| version 1.4, 2002/06/27 17:26:40 |
version 1.5, 2002/06/28 13:03:24 |
| |
| <?xml version="1.0"?> | <?xml version="1.0"?> |
| <!DOCTYPE archimedes [ | <!DOCTYPE archimedes [ |
| | |
| <!-- footnotes and margnotes get yanked out of their <p>s, repl. by <arrow>, --> | <!-- footnotes and margnotes get yanked out of their |
| | |
| | |
| | <p>s, repl. by <arrow>, --> |
| <!-- and moved to own p. --> | <!-- and moved to own p. --> |
| | |
| <!ELEMENT foot.target | <!ELEMENT foot.target |
| |
| id ID #IMPLIED | id ID #IMPLIED |
| n CDATA #IMPLIED> | n CDATA #IMPLIED> |
| | |
| <!-- <lb> occurs at <s> level and at <p> level --> | <!-- <lb> occurs at |
| <!-- <lb> at end of <s> must be placed after </s> --> | |
| | <s> level and at <p> level --> |
| | <!-- <lb> at end of |
| | |
| | <s> must be placed after </s> --> |
| | |
| <!-- unrecognized symbols will appear inline acc. to special conventions. --> | <!-- unrecognized symbols will appear inline acc. to special conventions. --> |
| <!-- (as in DE specs) --> | <!-- (as in DE specs) --> |
| |
| <!-- edition is given, it is assumed to be that given in info --> | <!-- edition is given, it is assumed to be that given in info --> |
| <!-- pagenum gives the page number actually printed on the page. --> | <!-- pagenum gives the page number actually printed on the page. --> |
| <!-- n gives the page number numbered consecutively from page 1 of text. --> | <!-- n gives the page number numbered consecutively from page 1 of text. --> |
| <!-- pb can occur inside <s> etc. and inside <p> and inside <chap> --> | <!-- pb can occur inside |
| | |
| | <s> etc. and inside <p> and inside <chap> --> |
| <!-- <pb> at end of <p> must be placed after </p> --> | <!-- <pb> at end of <p> must be placed after </p> --> |
| | |
| | |
| |
| | |
| | |
| | |
| ]> | ]><archimedes> <info> <author>Bianchini, Giuseppe</author> <title>Aristotelis loca mathematica</title> <date>1615</date> <place>Bologna</place> <editor></editor> <publisher></publisher> <translator></translator> <lang>la</lang> <chunk unit="page*">page</chunk><locator>0000000009</locator> </info> <text> <front> </front> <body> <chap> <pb/><p type="head"> |
| <archimedes> | |
| | <s>ARISTOTELIS</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>LOCA MATHEMATICA</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex vniuer&longs;is ip&longs;ius Operibus collecta, <lb/>& explicata.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Aristotelicæ videlicet expo&longs;itionis complementum <lb/>hactenus de&longs;ideratum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Acce&longs;&longs;ere de Natura Mathematicarum &longs;cientiarum Tractatio; <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> Clarorum Mathematicorum Chronologia.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Authore IOSEPHO BLANCANO Bononien&longs;i è Societate Ie&longs;u, <lb/>Mathematicarum in Gymna&longs;io Parmen&longs;i Profe&longs;&longs;ore.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ad Illu&longs;tri&longs;&longs;imum, ac Nobili&longs;&longs;imum</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>PETRVMFRANCISCVM MALASPINAM</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Aedificiorum Marchionem, apud Cæ&longs;. </s> |
| | |
| | <s>Maie&longs;tatem <lb/>pro Sereni&longs;s. </s> |
| | |
| | <s>Parmen&longs;ium Duce Legatum.</s></p><figure></figure><p type="head"> |
| | |
| | <s>BONONIÆ M. </s> |
| | |
| | <s>D C. </s> |
| | |
| | <s>X V.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Apud Bartholomæum Cochium. </s> |
| | |
| | <s>Superiorum permi&longs;&longs;u.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Sumptibus Hieronymi Tamburini.</s></p><pb pagenum="3"/><figure></figure><p type="head"> |
| | |
| | <s>ILLVSTRISSIMO <lb/>AC NOBILISSIMO</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>PETROFRANCISCO <lb/>MALASPINAE</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>ÆDIFICIORVM MARCHIONI.</s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>En tandem Illustriß. </s> |
| | |
| | <s>Marchio opus no­<lb/>strum de Locis Mathematicis apud Ari­<lb/>stotelem, vnà cum Tractatione de natura <lb/>&longs;cientiarum Mathematicarum, necnon <lb/>Clarorum Mathematicorŭ Chronologia; <lb/>quod tibi Mecœnati meo munificenti&longs;simo iure meritò <lb/>dicare, ac &longs;ub clarißimi tui nominis patrocinio in lucem <lb/>dare con&longs;titui. </s> |
| | |
| | <s>primùm quidem, vt mei perpetui erga te <lb/>amoris, & ob&longs;eruantiæ hoc vnum &longs;altem specimen exta­<lb/>ret: tùm vt idoneum, æquumque propo&longs;itæ rei iudicem <lb/>nanci&longs;cerer. </s> |
| | |
| | <s>cùm enim adiu&longs;tum arbitrŭ duo potißimùm <lb/>requirantur, rerum &longs;cilicet cognitio, atque prudentia, quem <lb/>te rei, de qua agitur peritiorem, quemuè prudentiorem <lb/>inuenire potuerim? </s> |
| | |
| | <s>tu enim cùm Phy&longs;iologiæ, ac Mathe­<lb/>maticarum omnium Encyclopædiam mirum in modum<emph.end type="italics"/><pb pagenum="4"/><emph type="italics"/>excolueris, adintima Mathematicarum penetralia ita <lb/>per&longs;ua&longs;i&longs;ti, vt Archimedis, & Apollonij admirandis, ac <lb/>&longs;ubtilißimis Demon&longs;trationibus detinearis. </s> |
| | |
| | <s>Quanta por­<lb/>rò in rebus agendis prudentia valeas, toti penè Europæ <lb/>innotuit, cùm pro no&longs;tris Sereniß. </s> |
| | |
| | <s>Ducibus, non &longs;olùm ad <lb/>omnes ferè Italiæ, atque Germaniæ Principes, verùm etiam <lb/>ad Cæ&longs;aream Maie&longs;tatem rebus fœliciter ge&longs;tis Legatus <lb/>decimùm extiteris; ac demùm à Sereniß. </s> |
| | |
| | <s>Duce Ranutio <lb/>inter primarios de Rep. </s> |
| | |
| | <s>Con&longs;iliorum Authores ad&longs;citus <lb/>fueris. </s> |
| | |
| | <s>Cæterùm in Clarorum Mathematicorum Chro­<lb/>nologia perlegenda, &longs;æpißimè tibi nobilißimi æquè, ac do­<lb/>ctißimi Viri, tui omnino per&longs;imiles occurrent, quod tibi <lb/>nonni&longs;i gratißimum accidere po&longs;&longs;e arbitror. </s> |
| | |
| | <s>Complectere <lb/>igitur ea benignitate, atque clementia, qua &longs;oles no&longs;tra stu­<lb/>dia promouere, mea hæc quantulacumque munu&longs;cula. <lb/>quæ &longs;i tibi accepta e&longs;&longs;e intellexero, iam tandem ma­<lb/>ximorum munerum loco habenda e&longs;&longs;e cen&longs;e­<lb/>bo. </s> |
| | |
| | <s>incolumem tibi, ac fœlicem D. Opt. <lb/>Max. </s> |
| | |
| | <s>longæuitatem tueatur. <lb/>Vale.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Parmæ Idibus Maij M. DC. XIIII.<emph.end type="italics"/><lb/><figure id="fig1"></figure></s></p><pb pagenum="5"/><figure></figure><p type="head"> |
| | |
| | <s>Liber de &longs;e ip&longs;o.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Nec di&longs;cet Lector me &longs;olo interprete totum, <lb/>Nec &longs;ine me totum di&longs;cet Aristotelem.<emph.end type="italics"/></s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ego Iordanus Ca&longs;&longs;ini Præpo&longs;itus Prouincialis Prouinciæ Venetæ Societatis <lb/>Ie&longs;u, ex auctoritate Adm. </s> |
| | |
| | <s>Reuer. </s> |
| | |
| | <s>P. nc&longs;tro Præpo&longs;iti Generalis P. </s> |
| | |
| | <s>Claudij <lb/>Aquæuiuæ, facultatem concedo, vt hoc opus P. </s> |
| | |
| | <s>Io&longs;ephi Blancani eiu&longs;dem <lb/>Societatis, quod in&longs;cribitur, Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Loca Mathematica ex vniuer&longs;is ip&longs;ius <lb/>operibus collecta, & explicata, à deputatis Patribus recognitum, & ap­<lb/>probatum typis mandari po&longs;&longs;it. </s> |
| | |
| | <s>Parmæ die 15. Ianuarij 1615.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Iordanus Ca&longs;&longs;ini P.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Don Marcellus Balda&longs;&longs;inus pro Illu&longs;tri&longs;s. </s> |
| | |
| | <s>& Reuerendi&longs;s. </s> |
| | |
| | <s>Archiepi&longs;c. </s> |
| | |
| | <s>Bonon</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Imprimatur</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Fr. </s> |
| | |
| | <s>Hieronymus Onuphrius pro Reuerendi&longs;s. </s> |
| | |
| | <s>P. </s> |
| | |
| | <s>Inqui&longs;itore Bonon<gap/></s></p><pb pagenum="6"/><p type="head"> |
| | |
| | <s>LECTORI.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Qvod pri&longs;cis olim temporibus (humani&longs;&longs;ime Lector) &longs;um­<lb/>mi duo Philo&longs;ophi, Philippus Mendeus, ac Theon Smyr­<lb/>næus in Platonis Dialogis egregiè perfecerunt, vt videli­<lb/>cet quæ pa&longs;&longs;im &longs;ummus hic Philo&longs;ophus de Mathemati­<lb/>cis &longs;cripta reliquit, eadem ip&longs;a ab illis &longs;electa, & in vnum <lb/>qua&longs;i corpus redacta lucubrationibus illu&longs;trarent: idem ego quoque in <lb/>Ari&longs;totelis operibus efficere &longs;um conatus, vt quæ de Mathematicis re­<lb/>bus in vniuer&longs;is eiu&longs;dem monumentis &longs;par&longs;a leguntur, eadem in vnum <lb/>à me collecta, & explicata ijs Philo&longs;ophiæ &longs;tudio&longs;is maxime &longs;eruirent, <lb/>qui pri&longs;ca illa con&longs;uetudine relicta, Mathematicarum omnium ignari <lb/>non &longs;ine graui &longs;tudiorum &longs;uorum detrimento Philo&longs;ophiæ curriculum <lb/>aggrediuntur. </s> |
| | |
| | <s>Vt autem huius operis nece&longs;&longs;itas, <expan abbr="variæ&qacute;">variæque</expan>; vtilitates pla­<lb/>nius cogno&longs;cantur operæpretium erit initio illius cau&longs;as exponere; quæ <lb/>me poti&longs;&longs;imum ad illud con&longs;cribendum compulerunt, quarum</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Prima &longs;it, quod hæc Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>loca Mathematica, quæ quidem ferè 408. <lb/>numerantur, pe&longs;&longs;imè latinis literis con&longs;ignata &longs;unt v&longs;que adeò, vt Ari­<lb/>&longs;totelem ip&longs;um, vel inuitum (quod po&longs;tea multis in locis planum fiet) in <lb/>ab&longs;urdi&longs;&longs;ima errata &longs;æpi&longs;&longs;imè compellant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Secunda, quòd plurima huiu&longs;modi loca à nemine, quod &longs;ciam, adhuc <lb/>declarata in tenebris magno no&longs;trorum malo delite&longs;cunt: cuiu&longs;modi <lb/>&longs;unt ad &longs;exaginta problemata, libellus de lineis in &longs;ecabilibus, libellus <lb/>de mundo, &longs;i tamen Ari&longs;totelis e&longs;t, & Mechanicæ quæ&longs;tiones, quamuis <lb/>enim Picolomineus in eas paraphra&longs;im ediderit, loca tamen earum dif­<lb/>ficiliora non &longs;atis illu&longs;trauit. </s> |
| | |
| | <s>Vt autem dixi 408. in vniuer&longs;um loca mi­<lb/>nimùm numerantur, quibus illud Platonis in&longs;criptum e&longs;t <foreign lang="greek">ag aiome/trhtos <lb/>ud<gap/>i/s <gap/>i/to</foreign>; & in quibus Mathematicæ di&longs;ciplinæ rudes, & imperiti, quem <lb/>&longs;equuntur ducem Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>eum &longs;æpe de&longs;erere non &longs;ine turpi dedecoris no­<lb/>ta coguntur; quo fit vt exempla illa Mathematica luc<gap/>m rebus aliquan­<lb/>do allatura, t<gap/>n<gap/>bras cimmerijs, vt aiunt vmbris cra&longs;&longs;iores ij&longs;dem <lb/>obducant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tertia, quia Græcieorumdem locorum commentatores breuiter, & <lb/>ob&longs;curè admodum ea, quæ ad Mathematicum &longs;pectant, attingunt, hoc <lb/>enim ab ip&longs;is <expan abbr="certũ">certum</expan> ponitur, I ectorem e&longs;&longs;e, vt moris tunc erat, omnium <lb/>Philo &longs;ophorum, Mathematicis imbutum; at verò no&longs;tra ætate magna <lb/>cum Philo&longs;ophiæ iactura, quamplurimi earumdem di&longs;ciplinarum de&longs;ti­<lb/>tuti præ&longs;idijs, ne Græcorum quidem Interpretum explanationes, ne­<lb/>dum Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ob&longs;curè dicta intelligunt.</s></p><pb pagenum="7"/><p type="main"> |
| | |
| | <s>Quarta. </s> |
| | |
| | <s>Adde, quod etiam &longs;i quis leuiter &longs;it erudito illo Mathemati­<lb/>corum puluere con&longs;per&longs;us, adeò tamen peruer&longs;a e&longs;t eorumdem Græco­<lb/>rum in Latinum tran&longs;latio, <expan abbr="tanta&qacute;">tantaque</expan>; figurarum, quæ nece&longs;&longs;ariæ erant <lb/>confu&longs;io, & deprauatio, vt nec abeo, qui &longs;it Mathematicarum &longs;cientia <lb/>excultus, &longs;ine magno labore percipi po&longs;&longs;int. </s> |
| | |
| | <s>Quin etiam figuræ illæ, quæ <lb/>omnino nece&longs;&longs;ariæ &longs;unt ob Scriptorum, & Typographorum in&longs;citiam, <lb/>aut inertiam pluribus in locis de&longs;iderantur. </s> |
| | |
| | <s>Latini verò multo minus, <lb/>quàm Græci Mathematicæ periti, qua ratione eadem loca pertractaue­<lb/>rint, facilius e&longs;t conijcere, quàm vt dici oporteat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Quinta. </s> |
| | |
| | <s>Ex his omnibus in aliud incommodum, vel maximum Phi­<lb/>lo&longs;ophi quidam incidebant; aut enim horum locorum expo&longs;itionem ta­<lb/>citi declinabant: aut eam minime nece&longs;&longs;ariam ad Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>percipiendam <lb/>&longs;ententiam a&longs;&longs;erebant; quo quid ab&longs;urdius, quid &longs;tudio&longs;orum progre&longs;­<lb/>&longs;ibus pernicio&longs;ius excogitari pote&longs;t? </s> |
| | |
| | <s>Eorum verò nonnulli eorumdem <lb/>locorum expo&longs;itionem audacter nimis aggrediebantur, <expan abbr="atq;">atque</expan> hinc pueri­<lb/>les illæ, ac ridiculæ expo&longs;itiones pa&longs;&longs;im auditæ, cuiu&longs;modi e&longs;t illa, quan­<lb/>do Ari&longs;toteles ait, quod illi frequenti&longs;&longs;imum e&longs;t, omnis triangulus ha­<lb/>bet tres; nihil aliud &longs;ignificari volunt, quàm omnem triangulum habe­<lb/>re tres angulos. </s> |
| | |
| | <s>quod &longs;i dicat, omnis triangulus habet tres æquales duo­<lb/>busrectis: hic hærent, hinc anguntur: <expan abbr="cumq;">cumque</expan> ex his angu&longs;tijs, ac tricis <lb/>&longs;e minimè expedire valeant, aurea verba illa, quibus ingentes &longs;apientiæ <lb/>the&longs;auri continentur, alto &longs;ilentij velo contegere Mathematicarum eos <lb/>cogit in&longs;citia: vnde illud, quod Græcæ linguæ imperitis mutata oratio­<lb/>ne acclamandum illis foret, Mathematicum e&longs;t, non legitur. </s> |
| | |
| | <s>Nec mi­<lb/>nus elegans illa altera expo&longs;itio; Diametrum e&longs;le incommen&longs;urabilem <lb/>co&longs;tæ; quod &longs;æpe apud Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>legentibus occurrit, nihil aliud &longs;ibi velle, <lb/>quam Diametrum e&longs;&longs;e longiorem co&longs;ta, quam quidem a&longs;ymetriæ huius <lb/>ignorantiam Plato de legibus dial. </s> |
| | |
| | <s>7. non hominum, &longs;ed &longs;uum, <expan abbr="peco-rumq;">peco­<lb/>rumque</expan> appellare non dubitauit. </s> |
| | |
| | <s>Quid illa? </s> |
| | |
| | <s>cum Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ait duo cubi, cu­<lb/>bus, ip&longs;um loqui putant de duplatione Geometrici cubi, nondum in­<lb/>uenta; non intelligentes, eum ibi de numeris cubis &longs;ermonem habere. <lb/>Auerroes ip&longs;e tantus vir 5. Phy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>commen. </s> |
| | |
| | <s>15. quàm &longs;e Mathematicis, <lb/>reliqui&longs;que Philo&longs;ophis irridendum præbet dum à permutata propor­<lb/>tione putat &longs;erectè in hunc modum pluribus apud ip&longs;um verbis explica­<lb/>tum, argumentari,</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Vt &longs;e habet voluntas noua ad effectum nouum, <lb/>It a voluntas antiqua ad effectum antiquum. <lb/>Ergo permutatim, vt &longs;e habebit voluntas noua ad effectum <lb/>antiquum, <gap/>ta voluntas antiqua ad effectum nouum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><expan abbr="Spectatũ">Spectatum</expan> admi&longs;&longs;i rilum teneatis amici? </s> |
| | |
| | <s>nego, ait; qui&longs;piam con&longs;equen­<pb pagenum="8"/>tiam, non enim hoc e&longs;t argumentari à permutata ratione, deberet enim <lb/>inferre, &longs;ic, ergo ita &longs;e habebit voluntas noua ad antiquam, quemad­<lb/>modum effectus nouus ad antiquum. </s> |
| | |
| | <s>quæ vitio&longs;a argumentatio quan­<lb/>tumuis læuis &longs;it, & manife&longs;ta, quo&longs;dam tamen magni nominis philo&longs;o­<lb/>phantes adeò tor&longs;it, vt adhuc torqueat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Quanta autem mi&longs;eratione digni, qui publicè aliquando apud &longs;uos <lb/>auditores totam Per&longs;pectiuam, qua nihil iucundius e&longs;t, de medio tolle­<lb/>re conati &longs;unt, propterea quod illæ vi&longs;uales lineæ, illi anguli, illæ pyra­<lb/>mides, aut coni, quibus vi&longs;io perficitur nullibi extarent, &longs;ed e&longs;&longs;ent vana <lb/>quædam opticorum figmenta. </s> |
| | |
| | <s>Quì verò fieri potuit, vt non aduerterint <lb/>i&longs;ti &longs;e Ari&longs;toteli &longs;uo manife&longs;te repugnare, qui &longs;æpius de lineis vi&longs;ualibus <lb/>per&longs;pectiuum pertractare a&longs;&longs;erit, <expan abbr="di&longs;crimen&qacute;">di&longs;crimenque</expan>; inter lineam phy&longs;icam, & <lb/>opticam a&longs;&longs;ignat, <expan abbr="ip&longs;ius&qacute;">ip&longs;iusque</expan>; optices tanquam veræ &longs;cientiæ mentionem <lb/>&longs;æpius facit.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Alij ex altera parte contra A&longs;tronomos in &longs;urgunt, eccentricos, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>epiciclos omnes de cœlo detrahere cupientes. </s> |
| | |
| | <s>Verum id i&longs;ti nulla ex­<lb/>pre&longs;&longs;a nedum probabili ratione faciunt, falsò exi&longs;timantes A&longs;tronomos <lb/>admirandam illam Cœlorum fabricam a&longs;&longs;erere, non autem &longs;upponere: <lb/>&longs;ed a&longs;tronomi illam &longs;upponunt, <expan abbr="eam&qacute;">eamque</expan>; propterea hypothe&longs;im <expan abbr="appellãt">appellant</expan>, <lb/>non a&longs;&longs;erunt. </s> |
| | |
| | <s>Quod &longs;i aliqua probabili ratione id facerent, vti nonnulli <lb/>ex recentioribus, quorum Ticho Coripheus e&longs;t, laudandi potius, quam <lb/>vituperandi e&longs;&longs;ent. </s> |
| | |
| | <s>Impugnant <expan abbr="itaq;">itaque</expan> a&longs;tronomachi i&longs;ti hypothe&longs;im pro <lb/>a&longs;&longs;ertione; <expan abbr="tales&qacute;">talesque</expan>; &longs;æpè hi &longs;unt, vt non &longs;atis intelligant, quid &longs;it Aequa­<lb/>tor, aut Zodiacus, ne dum quid Epiciclus, aut Eccentricus. </s> |
| | |
| | <s>Nec defuit <lb/>qui viginti duo argumenta excogitarit, <expan abbr="atq;">atque</expan> in medium protulerit, qui­<lb/>bus contra A&longs;tronomos probare conatus e&longs;t, nullo modo Solem, aut <lb/>Lunam moueri po&longs;&longs;e motibus contrarijs, ide&longs;t, ab oriente in <expan abbr="occid&etilde;tem">occidentem</expan> <lb/>motu diurno, & proprio ab occidente in orientem. </s> |
| | |
| | <s>Sed exi&longs;timandum <lb/>e&longs;t <expan abbr="i&longs;tũ">i&longs;tum</expan> Lunam nouam à Sole quotidie magis, ac magis ver&longs;us orientem <lb/>recedere, nunquam animaduerti&longs;&longs;e; ab ea enim hanc motuum concor­<lb/>diam didici&longs;&longs;et.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Quid tandem <expan abbr="dic&etilde;dum">dicendum</expan> de quodam magni nominis Philo&longs;opho, om­<lb/>nium tamen <expan abbr="Mathematicarũ">Mathematicarum</expan> experte, qui in publica di&longs;putatione axio­<lb/>ma illud Mathematicum, omne totum e&longs;t maius &longs;ua parte, in &longs;en&longs;u in <lb/>quo à Mathematicis effertur negare non erubuit, eò, quod in infinito, <lb/>vt aiebat non concederetur ab omnibus. </s> |
| | |
| | <s>&longs;cilicet non intellig<gap/>bat ma­<lb/>thematicum tantummodo tractare de Quantitate finita, ac terminata, <lb/>in qua axioma prædictum ab omnibus conceditur. </s> |
| | |
| | <s>Neque vero hic <lb/>nonnullorum infen&longs;us in Mathematicas animus quieuit, verum etiam <lb/>cò progre&longs;&longs;us e&longs;t, vt eas omnes omnino conuellere, atque ex albo &longs;cien­<pb pagenum="9"/>tiarum, quamuis non Ari&longs;totele tantum, &longs;ed ip&longs;a etiam veritate repu­<lb/>gnante, expungere conati &longs;int; <expan abbr="idq;">idque</expan> ne&longs;cio an vlla alia de cau&longs;a egerint, <lb/>quàm quod eas non &longs;atis calerent; non &longs;ecus <expan abbr="atq;">atque</expan> Ae&longs;opica illa Vulpes, <lb/>quæ cum cauda mutilata e&longs;&longs;et, caudarum mutilationem reliquis vulpi­<lb/>bus vafrè per&longs;uadere conabatur. </s> |
| | |
| | <s>Verum enim verò optimè &longs;cio, ea, <lb/>qu&ecedil; hactenus dicta &longs;unt non in omnes no&longs;tri temporis Philo&longs;ophos qua­<lb/>drare, cum non pauci hodie quoque &longs;int, qui more antiquorum Mathe­<lb/>maticis &longs;uffulti, optimè &longs;uis &longs;tudijs con&longs;ulentes, reliquam Philo&longs;ophiam <lb/>non &longs;ine magno compendio aggrediuntur. </s> |
| | |
| | <s>Quo fit, vt cæteros ageo­<lb/>metretos ita antecellant, vt eorum Magi&longs;tri appellari po&longs;&longs;int, & <expan abbr="debeãt">debeant</expan>; <lb/>tales fuerunt in primis Vicomercatus, Cardanus, Zabarella, Toletus, <lb/>Bonamicus, & alij, quibus paulo antiquiores fuerunt D. Tho. </s> |
| | |
| | <s>& Scotus, <lb/>Hiomnes Mathematicarum auxilio, quantum inter reliquos philo&longs;o­<lb/>phantes excelluerint, nemo e&longs;t qui non nouerit. </s> |
| | |
| | <s>Illud hoc loco minimè <lb/>tacendum, Iacobum Zabarellam in &longs;uis logicæ commentarijs te&longs;tari &longs;e <lb/>bis &longs;umma diligentia totum Euclidem perlegi&longs;&longs;e, vt perfectè Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>de <lb/>demon&longs;tratione &longs;ententiam a&longs;&longs;equi po&longs;&longs;et.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Hi ridiculas illas, ac pueriles expo&longs;itiones &longs;uperius allatas minimè <lb/>effutierunt, neque reliquis &longs;upra recen&longs;itis incommodis obnoxij fue­<lb/>runt, quibus magno etiam cum dedecore alij Mathematicarum ope ca­<lb/>rentes afficiuntur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>In horum igitur gratiam operam diligenter dedi, vt quantum in me <lb/>e&longs;&longs;et damna à me &longs;upra enarrata aliqua ex parte re&longs;arcirem. </s> |
| | |
| | <s>Quapr<gap/>p­<lb/><gap/>er loca hæc mathematica num rectè e&longs;&longs;ent è græco in latinum tran&longs;lata <lb/>diligenter prius expendi. </s> |
| | |
| | <s>Deinde claritate, quàm potui max ma eadem <lb/>loca interpretatus &longs;um, & in horum, de quibus dixi gratiam, quædam <lb/>fanè tenuia pro&longs;equutus &longs;um, quæ alioquin libenter omi&longs;i&longs;&longs;em. </s> |
| | |
| | <s>Tum fi­<lb/>guras omnes, aut correxi, aut re&longs;titui, aut nouas appo&longs;ui. </s> |
| | |
| | <s>Hocigitur <lb/>mo&longs;tro qualicunque labore poterit qui&longs;que omnia illa facile intelligere, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> enumerata incommoda euitare, vnum tantummodo à L<gap/>ctore ma­<lb/>thematicarum experte requiram, vt principia &longs;altem illa, &longs;cilicet defini­<lb/>tiones, po&longs;tulata, & axiomata, quæ primò Euclideis libro præponuntur, <lb/>diligenter prius perlegat cum illa &longs;ua per&longs;picuitate ommbus &longs;int obuia; <lb/>cætera ego explicanda recipio. </s> |
| | |
| | <s>Obiter etiam auctaria nonnulla partim <lb/>mathematica, partim naturalia in&longs;erui, quæ ob nouitatem, ac pulchri­<lb/>cudinem grata Lectori, atque iucunda fore exi&longs;timaui.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Sciat præterea Lector no&longs;trum in&longs;titutum e&longs;&longs;e loca hæc mathemati­<lb/>ca, quatenus mathematica &longs;unt declarare, &longs;iue ea &longs;upplere, quæ ex ma­<lb/>thematicis petenda e&longs;&longs;ent: reliqua autem me tantum attingere, quan­<lb/>tum harum rerum cum illis connexio po&longs;tulat.</s></p><pb pagenum="10"/><p type="main"> |
| | |
| | <s>His omnibus placuit appendices opportune nonnullas addere, qua­<lb/>rum prima de natura mathematicarum &longs;cientiarum: altera, qua omnes <lb/>demon&longs;trationes primi libri Euclidis breuiter ad Logicam normam ex­<lb/>penduntur, vt pateat, quonam demon&longs;trationis genere <expan abbr="c&etilde;&longs;eri">cen&longs;eri</expan> <expan abbr="vnaqu&ecedil;q;">vnaqu&ecedil;que</expan> <lb/>debeat, & ex illis de cæteris iudicium fiat. </s> |
| | |
| | <s>Tandem in gratiam etiam <lb/>Mathematicorum tertiam appendicem appendi, qua omnia loca Ari&longs;t. <lb/>Geometrica ad Euclidis ordinem referuntur; vnde & ip&longs;i ad &longs;uas pr&ecedil;le­<lb/>ctiones exornandas aliquid &longs;ubinde depromere queant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Fruere igitur amice Lector hoc no&longs;tro qualiquali labore, quo ad ple­<lb/>nam totius Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>intelligentiam, cui adhuc mathematicarum ignoratio <lb/>ob&longs;titit peruenire tandem po&longs;&longs;is: <expan abbr="illud&qacute;">illudque</expan>; experiaris, quod optimus qui­<lb/>dam Philo&longs;ophus, cum totum hunc librum perlegi&longs;&longs;et, effatus e&longs;t, vide­<lb/>licet, opus hoc <emph type="italics"/>Aristot elicæ expo&longs;itionis complementum ad hanc v&longs;que <lb/>diem de&longs;ideratum<emph.end type="italics"/> iure ac meritò nuncupari po&longs;&longs;e.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Illud demum tanquam parergon addam, quod ego his elucubran­<lb/>dis experientia didici, ad veram &longs;cilicet, ac perfectam to­<lb/>tius Ari&longs;totelis intelligentiam linguæ in primis <lb/>græcæ, necnon mathematicarum om­<lb/>nium di&longs;ciplinarum haud medio­<lb/>crem cognitionem ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariam e&longs;&longs;e. <lb/>Vale.</s></p><figure></figure><pb pagenum="11"/><p type="head"> |
| | |
| | <s>Pr&ecedil;cipua qu&ecedil;dam, aut noua, autre&longs;taurata, <lb/>quæ obiter pertractantur.<lb/><arrow.to.target n="table1"></arrow.to.target></s></p><table><table.target id="table1"></table.target><row><cell><emph type="italics"/>1<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De re&longs;olutione. numero marginali.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>4<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>2<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De figuris vacuum replentibus, vbi Aristotelis, & expo-&longs;itorum erratum aperitur. num.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>121<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell></cell><cell><emph type="italics"/>Inibi, Apum mirabilis quædam in cellis &longs;uis hexagonis constituendis indu&longs;tria detegitur. num.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>120<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>3<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De ijs, quæ aquæ in&longs;ident, vnà cum noua demonstratione problema-tis illius Archimedis, quo metallorum mixtionem indi&longs;&longs;oluta Co-rona, explorauit. in additione. ante num.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>124<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>4<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Cometa, recentiorum &longs;ententia. num.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>136<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>5<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De altitudine montis Cauca&longs;i.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>148<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>6<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Terræ rotunditate, ac mundi duratione.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>151<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>7<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Iride. in additione.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>181<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>8<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>S<gap/>ytala quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>250<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>9<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Securis antiqua quæ, & qua ratione fieret.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>258<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>10<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Statera antiqua quæ,<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>259<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>11<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Ae&longs;tu Maris.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>272<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>12<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Araneorum indu&longs;tria nuper patefacta: vbi Democritus contra Ari&longs;t. defenditur.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>293<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>13<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Lucis figuratione, & rerum &longs;imulacris in ob&longs;curo loco.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>345<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>14<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Pupilla oculi.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>408<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>15<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>De Mathematicarum natura. propè finem operis.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>16<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Clarorum Mathematicorum Chronologia, in fine operis.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row></table><figure></figure><pb pagenum="12"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>PRIMVS INDEX LOCORVM ARIST.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ in hoc opere explicantur, iuxta ordine librorum <lb/>ip&longs;ius ex vulgata editione Lugdunen&longs;i.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In Prædicamentis.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Gapite s. </s> |
| | |
| | <s>de Relatione, vbi de Quadratura circuli.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>de Priori, vbi de Principijs Mathematicarum,<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>de Motu, vbi de Gnomone.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In Primo Priorum Re&longs;olutoriorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ad titulum libri de Re&longs;olutione.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>23. &longs;ect 1. libri 1. de Incommen &longs;ur abilibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>24. &longs;ecti 1. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. de De&longs;criptionibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. &longs;ect 2. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. de De&longs;criptionibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. &longs;ecti 2. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. de Incommen&longs;urabili.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;ecti 3. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. de eo, quod est, omnis triangulus habet tres angulos æquales <lb/>æquales duobus rectis: Aequalitas Geometrica, quæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>eodem, de exemplis, quibus vtuntar Geometræ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In &longs;ecundo Priorum Re&longs;ol.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>21. de lineis Paralellis, &longs;eu Coalternis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>eodem. </s> |
| | |
| | <s>de Paralellis, & de triangulo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>26. Quod omnis triangulus habet tres, & c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>31. de Abductione.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>codem, de circuli Quadratura, &longs;ecundum Hippocratem Chium.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In primo Po&longs;teriorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Textu primo, De Præcognitis Mathematicarum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 2. Omnis triangulus habet tres, & c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 5. De Diametro incommen&longs;urabili. </s> |
| | |
| | <s>Item De Mathematicarum Principijs.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. eodem, De Indiui&longs;ibilitate vnitatis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 9. De Puncto, & linea. </s> |
| | |
| | <s>Item de recto, & circulari. </s> |
| | |
| | <s>Item de numero pari; impari<gap/><lb/>primo, & compo&longs;ito; æquilatero, & altera parte longiore.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 11. Lineæ punctum inest per &longs;e, & c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 13. De Parallelis. </s> |
| | |
| | <s>De I&longs;o&longs;cele. </s> |
| | |
| | <s>De Alterna Proportione, <lb/>Item quod omnis triangulus habet tres, & c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 14. De ij&longs;aem cum præcedentibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 20. Magnitudines euadun<gap/> numeri. </s> |
| | |
| | <s>Item, quod non duo cubi cubus. </s> |
| | |
| | <s>Item de <lb/>Mathematicis &longs;ubalternatis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 23. Quadratura circuli &longs;ecundum Bry&longs;onem. </s> |
| | |
| | <s>Item per&longs;ectam illam e&longs;&longs;e Demon­<lb/>&longs;trationem, qua Geometræ o&longs;tendunt, quod Omnis triangulus habet tres, & c. <lb/>Per&longs;pectinam, & Mechanicam &longs;ubalternari Geometriæ, Mu&longs;icam, Arithmeticæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 24. De numero pari, impari, quodrangulo, cubo. </s> |
| | |
| | <s>In Geometria quid irrationale, <lb/>refrangi, concurrere. </s> |
| | |
| | <s>Quid Astronomia con&longs;ideret.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 25. Geometram non mentiri in &longs;uis exemplis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 28. De Parallelis.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="13"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 29. Cur in Mathematicis non &longs;it Paralogi&longs;mus. </s> |
| | |
| | <s>Item quid multiplicata propor­<lb/>tio. </s> |
| | |
| | <s>Quid Cæneus dixerit. </s> |
| | |
| | <s>Cur Affectiones Mathematicorŭ maximè <expan abbr="conuertãtur">conuertantur</expan>.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 30. De Lunæ &longs;phæricitate. </s> |
| | |
| | <s>Quid &longs;tereometria. </s> |
| | |
| | <s>& De &longs;ubalternatione, &c. </s> |
| | |
| | <s>& Ma­<lb/>thematicorum e&longs;t &longs;cire Propter quid: &longs;en&longs;itiuorum verò &longs;cire Quod.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 37. I&longs;o&longs;celes, & Scalenum habere tres æquales, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 38. Quid Mina, quid Die&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 39. Habere tres angulos æquales, &c. </s> |
| | |
| | <s>Item, quod omnis figura habet &longs;uos angu­<lb/>los externos æquales quatuor tantum rectis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 43. Triangulum tres æquales, &c. </s> |
| | |
| | <s>De Eclyp&longs;i.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>De combu&longs;tione per refractionem ex &longs;phæra vitrea. </s> |
| | |
| | <s>De principijs &longs;cientiarum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 44. Diameter incommen&longs;urabilis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In 2. Po&longs;teriorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 1. Aequalitas, & inæqualitas. </s> |
| | |
| | <s>Terram e&longs;&longs;e in medio mundi ab A&longs;tronomis per­<lb/>fectè demon&longs;tratur. </s> |
| | |
| | <s>Item Quid con&longs;onantia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 2. Omnis triangulus habet tres, &c. </s> |
| | |
| | <s>Item de Definitionibus Mathematicarum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 7. Geometra, quædam accipit, quædam demon&longs;trat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 11. Angulum in &longs;emicirculo rectum e&longs;&longs;e probari à Geometra per cau&longs;am materia­<lb/>lem. </s> |
| | |
| | <s>Zabarella correctus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 24. Echo, Imago è &longs;peculo, Iris.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 25. Permutatim proportionale quid; exemplum in triangulis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In primo lib. </s> |
| | |
| | <s>Topicorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>13. Diameter est incommen&longs;urabilis. </s> |
| | |
