanc, tum ip&longs;ius Auerrois, cum etiam Ari&longs;totelis ge&shy;<lb/>minam, atque germanam fui&longs;&longs;e &longs;ententiam, qua inuenta, <lb/>probare contendimus elementa &longs;cilicet in medio, &amp; &agrave; medio <lb/>cert&egrave; moueri.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Modus, quo elementa &agrave; medio mouentur, explicatus est <lb/>ab Auerroe tertio libro de c&aelig;lo commentatione vige&longs;imaoct<gap/><lb/>ua exemplo naut&aelig;: qui dum nauigium ex arte mouet, &longs;emet <lb/>ip&longs;um etiam cum moto nauigio mouet: ita, vt elementum mo<lb/>uendo medium, moueat &longs;e admotum medy, &longs;icut nauta mo&shy;<lb/>uendo nauem, mouet &longs;e ad motum nauis. </s> <s><emph type="italics"/>Modus, quo elementa &agrave; medio mouentur, explicatus est <lb/>ab Auerroe tertio libro de c&aelig;lo commentatione vige&longs;imaocta<lb/>ua exemplo naut&aelig;: qui dum nauigium ex arte mouet, &longs;emet <lb/>ip&longs;um etiam cum moto nauigio mouet: ita, vt elementum mo<lb/>uendo medium, moueat &longs;e admotum medy, &longs;icut nauta mo&shy;<lb/>uendo nauem, mouet &longs;e ad motum nauis. </s>
  
 <s>Quo locus i&longs;t&aelig; melius <lb/>intelligatur, &longs;ciendum e&longs;t: medium ab impellente pul&longs;um mo<emph.end type="italics"/><pb pagenum="122"/><emph type="italics"/>ueri per &longs;e &agrave; &longs;ua forma naturali, ac propria: moueri etiam ab <lb/>impellente, ante quam impellens &agrave; medio amoueatur; po&longs;t <lb/>quam ver&ograve; impellens ab eo amotum fuerit, medium tunc <lb/>tantum &agrave; &longs;ua forma naturali mouetur, &amp; &agrave; partibus eiu&longs;&shy;<lb/>dem medy impellentibus alias partes impul&longs;as: &amp; medium <lb/>tunc &agrave; primo impellente, quod &longs;eparatum est &agrave; medio, non <lb/>mouetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Quo locus i&longs;t&aelig; melius <lb/>intelligatur, &longs;ciendum e&longs;t: medium ab impellente pul&longs;um mo<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/142.jpg" pagenum="122"/><emph type="italics"/>ueri per &longs;e &agrave; &longs;ua forma naturali, ac propria: moueri etiam ab <lb/>impellente, ante quam impellens &agrave; medio amoueatur; po&longs;t <lb/>quam ver&ograve; impellens ab eo amotum fuerit, medium tunc <lb/>tantum &agrave; &longs;ua forma naturali mouetur, &amp; &agrave; partibus eiu&longs;&shy;<lb/>dem medy impellentibus alias partes impul&longs;as: &amp; medium <lb/>tunc &agrave; primo impellente, quod &longs;eparatum est &agrave; medio, non <lb/>mouetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Corollarium.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Corollarium.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 1754 
Line 1754 
  
 <s>A<emph type="italics"/>n medium moueat elementum, vtiuuat motum ele&shy;<lb/>menti: an vt nece&longs;&longs;ari&ograve; mouens <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, docet Auer <lb/>roes libro tertio de c&aelig;lo: &amp; primo medium iuuat mo&shy;<lb/>tum elementi, quia medium postquam impul&longs;um e&longs;t &agrave; &longs;ua <lb/>propria forma naturali, mouetur, &amp; mobile portat, atque <lb/>impellit: qua ratione naturalem elementorum motum per <lb/>idem medium factum, iuuat. </s> <s>A<emph type="italics"/>n medium moueat elementum, vtiuuat motum ele&shy;<lb/>menti: an vt nece&longs;&longs;ari&ograve; mouens <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan>, docet Auer <lb/>roes libro tertio de c&aelig;lo: &amp; primo medium iuuat mo&shy;<lb/>tum elementi, quia medium postquam impul&longs;um e&longs;t &agrave; &longs;ua <lb/>propria forma naturali, mouetur, &amp; mobile portat, atque <lb/>impellit: qua ratione naturalem elementorum motum per <lb/>idem medium factum, iuuat. </s>
  
 <s>Secundo medium e&longs;t nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>rium: quoniam &longs;i&longs;p acium inane da etur, perillud elementa<emph.end type="italics"/><pb pagenum="123"/><emph type="italics"/>non mouerentur, ratio e&longs;t: quia elementa nullam <expan abbr="intrin&longs;ec&atilde;">intrin&longs;ecam</expan> <lb/>re&longs;i&longs;tentiam habent, &longs;ed extrin&longs;ecam tantum: quia in par&shy;<lb/>tem actu per &longs;e motam, &amp; in partem actu per &longs;e mouentem <lb/>non diuiduntur; vt animalia, qu&aelig; in corpus actu per &longs;emo&shy;<lb/>tum, &amp; in animam actu per &longs;e mouentem diuidi queunt: ve&shy;<lb/>rum elementa propter medium tantum, quod non intrin&longs;ec&egrave;, <lb/>&longs;ed extrin&longs;ec&egrave; re&longs;i&longs;tit, mouentur: propter quod elementa nul&shy;<lb/>lo motu <gap/>ieri po&longs;&longs;ent, &longs;i &longs;pacium illud, per quod elementa mo&shy;<lb/>uenda e&longs;&longs;ent, non plenum, &longs;edinane exi&longs;teret: quod Aristote&shy;<lb/>lis ratione probatur libro quarto <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> particula &longs;eptua <lb/>ge&longs;imaprima, dicentis; Qualis e&longs;t proportio &longs;ubtilitatis, &amp; <lb/>crassitudinis medy ad medium, talis est ratio velocitatis, &amp; <lb/>tarditatis in motu. </s> <s>Secundo medium e&longs;t nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>rium: quoniam &longs;i&longs;p acium inane da etur, perillud elementa<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/143.jpg" pagenum="123"/><emph type="italics"/>non mouerentur, ratio e&longs;t: quia elementa nullam <expan abbr="intrin&longs;ec&atilde;">intrin&longs;ecam</expan> <lb/>re&longs;i&longs;tentiam habent, &longs;ed extrin&longs;ecam tantum: quia in par&shy;<lb/>tem actu per &longs;e motam, &amp; in partem actu per &longs;e mouentem <lb/>non diuiduntur; vt animalia, qu&aelig; in corpus actu per &longs;emo&shy;<lb/>tum, &amp; in animam actu per &longs;e mouentem diuidi queunt: ve&shy;<lb/>rum elementa propter medium tantum, quod non intrin&longs;ec&egrave;, <lb/>&longs;ed extrin&longs;ec&egrave; re&longs;i&longs;tit, mouentur: propter quod elementa nul&shy;<lb/>lo motu cieri po&longs;&longs;ent, &longs;i &longs;pacium illud, per quod elementa mo&shy;<lb/>uenda e&longs;&longs;ent, non plenum, &longs;edinane exi&longs;teret: quod Aristote&shy;<lb/>lis ratione probatur libro quarto <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> particula &longs;eptua <lb/>ge&longs;imaprima, dicentis; Qualis e&longs;t proportio &longs;ubtilitatis, &amp; <lb/>crassitudinis medy ad medium, talis est ratio velocitatis, &amp; <lb/>tarditatis in motu. </s>
  
 <s>Sedmedy pleni ad medium inane nulla <lb/>e&longs;t &longs;ubtilitatis, &amp; crassitudinis proportio: ergo motus, qui fit <lb/>in pleno, ad motum, qui fit in vacuo, velocitatis, &amp; tarditatis <lb/>nulla erit proportio: Ergo per &longs;pacium inane, &longs;i illud datur, <lb/>quod dari non pote&longs;t, elementorum motus in momento fiet: <lb/>quia inter omnes motus in pleno &longs;pacio factos, e&longs;t aliqua velo&shy;<lb/>citatis, &amp; tarditatis proportio ex maiore, aut minore ea re&longs;i&shy;<lb/>&longs;tentia; qu&aelig; aut &agrave; &longs;ubtilitate, aut &agrave; crassitudine medy na&longs;ci&shy;<lb/>tur: aut &agrave; maiore, aut &agrave; minore re&longs;i&longs;tentia; qu&aelig; inter moto&shy;<lb/>rem, &amp; mobile gignitur. </s> <s>Sedmedy pleni ad medium inane nulla <lb/>e&longs;t &longs;ubtilitatis, &amp; crassitudinis proportio: ergo motus, qui fit <lb/>in pleno, ad motum, qui fit in vacuo, velocitatis, &amp; tarditatis <lb/>nulla erit proportio: Ergo per &longs;pacium inane, &longs;i illud datur, <lb/>quod dari non pote&longs;t, elementorum motus in momento fiet: <lb/>quia inter omnes motus in pleno &longs;pacio factos, e&longs;t aliqua velo&shy;<lb/>citatis, &amp; tarditatis proportio ex maiore, aut minore ea re&longs;i&shy;<lb/>&longs;tentia; qu&aelig; aut &agrave; &longs;ubtilitate, aut &agrave; crassitudine medy na&longs;ci&shy;<lb/>tur: aut &agrave; maiore, aut &agrave; minore re&longs;i&longs;tentia; qu&aelig; inter moto&shy;<lb/>rem, &amp; mobile gignitur. </s>
  
Line 1764 
Line 1764 
  
 <s>Vtraque re&longs;i&longs;tentia in elementis de&longs;ider aretur; &longs;i <lb/>&longs;pacium inane daretur: nullo ergo motu elementa cieri po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt; ni&longs;i in momento, in quo nihil moueri po&longs;&longs;e Ari&longs;toteles <lb/>efficacissim&egrave; demonstrauit libro &longs;exto Phy&longs;icorum particula <lb/>quinquage&longs;ima. </s> <s>Vtraque re&longs;i&longs;tentia in elementis de&longs;ider aretur; &longs;i <lb/>&longs;pacium inane daretur: nullo ergo motu elementa cieri po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt; ni&longs;i in momento, in quo nihil moueri po&longs;&longs;e Ari&longs;toteles <lb/>efficacissim&egrave; demonstrauit libro &longs;exto Phy&longs;icorum particula <lb/>quinquage&longs;ima. </s>
  
 <s>Ergo elementa per medium &longs;pacium inane<emph.end type="italics"/><pb pagenum="124"/><emph type="italics"/>non mouerentur: Ergo medium plenum est omnino nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>rium; &longs;ine quo elementa immota manerent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Ergo elementa per medium &longs;pacium inane<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/144.jpg" pagenum="124"/><emph type="italics"/>non mouerentur: Ergo medium plenum est omnino nece&longs;&longs;a&shy;<lb/>rium; &longs;ine quo elementa immota manerent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Qu&aelig; Auerroes contra docti&longs;simum Auenpacem <lb/>pr&aelig;ceptorem pro Ari&longs;totele &longs;crip&longs;erit. <lb/></s> <s>Qu&aelig; Auerroes contra docti&longs;simum Auenpacem <lb/>pr&aelig;ceptorem pro Ari&longs;totele &longs;crip&longs;erit. <lb/></s>
  
Line 1776 
Line 1776 
  
 <s><emph type="italics"/>O&longs;tendit ergo Auerroes demon&longs;trationem e&longs;&longs;e efficacissi&shy;<lb/>mam: &amp; medium &longs;pacium plenum in motu elementorum <lb/>adeo e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arium, vt &longs;ine pleno medio elementa nullo mo&shy;<lb/>do cieri po&longs;&longs;ent: idque ex motus definitione edita libro tertio <lb/>Phy&longs;icorum particula &longs;exta.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>O&longs;tendit ergo Auerroes demon&longs;trationem e&longs;&longs;e efficacissi&shy;<lb/>mam: &amp; medium &longs;pacium plenum in motu elementorum <lb/>adeo e&longs;&longs;e nece&longs;&longs;arium, vt &longs;ine pleno medio elementa nullo mo&shy;<lb/>do cieri po&longs;&longs;ent: idque ex motus definitione edita libro tertio <lb/>Phy&longs;icorum particula &longs;exta.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ex motus ergo definitione (inquit Auerroes) quemlibet <lb/>motum e&longs;&longs;e continuum, quiuis facil&egrave; cogno&longs;cit: quippe quod <lb/>motus &longs;it actus illius, quod potest e&longs;&longs;e &longs;ub ea ratione, qua po&shy;<lb/>te&longs;t e&longs;&longs;e: ex eadem motus definitione intelligere etiam po&longs;&longs;u&shy;<lb/>mus; quodlibet mobile habere facultatem ad-nouum actum, <lb/>nouamque perfectionem; ad quam tendit: Ergo omnis motus <lb/>e&longs;t continuus; &amp; nullus e&longs;t indiuiduus, &amp; in momento tempo&shy;<lb/>ris factus: non pote&longs;t autem e&longs;&longs;e continuatio h&aelig;c ex &longs;ola virtu <lb/>te mouentis, vt Auenpaces aliquando &longs;en&longs;it; ni&longs;i etiam re&longs;i&shy;<lb/>&longs;tentia aliqua fuerit, quam virt<gap/>s mouentis &longs;uperet, itaque &longs;e&shy;<lb/>cundum eam rationem proportionis, qua virtus mouentis re-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="125"/><emph type="italics"/>&longs;i&longs;tentiam &longs;uperat; motus quoque fit velox, atque in his moti&shy;<lb/>bus, in quibus e&longs;t re&longs;istenti&aelig; proportio maior, e&longs;t etiam maior <lb/>velocitas: vbi est re&longs;i&longs;tenti&aelig; proportio minor, ibi &amp; velocitas <lb/>minor e&longs;t, vbi vis mouentis re&longs;istentiam non &longs;uperat: aut <expan abbr="&longs;e-c&utilde;dum">&longs;e&shy;<lb/>cundum</expan> certum &agrave; natura &longs;tatutum exce&longs;&longs;um <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> non exce&shy;<lb/>dit, motus nullus efficitur: qua de re &longs;eptimo <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> Ari <lb/>&longs;toteles graisissime di&longs;putauit in calce: Ergo nece&longs;&longs;aria e&longs;t re <lb/>&longs;i&longs;tentia medy pleni in motu elementorum <expan abbr="c&otilde;tinuo">continuo</expan>, in quo ple&shy;<lb/>no medio <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> facultatem habent illis &agrave; natura tributam <lb/>ad maiorem perfectionem &longs;en&longs;im eundi, ad quam postquam <lb/>ab imperfectione in motus principio di&longs;ce&longs;&longs;erunt; per motum <lb/>continuum tendunt. </s> <s><emph type="italics"/>Ex motus ergo definitione (inquit Auerroes) quemlibet <lb/>motum e&longs;&longs;e continuum, quiuis facil&egrave; cogno&longs;cit: quippe quod <lb/>motus &longs;it actus illius, quod potest e&longs;&longs;e &longs;ub ea ratione, qua po&shy;<lb/>te&longs;t e&longs;&longs;e: ex eadem motus definitione intelligere etiam po&longs;&longs;u&shy;<lb/>mus; quodlibet mobile habere facultatem ad-nouum actum, <lb/>nouamque perfectionem; ad quam tendit: Ergo omnis motus <lb/>e&longs;t continuus; &amp; nullus e&longs;t indiuiduus, &amp; in momento tempo&shy;<lb/>ris factus: non pote&longs;t autem e&longs;&longs;e continuatio h&aelig;c ex &longs;ola virtu <lb/>te mouentis, vt Auenpaces aliquando &longs;en&longs;it; ni&longs;i etiam re&longs;i&shy;<lb/>&longs;tentia aliqua fuerit, quam virtus mouentis &longs;uperet, itaque &longs;e&shy;<lb/>cundum eam rationem proportionis, qua virtus mouentis re-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/145.jpg" pagenum="125"/><emph type="italics"/>&longs;i&longs;tentiam &longs;uperat; motus quoque fit velox, atque in his moti&shy;<lb/>bus, in quibus e&longs;t re&longs;istenti&aelig; proportio maior, e&longs;t etiam maior <lb/>velocitas: vbi est re&longs;i&longs;tenti&aelig; proportio minor, ibi &amp; velocitas <lb/>minor e&longs;t, vbi vis mouentis re&longs;istentiam non &longs;uperat: aut <expan abbr="&longs;e-c&utilde;dum">&longs;e&shy;<lb/>cundum</expan> certum &agrave; natura &longs;tatutum exce&longs;&longs;um <expan abbr="e&atilde;dem">eandem</expan> non exce&shy;<lb/>dit, motus nullus efficitur: qua de re &longs;eptimo <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> Ari <lb/>&longs;toteles graisissime di&longs;putauit in calce: Ergo nece&longs;&longs;aria e&longs;t re <lb/>&longs;i&longs;tentia medy pleni in motu elementorum <expan abbr="c&otilde;tinuo">continuo</expan>, in quo ple&shy;<lb/>no medio <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> facultatem habent illis &agrave; natura tributam <lb/>ad maiorem perfectionem &longs;en&longs;im eundi, ad quam postquam <lb/>ab imperfectione in motus principio di&longs;ce&longs;&longs;erunt; per motum <lb/>continuum tendunt. </s>
  