| | <s>Vox acuta velox, cur. </s> |
| | |
| | <s>&c. </s> |
| | |
| | <s>Colores in <lb/>Mu&longs;ica, qui. </s> |
| | |
| | <s>tria genera veteris Mu&longs;icæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In 4. libro.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. loco 1. lineæ in&longs;ecabiles.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In 6. libro.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. loco 32. Definitio lineæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In 8. libro.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. loco 41. V&longs;us Definitionum in Mathematicis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>4. loco 86. Elementa geometrica: Numeri capitales.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In Elenchorum lib. </s> |
| | |
| | <s>1.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>10. Quid P&longs;eudographia. </s> |
| | |
| | <s>Quadraturarur&longs;us Hippocratis, & Bry&longs;enis. </s> |
| | |
| | <s>Mathe­<lb/>maticæ non contentio&longs;æ. </s> |
| | |
| | <s>Quadratio Antiphontis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. Phy&longs;ic.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 11. De Quadraturis circuli Hippocratis, & Antiphontis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 2. Phy&longs;ic.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 20. Quatenus Per&longs;pectmus con&longs;ideret lineam.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 28. Quid con&longs;onantia Diapa&longs;on.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 68. Mathematicas Demon&longs;trationes babere cau&longs;am, quæ reducitur ad defini­<lb/>tionem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 8. Denece&longs;&longs;ari<gap/>, quod e&longs;t in Mathematicis. </s> |
| | |
| | <s>& omnis triangulus habet tres an­<lb/>gulos, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 3. Phy&longs;ic.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 76. Quinam numeri dicantur Gnomones.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 31. Quonam infinito vtantur Mathematici.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 71. De infinito Mathematica.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="14"/><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 4. Phy&longs;ic.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 120. De commen&longs;urab. </s> |
| | |
| | <s>& incommen&longs;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 5. Phy&longs;ic.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 6. De chordis, graui, acuta; media, & vltima.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 8. Phy&longs;ic.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 15. Omnis triangulus habet tres æquales, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. de Cœlo.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 33. De minimo indiui&longs;ibili.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 36. Ratione vtitur lineari; vt probet mundum e&longs;&longs;e finitum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 48. Commen&longs;urab. </s> |
| | |
| | <s>& incommen&longs;urab. </s> |
| | |
| | <s>quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 119. Omnis triangulus habet tres, &c. </s> |
| | |
| | <s>Item de commen&longs;urabili.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 2. de Cœlo.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 24. Plato ex planis &longs;olida componebat, quì.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 25. Ordo figurarum planarum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 31. Aquæ &longs;uperficiem e&longs;&longs;e &longs;phæricam.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 46. Maiorem circulum velocius moueri. </s> |
| | |
| | <s>Recentiorum ob&longs;eruationes.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 57. De ordine Cœlorum ex &longs;ententia A&longs;tronomorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 59. De rotunditate Lunæ, bis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 107. Centrum duplex grauit: & molis. </s> |
| | |
| | <s>Qua ratione grauia ad mundi centrum <lb/>aptarentur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 109. Terram e&longs;&longs;e rotundam. </s> |
| | |
| | <s>alio item modo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 110. Terram e&longs;&longs;e paruam re&longs;pectu Cœli.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 111. Mare occidentale coniungi indico.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 112. De quantitate Terræ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 3. de Cœlo.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 40. Vt componatur &longs;phæra.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 66. Omne corpus diui&longs;ibile.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 66. Quænam planarum figurarum totum &longs;patium repleant. </s> |
| | |
| | <s>Hinc de admirabili <lb/>Apum mgenio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. eodem. </s> |
| | |
| | <s>Num plures Pyramides locum replere valeant, vbi Ari&longs;totiles, & omnes <lb/>expo&longs;itores erra&longs;&longs;e o&longs;tenduntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 71. Terram e&longs;&longs;e cubum, cur dictum &longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 4. de Cœlo.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 33. Extare centrum Mundi, quò grauia tendunt, à quo leuia abeant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 44. & <expan abbr="&longs;eq.">&longs;eque</expan> Cur quædam grautora quàm aqua, &longs;upernatent.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 2. de Generatione, & Corruptione.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Tex. </s> |
| | |
| | <s>56. Cur Planetæ duobus motibus moueri dicantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. Meteororum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa prima cap. </s> |
| | |
| | <s>3. De magnitudine Terræ ad a&longs;tra, & &longs;olem collata.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>eodem. </s> |
| | |
| | <s>De magnitudine A&longs;trorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>4. De ordine Luminarium Solis, & Lunæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa 2. cap. </s> |
| | |
| | <s>3. de Mercurij stella. </s> |
| | |
| | <s>Item de Cometa: e&longs;&longs;e in Cœlo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>5. De Magnitudine Solis, & de vmbra Terræ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>5. De Glaxia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>6. Sententia Ari&longs;totelis de Glaxia, partim defenditur: vera, deinde <lb/>aperitur.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="15"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa 4. cap 1. De Monte Parna&longs;&longs;o, dubia. </s> |
| | |
| | <s>Mare extraneum, quod. </s> |
| | |
| | <s>Errata quæ­<lb/>dam veterum Geographorum, & Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>corriguntur. </s> |
| | |
| | <s>Altitudo montis Cauca&longs;i.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. De permutatione Aquarum, & continentis. </s> |
| | |
| | <s>Noua ob&longs;eruatio de rotundi­<lb/>tate Terræ, <expan abbr="atq;">atque</expan> Mundi duratione.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 2. Meteororum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa 1. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. De Marirubro.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa 2. cap. </s> |
| | |
| | <s>2. De ortu stellarum fixarum: Item de occa&longs;u earumdem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>eodem, De Canicula. </s> |
| | |
| | <s>De Zonis temperatis. </s> |
| | |
| | <s>Corona Ariadnæ. </s> |
| | |
| | <s>Zonam torrid<gap/>m <lb/>falsò putabant inho&longs;pitalem. </s> |
| | |
| | <s>cur habitabilis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. De Ventorum&longs;itu.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 3. Meteor.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa 2. cap. </s> |
| | |
| | <s>2. De Halone, &longs;eu Area, &longs;eu Corona, Mathematica demon&longs;iratio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>4. De Iridis figura Mathematica demon&longs;tratio, &longs;ed deficiens. </s> |
| | |
| | <s>Noua de eadem <lb/>tractatio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>5. De Parelio. </s> |
| | |
| | <s>Rationes Ari&longs;totelis refelluntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. De Anima.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Tex. </s> |
| | |
| | <s>11. Quid rectum, quid obliquum. </s> |
| | |
| | <s>& omnis triangulus babet tres, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 13. Sphæra planum tangit in puncto.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 2. De Anima.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 12. D finitioncm formalem, & cau&longs;alem explicat exemplo Quadrationis Geo­<lb/>metricæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 86. Acutum, & Graue, vt differant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 159. De Solis magnitudine ad terram.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 3. De Anima.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 21. Incommen&longs;urabile.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 25. Indiui&longs;ibilia e&longs;&longs;e priuationes.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 32. Permutata proportio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex lib. </s> |
| | |
| | <s>De Sen&longs;u.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Capite 6. Die&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>8. Nete. </s> |
| | |
| | <s>Diapa&longs;on. </s> |
| | |
| | <s>Diapen&longs;e.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex lib. </s> |
| | |
| | <s>De Memoria, & Rem.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. Omnis triangulus babet tres, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Mathemata facile remini&longs;cibilia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex lib. </s> |
| | |
| | <s>De Somnijs.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. Terra, cur nauigantibus moueri videatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Cur Oculus digito dimotus res geminatas videat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. Initium Mathematicarum ab Aegyptiorum Saterdotibus. </s> |
| | |
| | <s>Item, Automata, <lb/>quæ &longs;olstitia. </s> |
| | |
| | <s>Diameter incommen&longs;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Summa 2. cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Pythagorei Mathematicas cæteris præferebant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 47. Geometria habet &longs;uas præcognitiones.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 2. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 14. Leges apud Mu&longs;icos quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 3. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Tex. </s> |
| | |
| | <s>Mathematicas puras carere cau&longs;is efficiente, & finali. </s> |
| | |
| | <s>Ariftippus, vt Mathe­<lb/>maticas &longs;ugillaret. </s> |
| | |
| | <s>Tetragoni&longs;mus est inuentio mediæ.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="16"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Tex. </s> |
| | |
| | <s>8. Geodæ&longs;ia quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 4. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 4. Quæ &longs;int primæ, & quæ &longs;ecundæ inter Mathematicas.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 28. Diameter, commen&longs;urabilis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 5. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 2. Exemplum cau&longs;æ formalis ex Diapa&longs;on. </s> |
| | |
| | <s>Quæ &longs;int proportiones Mu&longs;icales.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 3. Quæ &longs;it Materia in Mathematicis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 4. Quidnam &longs;int elementa apud Geometras.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 12. Die&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 17. Diameter incommen&longs;urab. </s> |
| | |
| | <s>Quid potentia vnius lineæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 34. Diameter incommen&longs;urabilis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 6. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 1. Principia, elementa, & cau&longs;æ in Mathem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 8. Diameter. </s> |
| | |
| | <s>commen&longs;urab.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 20. De&longs;criptiones. </s> |
| | |
| | <s>Omnis triangulus habet tres, &c. </s> |
| | |
| | <s>Cur Angulus in &longs;emicir­<lb/>culo rectus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 22. Omnis triangulus habet tres, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 10. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 4. Motum diurnum men&longs;uram reliquorum. </s> |
| | |
| | <s>Die&longs;is.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 11. Similes figuræ quæ. </s> |
| | |
| | <s>Diuer&longs;um in Math. </s> |
| | |
| | <s>quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 11. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. Ortus punctorum, linearum, &longs;uperficierum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 12. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 44. Peculiari&longs;&longs;imam Philo&longs;ophiam, Mathematicorum videlicet, A&longs;tronomiam <lb/>pluralitatem Cœlorum docere.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 45. Numerus orbium cœle&longs;t ium &longs;ecundum Eudoxum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 46. Itidem ex Eudoxo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>T. 47. Orbium cœle&longs;tium numerus, & fabrica ex Calippo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 13. Methaphy&longs;.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Quaratione Mathematici tractant de Bo<gap/>o.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In Mechanicas Quæ&longs;tiones.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. Quæ &longs;it Mechanica facultas.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. De Admirandis circuli.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;tio 1. De Libra. </s> |
| | |
| | <s>cur maior, exactior. </s> |
| | |
| | <s>inibi Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>lap&longs;us.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>2. Duplex Libra. </s> |
| | |
| | <s>Piccolomineus reiectus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>3. De Vecte.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>4. De Remo; Petri Nonÿ in Arist. </s> |
| | |
| | <s>correctio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>5. De Temone Nauis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>6. De Antenna.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>8 De Rota.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>9. De Trochlea, & Scytali. </s> |
| | |
| | <s>figura antiquæ &longs;cytalis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>10. De Libra vacua.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Qùæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>11. De Curru, & &longs;cytala.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>13. De lugo. </s> |
| | |
| | <s>De Succula.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>15. De Vmbelicis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>16. De ligni oblongi, ac breuis flexura.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="17"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>17. De Cuneo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>18. De Trochlea; error Piccolominei.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>19. De Securi. </s> |
| | |
| | <s>Securis veteris figura, & con&longs;tructio; vnà cum affectione <lb/>eius mirabili.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>20. De Statera. </s> |
| | |
| | <s>Veteris stateræ figura restaurata.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>21. De Dentiforcipe.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>22. De Nucifrago.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>23. De Motibus in Rhombo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>24. De duobus circulis concentricis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>25. De funibus lectulorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>26. De ligno humeris gestato.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>27. De ponderibus humero ge&longs;tatis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>28. De Tollenone.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>29. De onere à duobus phalanga ge&longs;iato.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>30. De &longs;urgente à &longs;e&longs;&longs;ione.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In libello De Mundo ad Alex.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. Ordo Planetarum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. De Cometis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>5. De fluxu maris. </s> |
| | |
| | <s>noua de maris æ&longs;tu &longs;ententia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In libro De Admirandis audit.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Num. </s> |
| | |
| | <s>8. De nouo orbe.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Nu. </s> |
| | |
| | <s>100. De <gap/>&longs;tro, error Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>& veterum Geographorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In libello De lineis in&longs;ecabilibus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Primus locus. </s> |
| | |
| | <s>De commen&longs;urabili, & incommen&longs;urabili.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>2. locus. </s> |
| | |
| | <s>De figuris incommen&longs;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>3. locus. </s> |
| | |
| | <s>Quæ linea rationalis, quæ irrationalis. </s> |
| | |
| | <s>Binomio, Apotome.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>4. locus. </s> |
| | |
| | <s>De communi men&longs;ura.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>5. locus. </s> |
| | |
| | <s>Lineæ rectæ motus in &longs;emicirculum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>6. locus. </s> |
| | |
| | <s>Circulorum æqualium ab inuicem motus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>7. locus. </s> |
| | |
| | <s>Multum Mathematicis demon&longs;trationibus tribuitur ab Ari&longs;totele.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>8. locus. </s> |
| | |
| | <s>Si extarent indiuidua, omnes lineæ e&longs;&longs;ent commen&longs;.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>9. locus. </s> |
| | |
| | <s>Idem probat aliteŕ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>10. locus. </s> |
| | |
| | <s>Idem ex triangulo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>11. locus. </s> |
| | |
| | <s>Idem ex quadrato.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>12. Ex diui&longs;ione lineæ idem confirmatur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>13. Idem eodem ferè modo cum præcedenti.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>14. A quadrato cuiu&longs;uis lineæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>15. Idem probat ex &longs;uperficie, & ex corpore.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>16. Idem ex contactu circuli cum linea recta.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex lib. </s> |
| | |
| | <s>9. Hi&longs;toriæ Animalium.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>39. error Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>& noua ob&longs;eruatio de admiranda quadam Aranearum indu&longs;tria.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>De Ince&longs;&longs;u Animal.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>7. qua ratione in gre&longs;&longs;u &longs;iat bypotenu&longs;a. </s> |
| | |
| | <s>& ea quid &longs;it.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>De Motu Animal.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. in flexuris animalium e&longs;&longs;e centrum, & circulum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Automata.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="18"/><p type="head"> |
| | |
| | <s>De Generatione Animal.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>2. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. Automata.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>2. cap. </s> |
| | |
| | <s>4. Omnis triangulus habet tres, &c. </s> |
| | |
| | <s>Ibidem Diametrum e&longs;&longs;e incommen­<lb/>&longs;urabilem co&longs;tæ, habet cau&longs;am, & demon&longs;trationem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>In Ethicis ad Nicom.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>1. cap. </s> |
| | |
| | <s>7. Faber, & Geometra diuersè con&longs;iderant angulum rectum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>2. cap. </s> |
| | |
| | <s>6. De Arithmetica proportione.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>cap. </s> |
| | |
| | <s>9. Centrum circuli reperire.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>3. cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Diameter, & latus incommen&longs;urabilis: Item quid re&longs;olutio Geome­<lb/>trica: Quid de&longs;ignatio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>5. cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Vnitarius numerus. </s> |
| | |
| | <s>Quid Proportionalitas. </s> |
| | |
| | <s>Eam in 4. terminis con­<lb/>&longs;i&longs;tere. </s> |
| | |
| | <s>Item quid Permutata proportio. </s> |
| | |
| | <s>Item quid Geometrica proportio. </s> |
| | |
| | <s>Propor­<lb/>tio continuata, & di&longs;iuncta quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>cap. </s> |
| | |
| | <s>6. Proportio Geometrica, & Arithmetica.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>6. cap. </s> |
| | |
| | <s>5. Omnis triangulus, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>cap. </s> |
| | |
| | <s>8. Principia Mathematica non pendere ab experientia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Lib. </s> |
| | |
| | <s>7. cap. </s> |
| | |
| | <s>8. De principijs Mathem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. Magnorum Moralium.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. Numerus pariter par.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. Omnis triangulus habet, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>10 Omnis triangulus habet, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>16. Quadratum quatuor rectis æquales habere.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>30. Proportionale in quatuor terminis con&longs;i&longs;tit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. lib. </s> |
| | |
| | <s>Moralium Eudemiorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>5. Duplum inter multiplices rationes primum tenet locum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 1. lib. </s> |
| | |
| | <s>Mor. </s> |
| | |
| | <s>Eudemiorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>7<gap/> Omnis triangulus habet tres, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>10. Diametrum commen&longs;. </s> |
| | |
| | <s>e&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>Circuli quadratio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>12. Triangulus habet tres, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 7. lib. </s> |
| | |
| | <s>Mor. </s> |
| | |
| | <s>Eudemiorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>12. Diametralis oppo&longs;itio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 3. lib. </s> |
| | |
| | <s>Politicorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. Modi Dorius, & Phrygius apud Mu&longs;icos, quì.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 4. lib. </s> |
| | |
| | <s>Polit.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Modus Doricus, & Phrygius.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 5. lib. </s> |
| | |
| | <s>Polit.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. Aequitas Arithmetica, & quæ &longs;ecundum dignitatem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex 8. Polit.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>5. Mu&longs;ica nuda, & cum melodia. </s> |
| | |
| | <s>Rithmus quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Harmonia lydia. </s> |
| | |
| | <s>Rithmus quid &longs;it dicetur in Problematibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cap. </s> |
| | |
| | <s>7. Harmoniæ, & Rithmi, vt in præcedenti.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex Problematibus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Sectione 1. num. </s> |
| | |
| | <s>3. De ortu &longs;yderum innerrantium: Succulæ, Hypades, Atlantides, <lb/>Virgiliæ, Pleiades. </s> |
| | |
| | <s>num. </s> |
| | |
| | <s>17. De occa&longs;u affixarum &longs;tellarum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Sectione 15. num. </s> |
| | |
| | <s>1. Diametri ethymon.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>num. </s> |
| | |
| | <s>2. Iterum Diametri ethymologia.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="19"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>num. </s> |
| | |
| | <s>3. Denarius numerus cur perfectus. </s> |
| | |
| | <s>eius dignitates. </s> |
| | |
| | <s>Petri Apponen&longs;is deceptio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>4. De inæquali &longs;olis vmbrarum incremento.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>5. Cur Solis illuminationes &longs;emper rotundæ, quamuis per angulo&longs;a foramina ingre­<lb/>diantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>6. Cur Luna &longs;emiplena videtur linea recta terminari? </s> |
| | |
| | <s>vbi de illuminatione Lunæ, <lb/>quæ experientia docetur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>7. Cur Sol, & Luna videantur plana?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>8. De vmbris Solis orientis, occidentis, meridiantis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>9. Cur Lunæ, quàm Solis minores vmbræ?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>10. Cur in defectu Solis etiam illuminationes ip&longs;ius defectiuæ &longs;unt? </s> |
| | |
| | <s>modus commodè <lb/>videndi eclyp&longs;im Solis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Sect. </s> |
| | |
| | <s>16. nu. </s> |
| | |
| | <s>1. Cur ba&longs;es bullarum in aquis &longs;unt albæ?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>3. Opp lumbati tali.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>4. De re&longs;ultu cadentium in terram.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>5. Cur conus, & cylindrus diuersè moueantur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>6. De voluminum &longs;ectione.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>12. Idem cum præcedenti 3.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>13. Idem cum 4 &longs;uperiori. </s> |
| | |
| | <s>reflexio radiorŭ pulchrè comparatur corporŭ re&longs;ultationi.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex &longs;ectione 19. De Mu&longs;ica.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>num. </s> |
| | |
| | <s>2. Lineæ duplæ quadratum quadruplum. </s> |
| | |
| | <s>Hoc loco &longs;equentium probl. </s> |
| | |
| | <s>cau&longs;a, <lb/>præmittitur totius Mu&longs;icæ ortus breuis tractatio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>3. Vox tam in hypate, quam in nete cantando rumpitur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>4. Cur facilius hypate, quam nete canitur?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>5. Cur &longs;uauius notam cantilenam audimus?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>7. Cur veteres hypatem omittebant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>8. Cur grauis &longs;onum potest acutæ?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>9. Cur cantus ad tibiam vnam, aut lyram &longs;uauior?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>10. Teretizare, quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>11. Vox de&longs;inens acutior fit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>12. Grauior è fidibus contilenam &longs;u&longs;cipit.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>13. In Diapa&longs;on graue e&longs;t acuti Antiphonum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>14. Cur Diapa&longs;on vnica vox videtur. </s> |
| | |
| | <s>Punicum quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>15. Leges Mu&longs;icæ, quæ. </s> |
| | |
| | <s>Genera, Diatonicum, Chromaticum, Encharmonium. <lb/>Tetrachorda quæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>16. Antiphonum &longs;uauius est &longs;ymphono, cur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>17. Cur &longs;ola Diapa&longs;on canitur. </s> |
| | |
| | <s>Magadis quid. </s> |
| | |
| | <s>Magadare.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>18. De Antiphonis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>19. Cur Diapente, & Diabe&longs;&longs;acon non canunt in Antiphonis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>20. Me&longs;e &longs;ola di&longs;&longs;onante, totum de&longs;&longs;onat p&longs;alterium.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>21. Vocum grauium errores manifestiores, cur?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>23. Cur nete duplo acutior, quam hypate?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>24. Nete interpellata, hypate re&longs;onare videtur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>25. Cur Me&longs;e &longs;ic appellata e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>27. Cur &longs;ola audibilia mores obtinent. </s> |
| | |
| | <s>Rithmus quid.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>28. Cur cantilenæ quædam leges de cebantur?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>30. De Harmonijs, &longs;eu Modis, &longs;eu Tonis pri&longs;corum.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="20"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>31. Vetustiores fui&longs;&longs;e magis Melopæos.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>32. De ip&longs;ius Diapa&longs;on ethymo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>33. Cur aptè de acuto in graue, non è contra canitur?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>34. Cur bi&longs;diapente, aut bi&longs;diate&longs;&longs;aron con&longs;onantia non e&longs;t.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>35. Cur diapa&longs;on omnium pulcherrima e&longs;t con&longs;onantia?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>36. Me&longs;e &longs;ola di&longs;&longs;onante, tota perit harmonia.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>37. Cur difficilius acutum canere, quam graue?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>38. Cur Rythmo, & harmonij omnes gaudent?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>39. Cur &longs;uauius e&longs;t &longs;ymphonum vni&longs;ono?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>40. Cur &longs;olam Diapa&longs;on magadari &longs;olent?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>41. Idem cum 5.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>42. Idem cum 34.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>43. Idem cum 24. Iugum in lyra veteri quodnam fuerit, vna cum figura vete­<lb/>ris lyræ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>44. Cur &longs;uauius ad tibiam, quam ad lyram cantatur?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>45. Idem cum 25. &longs;uperiori.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>46. Idem cum 22.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>47. Idem cum 26.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>48. Idem cum 7. quid Grauiden&longs;um.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>49. Idem cum 30. In choris tragœdiarum, nec &longs;ubdorius, nec &longs;ubphrygius modus <lb/>erat in v&longs;u.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>50. Cur grauior Melodia e&longs;t etiam mollior?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>51. Dolia duo æqualia, quorum alterum plenum &longs;it, alterum dimidium, Diapa&longs;on <lb/>re&longs;onant.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex &longs;ectione 23.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>De immer&longs;ione Nauigij.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex &longs;ectione 30.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>6. Omnis triangulus habet tres æquales, &c.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Ex &longs;ectione 31.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>7. Cur o culos, <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> vlla vi, ab inuicem di&longs;&longs;ociari nequimus?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Cur duobus oculis res vna tantum videatur. </s> |
| | |
| | <s>Cur aliquando rei vi&longs;æ gemina­<lb/>tio accidat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>11. Cur di&longs;tractis oculis res vna duæ apparent?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>17. Oculo in latera contorto, cur non fit geminatio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>21. Cur &longs;olam rectitudinem vnico oculo in&longs;piciamus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Auctarium De Oculi Pupilla.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Oculi fabrica præmittitur, colores oculi vbi &longs;int: vnde qui noctu vident.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Primo. </s> |
| | |
| | <s>De pupillæ voce.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>2. Cur in oculo appareat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>3. Cur non in tota cornea.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>4. Pupillæ definitio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>5. Cur mgra in omnibus hominibus.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>6. Cur in Sole euane&longs; cat.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>7. Quantitas ip&longs;ius num videatur?<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>8. Cur modo maior, modo minor videatur, & cui&longs;dam lepida deceptio.<emph.end type="italics"/></s></p><pb pagenum="21"/><p type="main"> |
| | |
| | <s>Additamentum de natura Mathematicarum di&longs;ciplinarum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Primo. </s> |
| | |
| | <s>De &longs;ubiecto Mathem. </s> |
| | |
| | <s>&longs;eu de materia intelligibili: vbi o&longs;tenduntur definitio­<lb/>nes Mathematicæ e&longs;&longs;e perfecti&longs;&longs;imæ.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>2. <emph type="italics"/>Demon&longs;trationes Mathematicas e&longs;&longs;e perfecti&longs;&longs;imas.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>3. <emph type="italics"/>Obiectiones: <expan abbr="atq;">atque</expan> etiam calumniæ diluuntur.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>4. <emph type="italics"/>De præstantia cognitionis, quam Geometria, & Arithmetica gignunt.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>5. <emph type="italics"/>De 4. Mathematicis medijs: A&longs;tronomia, Per&longs;pectiua, Mu&longs;ica, Mechanica.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>6. <emph type="italics"/>Appendix de re&longs;olutione omnium demonstrationum primi Euclidis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>7. <emph type="italics"/>Clarorum Mathematicorum Chronicon.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="bold"/>Finis Primi Indicis.<emph.end type="bold"/></s></p><figure></figure><pb pagenum="22"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>ALTER INDEX<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Quo loca Aristotelis Geometrica, in hoc Opere explicata, <lb/>ad Euclidem, &longs;ecundum propo&longs;itionum ordinem refe­<lb/>runtur; vt Mathematicarum Profe&longs;&longs;ores habeant, <lb/>vnde &longs;uas prælectiones aliquando valeant locupletare.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In Primo Elem. </s> |