 <s>Hic &longs;cire licet re&longs;i&longs;tentiam tribus <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <lb/>modis inueniri po&longs;&longs;e: Aut exparte mobilis, &amp; mediis; vt in <lb/>animalibus, qu&aelig; in pleno mouentur, in quibus animalibus cor <lb/>pus, quod est actu, &amp; medium, quod est plenum, anim&aelig; mo&shy;<lb/>uenti re&longs;i&longs;tit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Hic &longs;cire licet re&longs;i&longs;tentiam tribus <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <lb/>modis inueniri po&longs;&longs;e: Aut exparte mobilis, &amp; mediis; vt in <lb/>animalibus, qu&aelig; in pleno mouentur, in quibus animalibus cor <lb/>pus, quod est actu, &amp; medium, quod est plenum, anim&aelig; mo&shy;<lb/>uenti re&longs;i&longs;tit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1784 
Line 1784 
  
 <s>Aut ex parte medy tantum: vt in <lb/>elementis, qu&aelig; <expan abbr="mou&emacr;tur">mouentur</expan> in pleno: quorum materia, qu&aelig; actu <lb/>non e&longs;t, &longs;ed facultate tantum form&aelig; mouenti re&longs;i&longs;tere non po&shy;<lb/>test, &longs;ed medium &longs;olum illud e&longs;t, quod re&longs;istit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Aut ex parte medy tantum: vt in <lb/>elementis, qu&aelig; <expan abbr="mou&emacr;tur">mouentur</expan> in pleno: quorum materia, qu&aelig; actu <lb/>non e&longs;t, &longs;ed facultate tantum form&aelig; mouenti re&longs;i&longs;tere non po&shy;<lb/>test, &longs;ed medium &longs;olum illud e&longs;t, quod re&longs;istit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Non tamen putet quis re&longs;istentiam e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;e, ni&longs;ivbi <lb/>vis inferatur: motusque contra rei mobilis inclinationem fiat: <lb/>nam inter dum re&longs;istentia e&longs;t &longs;ine vlla vt: vt in elementis, qu&aelig; <lb/>ex duobus tantum partibus &longs;implicissimis conflantur: id est <lb/>&longs;implici forma, &longs;implicique materia prima, qu&aelig; e&longs;t &longs;ola, nu&shy;<lb/>da, pura, &longs;implexque facultas, neque determinata e&longs;t &agrave; qua<emph.end type="italics"/><pb pagenum="126"/><emph type="italics"/>piam natura: principium, quod motum fecit, vtique forma <lb/>e&longs;t &amp; grauitas, &amp; leuitas: materia; qu&aelig; motum &agrave; forma, &amp; <lb/>grauitate, ac leuitate factum, vt pote&longs;t accipit nullum habet <lb/>actum, nullamque <expan abbr="actunatur&atilde;">actunaturam</expan>: ideo re&longs;i&longs;tentia nulla expar&shy;<lb/>temateri&aelig; cogitari pote&longs;t, &longs;iue cum vi, &longs;iue &longs;ine vi <expan abbr="re&longs;i&longs;tenti&atilde;">re&longs;i&longs;tentiam</expan> <lb/>mauis: nam vis nulla ex eo na&longs;citur, in quo nulla est natura, <lb/>nullo&longs;que actus contra cuius nixum vis fiat: nulla e&longs;t &amp; iam <lb/>ad motum quempiam determinatum, ac certum inclinatio; <lb/>vbi nulla e&longs;t determinata natura, nec certus qui&longs;piam actus. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Non tamen putet quis re&longs;istentiam e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;e, ni&longs;ivbi <lb/>vis inferatur: motusque contra rei mobilis inclinationem fiat: <lb/>nam inter dum re&longs;istentia e&longs;t &longs;ine vlla vt: vt in elementis, qu&aelig; <lb/>ex duobus tantum partibus &longs;implicissimis conflantur: id est <lb/>&longs;implici forma, &longs;implicique materia prima, qu&aelig; e&longs;t &longs;ola, nu&shy;<lb/>da, pura, &longs;implexque facultas, neque determinata e&longs;t &agrave; qua<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/146.jpg" pagenum="126"/><emph type="italics"/>piam natura: principium, quod motum fecit, vtique forma <lb/>e&longs;t &amp; grauitas, &amp; leuitas: materia; qu&aelig; motum &agrave; forma, &amp; <lb/>grauitate, ac leuitate factum, vt pote&longs;t accipit nullum habet <lb/>actum, nullamque <expan abbr="actunatur&atilde;">actunaturam</expan>: ideo re&longs;i&longs;tentia nulla expar&shy;<lb/>temateri&aelig; cogitari pote&longs;t, &longs;iue cum vi, &longs;iue &longs;ine vi <expan abbr="re&longs;i&longs;tenti&atilde;">re&longs;i&longs;tentiam</expan> <lb/>mauis: nam vis nulla ex eo na&longs;citur, in quo nulla est natura, <lb/>nullo&longs;que actus contra cuius nixum vis fiat: nulla e&longs;t &amp; iam <lb/>ad motum quempiam determinatum, ac certum inclinatio; <lb/>vbi nulla e&longs;t determinata natura, nec certus qui&longs;piam actus. <lb/></s>
  
 <s>Ergo in motu natur ali elementorum &longs;i principia tantum in&shy;<lb/>tueamur, ex quibus elementorum natur&aelig; coaugment antur, <lb/>nullam re&longs;istentiam inueniemus, qu&aelig; tamen (vt diximus) ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;aria e&longs;t in quouis motu; ni&longs;i fuerit indiuiduus, &amp; in mo&shy;<lb/>mento temporis factus; quod minime fieripo&longs;&longs;e, motus defini&shy;<lb/>tio indicat: vt de &longs;ententia Ari&longs;totelis libro tertio <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> <lb/>paullo ante memor auimus: cogimur ergo inuenire <expan abbr="re&longs;i&longs;t&etilde;tiam">re&longs;i&longs;tentiam</expan> <lb/>in medio, quod ab impressione elementi diuiditur, finditur, in&shy;<lb/>que partes diuer&longs;as di&longs;trahitur, &amp; &longs;ine violentiare&longs;i&longs;tit: nam <lb/>aer (verbi gratia) in motu grauium, &amp; leuium est grauis <lb/>in loco ignis; &amp; est leuis in loco aqu&aelig;, &amp; terr&aelig;; in &longs;uo loco na <lb/>turali <expan abbr="n&otilde;">non</expan> est grauis, &amp; non e&longs;t leuis, ideo <expan abbr="vtr&utilde;que">vtrunque</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> exci&shy;<lb/>pere potest: quia &longs;u&longs;cipiens debet e&longs;&longs;e immune &agrave; naturarei, <lb/>qu&aelig; &longs;u&longs;cipitur, ne quod intus exi&longs;tit, prohibeat, &amp; ob&longs;i&longs;tat: id <lb/>e&longs;t impedimento &longs;it extrin&longs;ecis, quo minus ingrediantur: vt &longs;u <lb/>pra diximus Ari&longs;totelem literis con&longs;ignaui&longs;&longs;e libro tertio de <lb/>anima. </s> <s>Ergo in motu natur ali elementorum &longs;i principia tantum in&shy;<lb/>tueamur, ex quibus elementorum natur&aelig; coaugment antur, <lb/>nullam re&longs;istentiam inueniemus, qu&aelig; tamen (vt diximus) ne&shy;<lb/>ce&longs;&longs;aria e&longs;t in quouis motu; ni&longs;i fuerit indiuiduus, &amp; in mo&shy;<lb/>mento temporis factus; quod minime fieripo&longs;&longs;e, motus defini&shy;<lb/>tio indicat: vt de &longs;ententia Ari&longs;totelis libro tertio <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> <lb/>paullo ante memor auimus: cogimur ergo inuenire <expan abbr="re&longs;i&longs;t&etilde;tiam">re&longs;i&longs;tentiam</expan> <lb/>in medio, quod ab impressione elementi diuiditur, finditur, in&shy;<lb/>que partes diuer&longs;as di&longs;trahitur, &amp; &longs;ine violentiare&longs;i&longs;tit: nam <lb/>aer (verbi gratia) in motu grauium, &amp; leuium est grauis <lb/>in loco ignis; &amp; est leuis in loco aqu&aelig;, &amp; terr&aelig;; in &longs;uo loco na <lb/>turali <expan abbr="n&otilde;">non</expan> est grauis, &amp; non e&longs;t leuis, ideo <expan abbr="vtr&utilde;que">vtrunque</expan> <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> exci&shy;<lb/>pere potest: quia &longs;u&longs;cipiens debet e&longs;&longs;e immune &agrave; naturarei, <lb/>qu&aelig; &longs;u&longs;cipitur, ne quod intus exi&longs;tit, prohibeat, &amp; ob&longs;i&longs;tat: id <lb/>e&longs;t impedimento &longs;it extrin&longs;ecis, quo minus ingrediantur: vt &longs;u <lb/>pra diximus Ari&longs;totelem literis con&longs;ignaui&longs;&longs;e libro tertio de <lb/>anima. </s>
  
 <s>Ea dere optim&egrave; &longs;crip&longs;it Auerroes libro tertio de c&aelig;&shy;<lb/>lo commentatione duodeuige&longs;ima, dum dixit. </s> <s>Ea dere optim&egrave; &longs;crip&longs;it Auerroes libro tertio de c&aelig;&shy;<lb/>lo commentatione duodeuige&longs;ima, dum dixit. </s>
  
 <s>Aer nec ad <lb/>grauitatem, nec ad leuitatem naturalem inclinationem ha&shy;<lb/>bet: ideo graui, &amp; leui per aerem moto &longs;ine vlla violentiare&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit: idque &longs;upra non raro diximus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="127"/><p type="head"> <s>Aer nec ad <lb/>grauitatem, nec ad leuitatem naturalem inclinationem ha&shy;<lb/>bet: ideo graui, &amp; leui per aerem moto &longs;ine vlla violentiare&shy;<lb/>&longs;i&longs;tit: idque &longs;upra non raro diximus.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/147.jpg" pagenum="127"/><p type="head">
  
 <s>In &longs;pacio inani &longs;i illud daretur, nulla e&longs;&longs;et re&longs;i&shy;<lb/>&longs;tentia. </s> <s>In &longs;pacio inani &longs;i illud daretur, nulla e&longs;&longs;et re&longs;i&shy;<lb/>&longs;tentia. </s>
  
Line 1802 
Line 1802 
  
 <s>Contra quorum &longs;ententiam multa argumenta, eademque ex <lb/>plicatu difficilia adducipo&longs;&longs;unt, &longs;i eadem locus ist&aelig; po&longs;tula&shy;<lb/>ret: quorum <expan abbr="magn&atilde;">magnam</expan> partem prudentes pr&aelig;terimus, &amp; ea <expan abbr="t&atilde;-tum">tan&shy;<lb/>tum</expan> vix attingimus, qu&aelig; ad hunc locum, &amp; &longs;i non omni, ali&shy;<lb/>qua &longs;altem ex parte pertinere videbuntur; vt di&longs;ceptatio no&shy;<lb/>&longs;tranihil &longs;uperuacuum, aut redundans, nihilque imminutum <lb/>contineat, &amp; ne angustioribus cancellis concludatur; &amp; ne <lb/>longiorihus finibus producatur, quam fort&egrave; par &longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Contra quorum &longs;ententiam multa argumenta, eademque ex <lb/>plicatu difficilia adducipo&longs;&longs;unt, &longs;i eadem locus ist&aelig; po&longs;tula&shy;<lb/>ret: quorum <expan abbr="magn&atilde;">magnam</expan> partem prudentes pr&aelig;terimus, &amp; ea <expan abbr="t&atilde;-tum">tan&shy;<lb/>tum</expan> vix attingimus, qu&aelig; ad hunc locum, &amp; &longs;i non omni, ali&shy;<lb/>qua &longs;altem ex parte pertinere videbuntur; vt di&longs;ceptatio no&shy;<lb/>&longs;tranihil &longs;uperuacuum, aut redundans, nihilque imminutum <lb/>contineat, &amp; ne angustioribus cancellis concludatur; &amp; ne <lb/>longiorihus finibus producatur, quam fort&egrave; par &longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Verum antequam rem ip&longs;am aggrediar; &longs;ciendum, lo-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="128"/><emph type="italics"/>cum e&longs;&longs;e aliquem vacuum ad Platonis &aelig;tatemiam inde &agrave; <lb/>Thaletis Milesij temporibus omnes ignoraui&longs;&longs;e; vt autor est <lb/>Plutarchus, post modum Leucippus, Democritus, &amp; Epicu&shy;<lb/>rus vacuum palam affirmare &longs;unt au&longs;i; hos &longs;ecutus est Lu&shy;<lb/>cretius uates; Diuinus Plato in Tim&aelig;o, &amp; Ari&longs;toteles libro <lb/>quarto de phy&longs;ico auditu inane &longs;u&longs;tulerunt: &longs;ed h&aelig;c fines no&shy;<lb/>&longs;tros egrediuntur, ideo illis derelictis ad rem ip&longs;am reuerti&shy;<lb/>mur, &amp; argumenta qu&aelig;dam adducimus; quibus veluti non&shy;<lb/>nullis arietibus ho&longs;tium propugnacula, qu&aelig; ab illis inexpugna <lb/>bilia exi&longs;timantur, funditus diruantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Verum antequam rem ip&longs;am aggrediar; &longs;ciendum, lo-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/148.jpg" pagenum="128"/><emph type="italics"/>cum e&longs;&longs;e aliquem vacuum ad Platonis &aelig;tatemiam inde &agrave; <lb/>Thaletis Milesij temporibus omnes ignoraui&longs;&longs;e; vt autor est <lb/>Plutarchus, post modum Leucippus, Democritus, &amp; Epicu&shy;<lb/>rus vacuum palam affirmare &longs;unt au&longs;i; hos &longs;ecutus est Lu&shy;<lb/>cretius uates; Diuinus Plato in Tim&aelig;o, &amp; Ari&longs;toteles libro <lb/>quarto de phy&longs;ico auditu inane &longs;u&longs;tulerunt: &longs;ed h&aelig;c fines no&shy;<lb/>&longs;tros egrediuntur, ideo illis derelictis ad rem ip&longs;am reuerti&shy;<lb/>mur, &amp; argumenta qu&aelig;dam adducimus; quibus veluti non&shy;<lb/>nullis arietibus ho&longs;tium propugnacula, qu&aelig; ab illis inexpugna <lb/>bilia exi&longs;timantur, funditus diruantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Primo ergo &longs;i terminorum di&longs;tantia cau&longs;a e&longs;&longs;et motus in <lb/>tempore facti &longs;ine alia, aut medij, aut mobilis re&longs;i&longs;tenria; il&shy;<lb/>luminatio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in momento, &longs;ed in tempore fieret: cui reclamat <lb/>Ari&longs;toteles libro &longs;ecundo de anima particula &longs;eptuage&longs;ima: <lb/>nam licet lumen vtroque contrario vacet; quod vid&egrave;licet aut <lb/>extrin&longs;ec&egrave;, aut intrin&longs;ec&egrave;re&longs;i&longs;tat; ratione cuius <expan abbr="re&longs;i&longs;t&etilde;ti&aelig;">re&longs;i&longs;tenti&aelig;</expan> &longs;i ea <lb/>daretur &longs;uccessio in illuminatione inueniretur, tamen propter <lb/>terminorum di&longs;tantiam &longs;pacium tum inane, tum plenum in <lb/>tempore illuminari cogeretur, non autem in temporis momen <lb/>to. </s> <s><emph type="italics"/>Primo ergo &longs;i terminorum di&longs;tantia cau&longs;a e&longs;&longs;et motus in <lb/>tempore facti &longs;ine alia, aut medij, aut mobilis re&longs;i&longs;tenria; il&shy;<lb/>luminatio <expan abbr="n&otilde;">non</expan> in momento, &longs;ed in tempore fieret: cui reclamat <lb/>Ari&longs;toteles libro &longs;ecundo de anima particula &longs;eptuage&longs;ima: <lb/>nam licet lumen vtroque contrario vacet; quod vid&egrave;licet aut <lb/>extrin&longs;ec&egrave;, aut intrin&longs;ec&egrave;re&longs;i&longs;tat; ratione cuius <expan abbr="re&longs;i&longs;t&etilde;ti&aelig;">re&longs;i&longs;tenti&aelig;</expan> &longs;i ea <lb/>daretur &longs;uccessio in illuminatione inueniretur, tamen propter <lb/>terminorum di&longs;tantiam &longs;pacium tum inane, tum plenum in <lb/>tempore illuminari cogeretur, non autem in temporis momen <lb/>to. </s>
  
 <s>Verum Ari&longs;toteles vnumquodque &longs;pacio&longs;um quantum&shy;<lb/>uis va&longs;tissimum non in tempore, &longs;ed in in&longs;tanti tempor is illu&shy;<lb/>minari aperte docuit: at &longs;i verum e&longs;&longs;et id, quod ho&longs;tes tanto&shy;<lb/>pere vrgent; per terminos non parum aliquando di&longs;tantes &longs;t<gap/><lb/>ret, quo minus in momento totum &longs;pacium, vastum illud qui&shy;<lb/>dem, immo non rar&ograve; vastissimum, illuminari po&longs;&longs;et: quomodo <lb/>ergo effugient i&longs;ti, quin Aristoteli mendacij notam inurant? <lb/></s> <s>Verum Ari&longs;toteles vnumquodque &longs;pacio&longs;um quantum&shy;<lb/>uis va&longs;tissimum non in tempore, &longs;ed in in&longs;tanti tempor is illu&shy;<lb/>minari aperte docuit: at &longs;i verum e&longs;&longs;et id, quod ho&longs;tes tanto&shy;<lb/>pere vrgent; per terminos non parum aliquando di&longs;tantes &longs;ta<lb/>ret, quo minus in momento totum &longs;pacium, vastum illud qui&shy;<lb/>dem, immo non rar&ograve; vastissimum, illuminari po&longs;&longs;et: quomodo <lb/>ergo effugient i&longs;ti, quin Aristoteli mendacij notam inurant? <lb/></s>
  
 <s>&longs;i dicant &longs;olam terminorum distantiam re&longs;i&longs;tentiam &longs;at e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;d motum continuum?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>&longs;i dicant &longs;olam terminorum distantiam re&longs;i&longs;tentiam &longs;at e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;d motum continuum?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo exitus argumenti, quod contra Democritum ab <lb/>Ari&longs;totele texitur libro &longs;ecundo de anima particula &longs;eptua-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="129"/><emph type="italics"/>ge&longs;imaquarta explicaretur. </s> <s><emph type="italics"/>Secundo exitus argumenti, quod contra Democritum ab <lb/>Ari&longs;totele texitur libro &longs;ecundo de anima particula &longs;eptua-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/149.jpg" pagenum="129"/><emph type="italics"/>ge&longs;imaquarta explicaretur. </s>
  
 <s>Dixerat enim Democritus: &longs;i <lb/>&longs;pacium inter nos, &amp; c&aelig;lum interceptum e&longs;&longs;et inane, formi&shy;<lb/>ca quantumuis parua, &longs;i e&longs;&longs;et in c&aelig;lo videretur: Aduer&longs;us <lb/>quam Democriti &longs;ententiam Ari&longs;toteles hac ratione agit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Dixerat enim Democritus: &longs;i <lb/>&longs;pacium inter nos, &amp; c&aelig;lum interceptum e&longs;&longs;et inane, formi&shy;<lb/>ca quantumuis parua, &longs;i e&longs;&longs;et in c&aelig;lo videretur: Aduer&longs;us <lb/>quam Democriti &longs;ententiam Ari&longs;toteles hac ratione agit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1822 
Line 1822 
  
 <s>Affirmant enim elementa, <lb/>per medium inane propter vtriu&longs;que termini di&longs;tantis re&longs;i&longs;ten <lb/>tiam in tempore moueri, non propter eam re&longs;i&longs;tentiam, qu&aelig; <lb/>ex medio pleno oriri deberet; quod plenum in vacuo de&longs;idera&shy;<lb/>tur: ita &amp; &longs;pacium, quod non est plenum, cuius tamen ter&shy;<lb/>mini distant, non in momento, &longs;ed in tempore illuminatum, <lb/>&longs;pecies per ip&longs;um multiplicatas acciperet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Affirmant enim elementa, <lb/>per medium inane propter vtriu&longs;que termini di&longs;tantis re&longs;i&longs;ten <lb/>tiam in tempore moueri, non propter eam re&longs;i&longs;tentiam, qu&aelig; <lb/>ex medio pleno oriri deberet; quod plenum in vacuo de&longs;idera&shy;<lb/>tur: ita &amp; &longs;pacium, quod non est plenum, cuius tamen ter&shy;<lb/>mini distant, non in momento, &longs;ed in tempore illuminatum, <lb/>&longs;pecies per ip&longs;um multiplicatas acciperet.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tertio inanis e&longs;&longs;et Platonis <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> in Tim&aelig;o, quam <lb/>v&longs;urpat Ari&longs;toteles libro quarto Phy&longs;icorum particula &longs;exa<emph.end type="italics"/><pb pagenum="130"/><emph type="italics"/>ge&longs;imaquarta, &amp; deinceps, qua demon&longs;tratione Diuinus Pla <lb/>to probare contendit. </s> <s><emph type="italics"/>Tertio inanis e&longs;&longs;et Platonis <expan abbr="dem&otilde;&longs;tratio">demon&longs;tratio</expan> in Tim&aelig;o, quam <lb/>v&longs;urpat Ari&longs;toteles libro quarto Phy&longs;icorum particula &longs;exa<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/150.jpg" pagenum="130"/><emph type="italics"/>ge&longs;imaquarta, &amp; deinceps, qua demon&longs;tratione Diuinus Pla <lb/>to probare contendit. </s>
  
 <s>Terram non moueri: quia est in totius <lb/>mundi &aelig;quilibrio; ideo &longs;tat immota, nec magis <expan abbr="advn&atilde;">advnam</expan>, quam <lb/>ad aliam partem flectitur, cum &longs;it in medio &aelig;qu&egrave; distans ab <lb/>extremis: qua de re Aristoteles copios&egrave; di&longs;putauit libro &longs;e&shy;<lb/>cundo de c&aelig;lo, ita &longs;i vacuum &longs;it, illud erit omni ex parte indif <lb/>ferens, nec in eo erit, aut &longs;ur&longs;um, aut deor&longs;um, aut ant&egrave;, aut <lb/>pon&egrave;, aut dextrum aut &longs;inistrum, qu&aelig; &longs;unt loci differenti&aelig;, <lb/>ad quas mobile vnumquodque mouetur. </s> <s>Terram non moueri: quia est in totius <lb/>mundi &aelig;quilibrio; ideo &longs;tat immota, nec magis <expan abbr="advn&atilde;">advnam</expan>, quam <lb/>ad aliam partem flectitur, cum &longs;it in medio &aelig;qu&egrave; distans ab <lb/>extremis: qua de re Aristoteles copios&egrave; di&longs;putauit libro &longs;e&shy;<lb/>cundo de c&aelig;lo, ita &longs;i vacuum &longs;it, illud erit omni ex parte indif <lb/>ferens, nec in eo erit, aut &longs;ur&longs;um, aut deor&longs;um, aut ant&egrave;, aut <lb/>pon&egrave;, aut dextrum aut &longs;inistrum, qu&aelig; &longs;unt loci differenti&aelig;, <lb/>ad quas mobile vnumquodque mouetur. </s>
  
Line 1834 
Line 1834 
  
 <s><emph type="italics"/>Quarto fal&longs;um e&longs;&longs;et id, quod ab Ari&longs;totele con&longs;tantissim&egrave; <lb/>affirmatur libro quarto de phy&longs;ico auditu particula &longs;exage&shy;<lb/>&longs;imaoctaua. </s> <s><emph type="italics"/>Quarto fal&longs;um e&longs;&longs;et id, quod ab Ari&longs;totele con&longs;tantissim&egrave; <lb/>affirmatur libro quarto de phy&longs;ico auditu particula &longs;exage&shy;<lb/>&longs;imaoctaua. </s>
  
 <s>Proiecta &agrave; medio iuuante motum moueri: nam <lb/>qu&aelig; proiciuntur, &amp; per inane &longs;pacium impelluntur, ab inani <lb/>medio non iuuante motum, moueri non queunt: cum ea, qu&aelig; <lb/>res nulla e&longs;t vt inane &longs;pacium, quod nullum e&longs;t motum, qui res <lb/>aliqua e&longs;t, iuuare non possit: Simplicia ergo <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> cor&shy;<lb/>pora dum natura, per &longs;pacium inane <expan abbr="fer&utilde;tur">feruntur</expan> &agrave; medio vacuo<emph.end type="italics"/><pb pagenum="131"/><emph type="italics"/>non iuuante motum, cieri non po&longs;&longs;unt, quod Ari&longs;toteli aduer <lb/>&longs;atur affirmanti, qu&aelig; proiiciuntur &agrave; medio illorum iuuante <lb/>motum, de loco, ad locum concitari.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Proiecta &agrave; medio iuuante motum moueri: nam <lb/>qu&aelig; proiciuntur, &amp; per inane &longs;pacium impelluntur, ab inani <lb/>medio non iuuante motum, moueri non queunt: cum ea, qu&aelig; <lb/>res nulla e&longs;t vt inane &longs;pacium, quod nullum e&longs;t motum, qui res <lb/>aliqua e&longs;t, iuuare non possit: Simplicia ergo <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> cor&shy;<lb/>pora dum natura, per &longs;pacium inane <expan abbr="fer&utilde;tur">feruntur</expan> &agrave; medio vacuo<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/151.jpg" pagenum="131"/><emph type="italics"/>non iuuante motum, cieri non po&longs;&longs;unt, quod Ari&longs;toteli aduer <lb/>&longs;atur affirmanti, qu&aelig; proiiciuntur &agrave; medio illorum iuuante <lb/>motum, de loco, ad locum concitari.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Quinto in vacuo grauius, &amp; leuius, &aelig;quali velocitate mo&shy;<lb/>uerentur; cum terminorum distantia in vtri&longs;que po&longs;&longs;et e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;qualis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Quinto in vacuo grauius, &amp; leuius, &aelig;quali velocitate mo&shy;<lb/>uerentur; cum terminorum distantia in vtri&longs;que po&longs;&longs;et e&longs;&longs;e <lb/>&aelig;qualis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1844 
Line 1844 
  
 <s>Hac ad <lb/>omnium argumentorum materiam; nunc ad formas re&longs;pon&shy;<lb/>dentes, id <expan abbr="inc&otilde;ueniens">inconueniens</expan> e&longs;&longs;e negamus, quod ho&longs;tes inconueniens <lb/>e&longs;&longs;e putant; po&longs;ito enim vacuo ea omnia nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equuntur, <lb/>qu&aelig; ab hostibus, vt ab&longs;urda deducuntur: ea primo ab&longs;urdo <lb/>dato, ab&longs;urda non &longs;unt; &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; fiunt. </s> <s>Hac ad <lb/>omnium argumentorum materiam; nunc ad formas re&longs;pon&shy;<lb/>dentes, id <expan abbr="inc&otilde;ueniens">inconueniens</expan> e&longs;&longs;e negamus, quod ho&longs;tes inconueniens <lb/>e&longs;&longs;e putant; po&longs;ito enim vacuo ea omnia nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equuntur, <lb/>qu&aelig; ab hostibus, vt ab&longs;urda deducuntur: ea primo ab&longs;urdo <lb/>dato, ab&longs;urda non &longs;unt; &longs;ed nece&longs;&longs;ari&ograve; fiunt. </s>
  
 <s>Quapropter ne-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="132"/><emph type="italics"/>ce&longs;&longs;e e&longs;t in motu elementorum ex parte medij tantum, &amp; non <lb/>ex parte extremorum distantium, vt motus re&longs;i&longs;tentia intel&shy;<lb/>ligatur propter ab&longs;urda, qu&aelig; nuper adducta fuerunt: non ex <lb/>parte materi&aelig; mobilis, qu&aelig; non re&longs;i&longs;tit, cum &longs;it pura fa&shy;<lb/>cultas; nec exparte vacui, quod res nulla est; ideo re&longs;istere <lb/>non creditur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Quapropter ne-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/152.jpg" pagenum="132"/><emph type="italics"/>ce&longs;&longs;e e&longs;t in motu elementorum ex parte medij tantum, &amp; non <lb/>ex parte extremorum distantium, vt motus re&longs;i&longs;tentia intel&shy;<lb/>ligatur propter ab&longs;urda, qu&aelig; nuper adducta fuerunt: non ex <lb/>parte materi&aelig; mobilis, qu&aelig; non re&longs;i&longs;tit, cum &longs;it pura fa&shy;<lb/>cultas; nec exparte vacui, quod res nulla est; ideo re&longs;istere <lb/>non creditur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>An priu&longs;quam medium, elementum in medio <lb/>moueatur. </s> <s>An priu&longs;quam medium, elementum in medio <lb/>moueatur. </s>
  
Line 1860 
Line 1860 
  
 <s><emph type="italics"/>Huic qu&aelig;&longs;tioni ex his &longs;atis fieri po&longs;&longs;e credimus; qu&aelig; ad mo<lb/>tus ip&longs;ius violenti, naturalis, &amp; neutri, naturam pertinent; <lb/>quippe cum motus naturalis, cuius comis e&longs;t motus violentus, <lb/>aut &longs;altem non naturalis, &longs;eu neuter, violentum, &longs;eu non na&shy;<lb/>turalem, aut neutrum omnino pr&aelig;cedat, &amp; &longs;it potius cau&longs;a <lb/>motus violentia, &longs;eu non naturalis, aut neutri, quam effectus: <lb/>nihil enim excogitari potest ab&longs;urdius, quam eum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui <lb/>contra naturam, aut &longs;altem non &longs;ecundum naturam e&longs;t, eum <lb/>pr&aelig;cedere motum, &amp; illius cau&longs;am e&longs;&longs;e, qui est naturalis: vt <lb/>liquid&ograve; constat ex libro octauo Phy&longs;icorum particula trige&longs;i&shy;<lb/>maquinta, &amp; trige&longs;imanona. </s> <s><emph type="italics"/>Huic qu&aelig;&longs;tioni ex his &longs;atis fieri po&longs;&longs;e credimus; qu&aelig; ad mo<lb/>tus ip&longs;ius violenti, naturalis, &amp; neutri, naturam pertinent; <lb/>quippe cum motus naturalis, cuius comis e&longs;t motus violentus, <lb/>aut &longs;altem non naturalis, &longs;eu neuter, violentum, &longs;eu non na&shy;<lb/>turalem, aut neutrum omnino pr&aelig;cedat, &amp; &longs;it potius cau&longs;a <lb/>motus violentia, &longs;eu non naturalis, aut neutri, quam effectus: <lb/>nihil enim excogitari potest ab&longs;urdius, quam eum <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan>, qui <lb/>contra naturam, aut &longs;altem non &longs;ecundum naturam e&longs;t, eum <lb/>pr&aelig;cedere motum, &amp; illius cau&longs;am e&longs;&longs;e, qui est naturalis: vt <lb/>liquid&ograve; constat ex libro octauo Phy&longs;icorum particula trige&longs;i&shy;<lb/>maquinta, &amp; trige&longs;imanona. </s>
  
 <s>At qui motus medij, ex eapar<emph.end type="italics"/><pb pagenum="133"/><emph type="italics"/>te, qua impellitur, atque diuiditur, est violentus, vel &longs;altem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>naturalis, &longs;eu neuter, motus lapidis e&longs;t naturalis; Ergo cor&shy;<lb/>porum, aut grauium, aut leuium motus e&longs;t medij motu prior, <lb/>non tempore, &longs;ed origine, aut natura.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>At qui motus medij, ex eapar<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/153.jpg" pagenum="133"/><emph type="italics"/>te, qua impellitur, atque diuiditur, est violentus, vel &longs;altem <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>naturalis, &longs;eu neuter, motus lapidis e&longs;t naturalis; Ergo cor&shy;<lb/>porum, aut grauium, aut leuium motus e&longs;t medij motu prior, <lb/>non tempore, &longs;ed origine, aut natura.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea corpus, quod aliud corpus ad locum mouet; illud <lb/>non mouet, ni&longs;i moueatur; vt dixi&longs;&longs;e aliquando vi&longs;us e&longs;t Ari <lb/>&longs;toteles, nemp&egrave; &longs;eptim&ograve; Phy&longs;icorum particula tertia; &amp; octa <lb/>uo Phy&longs;icorum particula trige&longs;ima&longs;exta; &amp; non raro alibi. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Pr&aelig;terea corpus, quod aliud corpus ad locum mouet; illud <lb/>non mouet, ni&longs;i moueatur; vt dixi&longs;&longs;e aliquando vi&longs;us e&longs;t Ari <lb/>&longs;toteles, nemp&egrave; &longs;eptim&ograve; Phy&longs;icorum particula tertia; &amp; octa <lb/>uo Phy&longs;icorum particula trige&longs;ima&longs;exta; &amp; non raro alibi. <lb/></s>
  