| | |
| | <s>Euclidis.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad verbum ip&longs;um <emph type="italics"/>(Elementum Euclidis)<emph.end type="italics"/> vide infra tex. </s> |
| | |
| | <s>4. quinti <lb/>Methaph.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad principia primi elementorum, vide infra tex. </s> |
| | |
| | <s>5. pri. </s> |
| | |
| | <s>Po&longs;ter.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad definitionem 10. pri. </s> |
| | |
| | <s>pro angulo recto, vide 30. quæ&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Mecha­<lb/>nic. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>7. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Eth.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad axioma 10. quamuis Ari&longs;toteles nihil hac de re dicat; &longs;cias tamen velim <lb/>hoc vno axiomate qu&ecedil;&longs;tionem <expan abbr="quãdam">quandam</expan> inter Philo&longs;ophos valdè difficilem, <lb/>facile di&longs;&longs;olui. </s> |
| | |
| | <s>ea e&longs;t, vtrum marmor, aut adamas, aliudue quidpiam infle­<lb/>xibile &longs;ucce&longs;&longs;iuè findi, & aperiri po&longs;&longs;it. </s> |
| | |
| | <s>qui enim aiunt, &longs;ic refelluntur, quia <lb/>nimirum &longs;equeretur, duas rectas lineas habere &longs;egmentum commune: in­<lb/>telligantur enim duæ lineæ, vna in vna &longs;uperficie, altera vero in altera, quæ <lb/>antequam incipiat apertio, congruant; Quoniam igitur tota illa apertio <lb/>non fit in in&longs;tanti, &longs;ed &longs;ucce&longs;&longs;iuè, facta iam aliqua apertionis parte con&longs;i­<lb/>derentur prædictæ lineæ, erit igitur earum pars aliqua ab inuicem &longs;epara­<lb/>ta, altera verò adhuc alteri congruens, ergo &longs;equetur, duas lineas habere <lb/>&longs;egmentum commune, quod e&longs;t impo&longs;&longs;ibile, quia contra 10. axioma.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad Calcem axiomatum primi accommodetur tex. </s> |
| | |
| | <s>1. primi Po&longs;ter.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad primam primi, po&longs;t ip&longs;ius explicationem, commodè declarari pote&longs;t, cur <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Demon&longs;trationes Geometricas appellet De&longs;criptiones, & De&longs;igna­<lb/>tiones, vide cap. </s> |
| | |
| | <s>de Priori, & cap. </s> |
| | |
| | <s>24. &longs;ecti primi, libri primi Priorum, & <lb/>tex. </s> |
| | |
| | <s>4. quinti Methaph. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>20. &longs;exti Methaph. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>3. lib. </s> |
| | |
| | <s>3. Ethic. <lb/>Item ad primam primi, vide tex. </s> |
| | |
| | <s>7. &longs;ecundi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 2.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 5. primi, vide cap. </s> |
| | |
| | <s>24. &longs;ecti 1 lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 21. primi, vide tex. </s> |
| | |
| | <s>20. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 2.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 22. primi, vide locum 10. de lineis in&longs;ecabilibus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 28. primi, vide cap. </s> |
| | |
| | <s>21. & cap. </s> |
| | |
| | <s>22. &longs;ecundi <expan abbr="Priorũ">Priorum</expan>, & tex. </s> |
| | |
| | <s>13. primi Po&longs;ter.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 32. primi, vide cap. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;ecti 3. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Prior. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>26. &longs;ecundi <expan abbr="Priorũ">Priorum</expan>, & tex. </s> |
| | |
| | <s>2. <lb/>primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 4. & tex. </s> |
| | |
| | <s>23. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>vbi ait hanc e&longs;&longs;e poti&longs;&longs;imam <lb/><expan abbr="demõ&longs;trationem">demon&longs;trationem</expan>. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>37. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>39. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>Ibidem <lb/>loco 4. & tex. </s> |
| | |
| | <s>43. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>2. &longs;ecundi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>bis. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>89. &longs;e­<lb/>cundi Phy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>15. octaui Phy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>119. primi de Cœlo. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>25. <lb/>&longs;ecundi de Cœlo. </s> |
| | |
| | <s>tex 11. primi de Anima. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>1. de mem. </s> |
| | |
| | <s>& remini&longs;c. <lb/>& tex. </s> |
| | |
| | <s>35. quinti Methaphy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>20. &longs;exti Methaphy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>22. &longs;exti <lb/>Methaphy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>4. lib. </s> |
| | |
| | <s>2. de Generat. </s> |
| | |
| | <s>animal. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>5. lib. </s> |
| | |
| | <s>6. Ethic. </s> |
| | |
| | <s>& <lb/>cap. </s> |
| | |
| | <s>2. Magnorum Moral. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>10. Mag. </s> |
| | |
| | <s>Moral. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>16. Mag. </s> |
| | |
| | <s>Moral. <lb/>& cap. </s> |
| | |
| | <s>7. &longs;ecundi Eudem. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>12. &longs;ecundi Eudem. </s> |
| | |
| | <s>& problema 6. &longs;ectio­<pb pagenum="23"/>nis 30. tot Ari&longs;totelis loca illu&longs;trat vnica hæc Euclidis Demon&longs;tratio.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad &longs;cholion præcedentis 32. primi, vide tex. </s> |
| | |
| | <s>39. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 3. Item <lb/>tex. </s> |
| | |
| | <s>25. &longs;ecundi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco vlt.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 45. primi, vide locum 9. de lineis in&longs;ecabilibus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 46. primi, vide locum 11. de lineis in&longs;ecabilibus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 47. primi, vide locum 11. de lineis in&longs;ecab. </s> |
| | |
| | <s>Item locum 14. de ij&longs;dem.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In &longs;ecundo Elem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 2. definitionem 2. Gnomonis, vide cap. </s> |
| | |
| | <s>de Motu in Po&longs;tprædicam. </s> |
| | |
| | <s>Qua­<lb/>dratum augetur Gnomone circumpo&longs;ito.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 14. propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>2. opportunum e&longs;t Auditores de Quadratura circuli erudire, <lb/>vide igitur cap. </s> |
| | |
| | <s>de relatione in prædicam. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>31. &longs;ecundi Priorum, & <lb/>tex. </s> |
| | |
| | <s>23. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& finem 1. cap. </s> |
| | |
| | <s>primi Elenchorum. </s> |
| | |
| | <s>lege primam Ar­<lb/>chimedis de dimen&longs;ione circuli.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In tertio Elem.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad primam 3. vide cap. </s> |
| | |
| | <s>9. lib. </s> |
| | |
| | <s>2. Ethycorum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 2. tertij, vide tex. </s> |
| | |
| | <s>13. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. de Anima. </s> |
| | |
| | <s>& locum 16. de lineis in&longs;ecab.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 31. tertij, vide tex. </s> |
| | |
| | <s>11. &longs;ecundi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>20. &longs;exti Methaph. </s> |
| | |
| | <s>loco 2.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In quarto.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad commentarium P. </s> |
| | |
| | <s>Clauij extremum lib. </s> |
| | |
| | <s>4. elementorum. </s> |
| | |
| | <s>lege tex. </s> |
| | |
| | <s>66. <lb/>tertij de Cœlo.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In quinto.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 4. definitionem 5. vide cap. </s> |
| | |
| | <s>3. lib. </s> |
| | |
| | <s>2. Ethyc.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 9. definitionem 5. vide cap. </s> |
| | |
| | <s>3. lib. </s> |
| | |
| | <s>5. Ethyc. </s> |
| | |
| | <s>loco 4. & cap. </s> |
| | |
| | <s>31. primi Ma­<lb/>gnorum Moralium.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 10. definitionem 5. vide tex. </s> |
| | |
| | <s>29. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 2.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 12. definitionem 5. vide tex. </s> |
| | |
| | <s>13. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 3. & tex. </s> |
| | |
| | <s>25. &longs;ecundi <lb/>Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>32. tertij de Anima. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>3. lib. </s> |
| | |
| | <s>5. Ethyc. </s> |
| | |
| | <s>loco 4.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 16. propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>5. vide tex. </s> |
| | |
| | <s>25. &longs;ecundi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 2. ex hac Euclidis demon­<lb/>&longs;tratione patet, vitio&longs;am e&longs;&longs;e illam Auerrois argumentationem, 8. Phy&longs;. <lb/>comm. </s> |
| | |
| | <s>15. &longs;cilicet.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Vt &longs;e habet voluntas antiqua ad antiquum effectum, <lb/>Ita &longs;e habet etiam voluntas noua ad effectum nouum: <lb/>Ergo permutando, ita &longs;e habebit voluntas antiqua ad effectum nouum. <lb/>Quemadmodum voluntas noua ad effectum antiquum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Non enim in permutando confert antecedentem ad antecedentem, & con­<lb/>&longs;equentem ad con&longs;equentem, vt par erat, &longs;ed confert antecedentem ad <lb/>con&longs;equentem, quod non licet.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In &longs;exto.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 2. propo&longs;it. </s> |
| | |
| | <s>6. vide cap. </s> |
| | |
| | <s>2. lib. </s> |
| | |
| | <s>8. Topicorum loco 41.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 13. &longs;exti, vide tex. </s> |
| | |
| | <s>12. &longs;ecundi de Anima, & tex. </s> |
| | |
| | <s>3. tertij Methaphy&longs;.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In &longs;eptimo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad primam definitionem 7. vide tex. </s> |
| | |
| | <s>5. primi Po&longs;ter.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 8. definitionem 7. vide cap. </s> |
| | |
| | <s>1. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Magnorum Moral.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In octauo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 4. propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>9. vide tex. </s> |
| | |
| | <s>20. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>loco 2.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 8. propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>9. vide problem. </s> |
| | |
| | <s>3. &longs;ectionis 15. loco 4.</s></p><pb pagenum="24"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In decimo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad primam definitionem 10. vide cap. </s> |
| | |
| | <s>23. &longs;ecti 1. primi Priorum. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>48. <lb/>primi de Cœlo.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad 118. decimi, vide cap. </s> |
| | |
| | <s>23. &longs;ecti 1. libri 1. Priorum. </s> |
| | |
| | <s>& &longs;ecto 2. cap. </s> |
| | |
| | <s>23. li­<lb/>bri 1. Priorum. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>22. lib. </s> |
| | |
| | <s>2. Priorum. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>5. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>44. <lb/>primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>15. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>119. primi de Cœlo. </s> |
| | |
| | <s>& tex. <lb/>120. quarti Phy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>21. tertij de Anima. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>1. primi Methaphy&longs;. <lb/>& tex. </s> |
| | |
| | <s>28. quarti Met. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>34. quinti Met. </s> |
| | |
| | <s>& tex. </s> |
| | |
| | <s>8. &longs;exti Met. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>4. <lb/>lib. </s> |
| | |
| | <s>2. de Generat. </s> |
| | |
| | <s>animal. </s> |
| | |
| | <s>& lib. </s> |
| | |
| | <s>3. cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Ethyc. </s> |
| | |
| | <s>& cap. </s> |
| | |
| | <s>10. &longs;ecundi Eu­<lb/>dem. </s> |
| | |
| | <s>tot Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>loca ab hac vna Euclidis Demon&longs;tratione illu&longs;trantur.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>In decimotertio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad primam propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>13. &longs;ecundum editionem Commandini, aut Zamberti. <lb/>vide initio Priorum, in verbum (Re&longs;olutio)</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Atqne hæc &longs;unt, quæ ex Elementorum opere Ari&longs;toteles pa&longs;&longs;im v&longs;urpauit, <lb/>quæque nos infra explicabimus.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="bold"/>Finis Secundi Indicis.<emph.end type="bold"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Quæ verò ad alias Mathematicas, Mu&longs;icam &longs;cilicet, Per&longs;pe­<lb/>ctiuam, Mechanicam, & A&longs;tronomiam pertinens, facilè <lb/>poterunt ex primo Indice ad vnamquamque earum &longs;eor­<lb/>&longs;um cum libuerit, &longs;ecerni.</s></p><figure></figure><pb pagenum="25"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>TERTIVS INDEX ALPHABETICVS,<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>cuius numeri re&longs;pondent numeris marginalibus Operis.<emph.end type="italics"/><lb/><arrow.to.target n="table2"></arrow.to.target></s></p><table><table.target id="table2"></table.target><row><cell><emph type="italics"/>A<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Abductio quid. eius inuentor. numero 16. marginali.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Acuti den&longs;um quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>399</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Aequalitas mathematica, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>10</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Ae&longs;tus maris natura.<emph.end type="italics"/></cell><cell>272</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Aequitas arithmetica, & æquitas &longs;ecundum dignitatem.<emph.end type="italics"/></cell><cell>330</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Agathir&longs;i populi.<emph.end type="italics"/></cell><cell>382</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Angulus quid. vt nominari debeat 10. angulum in &longs;emicirculo e&longs;&longs;e rectum o&longs;tendi per cau&longs;am materialem.<emph.end type="italics"/></cell><cell>71</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Angulus rectus variè con&longs;ideratur à Geometra, & à Fabro.<emph.end type="italics"/></cell><cell>301</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Antiphontis quadratura circuli.<emph.end type="italics"/></cell><cell>13</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Antennæ nauis problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>248</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Antipbonæ voces.<emph.end type="italics"/> 358. 363. 370. 371.</cell><cell>373</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Apum mirabilis indu&longs;tria.<emph.end type="italics"/></cell><cell>120</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Apotome linea, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>279</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Aquæ &longs;uperficiem e&longs;&longs;e &longs;phæricam ratione mathematica.<emph.end type="italics"/></cell><cell>107</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Arithmetica proportio.<emph.end type="italics"/></cell><cell>302</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Aranei industria patefacta, qua ad res inaca&longs;&longs; as tran&longs;eat.<emph.end type="italics"/></cell><cell>293</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>filum emittit ex &longs;ece&longs;&longs;u contra Ari&longs;totelem pro Democrito.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>ibidem.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Astronomiæ principia duo, Apparentia, & Ob&longs;eruatio.<emph.end type="italics"/></cell><cell>8</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Automata, quæ.<emph.end type="italics"/> 199. 298.</cell><cell><emph type="italics"/>a. b.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>B<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Ba&longs;is ballarum in aqua, cur &longs;it alba, & cur non faciat vmbram.<emph.end type="italics"/></cell><cell>351</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Binomium linea, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>279</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Bra&longs;ilien&longs;es, qua ratione numer are &longs;oliti.<emph.end type="italics"/></cell><cell>340</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Bry&longs;onis quadratura circuli.<emph.end type="italics"/></cell><cell>35</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>C<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Calippi opinio de numero Cœlorum.<emph.end type="italics"/></cell><cell>236</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cantilenam notam &longs;uauius, quam ignotam audimus.<emph.end type="italics"/></cell><cell>362</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Centrum circuli reperire. 303. Centrum mundi mathematicè o&longs;tenditur. 123. Cen-trum grauitatis, & molis.<emph.end type="italics"/> 38.</cell><cell>112</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Chordarum veterum nomina.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Circuli quadratura quid. an po&longs;&longs;ibilis. num. 1. Circulorum concentricorum maiores velocius moueri. 108. Circuli admiranda. 239. De circulorum concentricorum volutatione.<emph.end type="italics"/></cell><cell>263</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Coalternæ lineæ, quæ.<emph.end type="italics"/> 12. 14.</cell><cell>44</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cœlorum ordinem petendum ex A&longs;tronomis 109. item numerum<emph.end type="italics"/></cell><cell>233</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Colores in mu&longs;ica 78. Colores oculorum vnde.<emph.end type="italics"/></cell><cell>408</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cometarum tractatiuncula ex recentioribus, qui eas in Cœlo collocant. 136. e&longs;&longs;e &longs;u-pra aerem longi&longs;&longs;imo &longs;altem interuallo o&longs;tenditur mathematicè. 129. in additione.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Con&longs;onantia, quid. 64. quibus numeris con&longs;onantiæ con&longs;tent.<emph.end type="italics"/></cell><cell>210</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Conus, & cylindrus, cur variè mouentur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>355</cell></row><pb pagenum="26"/><row><cell><emph type="italics"/>Cubus numerus. duo cubi cubus, quid &longs;ignificet.<emph.end type="italics"/></cell><cell>33</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Curru problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>252</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cunei problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>256</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cylindri, & coni motus comparatio problematica.<emph.end type="italics"/></cell><cell>335</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>D<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Definitiones mathematicæ e&longs;&longs;e e&longs;&longs;entiales, & perfe&longs;&longs;imas. cap. 1. de nat. Math. definitionum v&longs;us in Mathematicis.<emph.end type="italics"/></cell><cell>81</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>De&longs;criptio, & de&longs;cribere, quid.<emph.end type="italics"/> 2. 6. 7.</cell><cell>205</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>De&longs;ignatio pro demon&longs;tratione mathematica.<emph.end type="italics"/></cell><cell>305</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Demon&longs;trationis perfectæ exemplum. 36. demon&longs;trationum mathematicarum præ-&longs;tantia. cap. 4. de nat. Mathem.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Dentiforcipis problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>260</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Denarij numeri perfectio. 339. cur <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad denariŭ omnes <expan abbr="g&etilde;tes">gentes</expan> <expan abbr="numer&etilde;t">numerent</expan>.<emph.end type="italics"/></cell><cell>339. 8. <emph type="italics"/>&c.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Diameter incommen&longs;urabilis costæ. 5. diametri etymon.<emph.end type="italics"/></cell><cell>337</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Diapa&longs;on quid. 90. 350. omnium con&longs;onantiarum pulcberrima.<emph.end type="italics"/></cell><cell>388</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Diapa&longs;on diapente.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Diapente con&longs;onantia, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Diate&longs;&longs;aron con&longs;onantia, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Di&longs;d apa&longs;on con&longs;onantia, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Die&longs;is, quid.<emph.end type="italics"/> 53.</cell><cell>226</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Dolia duo, quomodo aliquando Diapa&longs;on re&longs;onent.<emph.end type="italics"/></cell><cell>402</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Duplum inter multiplicia primum e&longs;t.<emph.end type="italics"/></cell><cell>322</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>E<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Elementa mundi non componi ex figuris geometricis.<emph.end type="italics"/></cell><cell>120</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Elementa geometrica, quæ.<emph.end type="italics"/> 82.</cell><cell>213</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Eudoxi opinio de numero Cœlorum.<emph.end type="italics"/></cell><cell>234</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Exempla mathematicorum, qualia. 11. non e&longs;&longs;e fal&longs;a.<emph.end type="italics"/></cell><cell>43</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Exemplorum veritas, & conformitas, quatenus requirantur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>36</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>F<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Figuram omnem planam habere &longs;uos angulos externos <expan abbr="quotcŭq;">quotcŭque</expan> æquales quatuor rectis angulis, quæ e&longs;t mira proprietas.<emph.end type="italics"/></cell><cell>59</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Figuræ &longs;imiles, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>70</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Figurarum planarum ordo 88. quæ nam totum locum repleant.<emph.end type="italics"/></cell><cell>96</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Figurarum &longs;olidarum, quænam totum locum repleant: vbi Ari&longs;t. & omnium expo&longs;i-torum rratum aperitur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>121</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Figuratio lucis.<emph.end type="italics"/></cell><cell>345</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Figurationes pro demonftrationibus Mathem.<emph.end type="italics"/></cell><cell>194</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Filum Araneorum, ex qua parte corporis exeat, & ex qua materia.<emph.end type="italics"/></cell><cell>293</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Fluxus, ac refluxus maris.<emph.end type="italics"/></cell><cell>272</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Fu<gap/>ium l<gap/>ctorum problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>264</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>G<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Galaxia quid. 131. Ari&longs;toteles defen&longs;us.<emph.end type="italics"/> 132.</cell><cell>140</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Galibei recens ob&longs;eruatio.<emph.end type="italics"/></cell><cell>141</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Generatria Mu&longs;icæ veteris. 78. Fusè explicantur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>371</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Geodæ&longs;ia.<emph.end type="italics"/></cell><cell>207</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Geographiæ veteris plura errata,<emph.end type="italics"/> 145. 146. 147. 148.</cell><cell>149</cell></row><pb pagenum="27"/><row><cell><emph type="italics"/>Gnomon, quid. 3. &<emph.end type="italics"/></cell><cell>331</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Gnomones numeri.<emph.end type="italics"/></cell><cell>93</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Graue qua ratione ad centrum mundi de&longs;cenderet, ei&queacute; aptaretur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>112</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Grauiden&longs;um, quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>399</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>H<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Halonis demonfiratio.<emph.end type="italics"/></cell><cell>161</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Hippocratis chij quadratura circuli. 17. <expan abbr="eiu&longs;d&etilde;">eiu&longs;dem</expan> quadratura lunulæ optima.<emph.end type="italics"/></cell><cell>17</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Hyades, Atlantides, & Succulæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>335</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Hypate, quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Hypotenu&longs;a in ince&longs;&longs;u animalium.<emph.end type="italics"/></cell><cell>294</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>I<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Illuminationes Solis deficientis per foramina tran&longs;euntes, eur &longs;int defectiuæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>350</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>modus videndi eclyp&longs;im facilis, ac iucundus.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>ibidem.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Ince&longs;&longs;us animalium lineis explicatur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>294. <emph type="italics"/>& <expan abbr="&longs;eqq.">&longs;eqque</expan><emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Incommen&longs;urabilia, quæ, & eorum inuentores.<emph.end type="italics"/></cell><cell>5</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Indiui&longs;ibilia mathematica e&longs;&longs;e priuationes. 189. oriri ex diui&longs;ione. 231. eorum duo genera.<emph.end type="italics"/></cell><cell>276</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Infinito, qua ratione vtantur Mathematici.<emph.end type="italics"/> 94.</cell><cell>96</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Iridis demon&longs;tratio &longs;ecundum Ari&longs;t. 163. & &longs;equentibus. Item noua de Iride tra-ctatio. ibidem in additione.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Iugum in lyra quid, & eius figura.<emph.end type="italics"/></cell><cell>396</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>L<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Leges mu&longs;icales.<emph.end type="italics"/></cell><cell>204</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Libra maior, cur exactior. initio Mechanicarum quæ&longs;t.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Li<gap/>ea, quæ terminus est illuminationis in Luna, cur modo recta, modo curua vi-deatur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>346</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Lineæ rationales, & irrationales, &c.<emph.end type="italics"/></cell><cell>279</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Lumen oculorum noctu videntium, in qua oculi parte manet. in addit. de Pupilla.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Lumen Solis, cur &longs;it circulare, quamuis per foramina angulo&longs;a ingrediatur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>345</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Luna plana, cur appareat, cum &longs;it &longs;phærica. 347. cur in eadem altitudine cum Sole &longs;upra horizontem, maiorem vmbram efficiat.<emph.end type="italics"/></cell><cell>349</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Lunam e&longs;&longs;e &longs;phæricam. 48. illuminari &longs;phæricè quid: ibidem & de illuminatione Lu-næ. iterum e&longs;&longs;e &longs;phæricam ab eclyp&longs;ibus.<emph.end type="italics"/></cell><cell>111</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Luminarium Solis, & Lunæ ordo.<emph.end type="italics"/></cell><cell>133</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Lychanos, quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Lyræ veteris figura.<emph.end type="italics"/></cell><cell>396</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>M<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Magalis, &longs;eu magas, & magadi&longs;&longs;are.<emph.end type="italics"/> 373.</cell><cell>393</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mater<gap/>a intelligibilis. fusè verò. explicatur in tract. de nat. Mathem.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mathema<gap/>icæ mediæ, &longs;eu &longs;ubalternatæ habent propter quid &longs;uarum demon&longs;iratio-nem.<emph.end type="italics"/></cell><cell>50</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mathematici negant reperiri quantitatem indiui&longs;ibilem, &longs;eu minimam.<emph.end type="italics"/></cell><cell>100</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mathematicæ non &longs;unt contentio&longs;æ. 83. ostendunt per cau&longs;am formalcm.<emph.end type="italics"/></cell><cell>91</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mathematic<gap/>s inuenerunt Aegyptij Sacerdotes.<emph.end type="italics"/></cell><cell>198</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mathematicæ o&longs;tendunt per cau&longs;am materialem, & formalem. 205. earum vtilitas. ibidem. De earum natura. in proprio tractatu.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><pb pagenum="28"/><row><cell><emph type="italics"/>Mathematicæ maximè tractant de Bono, & Pulcro, qua ratione.<emph.end type="italics"/></cell><cell>237</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mechanica facultas, quæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>238</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Melodia.<emph.end type="italics"/></cell><cell>331</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Melopeia quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>384</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Medium Demonstrationum Mathem. in earum tractatu.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Me&longs;e quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mina in men&longs;uris quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>53</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Monochordiux<gap/>.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Motus nauigij, & remi comparatio. 247. Pulchra P. Nonij in id annotatio con-tra Ari&longs;t.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Modi mu&longs;ici.<emph.end type="italics"/></cell><cell>383</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Modorum antiquorum ordo, numerus, &c.<emph.end type="italics"/></cell><cell>383</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Motus primi mobilis, &longs;eu diurnus e&longs;t men&longs;ura cœlestium motuum.<emph.end type="italics"/></cell><cell>225</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mu&longs;ici recentiores reprehen&longs;i. 331. & in fine Chronologiæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mu&longs;icæ totius elementa.<emph.end type="italics"/></cell><cell>359</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Mu&longs;ica nuda, & cum melodia.<emph.end type="italics"/></cell><cell>331</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>N<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Nete quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Nucifragi in&longs;trumenti problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>261</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Numerus, par, impar, primus, & compo&longs;itus, quadratus, &longs;eu æquilaterus, altera parte longior. 24. Cubus num.<emph.end type="italics"/></cell><cell>33</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Numeri capitales, qui.<emph.end type="italics"/></cell><cell>82</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Numerum parem e&longs;&longs;e cau&longs;am infiniti: imparem verò finiti.<emph.end type="italics"/></cell><cell>93</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Numerorum parium alij &longs;unt primi, alij non.<emph.end type="italics"/></cell><cell>224</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Numerus vnitarius.<emph.end type="italics"/></cell><cell>307</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>O<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Oculi cur moueantur con&longs;imiliter.<emph.end type="italics"/></cell><cell>405</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Oculi anathome.<emph.end type="italics"/></cell><cell>408. <emph type="italics"/>&c.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Omophonæ voces.<emph.end type="italics"/> 372.</cell><cell>392</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Oppo&longs;itio diametralis e&longs;t omnium maxima.<emph.end type="italics"/></cell><cell>327</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Ortus, & occa&longs;us &longs;yderum, quid, & quotuplex: vbide Orione, & Canicula.<emph.end type="italics"/></cell><cell>153</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>P<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Paranete quæ voces, aut chordæ.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Parame&longs;e<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Parhypate<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Parelia, cur appareant nondum &longs;atis explicari.<emph.end type="italics"/></cell><cell>182</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Parna&longs;&longs;us mons, vbinam &longs;it. Item paropame&longs;&longs;us.<emph.end type="italics"/></cell><cell>145</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Partes quantitatis &longs;unt materia illius.<emph.end type="italics"/></cell><cell>211</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Per&longs;pectiuus, quatenus con&longs;ideret lineam.<emph.end type="italics"/></cell><cell>89</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Pa&longs;&longs;iones Mathematicorum cum &longs;ubiecto conuertuntur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>47</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Pila chri&longs;tallina, vel vitrea, qua ratione comburat.<emph.end type="italics"/></cell><cell>60</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Planetæ, qua ratione moueantur duplici motu.<emph.end type="italics"/></cell><cell>130</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Plato &longs;olida ex planis componebat. 105. cur Elementis figuras Geometricas attri-bueret.<emph.end type="italics"/></cell><cell>122</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Planetarum ordo.<emph.end type="italics"/></cell><cell>271</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Principia Mathematicorum.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell>118</cell></row><pb pagenum="29"/><row><cell><emph type="italics"/>Principia &longs;cientiarum duplicia. Ex quibus, & circa quod.<emph.end type="italics"/></cell><cell>61</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Principia Mathematica non pendere ab experientia.<emph.end type="italics"/></cell><cell>315</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Proportio alterna. 28. multiplicata, &longs;eu multiplex &longs;ecundum Cæneum.<emph.end type="italics"/></cell><cell>46</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>P&longs;eudographia quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>83</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Proportionalitas quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>308</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Proportio continuata, & di&longs;iuncta quid. 310. alterna, &longs;eu permutata quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>inibi.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Proportio Geometrica. 311. Arithmetica.<emph.end type="italics"/></cell><cell>302</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Proportio &longs;ecundum dignita<gap/>em, e&longs;t Geometrica.<emph.end type="italics"/></cell><cell>330</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Problemata mu&longs;icalia varia à 360. <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad finem &longs;ectionis 19. problematum.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Punicum, mu&longs;icum in&longs;trumentum.<emph.end type="italics"/></cell><cell>370</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Pupillæ oculi etymon., & natura. 408. cur in oculo no&longs;tro imago pupillæ appareat. problem.<emph.end type="italics"/> 2.</cell><cell><emph type="italics"/>ibidem.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cur nigra in omnibus bominibus. probl.<emph.end type="italics"/> 5.</cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cur in Sole euane&longs;<gap/>at. probl.<emph.end type="italics"/> 6.</cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Cur modo maior, modo minor appareat.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Pythagorici primi Mathematicis <expan abbr="operã">operam</expan> dedere, eas&queacute; ceteris &longs;cientijs præponebăt.<emph.end type="italics"/></cell><cell>202</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Q<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Qv adra<gap/>ura circuli. vide circulus. de quadratura figurarum rectangularum, & quadraturæ duplex definitio cau&longs;alis, & formalis.<emph.end type="italics"/></cell><cell>185</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Quantitas an conctet ex indiui&longs;ibili. toto libello de lineis in&longs;ecabilibus argumentis mathematicis.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>R<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Remi problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>245</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;olutio logica, & mathematica, vt conueniant. 4. &<emph.end type="italics"/></cell><cell>305</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Re&longs;ultus cadentium in terram, quibus angulis fiat.<emph.end type="italics"/></cell><cell>354</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Rythmus fusè explicatur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>381</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Rubrum mare duplex.<emph.end type="italics"/></cell><cell>152</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>S<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Scythala quid, & eius figura 250. &<emph.end type="italics"/></cell><cell>252</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Securis problema, vbi de<gap/>antiquæ &longs;<gap/>uris figura, & angulo pulchra demon&longs;tran-tur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>258</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Semitonium, quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Solem e&longs;&longs;e terra multo maiorem: probatur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>131</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Sphæram planum tangit in puncto. demon&longs;tratur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>184</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Statera antiqua, quæ: eius figura, & problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>259</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Stereomatria, vt differat à Geometria.<emph.end type="italics"/></cell><cell>49</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Succula.<emph.end type="italics"/></cell><cell>253</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Symphonæ voces.<emph.end type="italics"/> 372.</cell><cell>392</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Symphonia.<emph.end type="italics"/></cell><cell>391</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>T<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Temonis nauis problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>246</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Terram e&longs;&longs;e rotundam ex eclyp&longs;i. 114. Item aliter. 115. e&longs;&longs;e re&longs;pectu Cœli paruam valde. 115. e&longs;&longs;e cubum cur Plato voluerit.<emph.end type="italics"/></cell><cell>122</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Terræ quantitas.<emph.end type="italics"/></cell><cell>115</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Terram paulatim reduci ad pefféctam rotunditatem.<emph.end type="italics"/></cell><cell>151</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Tetragoni&longs;mus. vide Quadratura.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><pb pagenum="30"/><row><cell><emph type="italics"/>Teretizare, quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>366</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Tetrachordon, quid.<emph.end type="italics"/></cell><cell>386</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Tollenonis problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>267</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Tonus mu&longs;icus, qui; vnde oriatur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Trochleæ problemata.<emph.end type="italics"/> 249. 250.</cell><cell>251</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Tunic<gap/> oculi. 408. in tractatu de Pupi<gap/>la.<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>V<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Ventorum nomina, & &longs;itus.<emph.end type="italics"/></cell><cell>160. <emph type="italics"/>a.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vectis quotuplex, & c.<emph.end type="italics"/></cell><cell>244</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Veteres canere &longs;olitos non &longs;olum in choris, &longs;ed etiam in &longs;cenis.<emph.end type="italics"/> 371. 384.</cell><cell>400</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Virgiliæ, Pleiades.<emph.end type="italics"/></cell><cell>335</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vi&longs;æ res gemmantur di&longs;tractis oculis.<emph.end type="italics"/></cell><cell>406</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vi&longs;æ rei geminatio non fit altero oculo in latera torto, cur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>407</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vi&longs;us res vi&longs;as, cur non duplicet, etiam &longs;i duos oculos habeamus.<emph.end type="italics"/></cell><cell>405</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vmbelici litoralis problema.<emph.end type="italics"/></cell><cell>254</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vmbram terræ parum &longs;upra Lunam tran&longs;cendere.<emph.end type="italics"/></cell><cell>137</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vmbrarum incrementa, & decrementa, cur inæqualia.<emph.end type="italics"/> 344.</cell><cell>348</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vi&longs;us res geminat, &longs;i alter oculorum digito pellatur, cur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>197</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vocum mu&longs;icalium antiquæ appellationes.<emph.end type="italics"/></cell><cell>360</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vox acuta velocior, grauis verò tarda, cur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>77</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Voluminum &longs;ectio modo rectam lineam, modo curuam refert, cur.<emph.end type="italics"/></cell><cell>356</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Vnitas, cur indiui&longs;ibilis.<emph.end type="italics"/></cell><cell>22</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Z<emph.end type="italics"/></cell><cell></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Zonas terræ, vt Arist. de&longs;ignet: & quæ &longs;ecundum ip&longs;um &longs;int habitabiles.<emph.end type="italics"/></cell><cell>156</cell></row><row><cell><emph type="italics"/>Zonam torridam quatuor reddunt habitabilem.<emph.end type="italics"/></cell><cell>159</cell></row></table><p type="head"> |
| | |
| | <s>Finis Tertij Indicis.</s></p><figure></figure><pb pagenum="31"/><p type="main"> |
| | |
| | <s>Vi&longs;um e&longs;t etiam opportunum Lectori fore, ea &longs;imul in vnum <lb/>loca colligere, in quibus Ari&longs;toteles mihi vi&longs;us e&longs;t in Ma­<lb/>thematicis &longs;copum non attigi&longs;&longs;e, vt alij pr&ecedil;&longs;ertim Peripa­<lb/>tetici facilius ea inuenire, <expan abbr="atq;">atque</expan> de ij&longs;dem iudicium ferre <lb/>po&longs;&longs;int.<lb/><arrow.to.target n="table3"></arrow.to.target></s></p><pb pagenum="33"/><table><table.target id="table3"></table.target><row><cell><emph type="italics"/>121<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Nvmero marginali: vbi ait plura Octaedra, &longs;eu Pyramides re-plere locum: in quo omnes pariter expo&longs;itores lap&longs;i &longs;unt.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>124<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Latitudinem figura, ait, cau&longs;am e&longs;&longs;e &longs;upernatationis. & aquam re&longs;i&longs;tere &longs;impliciter diui&longs;ioni.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>136<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Cometas in &longs;uprema aeris regione collocat; cuius contrarium ibi line ari demonctratione ostenditur.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>147<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait Tanaim, & Indum oriri ex monte Paropami&longs;&longs;o. & c.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>148<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait, tertia parte noctis Cauca&longs;i verticem illuminari à Sole.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>149<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait Danubium ex Pyreneo monte defluere.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>150<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait fluuium quendam non minorem Rhodano in Liguria ab&longs;orberi, & iterum egredi.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>152<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait Rubrum mare parum Atlantico Oceano commi&longs;ceri.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>159<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Zonam torridam inhabit abilem exi&longs;timat.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>164<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Putat Iridis angulos non po&longs;&longs;e vnum &longs;upra alterum collocari, &longs;ed tantummodo in orbem.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>182<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Rationes, quas in Parelij dubitationibus affert, videntur inanes.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>236<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>In &longs;ubducendo cœle&longs;tium orbium numero, memoria labitur.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>243<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait lineam O L, &longs;uperare lineam L R, quantitate P L, vt in figura.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>245<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Remum ad vectem primi generis reducit.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>246<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Temonem nauis reducit ad vectem primi generis.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>247<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>In motu Remi collato cum motu Nauigij, à Nonio erroris manifestè arguitur. eodem modo in motu Temonis.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>250<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait maioribus trochleis, aut rotulis facilius onera &longs;ubleuari.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>256<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Reducit cuneum ad vectem primi generis.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>270<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Cur res in vorticibus ad medium ferantur, veram cau&longs;am a&longs;signa-re non videtur.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>275<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Ait Danubium altero ramo in Mediterraneum, altero in Pontum effluere.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>293<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Negat Araneum filum ab intrin&longs;eco emittere, Democritum iniuria refellens. quamuis hoc vltimum ad Phy&longs;icum pertineat.<emph.end type="italics"/></cell></row><row><cell><emph type="italics"/>403<emph.end type="italics"/></cell><cell><emph type="italics"/>Problem. 2. &longs;ect. 2 3. non benè videtur a&longs;signare cau&longs;am variæ im-mer&longs;ionis nauigij.<emph.end type="italics"/></cell></row></table><figure></figure><p type="head"> |
| | |
| | <s>LOCA</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>MATHEMATICA</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>EX LIBRO</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>PRÆDICAMENTORVM</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>Per ordinem declarata.</s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg1"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg1"></margin.target>1</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex c. </s> |
| | |
| | <s>3. De his, quæ ad aliquid. </s> |
| | |
| | <s>vbi ait <emph type="italics"/>(Scientia verò &longs;i non &longs;it, <lb/>nihil probibet e&longs;&longs;e &longs;cibile, vt circuli quadratura, &longs;i e&longs;t &longs;cibilis, <lb/>&longs;cientia quidem eius nondum e&longs;t)<emph.end type="italics"/> Cum velit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>o&longs;tendere, <lb/>nó omnia correlatiua &longs;imul e&longs;&longs;e natura, id de &longs;cibili, & &longs;cien­<lb/>tia variè probat, præ&longs;ertim verò, quia multa &longs;int &longs;cibilia, <lb/>quæ tamen nondum &longs;ciantur, vt patet, inquit, in Quadratu­<lb/>ra circuli, & &longs;cientia ip&longs;ius, quia quamuis ip&longs;a circuli quadratura &longs;it &longs;cibi­<lb/>lis, nondum tamen &longs;imul cum ip&longs;a, &longs;cientia illius extat. </s> |
| | |
| | <s>Quæ vt perfectè <lb/>intelligantur, &longs;ciendum e&longs;t, quadraturam circuli, quæ à Græcis tetrago­<lb/>ni&longs;mus dicitur, nihil aliud e&longs;&longs;e, quàm propo&longs;ito cuilibet circulo exhibere <lb/>quadratum æquale. </s> |
| | |
| | <s>Quæ æqualitas debet intelligi de areis, &longs;eu &longs;patijs, ita <lb/>vt area circuli, &longs;eu &longs;patium illud, &longs;iue &longs;uperficies illa circularis, &longs;it æqualis <lb/>areæ, &longs;eu &longs;uperficiei quadratæ. </s> |
| | |
| | <s>Qua in re plurimi decipiuntur exi&longs;timantes <lb/>per quadraturam cir culi inquiri æqualitatem linearum, ita vt circumferen­<lb/>tia circuli debeat e&longs;&longs;e æqualis ambitui, &longs;eu quatuor lateribus quadrati: <lb/>quod omnino fal&longs;um e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Quadratio porrò circuli dupliciter proponi pote&longs;t, vel tanquam Theo­<lb/>rema, vel tanquam Problema <emph type="italics"/>(theorema autem e&longs;t propo&longs;itio, in qua nihil fa­<lb/>ciendum proponitur; problema verò aliquid fseri expo&longs;cit)<emph.end type="italics"/> neutrum a<gap/> t<gap/>m tem­<lb/>pore Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>erat adinuentum nam theorema inuentum e&longs;t po&longs;t ip<gap/> m ducen­<lb/>tis circiter annis ab Archimede: problema verò nondum à quoquam per­<lb/>fectè potuit reperiri. </s> |
| | |
| | <s>qua di&longs;tinctione &longs;aluari po&longs;&longs;unt nonnulli, vt Boetius <lb/>hocloco, qui aiunt, &longs;e vidi&longs;&longs;e Demon&longs;trationem quadraturæ huius, &longs;i nimi­<lb/>rum intelligant theorema. </s> |
| | |
| | <s>& alij etiam verum a&longs;&longs;erunt, dum negant hacte­<lb/>nus repertam e&longs;&longs;e, &longs;i nimirum de problemate loquantur, theorema Archi­<pb pagenum="34"/>medis e&longs;t propo&longs;itio prima acuti&longs;&longs;imi libelli de Dimen&longs;ione circuli; e&longs;t au­<lb/>tem huiu&longs;modi. </s> |
| | |
| | <s>Quilibet circulus æqualis e&longs;t triangulo rectangulo, cuius <lb/>quidem &longs;emidiameter vni laterum, quæ circa rectum angulum &longs;unt, ambi­<lb/>tus verò ba&longs;i eius e&longs;t æqualis.</s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s>Sit, v.g. </s> |
| | |
| | <s>datus circulus, cuius &longs;emidiameter A B; & fit trian gulum rectangu­<lb/>lum A B C, cuius angulus B, &longs;it rectus, & latus B A, <expan abbr="con&longs;titu&etilde;s">con&longs;tituens</expan> angulum re­<lb/>ctum B, cum ba&longs;i B C, &longs;it æquale &longs;emidiametro A B; ba&longs;is verò B C, &longs;it æqua­<lb/>lis peripheriæ eiu&longs;dem circuli dati. </s> |
| | |
| | <s>demon&longs;trat iam ibi Archimedes acuta <lb/>æquè, ac euidenti demon&longs;tratione triangulum i&longs;tud æquale e&longs;&longs;e circulo illi. <lb/>quod perinde e&longs;t, ac &longs;i o&longs;tendi&longs;&longs;et cuinam quadrato &longs;it æqualis, cum per vl­<lb/>timam 2. Eucl. </s> |
| | |
| | <s>po&longs;&longs;imus triangulo huic quadratum æquale con&longs;truere, quod <lb/>con&longs;equenter dato circulo æquale erit. </s> |
| | |
| | <s>Quod &longs;i in modum Problematis ita <lb/>proponatur: Dato circulo æquale quadratum con&longs;truere, nondum inuenta <lb/>e&longs;t ratio, quæ demon&longs;tratione confirmetur, qua id geometricè penitus, hoc <lb/>e&longs;t ad æqualitatem mathematicam, &longs;eu exacti&longs;&longs;imam effici po&longs;&longs;it, <expan abbr="tota&qacute;">totaque</expan>; dif­<lb/>ficultas po&longs;ita e&longs;&longs;e videtur in inue&longs;tigando, quonam modo exhibeamus li­<lb/>neam rectam B C, æqualem peripheriæ circuli dati. </s> |
| | |
| | <s>quam nullus hactenus <lb/>geometricè illi æqualem potuit exhibere, <expan abbr="atq;">atque</expan> exhibita <expan abbr="euid&etilde;ti">euidenti</expan> demon&longs;tra­<lb/>tione comprobare; Quamuis Archimedes acumine &longs;anè mirabili in lib. </s> |
| | |
| | <s>de <lb/>lineis &longs;piralibus, eam <expan abbr="quoq;">quoque</expan> theorematicè, non tamen problematicè inue­<lb/>&longs;tigauit. </s> |
| | |
| | <s>nam propo&longs;itione 18. illius <expan abbr="admirãdi">admirandi</expan> operis inuenit lineam rectam <lb/>æqualem circumferentiæ primi circuli &longs;piralis lineæ; propo&longs; verò 19. repe­<lb/>rit aliam rectam æqualem circumferentiæ &longs;ecundi circuli. </s> |
| | |
| | <s>tu ip&longs;um con&longs;ule, <lb/>&longs;i admirandarum rerum contemplatione delectaris. </s> |
| | |
| | <s>Multa hac de re Pap­<lb/>pus Alexandrinus lib. </s> |
| | |
| | <s>4. Math. </s> |
| | |
| | <s>coll. </s> |
| | |
| | <s>& Ioannes Buteo vnico volumine om­<lb/>nes quadraturas tain pri&longs;corum, quam recentiorum <expan abbr="cõprehen&longs;us">comprehen&longs;us</expan> e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Qua­<lb/>re qui plura cupit, eos adeat; nos tamen infra &longs;uis locis explicabimus tres <lb/>illas celebres antiquorum Antiphontis, Bri&longs;&longs;onis, & Hippocratis quadra­<lb/>turas, quamuis fal&longs;as, <expan abbr="quarũ">quarum</expan> &longs;æpe meminit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>& alij. </s> |
| | |
| | <s>&longs;olet autem à non­<lb/>nullis di&longs;putari, vtrum quadratura i&longs;ta problematica &longs;it po&longs;&longs;ibilis, nec ne, <lb/>cum videant eam à nemine, quamuis diu magno labore perqui&longs;itam, hacte­<lb/>nus adinuentam e&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>ego quidem e&longs;&longs;e po&longs;&longs;ibilem exi&longs;timo, quis enim dubi­<lb/>tare pote&longs;t, po&longs;&longs;e exi&longs;tere quadratum æquale circulo propo&longs;ito? </s> |
| | |
| | <s>Quod &longs;i po­<lb/>te&longs;t fieri, quare non etiam demon&longs;trari? </s> |
| | |
| | <s>pr&ecedil;fertim cum videamus ab Archi­<lb/>mede iam inuentam e&longs;&longs;e, quatenus Theorema e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>& præterea con&longs;tet<gap/> Hip­<lb/>pocratem quadra&longs;&longs;e lunulam, vt &longs;uo loco dicemus, & Archimedem in libel­<pb pagenum="35"/>lo de quadratura Paraboles, quadra&longs;&longs;e ip&longs;am Parabolem, quæ tamen duæ fi­<lb/>guræ, lunula &longs;cilicet, & parabola &longs;unt curuilineæ.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg2"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg2"></margin.target>2</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>de Priori <emph type="italics"/>(in &longs;cientijs demon&longs;tratiuis e&longs;t prius, & po&longs;terius ordine, <lb/>elementa enim priora &longs;unt ijs, quæ de&longs;cribuntur, nam principia prior a &longs;unt theore­<lb/>matibus ordine)<emph.end type="italics"/> verba illa, nam principia, &c. </s> |
| | |
| | <s>quæ non &longs;unt in antiqua tran­<lb/>&longs;latione de&longs;ump&longs;imus ex ca&longs;tigati&longs;&longs;imo græco codice editionis Francfor­<lb/>dien&longs;is, propterea quod totum hunc locum declarant; &longs;unt autem i&longs;ta, <lb/><foreign lang="greek">ai/gar arxai/ pro/terai tw_n qewrhma/twn th ta/xei.</foreign> per &longs;cientias autem demon&longs;tra­<lb/>tiuas intelligendas e&longs;&longs;e hoc loco ip&longs;as Mathematicas ex eo patet, quod illis <lb/>a&longs;&longs;ignet Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>De&longs;criptiones; nam hoc verbo, De&longs;criptiones, &longs;eu figuratio­<lb/>nes, &longs;olet ip&longs;e Mathematicas Demon&longs;trationes innuere, quod in ip&longs;is figu­<lb/>rationes, & De&longs;criptiones adhibeantur, vt alijs locis patebit: idcirco ver­<lb/>ba illa à nobis addita ex græco, optim è <expan abbr="præced&etilde;tia">præcedentia</expan> exponunt, cum per ele­<lb/>menta intelligantur principia, qualia funt initio Euclidis, & per de&longs;criptio­<lb/>nes exponant theoremata. </s> |
| | |
| | <s>quod autem principia illa ordine priora &longs;int de­<lb/>mon&longs;trationibus, &longs;iue ip&longs;as præcedant, ex ip&longs;a primi Euclidis in&longs;pectione <lb/>patere pote&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg3"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg3"></margin.target>3</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>de motu <emph type="italics"/>(Quadratum augetur Gnomone circumpo&longs;ito)<emph.end type="italics"/> Gnomon vox <lb/>græca inter alia &longs;ignificat in&longs;trumentum illud, quod Latini tum amu&longs;&longs;im, <lb/><figure id="fig2"></figure><lb/>tum normam appellant, Itali verò, Squadra, ad <lb/>cuius &longs;imilitudinem Geometræ denominarunt fi­<lb/>guram quandam, &longs;eu portionem cuiu&longs;uis paralle­<lb/>logrammi, vt videre e&longs;t in definitione &longs;ecunda <lb/>2. elem. </s> |
| | |
| | <s>& in præ&longs;enti figura, in qua quadratum <lb/>A B C D, circumpo&longs;ito gnomone E F G, augetur, <lb/>& fit maius quadratum H B I L.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Idem etiam verum e&longs;t in quadrato arithmeti­<lb/>co, &longs;iue in numero quadrato: is enim pariter ad­<lb/>dito Gnomone augetur. </s> |
| | |
| | <s>i. addito numero impari. <lb/>quemadmodum infra 3. Phy&longs;. </s> |
| | |
| | <s>tex. </s> |
| | |
| | <s>26. fusè explicabimus.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Primo Priorum re&longs;olutoriorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg4"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg4"></margin.target>4</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Aliquorum opinio e&longs;t, Ari&longs;totelem ho&longs;ce libros appella&longs;&longs;e re&longs;olu­<lb/>torios, quod per illos doceat &longs;yllogi&longs;mum, ac demon&longs;trationem <lb/>iam factam in &longs;ua immediata principia re&longs;oluere, quam opinio­<lb/>nem meum non e&longs;t, nunc refellere. </s> |
| | |
| | <s>per&longs;ua&longs;um tamen mihi e&longs;t, rem <lb/>multo aliter &longs;e habere, veram rationem huius tituli petendam e&longs;&longs;e ex peni­<lb/>tiori Mathematicorum eruditione. </s> |
| | |
| | <s>Sciendum <expan abbr="itaq;">itaque</expan> id, quod tradit Pappus <lb/>Alex. </s> |
| | |
| | <s>initio &longs;eptimi Mathem. </s> |
| | |
| | <s>collect. </s> |
| | |
| | <s>antiqui&longs;&longs;imos videlicet Geometras, <lb/>Euclidem, Apollonium Pergæum, & Ari&longs;t&ecedil;um &longs;crip&longs;i&longs;&longs;e libros de re&longs;olutio­<lb/>ne, in quibus ars tradebatur, qua propo&longs;ito quouis theoremate, aut proble­<lb/>mate po&longs;&longs;ent facile ex eo, tanquam vero accepto inue&longs;tigare aliquam veri­<lb/>tatem, per quam deinde componerent illius, quod quærebatur, Demon&longs;tra­<lb/>tionem; inue&longs;tigationem illam appellabant re&longs;olutionem: compo&longs;itionem <lb/>verò nominabant di&longs;cur&longs;um <expan abbr="illũ">illum</expan>, quo ex vero illo per re&longs;olutionem inuento, <pb pagenum="36"/>o&longs;tendebant conclu&longs;ionem. </s> |
| | |
| | <s>Porrò Diogenes Laert. </s> |
| | |
| | <s>huius re&longs;olutionis in­<lb/>uentorem facit Platonem: à quo eam Leodamas Tha&longs;ius didicit, cuius be­<lb/>neficio, pluries deinde Geometricas demon&longs;trationes adinuenit. </s> |
| | |
| | <s>definitio <lb/><expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> e&longs;t a pud Euclidem ad primam propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>13. Elem. </s> |
| | |
| | <s>iuxta tran&longs;latio­<lb/>nem Zamb<gap/>rti, & Commandini; vbi etiam <expan abbr="quinq;">quinque</expan> priora theoremata, pri­<lb/>mò per re&longs;olutionem, deinde per compo&longs;itionem demon&longs;trantur, quæ tan­<lb/>quam per&longs;picua exempla rei propo&longs;itæ in&longs;eruire po&longs;&longs;unt. </s> |
| | |
| | <s>&longs;unt præterea fre­<lb/>quentes huiu&longs;modi re&longs;olutiones in operibus Archimedis, Apollonij, & Pap­<lb/>pi. </s> |
| | |
| | <s>extat adhuc liber Datorum Euclidis, qui geometricis re&longs;olutionibus in­<lb/>&longs;eruiebat. </s> |
| | |
| | <s>vtinam extarent etiam alij de re&longs;olutione, quorum auxilio non <lb/>tantopere recentiores Mathematici in inueniendis Demo&longs;trationibus la­<lb/>borarent; hanc re&longs;olutionem, &longs;ic Pappus fu&longs;ius, quam Euclides explicat; <lb/>re&longs;olutio e&longs;t via à quæ&longs;ito tanquam conce&longs;&longs;o per ea, quæ exip&longs;o con&longs;equun­<lb/>tur ad aliquod certum, & conce&longs;&longs;um: in re&longs;olutione enim id, quod quæritur <lb/>tanquam factum, & verum &longs;upponentes, quid ex hoc &longs;equatur, con&longs;idera­<lb/>mus, quou&longs;que incidamus in aliquod iam cognitum, vel quod &longs;it è numero <lb/>principiorum. </s> |
| | |
| | <s>Quod quidem erat fignum euidens, quæ&longs;itum quoque verum <lb/>e&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>eadem omnino habet Proclus in comm. </s> |
| | |
| | <s>ad &longs;extam primi elem. </s> |
| | |
| | <s>Quod <lb/>porrò Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ip&longs;e hanc re&longs;olutionem Mathematicam cognouerit e&longs;&longs;e medij <lb/>inqui&longs;itionem manife&longs;tum e&longs;t ex cap. </s> |
| | |
| | <s>3. lib. </s> |
| | |
| | <s>3. Ethyc. </s> |
| | |
| | <s>vbi &longs;ic ait <emph type="italics"/>(Qui enim <lb/>con&longs;ultat, quærere videtur, & re&longs;oluere prædicto modo, quemadmodum de&longs;igna­<lb/>tiones)<emph.end type="italics"/> vbi per de&longs;ignationes intelligit Geometricas demon&longs;trationes, vt <lb/>&longs;upra innuimus, & infra probabimus; cum ergo con&longs;ultatio nihil aliud &longs;it, <lb/>quam medij idonei ad finem in rebus agendis inqui&longs;itio, eamque dicat e&longs;&longs;e <lb/>&longs;imilem re&longs;olutioni Geometricæ, manife&longs;tum e&longs;t, ip&longs;am <expan abbr="quoq;">quoque</expan> re&longs;olutionem <lb/>e&longs;&longs;e medij in rebus &longs;peculatiuis idonei perue&longs;tigationem. </s> |
| | |
| | <s>Exi&longs;timo igitur <lb/>cum docti&longs;&longs;imis Zabarella, Burana, Toleto, & alijs, Ari&longs;totilem non &longs;olum <lb/>hanc &longs;uam logicam ad mathematicarum &longs;cientiarum typum compegi&longs;&longs;e, <lb/>verum potius imitatum e&longs;&longs;e opus illud Euclidis de re&longs;olutione, atque ex eo <lb/>non &longs;olum plurima exempla Geometrica, verum etiam titulum de&longs;ump&longs;i&longs;&longs;e, <lb/>præ&longs;ertim cum argumentum e&longs;&longs;et ferè idem vtrobique, &longs;ed Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>intentio <lb/>fuerit accommodare re&longs;olutionem omnibus <expan abbr="&longs;ci&etilde;tijs">&longs;cientijs</expan>; Euclidis verò, & alio­<lb/>rum Geometriæ &longs;oli. </s> |
| | |
| | <s>hinc patere pote&longs;t, cur hi libri re&longs;olutorij in&longs;cribantur, <lb/>quod &longs;cilicet tradunt methodum, qua valeamus quæ&longs;itum quoduis re&longs;olue­<lb/>re, ide&longs;t, ex quæ&longs;ito tanquam vero inue&longs;tare aliquam veritatem, per quam <lb/>deinde propo&longs;itæ quæ&longs;tionis rationem methodo compo&longs;itiua reddamus. </s> |
| | |
| | <s>Et <lb/>verò cum reliquas appellationes Problematis, Theorematis, Propo&longs;itionis, <lb/>definitionum, po&longs;tulatorum, axiomatum, & alia huiu&longs;modi ex Geometri­<lb/>cis ad omnes &longs;cientias tran&longs;tulerit, quid ni etiam re&longs;olutionem? </s> |
| | |
| | <s>maximè <lb/>verò, quia &longs;i horum lib. </s> |
| | |
| | <s>intentio e&longs;&longs;et docere iam factum &longs;yllogi&longs;mum in &longs;ua <lb/>principia re&longs;oluere, parum e&longs;&longs;et vtilis; imò nec vtilis, &longs;ed &longs;uperfluum quid. <lb/>at verò vbinam docuit hanc re&longs;olutionem? </s> |
| | |
| | <s>profecto nullibi. </s> |
| | |
| | <s>quid opus e&longs;t <lb/>iam factum &longs;yllogi&longs;mum re&longs;oluere? </s> |
| | |
| | <s>at verò propo&longs;itam quæ&longs;tionem re&longs;ol­<lb/>uere veterum mathematicorum more, hoc opus, hic labor e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Hanc porrò re&longs;olutionem attendendam e&longs;&longs;e primò penes formam, quam <lb/>docet primis duobus analyticis; &longs;ecundò penes materiam, quam tradit duo­<pb pagenum="37"/>bus vltimis, non prætereundum. </s> |
| | |
| | <s>reliquas duas logicæ partes, Topicam &longs;ci­<lb/>licet, & Elenchos, quæ &longs;yllogi&longs;mos probabilem, & apparentem docent, no­<lb/>luit appellare re&longs;olutorios, quamuis inuentionem mediorum doceant, quia <lb/>iam mos i&longs;te inoleuerat apud Philo&longs;ophos, & Mathematicos, vt illa &longs;ola <lb/>pars, quæ ex materia nece&longs;&longs;aria doceret &longs;yllogi&longs;mum demon&longs;tratiuum con­<lb/>&longs;truere, diceretur re&longs;olutio: cum Mathematici, qui primi de re&longs;olutione <lb/>&longs;crip&longs;erunt, talem materiam &longs;olum con&longs;iderent.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg5"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg5"></margin.target>5</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>23. &longs;ecti primi lib. </s> |
| | |
| | <s>1. <emph type="italics"/>(Vt quod diameter incommen&longs;urabilis eo, quod <lb/>imparia æqualia paribus fiant, &longs;i fuerit po&longs;ita commen&longs;ur abilis. </s> |
| | |
| | <s>æqualia igitur fieri <lb/>imparia paribus ratiocinantur, diametrum vtrò incommen&longs;urabilem e&longs;&longs;e ex &longs;uppo­<lb/>&longs;itione <expan abbr="mon&longs;trãt">mon&longs;trant</expan>, quoniam fal&longs;um accidit propter contradictionem)<emph.end type="italics"/> Euclides pri­<lb/>mis duabus definitionibus 10. elem. </s> |
| | |
| | <s>definit, quæ nam &longs;int magnitudines <lb/>commen&longs;. </s> |
| | |
| | <s>& quæ incommen&longs;. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ic; commen&longs;. </s> |
| | |
| | <s>magnitudines dicuntur, quas <lb/><figure id="fig3"></figure><lb/>eadem men&longs;ura metitur, vt &longs;i fuerint duæ magnitu­<lb/>dines, A, & B, quas eadem men&longs;ura C, ide&longs;t quan­<lb/>titas C, metiatur, ide&longs;t <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan> C, applicata quan­<lb/>titati A, & per ip&longs;am aliquoties replicata ip&longs;am ad­<lb/>æquatè ab&longs;umat, vt &longs;i linea C, quinquies &longs;uper li­<lb/>neam A, replicata eam præcisè, & perfectè omninò <lb/>adæquaret: & eadem linea C, applicata lineæ B, & &longs;uper illam ter, v.g. </s> |
| | |
| | <s>re­<lb/>petita ip&longs;am con&longs;umeret, diceretur <expan abbr="vtranq;">vtranque</expan> metiri, & proinde duas lineas <lb/>A, & B, e&longs;&longs;e comm. </s> |
| | |
| | <s>definit po&longs;tea <expan abbr="incomm&etilde;&longs;">incommen&longs;</expan> hoc modo, incomm, autem, qua­<lb/>rum nullam contingit communem men&longs;uram reperiri; vt &longs;i duarum linea­<lb/><figure id="fig4"></figure><lb/>rum, A, B, nunquam po&longs;&longs;et reperiri aliqua men&longs;u­<lb/>ra, quæ <expan abbr="vtranq;">vtranque</expan> adæquatè metiretur, v. </s> |
| | |
| | <s>g. &longs;i linea <lb/>C, men&longs;uraret A, quater &longs;umpta, ter autem &longs;umpta <lb/>non adæquaret omnino <expan abbr="lineã">lineam</expan> B, &longs;ed deficeret, vel ex­<lb/>cederet aliquantulum, <expan abbr="atq;">atque</expan> hoc fieret in quauis alia <lb/>men&longs;ura, loco ip&longs;ius C, a&longs;&longs;umpta, &longs;iue maior, &longs;iue <lb/>minor ip&longs;a C, vt <expan abbr="vtranq;">vtranque</expan> nunquam perfectè metiretur, e&longs;&longs;ent duæ illæ lineæ <lb/>incommen&longs;. </s> |
| | |
| | <s>Extare porrò tales lineas, & &longs;uperficies, & corpora, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>; quam­<lb/>plurima, ac penè infinita ex 10. Elem. </s> |
| | |
| | <s>manife&longs;tum e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>inuentum autem hu­<lb/>ius a&longs;ymmetriæ, quod Pythagoricis veteres attribuunt, mihi &longs;emper vi&longs;um <lb/>e&longs;t omni maius admiratione, cum nulla experientia, <expan abbr="nullus&qacute;">nullusque</expan>; effectus in ip­<lb/>&longs;ius cognitionem potuerit pri&longs;cos illos Geometras inducere. </s> |
| | |
| | <s>Quapropter <lb/>non immeritò diuinus ille Plato lib. </s> |
| | |
| | <s>7. de legib. </s> |
| | |
| | <s>huius a&longs;ymmetriæ ignora­<lb/>tionem, adeo dete&longs;tatus e&longs;t, vt eam non hominum, &longs;ed &longs;uum, pecorumque <lb/>ignorantiam cen&longs;uerit. </s> |
| | |
| | <s>inter lineas incommen&longs;. </s> |
| | |
| | <s>&longs;unt diameter, & latus eiu&longs;­<lb/>dem quadrati, quia nulla pote&longs;t reperiri men&longs;ura quantumuis exigua, vti <lb/><figure id="fig5"></figure><lb/>e&longs;t lineola E, in præ&longs;enti quadrato, etiam&longs;i illam in <lb/>infinitum &longs;ubdiuidas, quæ <expan abbr="vtranq;">vtranque</expan> lineam, diame­<lb/>trum &longs;cilicet A C, & latus quoduis ex quatuor, v. </s> |
| | |
| | <s>g. <lb/>latus B C, præcisè omnino metiatur. </s> |
| | |
| | <s>theorema <lb/>i&longs;tud demon&longs;tratur in vltima 10. Elem. </s> |
| | |