Line 1874 
Line 1874 
  
 <s><emph type="italics"/>Theophra&longs;ti exempla labefactauit Themistius libro pri&shy;<lb/>mo de anima particula quadrage&longs;imaprima; dum dixit. <lb/></s> <s><emph type="italics"/>Theophra&longs;ti exempla labefactauit Themistius libro pri&shy;<lb/>mo de anima particula quadrage&longs;imaprima; dum dixit. <lb/></s>
  
 <s>Homines, qui aut lignum, aut nauem, aut aliud quoduis cor&shy;<lb/>pus trahunt, &amp; &longs;ol, qui vapores in &longs;ublime rapit, &amp; &longs;i eadem <lb/>motus &longs;pecie non moueatur, vt &longs;unt motus trahendi, impellen <lb/>di, vehendi, &amp; in orbem contorquendi, eodem tamen genere<emph.end type="italics"/><pb pagenum="134"/><emph type="italics"/>motus homines, &amp; &longs;olem moueri &longs;at e&longs;t; qui ad locum mouen&shy;<lb/>tur, ad quem mouent; quauis motus &longs;pecie moueant: vt nos <lb/>etiam &longs;crip&longs;imus. </s> <s>Homines, qui aut lignum, aut nauem, aut aliud quoduis cor&shy;<lb/>pus trahunt, &amp; &longs;ol, qui vapores in &longs;ublime rapit, &amp; &longs;i eadem <lb/>motus &longs;pecie non moueatur, vt &longs;unt motus trahendi, impellen <lb/>di, vehendi, &amp; in orbem contorquendi, eodem tamen genere<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/154.jpg" pagenum="134"/><emph type="italics"/>motus homines, &amp; &longs;olem moueri &longs;at e&longs;t; qui ad locum mouen&shy;<lb/>tur, ad quem mouent; quauis motus &longs;pecie moueant: vt nos <lb/>etiam &longs;crip&longs;imus. </s>
  
 <s>Nunc ad mobile reuertimur, quod &longs;u&aelig; na&shy;<lb/>tur&aelig; derelictum in medio &longs;u&longs;pen&longs;um, &longs;i&longs;it graue, vt lapis, ae&shy;<lb/>rem, aut aliud quodcumque medium, per quod fertur, impel&shy;<lb/>lit. </s> <s>Nunc ad mobile reuertimur, quod &longs;u&aelig; na&shy;<lb/>tur&aelig; derelictum in medio &longs;u&longs;pen&longs;um, &longs;i&longs;it graue, vt lapis, ae&shy;<lb/>rem, aut aliud quodcumque medium, per quod fertur, impel&shy;<lb/>lit. </s>
  
Line 1888 
Line 1888 
  
 <s>&longs;i eamdem mobilem e&longs;&longs;e nega&shy;<lb/>uerimus: ergo nec lapis mobilis e&longs;&longs;e poterit: quia ob immobi&shy;<lb/>lem mobilitatem nihil mouetur: cum omne, quod mouet, mo&shy;<lb/>ueatur, vt diximus, &longs;i est mobilis: ergo mobilit ate mobilis: <lb/>hanc nouam mobilitatem in <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> di&longs;qui&longs;itionem accer&longs;imus: <lb/>&amp; qu&aelig;rimus, numquidip&longs;a &longs;it mobilis, &longs;i mobilis non e&longs;t. </s> <s>&longs;i eamdem mobilem e&longs;&longs;e nega&shy;<lb/>uerimus: ergo nec lapis mobilis e&longs;&longs;e poterit: quia ob immobi&shy;<lb/>lem mobilitatem nihil mouetur: cum omne, quod mouet, mo&shy;<lb/>ueatur, vt diximus, &longs;i est mobilis: ergo mobilit ate mobilis: <lb/>hanc nouam mobilitatem in <expan abbr="nou&atilde;">nouam</expan> di&longs;qui&longs;itionem accer&longs;imus: <lb/>&amp; qu&aelig;rimus, numquidip&longs;a &longs;it mobilis, &longs;i mobilis non e&longs;t. </s>
  
 <s>Er&shy;<lb/>go nec prima erat mobilis, quia nulla ratio vrget; vt magis<emph.end type="italics"/><pb pagenum="135"/><emph type="italics"/>h&aelig;c, quam illa &longs;it mobilis: &longs;i e&longs;t mobilis in infinitum progre&shy;<lb/>diemur: verum natur a mouentium, &amp; mobilium infinit at em <lb/>istam non amat; Ergo aut in infinitum a&longs;cendere licebit; aut <lb/>in prima mobilitate quie&longs;cendum, atque ip&longs;am minime mobi <lb/>lem e&longs;&longs;e dicendum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Er&shy;<lb/>go nec prima erat mobilis, quia nulla ratio vrget; vt magis<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/155.jpg" pagenum="135"/><emph type="italics"/>h&aelig;c, quam illa &longs;it mobilis: &longs;i e&longs;t mobilis in infinitum progre&shy;<lb/>diemur: verum natur a mouentium, &amp; mobilium infinit at em <lb/>istam non amat; Ergo aut in infinitum a&longs;cendere licebit; aut <lb/>in prima mobilitate quie&longs;cendum, atque ip&longs;am minime mobi <lb/>lem e&longs;&longs;e dicendum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Re&longs;pondeo omne mobile e&longs;&longs;e mobilitate mobile: cum queri&shy;<lb/>tur: numquid mobilitas &longs;it mobilis, per inficiationem re&longs;pon&shy;<lb/>detur: non enim mobilis potest e&longs;&longs;e prima mobilitas: ad pro&shy;<lb/>bationem cum dicitur; omne mobile e&longs;t mobilitate mobile, da&shy;<lb/>tur, cum vltra progrediuntur: ergo mobilitas e&longs;t mobilis: ne&shy;<lb/>gatur; ratio est, quia in captionem <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> impingitur: qu&aelig; fal&shy;<lb/>lacia, &longs;eu captio figur&aelig; dictionis ab Ari&longs;totele nuncupatur li <lb/>bro elementorum: mutatur enim quo in quod: id est prima <lb/>mobilitas: qu&aelig; primum mobile e&longs;t, mobile e&longs;t quo, illud mobi <lb/>le mouetur, qu&aelig; non potest e&longs;&longs;e, quod moueatur: non e&longs;t ergo <lb/>mobilis; nec propterea &longs;equitur, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mobile non e&longs;&longs;e mobile, <lb/>immo totum oppo&longs;itum: <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> &longs;cilicet mobile prima &longs;ua mo&shy;<lb/>bilitate e&longs;&longs;e mobile, vt principio quo, qu&aelig; in quod mutari non <lb/>debet; &longs;i in captionem figur&aelig; dictionis impingere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> volumus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s><emph type="italics"/>Re&longs;pondeo omne mobile e&longs;&longs;e mobilitate mobile: cum queri&shy;<lb/>tur: numquid mobilitas &longs;it mobilis, per inficiationem re&longs;pon&shy;<lb/>detur: non enim mobilis potest e&longs;&longs;e prima mobilitas: ad pro&shy;<lb/>bationem cum dicitur; omne mobile e&longs;t mobilitate mobile, da&shy;<lb/>tur, cum vltra progrediuntur: ergo mobilitas e&longs;t mobilis: ne&shy;<lb/>gatur; ratio est, quia in captionem <expan abbr="ill&atilde;">illam</expan> impingitur: qu&aelig; fal&shy;<lb/>lacia, &longs;eu captio figur&aelig; dictionis ab Ari&longs;totele nuncupatur li <lb/>bro elementorum: mutatur enim quo in quod: id est prima <lb/>mobilitas: qu&aelig; primum mobile e&longs;t, mobile e&longs;t quo, illud mobi <lb/>le mouetur, qu&aelig; non potest e&longs;&longs;e, quod moueatur: non e&longs;t ergo <lb/>mobilis; nec propterea &longs;equitur, <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> mobile non e&longs;&longs;e mobile, <lb/>immo totum oppo&longs;itum: <expan abbr="prim&utilde;">primum</expan> &longs;cilicet mobile prima &longs;ua mo&shy;<lb/>bilitate e&longs;&longs;e mobile, vt principio quo, qu&aelig; in quod mutari non <lb/>debet; &longs;i in captionem figur&aelig; dictionis impingere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> volumus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
Line 1904 
Line 1904 
  
 <s>Totum ergo indiuiduum <lb/>elementum est quod mouet, &amp; quod mouetur. </s> <s>Totum ergo indiuiduum <lb/>elementum est quod mouet, &amp; quod mouetur. </s>
  
 <s>Secundo pro&shy;<lb/>batur, corporis &longs;implicis e&longs;t motus &longs;implex, &amp; motus &longs;implex<emph.end type="italics"/><pb pagenum="136"/><emph type="italics"/>est corporis &longs;implicis, vt &longs;crip&longs;it Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig; <lb/>lo particula &longs;eptima, &amp; octaua: &longs;ed elementa corpora &longs;unt <lb/>&longs;implicia: ergo elementa &longs;implici motu aguntur; ita vt totum <lb/>elementum moueat, &amp; moueatur: eo tamen modo, quem &longs;u&shy;<lb/>pra attingimus, dum diximus. </s> <s>Secundo pro&shy;<lb/>batur, corporis &longs;implicis e&longs;t motus &longs;implex, &amp; motus &longs;implex<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/156.jpg" pagenum="136"/><emph type="italics"/>est corporis &longs;implicis, vt &longs;crip&longs;it Ari&longs;toteles libro primo de c&aelig; <lb/>lo particula &longs;eptima, &amp; octaua: &longs;ed elementa corpora &longs;unt <lb/>&longs;implicia: ergo elementa &longs;implici motu aguntur; ita vt totum <lb/>elementum moueat, &amp; moueatur: eo tamen modo, quem &longs;u&shy;<lb/>pra attingimus, dum diximus. </s>
  
 <s>Totum elementum per par&shy;<lb/>tem, id e&longs;t per materiam moueri: &amp; per partem, id est, per <lb/>formam mouere; est enim forma principium quo totum ele&shy;<lb/>mentum mouet, &amp; materia est principium, quo totum ele&shy;<lb/>mentum mouetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Totum elementum per par&shy;<lb/>tem, id e&longs;t per materiam moueri: &amp; per partem, id est, per <lb/>formam mouere; est enim forma principium quo totum ele&shy;<lb/>mentum mouet, &amp; materia est principium, quo totum ele&shy;<lb/>mentum mouetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1920 
Line 1920 
  
 <s>TOTVM <emph type="italics"/>elementum &longs;e per &longs;e propri&aelig; non mouet; &longs;ed <lb/>per accidens.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>TOTVM <emph type="italics"/>elementum &longs;e per &longs;e propri&aelig; non mouet; &longs;ed <lb/>per accidens.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Huius &longs;ext&aelig; propo&longs;itionis pars prior probatur rationibus<emph.end type="italics"/><pb pagenum="137"/><emph type="italics"/>ab Ari&longs;totele petitis octauo libro Phy&longs;icorum particula vige <lb/>&longs;ima&longs;eptima, &amp; vige&longs;imaoctaua, &amp; trige&longs;imanona, &amp; primo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Huius &longs;ext&aelig; propo&longs;itionis pars prior probatur rationibus<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/157.jpg" pagenum="137"/><emph type="italics"/>ab Ari&longs;totele petitis octauo libro Phy&longs;icorum particula vige <lb/>&longs;ima&longs;eptima, &amp; vige&longs;imaoctaua, &amp; trige&longs;imanona, &amp; primo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Si elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is per &longs;e propri&egrave; mouerentur, anima vti <lb/>que viuerent, perindeac animalia, qu&aelig; &agrave; &longs;e ip&longs;is per &longs;e pro&shy;<lb/>pri&egrave; mouentur: &longs;ed elementa, vt animalia anima non viuunt, <lb/>ergo elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is propri&egrave;non mouentur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Si elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is per &longs;e propri&egrave; mouerentur, anima vti <lb/>que viuerent, perindeac animalia, qu&aelig; &agrave; &longs;e ip&longs;is per &longs;e pro&shy;<lb/>pri&egrave; mouentur: &longs;ed elementa, vt animalia anima non viuunt, <lb/>ergo elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is propri&egrave;non mouentur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1928 
Line 1928 
  
 <s><emph type="italics"/>Hoc argumentum ex Diuini Platonis fontibus manare vi <lb/>detur libro decimo de legibus, &amp; in eo libro, cui titulus e&longs;t Ph&aelig; <lb/>dro: vtrobique enim eamdem hominis animam immortalem <lb/>e&longs;&longs;e Plato demon&longs;traturus, geminas idcirco adfert rationes: <lb/>quia duo in vniuer&longs;um interitus modi inueniuntur, nec plu&shy;<lb/>res duobus inueniri po&longs;&longs;unt; quorum nullus e&longs;t in anima: ideo <lb/>ab vtroque interitus modo vtraque ratio &agrave; Platone petitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Hoc argumentum ex Diuini Platonis fontibus manare vi <lb/>detur libro decimo de legibus, &amp; in eo libro, cui titulus e&longs;t Ph&aelig; <lb/>dro: vtrobique enim eamdem hominis animam immortalem <lb/>e&longs;&longs;e Plato demon&longs;traturus, geminas idcirco adfert rationes: <lb/>quia duo in vniuer&longs;um interitus modi inueniuntur, nec plu&shy;<lb/>res duobus inueniri po&longs;&longs;unt; quorum nullus e&longs;t in anima: ideo <lb/>ab vtroque interitus modo vtraque ratio &agrave; Platone petitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Omne enim quod interit, vel ab extrin&longs;eco interimitur; ve <lb/>lignum ab extrin&longs;eco igni exuritur; vel ab intrin&longs;eco principio <lb/>perditur, vt lignum, quia materiam habet; ideo interitus &longs;ui <lb/>intrin&longs;ecam cau&longs;am &longs;emper &longs;ecum ge&longs;tat: quapropter &longs;iin li&shy;<lb/>gno caries aliquando vim &longs;umat, vt putre&longs;cat; lignum ad in&shy;<lb/>teritum tunc &longs;uapte natura ducitur: quemadmodum in &longs;uis <lb/>de republica libris Diuinus Plato &longs;crip&longs;it; a&longs;&longs;eruitque ea, <lb/>qu&aelig; &longs;ponte &longs;ua intereunt, omnia &agrave; dome&longs;tico quodam princi&shy;<lb/>pio, atque interno vitio de&longs;trui ob materiam cert&egrave; in illis exi&shy;<lb/>&longs;tentem; qu&aelig; cum nouam &longs;ubinde formam &longs;emper optet: nec<emph.end type="italics"/><pb pagenum="138"/><emph type="italics"/>&longs;it illius de&longs;iderium inane, &amp; nouam formam &longs;u&longs;cipere non <lb/>possit, ni&longs;t priore de&longs;tructa, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt ex appetente mate&shy;<lb/>ria cuiuslibet rei materialis interitus omnino na&longs;catur, id <lb/>quod &amp; Ari&longs;toteles memori&aelig; prodidit in calce libri primi <lb/>de phy&longs;ico auditu; &amp; magnus Plotinus in libro, cui titulus est <lb/>vnde mala in quo ex materia omnia mala, v&longs;que ad <expan abbr="interit&utilde;">interitum</expan>, <lb/>qui est omnium malorum pessimum, exoriri efficacia tanta <lb/>demonstrat, vt eo libro perlecto nemo &longs;it, qui de ea re ambi&shy;<lb/>gere possit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Omne enim quod interit, vel ab extrin&longs;eco interimitur; ve <lb/>lignum ab extrin&longs;eco igni exuritur; vel ab intrin&longs;eco principio <lb/>perditur, vt lignum, quia materiam habet; ideo interitus &longs;ui <lb/>intrin&longs;ecam cau&longs;am &longs;emper &longs;ecum ge&longs;tat: quapropter &longs;iin li&shy;<lb/>gno caries aliquando vim &longs;umat, vt putre&longs;cat; lignum ad in&shy;<lb/>teritum tunc &longs;uapte natura ducitur: quemadmodum in &longs;uis <lb/>de republica libris Diuinus Plato &longs;crip&longs;it; a&longs;&longs;eruitque ea, <lb/>qu&aelig; &longs;ponte &longs;ua intereunt, omnia &agrave; dome&longs;tico quodam princi&shy;<lb/>pio, atque interno vitio de&longs;trui ob materiam cert&egrave; in illis exi&shy;<lb/>&longs;tentem; qu&aelig; cum nouam &longs;ubinde formam &longs;emper optet: nec<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/158.jpg" pagenum="138"/><emph type="italics"/>&longs;it illius de&longs;iderium inane, &amp; nouam formam &longs;u&longs;cipere non <lb/>possit, ni&longs;t priore de&longs;tructa, nece&longs;&longs;e e&longs;t, vt ex appetente mate&shy;<lb/>ria cuiuslibet rei materialis interitus omnino na&longs;catur, id <lb/>quod &amp; Ari&longs;toteles memori&aelig; prodidit in calce libri primi <lb/>de phy&longs;ico auditu; &amp; magnus Plotinus in libro, cui titulus est <lb/>vnde mala in quo ex materia omnia mala, v&longs;que ad <expan abbr="interit&utilde;">interitum</expan>, <lb/>qui est omnium malorum pessimum, exoriri efficacia tanta <lb/>demonstrat, vt eo libro perlecto nemo &longs;it, qui de ea re ambi&shy;<lb/>gere possit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Altera ergo diuini Platonis ratio animam ab intrin&longs;eco, <lb/>alter a eamdem ab extrin&longs;eco ad interitum duci non po&longs;&longs;e, de&shy;<lb/>mon&longs;trat. </s> <s><emph type="italics"/>Altera ergo diuini Platonis ratio animam ab intrin&longs;eco, <lb/>alter a eamdem ab extrin&longs;eco ad interitum duci non po&longs;&longs;e, de&shy;<lb/>mon&longs;trat. </s>
  