| | <s>eodem me­<lb/>dio, quod ab Ari&longs;totele hic innuitur; Euclides ex <lb/>&longs;uppo&longs;itione alterius partis contradictionis ip&longs;ius <pb pagenum="38"/>propo&longs;itionis, quæfal&longs;a e&longs;t, nimirum &longs;uppo&longs;ito prædictas lineas e&longs;&longs;e comm. <lb/>deducit ad impo&longs;&longs;ibile, &longs;iue, vt ait hic Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>fal&longs;um ratiocinatur, quod &longs;ci­<lb/>licet idem numerus e&longs;&longs;et par, & impar, quod Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ignificat, quando ait, <lb/>imparia æqualia paribus fiunt. </s> |
| | |
| | <s>ex quo ab&longs;urdo deducitur fal&longs;am e&longs;&longs;e prædi­<lb/>ctam &longs;uppo&longs;itionem, quæ a&longs;truebat e&longs;&longs;e comm. </s> |
| | |
| | <s>& proinde altera pars con­<lb/>tradictionis, quæ e&longs;t, e&longs;&longs;e incomm. </s> |
| | |
| | <s>vera a&longs;truitur. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus &longs;atis videtur ex­<lb/>plicari hic locus. </s> |
| | |
| | <s>videas igitur, quàm leuiter nonnulli no&longs;træ tempe&longs;tatis <lb/>ageometreti i&longs;tud exponant, dicentes diametrum e&longs;&longs;e incomm. </s> |
| | |
| | <s>co&longs;tæ, nihil <lb/>aliud &longs;igni&longs;icare, quam diametrum e&longs;&longs;e longiorem co&longs;ta, qua expo&longs;itione <lb/>nihil ineptius. </s> |
| | |
| | <s>Aduerte tandem figuram vulgatæ editionis e&longs;&longs;e ineptam, <lb/>cum habeat duo quadrata alterum &longs;uper diametro alterius, quorum maius <lb/>&longs;uperuacaneum e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg6"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg6"></margin.target>6</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Et cap. </s> |
| | |
| | <s>24. &longs;ecti primi libri primi <emph type="italics"/>(Sed magis efficitur manife&longs;tum in de&longs;cri­<lb/>ptionibus, vt quod æquicruris, qui ad ba&longs;im æquales &longs;int, ad centrum ductæ A B, <lb/>A C, &longs;i igitur æqualem accipiat A G, angulum ip&longs;i A B D, non omnino ex. </s> |
| | |
| | <s>&longs;timans <lb/>æquales, qui &longs;emicirculorum, & rur&longs;us G, ip&longs;i D, non omnem a&longs;&longs;umens eum, qui &longs;e­<lb/>cti. </s> |
| | |
| | <s>amplius ab æqualibus existentibus totis angulis, & ablatorum æquales e&longs;&longs;e re­<lb/>tiquos E, F, quod ex principio petet, ni&longs;i acceperit ab æqualibus demptis æqualia <lb/>derelinqui.)<emph.end type="italics"/> Primum &longs;cias characteres vulgatæ editionis, vna cum figura ip­<lb/>&longs;is re&longs;pondente, e&longs;&longs;e mendo&longs;os; propterea ex textu græco vtrunque corri­<lb/>gendum putaui in hunc, quem vidi&longs;ti modum. </s> |
| | |
| | <s>Secundo, per de&longs;criptiones <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>intelligere <expan abbr="demõ&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> Geometricas &longs;upra diximus, quod ex hoc <lb/>loco euidenter confirmatur, vbi manife&longs;tè loco de&longs;criptionis &longs;upponit li­<lb/>nearem demon&longs;trationem. </s> |
| | |
| | <s>In hoc <expan abbr="itaq;">itaque</expan> exemplo vult Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>illud demon­<lb/>&longs;trare, quod Euclides in 5. primi o&longs;tendit, alio tamen modo, &longs;cilicet I&longs;o&longs;ce­<lb/>lium triangulorum, qui ad ba&longs;im &longs;unt anguli, inter &longs;e &longs;unt æquales. </s> |
| | |
| | <s>e&longs;t au­<lb/>tem figura in omnibus textibus deprauata, quam &longs;ic puto <expan abbr="rè&longs;tītuendam">rè&longs;tintuendam</expan> e&longs;&longs;e <lb/>ex quodam græco codice, qui characteres hoc modo appo&longs;uerat. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it I&longs;o&longs;ce­<lb/><figure id="fig6"></figure><lb/>les C A B, cuius ba&longs;is C B, Dico angulos &longs;upra ba&longs;im, <lb/>in quibus literæ E F, e&longs;&longs;e inuicem æquales. </s> |
| | |
| | <s>facto centro <lb/>in A, de&longs;cribatur circulus A B C, tran&longs;iens per puncta <lb/>C B, iam &longs;ic. </s> |
| | |
| | <s>omnes anguli &longs;emicirculi &longs;unt æquales in­<lb/>ter &longs;e, ergo anguli A C G, A B D, &longs;unt æquales. </s> |
| | |
| | <s>Præte­<lb/>rea cùm anguli ciu&longs;dem &longs;ectionis &longs;int æquales ad inui­<lb/>cem, erunt anguli &longs;ectionis C B D G, nimirum anguli, <lb/>in quibus &longs;unt G, & D, inter &longs;e æquales: <expan abbr="cum&qacute;">cumque</expan>; hi duo <lb/>anguli &longs;ectionis &longs;int partes <expan abbr="angulorũ">angulorum</expan> &longs;emicirculi A C G, <lb/>A B D, &longs;i illi ab his auferantur, auferuntur æquales anguli ab æqualibus an­<lb/>gulis, ergo anguli, qui remanent, &longs;cilicet E, & F, erunt æquales, quod erat <lb/>demon&longs;trandum. </s> |
| | |
| | <s>hinc Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>infert manife&longs;tum e&longs;&longs;e oportere in omni &longs;yllo­<lb/>gi&longs;mo, reperiri vniuer&longs;ales, & affirmatiuas propo&longs;itiones, vt Factum e&longs;t in <lb/>præcedenti aliter e&longs;&longs;et petitio principij. </s> |
| | |
| | <s>Quænam vero &longs;it æqualitas, quam <lb/>Geometræ con&longs;iderant, infra cap. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;ecti 3. explicabicur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg7"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg7"></margin.target>7</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>2. &longs;ecti 2. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. <emph type="italics"/>(Secundum veritatem quidem ex ijs, quæ &longs;ecundum <lb/>veritatem de&longs;cribuntur ine&longs;&longs;e, ad dialecticos autem &longs;yllogi&longs;mos ex propo&longs;itionibus <lb/>&longs;ecundum opinionem)<emph.end type="italics"/> verba illa; ex ijs, quæ <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> veritatem de&longs;cribuntur <pb pagenum="39"/>ine&longs;&longs;e; &longs;ic græcè, <foreign lang="greek">e/a tw_n xata\ aleiq/ei/an diagegramme/non,</foreign> vbi manife&longs;tè vtitur <lb/>verbo, De&longs;cribere, per quod &longs;uperius annotauimus apud Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ignificari <lb/>Geometricas demon&longs;trationes, nam eas opponit dialecticis &longs;yllogi&longs;mis, &longs;e­<lb/>quentibus verbis, cum dixit (ad diale cticos autem &longs;yllogi&longs;mos ex propo&longs;i­<lb/>tionibus &longs;ecundum opinionem) hac adhibita con&longs;ideratione, quam inter­<lb/>pres non videtur adhibui&longs;&longs;e, &longs;en&longs;us huius loci non erit ob&longs;curus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg8"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg8"></margin.target>8</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex eodem loco paulo po&longs;t <emph type="italics"/>(Quare principia quidem, quæ &longs;ecundum <expan abbr="vnum-quodq;">vnum­<lb/>quodque</expan> &longs;unt experimenti est tradere: dico autem, vt a&longs;trologicam experientiam <lb/>a&longs;trologicæ &longs;cientiæ: acceptis enim apparentibus <expan abbr="&longs;uffici&etilde;ter">&longs;ufficienter</expan>, ita inuentæ &longs;unt a&longs;tro­<lb/>logicæ demonstrationes)<emph.end type="italics"/> Cum rationem tradat inueniendorum mediorum ad <lb/>quodlibet problema demon&longs;trandum; nunc docet, non omnia in &longs;eientijs <lb/>po&longs;&longs;e probari, aut demou&longs;trari: principia enim &longs;cientiarum <expan abbr="nõ">non</expan> demon&longs;tran­<lb/>tur, &longs;ed &longs;ola experientia manife&longs;ta &longs;unt; vt patet in A&longs;tronomia, quæ ab ex­<lb/>perientia &longs;ua &longs;olet &longs;tabilire principia: principijs autem <expan abbr="experim&etilde;to">experimento</expan> con&longs;ti­<lb/>tutis ex ip&longs;is reliqua problemata <expan abbr="demon&longs;trãtur">demon&longs;trantur</expan>. </s> |
| | |
| | <s>duo autem &longs;unt apud a&longs;tro­<lb/>nomos genera experimenti, primum dicitur Phænomena, ide&longs;t, <expan abbr="appar&etilde;tiæ">apparentiæ</expan>; <lb/>& &longs;unt ea, quæ vulgo omnibus patent, vt Solem oriri, & occidere; a&longs;tra fer­<lb/>ri circulariter, diem augeri modo, modo minui: & his &longs;imilia. </s> |
| | |
| | <s>alterum ge­<lb/>nus dicitur ob&longs;eruationes, quæ tantummodo a&longs;tronomiæ peritis per ob&longs;er­<lb/>uationem innote&longs;cunt, vt Solem inæqualiter ferri proprio motu per Zodia­<lb/>cum; aliquando maiorem, aliquando minorem videri; plures dies immo­<lb/>rari citra æquatiorem in parte Zodiaci boreali, quam in altera vltra æqua­<lb/>torem au&longs;trali. </s> |
| | |
| | <s>dies naturales e&longs;&longs;e inuicem inæquales, &c. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus deinde <lb/>ponunt eccentricos, & augem, ad &longs;aluandas tum apparentias, tum ob&longs;erua­<lb/>tiones; & hac ratione a&longs;trologica &longs;cientia paulatim reperta e&longs;t, ac in dies <lb/>reperitur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg9"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg9"></margin.target>9</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>3. &longs;ecti 2. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. <emph type="italics"/>(Vt an ne diameter incomm.)<emph.end type="italics"/> loquitur de a&longs;ymme­<lb/>tria diametri, & co&longs;tæ eiu&longs;dem quadrati, de qua fusè egimus &longs;uperius in <lb/>cap. </s> |
| | |
| | <s>23. &longs;ecti 1. huius libri; quæ &longs;i repetantur, optimè hunc <expan abbr="locũ">locum</expan> declarant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg10"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg10"></margin.target>10</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;ecti 3. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. <emph type="italics"/>(Sit A, duo recti, in quo B, triangulus, in quo C, <lb/>æquicrus, ip&longs;i <expan abbr="itaq;">itaque</expan> C, ine&longs;t A. per B; ip&longs;i vero B, non amplius per aliud, per &longs;e <lb/>namque triangulus habet duos rectos)<emph.end type="italics"/> nullum aliud exemplum tam frequenter <lb/>v&longs;urpat Philo&longs;ophus, quam i&longs;tud ex Mathematicis de&longs;umptum de triangu­<lb/>lo, &longs;cilicet, omnis triangulus habet tres angulos æquales duobus rectis an­<lb/>gulis, cuius Demon&longs;tratio e&longs;t in 32. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>quod, vt probè intelliga­<lb/>tur, explicandum e&longs;t penes quid attendenda &longs;it æqualitas inter angulum, & <lb/>angulum, quod facile a&longs;&longs;equemur, &longs;i meminerimus angulum e&longs;&longs;e in clinatio­<lb/>nem illam, quam duæ lineæ non in directum po&longs;itæ faciunt: &longs;iue etiam (vt <lb/>melius percipiamus) angulum e&longs;&longs;e acumen illud, &longs;iue mucronem <expan abbr="illũ">illum</expan>, quem <lb/>duæ lineæ non in directum con&longs;titutæ faciunt, vt duarum linearum A B, A C, <lb/><figure id="fig7"></figure><lb/>inclinatio in puncto A, &longs;iue acumen illud, &longs;iue mucro, <lb/>e&longs;t ratio anguli. </s> |
| | |
| | <s>&longs;olum igitur duo anguli erunt æqua­<lb/>les, <expan abbr="quãdo">quando</expan> vnius acumen æquale erit acumini alterius; <lb/>etiam &longs;i lineæ con&longs;tituentes vnum angulum &longs;int lon­<lb/>giores lineis alterum angulum con&longs;tituentibus, quia <lb/>quantitas anguli non attenditur penes longitudinem <pb pagenum="40"/><expan abbr="linearũ">linearum</expan>, &longs;ed penes inclinationem, & mucronem, quem faciunt: vnde etiam&longs;i <lb/>duæ lineæ prædictæ A B, A C, productæ, &longs;iue etiam decurtatæ fuerint, dum­<lb/>modo &longs;itus, &longs;iue po&longs;itio ip&longs;arum, quam ad inuicem habent, non varietur, <lb/>erit &longs;emper eadem quantitas anguli A. </s> |
| | |
| | <s>Aduertendum præterea rationem <lb/>anguli non po&longs;&longs;e &longs;aluari in &longs;olo puncto A, in quo lineæ concurrunt, &longs;ed ne­<lb/>ce&longs;&longs;ariam e&longs;&longs;e aliquam quantitatem, quamuis exiguam, linearum A B, A C. <lb/>Notandum etiam, quod in nominatione angulorum, quæ fit per tres lite­<lb/>ras, &longs;emper literam illam e&longs;&longs;e medio loco proferendam, quæ ad acumen ip­<lb/>&longs;um po&longs;ita e&longs;t, vt in &longs;uperiori, litera A, debet &longs;emper media proferri, dicen­<lb/>do angulum B A C, &longs;iue C A B, <expan abbr="nũquam">nunquam</expan> tamen licet dicere angulum A C B, <lb/>vel C B A. </s> |
| | |
| | <s>Porrò quemadmodum vnus angulus vni angulo æqualis e&longs;t, ita <lb/><expan abbr="aliquãdo">aliquando</expan> duo anguli &longs;unt vni angulo æquales, vt patet, &longs;i vnus angulus, v.g. <lb/>angulus B A C, diuidatur in duos angulos à linea A D. tunc enim duo angu­<lb/><figure id="fig8"></figure><lb/>li partiales B A D, D A C, erunt æquales totali angulo <lb/>B A C, cum partes omnes &longs;imul &longs;umptæ &longs;int &longs;uo toti æqua­<lb/>les. </s> |
| | |
| | <s>pariter tres anguli po&longs;&longs;unt æquari & vni, & duobus <lb/>alijs angulis, quando nimirum a cumina, &longs;iue mucrones il­<lb/>li &longs;imul ad vnum punctum con&longs;tituti <expan abbr="adæquar&etilde;tur">adæquarentur</expan> mucro­<lb/>niilli, quem con&longs;tituerent alij duo anguli, quibus illi tres <lb/>&longs;unt pares, v.g. </s> |
| | |
| | <s>&longs;int tres anguli trianguli A B C, <expan abbr="&longs;int&qacute;">&longs;intque</expan>; alij duo anguli recti, <lb/><figure id="fig9"></figure><lb/>quos linea perpendicularis D E, facit cum li­<lb/>nea F G; &longs;it <expan abbr="inquã">inquam</expan> anguli recti D E F, D E G, <lb/>tunc tres anguli illius <expan abbr="triãguli">trianguli</expan> <expan abbr="dic&etilde;tur">dicentur</expan> æqua­<lb/>les duobus hi&longs;ce rectis, &longs;i tres illi mucrones <lb/>trianguli fimul &longs;umpti, & vniti ad punctum <lb/>E, ad quod duo <expan abbr="quoq;">quoque</expan> mucrones angulorum <lb/><figure id="fig10"></figure><lb/>rectorum coeunt, congruent omnino duobus <lb/>prædictis angulis rectis, &longs;iue duobus illis mu­<lb/>cronibus angulorum rectorum, &longs;iue con&longs;ti­<lb/>tuent lineam rectam F E G, &longs;icuti faciunt <lb/>etiam duo illi anguli recti; &longs;iue etiam dica­<lb/>mus, occupabunt idem &longs;patium omninò, & <lb/>præcisè, quod occupant duo recti: v.g. </s> |
| | |
| | <s>&longs;i mucro B, ibi poneretur, faceret <lb/>angulum F E H, & &longs;i ibi iuxta ip&longs;um apponeretur mucro A, faceret angulum <lb/>H E I. quem &longs;i deinceps &longs;ub&longs;equetur reliquus angulus C, con&longs;titueret <expan abbr="reli-quũ">reli­<lb/>quum</expan> angulum I E G. iam, vt vides, illi tres anguli ad E, tran&longs;lati, &longs;unt æqua­<lb/>les duobus rectis ad E, pariter con&longs;titutis, cum illi tres fiant partes duorum <lb/>rectorú, vel quia occupant idem &longs;patium, vel eandem lineam rectam F E G, <lb/>con&longs;tituant. </s> |
| | |
| | <s>habet igitur omne triangulum &longs;iue &ecedil;quilaterum, &longs;iue &longs;calenum, <lb/>&longs;iue I&longs;o&longs;celes mirabilem hanc proprietatem, vt tres anguli, cuiu&longs;uis trian­<lb/>guli &longs;int æquales duobus rectis angulis. </s> |
| | |
| | <s>Quam demon&longs;trationem primi om­<lb/>nium Pythagorici perfecerunt, vt refert Proclus ad 32. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>Eucli­<lb/>des deinde ibidem aliter, quam Pythagorici idem demon&longs;trauit. </s> |
| | |
| | <s>Quod &longs;i <lb/>quis huius rei <expan abbr="experi&etilde;tiam">experientiam</expan> aliquam velit; etiam&longs;i non exactam (cum æqua­<lb/>litas mathematica non cadat &longs;ub &longs;en&longs;um, &longs;ed &longs;ola intelligentia percipiatur, <lb/>quippe quæ in materia intelligibili, non autem &longs;en&longs;ibili ver&longs;atur, & cuius <pb pagenum="41"/>æqualitas nullum di&longs;crimen, quantumuis minimum admittat, quod &longs;en&longs;ui <lb/>vitare ob &longs;ui imperfectione<gap/>on licet: vnde inter eæ, quæ mathematicè <lb/>&longs;unt æqualia, nullus intellectus aliquam valeat reper<gap/>re differentiam) &longs;umat <lb/>inquam triangulum quodpiam materiale, vt ex charta, quantum fieri po­<lb/>ce&longs;t perfectum, deinde ducat lineam vnam perpendicularem &longs;uper aliam, <lb/>quæ &longs;cilicet faciat, cum illa duos angulos rectos. </s> |
| | |
| | <s>po&longs;tea ab&longs;cindat tres an­<lb/>gulos trianguli materialis, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>; ita &longs;imul componat, vt mucrones illorum <lb/>&longs;int vniti, & contigui ad punctum lineæ perpendicularis cum altera, vti e&longs;t <lb/>in &longs;uperiori figura punctnm E; & illicò apparebit tres illos angulos mate­<lb/>riales obtegere adæquatè totum illud &longs;patium duorum rectorum, quos per­<lb/>pendicularis con&longs;tituit. </s> |
| | |
| | <s>Hoc autem experiri poteris in diuer&longs;is admodum <lb/>triangulis Scalenis, Rectangulis, I&longs;o&longs;celibus, Aequilateris, &c. </s> |
| | |
| | <s>non &longs;ine de­<lb/>lectatione, atque hic e&longs;t &longs;en&longs;us illorum verborum, omnis triangulus habet <lb/>tres &ecedil;quales duobus rectis. </s> |
| | |
| | <s>Ab&longs;tineo à demon&longs;trationibus geometricis, quo­<lb/>niam ij, qui Mathematicis &longs;unt imbuti, no&longs;tra hac opera parum indigent. <lb/>&longs;i quis tamen volet, con&longs;ulat 32. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>Ex hac igitur declaratione <lb/>licet cogno&longs;cere nonnullos ageometretos locum hunc, & &longs;imiles &longs;ub&longs;equen­<lb/>tes non &longs;atis intelligere, dicentes, nihil aliud verba illa Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>velle &longs;ignifi­<lb/>care, quàm omnem triangulum habere tres angulos, quod inquiunt, noti&longs;­<lb/>&longs;imum e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Sed &longs;i incidant in &longs;equentia; æquales duobus rectis, tunc, cum <lb/>hæc non intelligant, ab&longs;tinent etiam à priorum declaratione, quibus præ­<lb/>mi&longs;&longs;is facile e&longs;t Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>textum percipere. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it A, duo recti, ide&longs;t, duo anguli <lb/>recti &longs;int pa&longs;&longs;io demon&longs;tranda, in quo B, triangulus, in quo C, æquicrus. </s> |
| | |
| | <s>ip&longs;i <lb/>itaque C, ide&longs;t triangulo æquicru&longs;i, ine&longs;t A, &longs;cilicet duo recti, hoc e&longs;t, ine&longs;t <lb/>æquicru&longs;i hæc, pa&longs;&longs;io habere tres angulos æquales duobus rectis per B, ide&longs;t <lb/>per <expan abbr="triangulũ">triangulum</expan> vniuer&longs;ale, quia hæc proprietas e&longs;t trianguli propria, & <expan abbr="cõpe-tit">compe­<lb/>tit</expan> æquicru&longs;i, non vt æquicrus e&longs;t, &longs;ed, vt triangulum e&longs;t; quare B, non crit <lb/>medium ip&longs;ius A, quia prædicta pa&longs;&longs;io. </s> |
| | |
| | <s>A, non competit triangulo B, per <lb/>aliud, &longs;ed per &longs;e, de eo enim primo, & per &longs;e demon&longs;tratur in 32. primi Elem. <lb/>optimè Aegydius, & Niphus in hunc locum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg11"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg11"></margin.target>11</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex eodem cap. <emph type="italics"/>(Non oportet autem exi&longs;timare penes id, quod exponimus, ali­<lb/>quid accidere ab&longs;urdum, nihil enim vtimur eo, quod e&longs;t hoc aliquid e&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ed &longs;icut <lb/>Geometra pedalem, & rectam hanc, & &longs;ine latitudine dicit, quæ non &longs;unt. </s> |
| | |
| | <s>verum <lb/>non &longs;ic vtitur, tanquam ex his ratiocinans)<emph.end type="italics"/> Quoniam Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>in exemplis affert <lb/>pro rebus characteres, A, B, C, po&longs;&longs;et qui&longs;piam &longs;u&longs;picari aliquod propterea <lb/>ab&longs;urdum accidere: cui &longs;u&longs;picioni Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>re&longs;pondet, dicens, nihil inde ab&longs;ur­<lb/>di accidere po&longs;&longs;e, quoniam ip&longs;e vtitur hi&longs;ce literis, <expan abbr="nõ">non</expan> quatenus literæ &longs;unt, <lb/>&longs;ed quatenus rerum vicem, pro quibus exponuntur, gerunt: quemadmodum <lb/>etiam Geometræ faciunt, qui lineam, quæ pedalis non e&longs;t, pedalem, & quæ <lb/>non e&longs;t recta, rectam; & quæ lata e&longs;t, non latam, &longs;upponunt, & tamen nihil <lb/>inde ab&longs;urdi contingit. </s> |
| | |
| | <s>Ex quibus intelligimus per lineas illas &longs;en&longs;ibiles, & <lb/>phy&longs;icas, quas Geometræ in &longs;uis figuris ducunt, intelligendas e&longs;&longs;e lineas ve­<lb/>rè Mathematicas omni latitudine carentes; vtitur enim inquit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Geo­<lb/>metra lineis phy&longs;icis, non tanquam phy&longs;icis, nec de eis tanquam de phy&longs;icis <lb/>lineis ratiocinatur, &longs;ed ijs vtitur tanquam verè mathematicis. </s> |
| | |
| | <s>idem dicen­<lb/>dum e&longs;t de &longs;uperficiebus, necnon de corporibus, quæ ijdem Goometræ de­<lb/>&longs;cribunt, vt per ea, de verè mathematicis di&longs;currant.</s></p><pb pagenum="42"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Libro &longs;ecundo Priorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg12"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg12"></margin.target>12</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>21. <emph type="italics"/>(Quod faciunt, qui coalternas putant &longs;cribere, latent enim ip&longs;<gap/><lb/>&longs;e ip&longs;os talia accip entes, quæ non est po&longs;&longs;ibile monstrare uon exiftentibus <lb/><gap/>o lternis)<emph.end type="italics"/> Vult Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>exemplo mathematico explicare, quid &longs;it pe­<lb/>titio principij. </s> |
| | |
| | <s>vbi per coalternas intelligit parallelas lineas, vox <lb/>enim græca <foreign lang="greek">parallhlos,</foreign> idem &longs;ignificat, ac mutuus, & coalternus. </s> |
| | |
| | <s>quoad <lb/>exempli explicationem vtor figura textibus apponi &longs;olita, quæ e&longs;t præ&longs;ens. <lb/><figure id="fig11"></figure><lb/>probat Euclides in 28. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>quod &longs;i <lb/>linea recta quædam, vti E F, cadens &longs;uper <lb/>duas rectas, vti &longs;unt A B, C D, fe cerit angu­<lb/>los alternos &ecedil;quales, angulos <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan> A G H, <lb/>G H D, ij enim dicuntur alterni; &longs;iue alios <lb/>dnos, nimirum B G H, G H C, hi enim &longs;unt <lb/><expan abbr="quoq;">quoque</expan> alterni; probat inquam has duas li­<lb/>neas A B, C D, e&longs;&longs;e inuicem parallelas. </s> |
| | |
| | <s>Iam &longs;i quis vellet probare, &longs;e duas <lb/>parallelas duxi&longs;&longs;e, hac ratione, quia &longs;cilicet fa ciunt prædictos angulos al­<lb/>ternos æquales; & probaret facere angulos alternos æquales, quia &longs;unt pa­<lb/>rallelæ, hic peteret principium, ide&longs;t, illud, quod principio <expan abbr="probandũ">probandum</expan> erat, <lb/>afferret pro ratione, & cau&longs;a, quod dicitur peti principium, quia tunc pe­<lb/>timus, vt concedatur nobis, id, quod principio, & primo omnium demon­<lb/>&longs;trare propo&longs;ueramus. </s> |
| | |
| | <s>aduerte, quod characteres, qui &longs;unt in &longs;equentibus <lb/>verbis huius loci, non appellant characteres figuræ appo&longs;itæ; in quo quidam <lb/>decepti, nullo pacto poterant locum hunc intelligere.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg13"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg13"></margin.target>13</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>22. lib. </s> |
| | |
| | <s>2. Priorum <emph type="italics"/>(Vt &longs;i volens mon&longs;trare, quod diameter e&longs;t incom­<lb/>men&longs;. </s> |
| | |
| | <s>argueret Zenonis rationem, quod non e&longs;t moueri)<emph.end type="italics"/> &longs;uperius &longs;ecto 3. lib. </s> |
| | |
| | <s>1. <lb/>fusè explicauimus hanc a&longs;ymmetriam, quam &longs;i quis vellet demon&longs;trare ea­<lb/>dem illa ratione, qua Zeno motum impugnabat, quia &longs;cilicet <expan abbr="m&etilde;&longs;ura">men&longs;ura</expan> com­<lb/>munis, quæ debet vtramq, quantitatem men&longs;urare, debet in men&longs;urando <lb/>infinitas partes pertran&longs;ire, uimirum medietates medietatum in in&longs;initum, <lb/>e&longs;t autem impo&longs;&longs;ibile pertran&longs;ire infinitas huiu&longs;modi partes, & propterea <lb/>non poterit metiri, <expan abbr="neq;">neque</expan> vnam, <expan abbr="neq;">neque</expan> alteram ex <expan abbr="quãtitatibus">quantitatibus</expan>, quæ putaban­<lb/>tur commen&longs;urabiles, afferret hic, inquit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>non cau&longs;am pro cau&longs;a.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg14"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg14"></margin.target>14</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex eodem cap. <emph type="italics"/>(Quoniam idem <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> fal&longs;um per plures petitiones accidere <lb/>nihil forta&longs;&longs;e inconueniens, veluti coalternas coincidere; & &longs;i maior e&longs;t extrin&longs;ecus <lb/>angulus intrin&longs;eco; & &longs;i triangulus habet plures rectos duobus)<emph.end type="italics"/> per plures po&longs;i­<lb/>tiones &longs;ubaudi fal&longs;as. </s> |
| | |
| | <s>per coalternas intellige lineas æquidi&longs;tantes, &longs;eu pa­<lb/>rallelas, vt in &longs;uperiori cap. </s> |
| | |
| | <s>monuimus. </s> |
| | |
| | <s>Cæterum Euclides propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>28. pri­<lb/>mi Elem. </s> |
| | |
| | <s>o&longs;tendit, quod &longs;i fuerint duæ parallelæ veluti in præcedenti figura, <lb/>A B, C D, &longs;uper quas alia recta E F, incidat, nece&longs;&longs;ario faciet angulum ex­<lb/>trin&longs;ecum E G B, v. </s> |
| | |
| | <s>g. æqualem interno, & oppo&longs;ito, & ad ea&longs;dem partes, <lb/>angulo videlicet G H D. &longs;i ergo inquit Ari&longs;t &longs;upponamus i&longs;tud fal&longs;um, an­<lb/>gulum &longs;cilicet E G B, externum e&longs;&longs;e maiorem angulo interno G H D, &longs;equi­<lb/>tur etiam fal&longs;um, videlicet lineas <expan abbr="æquidi&longs;tãtes">æquidi&longs;tantes</expan> A B, C D, concurrere. </s> |
| | |
| | <s>& pro­<lb/>batur con&longs;equentia hoc modo, quia &longs;i angulus E G B, maior e&longs;t angulo <pb pagenum="43"/>G H D, appo&longs;ito vtiq<gap/> communi angulo B G H, erant primum, duo anguli <lb/>E G B, B G H, maiores, quam &longs;int duo B G H, G H D, quia &longs;i inæqualibus <lb/>æqualia addantur, tota erunt inæqualia, vt prius per 4, axioma: hoc loco <lb/>communis angulus additur &longs;emel maiori angulo, & &longs;emel minori; & ideo <lb/>totum illud, in quo e&longs;t maior angulus, adhuc maius e&longs;t altero toto, in quo <lb/>minor angulus continetur. </s> |
| | |
| | <s>at illi duo E G B, B G H, per 13. primi, &longs;unt <lb/>æquales duobus rectis angulis, ergo duo <expan abbr="quoq;">quoque</expan> recti erunt maiores duobus <lb/>internis B G H, D H G, &longs;iue hi duo interni erunt minores duobus rectis. <lb/>At quando hi duo interni &longs;unt minores duobus rectis, tunc lineæ A B, C D, <lb/>&longs;unt concurrentes, &longs;i protrahantur ad partes prædictorum <expan abbr="angulorũ">angulorum</expan>. </s> |
| | |
| | <s>quod <lb/>P. </s> |
| | |
| | <s>Clauius luculenti, & hactenus de&longs;iderata demon&longs;tratione ad 28. primi <lb/>demon&longs;trauit. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="Atq;">Atque</expan> hoc pacto ex prima fal&longs;a &longs;uppo&longs;itione, nimirum angu­<lb/>lum illum externum e&longs;&longs;e maiorem interno, & oppo&longs;ito; &longs;equitur fal&longs;um, ni­<lb/>mirum lineas parallelas concurrere.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Præterea &longs;i &longs;upponamus aliam fal&longs;itatem, &longs;cilicet triangulum habere tres <lb/>angulos maiores duobus rectis, &longs;equetur eadem iterum fal&longs;itas, &longs;cilicet pa­<lb/><figure id="fig12"></figure><lb/>rallelas coincidere, & probatur &longs;ic; &longs;int enim <lb/><expan abbr="triãguli">trianguli</expan> A B C, tres anguli maiores, quam duo <lb/>recti anguli, & per punctum C, ducta &longs;it recta <lb/>C D, parallela lateri B A. quia ergo angulus <lb/>A, æqualis e&longs;t angulo &longs;ibi alterno A C D, per <lb/>29. primi, & quia totalis angulus B C D, æqua­<lb/>lis e&longs;t duobus angulis B C A, A C D, quos tanquam &longs;uas partes adæquatas <lb/>continet, quorum alter, &longs;cilicet A C D, e&longs;t æqualis angulo A. erit idem to­<lb/>talis angulus B C D, æqualis duobus angulis A, & A C B, trianguli propo&longs;i­<lb/>ti. </s> |
| | |
| | <s>ergo totus i&longs;te angulus B C D, &longs;imul cum reliquo <expan abbr="triãguli">trianguli</expan> angulo B. con­<lb/>flabit compo&longs;itionem ex tribus angulis trianguli dati: & con&longs;equenter ta­<lb/>lis compo&longs;itio trium angulorum erit maior, quam &longs;int duo anguli recti. </s> |
| | |
| | <s>ex <lb/>quo &longs;equitur duas rectas B A, C D, &longs;uper quas cadit linea B C, faciens duos <lb/>angulos internos, & ad ea&longs;dem partes, &longs;cilicet A B D, maiores duobus re­<lb/>ctis non e&longs;&longs;e parallelas, &longs;ed concurrentes (vt patet ex nuper citata demon­<lb/>&longs;tratione P. Clauij) quod fal&longs;um e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>& &longs;equitur ex &longs;ecunda fal&longs;a &longs;uppo&longs;itio­<lb/>ne. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus textus Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>videtur &longs;atis clarus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg15"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg15"></margin.target>15</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex cap. </s> |
| | |
| | <s>26. <emph type="italics"/>(Vt &longs;i A, duo recti, in quo autem P., triangulus, in quo vero C, <lb/>&longs;en&longs;ibuis triangulus, &longs;u&longs;picari <expan abbr="namq;">namque</expan> po&longs;&longs;et aliquis non e&longs;&longs;e C, &longs;ciens, quod omnis <lb/>triangulus habet duos rectos: quare &longs;imul no&longs;cet, & ignorabit idem. </s> |
| | |
| | <s>no&longs;ce enim <lb/>omnem triangulum, quod duobus rectis, non &longs;implex e&longs;t: &longs;ed hoc quidem eo, quod <lb/>vniuer&longs;alem habet &longs;cientiam: illud autem eo, quod &longs;ingularem. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ic igitur, vt vni­<lb/>uer&longs;ale nouit C, quod duo recti; vt autem &longs;ingulare non nouit, quare non habebit <lb/>contrarias)<emph.end type="italics"/> vide, quæ diximus lib. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. ex quibus quidquid Ma­<lb/>thematicum e&longs;t hic, clarum redditur. </s> |
| | |
| | <s>reliqua verò, quæ ad Logicum &longs;pe­<lb/>ctant, huius loci commentatores pro&longs;equuntur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>In cap. </s> |
| | |
| | <s>31. de Abductione.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg16"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg16"></margin.target>16</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Notandum hic cum eruditi&longs;&longs;imo Burana, Abductionem hanc, de qua in hoc <lb/>cap. </s> |
| | |
| | <s>agitur e&longs;&longs;e vocem mathematicam, <expan abbr="cam&qacute;">camque</expan>; Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>quemadmodum multa <lb/>alia à Mathematicis mutuatum ad omnes alias &longs;cientias tran&longs;tuli&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>e&longs;&longs;e <pb pagenum="44"/>autem terminum mathematicum colligitur manife&longs;tè ex Proelo, qui lib. </s> |
| | |
| | <s>3. <lb/>in comm. </s> |
| | |
| | <s>Elem. </s> |
| | |
| | <s>Euclidis ad primam propo&longs;itionem primi Elementi, pag. <lb/>121. &longs;ic ait, Abductio verò e&longs;t tran&longs;itus à propo&longs;ito problemate, vel theo­<lb/>remate ad aliud, quo cognito, aut comparato Propo&longs;itum quoque per&longs;pi­<lb/>cuum e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Exempli cau&longs;a, cum cubi duplicatio propo&longs;ita e&longs;&longs;et ad inue&longs;ti­<lb/>gandam quæ&longs;tionem in aliud tran&longs;tulere, quod illud propo&longs;itum con&longs;equi­<lb/>tur, ad duarum nempe mediarum linearum inuentionem tran&longs;lata e&longs;t quæ­<lb/>&longs;tio, & &longs;ic quærebant deinceps, quonam modo datis duabus rectis lineis, <lb/>duæ mediæ proportionales reperirentur. </s> |
| | |
| | <s>Primum autem dicunt Hippocra­<lb/>tem Chium pr&ecedil;dictorum titulorum, Abductionem feci&longs;&longs;e, qui & lunulæ qua­<lb/>dratum fecit æquale, & alia multa in Geometria inuenit. </s> |
| | |
| | <s>hæc Proclus. </s> |
| | |
| | <s>vbi <lb/>non di&longs;&longs;imulandum nos re&longs;titui&longs;&longs;e verbum, Abductionem, cuius loco inter­<lb/>pres Procli vtitur inductionis voce, &longs;equuti & rationem, & græcum textum, <lb/>qui no&longs;tram hanc expo&longs;itionem euidenter po&longs;tulat, <foreign lang="greek">apagwgh\</foreign> enim valet & <lb/>inductionem, & abductionem, &longs;ed abductio omnino rei propo&longs;itæ quadrat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Notandum præterea Hippoetatem Chium fui&longs;&longs;e auctorem huius Abdu­<lb/>ctionis, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>; feci&longs;&longs;e Abductionem à propo&longs;ito Problemate quadrandi cir­<lb/>culi, vnde manife&longs;tè apparet, Ari&longs;totelem ex Mathematicis hunc terminum <lb/>mutuò accepi&longs;&longs;e, quandoquidem ex ij&longs;dem accepit etiam exemplum Abdu­<lb/>ctionis Mathematicæ, imò etiam exemplum ip&longs;ius authoris Abductioni<gap/><lb/>Mathematicæ. </s> |
| | |
| | <s>&longs;yllogi&longs;mus autem Hippocratis, quo o&longs;tendebat circuli qua­<lb/>draturam reducebatur ad has propo&longs;itiones, omnis rectilinea figura qua­<lb/>dratur, &longs;ed circulus reducitur ad figuram rectilineam, ergo circulus qua­<lb/>dratur. </s> |
| | |
| | <s>in probatione minoris facta e&longs;t Abductio, cum enim ip&longs;e vellet re­<lb/>ctificare circumferentiam circuli per lunulas, nec valeret, alij per lineam, <lb/>quandam quadratricem, vt e&longs;t apud Pappum <expan abbr="Alexandrinũ">Alexandrinum</expan>, & apud P. Cla­<lb/>uium in fine &longs;exti Elem. </s> |
| | |
| | <s>& alij aliter fru&longs;tra conarentur, facta e&longs;t Abductio <lb/>circa probationem minoris, in qua adhuc Mathematici verfantur; quæ pro­<lb/>batio, &longs;i tandem inueniri po&longs;&longs;et, mox &longs;equeretur principale <expan abbr="propo&longs;itũ">propo&longs;itum</expan> pro­<lb/>blema, nimirum circulus quadraretur; vide quæ &longs;crip&longs;<gap/>mus in cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Præ­<lb/>dicam. </s> |
| | |
| | <s>de hac re, quia plurimum hunc conferunt. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ed iam ad textus expli­<lb/>cationem veniamus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg17"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg17"></margin.target>17</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ex eodem cap. <emph type="italics"/>(Veluti &longs;i K, e&longs;&longs;et quadrari, in quo autem E, rectilineum, in <lb/>quo verò F, circulus, &longs;i ip&longs;ius E F, vnum &longs;olum e&longs;&longs;et medium, hoc, quod e&longs;t, cum <lb/>lunulis æqualem fieri circulum rectilineo, e&longs;&longs;e po&longs;&longs;et propè ip&longs;um cogno&longs;cere, cum <lb/>vero B C, neque credibilius &longs;it, quam A C, <expan abbr="neq;">neque</expan> pauca media, non dico Abductio­<lb/>nem: <expan abbr="neq;">neque</expan> quando B C, &longs;it immediatum, tale enim &longs;cientia est)<emph.end type="italics"/> Aduerte figuram <lb/>vulgatæ editionis e&longs;&longs;e mendo&longs;am, & propterea re&longs;tituendam e&longs;&longs;e, qualis pri­<lb/>ma &longs;equens ex Simplicio ad tex. </s> |
| | |
| | <s>11. primi Phy&longs;ic. </s> |
| | |
| | <s>hoc modo Hippocrates <lb/>Chius conabatur circulum ad quadrum redigere; fit circulus A B G C, qua­<lb/>drandus; con&longs;tituatur <expan abbr="itaq;">itaque</expan> &longs;uper diametro cius B C, quadratum B C D F, <lb/>cuius diameter B D, &longs;ecatur bifariam in G, à circumferentia circuli dati, <lb/>quod patet ducta &longs;emidiametro H G, perpendiculari ex B C, quæ &longs;uo extre­<lb/>mo puncto G, &longs;ecat bifariam, & <expan abbr="diametrũ">diametrum</expan> B D, & circumferentiam B G C. <lb/>facto ergo centro G, de&longs;cribatur alter circulus per puncta B C D F, <expan abbr="conne-ctatur&qacute;">conne­<lb/>ctaturque</expan>; recta G C. in triangulo orthogonio B C D, latus B D, &longs;ubtenditur <pb pagenum="45"/><figure id="fig13"></figure><lb/>angulo recto C, ergo quadratum eius ex eorol­<lb/>lario 47. primi, duplum erit quadrati B C, quare <lb/>etiam circulus B C D F, duplus erit circuli A B­<lb/>G C, per 2. duodecimi, & &longs;emicirculus B C D, <lb/>duplus erit &longs;emicirculi B A C: & quadrans B E­<lb/>C G, æqualis erit &longs;emicirculo B A C: ablato igi­<lb/>tur communi &longs;egmento B E C H, remanet lunu­<lb/>la B A C E, æqualis triangulo B C G, quod trian­<lb/>gulum &longs;i per vltimam &longs;ecundi quadretur, erit lu­<lb/>nula B A C, con&longs;equenter quadrata. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="hucu&longs;q;">hucu&longs;que</expan> be­<lb/>nè procedit Hippocrates. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ed vt reliquum circu­<lb/>li quadret, &longs;ic pergit, ponatur recta L M, dupla <lb/>ip&longs;ius B C, &longs;upra quam &longs;emicirculus de&longs;cribatur <lb/><figure id="fig14"></figure><lb/>L O M, cui in&longs;cribatur hexagoni <lb/>æquilateri dimidium L Q S M, & &longs;u­<lb/>per tribus hexagoni lateribus, &longs;int <lb/>tres &longs;emicirculi, vt in figura. </s> |
| | |
| | <s>& <expan abbr="quo-niã">quo­<lb/>niam</expan> diameter L M, dupla e&longs;t <expan abbr="vniu&longs;-cuiu&longs;q;">vniu&longs;­<lb/>cuiu&longs;que</expan> <expan abbr="diametrorũ">diametrorum</expan> B C, L Q, Q S, <lb/>S M, erit &longs;emicirculus L O M, &ecedil;qua­<lb/>lis quatuor &longs;emicirculis prædictis <lb/>per 2. duodecimi, & per 4. &longs;ecundi <lb/>ablatis igitur tribus <expan abbr="&longs;egm&etilde;tis">&longs;egmentis</expan> com­<lb/>munibus L N Q, Q O S, S P M, relinquetur trapezium L Q S M, æquale &longs;e­<lb/>micirculo B A C, & tribus lunulis L H Q N, Q R S O, S X M P, ab&longs;cindan­<lb/>tur <expan abbr="itaq;">itaque</expan> detrapezio tria triangula æqualia tribus lunulis, eo modo, quo &longs;u­<lb/>pra in prima figura factum e&longs;t, & quod relinquetur æquale erit &longs;emicirculo <lb/>B A C. quod deinde quadretur per vlt. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ecundi, &longs;ed aduerte, quod quando <lb/>ait, ab&longs;cindantur de trapezio tria triangula æqualia lunulis, eo modo, quo <lb/>&longs;upra, committit deceptionem, quia eodem modo, quo &longs;upra minimè id fa­<lb/>cere po&longs;&longs;umus, quia in &longs;uperiori figura triangula erant con&longs;tituta &longs;uper la­<lb/>tus B C, quadrati B C D F, intra circulum de&longs;cripti, qui circulus facit cum <lb/>B C, maius <expan abbr="&longs;egmentũ">&longs;egmentum</expan>, quam faciat &longs;emicirculus L O M, cum lateribus L Q, <lb/>Q S, S M. & propterea &longs;emicirculus i&longs;te non habet eandem proportionem <lb/>ad vnamquamque lunularum &longs;uarum, quam habet &longs;emicirculus &longs;uperior <lb/>B C D, ad lunulam B A C E. <expan abbr="atq;">atque</expan> hæc e&longs;t fallacia, quam authorem &longs;uum mi­<lb/>nimè latui&longs;&longs;e putandum, cuius Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>&longs;æpius mentionem in &longs;equentibus fa­<lb/>ciet : quì enim fieri pote&longs;t, vt tam acutus inuentor, adeo manife&longs;tum erro­<lb/>rem non vidi&longs;&longs;et, verum propter adinuenti excellentiam, authori &longs;uo pla­<lb/>cuit paralogy&longs;mus. </s> |
| | |
| | <s>mirabilis tamen &longs;emper habita e&longs;t illa &longs;uperior lunulæ <lb/>quadratio. </s> |
| | |
| | <s>Ex quibus &longs;atis clara e&longs;&longs;e po&longs;&longs;unt ea, quæ ad <expan abbr="Mathematicũ">Mathematicum</expan> per­<lb/>tinent, ad locum hunc de Abductione declarandum. </s> |
| | |
| | <s>facta e&longs;t igitur abdu­<lb/>ctio ab Hippocrate in quadratione trium po&longs;teriorum lunularum, in qua­<lb/>rum quadratione diu immoratus, nunquam ni&longs;i cum paralogy&longs;mo quadra­<lb/>re valuit. </s> |
| | |
| | <s>Hæc pluribus, vt &longs;equentibus etiam textibus, in quibus huius te­<lb/>tragoni&longs;mi fit mentio &longs;atisfacere po&longs;&longs;imus. </s> |
| | |
| | <s>Hippocrates i&longs;te Chius e&longs;t alter <pb pagenum="46"/>ab illo Hippocrate Coo medicorum Magi&longs;tro, vt colligitur ex Alexandre <lb/>Aphrod. </s> |
| | |
| | <s>in Primum Meteororum de Cometis.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Primo Posteriorum re&longs;olutoriorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg18"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg18"></margin.target>18</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Textu primo <emph type="italics"/>(Omnis doctrina, & omnis di&longs;ciplina di&longs;cur&longs;iua ex præexi­<lb/>&longs;tenti fit cognitione. </s> |
| | |
| | <s>manife&longs;tum autem hoc &longs;peculantibus in omnibus, <lb/>Mathematicæ <expan abbr="namq;">namque</expan> &longs;cientiarum per hunc modum accedunt)<emph.end type="italics"/> quo mo­<lb/>do Mathematicæ fiant ex præcedenti cognitione, &longs;cilicet Princi­<lb/>piorum per&longs;picuè quilibet videbit, qui &longs;altem primum <expan abbr="Elem&etilde;torum">Elementorum</expan> Eucli­<lb/>dis, vel è ianuis in&longs;pexerit; pr&ecedil;cedunt enim primo principiorum tria gene­<lb/>ra, quorum primum continet definitiones &longs;ubiecti Geometriæ, vt definitio­<lb/>nes lineæ, &longs;uperficiei, trianguli, &c: Secundum continet Po&longs;tulata. </s> |
| | |
| | <s>Tertium <lb/>Axiomata, &longs;eu communes omnium conceptiones, & &longs;ententias, ex quibus <lb/>tanquam ex vberrimis, & chri&longs;taltinis fontibus Demon&longs;trationes Geome­<lb/>tricæ deriuantur. </s> |
| | |
| | <s>Idem vìdere licet in operibus aliorum Geometrarum, <lb/>Archimedis, Apollonij, Pappi, & cæterorum. </s> |
| | |
| | <s>Aliæ &longs;iniliter mathematicæ, <lb/>vt Arithmetica, Per&longs;pectiua, Mu&longs;ica, Mechanica, A&longs;tronomia, non ni&longs;t ex <lb/>præmi&longs;&longs;is, ac manife&longs;ti&longs;simis principijs &longs;uas demon&longs;trationes deducunt. <lb/>Nulla porrò alia &longs;cientia tam di&longs;tinctè &longs;ua præmittit principia, <expan abbr="tam&qacute;">tamque</expan>; per­<lb/>&longs;picua, &longs;icuti Mathematicæ, vt non immeritò Philo&longs;ophus eas, tamquam <lb/>veræ &longs;cientiæ <expan abbr="typũ">typum</expan>, <expan abbr="eum&qacute;">eumque</expan>; omnibus numeris ab&longs;olutum &longs;ibi ob oculos pro­<lb/>po&longs;uerit, ex quo veræ &longs;cientiæ de&longs;criptionem hi&longs;ce libris complecteretur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg19"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg19"></margin.target>19</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>2. <emph type="italics"/>(Quod enim omne triangulum habet duobus rectis æquales, præ&longs;ciuit: <lb/>quod autem hoc, quod e&longs;t in &longs;emicirculo triangulum e&longs;t, &longs;imul inducens cognouit)<emph.end type="italics"/><lb/>vide primo, quæ &longs;upra libro 1. Prior. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. explicaui de angulis <lb/>trianguli. </s> |
| | |
| | <s>deinde &longs;cias, quod quando Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ait, hoc, quod e&longs;t in &longs;emicir cu­<lb/>lo triangulum, &c. </s> |
| | |
| | <s>alludit ad demon&longs;trationem quandam, quam ip&longs;e infe­<lb/>rius in exemplum adducet, & quæ e&longs;t in 3. Elem. </s> |
| | |
| | <s>Euclidis 31. in qua talis fi­<lb/>gura proponitur qualis e&longs;t præ&longs;ens, in qua vides triangulum A B C. in &longs;e­<lb/><figure id="fig15"></figure><lb/>micirculo. </s> |
| | |
| | <s>tunc autem dicitur triangulum in <lb/>&longs;emicirculo, quando ba&longs;is ip&longs;ius e&longs;t diameter <lb/>&longs;emicirculi, & reliqua duo latera ita concur­<lb/>runt &longs;imul in angulum B, vt ip&longs;um paricer in <lb/>circumferentia con&longs;tituant, quibus pr&ecedil;mi&longs;sis <lb/>&longs;ic textum explicaueris: quod enim omne <lb/>triangulum habet tres angulos æquales duo­<lb/>bus rectis angulis præ&longs;ciuit vniuer&longs;aliter per <lb/>32. primi; quod autem hoc particulare triangulum A B C, quod e&longs;t in &longs;e­<lb/>micirculo habeat eandem proprietatem, &longs;imul, ac qui&longs;piam animaduertit <lb/>illud e&longs;&longs;e triangulum cogno&longs;cit, <expan abbr="ab&longs;q;">ab&longs;que</expan> vlla demon&longs;tratione, &longs;ed &longs;olum virtu­<lb/>te illius maioris propo&longs;itionis; omne triangulum habet tres, &c.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg20"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg20"></margin.target>20</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>5. <emph type="italics"/>(Vera quidem igitur oporter e&longs;&longs;e, quoniam non e&longs;t non ens &longs;cire, vt quod <lb/>diameter &longs;it commen&longs;urabi is)<emph.end type="italics"/> con&longs;ule ea, quæ &longs;crip&longs;imus ad cap. </s> |
| | |
| | <s>23. primi <lb/>Priorum, &longs;ecto 1. &longs;ine quibus locus hic &longs;atis intelligi nequit; ijs autem per­<lb/>ceptis &longs;ic <expan abbr="locũ">locum</expan> hunc explicare po&longs;&longs;umus, cum diameter quadrati &longs;it incom­<pb pagenum="47"/>men&longs;urabilis lateri &longs;ui quadrati, fal&longs;um erit dicere diametrum e&longs;&longs;e com­<lb/>men&longs;urabilem prædicto lateri, quod autem fal&longs;um e&longs;t, illud non e&longs;t; igitur <lb/>impo&longs;sibile e&longs;t &longs;cire diametrum e&longs;&longs;e commen&longs;urabile.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg21"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg21"></margin.target>21</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Hoc eodem cap. </s> |
| | |
| | <s>plura dicuntur de Principijs Demon&longs;trationis, &longs;iue &longs;cien­<lb/>tiæ, vt &longs;unt Dignitates, Po&longs;itiones, Definitiones, & &longs;imilia, quæ quo modo <lb/>&longs;e habeant, & quo modo illis Demon&longs;trationes innitantur, optimè ex con­<lb/>templatione primi libri Elem. </s> |
| | |
| | <s>Euclidis percipi pote&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>vt propterea benè ij <lb/>&longs;entiant, inter quos præcipui &longs;unt Toletus, & Zabarella, qui a&longs;&longs;erunt, Ari&longs;t. <lb/>Mathematicas &longs;cientias tamquam typum perfecti&longs;simarum &longs;cientiarum <lb/>&longs;ibi ob oculos propo&longs;ui&longs;&longs;e; ex quo typo veræ &longs;cientiæ de&longs;criptionem his li­<lb/>bris complectaretur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg22"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg22"></margin.target>22</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem tex. </s> |
| | |
| | <s>5. <emph type="italics"/>(Ponit enim Arithmeticus vnitatem indiui&longs;ibilem e&longs;&longs;e &longs;ecun­<lb/>dum quantum)<emph.end type="italics"/> hoc quamquam non ponatur ab Arithmeticis expre&longs;sè, præ­<lb/>&longs;upponitur tamen ab eis: nu&longs;quam enim Euclides in totis tribus Arithme­<lb/>ticis libris, infra vnitatem de&longs;cendit, vt propterea appareat, ip&longs;am in quan­<lb/>titate di&longs;creta e&longs;&longs;e minimum, & indiui&longs;ibile. </s> |
| | |
| | <s>Verum dubitabit forrè qui&longs;­<lb/>piam hoc modo, &longs;i vnitas minimum, <expan abbr="atq;">atque</expan> indiui&longs;ibile e&longs;t in quanto di&longs;creto, <lb/>qua igitur ratione Arithmetici practici eam diuidunt in dimidium, in trien­<lb/>tem, in quadrantem, & alijs &longs;imiliter modis, vnde numeri illi, qui fractio­<lb/>nes appellantur, exurgunt? </s> |
| | |
| | <s>Re&longs;pondemus, <expan abbr="quotie&longs;eunq;">quotie&longs;eunque</expan> vnitas diuiditur ab <lb/>Arithmeticis, tunc ip&longs;i eam accipiunt tanquam totum quoddam <expan abbr="cõtinuum">continuum</expan> <lb/>in plures partes diui&longs;ibile: &longs;iue tanquam aggregatum quoddam vnitatum, <lb/>quæ vnitates &longs;unt partes illius, vt quando dicunt, vnum horæ quadrantem, <lb/>vel duos horæ quadrantes, vel tres horæ quadrantes, accipiunt horam tan­<lb/>quam aggregatum quatuor quadrantum, & propterea numeri illi 1/4. 2/4. 3/4. <lb/>& &longs;imiles fractiones, nihil aliud &longs;unt, quam numeri partium vnius horæ: ex <lb/>quo patet huiu&longs;modi fractiones omnes reduci ad numeros integros, qui <lb/>enim dicit tres quadrantes <gap/>/4. dicit tres partes alicuius totius, quod intel­<lb/>ligitur diui&longs;um e&longs;&longs;e in 4. æquales partes, ex quibus illæ tres tantummodo <lb/>numerat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg23"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg23"></margin.target>23</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>9. <emph type="italics"/>(Per &longs;e autem, <expan abbr="quæcunq;">quæcunque</expan> & in&longs;unt in eo, quod quid e&longs;t, vt triangulo li­<lb/>nea, & lineæ punctum; &longs;ub&longs;tantia <expan abbr="namq;">namque</expan> ip&longs;orum ex his e&longs;t, & in oratione dicen­<lb/>te, quid e&longs;t, in&longs;unt)<emph.end type="italics"/> aggreditur explicare quænam &longs;int ea, quæ per &longs;e dicun­<lb/>tur: <expan abbr="quot&qacute;">quotque</expan>; modis dicatur aliquid per &longs;e. </s> |
| | |
| | <s>quorum primus e&longs;t, ea &longs;cilicet, <lb/>per &longs;e de aliquo &longs;ubiecto dici, <expan abbr="quæcunq;">quæcunque</expan> in definitione illius ponuntur, cu­<lb/>iu&longs;modi &longs;unt linea, & punctum, quæ per &longs;e prædicantur, illa de triangulo, <lb/>i&longs;tud de linea; in de&longs;initione enim trianguli ponitur linea recta, quia linea <lb/>recta dum terminat illam &longs;uperficiem, quæ dicitur triangulus illi trianguli <lb/>naturam impertitur, & ideo triangulus definitur &longs;ic, triangulus e&longs;t figura <lb/>tribus lineis rectis terminata. </s> |
| | |
| | <s>&longs;imiliter in definitione lineæ, non in&longs;initæ, <lb/>&longs;ed finitæ, & terminatæ ponitur punctum, quia duo puncta, quæ &longs;unt extre­<lb/>ma illius, faciunt, vt ea &longs;it line a finita, & definitur &longs;ic, linea finita e&longs;t lon­<lb/>gitudo, caius extrema &longs;unt puncta. </s> |
| | |
| | <s>quamuis autem hæc definitio apud Eu­<lb/>clidem expre&longs;&longs;a non habeatur, tamen ex definitionibus ip&longs;ius præ&longs;ertim &longs;e­<lb/>cunda, tertia, & quarta elici pote&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg24"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg24"></margin.target>24</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem tex. </s> |
| | |
| | <s>9. <emph type="italics"/>(Et <expan abbr="quibu&longs;cunq;">quibu&longs;cunque</expan> iuexi&longs;tentium ip&longs;is, ip&longs;æ &longs;unt in oratione, quid<emph.end type="italics"/><pb pagenum="48"/><emph type="italics"/>est declarante, quemadmodum rectum ine&longs;t lineæ, & circulare: & impar, & p<gap/><lb/>numero, & primum, & compo&longs;itum, & æquilaterum, & altera parte longius. </s> |
| | |
| | <s>& <lb/><expan abbr="oĩbus">oimbus</expan> bis in&longs;unt in oratione, quid e&longs;t <expan abbr="declarãte">declarante</expan>, ibi quidem linea, hic vero numerus)<emph.end type="italics"/><lb/>quia locus hic benè exponitur à Toleto, & melius etiam à Conymbr. </s> |
| | |
| | <s>addam <lb/>tantummodo quædam, quæ ad perfectam eius intelligentiam de&longs;iderantur. <lb/>Sciendum igitur primò, nu&longs;quam ab Euclide definiri rectum, circulare, <lb/>impar, par, primum, compo&longs;itum, æquilaterum, nec altera parte longius: <lb/><expan abbr="verũ">verum</expan> ab ip&longs;o in definitionibus primi definiri lineam rectam, non tamen cir­<lb/>cularem expre&longs;sè. </s> |
| | |
| | <s>in definitionibus deinde &longs;eptimi definiri <expan abbr="numerũ">numerum</expan> parem, <lb/>& imparem, item numerum primum, & compofitum, & æquilaterum, & al­<lb/>tera parte longiorem. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus definitionibus po&longs;&longs;unt erui definitiones re­<lb/>cti, circularis, imparis, & cæterorum, quorum hic Ari&longs;toteles meminit. <lb/>Cæterum Euclides definitione 11. &longs;eptimi, &longs;ic definit numerum primum: <lb/>primus numerus e&longs;t, quem vnitas &longs;ola metitur. </s> |
| | |
| | <s>numerus autem, vel vnitas <lb/>metiri dicitur alium numerum, quando &longs;æpius repetita ip&longs;um omnino ad­<lb/>æquat, vt ternarius metitur nouenarium, quia ter repetitus ip&longs;um ad vn­<lb/>guem explet. </s> |
| | |
| | <s>illi igitur numeri dicuntur ab Arithmeticis primi, qui à nullo <lb/>alio, præterquam ab vnitate men&longs;urantur, quales &longs;unt, 2. 3. 5. 7. &c. </s> |
| | |
| | <s>Defi­<lb/>nitione verò 13. definit numerum compo&longs;itum &longs;ic; compo&longs;itus numerus e&longs;t, <lb/>quem numerus qui&longs;piam metitur, vt &longs;enarius erit compo&longs;itus, quia ip&longs;um <lb/>binarius metitur, nam ter repetitus, ip&longs;i perfectè adæquatur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Per æquilaterum, intelligit quadratum, quadratus autem numerus defi­<lb/>nitione 18. &longs;eptimi &longs;ic explicatur: Quadratus numerus e&longs;t, qui &longs;ub duobus <lb/>æqualibus numeris continetur, ide&longs;t, qui fit ex ductu vnius numeri in &longs;e ip­<lb/><figure id="fig16"></figure><lb/>&longs;um, vt &longs;i ducantur 3. in 3. fient 9. qui continetur &longs;ub duobus <lb/>ternarijs; omnes autem ternarij &longs;unt æquales. </s> |
| | |
| | <s>is autem nu­<lb/>merus dicetur quadratus, quia, vt apparet in figura, nouem <lb/>ip&longs;ius vnitates po&longs;&longs;unt in plano ita ad inuicem collocari, vt <lb/>referant quadratum; & &longs;icuti quadratum geometricum ha­<lb/>bet latera æqualia, ita etiam quadratum arithmeticum: &longs;i­<lb/>ue numerus quadratus, habet &longs;ua latera æqualia, quot enim vnitates &longs;unt <lb/>in vno, tot etiam &longs;unt in reliquis, vt in præ&longs;enti &longs;unt tres vnitates in &longs;ingulis <lb/>lateribus. </s> |
| | |
| | <s>pr&ecedil;terea quemadmodum quadratum geometricum re&longs;olni pote&longs;t <lb/>in plura quadrata, ita etiam arithmeticum, vt præ&longs;ens, qui re&longs;oluitur in <lb/>quatuor quadrata arithmetica. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="Neq;">Neque</expan> enim pote&longs;t quilibet numerus, vt opi­<lb/>nantur ageometreti, in hunc modum di&longs;poni, &longs;ed &longs;olum ij, qui producuntur <lb/>ex multiplicatione numeri alicuius in &longs;e ip&longs;um.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Per altera parte longius, intelligit numerum, qui producitur à duobus <lb/><figure id="fig17"></figure><lb/>numeris inæqualibus inuicem multiplicatis, qualis e&longs;t <lb/>duodenarius, qui ex ductu trium in quatuor produci­<lb/>tur, & refert figuram altera parte longiorem, &longs;iue, vt <lb/>ait Boetius longilateram, cuius vnum latus e&longs;t maius <lb/>altero, vt in appo&longs;ita figura videre licet. </s> |
| | |
| | <s>atque hæc <lb/>&longs;unt, quæ ex Mathematicis petenda erant, ad huius <lb/>loci intelligentiam.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg25"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg25"></margin.target>25</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>11. <emph type="italics"/>(Per &longs;e autem, & &longs;ecundum quod ip&longs;um, idem, vt per &longs;e lineæ inest<emph.end type="italics"/><pb pagenum="49"/><emph type="italics"/>punctum, & rectum; etenim &longs;ecundum quod linea, & triangulo, &longs;ecundum quod <lb/>triangulum duo recti: etenim per &longs;e triangulum duobus rectis æquale. </s> |
| | |
| | <s>Vniuer&longs;ale <lb/>autem e&longs;t tunc, quando in quolibet, & primo mon&longs;tratur, vt duos rectos habere, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> figuræ e&longs;t vniuer&longs;ale, quamuis e&longs;t mon&longs;irare de figura, quod duos rectos habet, <lb/>&longs;ed non de qualibet figura, <expan abbr="neq;">neque</expan> vtitur qualibet figura monstrans, quadrangulum <lb/>enim figura a quidem est, non habet autem duobus rectis æquales. </s> |
| | |
| | <s>Aequicrus verò <lb/>babet quidem <expan abbr="quodcunq;">quodcunque</expan> duobus rectis æquales, &longs;ed non primò, &longs;ed triangulum <lb/>prius. </s> |
| | |
| | <s>quod igitur quoduis primum mon&longs;tratur duos rectos habens, aut <expan abbr="quodcunq;">quodcunque</expan> <lb/>aliud, huic primo ine&longs;t vniuer&longs;ale, & demonstratio de hoc vniuer&longs;aliter e&longs;t, de alijs <lb/>verò quodammodo, non per &longs;e, <expan abbr="neq;">neque</expan> de æquicrure e&longs;t vniuer&longs;aliter, &longs;ed in plus)<emph.end type="italics"/> pro <lb/>quorum intelligentia nece&longs;&longs;aria &longs;unt ea, quæ primo Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. <lb/>&longs;crip&longs;imus. </s> |
| | |
| | <s>deinde memineris figuram vniuer&longs;aliorem e&longs;&longs;e triangulo, & tri­<lb/>angulum vniuer&longs;alius æquicrure. </s> |
| | |
| | <s>quando ait (vt duos rectos habere) vult <lb/>dicere, habere duos angulos rectos non actu, &longs;ed potentia; quæ affectio e&longs;t <lb/>trianguli, quia, vt &longs;uperius diximus, habet tres angulos æquales duobus <lb/>rectis angulis: quæ proprietas vniuer&longs;aliter, & primò competit triangulo. <lb/>non autem figuræ, quia figura e&longs;t vniuer&longs;alior. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="neq;">neque</expan> i&longs;o&longs;celi, quia i&longs;o&longs;celes e&longs;t <lb/>re&longs;trictius triangulo. </s> |
| | |
| | <s>omittimus reliqua &longs;ingillatim exponere, tum quia &longs;a­<lb/>tis clara &longs;unt, tum quia ab interpretibus benè explicantur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg26"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg26"></margin.target>26</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>13. <emph type="italics"/>(Si quis igitur mon&longs;trauerit, quod rectæ <expan abbr="nõ">non</expan> coincidunt, videbitur <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> <lb/>buius e&longs;&longs;e demonstratio, eo quod in omnibus e&longs;t rectis; non e&longs;t autem: &longs;i quidem <lb/>non quoniam &longs;ic æquales, fit hoc, &longs;ed &longs;ecundum quod <expan abbr="quomodocunq;">quomodocunque</expan> æquales)<emph.end type="italics"/> pro­<lb/>ponit tres errores, qui circa demon&longs;trationem de vniuer&longs;ali contingunt, <lb/>quos omnes Geometricis exemplis illu&longs;trat; affert autem primo pro tertio <lb/>errore duo exempla, quorum primum in præmi&longs;&longs;is verbis continetur, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>ex 28. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>de&longs;umitur, quam propterea primo loco exponendam <lb/><figure id="fig18"></figure><lb/>cen&longs;ui. </s> |
| | |
| | <s>Quando igitur duæ rectæ con&longs;titu­<lb/>tæ fuerint, vt A B, C D, in quas alia recta, <lb/>vt G F, incidens, faciat duos angulos in­<lb/>ternos, re&longs;pectu rectarum A B, C D, & ad <lb/>ea&longs;dem partes rectæ E F, vt &longs;unt ex parte <lb/>&longs;ini&longs;tra anguli A G H, C H G; exparte ve­<lb/>rò dextra B G H, D H G; &longs;i <expan abbr="inquã">inquam</expan> linea E F, <lb/>fecerit duos illos angulos ex parte &longs;ini&longs;tra &longs;imul &longs;umptos, æquales duobus <lb/>rectis angulis, vel duos ex parte dextra pariter æquales duobus rectis, pro­<lb/>bat Euclides rectas A B, C D, non concurrere, &longs;iue parallelas e&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>Verum, <lb/>quia linea E F, pote&longs;t facere aliquando prædictos angulos non <expan abbr="tantũ">tantum</expan> æqua­<lb/>les duobus rectis, verum etiam rectos, quo etiam modo <expan abbr="probar&etilde;tur">probarentur</expan> cædem <lb/>lineæ e&longs;&longs;e parallelæ, vt in &longs;equenti figura, cum &longs;int anguli A G I, C I G, re­<lb/><figure id="fig19"></figure><lb/>cti, probabitur de rectis A B, C D, æquidi&longs;tan­<lb/>tia. </s> |
| | |
| | <s>Ex his facile textum in hunc modum expo­<lb/>nemus; &longs;i quis igitur mon&longs;trauerit, quod rectæ <lb/>A B, C D, nunquam coincidunt, etiam&longs;i in in&longs;i­<lb/>nitum producantur, &longs;eu quod &longs;unt æquidi&longs;tantes, <lb/>quando anguli prædicti interni &longs;unt duo recti, <lb/>videbitur <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> huius e&longs;&longs;e demon&longs;tratio de vniuer&longs;ali per &longs;e, & de primo &longs;u­<pb pagenum="50"/>biecto, vel &longs;ecundum quod ip&longs;um, eò quod probatur vniuer&longs;aliter de lineis <lb/>omnibus habentibus prædictos angulos rectos. </s> |
| | |
| | <s>non autem de omni, &longs;ecun­<lb/>dum quod ip&longs;um, &longs;i quidem non competit affectio hæc, e&longs;&longs;e parallelas, li­<lb/>neis habentibus illos angulos rectos actu; &longs;ed primò, & vniuer&longs;aliter, & &longs;e­<lb/>cundum quod ip&longs;um competit lineis habentibus illos angulos æquales duo­<lb/>bus rectis, <expan abbr="quomodocunq;">quomodocunque</expan> æquales &longs;int duobus rectis, &longs;iue ambo &longs;int recti, <lb/>&longs;iue vnus acutus, alter obtu&longs;us, &longs;ed tamen ambo &longs;imul æquentur duobus re­<lb/>ctis, quales &longs;unt lineæ primæ figuræ. </s> |
| | |
| | <s>In tertio igitur errore, vniuer&longs;ale exi­<lb/>&longs;tit quidem, & habet nomen, &longs;ed tamen prætermittetur, &longs;eu &longs;trictius &longs;ume­<lb/>tur, quam oportet. </s> |
| | |
| | <s>alij latini, quos quidem viderim, præter Zabarellana <lb/>perperam omnino ob mathematicarum ignorantiam, exemplum i&longs;tud in­<lb/>terpretantur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg27"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg27"></margin.target>27</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Et &longs;i triangulum non e&longs;&longs;et aliud, quam I&longs;o&longs;celes, &longs;ecundum quod I&longs;o­<lb/>&longs;celes videretur <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> ine&longs;&longs;e)<emph.end type="italics"/> i&longs;tud e&longs;t &longs;ecundum exemplum tertij erroris. </s> |
| | |
| | <s>Por­<lb/>rò cum tres &longs;int &longs;pecies triangulorum, æquilaterum, I&longs;o&longs;celes, Scalenum, &longs;i <lb/>accideret, vt ex illis tribus vna tantum &longs;pecies, v. </s> |
| | |
| | <s>g. I&longs;o&longs;celes in mundo re­<lb/>periretur; <expan abbr="tunc&qacute;">tuncque</expan>; qui&longs;piam de I&longs;o&longs;cele o&longs;tenderet affectionem quampiam, <lb/>putans &longs;e <expan abbr="o&longs;t&etilde;di&longs;&longs;e">o&longs;tendi&longs;&longs;e</expan> pa&longs;&longs;ionem de proprio &longs;ubiecto, & primo, falleretur, quia <lb/>aifectio illa competeret I&longs;o&longs;celi, non vt huic &longs;peciei I&longs;o&longs;celis, &longs;ed quatenus <lb/>e&longs;t triangulum, cui primo, & per &longs;e, & &longs;ecundum quod ip&longs;um conuenit. </s> |
| | |
| | <s>hoc <lb/>loco di&longs;ce&longs;&longs;imus à Zabarella, qui putat i&longs;tud e&longs;&longs;e exemplum primi erroris, <lb/>cum verba textus adeo clara &longs;int, vt expo&longs;itionem illius nullo modo admit­<lb/>tant. </s> |
| | |
| | <s>&longs;unt autem hæc textus verba <emph type="italics"/>(Et &longs;i triangulum non e&longs;&longs;et aliud, quam I&longs;o­<lb/>&longs;celes, &longs;ecundum quod I&longs;o&longs;celes videretur <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> ine&longs;&longs;e)<emph.end type="italics"/> quibus verbis manife&longs;tè <lb/>apparet Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>accipere pro &longs;ubiecto vniuer&longs;ali non indiuiduum vnum, vt in <lb/>primo errore contingit, &longs;ed &longs;peciem loco generis, &longs;cilicet I&longs;o&longs;celes, quod <lb/>e&longs;t &longs;pecies trianguli pro genere ip&longs;o, nimirum pro Triangulo. </s> |
| | |
| | <s>ait enim, &longs;i <lb/>non e&longs;&longs;et aliud, quam I&longs;o&longs;celes, <expan abbr="&longs;ecundũ">&longs;ecundum</expan> quod I&longs;o&longs;celes: quibus verbis cla­<lb/>rè &longs;peciem, non indiuiduum, &longs;igni&longs;icat, ex his duobus exemplis manife&longs;tus <lb/>e&longs;t tertius error, qui erat, quando erat <emph type="italics"/>(vt in parte totum)<emph.end type="italics"/> <expan abbr="quod&qacute;">quodque</expan>; illis verbis <lb/>expo&longs;uerat <emph type="italics"/>(vei contingit etiam, vt in parte totum, in quo mon&longs;tratur: ijs emm, <lb/>quæ &longs;unt in parte inerit quidem demon&longs;tratio, & erit de omni, &longs;ed tamen non erit <lb/>buius primi vniuer&longs;aliter demon&longs;tratio. </s> |
| | |
| | <s>dico auttm huius primi, &longs;ecundum quod <lb/>buius demonstrationem, quando &longs;it primi vniuer&longs;aliter)<emph.end type="italics"/> ide&longs;t, quando vniuer&longs;ale <lb/>&longs;ubiectum exi&longs;tit quidem, &longs;ed tamen non de ip&longs;o &longs;it demon&longs;tratio, &longs;ed de ali­<lb/>qua parte ip&longs;ius, v. </s> |
| | |
| | <s>g. de &longs;pecie aliqua demon&longs;tratur aliquid, quod deberet <lb/>o&longs;tendi primò de ip&longs;o vniuer&longs;ali, cum illi primò competat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg28"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg28"></margin.target>28</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Et proportionale, quod alternatim, &longs;ecundum quod numeri, & &longs;ecun­<lb/>dum quod lineæ, & &longs;ecundum quod &longs;olida, & &longs;ecundum quod tempora: quemad­<lb/>modum & mon&longs;trabatur aliquando &longs;eor&longs;um, contingens <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> de omnibus vnica <lb/>demon&longs;tratione mon&longs;irari; &longs;ed quia non &longs;unt nominatum quidam omnia hæc vnum, <lb/>numeri, longitudines, tempora &longs;olida, & &longs;pecie differunt à &longs;einuicem &longs;cor&longs;um <expan abbr="ac-cipiebãtur">ac­<lb/>cipiebantur</expan>. </s> |
| | |
| | <s>nunc autem vniuer &longs;aliter mon&longs;tratur, <expan abbr="neq;">neque</expan> enim &longs;ecundum quod lineæ, <lb/>aut &longs;ecundum quod numeri, inerat; &longs;ed &longs;ecundum quod boc, quod vniuer &longs;ale &longs;up­<lb/>ponunt e&longs;&longs;e)<emph.end type="italics"/> affert exemplum &longs;ecundi erroris, quiaccidit, quando vniuer&longs;a­<lb/>le exi&longs;tit quidem, &longs;ed tamen e&longs;t innominatum, pro cuius explicatione &longs;cien­<pb pagenum="51"/>dum quid &longs;it alterna proportio. </s> |
| | |
| | <s>Alternam igitur proportionem definit Eu­<lb/>clides definitione 12. quinti, &longs;ic, e&longs;t &longs;umptio antecedentis ad <expan abbr="anteced&etilde;tem">antecedentem</expan>, <lb/><figure id="fig20"></figure><lb/>& con&longs;equentis ad con&longs;equentem. </s> |
| | |
| | <s>Explico, exponantur qua­<lb/>tuor quantitates proportionales, v.g. </s> |
| | |
| | <s>vt 6. ad 3. ita &longs;int 4. ad <lb/>2. &longs;i igitur argumentemur &longs;ic, vt 6. ad 3. ita 4. ad 2. ergo al­<lb/>ternatim erit, vt 6. ad 4. ita 3. ad 2. &longs;iue dixerimus, vt pri­<lb/>mum ad &longs;ecundum, ita tertium ad quartum, igitur alterna­<lb/>tim erit, vt primum ad tertium, ita &longs;ecundum ad quartum: valebit con&longs;e­<lb/>quentia; quæ quidem probatur deinde propo&longs;itione 16. quinti de magnitu­<lb/>dinibus, hoc e&longs;t in vniuer&longs;um de lineis, &longs;uperficiebus, & &longs;olidis. </s> |
| | |
| | <s>quando igi­<lb/>tur Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ait, mon&longs;tramus proportionale, ide&longs;t, qua&longs;uis quatuor quantita­<lb/>tes proportionales, habere hanc proprietatem, vt &longs;int etiam alternatim <lb/>proportionales, & non mon&longs;tramus vnica demon&longs;tratione de omni quouis <lb/>proportionali, &longs;ed &longs;eparatim de magnitudinibus in 16. quinti, de numeris <lb/>in 13. &longs;eptimi, & &longs;eor&longs;um de temporibus in a&longs;tronomia, vel phy&longs;ica; hoc <lb/>modo non o&longs;tendimus vniuer&longs;aliter de primo &longs;ubiecto, quia talis affectio <lb/>conuenit &longs;ingulis, non vt numeri, aut ma gnitudines, aut tempora &longs;unt, &longs;ed <lb/>&longs;ecundum quandam naturam illis omnibus communem, cui primò illa pa&longs;­<lb/>&longs;io debetur; quæ quidem natura communis nomine caret, & propterea e&longs;t <lb/>cau&longs;a erroris.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg29"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg29"></margin.target>29</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Nunc autem vniuer&longs;aliter demon&longs;tratur)<emph.end type="italics"/> nu&longs;quam apud Mathematicos in­<lb/>uenio hanc demon&longs;trationem vniuer&longs;alem de illo communi omnibus præ­<lb/>dictis, quare dicendum cum Zabarella, illud, nunc, e&longs;&longs;e intelligendum &longs;ic, <lb/>nunc autem, ide&longs;t, in præ&longs;entia autem deberet vniuer&longs;aliter demon&longs;trari, <lb/>quod tamen cum non &longs;iat, contingit nos decipi putantes vniuer&longs;aliter de­<lb/>mon&longs;tra&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>vel dicendum i&longs;tud verificari tantum de lineis, &longs;uperficiebus, & <lb/>&longs;olidis, de quibus &longs;imul in vnica natura communi, quæ e&longs;t magnitudo, de­<lb/>mon&longs;tratur in 16. quinti vniuer&longs;aliter. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> hoc modo explicatum e&longs;t exem­<lb/>plum &longs;ecundi erroris, qui verbis illis <emph type="italics"/>(Vel &longs;it quidem, &longs;ed innominatum &longs;it in <lb/>rebus &longs;pecie differentibus)<emph.end type="italics"/> continebatur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg30"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg30"></margin.target>30</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Propter hoc &longs;i quis mon&longs;trauerit &longs;ingulum triangulum. </s> |
| | |
| | <s>demon&longs;tratio­<lb/>ne aut vna, aut altera, quod duos rectos habet vnumquodque, <expan abbr="æquilateiũ">æquilateium</expan> &longs;eor&longs;um, <lb/>& &longs;calenum, & æquicrus: nondum nouit triangulum, quod duobus rectis, <gap/>&longs;i &longs;o­<lb/>phi&longs;tico modo, <expan abbr="neq;">neque</expan> vniuer&longs; aliter triangulum, <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;i vllum e&longs;t præter prædicta <lb/>triangulum alterum. </s> |
| | |
| | <s>non enim &longs;ecundum quod triangulum, <expan abbr="neq;">neque</expan> omnetriangulum, <lb/>ni&longs;i &longs;ecundum numerum, &longs;ecundum &longs;peciem autem non omne; & &longs;i nullum e&longs;t, quod <lb/>non nouit)<emph.end type="italics"/> vltimo loco ponit exemplum primi erroris, quem &longs;upra verbis il­<lb/>lis <emph type="italics"/>(Quando vel nibil &longs;it accipere &longs;uperius, præter &longs;ingulare)<emph.end type="italics"/> expre&longs;&longs;erat, quod, <lb/>vt benè intelligamus, opus e&longs;t ea, legere, quæ libro primo Priorum &longs;ecto 3. <lb/>cap. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;crip&longs;imus de propriet<gap/>te illa trianguli, quod &longs;cilicet habet tres an­<lb/>gulos æquales duobus rectis angulis, quibus præmi&longs;&longs;is, &longs;ic deinde locum <lb/>hunc interpretaberis; Propter hoc, quod præcedenti textu dictum e&longs;t; no­<lb/>tandum in primo errore vniuer&longs;ale, tanquam &longs;i non e&longs;&longs;et vniuer&longs;ale o&longs;ten­<lb/>ditur de &longs;ingulari, &longs;i quis igitur mon&longs;trauerit &longs;ingillatim de <expan abbr="vnoquoq;">vnoquoque</expan> trian­<lb/>gulo in &longs;ingulari, &longs;cilicet de vno æquilatero, tantum, & de vno Scaleno, & <lb/>de vno I&longs;o&longs;cele, &longs;eparatim, vtens auteadem demon&longs;trationc dum de <expan abbr="vno&qacute;">vnoque</expan>; <pb pagenum="52"/>&longs;epatatim o&longs;tendit, aut vtens diuerfis demon&longs;trationibus, vna pro æquila­<lb/>tero, altera pro I&longs;o&longs;cele, tertia pro Scaleno, o&longs;tendens, quod <expan abbr="vnumquodq;">vnumquodque</expan> <lb/>illorum habet tres angules æquales duobus rectis angulis; i&longs;te nondum no­<lb/>uit triangulum omne habere talem affectionem, ni&longs;i modo &longs;ophi&longs;tico, quia <lb/>non cogno&longs;cit hanc affectionem illis <expan abbr="cõpetere">competere</expan> propter naturam illam com­<lb/>munem trianguli, cui primo, & per &longs;e competit; & neque vniuer&longs;aliter co­<lb/>gno&longs;cit triangulum omne e&longs;&longs;e tale, etiam &longs;i nullum aliud reperiatur trian­<lb/>gulum, præter illud æquilaterum, vel illud I&longs;o&longs;celes, vel illud Scalenum, de <lb/>quibus &longs;eparatim <expan abbr="demõ&longs;trauit">demon&longs;trauit</expan>, & &longs;ecundum numernm, ide&longs;t de vnoquoque, <lb/>quatenus e&longs;t vnum numero. </s> |
| | |
| | <s>non nouit autem &longs;ecundum &longs;peciem, ideft fecun­<lb/>dum naturam, & formam communem illis tribus indiuiduis, quæ e&longs;t natu­<lb/>ra trianguli. </s> |
| | |