Line 1964 
Line 1964 
  
 <s><emph type="italics"/>Omne quod e&longs;t ingenitum, vacat interitu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Omne quod e&longs;t ingenitum, vacat interitu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Anima estingenita.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="139"/><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Anima estingenita.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/159.jpg" pagenum="139"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ergo anima vacat interitu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Ergo anima vacat interitu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 1974 
Line 1974 
  
 <s><emph type="italics"/>Ergo anima est immortalis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Ergo anima est immortalis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig;c ratio anim&aelig; immortalitatem maxim&egrave; o&longs;tendit, qui<gap/><lb/>&agrave; nullo extrin&longs;eco interfici pote&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>H&aelig;c ratio anim&aelig; immortalitatem maxim&egrave; o&longs;tendit, quia <lb/>&agrave; nullo extrin&longs;eco interfici pote&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>H&aelig; du&aelig; rationes tantam affinitatem, tantamque inter &longs;e <lb/>cognitionem habent, vt vnica ratio videri possit. </s> <s><emph type="italics"/>H&aelig; du&aelig; rationes tantam affinitatem, tantamque inter &longs;e <lb/>cognitionem habent, vt vnica ratio videri possit. </s>
  
Line 1988 
Line 1988 
  
 <s>Gaudentem, timentem, con&longs;identem, dolentem, <lb/>amantem, pero&longs;um, &amp;c.&rdquo; H&aelig;c ex Diuino Platone ad ver <lb/>bum: De quibus motionum &longs;peciebus locutum fui&longs;&longs;e <expan abbr="diuin&utilde;">diuinum</expan> <lb/>Platonem Theophrastus &longs;crip&longs;it in primo &longs;uo libro de motu: <lb/>&amp; Strato Lamp&longs;acenus, qui fuit Theophr a&longs;ti auditor, &amp; in&shy;<lb/>ter optimos philo&longs;ophos numeratus in libro, quem Strato <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>ip&longs;e de motu edidit. </s> <s>Gaudentem, timentem, con&longs;identem, dolentem, <lb/>amantem, pero&longs;um, &amp;c.&rdquo; H&aelig;c ex Diuino Platone ad ver <lb/>bum: De quibus motionum &longs;peciebus locutum fui&longs;&longs;e <expan abbr="diuin&utilde;">diuinum</expan> <lb/>Platonem Theophrastus &longs;crip&longs;it in primo &longs;uo libro de motu: <lb/>&amp; Strato Lamp&longs;acenus, qui fuit Theophr a&longs;ti auditor, &amp; in&shy;<lb/>ter optimos philo&longs;ophos numeratus in libro, quem Strato <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>ip&longs;e de motu edidit. </s>
  
 <s>Ex quibus &longs;atis &longs;uperque <expan abbr="not&utilde;">notum</expan> e&longs;&longs;e reor, <lb/>alias e&longs;&longs;e motionum &longs;pecies, quas Plato animalibus a&longs;crip&longs;it,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="140"/><emph type="italics"/>&amp; alias, quas Ari&longs;toteles ab ei&longs;dem auferendas e&longs;&longs;e voluit, <lb/>ita vt verbis <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> di&longs;crepare viderentur: &longs;i hi e&longs;&longs;ent motus. <lb/></s> <s>Ex quibus &longs;atis &longs;uperque <expan abbr="not&utilde;">notum</expan> e&longs;&longs;e reor, <lb/>alias e&longs;&longs;e motionum &longs;pecies, quas Plato animalibus a&longs;crip&longs;it,<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/160.jpg" pagenum="140"/><emph type="italics"/>&amp; alias, quas Ari&longs;toteles ab ei&longs;dem auferendas e&longs;&longs;e voluit, <lb/>ita vt verbis <expan abbr="t&atilde;tum">tantum</expan> di&longs;crepare viderentur: &longs;i hi e&longs;&longs;ent motus. <lb/></s>
  
 <s>&amp; &longs;i anim&aelig; &longs;olius, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> totius animati corporis e&longs;&longs;ent: quin? <lb/></s> <s>&amp; &longs;i anim&aelig; &longs;olius, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> totius animati corporis e&longs;&longs;ent: quin? <lb/></s>
  
Line 2012 
Line 2012 
  
 <s><emph type="italics"/>Elementa anima non viuunt, vt animalia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Elementa anima non viuunt, vt animalia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ergo elementa &agrave;&longs;e ip&longs;is propri&egrave; non mouentur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="141"/><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Ergo elementa &agrave;&longs;e ip&longs;is propri&egrave; non mouentur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/161.jpg" pagenum="141"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo Ari&longs;toteles idem probat, &amp; ait. </s> <s><emph type="italics"/>Secundo Ari&longs;toteles idem probat, &amp; ait. </s>
  
Line 2032 
Line 2032 
  
 <s>Omne quod &agrave; &longs;e ip&longs;o propri&egrave; <lb/>mouetur, ad contraria loca mouetur: qu&aelig; &longs;unt &longs;ur&longs;um, deor&shy;<lb/>&longs;um, ante, &amp; pon&egrave;, dextrum, &amp; &longs;ini&longs;trum: &longs;ed elementa ad <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>traria loca non feruntur. </s> <s>Omne quod &agrave; &longs;e ip&longs;o propri&egrave; <lb/>mouetur, ad contraria loca mouetur: qu&aelig; &longs;unt &longs;ur&longs;um, deor&shy;<lb/>&longs;um, ante, &amp; pon&egrave;, dextrum, &amp; &longs;ini&longs;trum: &longs;ed elementa ad <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>traria loca non feruntur. </s>
  
 <s>Ergo elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is per &longs;e pro-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="142"/><emph type="italics"/>pri&egrave; non mouentur: maior e&longs;t inductione manife&longs;ta, Animal <lb/>enim omne &agrave; &longs;e per &longs;e propri&egrave; mouetur; ideo ad omnem loci <lb/>differentiam fertur. </s> <s>Ergo elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is per &longs;e pro-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/162.jpg" pagenum="142"/><emph type="italics"/>pri&egrave; non mouentur: maior e&longs;t inductione manife&longs;ta, Animal <lb/>enim omne &agrave; &longs;e per &longs;e propri&egrave; mouetur; ideo ad omnem loci <lb/>differentiam fertur. </s>
  
 <s>Maior etiam notissima est; &amp; eius &longs;um <lb/>ma veritas ex eo con&longs;tat, quod grauia elementa deor&longs;um tan&shy;<lb/>tum, &amp; non sur&longs;um, &amp; leuia sur&longs;um tantum, &amp; non deor&longs;um <lb/>&agrave; natura incitantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Maior etiam notissima est; &amp; eius &longs;um <lb/>ma veritas ex eo con&longs;tat, quod grauia elementa deor&longs;um tan&shy;<lb/>tum, &amp; non sur&longs;um, &amp; leuia sur&longs;um tantum, &amp; non deor&longs;um <lb/>&agrave; natura incitantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 2042 
Line 2042 
  
 <s><emph type="italics"/>Quarto eadem propo&longs;itio hoc argumento ab Ari&longs;totele eo&shy;<lb/>dem loco confirmatur: Nullum continuum, per &longs;e propri&egrave; &agrave; <lb/>&longs;e ip&longs;o mouetur, elementum quodlibet e&longs;t continuum: ergo nul <lb/>lum elementum per &longs;e propri&egrave; &agrave; &longs;e ip&longs;o mouetur: maior propo <lb/>&longs;itio probatur: dum minor quia nata, intacta derelinquitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Quarto eadem propo&longs;itio hoc argumento ab Ari&longs;totele eo&shy;<lb/>dem loco confirmatur: Nullum continuum, per &longs;e propri&egrave; &agrave; <lb/>&longs;e ip&longs;o mouetur, elementum quodlibet e&longs;t continuum: ergo nul <lb/>lum elementum per &longs;e propri&egrave; &agrave; &longs;e ip&longs;o mouetur: maior propo <lb/>&longs;itio probatur: dum minor quia nata, intacta derelinquitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Quod &agrave; &longs;e ip&longs;o per &longs;e propri&egrave; mouetur, in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mo&shy;<lb/>tam, &amp; in partem per &longs;e mouentem nece&longs;&longs;ari&ograve; diuiditur; cum <lb/>omne, quod mouetur motorem &agrave; &longs;e ip&longs;o distinctum habeat, vt<emph.end type="italics"/><pb pagenum="143"/><emph type="italics"/>grauiter, &amp; acut&egrave; demostrant Aristoteles in ip&longs;omet ve&longs;tibu <lb/>lo libri &longs;eptimi <expan abbr="phy&longs;icor&utilde;">phy&longs;icorum</expan>: Sed elementa in partem per &longs;e mo&shy;<lb/>tam, &amp; in partem per &longs;e mouentem non diuiduntur: ergo ele <lb/>menta &agrave; &longs;emetip&longs;is per &longs;e non mouentur. </s> <s><emph type="italics"/>Quod &agrave; &longs;e ip&longs;o per &longs;e propri&egrave; mouetur, in <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> per &longs;e mo&shy;<lb/>tam, &amp; in partem per &longs;e mouentem nece&longs;&longs;ari&ograve; diuiditur; cum <lb/>omne, quod mouetur motorem &agrave; &longs;e ip&longs;o distinctum habeat, vt<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/163.jpg" pagenum="143"/><emph type="italics"/>grauiter, &amp; acut&egrave; demostrant Aristoteles in ip&longs;omet ve&longs;tibu <lb/>lo libri &longs;eptimi <expan abbr="phy&longs;icor&utilde;">phy&longs;icorum</expan>: Sed elementa in partem per &longs;e mo&shy;<lb/>tam, &amp; in partem per &longs;e mouentem non diuiduntur: ergo ele <lb/>menta &agrave; &longs;emetip&longs;is per &longs;e non mouentur. </s>
  
 <s>Minor huius po&shy;<lb/>&longs;tremi argumenti probatur: &amp; primo, quia in partem per &longs;e <lb/>motam, &amp; in partem per &longs;e mouentem diuidi, est <expan abbr="animator&utilde;">animatorum</expan> <lb/>proprium. </s> <s>Minor huius po&shy;<lb/>&longs;tremi argumenti probatur: &amp; primo, quia in partem per &longs;e <lb/>motam, &amp; in partem per &longs;e mouentem diuidi, est <expan abbr="animator&utilde;">animatorum</expan> <lb/>proprium. </s>
  
Line 2056 
Line 2056 
  
 <s>Ergo totum <lb/>elementum &longs;e per accidens mouet, ad motum cert&egrave; alterius, <lb/>id est medij, &amp; generantis, &amp; impedimentum auferentis, <lb/>quod non e&longs;t moueri per &longs;e, sed per accidens.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Ergo totum <lb/>elementum &longs;e per accidens mouet, ad motum cert&egrave; alterius, <lb/>id est medij, &amp; generantis, &amp; impedimentum auferentis, <lb/>quod non e&longs;t moueri per &longs;e, sed per accidens.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Modus ist&aelig; mouendi &longs;e per accidens, &longs;impliciter intelli&shy;<lb/>gendus non e&longs;t, sed elementa per accidens moueri quodam-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="144"/><emph type="italics"/>modo dici po&longs;&longs;unt. </s> <s><emph type="italics"/>Modus ist&aelig; mouendi &longs;e per accidens, &longs;impliciter intelli&shy;<lb/>gendus non e&longs;t, sed elementa per accidens moueri quodam-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/164.jpg" pagenum="144"/><emph type="italics"/>modo dici po&longs;&longs;unt. </s>
  
 <s>Illud namque propri&egrave;, &amp; &longs;impliciter per <lb/>accidens mouetur, quod ita mouetur &longs;icut is, qui aut in cur&longs;u, <lb/>aut in naui, aut in equo vehitur, &amp; perinde at que id, quod <lb/>in orbem conuer&longs;ione rotundator quetur, aut &agrave; trahente tra&shy;<lb/>hitur: aut in partem aliam, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> rar&ograve; aduer&longs;am impellitur: <lb/>id quod intelligere licet ex his, qu&aelig; ab Aristotele memori&aelig; <lb/>tradita fuerunt &longs;eptimo de phy&longs;ico auditu particula decima, <lb/>&amp; octauo eiu&longs;dem particula vige&longs;ima&longs;eptima: &amp; primo de <lb/>anima particula trige&longs;ima&longs;eptima: qu&aelig; omnia per accidens <lb/>propri&egrave; moueri ibi dicuntur: ideo per &longs;e hi&longs;ce motionum &longs;pe&shy;<lb/>ciebus nullo modo aguntur, sed aliis, &amp; long&egrave; diuer&longs;is: id <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>elementis v&longs;u veniret, vt aliquo cert&egrave; istorum motuum hoc <lb/>modo mouerentur, &longs;i per accidens propri&egrave; concit arentur: at <lb/>nulla harum motionum &longs;pecie, nullo que horum modo agitan&shy;<lb/>tur: ergo per accidens propri&egrave; non mouentur, sed tantum mi&shy;<lb/>nus propri&egrave;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Illud namque propri&egrave;, &amp; &longs;impliciter per <lb/>accidens mouetur, quod ita mouetur &longs;icut is, qui aut in cur&longs;u, <lb/>aut in naui, aut in equo vehitur, &amp; perinde at que id, quod <lb/>in orbem conuer&longs;ione rotundator quetur, aut &agrave; trahente tra&shy;<lb/>hitur: aut in partem aliam, &amp; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> rar&ograve; aduer&longs;am impellitur: <lb/>id quod intelligere licet ex his, qu&aelig; ab Aristotele memori&aelig; <lb/>tradita fuerunt &longs;eptimo de phy&longs;ico auditu particula decima, <lb/>&amp; octauo eiu&longs;dem particula vige&longs;ima&longs;eptima: &amp; primo de <lb/>anima particula trige&longs;ima&longs;eptima: qu&aelig; omnia per accidens <lb/>propri&egrave; moueri ibi dicuntur: ideo per &longs;e hi&longs;ce motionum &longs;pe&shy;<lb/>ciebus nullo modo aguntur, sed aliis, &amp; long&egrave; diuer&longs;is: id <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>elementis v&longs;u veniret, vt aliquo cert&egrave; istorum motuum hoc <lb/>modo mouerentur, &longs;i per accidens propri&egrave; concit arentur: at <lb/>nulla harum motionum &longs;pecie, nullo que horum modo agitan&shy;<lb/>tur: ergo per accidens propri&egrave; non mouentur, sed tantum mi&shy;<lb/>nus propri&egrave;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 2064 
Line 2064 
  
 <s><emph type="italics"/>Neque fingere aliud <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> licet, in quo <expan abbr="h&aelig;re&atilde;t">h&aelig;reant</expan>: &amp; quod <lb/>iis motibus, per &longs;e moueantur: nam illud, quod nam e&longs;&longs;et, mi&shy;<lb/>nim&egrave; inueniretur, quantamuis &longs;ummam diligentiam in eo ex <lb/>quirendo adhibere volueris. </s> <s><emph type="italics"/>Neque fingere aliud <expan abbr="quippi&atilde;">quippiam</expan> licet, in quo <expan abbr="h&aelig;re&atilde;t">h&aelig;reant</expan>: &amp; quod <lb/>iis motibus, per &longs;e moueantur: nam illud, quod nam e&longs;&longs;et, mi&shy;<lb/>nim&egrave; inueniretur, quantamuis &longs;ummam diligentiam in eo ex <lb/>quirendo adhibere volueris. </s>
  
 <s>Aliquo modo tamen elementa <lb/>per accidens mouentur: quoniam medium di&longs;rumpitur, &amp; <lb/>elementorum nixu diuiditur: ideo qu&ograve; citius medium &longs;ectum<emph.end type="italics"/><pb pagenum="145"/><emph type="italics"/>fuerit, eo celerius elementa mouebuntur: &longs;ine cuius medij di&shy;<lb/>ui&longs;ione, &amp; di&longs;&longs;ectatione elementa nulla vm quam ratione mo&shy;<lb/>uebuntur: quapropter per accidens elementa mouentur ad <lb/>medij &longs;cilicet diui&longs;ionem, ac &longs;ectionem: mouentur etiam <lb/>per accidens, quia &longs;ine motu generantis, &longs;ine motu illius, quod <lb/>impedimentum tollit, &amp; &longs;ine motu medij in partes diui&longs;i ele&shy;<lb/>menta non mouentur: aguntur etiam per accidens, quia in <lb/><expan abbr="elem&etilde;tis">elementis</expan> nullus est motus, ni&longs;i quatenus illis accidit, aut extra <lb/>proprium locum ex aliena materia, vt generentur, aut violen <lb/>tiam pa&longs;&longs;a, extra propria loca extru&longs;a, ad ea vt ferantur, &longs;i&shy;<lb/>ne quibus, aut omnibus, aut quibusdam, elementa nullo natu&shy;<lb/>rali motu ciebuntur: hac ergo ratione, id est minus propri&egrave; ele <lb/>menta naturali motu cieri &agrave; &longs;e per accidens, non iniuria dice&shy;<lb/>re po&longs;&longs;umus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Aliquo modo tamen elementa <lb/>per accidens mouentur: quoniam medium di&longs;rumpitur, &amp; <lb/>elementorum nixu diuiditur: ideo qu&ograve; citius medium &longs;ectum<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/165.jpg" pagenum="145"/><emph type="italics"/>fuerit, eo celerius elementa mouebuntur: &longs;ine cuius medij di&shy;<lb/>ui&longs;ione, &amp; di&longs;&longs;ectatione elementa nulla vm quam ratione mo&shy;<lb/>uebuntur: quapropter per accidens elementa mouentur ad <lb/>medij &longs;cilicet diui&longs;ionem, ac &longs;ectionem: mouentur etiam <lb/>per accidens, quia &longs;ine motu generantis, &longs;ine motu illius, quod <lb/>impedimentum tollit, &amp; &longs;ine motu medij in partes diui&longs;i ele&shy;<lb/>menta non mouentur: aguntur etiam per accidens, quia in <lb/><expan abbr="elem&etilde;tis">elementis</expan> nullus est motus, ni&longs;i quatenus illis accidit, aut extra <lb/>proprium locum ex aliena materia, vt generentur, aut violen <lb/>tiam pa&longs;&longs;a, extra propria loca extru&longs;a, ad ea vt ferantur, &longs;i&shy;<lb/>ne quibus, aut omnibus, aut quibusdam, elementa nullo natu&shy;<lb/>rali motu ciebuntur: hac ergo ratione, id est minus propri&egrave; ele <lb/>menta naturali motu cieri &agrave; &longs;e per accidens, non iniuria dice&shy;<lb/>re po&longs;&longs;umus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Elementa &agrave; &longs;e per &longs;e moueri, &amp; e&longs;t &longs;eptima pro&shy;<lb/>po&longs;itio. </s> <s>Elementa &agrave; &longs;e per &longs;e moueri, &amp; e&longs;t &longs;eptima pro&shy;<lb/>po&longs;itio. </s>
  
Line 2078 
Line 2078 
  
 <s>Sed elementorum motus e&longs;t naturalis: ergo eo <lb/>rumdem motus ab intrin&longs;eco principio primam &longs;ui ortus origi <lb/>nem repetit. </s> <s>Sed elementorum motus e&longs;t naturalis: ergo eo <lb/>rumdem motus ab intrin&longs;eco principio primam &longs;ui ortus origi <lb/>nem repetit. </s>
  
 <s>Hic motus non &agrave; materia na&longs;citur: quia ip&longs;a, <lb/>cum non &longs;it in actu non mouet: ergo &agrave; forma, cuius est moue&shy;<lb/>re, cum &longs;it actus libro &longs;ecundo de generatione, &amp; interitu par <lb/>ticula quinquage&longs;imatertia; &amp; tertio phy&longs;icorum particula <lb/>decima&longs;eptima, &longs;ed quod &agrave; propria forma mouetur, per &longs;e &agrave; &longs;e <lb/>metip&longs;o mouetur: ergo <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> ea, per &longs;e &agrave; &longs;emetip&longs;is <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="146"/><p type="main"> <s>Hic motus non &agrave; materia na&longs;citur: quia ip&longs;a, <lb/>cum non &longs;it in actu non mouet: ergo &agrave; forma, cuius est moue&shy;<lb/>re, cum &longs;it actus libro &longs;ecundo de generatione, &amp; interitu par <lb/>ticula quinquage&longs;imatertia; &amp; tertio phy&longs;icorum particula <lb/>decima&longs;eptima, &longs;ed quod &agrave; propria forma mouetur, per &longs;e &agrave; &longs;e <lb/>metip&longs;o mouetur: ergo <expan abbr="elem&etilde;ta">elementa</expan> ea, per &longs;e &agrave; &longs;emetip&longs;is <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/166.jpg" pagenum="146"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is &longs;uarum motionum intrin&longs;ecum habere <lb/>principium confirmatur auctoritate Ari&longs;totelis libro quarto <lb/>de c&aelig;lo particula vige&longs;imaquarta, vbi po&longs;ita &longs;imilitudine in&shy;<lb/>ter ea, qu&aelig; ad locum mouentur, &amp; inter ea qu&aelig; alterantur, <lb/>differentidm nanci&longs;citur, &amp; ait. </s> <s><emph type="italics"/>Elementa &agrave; &longs;e ip&longs;is &longs;uarum motionum intrin&longs;ecum habere <lb/>principium confirmatur auctoritate Ari&longs;totelis libro quarto <lb/>de c&aelig;lo particula vige&longs;imaquarta, vbi po&longs;ita &longs;imilitudine in&shy;<lb/>ter ea, qu&aelig; ad locum mouentur, &amp; inter ea qu&aelig; alterantur, <lb/>differentidm nanci&longs;citur, &amp; ait. </s>
  
Line 2100 
Line 2100 
  
 <s><emph type="italics"/>Confirmatur ex Auerrois explanatione libro &longs;ecundo phy <lb/>&longs;icorum <expan abbr="c&otilde;mentatione">commentatione</expan> prima: vbi Aristoteles ait. </s> <s><emph type="italics"/>Confirmatur ex Auerrois explanatione libro &longs;ecundo phy <lb/>&longs;icorum <expan abbr="c&otilde;mentatione">commentatione</expan> prima: vbi Aristoteles ait. </s>
  
 <s>Qu&aelig; natu <lb/>ra constant, omnia intra &longs;emetip&longs;a motus, &amp; status princi-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="147"/><emph type="italics"/>pium habent, &amp;c. </s> <s>Qu&aelig; natu <lb/>ra constant, omnia intra &longs;emetip&longs;a motus, &amp; status princi-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/167.jpg" pagenum="147"/><emph type="italics"/>pium habent, &amp;c. </s>
  
 <s>Scrip&longs;it Auerroes dum Ari&longs;totelis dicta <lb/>expo&longs;uit. </s> <s>Scrip&longs;it Auerroes dum Ari&longs;totelis dicta <lb/>expo&longs;uit. </s>
  
Line 2122 
Line 2122 
  
 <s>Sed propria terr&aelig; natura, qu&aelig; est grauitas, est <lb/>cau&longs;a quietis in terra: ergo propria terr&aelig; natura, qu&aelig; e&longs;t gra<lb/>uitas, &amp; est cau&longs;a motus illius. </s> <s>Sed propria terr&aelig; natura, qu&aelig; est grauitas, est <lb/>cau&longs;a quietis in terra: ergo propria terr&aelig; natura, qu&aelig; e&longs;t gra<lb/>uitas, &amp; est cau&longs;a motus illius. </s>
  
 <s>Grauitas enim, &amp; leuitas, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>quam elementorum natur&aelig; non &longs;unt, accidentia tamen pro-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="148"/><emph type="italics"/>pria e&longs;&longs;e <expan abbr="c&etilde;&longs;entur">cen&longs;entur</expan>: qu&aelig; <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, &amp; natur as nece&longs;&longs;a <lb/>ri&ograve; &longs;equuntur, &amp; ex principiis primis intrin&longs;ecis at que imme <lb/>diatis &longs;pecierum, vt aqu&aelig; ex propriis fontibus manant: gra&shy;<lb/>uitati, &amp; leuitati elementorum motus, tum ab Ari&longs;totele, <lb/>tum ab aliis compluribus, quorum nomina &longs;upra retulimus, <lb/>tribuuntur, &amp; formarum loco v&longs;urpantur: quia <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <lb/>form&aelig; propriis nominibus carent, vt in principio diximus: er&shy;<lb/>go elementa &agrave; &longs;e per &longs;e mouentur ab eadem grauitate, &amp; le&shy;<lb/>uitate, &agrave; qua habent vt quie&longs;cant: h&aelig;c est per &longs;e cau&longs;a quie&shy;<lb/>tis: ergo erit per &longs;e cau&longs;a motus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Grauitas enim, &amp; leuitas, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> <lb/>quam elementorum natur&aelig; non &longs;unt, accidentia tamen pro-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/168.jpg" pagenum="148"/><emph type="italics"/>pria e&longs;&longs;e <expan abbr="c&etilde;&longs;entur">cen&longs;entur</expan>: qu&aelig; <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> formas, &amp; natur as nece&longs;&longs;a <lb/>ri&ograve; &longs;equuntur, &amp; ex principiis primis intrin&longs;ecis at que imme <lb/>diatis &longs;pecierum, vt aqu&aelig; ex propriis fontibus manant: gra&shy;<lb/>uitati, &amp; leuitati elementorum motus, tum ab Ari&longs;totele, <lb/>tum ab aliis compluribus, quorum nomina &longs;upra retulimus, <lb/>tribuuntur, &amp; formarum loco v&longs;urpantur: quia <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <lb/>form&aelig; propriis nominibus carent, vt in principio diximus: er&shy;<lb/>go elementa &agrave; &longs;e per &longs;e mouentur ab eadem grauitate, &amp; le&shy;<lb/>uitate, &agrave; qua habent vt quie&longs;cant: h&aelig;c est per &longs;e cau&longs;a quie&shy;<lb/>tis: ergo erit per &longs;e cau&longs;a motus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Confirmatur ex Auerroe libro quarto Phy&longs;icorum com&shy;<lb/>mentatione sexage&longs;imanona. </s> <s><emph type="italics"/>Confirmatur ex Auerroe libro quarto Phy&longs;icorum com&shy;<lb/>mentatione sexage&longs;imanona. </s>
  
Line 2144 
Line 2144 
  
 <s>Ergo cau&longs;a motus terr&aelig; per &longs;e de terra di <lb/>cetur. </s> <s>Ergo cau&longs;a motus terr&aelig; per &longs;e de terra di <lb/>cetur. </s>
  
 <s>Ergo terra, &amp; quod libet aliud elementum, quod &agrave; pro<emph.end type="italics"/><pb pagenum="149"/><emph type="italics"/>pria differentia mouetur &agrave; &longs;e per &longs;e mouetur, quod proban&shy;<lb/>dum a&longs;&longs;ump&longs;imus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Ergo terra, &amp; quod libet aliud elementum, quod &agrave; pro<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/169.jpg" pagenum="149"/><emph type="italics"/>pria differentia mouetur &agrave; &longs;e per &longs;e mouetur, quod proban&shy;<lb/>dum a&longs;&longs;ump&longs;imus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Elementorum motum non &agrave; materia, qu&aelig; e&longs;t prin <lb/>cipium, quod patitur, &longs;ed &agrave; forma, qu&aelig; e&longs;t <lb/>principium, quodagit, dicinatura&shy;<lb/>lem. </s> <s>Elementorum motum non &agrave; materia, qu&aelig; e&longs;t prin <lb/>cipium, quod patitur, &longs;ed &agrave; forma, qu&aelig; e&longs;t <lb/>principium, quodagit, dicinatura&shy;<lb/>lem. </s>
  
Line 2166 
Line 2166 
  
 <s>Ei ergo, quo mouetur <lb/>magis <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan> motus, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ei quod mouet. </s> <s>Ei ergo, quo mouetur <lb/>magis <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan> motus, <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> ei quod mouet. </s>
  
 <s>Dicuntur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> corpo&shy;<lb/>ra naturalia habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="intrin&longs;ec&utilde;">intrin&longs;ecum</expan>, vt moueantur, quod<emph.end type="italics"/><pb pagenum="150"/><emph type="italics"/>facultatem babent, &amp; inclinationem, vt in id moueantur; in <lb/>quod, dum <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, ab aliquo hoc motu <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, cuius <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> habent: <expan abbr="in&longs;it&utilde;">in&longs;itum</expan> enim e&longs;&longs;e &agrave; natura, vt aliquod moueatur <lb/>aliquo motu e&longs;t habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> talis motus: quemadmodum <lb/>qui docilis e&longs;t, &amp; natura captus ad philo&longs;ophiam, habet prin&shy;<lb/>cipium philo&longs;ophi&aelig; non vt alium philo&longs;ophum faciat, sed vt <lb/>ip&longs;&aelig; fiat philo&longs;ophus. </s> <s>Dicuntur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> corpo&shy;<lb/>ra naturalia habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> <expan abbr="intrin&longs;ec&utilde;">intrin&longs;ecum</expan>, vt moueantur, quod<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/170.jpg" pagenum="150"/><emph type="italics"/>facultatem babent, &amp; inclinationem, vt in id moueantur; in <lb/>quod, dum <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, ab aliquo hoc motu <expan abbr="mou&etilde;tur">mouentur</expan>, cuius <expan abbr="prin-cipi&utilde;">prin&shy;<lb/>cipium</expan> habent: <expan abbr="in&longs;it&utilde;">in&longs;itum</expan> enim e&longs;&longs;e &agrave; natura, vt aliquod moueatur <lb/>aliquo motu e&longs;t habere <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> talis motus: quemadmodum <lb/>qui docilis e&longs;t, &amp; natura captus ad philo&longs;ophiam, habet prin&shy;<lb/>cipium philo&longs;ophi&aelig; non vt alium philo&longs;ophum faciat, sed vt <lb/>ip&longs;&aelig; fiat philo&longs;ophus. </s>
  
 <s>Ergo elementum, quod naturali motu <lb/>aut &longs;ur&longs;um, aut deor&longs;um mouetur; ideo naturaliter moueri di <lb/>citur, quia &agrave; natura in&longs;itum habet &longs;ui motus passiuum princi <lb/>prium, &amp; non actiuum. </s> <s>Ergo elementum, quod naturali motu <lb/>aut &longs;ur&longs;um, aut deor&longs;um mouetur; ideo naturaliter moueri di <lb/>citur, quia &agrave; natura in&longs;itum habet &longs;ui motus passiuum princi <lb/>prium, &amp; non actiuum. </s>
  
Line 2180 
Line 2180 
  
 <s>Idem fort&egrave; Simplicius de grauibus, &amp; leuibus <lb/>elementis dicendum e&longs;&longs;e cen&longs;uit, in quibus materia &longs;emper e&longs;t <lb/>eadem, licet forma mutetur: ideo ab eadem elementorum ma <lb/>teria, qu&aelig; manet, &amp; non &agrave; forma, qu&aelig; variatur, <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <lb/>motum naturalem dici, ex diuiui Platonis fontibus Simpli&shy;<lb/>cius hau&longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Idem fort&egrave; Simplicius de grauibus, &amp; leuibus <lb/>elementis dicendum e&longs;&longs;e cen&longs;uit, in quibus materia &longs;emper e&longs;t <lb/>eadem, licet forma mutetur: ideo ab eadem elementorum ma <lb/>teria, qu&aelig; manet, &amp; non &agrave; forma, qu&aelig; variatur, <expan abbr="elementor&utilde;">elementorum</expan> <lb/>motum naturalem dici, ex diuiui Platonis fontibus Simpli&shy;<lb/>cius hau&longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Ex eadem fonte manat alter quorumdam error, qui na&shy;<lb/>turam de materia tantum primo dici crediderunt, &amp; de for&shy;<lb/>ma non ni&longs;ipropter materiam: eam ob rem in hos, &amp; in alios<emph.end type="italics"/><pb pagenum="151"/><emph type="italics"/>grauissimos errores fedissim&egrave; lap&longs;i fuerunt. </s> <s><emph type="italics"/>Ex eadem fonte manat alter quorumdam error, qui na&shy;<lb/>turam de materia tantum primo dici crediderunt, &amp; de for&shy;<lb/>ma non ni&longs;ipropter materiam: eam ob rem in hos, &amp; in alios<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/171.jpg" pagenum="151"/><emph type="italics"/>grauissimos errores fedissim&egrave; lap&longs;i fuerunt. </s>
  