| | <s>hoc autem e&longs;&longs;e exemplum primi erroris manife&longs;tè conuincitnr, <lb/>tum ex verbis illis, quando nihil &longs;it &longs;uperius, præter &longs;ingulare, tum ex hu­<lb/>ius textus verbis illis <emph type="italics"/>(Singulum triangulum)<emph.end type="italics"/> & ex illis <emph type="italics"/>(Ni&longs;i &longs;ecundum nume­<lb/>rum)<emph.end type="italics"/> ide&longs;t, ni&longs;i de vno, quod &longs;it vnum numero. </s> |
| | |
| | <s>propterea nos de &longs;in gulari <lb/>triangulo omi&longs;&longs;a Zabarellæ &longs;ententia explicauimus tandem in confirma­<lb/>tionem no&longs;træ expo&longs;itionis in hæc tria errata illud non omittendum, &longs;atiu<gap/><lb/>e&longs;&longs;e dicere, Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>attuli&longs;&longs;e pro tribus erratis tria exempla ordine retrogra­<lb/>do, quàm, quod facit Zabarella, primum e&longs;&longs;e pro tertio, &longs;ecundum pro pri­<lb/>mo, tertium verò pro &longs;ecundo; eo enim modo, Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>confu&longs;ionem nulla ra­<lb/>tione, imò contra omnem rationem imponimus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg31"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg31"></margin.target>31</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Textu 14. continet quidem quædam mathematica, &longs;ed ferè eadem cum <lb/>&longs;uperioribus, quæ quia tum ex prædictis facile intelligi po&longs;&longs;unt, tum quia <lb/>benè ab expo&longs;itoribus explicantur, ne actum agamus, prætermittimus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg32"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg32"></margin.target>32</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>20. <emph type="italics"/>(Ni&longs;i magnitudines numeri &longs;int)<emph.end type="italics"/> hoc e&longs;t, ni&longs;i magnitudines &longs;int di­<lb/>fcretæ, ita vt cadant &longs;ub numernm, vt &longs;i linea quæpiam diuidatur in partes <lb/>decem, vel duodecim, tunc euadit quantitas di&longs;creta, &longs;iue numerus. </s> |
| | |
| | <s>& tunc <lb/>linca numerus e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>idem de &longs;uperficie, ac &longs;olido intelligendum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg33"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg33"></margin.target>33</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Propter hoc Geometriæ non licet mon&longs;trare, quod contrariorum vna <lb/>e&longs;e &longs;cientia, &longs;ed neque quod duo cubi cubus)<emph.end type="italics"/> quo ad verba illa, duo cubi cubus<gap/><lb/>quæ ad nos pertinent, vult Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>docere<gap/>, quod non debet Geometra o&longs;ten­<lb/>dere numerorum affectiones (per enbos enim intelligit numeros quo&longs;dam <lb/>&longs;ic dictos, vt paulo po&longs;t o&longs;tendam) vt &longs;i quis vellet geometricè o&longs;tendere id, <lb/>quod o&longs;tenditur in 4. noni Elem. </s> |
| | |
| | <s>&longs;cilicet, &longs;i cubus numerus cubum numerum <lb/>multiplicauerit, productus numerus erit pariter cubus. </s> |
| | |
| | <s>nonnulli latinorum <lb/>perperam textum hunc expo&longs;uerunt putantes reperiri &longs;olummodo cubos <lb/>geometricos, at Euclides definit. </s> |
| | |
| | <s>19. &longs;eptimi, &longs;ic arithmeticum cubum de­<lb/>finit, cubus numerus e&longs;t, qui &longs;ub tribus numeris æqualibus continetur, qua­<lb/>lis e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>8. qui e&longs;t ad in&longs;tar cubi geometrici, & continetur&longs;ub tribus binarijs <lb/>multiplicatis inuicem, quæ multiplicatio &longs;ic in&longs;tituitur, exponuntur tres bi­<lb/><figure id="fig21"></figure><lb/>narij, 2, 2, 2, primus ducitur in &longs;ecundum, & producitur. <lb/>4. qui e&longs;t numerus quadratus huius figuræ, <figure id="fig22"></figure>, deinde <lb/>tertius binarius ducitur in prædictum quadratum 4. & pro­<lb/>ducitur 8. qui dicitur cubus, quia &longs;i intelligantur duo qua­<lb/>zerna<gap/>ij, vnus &longs;upra alterum, vt in præ&longs;enti figura refe­<lb/>runt cubicam figuram, cuius tam longitudo, quam latitudo, <pb pagenum="53"/>& altitudo, e&longs;t 2. Similiter cubus numerus e&longs;t 27. quia &longs;it ex tribus terna­<lb/>rijs inuicem modo prædicto multiplicatis, 3. 3. 3. nam 3. in 3. ductis &longs;it 9. <lb/><figure id="fig23"></figure><lb/>qui e&longs;t quadratus. </s> |
| | |
| | <s>quo deinde ducto in tertium ter­<lb/>narium, producitur 27. qui e&longs;t cubus, & refert &longs;igu­<lb/>ram cubicam hanc. </s> |
| | |
| | <s>Iam verò &longs;i cubus 8. multipli­<lb/>cet cubum 27. procreabitur 216. qui pariter cubus <lb/>e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> hoc &longs;ibi volunt verba illa, &longs;i duo cubi cubus, <lb/>ide&longs;t, &longs;i duo numeri cubi multiplicentur mutuò, cu­<lb/>bus alter producetur; ex quibus videas, quam in­<lb/>eptè illi <expan abbr="interpret&etilde;tur">interpretentur</expan> hunc locum, qui dicunt, Ari­<lb/>&longs;totilem velle dicere non pertinere ad Geometram <lb/>probare duos cubos geometricos &longs;ibi additos face­<lb/>re alium cubum, quod erat problema Delphicum de <lb/>duplatione cubi, nondum inuentum; bis enim i&longs;ti peccant, primo in Logi­<lb/>cam, quia &longs;ic non tran&longs;iret Geometra de genere in genus, ip&longs;ius enim e&longs;t <lb/>agere de duplatione cubi; &longs;ecundò in Mathematicas, cum nondum noue­<lb/>rint arithmeticos cubos; & præterca ignorent duos cubos &longs;ibi additos, non <lb/>facere alium cubum. </s> |
| | |
| | <s>Quod præterea hoc loco intelligendi &longs;int cubi arith­<lb/>metici certò certius con&longs;tat, ex &longs;equenti 24. textu, vbi &longs;ic dicitur <emph type="italics"/>(Veluti <lb/>Arithmetica quidem, quid impar, aut par, aut quadrangulum, aut cubus.)<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg34"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg34"></margin.target>34</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(<expan abbr="Neq;">Neque</expan> alij &longs;cientiæ quod alterius, ni&longs;i <expan abbr="quæcunq;">quæcunque</expan> ita &longs;e habent inter &longs;e, <lb/>vt &longs;it alterum &longs;ub altero, vt per&longs;pectiua ad Geometriam, & harmonica ad Arith­<lb/>meticam)<emph.end type="italics"/> excipit ab illa regula (qua prohibetur, quamuis &longs;cientiam in alie­<lb/>nam falcem immittere) &longs;cientias &longs;ubalternatas, quæ propriè in Mathemati­<lb/>cis reperiuntur, Per&longs;pectiua enim propriè &longs;ubalternatur Geometriæ, quia <lb/>vtitur Demon&longs;trationibus linearibus, quas applicat lineis vi&longs;ualibus, & Mu­<lb/>&longs;ica &longs;ubalternatur Arithmeticæ, quia ab ip&longs;a mutuatur <expan abbr="demõ&longs;trationes">demon&longs;trationes</expan> nu­<lb/>merorum, quas applicat numeris &longs;onoris. </s> |
| | |
| | <s>v.g. </s> |
| | |
| | <s>Per&longs;pectiua dicit, ea, quæ vi­<lb/>dentur eminus videri minora, quam quæ videntur cominus, quia illa viden­<lb/>tur &longs;ub angulo minori, hæc verò &longs;ub angulo maiori, quod verò remotiora <lb/>videantur &longs;ub angulo minori, quam propinquiora cæteris paribus probat <lb/><figure id="fig24"></figure><lb/>per 21. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it enim ma­<lb/>gnitudo vi&longs;a A B, remotior ab o­<lb/>culo in C, po&longs;ito, & vi&longs;a propin­<lb/>quior ab oculo in D. ductis lineis <lb/>vi&longs;ualibus C A, C B: D A, D B; ab <lb/>oculis C, & D, ad extremitates <lb/>&longs;pectatæ magnitudinis, erit remo­<lb/>tioris vi&longs;ionis angulus C, minor <lb/>angulo D, propinquioris, vt ex præallegata Demon&longs;tratione pater. </s> |
| | |
| | <s>Hine <lb/>per&longs;picuè vides, qua ratione Per&longs;pectiua Geometriæ &longs;ubalternetur, &longs;iue <lb/>quid &longs;it ip&longs;a &longs;ubalternatio, vbi medium e&longs;t Geometricum, conclu&longs;io autem <lb/>optica. </s> |
| | |
| | <s>Exemplum &longs;ubalternationis Muficæ &longs;it, <expan abbr="con&longs;onãtia">con&longs;onantia</expan> Diapa&longs;on, quam <lb/>vulgò octauam appellant in data chorda collocare, hoc e&longs;t, vocem grauio­<lb/>rem facere duplam vocis acutioris &longs;umatur chorda A B, & diuidatur bifa­<lb/>riam, &longs;ine in æqualia in C; tota igitur chorda A B, ad dimidium A C, haber <pb pagenum="54"/><figure id="fig25"></figure><lb/>proportionem, quam 2. ad 1. <lb/>&longs;iue duplam, ergo etiam &longs;o­<lb/>nus totius chordæ A B, ad <expan abbr="&longs;o-nũ">&longs;o­<lb/>num</expan> chordæ dimidiæ A C, ha­<lb/>bebit eandem rationem, <expan abbr="nimirũ">nimirum</expan> quam 2. ad 1. &longs;iue duplam. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ed &longs;onus chor­<lb/>dæ A B, ad &longs;onum chordæ A C, con&longs;onat diapa&longs;on, &longs;eu octauam, ergo in <lb/>data chorda collocata e&longs;t con&longs;onantia diapa&longs;on, quod oportebat. </s> |
| | |
| | <s>vides me­<lb/>dium e&longs;&longs;e arithmeticam, conclu&longs;ionem verò harmonicam. </s> |
| | |
| | <s>Aliud exemplum <lb/>Tonus, quod e&longs;t <expan abbr="interuallũ">interuallum</expan> primæ vocis, Vt, ad &longs;ecundam, Rè, in duo æqua­<lb/>lia &longs;emitonia diuidi nequit, ratio e&longs;t Arithmetica, quia proportio &longs;uper­<lb/>particularis in duo æqualia arithmeticè &longs;ecari nequit; at Tonus con&longs;i&longs;tit in <lb/>ratione &longs;uperparticulari, nempè in &longs;e&longs;quioctaua, ergo Tonus bifariam diui­<lb/>di nequit. </s> |
| | |
| | <s>de&longs;umptum e&longs;t ex Boetio.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg35"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg35"></margin.target>35</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>23. <emph type="italics"/>(Est autem &longs;ic mon&longs;trare, quemadmodum Bry&longs;o quadraturam, &longs;ecun­<lb/>dum enim commune mon&longs;trant tales rationes)<emph.end type="italics"/> cum velit e&longs;tendere veram de­<lb/>mon&longs;trationem con&longs;tare debere ex proprijs, non autem ex communibus; <lb/>primum affert exemplum demon&longs;trationis cuiu&longs;dam Bry&longs;onis, quæ ex com­<lb/>munibus procedat, vt autem benè intelligamus, quale&longs;nam &longs;int huin&longs;modi <lb/>demon&longs;trationes, quæ per communia o&longs;tendunt, legenda prius ea &longs;unt, quæ <lb/>&longs;crip&longs;imus de quadratura circuli in pr&ecedil;dicamento relationis. </s> |
| | |
| | <s>Bry&longs;o itaque, <lb/>vt tradit Alexander, in hunc modum conabatur quadrare <expan abbr="circulũ">circulum</expan>. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it qua­<lb/>drandus circulus A B C D, cui circum&longs;eribatur quadratum E F G H. per <lb/>7 quarti, & alterum quadratum I L M N, eidem in&longs;cribatur per 6. quarti, <lb/>quid autem &longs;it circum&longs;cribere, & in&longs;cribere figuram circulo, ex definitione <lb/><figure id="fig26"></figure><lb/>3. & 4. eiu&longs;dem libri petatur, quamuis <lb/>ex in&longs;pectione figuræ <expan abbr="pr&ecedil;s&etilde;tis">pr&ecedil;sentis</expan> &longs;atis per­<lb/>cipi po&longs;&longs;it; deinde aliud <expan abbr="quadratũ">quadratum</expan> me­<lb/>dium inter prædicta duo con&longs;tituatur, <lb/><expan abbr="&longs;it&qacute;">&longs;itque</expan>; O P Q R. </s> |
| | |
| | <s>Iam &longs;ic o&longs;tendebat i&longs;tud <lb/>medium quadratum e&longs;&longs;e æquale circu­<lb/>lo propo&longs;ito. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="Quæcunq;">Quæcunque</expan> &longs;unt, &longs;imul ma­<lb/>iora eodem, & minora eodem, &longs;unt in­<lb/>uicem æqualia, &longs;ed circulus, & quadra­<lb/>tum medium, &longs;unt ambo maiora qua­<lb/>drato in&longs;cripto, & ambo minora qua­<lb/>drato circum&longs;cripto, ergo circulus, & <lb/>quadratum medium, &longs;unt æqualia. </s> |
| | |
| | <s>vte­<lb/>batur, inquit Ari&longs;t pr&ecedil;dicto principio, <lb/>etiam numeris, lineis, temporibus, & <lb/>qualitatibus communi, <expan abbr="neq;">neque</expan> deducto ex natura circuli, aut quadrati, de qui­<lb/>bus erat demon&longs;tratio. </s> |
| | |
| | <s>præterea aduertendum e&longs;t, illud e&longs;&longs;e fal&longs;um, nam &longs;ex, <lb/>& quinque, ambo &longs;unt maiores, quam quatuor, & minores, quam &longs;eptem, <lb/>& tamen non &longs;unt æquales.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg36"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg36"></margin.target>36</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>In codem textu <emph type="italics"/>(<expan abbr="Vnumquodq;">Vnumquodque</expan> autem &longs;cimus, non &longs;ecundum accidens, quando <lb/>&longs;ecundum illud cogno&longs;camus, &longs;ecundum quod ine&longs;t ex principijs illius, &longs;ecundam <lb/>quod illud; vt duobus rectis æquales, habere, cui ine&longs;t per &longs;e, quod dictum e&longs;t ex<emph.end type="italics"/><pb pagenum="55"/><emph type="italics"/>principijs huius)<emph.end type="italics"/> affert nunc exemplum alterius demon&longs;trationis, quæ non <lb/>ex communibus, vt præcedens Bry&longs;onis, &longs;ed ex proprijs principijs o&longs;tendit <lb/>affectionem de &longs;ubiecto proprio. </s> |
| | |
| | <s>E&longs;t autem illud exemplum toties decan­<lb/>tatum de triangulo habente tres angulos æquales duobus rectis angulis; id­<lb/>circo operæpretium e&longs;&longs;e puto explicare demon&longs;trationem, 32. primi Eucli­<lb/>dis, quæ i&longs;tud ex proprijs principijs demon&longs;trat, & quam hoc loco Ari&longs;to­<lb/>teles innuit, hoc enim modo ip&longs;ius Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>mentem probè penetrare poteri­<lb/><figure id="fig27"></figure><lb/>mus. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it ergo <expan abbr="triãgulum">triangulum</expan> A B C. </s> |
| | |
| | <s>Dico ag­<lb/>gregatum <expan abbr="triũ">trium</expan> ip&longs;ius angulorum A, B, C, <lb/>e&longs;&longs;e æquale aggregato ex duobus angu­<lb/>lis rectis (vt autem melius intelligas, quæ <lb/>&longs;equuntur, lege prius ea, quæ dicta &longs;unt <lb/>in lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1.) produ­<lb/>catur latus B C, <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> in D, vt fiat angulus <lb/>externus A C D; Iam &longs;ic, quoniam <expan abbr="pro-batũ">pro­<lb/>batum</expan> e&longs;t in 13. primi, duos angulos, quos <lb/>facit linea A C, cum linea B D, &longs;cilicet angulos A C B, A C D, e&longs;&longs;e pares <lb/>duobus rectis: & quia pariter in prima parte huins propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>32. probatum <lb/>e&longs;t ab Euclide duos angulos A B, e&longs;&longs;e æquales externo angulo A C D: &longs;i ter­<lb/>tius angulus reliquus A C B, &longs;umatur bis, &longs;emel cum duobus angulis A, B, <lb/>& &longs;emel cum externo A C D, <expan abbr="add&etilde;tur">addentur</expan> æqualia æqualibus, & propterea tres <lb/>anguli A, B, A C B, &longs;imul &longs;umpti, erunt æquales duobus A C D, A C B, &longs;imul <lb/>&longs;umptis; &longs;ed his duobus &longs;unt æquales duo recti, ergo cum quæ &longs;unt æqualia <lb/>vni tertio, &longs;int etiam æqualia inuicem, erit aggregatum trium angulorum <lb/>A, B, A C B, æquale aggregato duorum rectorum; quod erat demon&longs;tran­<lb/>dum. </s> |
| | |
| | <s>Medium <expan abbr="itaq;">itaque</expan> huius demon&longs;trationis, &longs;i res ad trutinam Logicam ex­<lb/>pendatur, e&longs;t, quod partes aggregati <expan abbr="triũ">trium</expan> <expan abbr="angulorũ">angulorum</expan> A, B, A C B, &longs;unt æqua­<lb/>les partibus aggregati <expan abbr="duorũ">duorum</expan>, & ideo <expan abbr="aggregatũ">aggregatum</expan>, aggrega to æqua­<lb/>le e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>quod medium e&longs;t in genere cau&longs;æ materialis. </s> |
| | |
| | <s>quod verò partes illius <lb/>&longs;int æquales partibus huius, probatur, per dignitatem <expan abbr="illã">illam</expan>, quæ &longs;unt æqualia <lb/>vni tertio, &longs;unt etiam inter &longs;e. </s> |
| | |
| | <s>partes porrò aggregati trium angulorum <lb/>erant hæ, anguli A, B, vna; altera verò angulus A C B; partes verò aggre­<lb/>gati duorum rectorum erant A C B, A C D, quibus partibus, illæ &longs;unt æqua­<lb/>les, & ideo totum toti æquale. </s> |
| | |
| | <s>quod medium e&longs;t omnino intrin&longs;ecum, & ex <lb/>proprijs ip&longs;ius trianguli, &longs;iue ex proprijs angulorum ip&longs;ius, cum &longs;int ip&longs;ius <lb/>partes. </s> |
| | |
| | <s>quod pariter medium ex parte pa&longs;&longs;ionis, quæ demon&longs;tratur, e&longs;t ex <lb/>proprijs, cum &longs;int partes illius materiales. </s> |
| | |
| | <s>per materiam autem oportet <lb/>hoc loco intelligere materiam intelligibilem, ide&longs;t quantitatem à qualita­<lb/>tibas ab&longs;tractam, & terminatam, de qua pluribus agemus infra in tractatu <lb/>de natura mathematicarum. </s> |
| | |
| | <s>Hinc videas eos magnopere decipi, qui pu­<lb/>tant, hanc demon&longs;trationem e&longs;&longs;e per extrin&longs;eca, eò quod ad demon&longs;tran­<lb/>dum producatur linea B C, in D, putantes lineam illam productam C D, <lb/>e&longs;&longs;e demon&longs;trationis medium; lineæ <expan abbr="namq;">namque</expan> huiu&longs;modi, quæ in demon&longs;tra­<lb/>tionibus geometricis con&longs;truuntur, nunquam &longs;unt media propria demon­<lb/>&longs;trationum, &longs;ed tantummodo a&longs;&longs;umuntur ad probandum medium iam ex­<lb/>cogitatum e&longs;&longs;e veram cau&longs;am conclu&longs;ionis. </s> |
| | |
| | <s>Hinc etiam manife&longs;tè colligas <pb pagenum="56"/>Mathematicas facultates habere demon&longs;trationes perfecti&longs;&longs;imas, quod <lb/>ageometreti negare &longs;olent, &longs;ed audacter aiunt exempla Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>non e&longs;&longs;e vera: <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> requiri veritatem exemplorum; in <expan abbr="quorũ">quorum</expan> <expan abbr="vtroq;">vtroque</expan> peccant, nam dictum <lb/>illud v&longs;urpari &longs;olet, & debet de exemplis moralibus. </s> |
| | |
| | <s>at vero requiri confor­<lb/>mitatem exemplorum cum regulis traditis, nemo &longs;anæ mentis dubitabit. <lb/>Vernm i&longs;ti confundunt conformitatem cum veritate. </s> |
| | |
| | <s>Veritas exemplo tunc <lb/>ine&longs;t, quando illud, quod in exemplo narratur, verè extitit, vt &longs;i quis in <lb/>exemplum pudicitiæ afferret hi&longs;toriam Io&longs;ephi, <expan abbr="verũ">verum</expan> i&longs;tuà e&longs;&longs;et exemplum. <lb/>quæ veritas in exemplis moralibus non &longs;emper e&longs;t nece&longs;&longs;aria, talia exempla <lb/>&longs;unt &longs;æpè parabolæ, & fabulæ, quæ nunquam extiterunt, v. </s> |
| | |
| | <s>g. narratur ab <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>de quodam filio, qui patrem crudeliter traxerat, qui po&longs;tea grandior <lb/>factus, cum filium procrea&longs;&longs;et, ab eodem pariter raptatus e&longs;t ip&longs;e, v&longs;que ad <lb/>eundem locum, quo ip&longs;e patrem &longs;uum impiè raptauerat. </s> |
| | |
| | <s>non e&longs;t nece&longs;&longs;e, ta­<lb/>lem extiti&longs;&longs;e filium, <expan abbr="neq;">neque</expan> patrem. </s> |
| | |
| | <s>Verumtamen &longs;emper conformitas exem­<lb/>pli cum regulis, & præceptis, quæ traduntur nece&longs;&longs;aria e&longs;t, alioquin exem­<lb/>pla de&longs;truerent id, quod præceptio con&longs;truit, <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan> contraria e&longs;&longs;et, quod om­<lb/>nino ab&longs;urdum foret. </s> |
| | |
| | <s>non &longs;ecus, ac &longs;i quis vellet alium docere characteres <lb/>latinos, <expan abbr="illi&qacute;">illique</expan>; barbaros, quos Gothicos vocant in exemplum proponeret. </s> |
| | |
| | <s>re­<lb/>quiritur igitur &longs;emper in omni exemplo conformitas cum eo, quod doce­<lb/>tur; in moralibus tamen non &longs;emper requiritur veritas, vti diximus; Alij <lb/>verò dicunt non requiri in exemplis determinatam veritatem, &longs;ed &longs;atis e&longs;&longs;e, <lb/>&longs;i exemplum verum &longs;it &longs;ecundum opinionem aliquorum: <expan abbr="quorũ">quorum</expan> &longs;ententiam <lb/>non improbamus. </s> |
| | |
| | <s>Exempla igitur ab Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>pa&longs;&longs;im ex mathem aticis allata, <lb/>congrua, <expan abbr="conformia&qacute;">conformiaque</expan>; omninò &longs;unt ip&longs;ius doctrinæ, aliter ip&longs;um perpetuò <lb/>mentientem facimus. </s> |
| | |
| | <s>Po&longs;tremò illud etiam e&longs;t aduertendum, fortè Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>in <lb/>præ&longs;enti textu &longs;pecta&longs;&longs;e <expan abbr="nõ">non</expan> ad hanc Euclidianam demon&longs;trationem, &longs;ed po­<lb/>tius ad Pithagoricam. </s> |
| | |
| | <s>Pithagorei enim eam aliter, quamuis per idem me­<lb/>dium, &longs;cilicet à cau&longs;a materiali, demon&longs;trabant; con&longs;truebant enim aliter, <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> vlla vtebantur diui&longs;ione. </s> |
| | |
| | <s>quod dictum velim propter nonnullos, qui ab <lb/>huiu&longs;modi diui&longs;ionibus abhorrent, <expan abbr="timent&qacute;">timentque</expan>; ne demon&longs;trationis perfectio­<lb/>ni per eas plurimum derogetur. </s> |
| | |
| | <s>Pithagoreorum demon&longs;trationem vide <lb/>apud Clauium in &longs;cholio 32. primi Euclidis, quam ex Eudemo etiam Pro­<lb/>clus in comm. </s> |
| | |
| | <s>eiu&longs;dem recitat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg37"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg37"></margin.target>37</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Sed quemadmodŭ harmonica per Arithmeticam)<emph.end type="italics"/> vide &longs;upra tex. </s> |
| | |
| | <s>20.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg38"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg38"></margin.target>38</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Demon&longs;tratio autem non computatur in aliud genus; m&longs;i, vt dictum <lb/>e&longs;t geometricæ demon&longs;trationes in Per&longs;pectiuas, aut Mcchamcas, & arithmeticæ in <lb/>harmonicas)<emph.end type="italics"/> exempla &longs;ubalternationis Per&longs;pectiuæ, & Mu&longs;icæ in tex. </s> |
| | |
| | <s>20. at­<lb/>tulimus; nunc Mechanicæ &longs;ubalternationis, quam hic Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>in&longs;inuat, exem­<lb/>plum &longs;it illud, quod Archimedes prop. </s> |
| | |
| | <s>14. primi Aequep. </s> |
| | |
| | <s>demon&longs;trat, ni­<lb/>mirum centrum grauitatis omnis trianguli e&longs;&longs;e punctum illud, in quo rectæ <lb/>lineæ ab angulis trianguli ad dimidia latera oppo&longs;ita ductæ concurrunt. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it <lb/>triangulum A B C, à cuius angulis A, & B, ducantur duæ rectæ A D, B E, ita <lb/>vt bifariam &longs;ecent latera A C, B C, in punctis D, & E, & concurrant in F. <lb/>Dico F, e&longs;&longs;e centrum grauitatis propo&longs;iti trianguli. </s> |
| | |
| | <s>Quoniam enim in 13. <lb/>Aequep. </s> |
| | |
| | <s>probauit centrum grauitatis e&longs;&longs;e in ea linea, quæ ducta ab angulo <lb/>quouis &longs;ecat oppo&longs;itum latus bifariam, crit in linea A D, <expan abbr="centrũ">centrum</expan> grauitatis. <pb pagenum="57"/><figure id="fig28"></figure><lb/>&longs;ed eadem ratione erit etiam in linea B E, er­<lb/>go non ni&longs;i in puncto F, quod <expan abbr="&longs;olũ">&longs;olum</expan> e&longs;t in vtra­<lb/>que, quod erat demon&longs;trandum. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus ap­<lb/>paret, qua ratione mechanica conclu&longs;io Geo­<lb/>metriæ &longs;ubiaceat, dum lineari di&longs;cur&longs;u ip&longs;a <lb/>demon&longs;tratio perficitur. </s> |
| | |
| | <s>Scias præterea cen­<lb/>trum grauitatis e&longs;&longs;e tale punctum, ex quo &longs;i &longs;u­<lb/>&longs;pendatur corpus triangulare vniformis cra&longs;­<lb/>&longs;itici, manet &longs;emper horizonti parallelum, &longs;i <lb/>tamen antequam &longs;u&longs;penderetur, iacebat plano horizontis, æquidi&longs;tans; <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;i &longs;u&longs;pen&longs;um feratur huc illud nutat, &longs;ed &longs;emper in <expan abbr="cod&etilde;">codem</expan> &longs;itu per&longs;euerat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg39"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg39"></margin.target>39</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>24. <emph type="italics"/>(Veluti Arithmetica quidem quid impar, aut par; aut quadrangu­<lb/>lum, aut cubus)<emph.end type="italics"/> cogno&longs;cas hinc certò certius quadrangulum, & cubum e&longs;&longs;e <lb/>&longs;pecies numerorum, &longs;icuti &longs;upra tex. </s> |
| | |
| | <s>9. & 20. explicauimus, quò nunc te vi­<lb/>ci&longs;&longs;im, vt præ&longs;entem locum intelligas, remittimus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg40"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg40"></margin.target>40</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Geometrica verò quid irrationale, aut refrangi, aut concurrere)<emph.end type="italics"/> per <lb/>verbum, irrationale, non videtur Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>intellexi&longs;&longs;e proprietatem illam duo­<lb/>rum linearum incommen&longs;urabilium longitudine, & potentia, quia v&longs;us fui&longs;­<lb/>&longs;et verbo, <foreign lang="greek">a/rrpton.</foreign> quod apud Geometras v&longs;urpari &longs;olet in illa &longs;ignificatio­<lb/>ne, &longs;ed v&longs;us e&longs;t verbo, <foreign lang="greek">a\logon,</foreign> quod latinè redditur improportionale.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg41"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg41"></margin.target>41</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Per verbum <emph type="italics"/>(Refrangi)<emph.end type="italics"/> &longs;eu frangi, intelligit lineam aliquam rectam, non <lb/>in directum rendere, &longs;ed in aliquo puncto frangi, &longs;eu declinari à rectitudine, <lb/>ita vt con&longs;tituat angulum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Per verbum <emph type="italics"/>(Concurrere)<emph.end type="italics"/> intelligit, non e&longs;&longs;e parallelas, &longs;ed ad idem ali­<lb/>quod punctum coire, &longs;i protrahantur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg42"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg42"></margin.target>42</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Et Astrologia &longs;imiliter)<emph.end type="italics"/> per A&longs;trologiam intelligit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>non iu­<lb/>diciariam, quamuis à recentioribus hoc nomine vocetur, &longs;ed quam hodie <lb/>dicunt A&longs;tronomiam, <expan abbr="ait&qacute;">aitque</expan>; ip&longs;am con&longs;iderare quantitatem, figuram, mo­<lb/>tum, & locum totius Mundi, ac partium ip&longs;ius integrantium, vt &longs;unt Cœli, <lb/>& Elementa.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg43"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg43"></margin.target>43</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>25. <emph type="italics"/>(<expan abbr="Neq;">Neque</expan> Geometra fal&longs;a &longs;upponit, quemadmodum quidam a&longs;&longs;eruere di­<lb/>centes, quod non oportet fal&longs;o vti: Geometram verò mentiri dicentem pedalem, non <lb/>pedalem, aut rectam de&longs;criptam, non rectam <expan abbr="exist&etilde;tem">existentem</expan>: Geometra verò nihil con­<lb/>cludit eò, quod bæc e&longs;t linea, &longs;ed quæ per hæc e&longs;tenduntur)<emph.end type="italics"/> innuit his verbis eam <lb/>materiam intelligibilem, quæ e&longs;t &longs;ubiectum Geometriæ: eam &longs;cilicet, quæ <lb/>&longs;ub figuris Geometricis &longs;en&longs;ibilibus, & <expan abbr="plerunq;">plerunque</expan> fal&longs;is latet; nam &longs;æpè Geo­<lb/>metra vtitur linea quadam &longs;en&longs;ibili pro recta, quæ verè nec e&longs;t linea mathe­<lb/>matica, nec recta; &longs;upponit aliquando talem lineam e&longs;&longs;e pedalem, quæ ve­<lb/>rè non e&longs;t pedalis: Verumtamen non mentitur, quia re&longs;picit ad veram li­<lb/>neam mathematicam, quæ &longs;ub illa intelligitur, & quæ recta concipitur; & <lb/>quidem hæc omnia verè concipiuntur, quoniam ita e&longs;&longs;e re vera po&longs;&longs;unt.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg44"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg44"></margin.target>44</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>28. <emph type="italics"/>(Coaltern as verò coincidere)<emph.end type="italics"/> per coalternas intelligendas e&longs;&longs;e pa­<lb/>rallelas lineas, alias, & nunc <expan abbr="quoq;">quoque</expan> monemus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg45"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg45"></margin.target>45</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>29. <emph type="italics"/>(In Matbematicis verò non est &longs;imiliter paralogi&longs;mus, quoniam me­<lb/>diŭ e&longs;t &longs;emper, quod duplex, de hoc enim omni, & hoc rur&longs;us de alio dicitur omni)<emph.end type="italics"/><lb/>aduerte, quod quamuis nonnulli codices habeant pro, in mathematicis, in <pb pagenum="58"/>di&longs;cipli<gap/>is, idem tamen apud græcos <foreign lang="greek">maqhmata</foreign> &longs;unt, ac apud latinos di&longs;ci­<lb/>plmæ; verbum autem <foreign lang="greek">maqhmata</foreign> v&longs;urpat hoc loco Ari&longs;toteles. </s> |
| | |
| | <s>Porrò non <lb/>e&longs;t in mathematicis, &longs;icut in alijs paralogi&longs;mus, quia in omni demon&longs;tra­<lb/>tione maius extremum dicitur de omni medio, & rur&longs;us medium dicitur de <lb/>omni minori extremo, ac &longs;i diceret mathematicæ demon&longs;trationes &longs;unt in <lb/>primo modo, qui barbarè à latinis recentioribus Barbara appellatur. </s> |
| | |
| | <s>Hæc <lb/>e&longs;t autem pulcherrima mathematicarum commendatio, quippe præclarum <lb/>e&longs;t à laudato laudari. </s> |
| | |
| | <s>In mathematicis, inquit, non accidit &longs;imiliter para­<lb/>logi&longs;mus, ide&longs;t, tam frequenter, quemadmodum in &longs;yllogi&longs;mis dialecticis, <lb/>quia modus argumentandi mathematicarum e&longs;t perfecti&longs;&longs;imus, quippe in <lb/>primo modo primæ figuræ.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg46"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg46"></margin.target>46</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem tex. <emph type="italics"/>(Contingit autem quo&longs;dam non &longs;yllogi&longs;ticè dicere, & quod ex vtri&longs;­<lb/>que con&longs;equentia accipiunt, quemadmodum & Cæneus facit, quod ignis in multi­<lb/>plici proportione: etenim ignis celeriter gignitur, vt ait: & hæc est proportio. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ic <lb/>autem non e&longs;t &longs;yllog &longs;mus, ni&longs;i celerrimam proportio &longs;equatur multiplex: & ignem <lb/>celerrima in motu proportio)<emph.end type="italics"/> verba illa (in multiplici proportione) græcè &longs;ic <lb/>&longs;e habent, <foreign lang="greek">en th pollaplasioni analogia,</foreign> quod melius redditur latinè in mul­<lb/>tiplici proportione, quemadmodum fecimus, quam in multiplicata, quem­<lb/>admodum in vulgata editione. </s> |
| | |
| | <s>porrò quid inter multiplicem, & multipli­<lb/>catam rationem inter&longs;it, optimè declarat no&longs;ter Clauius ad 4. definit. </s> |
| | |
| | <s>lib. </s> |
| | |
| | <s>5. <lb/>Elem. </s> |
| | |
| | <s>ex quo etiam loco pauca decerpam, quæ huic loco declarando con­<lb/>ducunt. </s> |
| | |
| | <s>Proportio igitur multiplex e&longs;t habitudo inter duas quantitates in­<lb/>æquales, quarum maior continet minorem, bis, vel ter, vel quater, &c. </s> |
| | |
| | <s>vn­<lb/>de proportio multiplex habet &longs;ub &longs;e genera infinita, quando enim maior <lb/>continet minorem bis, dicitur Dupla: quando ter, Tripla: quando quater, <lb/>Quadrupla: & &longs;ic in infinitum: v. </s> |
| | |
| | <s>g. 2. ad 1. e&longs;t proportio dupla; 3. ad 1. tri­<lb/>pla; 4. ad 1. quadrupla, &c. </s> |
| | |
| | <s>omnes tamen continentur &longs;ub genere multipli­<lb/>cis rationis. </s> |
| | |
| | <s>porrò &longs;i qu&ecedil;piam proportio ex genere multiplici progrediatur <lb/>per plures terminos, v. </s> |
| | |
| | <s>g. proportio quadrupla progrediatur hoc modo, <lb/>1. 4. 16. 64. 256. &c. </s> |
| | |
| | <s>fit, vt &longs;ub&longs;equentes termini mirum in modum augean­<lb/>tur. </s> |
| | |
| | <s>hic vides primum ip&longs;am quadruplam rationem in di&longs;po&longs;itis terminis <lb/>progredi, quia quilibet &longs;equens terminus ad præcedentem e&longs;t quadruplus. <lb/>cernis etiam in paucis terminis, quinque &longs;cilicet magnum factum e&longs;&longs;e incre­<lb/>mentum, cum <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad 256. excreuerint. </s> |
| | |
| | <s>Cæneus igitur dicens ignem augeri <lb/>&longs;ecundum multiplicem rationem, vnam ex prædictis intelligebat aliquam, <lb/>quia quælibet illarum magnopere cre&longs;cit, &longs;i propagetur, vt ad 10. quinti <lb/>definit. </s> |
| | |
| | <s>traditur: & vt paulo ante exemplo licuit per&longs;picere. </s> |
| | |
| | <s>argumentaba­<lb/>tur igitur Cæneus in hunc modum; quod in multiplici ratione augetur, ce­<lb/>lerrimè augetur: ignis celerrimè augetur, ergo<gap/>gnis in multiplici ratione <lb/>augetur, quæ argumentatio vitio&longs;a e&longs;t, ex duabus quippe affirmatiuis in &longs;e­<lb/>cunda figura procedens, vt colligitur ex verbis illis tex. <emph type="italics"/>(Ex viri&longs;que con&longs;e­<lb/>quentia accipiunt<emph.end type="italics"/>) ex his mathematica huius locis patere &longs;atis po&longs;&longs;unt.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg47"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg47"></margin.target>47</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem (<emph type="italics"/>Conuertuntur autem magis, quæ&longs;unt in mathematicis, quoniam nul­<lb/>lum accidens accipiunt (m quo quidem ijs præ&longs;tăt, quæ di&longs;putationibus traduntur) <lb/>&longs;ed definitiones<emph.end type="italics"/>) Hæc e&longs;t altera mathematicarum laus, vnde earum quoque <lb/>præ&longs;tantia elucet, quia &longs;cilicet mathematicæ pro medijs vtuntur definitio­<pb pagenum="59"/>nibus &longs;ubiecti, aut pa&longs;&longs;ionis, quæ nuilo modo &longs;unt accidentalia conclu&longs;ioni, <lb/>v. </s> |
| | |
| | <s>g. in prima Euclidis demon&longs;tratione per definitionem &longs;ubiecti probantur <lb/>tres lineæ e&longs;&longs;e æquales, quia nimirum &longs;int &longs;emidiametri circulorum æqua­<lb/>lium, quæ e&longs;t ip&longs;arum definitio. </s> |
| | |
| | <s>& in 4. primi probantur ba&longs;is, & anguli <lb/>vnius trianguli æquales e&longs;&longs;e ba&longs;i, & angulis alterius trianguli per formalem <lb/>definitionem pa&longs;&longs;ionis, videlicet æqualitatis, quæ traditur in octauo axio­<lb/>mate &longs;ic, quæ &longs;ibi mutuo congruunt, ea inter &longs;e &longs;unt æqualia. </s> |
| | |
| | <s>probat igitur <lb/>Euclides in quarta ba&longs;im, & angulos vnius trianguli e&longs;&longs;e æqualia ba&longs;i, & an­<lb/>gulis alterius trianguli, quia o&longs;tendit, quod, &longs;i ba&longs;is illa huic ba&longs;i, & illi an­<lb/>guli hi&longs;ce angulis &longs;uperponantur, congruunt; ex qua congruentia mutua, <lb/>quæ e&longs;t æqualitatis definitio, infert æqualitatem ip&longs;arum ba&longs;ium, necnon <lb/>angulorum. </s> |
| | |
| | <s>eadem deinde æqualitatis definitione totam demon&longs;trationem <lb/>concludit, &longs;cilicet totum triangulum toti triangulo æquale e&longs;&longs;e, quia vnum <lb/>alteri congruat. </s> |
| | |
| | <s>A&longs;tronomi <expan abbr="quoq;">quoque</expan> demon&longs;trant eclyp&longs;im de Luna, per in­<lb/>rerpo&longs;itionem terræ inter Lunam, & Solem, quæ interpo&longs;itio e&longs;t definitio <lb/>cau&longs;alis ip&longs;ius eclyp&longs;is, &longs;cilicet pa&longs;&longs;ionis. </s> |
| | |
| | <s>huiu&longs;modi <expan abbr="&longs;exc&etilde;tas">&longs;excentas</expan> reperies apud <lb/>Geometras, Arithmeticos, A&longs;tronomos, <expan abbr="cæteros&qacute;">cæterosque</expan>; Mathematicas demon­<lb/>&longs;trationes: ita vt meritò dixerit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Mathematicas alias omnes natura­<lb/>les &longs;cientias, quæ di&longs;putabilibus rationibus traduntur ex hac parte antecel­<lb/>lere. </s> |
| | |
| | <s>a&longs;&longs;umunt igitur terminos conuertibiles, quia adhibent &longs;æpè definitio­<lb/>nes ad demon&longs;trandum. </s> |
| | |