 <s>Huic <expan abbr="tamen&longs;en-t&etilde;ti&aelig;">tamen&longs;en&shy;<lb/>tenti&aelig;</expan> reclamat Ari&longs;toteles libro &longs;ecundo <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> particula <lb/>&longs;eptima, vbi multis grauissimis argumentis Antifontem acer <lb/>rim&egrave; vrget, qui rebatur materiam tantum, &amp; non formam <lb/>e&longs;&longs;e naturam; vnde nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equebatur &agrave; materia, &amp; non &agrave; <lb/>forma motum dicinaturalem: ideo particula duodecima fa&shy;<lb/>cta comparatione inter materiam, &amp; formam naturam de <lb/>vtriu&longs;que dici con&longs;tantissim&egrave; affirmauit; &longs;ed primo, at que po&shy;<lb/>tissimum de forma, po&longs;trem&ograve; de materia; idque non vno tan&shy;<lb/>tum, &longs;ed multis argumentis confirmari potest; quorum pri&shy;<lb/>mum illud e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Huic <expan abbr="tamen&longs;en-t&etilde;ti&aelig;">tamen&longs;en&shy;<lb/>tenti&aelig;</expan> reclamat Ari&longs;toteles libro &longs;ecundo <expan abbr="Phy&longs;icor&utilde;">Phy&longs;icorum</expan> particula <lb/>&longs;eptima, vbi multis grauissimis argumentis Antifontem acer <lb/>rim&egrave; vrget, qui rebatur materiam tantum, &amp; non formam <lb/>e&longs;&longs;e naturam; vnde nece&longs;&longs;ari&ograve; &longs;equebatur &agrave; materia, &amp; non &agrave; <lb/>forma motum dicinaturalem: ideo particula duodecima fa&shy;<lb/>cta comparatione inter materiam, &amp; formam naturam de <lb/>vtriu&longs;que dici con&longs;tantissim&egrave; affirmauit; &longs;ed primo, at que po&shy;<lb/>tissimum de forma, po&longs;trem&ograve; de materia; idque non vno tan&shy;<lb/>tum, &longs;ed multis argumentis confirmari potest; quorum pri&shy;<lb/>mum illud e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 2192 
Line 2192 
  
 <s>Ergo forma, cuius cau&longs;ares in actu e&longs;t, natur&aelig; potius nomi&shy;<lb/>ne, quam materia, propter quam res e&longs;&longs;e tantum potest, ap&shy;<lb/>pellanda est: ex quibus quis non videat naturam primo, &amp; <lb/>potissimum dici de forma, &amp; po&longs;trem&ograve; de materia, &amp; propter <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; non propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, tantum, <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> dici <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Ergo forma, cuius cau&longs;ares in actu e&longs;t, natur&aelig; potius nomi&shy;<lb/>ne, quam materia, propter quam res e&longs;&longs;e tantum potest, ap&shy;<lb/>pellanda est: ex quibus quis non videat naturam primo, &amp; <lb/>potissimum dici de forma, &amp; po&longs;trem&ograve; de materia, &amp; propter <lb/><expan abbr="form&atilde;">formam</expan>, &amp; non propter <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, tantum, <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> dici <expan abbr="natural&etilde;">naturalem</expan>?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Secundo generatio e&longs;t natura, quia e&longs;t via, qu&aelig; ducit ad <lb/>naturam, vt generatio non ad materiam, sed ad formam du&shy;<lb/>cit, quod forma, &amp; non materia vltimus generationis termi&shy;<lb/>nus &longs;it; ad quem gener atio tendit: ergo forma e&longs;t primo, &amp;<emph.end type="italics"/><pb pagenum="152"/><emph type="italics"/>potissimum natura, &amp; &agrave; forma motus naturalis appellatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Secundo generatio e&longs;t natura, quia e&longs;t via, qu&aelig; ducit ad <lb/>naturam, vt generatio non ad materiam, sed ad formam du&shy;<lb/>cit, quod forma, &amp; non materia vltimus generationis termi&shy;<lb/>nus &longs;it; ad quem gener atio tendit: ergo forma e&longs;t primo, &amp;<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/172.jpg" pagenum="152"/><emph type="italics"/>potissimum natura, &amp; &agrave; forma motus naturalis appellatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Tertio; &longs;inatura de materiali <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> principio diceretur, <lb/>terra naturaliter a&longs;cenderet, &amp; ignis naturaliter de&longs;cende&shy;<lb/>ret, quia terr&aelig; materia &longs;ic comparata e&longs;t, vt a&longs;cendere possit, <lb/>&amp; ignis materia &longs;ic instituta e&longs;t, vt de&longs;cendere valeat. </s> <s><emph type="italics"/>Tertio; &longs;inatura de materiali <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> principio diceretur, <lb/>terra naturaliter a&longs;cenderet, &amp; ignis naturaliter de&longs;cende&shy;<lb/>ret, quia terr&aelig; materia &longs;ic comparata e&longs;t, vt a&longs;cendere possit, <lb/>&amp; ignis materia &longs;ic instituta e&longs;t, vt de&longs;cendere valeat. </s>
  
Line 2210 
Line 2210 
  
 <s>Forma infinitam <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, ad omnem mo&shy;<lb/>tum inclinatam ad vnum cohibet. </s> <s>Forma infinitam <expan abbr="materi&atilde;">materiam</expan>, ad omnem mo&shy;<lb/>tum inclinatam ad vnum cohibet. </s>
  
 <s>Materia vicissim <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>ad omnem locum, &amp; ad omne tempus propen&longs;am, cohercet:<emph.end type="italics"/><pb pagenum="153"/><emph type="italics"/>non enim forma per hunc locum in hoc tempore ab hoc termi <lb/>no, &amp; ad hunc <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &longs;ine cohibente materia moueret, quia <lb/>mediis interminatis materi&aelig; coeuis <expan abbr="dim&etilde;&longs;ionibus">dimen&longs;ionibus</expan> materi&aelig; for&shy;<lb/>ma coniungitur, &amp; propter ea&longs;dem ab vno ad vnum per <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>terminatur, at que finitur: contra materia &longs;uapte natura in <lb/>definita &agrave; fimente, ac terminante forma, &amp; &agrave; dimen&longs;ionibus <lb/>terminatis, qu&aelig; in materia formam con&longs;equuntur, ac finiunt, <lb/>terminatur, atque finitur: vt copio&longs;issim&egrave; docuit Auerroes, <lb/>capite primo de &longs;ubstantia orbis, &amp; &longs;&aelig;penumero alibi.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Materia vicissim <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>ad omnem locum, &amp; ad omne tempus propen&longs;am, cohercet:<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/173.jpg" pagenum="153"/><emph type="italics"/>non enim forma per hunc locum in hoc tempore ab hoc termi <lb/>no, &amp; ad hunc <expan abbr="termin&utilde;">terminum</expan> &longs;ine cohibente materia moueret, quia <lb/>mediis interminatis materi&aelig; coeuis <expan abbr="dim&etilde;&longs;ionibus">dimen&longs;ionibus</expan> materi&aelig; for&shy;<lb/>ma coniungitur, &amp; propter ea&longs;dem ab vno ad vnum per <expan abbr="vn&utilde;">vnum</expan> <lb/>terminatur, at que finitur: contra materia &longs;uapte natura in <lb/>definita &agrave; fimente, ac terminante forma, &amp; &agrave; dimen&longs;ionibus <lb/>terminatis, qu&aelig; in materia formam con&longs;equuntur, ac finiunt, <lb/>terminatur, atque finitur: vt copio&longs;issim&egrave; docuit Auerroes, <lb/>capite primo de &longs;ubstantia orbis, &amp; &longs;&aelig;penumero alibi.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Quarto. </s> <s><emph type="italics"/>Quarto. </s>
  
Line 2226 
Line 2226 
  
 <s><emph type="italics"/>Septimo. <!-- KEEP S--></s> <s><emph type="italics"/>Septimo. <!-- KEEP S--></s>
  
 <s>aqua naturaliter calefieret, &amp; ignis <expan abbr="frigiditat&etilde;">frigiditatem</expan> <lb/>natura contraheret, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in aqua &longs;it materia, &longs;ic &agrave; natura com <lb/>parata, vt caliditatem accipere possit, &amp; inigne &longs;it materia<emph.end type="italics"/><pb pagenum="154"/><emph type="italics"/>ad frigiditatem excipiendam pari modo propen&longs;a.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>aqua naturaliter calefieret, &amp; ignis <expan abbr="frigiditat&etilde;">frigiditatem</expan> <lb/>natura contraheret, <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> in aqua &longs;it materia, &longs;ic &agrave; natura com <lb/>parata, vt caliditatem accipere possit, &amp; inigne &longs;it materia<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/174.jpg" pagenum="154"/><emph type="italics"/>ad frigiditatem excipiendam pari modo propen&longs;a.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Octauo. <!-- KEEP S--></s> <s><emph type="italics"/>Octauo. <!-- KEEP S--></s>
  
Line 2238 
Line 2238 
  
 <s><emph type="italics"/>Decimo. </s> <s><emph type="italics"/>Decimo. </s>
  
 <s>In natura elementorum e&longs;t principium, quod pa <lb/>titur: ergo &amp; principium, quod agit: con&longs;equentia probatur <lb/>ex particula duodeuige&longs;ima tertij libri de anima, vbi in ani&shy;<lb/>ma agentis intellectus n<gap/>essitatem Aristoteles probat: quod <lb/>in ea, qui patitur intellectus possibilis propterea nuncupatus, <lb/>inueniatur: ergo &amp; in natura elementorum est principium <lb/>motus, quod agit &longs;i in ea e&longs;t principium motus, quod patitur, <lb/>illud non e&longs;t materia: Ergo forma; ergo &agrave; forma motus na&shy;<lb/>turalis dicitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>In natura elementorum e&longs;t principium, quod pa <lb/>titur: ergo &amp; principium, quod agit: con&longs;equentia probatur <lb/>ex particula duodeuige&longs;ima tertij libri de anima, vbi in ani&shy;<lb/>ma agentis intellectus necessitatem Aristoteles probat: quod <lb/>in ea, qui patitur intellectus possibilis propterea nuncupatus, <lb/>inueniatur: ergo &amp; in natura elementorum est principium <lb/>motus, quod agit &longs;i in ea e&longs;t principium motus, quod patitur, <lb/>illud non e&longs;t materia: Ergo forma; ergo &agrave; forma motus na&shy;<lb/>turalis dicitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Confirmatur cuilibet per &longs;e agenti principio, principium, <lb/>quod per &longs;e patitur &egrave;regione opponitur: de &longs;ententia Ari&longs;to&shy;<lb/>telis libro quinto Diuinorum particula decima&longs;eptima, &longs;ed in <lb/>elementis est, quod patitur principium: ergo in illis princi&shy;<lb/>pium id etiam erit, quod agit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s><emph type="italics"/>Confirmatur cuilibet per &longs;e agenti principio, principium, <lb/>quod per &longs;e patitur &egrave;regione opponitur: de &longs;ententia Ari&longs;to&shy;<lb/>telis libro quinto Diuinorum particula decima&longs;eptima, &longs;ed in <lb/>elementis est, quod patitur principium: ergo in illis princi&shy;<lb/>pium id etiam erit, quod agit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 2246 
Line 2246 
  
 <s>Ari&longs;toteles libro quinto Diuinorum particu&shy;<lb/>la quinta de natura verba facit, &amp; hunc non leuem errorem <lb/>funditus cuertit; ita vt mirandum fuerit, cur &longs;emper &amp; vbi <lb/>que oculatissimus Simplicius <expan abbr="e&utilde;dem">eundem</expan> non viderit. </s> <s>Ari&longs;toteles libro quinto Diuinorum particu&shy;<lb/>la quinta de natura verba facit, &amp; hunc non leuem errorem <lb/>funditus cuertit; ita vt mirandum fuerit, cur &longs;emper &amp; vbi <lb/>que oculatissimus Simplicius <expan abbr="e&utilde;dem">eundem</expan> non viderit. </s>
  
 <s>Docet enim<emph.end type="italics"/><pb pagenum="155"/><emph type="italics"/>naturam dici quinque modis. </s> <s>Docet enim<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/175.jpg" pagenum="155"/><emph type="italics"/>naturam dici quinque modis. </s>
  
 <s>Tertius ill&aelig; est: <expan abbr="quiomn&etilde;">quiomnem</expan> &longs;cru <lb/>pulum tollit; cuinon Auerroes &longs;olum, sed &amp; Alexander, &amp; <lb/>complures alij non vulgares philo&longs;ophi &longs;ub&longs;crip&longs;erunt, &amp; in <lb/>eam, quam Aristoteles ibi &longs;crip&longs;it pedibus iuere &longs;ententiam: <lb/>&longs;i Alexandri &longs;it liber ill&aelig;, qui &longs;ub <expan abbr="Alex&atilde;drinomine">Alexandrinomine</expan> circum <lb/>fertur; &amp; non Michaelis Eph&aelig;&longs;ii, quem magis quam <expan abbr="Alex&atilde;">Alexam</expan> <lb/><expan abbr="dr&utilde;">drum</expan> redolet: vt cumque <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> res &longs;e&longs;e habeat; locus dignus e&longs;t <lb/>qui ad verbum matur&egrave; legatur: eumdem nos huc non addu&shy;<lb/>cimus, ne argumentorum multitudo lectoribus nau&longs;eam mo&shy;<lb/>ueat: &amp; ne eo&longs;dem ad no&longs;tra ab Ari&longs;totele auocemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Tertius ill&aelig; est: <expan abbr="quiomn&etilde;">quiomnem</expan> &longs;cru <lb/>pulum tollit; cuinon Auerroes &longs;olum, sed &amp; Alexander, &amp; <lb/>complures alij non vulgares philo&longs;ophi &longs;ub&longs;crip&longs;erunt, &amp; in <lb/>eam, quam Aristoteles ibi &longs;crip&longs;it pedibus iuere &longs;ententiam: <lb/>&longs;i Alexandri &longs;it liber ill&aelig;, qui &longs;ub <expan abbr="Alex&atilde;drinomine">Alexandrinomine</expan> circum <lb/>fertur; &amp; non Michaelis Eph&aelig;&longs;ii, quem magis quam <expan abbr="Alex&atilde;">Alexam</expan> <lb/><expan abbr="dr&utilde;">drum</expan> redolet: vt cumque <expan abbr="tam&etilde;">tamen</expan> res &longs;e&longs;e habeat; locus dignus e&longs;t <lb/>qui ad verbum matur&egrave; legatur: eumdem nos huc non addu&shy;<lb/>cimus, ne argumentorum multitudo lectoribus nau&longs;eam mo&shy;<lb/>ueat: &amp; ne eo&longs;dem ad no&longs;tra ab Ari&longs;totele auocemus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
Line 2254 
Line 2254 
  
 <s>In vtroque <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> principio, &longs;edratione di&longs;pari <lb/>natura inuenitur, id quod tum argumentis magnorum philo&shy;<lb/>&longs;ophorum, tum etiam Ari&longs;totelis potissimum, auctoritate &longs;u&shy;<lb/>praprobauimus. </s> <s>In vtroque <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> principio, &longs;edratione di&longs;pari <lb/>natura inuenitur, id quod tum argumentis magnorum philo&shy;<lb/>&longs;ophorum, tum etiam Ari&longs;totelis potissimum, auctoritate &longs;u&shy;<lb/>praprobauimus. </s>
  
 <s>Vtrumque principium e&longs;t intrin&longs;ecum: quo <lb/>niam corpora omnia, qu&aelig; natura constant, ex vtroque prin&shy;<lb/>cipio conflantur: ex materia cert&egrave;, qu&aelig; e&longs;t principium, quod <lb/>patitur, &amp; ex forma, qu&aelig; est alterum principium, quod agit <lb/>&amp; omnia naturalia corpora principium habent, non tantum <lb/>vt moueantur, sed vt moueant etiam: non &longs;ecus ac philo&longs;ophi&aelig; <lb/>principium &amp; in eo est, qui docet, &amp; in eo, qui addi&longs;cit, licee <lb/>ratione diuer&longs;a: hallucinatus est ergo Simplicius, &amp; eius <expan abbr="ar-gum&etilde;ta">ar&shy;<lb/>gumenta</expan> non <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> fal&longs;itate, sed &amp; debilitate victa <expan abbr="laba&longs;c&utilde;t">laba&longs;cunt</expan>.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="156"/><p type="main"> <s>Vtrumque principium e&longs;t intrin&longs;ecum: quo <lb/>niam corpora omnia, qu&aelig; natura constant, ex vtroque prin&shy;<lb/>cipio conflantur: ex materia cert&egrave;, qu&aelig; e&longs;t principium, quod <lb/>patitur, &amp; ex forma, qu&aelig; est alterum principium, quod agit <lb/>&amp; omnia naturalia corpora principium habent, non tantum <lb/>vt moueantur, sed vt moueant etiam: non &longs;ecus ac philo&longs;ophi&aelig; <lb/>principium &amp; in eo est, qui docet, &amp; in eo, qui addi&longs;cit, licee <lb/>ratione diuer&longs;a: hallucinatus est ergo Simplicius, &amp; eius <expan abbr="ar-gum&etilde;ta">ar&shy;<lb/>gumenta</expan> non <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> fal&longs;itate, sed &amp; debilitate victa <expan abbr="laba&longs;c&utilde;t">laba&longs;cunt</expan>.<emph.end type="italics"/></s></p><pb xlink:href="011/01/176.jpg" pagenum="156"/><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Prim&ograve;. </s> <s><emph type="italics"/>Prim&ograve;. </s>
  
Line 2270 
Line 2270 
  
 <s>Boni corui bonum <lb/>ouum. </s> <s>Boni corui bonum <lb/>ouum. </s>
  
 <s>Philo&longs;ophus itaque, qui aptus e&longs;tnatura ad philo&longs;o&shy;<lb/>phiam, non &longs;olum habet principium, vt ip&longs;&aelig; fiat philo&longs;ophus, <lb/>sed etiam vt alium philo&longs;ophum faciat: po&longs;t quam ip&longs;&aelig; prius <lb/>factus e&longs;t philo&longs;ophus: ideo Aristoteles libro primo Diuino-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="157"/><emph type="italics"/>rum dixit: &longs;ignum &longs;cientis e&longs;t alios po&longs;&longs;e docere.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> <s>Philo&longs;ophus itaque, qui aptus e&longs;tnatura ad philo&longs;o&shy;<lb/>phiam, non &longs;olum habet principium, vt ip&longs;&aelig; fiat philo&longs;ophus, <lb/>sed etiam vt alium philo&longs;ophum faciat: po&longs;t quam ip&longs;&aelig; prius <lb/>factus e&longs;t philo&longs;ophus: ideo Aristoteles libro primo Diuino-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/177.jpg" pagenum="157"/><emph type="italics"/>rum dixit: &longs;ignum &longs;cientis e&longs;t alios po&longs;&longs;e docere.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s><emph type="italics"/>Veritate tamen aliquando coactus Simplicius dixit. </s> <s><emph type="italics"/>Veritate tamen aliquando coactus Simplicius dixit. </s>
  
Line 2296 
Line 2296 
  
 <s>Cum elementum factum ab ea forma moueri di&shy;<lb/>catur, cuius munere habet vt &longs;it, &amp; vt moueatur, &amp; cuius e&longs;t <lb/>agere de &longs;ententia Aristotelis libro secundo de generatione. <lb/></s> <s>Cum elementum factum ab ea forma moueri di&shy;<lb/>catur, cuius munere habet vt &longs;it, &amp; vt moueatur, &amp; cuius e&longs;t <lb/>agere de &longs;ententia Aristotelis libro secundo de generatione. <lb/></s>
  
 <s>Nihil e&longs;t etiam, quod de materia, qu&aelig; &longs;emper e&longs;t eadem, &amp; &agrave; <lb/>qua propterea &longs;umitur nomen vt Plato dixit, quia <expan abbr="quanqu&amacr;">quanquam</expan> <lb/>id est in alter atione verissimum, in qua, qu&aelig; alterantur no&shy;<lb/>men non per dunt, in ortu autem, &amp; interitu id verum e&longs;&longs;e ne-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="158"/><emph type="italics"/>quit: in quibus ea, qu&aelig; generantur, at que intereunt, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>&agrave; qua nomen &longs;umitur, omnino amittunt: ideo nomen muta&shy;<lb/>tur, vt docuit Ari&longs;toteles libro &longs;ecundo de phy&longs;ico auditu, in <lb/>his qu&aelig; ab arte, &amp; in his qu&aelig; &agrave; natura fiunt. </s> <s>Nihil e&longs;t etiam, quod de materia, qu&aelig; &longs;emper e&longs;t eadem, &amp; &agrave; <lb/>qua propterea &longs;umitur nomen vt Plato dixit, quia <expan abbr="quanqu&amacr;">quanquam</expan> <lb/>id est in alter atione verissimum, in qua, qu&aelig; alterantur no&shy;<lb/>men non per dunt, in ortu autem, &amp; interitu id verum e&longs;&longs;e ne-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/178.jpg" pagenum="158"/><emph type="italics"/>quit: in quibus ea, qu&aelig; generantur, at que intereunt, <expan abbr="form&atilde;">formam</expan> <lb/>&agrave; qua nomen &longs;umitur, omnino amittunt: ideo nomen muta&shy;<lb/>tur, vt docuit Ari&longs;toteles libro &longs;ecundo de phy&longs;ico auditu, in <lb/>his qu&aelig; ab arte, &amp; in his qu&aelig; &agrave; natura fiunt. </s>
  
 <s>Id in auri mu&shy;<lb/>tatione &longs;pectatur, qu&aelig; nec generatio, nec interitus dici pote&longs;t. <lb/></s> <s>Id in auri mu&shy;<lb/>tatione &longs;pectatur, qu&aelig; nec generatio, nec interitus dici pote&longs;t. <lb/></s>
  
Line 2312 
Line 2312 
  
 <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> neque <lb/>lateres, neque aren&aelig;, neque lapides &longs;ine architecto edificatio&shy;<lb/>nem aliquam moliuntur: neque ad f&oelig;tus formandos &longs;ola f&oelig;&shy;<lb/>mina &longs;ufficit: neque terra frondes, stirpes, &amp; arbores partu <lb/>rire, variasque fruges, ac fructus parere po&longs;&longs;et, ni&longs;i &longs;emina <lb/>conciperet: ita elementa &longs;ine motoribus directa non ferun&shy;<lb/>tur. </s> <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> neque <lb/>lateres, neque aren&aelig;, neque lapides &longs;ine architecto edificatio&shy;<lb/>nem aliquam moliuntur: neque ad f&oelig;tus formandos &longs;ola f&oelig;&shy;<lb/>mina &longs;ufficit: neque terra frondes, stirpes, &amp; arbores partu <lb/>rire, variasque fruges, ac fructus parere po&longs;&longs;et, ni&longs;i &longs;emina <lb/>conciperet: ita elementa &longs;ine motoribus directa non ferun&shy;<lb/>tur. </s>
  
 <s>Elementorum ergo motores, eo&longs;demque intrin&longs;ecos ad in <lb/>uenire coguntur, qui presto &longs;int omnibus, &longs;ine quorum vi mo<emph.end type="italics"/><pb pagenum="159"/><emph type="italics"/>uente nullus e&longs;t motus: quos <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> inuenire non possint, perob&longs;cu&shy;<lb/>rissimas den&longs;issima&longs;que noctis tenebras, ne&longs;cientes qu&ograve; ten&shy;<lb/>dant, incauti feruntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Elementorum ergo motores, eo&longs;demque intrin&longs;ecos ad in <lb/>uenire coguntur, qui presto &longs;int omnibus, &longs;ine quorum vi mo<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/179.jpg" pagenum="159"/><emph type="italics"/>uente nullus e&longs;t motus: quos <expan abbr="c&utilde;">cum</expan> inuenire non possint, perob&longs;cu&shy;<lb/>rissimas den&longs;issima&longs;que noctis tenebras, ne&longs;cientes qu&ograve; ten&shy;<lb/>dant, incauti feruntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Forma elem enti materiam eiu&longs;dem elementi <lb/>mouet: &amp; e&longs;t octaua propo&longs;itio. <lb/></s> <s>Forma elem enti materiam eiu&longs;dem elementi <lb/>mouet: &amp; e&longs;t octaua propo&longs;itio. <lb/></s>
  
Line 2324 
Line 2324 
  
 <s>Modus, quo materia &aacute; forma moue&shy;<lb/>tur explicatus e&longs;t &longs;upra, &amp; infra vberius explicabitur: nunc <lb/>h&aelig;c dixi&longs;&longs;e &longs;at erit. </s> <s>Modus, quo materia &aacute; forma moue&shy;<lb/>tur explicatus e&longs;t &longs;upra, &amp; infra vberius explicabitur: nunc <lb/>h&aelig;c dixi&longs;&longs;e &longs;at erit. </s>
  
 <s>Materiam ex &longs;e non moueri cum non ni&longs;i<emph.end type="italics"/><pb pagenum="160"/><emph type="italics"/>propter formam in materia acceptam motui &longs;ubuciatur; qu&aelig; <lb/>materia priusquam moueatur, formam accipit, natura &longs;als <lb/>tem, &amp; origine, &amp; &longs;inon tempore prius, materia tamen est <lb/>per &longs;e mobilis, &amp; natura eius e&longs;t, vt moueatur, &amp; prius quam <lb/>forma: quia forma non ni&longs;i quatenus est in materia mota, <lb/>mouetur: &amp; non ni&longs;i quatenus materia e&longs;t principium pri&shy;<lb/>mum, quod patitur: quod &longs;i materi&aelig;, ad hoc vt motui &longs;ubii&shy;<lb/>ciatur, nece&longs;&longs;aria forma e&longs;t; hoc non e&longs;t, quia forma &longs;it mate <lb/>ri&aelig; ratio &longs;u&longs;cipiendi motum, &longs;ed quia forma dat materi&aelig; <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <lb/>existendi, &longs;ine quo materia moueri nequit; &amp; cum quo moue <lb/>ri pote&longs;t: dat etiam forma materi&aelig; inclinationem ad hunc <lb/>vel illum motum, &longs;ine qua forma inclinante materia non ma <lb/>gis vnum, quam alium motum, &amp; etiam contrarium accipe&shy;<lb/>re potest; vt ecce materia prima, qu&aelig; vi naturaque &longs;ua &amp; <lb/>&longs;ur&longs;um, &amp; deor&longs;um recta ferri valet: h&aelig;c eadem materia &agrave; <lb/>grauitatis forma inclinationem habet ad motum deor&longs;um; &amp; <lb/>&agrave; forma leuitatis fit, vt materia &longs;uapte natura ad omnem mo<lb/>tum accipiendum idonea, ad &longs;olum motum &longs;ur&longs;um &longs;it propen <lb/>&longs;a, id tamen non effectiu&egrave;, sed formaliter tantum (vt ita di&shy;<lb/>cam) intelligi debet: forma enim elemento ex materia, &amp; <lb/>ex forma <expan abbr="c&otilde;creto">concreto</expan> dat motum effectiu&egrave;: &amp; materi&aelig; eiu&longs;dem <lb/>elementi dat motum formaliter: &longs;i &longs;ic loqui licet, id est for&shy;<lb/>ma, vt forma motum dat materi&aelig;: &amp; forma, vt efficiens mo<lb/>tum dat elemento: aliorum enim more aliquando loqui cogi&shy;<lb/>mur. </s> <s>Materiam ex &longs;e non moueri cum non ni&longs;i<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/180.jpg" pagenum="160"/><emph type="italics"/>propter formam in materia acceptam motui &longs;ubuciatur; qu&aelig; <lb/>materia priusquam moueatur, formam accipit, natura &longs;als <lb/>tem, &amp; origine, &amp; &longs;inon tempore prius, materia tamen est <lb/>per &longs;e mobilis, &amp; natura eius e&longs;t, vt moueatur, &amp; prius quam <lb/>forma: quia forma non ni&longs;i quatenus est in materia mota, <lb/>mouetur: &amp; non ni&longs;i quatenus materia e&longs;t principium pri&shy;<lb/>mum, quod patitur: quod &longs;i materi&aelig;, ad hoc vt motui &longs;ubii&shy;<lb/>ciatur, nece&longs;&longs;aria forma e&longs;t; hoc non e&longs;t, quia forma &longs;it mate <lb/>ri&aelig; ratio &longs;u&longs;cipiendi motum, &longs;ed quia forma dat materi&aelig; <expan abbr="act&utilde;">actum</expan> <lb/>existendi, &longs;ine quo materia moueri nequit; &amp; cum quo moue <lb/>ri pote&longs;t: dat etiam forma materi&aelig; inclinationem ad hunc <lb/>vel illum motum, &longs;ine qua forma inclinante materia non ma <lb/>gis vnum, quam alium motum, &amp; etiam contrarium accipe&shy;<lb/>re potest; vt ecce materia prima, qu&aelig; vi naturaque &longs;ua &amp; <lb/>&longs;ur&longs;um, &amp; deor&longs;um recta ferri valet: h&aelig;c eadem materia &agrave; <lb/>grauitatis forma inclinationem habet ad motum deor&longs;um; &amp; <lb/>&agrave; forma leuitatis fit, vt materia &longs;uapte natura ad omnem mo<lb/>tum accipiendum idonea, ad &longs;olum motum &longs;ur&longs;um &longs;it propen <lb/>&longs;a, id tamen non effectiu&egrave;, sed formaliter tantum (vt ita di&shy;<lb/>cam) intelligi debet: forma enim elemento ex materia, &amp; <lb/>ex forma <expan abbr="c&otilde;creto">concreto</expan> dat motum effectiu&egrave;: &amp; materi&aelig; eiu&longs;dem <lb/>elementi dat motum formaliter: &longs;i &longs;ic loqui licet, id est for&shy;<lb/>ma, vt forma motum dat materi&aelig;: &amp; forma, vt efficiens mo<lb/>tum dat elemento: aliorum enim more aliquando loqui cogi&shy;<lb/>mur. </s>
  
 <s>Materia igitur ea e&longs;t, qu&aelig; &longs;ine inclinatione eidem &agrave; for <lb/>ma pr&aelig;stita, quemlibet motum, etiam contrarium vi, natu&shy;<lb/>raque &longs;ua excipere pote&longs;t; &agrave; forma ver&ograve; inclinationem mate&shy;<lb/>ri&aelig; pr&aelig;stante materia habet, vt ad hunc, &amp; non ad illum mo<lb/>tum inclinetur. </s> <s>Materia igitur ea e&longs;t, qu&aelig; &longs;ine inclinatione eidem &agrave; for <lb/>ma pr&aelig;stita, quemlibet motum, etiam contrarium vi, natu&shy;<lb/>raque &longs;ua excipere pote&longs;t; &agrave; forma ver&ograve; inclinationem mate&shy;<lb/>ri&aelig; pr&aelig;stante materia habet, vt ad hunc, &amp; non ad illum mo<lb/>tum inclinetur. </s>
  
 <s>Forma etiam vt forma in quamlibet loci dif&shy;<lb/>ferentiam &longs;uopte nixu mouet: sed &agrave; materia, cui coniungi-<emph.end type="italics"/><pb pagenum="161"/><emph type="italics"/>tur, vim mouendi terminatam nanci&longs;citur, ita vt &longs;int &longs;ibi in&shy;<lb/>uicem cau&longs;&aelig; ratione tamen diuer&longs;a, vt exemplo vnit at is in <lb/>numero capite pr&aelig;cedenti declarauimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> <s>Forma etiam vt forma in quamlibet loci dif&shy;<lb/>ferentiam &longs;uopte nixu mouet: sed &agrave; materia, cui coniungi-<emph.end type="italics"/><pb xlink:href="011/01/181.jpg" pagenum="161"/><emph type="italics"/>tur, vim mouendi terminatam nanci&longs;citur, ita vt &longs;int &longs;ibi in&shy;<lb/>uicem cau&longs;&aelig; ratione tamen diuer&longs;a, vt exemplo vnit at is in <lb/>numero capite pr&aelig;cedenti declarauimus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head">
  
 <s>Corollarium.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main"> <s>Corollarium.<!-- KEEP S--></s></p><p type="main">
  
Line 2336 
Line 2336 
  
 <s>Corollarium alterum.</s></p><p type="main"> <s>Corollarium alterum.</s></p><p type="main">
  
 <s>HINC <emph type="italics"/>etiam &longs;equitun: materiam aliquo modo per &longs;e, <lb/>&amp; aliquo modo per accidens moueri: qua ratione m&aelig; <lb/>teria e&longs;t principium primum accipiendi motum, modo <lb/>quodam per &longs;e moueri dicitur, &amp; qua ratione materia non <lb/>mouetur, ni&longs;i actui, &amp; form&aelig;prius &longs;ubiiciatur, materia per <lb/>accidens mouetur, id quod intelligere e&longs;t, ex