| | <s>Reliqua logici expo&longs;itores declarant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg48"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg48"></margin.target>48</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>30. (<emph type="italics"/>Rur&longs;us quemadmodum mon&longs;trant Lunam, quod &longs;phærica &longs;it per aug­<lb/>menta: &longs;i enim quod ita augetur, e&longs;t &longs;phæricum; augetur autem Luna; planŭ quod <lb/>&longs;phærica<emph.end type="italics"/>) Illius demon&longs;trationis, quæ ab effectu procedit, affert exemplum <lb/>ex a&longs;tronomia; A&longs;tronomi enim demon&longs;trant Lunam e&longs;&longs;e &longs;phæricam ab ef­<lb/>fectu ip&longs;ius &longs;phæricitatis, qui e&longs;t illuminatio &longs;phærica: &longs;ic enim ratiocinan­<lb/>tur: ea, quæ &longs;phæricè illuminantur &longs;unt &longs;phærica, Luna &longs;phæricè illumina­<lb/>tur, ergo &longs;phærica e&longs;t: quæ argumentatio fu&longs;ius explicanda e&longs;t; quod ait, <lb/>quod ita augetur, ide&longs;t, &longs;phæricè, e&longs;t &longs;phæricum, ide&longs;t, quia lumen nouæ Lu­<lb/>næ augetur &longs;phæricè, hoc e&longs;t, ad eum modum, quo quæuis &longs;phæra obiecta <lb/>corpori lumino&longs;o &longs;olet illuminari. </s> |
| | |
| | <s>illuminatio porrò Lunæ in &longs;e &longs;emper e&longs;t <lb/>eadem, quia &longs;emper dimidium Lunæ quod Solem a&longs;picit, illuminatur; dici­<lb/>tur tamen augeri re&longs;pectu oculi no&longs;tri, quia &longs;cilicet initio facto à nouilunio <lb/>pars illuminata incipit quotidie magis vergere ad oculum no&longs;trum, ita vt <lb/>in dies maiorem, ac maiorem illuminationem videamus, donec opponatur <lb/>Soli, in qua oppo&longs;itione totum ferè Lunæ <expan abbr="illuminatũ">illuminatum</expan> con&longs;picitur. </s> |
| | |
| | <s>Vt autem <lb/>huius illuminationis non iniucundam f cias experientiam; cape &longs;phæram <lb/>quampiam &longs;olidam manu, cum qua recede ad medium cubiculi, & pone lu­<lb/>men &longs;eor&longs;um ad partem aliquam: deinde brachio exten&longs;o oppone &longs;phæram <lb/>lumini, quo &longs;itu nihil de illuminatione videbis, quamuis dimidium ferè il­<lb/>lius illuminetur. </s> |
| | |
| | <s>po&longs;tea conuerte te ip&longs;um ibidem paulatim, ita vt aliquid <lb/>illuminationis oculo tuo appareat; & videbis partem illam illuminationis, <lb/>falcatæ, &longs;eu nouæ Lunæ &longs;imilem. </s> |
| | |
| | <s>Deinde adhuc magis te conuerte, & cer­<lb/>nes illuminationem dimidiatæ Lunæ &longs;imilem: verte adhuc te ip&longs;um donec <lb/>&longs;it &longs;phæra ita lumini oppo&longs;ita, vt inter ip&longs;am, & lumen oculus tuus &longs;it me­<lb/>dius; apparebit tunc tota illuminatio, quæ erit in&longs;tar plenilunij. </s> |
| | |
| | <s>perge ad­<pb pagenum="60"/>huc te ip&longs;um conuertere, & videbis paulatim lumen oculo tuo decre&longs;cere <lb/>non aliter ac in Luna &longs;ene&longs;cente. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> hoe e&longs;t &longs;phæricè illuminari, fierique <lb/>&longs;phærica illuminationis augmenta. </s> |
| | |
| | <s>cum ergo videamus Lunam eo modo lu­<lb/>mine augeri, quo &longs;phæra, hinc ip&longs;am <expan abbr="quoq;">quoque</expan> &longs;phæricam-e&longs;&longs;e argumentamur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg49"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg49"></margin.target>49</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Po&longs;t nonnulla (<emph type="italics"/>Vt Per&longs;pectiua ad Geometriam, & Mechanica ad Stereome­<lb/>tricam, & Harmonica ad Arithmeticam, vt Apparentia ad A&longs;trologicam<emph.end type="italics"/>) &longs;upra <lb/>tex. </s> |
| | |
| | <s>20. exempla &longs;ubalternationum Per&longs;pectiuæ, & Mechanicæ cum Geo­<lb/>metria funt allata. </s> |
| | |
| | <s>hic primo notandum Stereometriam non ef&longs;e &longs;cientiam <lb/>di&longs;tinctam à Geometria, ni&longs;i &longs;icuti partem à toto: nam cum Geometria <lb/>con&longs;ideret quantitatem, &longs;ecundum tres dimen&longs;iones, longitudinem, latitu­<lb/>dinem, & profunditatem, oritur triplex illius diui&longs;ro, de lineis, de &longs;uperfi­<lb/>ciebus, de &longs;olidis. </s> |
| | |
| | <s>pars igitur, quæ de &longs;olidis tractat, <expan abbr="pattim&qacute;">pattimque</expan>; continetur <lb/>11. 12. 13. 14. & 15. Euclidis, partim aliorum Geometrarum libris, vt li­<lb/>bro Archim. </s> |
| | |
| | <s>de Sphæra, & Cyl. </s> |
| | |
| | <s>& &longs;imilibus, dicitur Stereometria à græco <lb/><foreign lang="greek">steoeov,</foreign> ide&longs;t &longs;olidum. </s> |
| | |
| | <s>Porrò cur malit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Mechanicam &longs;ubalternari Ste­<lb/>reometriæ, quam toti Geometriæ, qua tamen, vt videre e&longs;t apud Archime­<lb/>dem, innititur, fortè ea ratio e&longs;t, quia Mechanica præcipuè con&longs;iderat ma­<lb/>chinas, quæ corpora &longs;unt, & propterea præcipuè, & primò debet Stereome­<lb/>triæ, quæ corpora pariter contemplatur, &longs;ubalternari. </s> |
| | |
| | <s>Quod ait Apparen­<lb/>tia ad A&longs;irol. </s> |
| | |
| | <s>inteiligit per Apparentia vulgarem quandam Nautarum, & <lb/>Agricolarum a&longs;tronomiam, quæ quodammodo &longs;ubaiternatur, & pendet ex <lb/>&longs;cientia A&longs;trologiæ; indiget enim cognitione ortus, & motus a&longs;trorum, <lb/>præ&longs;ertim Lunæ, Hyadum, Pleiadum, & Canis. </s> |
| | |
| | <s>Reliqua <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad &longs;inem ca­<lb/>pitis optimè à Zabarella explicantur, <expan abbr="neq;">neque</expan> ad nos pertinet, cum de Mathe­<lb/>maticis agant, quatenus ad Logicum &longs;pectant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg50"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg50"></margin.target>50</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Po&longs;t nonnulla (<emph type="italics"/>Hic enim ip&longs;um quidem quod &longs;en&longs;itiuorum e&longs;t &longs;cire, ip&longs;um ve­<lb/>rò Propter quid Mathematicorum; hi <expan abbr="namq;">namque</expan> habent cau&longs;arum demon&longs;trationes, <lb/>&c.<emph.end type="italics"/>) &longs;en&longs;us e&longs;t in &longs;ubalternatis, & dependentibus di&longs;ciplinis, quas &longs;en&longs;itiuas <lb/>appellat, quia de rebus &longs;en&longs;ibilibus &longs;unt, vt in Per&longs;pectiua de obiectis vifibi­<lb/>libus, & in Mu&longs;ica de &longs;onis cogno&longs;citur Quod, ide&longs;t effectus: cuius effectus <lb/>cau&longs;a, &longs;eu Propter quid &longs;citur auxilio Mathematicarum, ide&longs;t, traditur à <lb/>&longs;cientijs &longs;ubalternantibus. </s> |
| | |
| | <s>v. g. </s> |
| | |
| | <s>alicuius effectus in Per&longs;pectiua cau&longs;a inqui­<lb/>ritur, & inuenitur ope Geometriæ, cuiilla &longs;ubiacet. </s> |
| | |
| | <s>Hic obiter notandum, <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>fateri manife&longs;tè Mathematicas &longs;ubalternatas, &longs;eu medias o&longs;tendere <lb/>per cau&longs;as, quas &longs;ubalternantium ope perue&longs;tigant.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg51"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg51"></margin.target>51</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Et po&longs;tea (<emph type="italics"/>Se habet autem & ad Per&longs;pectiuam, vt hæc ad Geometriam, alia ad <lb/>hanc, vt quoæ e&longs;t de Iride ip&longs;um enim quod Naturalis e&longs;t &longs;cire, ip&longs;um vcrò Prop­<lb/>ter quid Per&longs;pectiui<emph.end type="italics"/>) &longs;icut &longs;e habet, inquit, <expan abbr="&longs;ci&etilde;tià">&longs;cientià</expan> Naturalis de Iride ad Per­<lb/>&longs;pectiuam, ita Per&longs;pectiua ad Geomettiam. </s> |
| | |
| | <s>qua verò ratione cau&longs;a Iridis <lb/>pertineat ad opticam, <expan abbr="atq;">atque</expan> hine tandem ad Geometriam, optimè patebit <lb/>in Meteoris, cum ip&longs;ius demon&longs;trationem afferemus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg52"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg52"></margin.target>52</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>37. (<emph type="italics"/>Vt æquicruri, & Scaleno hoc, quod e&longs;t duobus rectis æquales habere <lb/>&longs;ecandum commune aliquod ine&longs;t<emph.end type="italics"/>) quid &longs;it habcre tres æquales duobus rect<gap/><lb/>&longs;atis explicatum e&longs;t lib. </s> |
| | |
| | <s>r. Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>r. nunc igitur paraphra<gap/><lb/>&longs;olum huius loci dabo. </s> |
| | |
| | <s>Triangnlo I&longs;o&longs;celi, & Scaleno connenit pa&longs;&longs;io i<gap/><lb/>habere tres angulos æquales duobus rectis angulis &longs;ecundum aliquod<gap/><pb pagenum="61"/>mune, quia illis competit, quatenus ambo &longs;unt figura quædam, ide&longs;t, qua­<lb/>tenus <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> illorum triangulum e&longs;t; triangulo <expan abbr="namq;">namque</expan> omni primo com­<lb/>petit habere tres angulos æquales duobus rectis.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg53"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg53"></margin.target>53</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>38. (<emph type="italics"/>Et quemadmodum in alijs principium &longs;implex, boc autem non idem <lb/>vbique, &longs;ed in pondere quidem mina, in cătu verò die&longs;is<emph.end type="italics"/>) Die&longs;is apud Muficos e&longs;t <lb/>pars Toni. </s> |
| | |
| | <s>Tonus autem e&longs;t interuallum duarum vocum, quale e&longs;t inter pri­<lb/>mam vocem, Vt, & &longs;ecundam Rè, vt modo loquuntur. </s> |
| | |
| | <s>i&longs;tud interuallum <lb/>diuidunt Mu&longs;ici primum in &longs;emitonia, non tamen æqualia, &longs;ed vnum maius <lb/>altero. </s> |
| | |
| | <s>minus iterum in duas partes æquales &longs;ubdiuidunt, quarum <expan abbr="vtramq;">vtramque</expan> <lb/>veteres harmonici die&longs;im dixerunt. </s> |
| | |
| | <s>& h&ecedil;c die&longs;is e&longs;t minima vox ab eis con­<lb/>&longs;iderata; & quæ prima cadit &longs;ub &longs;en&longs;um; & propterea veluti &longs;implex prin­<lb/>cipium, & clementum, ex quo alia maiora interualla conftent; & in quod <lb/>re&longs;oluuntur. <foreign lang="greek">die/ois</foreign> porrò græcè valet inter alia, diui&longs;ionem. </s> |
| | |
| | <s>igitur interual­<lb/>lum i&longs;tud minimum dictum e&longs;t die&longs;is, quod &longs;it quædam diui&longs;io, &longs;eu &longs;egmen­<lb/>turn Toni (<emph type="italics"/>Quemadmodum in pondere mina<emph.end type="italics"/>) qui de ponderibus antiquis tra­<lb/>ctant, a&longs;&longs;erunt, Minam fui&longs;&longs;e maiorem libra per &longs;emunciam, æquipondera­<lb/>bat enim centum drachmis: quæ refragantur huic loco. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ed fortè <expan abbr="dic&etilde;dum">dicendum</expan>, <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>con&longs;idera&longs;&longs;e, Minam re&longs;pectu Talenti, re&longs;pectu enim illius dici pote&longs;t <lb/>principium, cum &longs;ex millia minarum in Attico talento continerentur.</s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg54"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg54"></margin.target>54</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>39. <emph type="italics"/>(Si enim quod duobus rectis ine&longs;t, non in <lb/>quantum æquicrus, &longs;ed in quantum triangulus, no­<lb/>&longs;cens, &c.)<emph.end type="italics"/> ide&longs;t, &longs;i enim qui cogno&longs;cit, quod ha­<lb/>bere tres angulos æquales duobus rectis conuenit <lb/>æquicruri, non quatenus æquicrus e&longs;t, &longs;ed quate­<lb/>nus triangulus e&longs;t, &c. </s> |
| | |
| | <s>quid &longs;it habere tres æqua­<lb/>les duobus rectis, &c. </s> |
| | |
| | <s>fusè explicatum e&longs;t in lib. </s> |
| | |
| | <s>1. <lb/>Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. quò te nunc mitto.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg55"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg55"></margin.target>55</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Po&longs;t pauca <emph type="italics"/>(Ine&longs;t omni triangulo hoc quod est <lb/>duos, &c.)<emph.end type="italics"/> ide&longs;t, hæc proprietas, quæ e&longs;t habere <lb/>duos angulos rectos non actu, &longs;ed per æquiualen­<lb/>tiam trium angulorum trianguli. </s> |
| | |
| | <s>Vide quæ im­<lb/>mediatè &longs;upra de hac re dixi, & quò te remi&longs;r.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg56"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg56"></margin.target>56</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem tex <emph type="italics"/>(Quando igitur cognofcimes, quod­<lb/>quatuor exteriores &longs;unt æquales, quoniam I&longs;o&longs;celes, <lb/>adhuc defseit, propier quid I&longs;o&longs;celes? </s> |
| | |
| | <s>quoniain trian­<lb/>gulus: & hoc quoniam figura rectilinea, &c.)<emph.end type="italics"/> exem­<lb/>plo geometrico vult o&longs;tendere demon&longs;trationem <lb/>vniuer&longs;alem e&longs;&longs;e particulari præ&longs;tantiorem: e&longs;t <lb/>autem exemplum de pulcherrima, <expan abbr="atq;">atque</expan> admira­<lb/>bili proprietate, quæ omnibus figuris rectilineis <lb/>conuenit, e&longs;t <expan abbr="&qacute;">que</expan>; huiu&longs;modi: Omnis figuræ rectili­<lb/>neæ anguli externi omnes &longs;imul &longs;umpti, &longs;unt æqua <lb/>les quatuor rectis angulis, quæ affectio demon­<lb/>&longs;tratur in &longs;cholio 32. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>dicuntur autern <lb/>anguli externi, qui productis lateribus fiunt, vt in <lb/>triangulo pra&longs;enti anguli externi &longs;unt, B D C, <pb pagenum="62"/>D F E, F B A, ita vt quælibet figura tot angulos externos &longs;ortiatur, quot <lb/>habet latera; cum exproductis lateribus oriantur. </s> |
| | |
| | <s>Vt autem propo&longs;itio ve­<lb/>rificetur, &longs;ingula latera ordinatim &longs;unt producenda, hoc e&longs;t, ver&longs;us eandem <lb/>partem, vt in figuris appo&longs;itis vides. </s> |
| | |
| | <s>Quæuis igitur figura rectilinea, &longs;iue <lb/>trilatera &longs;it, &longs;iue quadrilatera, vel etiam millelatera, & proinde mille quo­<lb/>que angulos externos habeat, hanc tamen mirabilem proprietatem (quod <lb/>vix credi pote&longs;t) po&longs;&longs;idet, vt omnes illi anguli externi &longs;imul &longs;int æquales <lb/>quatuor rectis angulis. </s> |
| | |
| | <s>vnde tres externi anguli trianguli, & quatuor exter­<lb/>ni quadranguli, & quinque externi <expan abbr="p&etilde;tagoni">pentagoni</expan>, &c. </s> |
| | |
| | <s>&longs;unt æquales quatuor tan­<lb/>tum rectis, nec aliter res &longs;e habet in figura millelatera. </s> |
| | |
| | <s>Ex quo fit, vt an­<lb/>guli externi cuiu &longs;uis figuræ &longs;int æquales angulis omnibus externis alterius <lb/>cuiu&longs;libet figuræ. </s> |
| | |
| | <s>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>igitur inquit, quando cogno&longs;cimus, quod quatuor <lb/>angulis rectis &longs;unt æquales exteriores omnes anguli alicuius figuræ, quo­<lb/>niam figura illa e&longs;t triangulum &longs;calenum, adhuc talis cognitio e&longs;t defecti­<lb/>ua, quia non illi competit illa pa&longs;&longs;io, quia &longs;it triangulum &longs;calenum, neque <lb/>competit &longs;caleno, quia &longs;it triangulum; &longs;ed his omnibus competit, quia &longs;unt <lb/>figuræ rectilineæ, cui hæc proprietas ine&longs;t primo, & vniuer&longs;aliter: qui igi­<lb/>tur &longs;cit, &longs;calenum habere prædictam affectionem, ex eo, quod &longs;it figura re­<lb/>ctilinea, perfectius &longs;cit, quia nihil amplius quæri pote&longs;t, quia illa figura re­<lb/>ctilinea illud vniuer&longs;ale e&longs;t, cui primo competit; reliquis autem per illam. <lb/>qui igitur vniuer&longs;ale &longs;cit, perfectius &longs;cit; quod volebat Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>demon&longs;trare.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg57"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg57"></margin.target>57</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem tex. <emph type="italics"/>(Vt &longs;i quis nouit, quod omnis triangulus habet tres duobus rectis <lb/>æquales)<emph.end type="italics"/> nihil &longs;requentius. </s> |
| | |
| | <s>vide &longs;upra lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg58"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg58"></margin.target>58</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>43. <emph type="italics"/>(Sed planum, quod et&longs;i e&longs;&longs;et &longs;entire triangulum, quod duobus rectis <lb/>æquales habet angulos)<emph.end type="italics"/> vide &longs;upra lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg59"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg59"></margin.target>59</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Po&longs;t pauca <emph type="italics"/>(Quare & &longs;i &longs;upra Lunam e&longs;&longs;emus, & videremus obiectam terram, <lb/>non <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> &longs;ciremus cau&longs;am eclyp&longs;is)<emph.end type="italics"/> loquitur de defectu Lunæ, qui fit, quando <lb/>terra inter Lunam, & Solem po&longs;ita, impedit, ne lumen Solis feratur in Lu­<lb/>nam, &longs;ed efficit, vt vmbra ip&longs;ius terræ eam contegat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg60"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg60"></margin.target>60</s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s>Et paulo po&longs;t <emph type="italics"/>(Qutmadmodŭ &longs;t vi­<lb/>trum perforatum videremus, & lumen <lb/>permeans, planum vtique e&longs;&longs;et propter <lb/>quid comburit)<emph.end type="italics"/> Ioquitur de ea com­<lb/>bu&longs;tione, cuæ fit per refractionem <lb/>media &longs;phæra vitrea. </s> |
| | |
| | <s>de qua Vitel­<lb/><gap/>io propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>48. decimi libri; non au­<lb/>tem de ea, quæ fit per reflexionem <lb/>ex &longs;peculo concauo quando combu­<lb/>&longs;tio fit per refractionem, cau&longs;atur à <lb/>radijs Solis vitrum permeantibus, <lb/>in quo ita franguntur, vt egredien­<lb/>tes è vitro &longs;imul vniantur, ex qua <lb/>vnione ita calor intenditur, vt ibi <lb/>comburat. </s> |
| | |
| | <s>vt in appo&longs;ita figura cer­<lb/>nere facile e&longs;t; in qua radij à Sole <lb/>manentes, &longs;phæram vitream perua­<pb pagenum="63"/>dunt, <expan abbr="atq;">atque</expan> in exitu ita refraguntur, vt ad A, punctum coaceruati, ibi po&longs;­<lb/>&longs;int, &longs;i quid combu&longs;tibile occurrat, comburere. </s> |
| | |
| | <s>Si igitur, inquit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>vide­<lb/>remus illos radios &longs;ic permeare, & refrangi, planum <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> nobis e&longs;&longs;et pro­<lb/>pter quid incendant.<lb/><arrow.to.target n="marg61"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg61"></margin.target>61</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad finem tex. </s> |
| | |
| | <s>43. <emph type="italics"/>(Principia enim duplicia &longs;unt, ex quibus, & circa quod: <lb/>quæ quidem igitur, ex quibus, communia &longs;unt: quæ autem circa quod propria, vt <lb/>numerus, magnitudo)<emph.end type="italics"/> nonnulli codices corruptè legunt (vt numerus magni­<lb/>tudine) &longs;ed ex græco tex. </s> |
| | |
| | <s>corrigendi &longs;unt, vti fecimus. </s> |
| | |
| | <s>Cæterum per prin­<lb/>cipia, ex quibus intelligit Dignitates, quia ex illis di&longs;currimus. </s> |
| | |
| | <s>per princi­<lb/>pia verò circa quod, intelligit Definitiones, quibus, vt apparet apud Eucli­<lb/>dem, explicatur &longs;ubiectum, circa quod &longs;cientia ver&longs;atur; vt in definitioni­<lb/>bus primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>docemur, quid &longs;it linea, quid triangulum, quid circulus, <lb/>quid magnitudines reliquæ, quæ &longs;unt materia, circa quam Geometria &longs;pe­<lb/>culatur. </s> |
| | |
| | <s>In &longs;eptimo verò traduntur definitiones numerorum, quid &longs;it nu­<lb/>merus, quid impar, quid compo&longs;itus, quadratus, cubus, & reliquæ nume­<lb/>rorum &longs;pecies, quæ &longs;unt materia &longs;eptimi, octaui, & noni, in quibus de Arith­<lb/>metica tractatur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg62"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg62"></margin.target>62</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>44. <emph type="italics"/>(Commen&longs;urabilem namq e&longs;&longs;e diametrum verè opinari, ab&longs;urdum e&longs;t)<emph.end type="italics"/><lb/>vide, quæ de <expan abbr="comm&etilde;&longs;urabilitate">commen&longs;urabilitate</expan> diametri quadrati cum latere expo&longs;uimus <lb/>lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto 1. cap. </s> |
| | |
| | <s>23. ait igitur Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ab&longs;urdum e&longs;&longs;e opinari dia­<lb/>metrum e&longs;&longs;e commen&longs;urabilem co&longs;tæ, &longs;eu lateri eiu&longs;dem quadrati, reli­<lb/>qua &longs;unt Logica.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Secundo Posteriorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg63"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg63"></margin.target>63</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>1. <emph type="italics"/>(Dico autem &longs;impliciter quidem &longs;ubiectum, vt Lunam, aut ter­<lb/>ram, aut Solem, aut triangulum; aliqu<gap/>d verò defectum, æqualitatem, <lb/>inæqualitatem. </s> |
| | |
| | <s>&longs;i in medio, aut non)<emph.end type="italics"/> Zabarella locum hunc, etiam <lb/>quatenus ad Mathematicum attinet, optimè declarat. </s> |
| | |
| | <s>In quæ­<lb/>&longs;tionibus, & demon&longs;trationibus duo &longs;unt, &longs;ubiectum, & <expan abbr="prædicatũ">prædicatum</expan>, <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> <lb/>cau&longs;æ exi&longs;tunt, & quæruntur: v. </s> |
| | |
| | <s>g. Luna, terra, Sol, & triangulum &longs;unt &longs;u­<lb/>biectum in demon&longs;tratione, quorum prædicata &longs;unt, Lunæ quidem, & So­<lb/>lis, eclyp&longs;is. </s> |
| | |
| | <s>terræ autem e&longs;&longs;e in medio mundi, quod ab A&longs;tronomis ratione <lb/>ab eclyp&longs;ibus de&longs;umpta, euidentius, quam ab alio quoquam demon&longs;tratur, <lb/>vt patet ex tractatu de &longs;phœra. </s> |
| | |
| | <s>in quo Zabarella non probatur, qui &longs;olum <lb/>ait, terram e&longs;&longs;e in medio mundi, à Phy&longs;icis demon&longs;trari. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="triãgulum">triangulum</expan> autem, <lb/>&longs;eu angulorum ip&longs;ius <expan abbr="prædicatũ">prædicatum</expan> e&longs;t æqualitas, & inæqualitas: vt cum in 32. <lb/>primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>demon&longs;trat Euclides, omne triangulum habcre tres angulos <lb/>æquales duobus rectis.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg64"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg64"></margin.target>64</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Quid e&longs;t con&longs;onantia? </s> |
| | |
| | <s>ratio numerorum in acuto, & graui, &c)<emph.end type="italics"/> tan­<lb/>git breuiter Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>cau&longs;am formalem con&longs;onantiæ, & con&longs;equenter defini­<lb/>tionem ip&longs;ius. </s> |
| | |
| | <s>definiunt igitur Mu&longs;ici con&longs;onantiam hoc modo; Con&longs;onan­<lb/>tia e&longs;t compo&longs;itio &longs;oni grauis, & acuti, quæ &longs;uauiter auribus accidit; & quo­<lb/>rum &longs;onorum proportio ad inuicem &longs;it &longs;icuti proportio numerorum, qui <lb/>quaternario includuntur: vt e&longs;t proportio 2. ad 1. vel 3. ad 1. vel 4. ad 1. <lb/>vel 3. ad 2. vel 4. ad 3. <expan abbr="Quotie&longs;eunq;">Quotie&longs;eunque</expan> igitur duo &longs;oni habuerin quampiam <pb pagenum="64"/>ex <expan abbr="quinq;">quinque</expan> prædictis proportionibus, &longs;i &longs;imul coaluerint, ita vt ex eis vnue <lb/>tantum &longs;onus efficiatur; &longs;onus ille erit concordans, & auribus gratus. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>hæc e&longs;t &longs;ententia pri&longs;corum præ&longs;ertim Pythagoreorum, qui propterea di­<lb/>cebantnon licere Mu&longs;ico vltra quaternarium pertran&longs;ire, eò quod &longs;olæ pro­<lb/>portiones, vt diximus, numerorum quaternario contentorum, concordem, <lb/>ac con&longs;onantem concentum efficere poterant: quod vt adhuc melius per­<lb/><figure id="fig29"></figure><lb/>cipiamus, accipe exemplum. </s> |
| | |
| | <s>Sint duæ chordæ <lb/>A, & B, æqualis cra&longs;&longs;itici, & æquè ten&longs;æ. </s> |
| | |
| | <s>qua­<lb/>rum A, dupla &longs;it ip&longs;ius B, quia igitur corpora <lb/>&longs;onantia &longs;unt in dupla proportione, erunt pa­<lb/>riter corum &longs;oni in ratione dupla (vt patet ex <lb/>principijs harmonicæ) hoc e&longs;t, <expan abbr="eorũ">eorum</expan> &longs;oni erunt, <lb/>vt 2. ad 1. quia &longs;cilicet &longs;onus maioris chordæ A, erit duplus ad &longs;onum mi­<lb/>noris chordæ B. hoc e&longs;t, erit, vt 2. ad 1. & propterea, &longs;i &longs;imul ambæ chordæ <lb/>pul&longs;entur, &longs;onus, quem ex duobus mixtum edent, con&longs;onans, <expan abbr="atq;">atque</expan> grati&longs;&longs;i­<lb/>mus auribus no&longs;tris perueniet. </s> |
| | |
| | <s>huiu&longs;modi porrò con&longs;onantia, quæ e&longs;t in <lb/>proportione dupla, <expan abbr="quæ&qacute;">quæque</expan> omnium &longs;uaui&longs;&longs;ima e&longs;t, à græcis dicebatur Dia­<lb/>pafon. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> hæc in præ&longs;entia &longs;ufficiant, cum plura de his ad &longs;ectionem pro­<lb/>blematum 19. quæ tota e&longs;t de Mu&longs;ica, dicenda &longs;int.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg65"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg65"></margin.target>65</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>2. <emph type="italics"/>(Vt quod omnis triangulus duobus rectis æquales babet)<emph.end type="italics"/> vide anno­<lb/>tata lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg66"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg66"></margin.target>66</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem tex. <emph type="italics"/>(Definitiones verò apparent omnes &longs;upponentes, & accipientes <lb/>ip&longs;um quid e&longs;t, vt Mathematicæ, quid vnitas, quid par, & impar)<emph.end type="italics"/> alludit ad de­<lb/>finitiones 7. Elem. </s> |
| | |
| | <s>vbi agitur de numeris. </s> |
| | |
| | <s>Quæ verò hoc loco de principijs <lb/>dicuntur, luculenti&longs;&longs;imè patent con&longs;ideranti definitiones, & axiomata, quæ <lb/>Mathematicis demon&longs;trationibus in omnibus ferè libris præmittuntur; ex <lb/>quibus &longs;tatim demon&longs;trationes deriuantur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg67"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg67"></margin.target>67</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Et paulo po&longs;t <emph type="italics"/>(<expan abbr="Neq;">Neque</expan> <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> de plano figura, non enim e&longs;t planum figura, <expan abbr="neq;">neque</expan> fi­<lb/>gura planum)<emph.end type="italics"/> alludit ad definitiones planarum figurarum, qualis e&longs;t circu­<lb/>lus, cuius definitio e&longs;t inter definitiones primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>15. & e&longs;t huiu&longs;modi: <lb/>circulus e&longs;t figura plana, &longs;ub vnica linea comprehen&longs;a, quæ periphæria ap­<lb/>pellatur, ad quam ab vno puncto eorum, quæ intra figuram &longs;unt po&longs;ita, ca­<lb/>dentes omnes rectæ lineæ inter &longs;e &longs;unt æquales: in qua quidem definitione <lb/>non prædicatur planum de figura, nec figura de plano: <expan abbr="neq;">neque</expan> enim planum, <lb/>&longs;au plana &longs;uperficies e&longs;t figura &longs;ecundum &longs;e, ni&longs;i terminetur; <expan abbr="neq;">neque</expan> figura e&longs;t <lb/>plana &longs;uperficies, cum plurimæ &longs;int figuræ curuæ, & præterea &longs;olidæ quam­<lb/>plurimæ.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg68"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg68"></margin.target>68</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Quoniam mon&longs;tratum e&longs;t I&longs;o&longs;celes habere tres angulos æquales duo­<lb/>bus rectis, &longs;i id de omni triangulo mon&longs;tratum &longs;it)<emph.end type="italics"/> ex dictis lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto <lb/>3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. petatur huius loci declaratio.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg69"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg69"></margin.target>69</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>7. <emph type="italics"/>(Quid enim &longs;ignificat triangulum, accipit Geometra)<emph.end type="italics"/> vt manife&longs;tum <lb/>e&longs;t in 20. dednitione primi Elem.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg70"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg70"></margin.target>70</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Quod autem &longs;it, monstrat)<emph.end type="italics"/> vt per&longs;picuum e&longs;t in prima <expan abbr="demõ&longs;tra-tione">demon&longs;tra­<lb/>tione</expan> primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>vbi triangulum æquilaterum con&longs;truit, & po&longs;tea probat <lb/>illud e&longs;&longs;e triangulum æquilaterum. </s> |
| | |
| | <s>Certum tamen e&longs;t, Geometram luppo­<lb/>nere triangulum in communi, cum inter definitiones ip&longs;ius contineatur, <pb pagenum="65"/>quod tamen non ob&longs;tat, quominus probare po&longs;&longs;it, aliquando po&longs;&longs;e <expan abbr="cõ&longs;trni">con&longs;trni</expan>, <lb/>& e&longs;&longs;e aliquod particulare triangulum, vt fit in prædicta demon&longs;tratione, <lb/>Euclidis.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg71"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg71"></margin.target>71</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>11. <emph type="italics"/>(Manife<gap/>tum autem, & &longs;ic, propter quid e&longs;t rectus in &longs;emicirculo)<emph.end type="italics"/><lb/>affert exemplum demon&longs;trationis per cau&longs;am materialem, <expan abbr="id&qacute;">idque</expan>; vti &longs;olet ex <lb/>Mathematicis petitum, e&longs;t enim apud Euclidem 31. demon&longs;tratio 3. Elem. <lb/>vbi ip&longs;e o&longs;tendit angulum in &longs;emicirculo e&longs;&longs;e rectum. </s> |
| | |
| | <s>Vbi aduertendum e&longs;t <lb/>propo&longs;itionem hanc 31. ab Euclide demon&longs;trari duobus modis; ex quibus <lb/>&longs;ecundum innuit hoc loco Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>cui a&longs;cripta e&longs;t figura &longs;imilis huic no&longs;træ; <lb/>in editione Clauiana. </s> |
| | |
| | <s>quod fortè non benè aduertens Iacobus Zabarella, <lb/>alioquin in his &longs;atis oculatus incidit in errorem, dicens, &longs;e nullo pacto vi­<lb/>dere medium Euclidianæ demon&longs;trationis e&longs;&longs;e cau&longs;am materialem; quod <lb/>tamen nos mox aperiemus. </s> |
| | |
| | <s>per angulum in &longs;emicirculo intelligas eum, qui <lb/>fit à lineis ductis ab extremitatibus diametri, & &longs;imul in quoduis punctum <lb/><figure id="fig30"></figure><lb/>circumferentiæ coeuntibus, vt in figura <lb/>præ&longs;enti vides lineas A C, B C, ad C, pun­<lb/>ctum conuenire, <expan abbr="ibi&qacute;">ibique</expan>; facere angulum, <lb/>A C B, qui dicitur angulus in &longs;emicircu­<lb/>lo, quia de&longs;criptus e&longs;t in &longs;emicirculo A­<lb/>C B. <expan abbr="e&longs;t&qacute;">e&longs;tque</expan>; &longs;anè mirabilis hæc &longs;emicirculi <lb/>proprietas, cum <expan abbr="vbicunq;">vbicunque</expan> punctum C, in <lb/>periphæria &longs;umptum fuerit, &longs;emper ta­<lb/>men angulus A C B, fiat rectus. </s> |
| | |
| | <s>quod Euclides eodem pror&longs;us medio, quod <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>hic innuit, hoc modo demon&longs;trat. </s> |
| | |
| | <s>ducta enim recta D C, à centro D, <lb/>ad punctum C, exurgunt duo l&longs;o&longs;celia triangula A D C, C D B, ergo per <lb/>5. primi, anguli D C A, D A C, &longs;unt æquales: pariter anguli D C B, D B C, <lb/>æquales &longs;unt. </s> |
| | |
| | <s>& quia per 32. primi, anguli D A C, D C A, &longs;imul &longs;unt æqua­<lb/>les angulo externo C D B, & inter &longs;e æquales, erit angulus A C D, dimidium <lb/>anguli C D B. eadem ratione probatur angulus D C B, e&longs;&longs;e dimidium an­<lb/>guli C D A. ergo totus angulus A C B, dimidium erit duorum angulorum <lb/>A D C, C D B, qui per 13. primi, &longs;unt vel recti, vel duobus rectis <expan abbr="æquiual&etilde;t">æquiualent</expan>. <lb/>Sequitur igitur, angulum A C B, in &longs;emicirculo e&longs;&longs;e dimidium duorum re­<lb/>ctorum; & quia omnes recti &longs;unt æquales, &longs;equitur dimidium duorum re­<lb/>ctorum, nihil aliud e&longs;&longs;e, quam vnum rectum angulum, ergo angulus in &longs;e­<lb/>micirculo, cum &longs;it &longs;emi&longs;&longs;is duorum <expan abbr="rectorũ">rectorum</expan>, erit vnus rectus angules; quod <lb/>erat probandum. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus vides medium illud, quod Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>a&longs;&longs;ump&longs;it, e&longs;&longs;e <lb/>omnino idem cum eo, quo Euclides vtitur, &longs;cilicet, e&longs;&longs;e dimidium duorum <lb/>rectorum, & propterea e&longs;&longs;e rectum: quod etiam medium in toto demon­<lb/>&longs;trationis decur&longs;u e&longs;t vltimum, & principale, quod proximè conclu&longs;ionem <lb/>attingit, & propterea dici meretur e&longs;&longs;e medium huius demon&longs;trationis. <lb/>Cæterum, quod medium i&longs;tud &longs;it in genere cau&longs;æ materialis, patet ex co, <lb/>quod e&longs;t, e&longs;&longs;e dimidium; nam e&longs;&longs;e dimidium, vel e&longs;&longs;e tertiam partem, & &longs;i­<lb/>milia, nihil aliud e&longs;t, quam e&longs;&longs;e partem; e&longs;&longs;e autem partem e&longs;t e&longs;&longs;e materiam <lb/>totius, etiam ex &longs;ententia ip&longs;ius Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ex hac præterea materia conflatur <lb/>definitio minoris extremi, vel &longs;ubiecti; d<gap/>m dicitur, angulus in &longs;emicircu­<lb/>lo e&longs;t dimidium duorum rectorum. </s> |
| | |
| | <s>&longs;yllogi&longs;mus enim reducitur tandem ad <pb pagenum="66"/>hanc formam, dimidium duorum rectorum e&longs;t rectus, angulus in &longs;emicir­<lb/>culo e&longs;t dimidium duorum <expan abbr="rectorũ">rectorum</expan>, ergo angulus in &longs;emicirculo e&longs;t rectus. <lb/>vides in minori propo&longs;itione contineri definitionem &longs;ubiecti materialem? <lb/>adeò vt hæc &longs;it demon&longs;tratio omnibus numeris ab&longs;oluta per cau&longs;am mate­<lb/>rialem, vt benè &longs;entit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Reliqua ad logicum pertinent, etiam&longs;i per cha­<lb/>racteres more mathematicorum exponantur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg72"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg72"></margin.target>72</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>24. <emph type="italics"/>(Vt propter quid re&longs;onat? </s> |
| | |
| | <s>aut propter quid apparet? </s> |
| | |
| | <s>aut propter quid <lb/>Iris? </s> |
| | |
| | <s>omnia enim hær idem problemata &longs;unt genere, omnia enim &longs;unt refractio, &longs;ed <lb/>&longs;pecie altera)<emph.end type="italics"/> propter quid re&longs;onat? </s> |
| | |
| | <s>&longs;cilicet echo; propter quid apparet? <lb/>&longs;cilicet imago in &longs;peculo. </s> |
| | |
| | <s>dicit cau&longs;am echo, imaginis in &longs;peculo, & iridis <lb/>in nubibus e&longs;&longs;e eandem; nimirum refractionem; quamuis tres illæ refractio­<lb/>nes, &longs;eu; vt melius loquamur, reflexiones differant &longs;pecie ab inuicem, illa <lb/>enim e&longs;t repercu&longs;&longs;io vocis; hæc reflexio &longs;peciei vi&longs;ibilis ex corpore ter&longs;o; <lb/>i&longs;ta <expan abbr="deniq;">denique</expan> radiorum Solis ex nube rorida in &longs;tato angulo repercu&longs;&longs;us. </s> |
| | |
| | <s>qua <lb/>ratione autem i&longs;ta omnia fiant, longum e&longs;&longs;et exponere, & ab intelligentia <lb/>huius loci fortè alienum. </s> |
| | |
| | <s>Illud tamen non prætereundum, quod &longs;i propriè <lb/>cum Per&longs;pectiuis loqui velimus, dicendum e&longs;&longs;e, omnia illa e&longs;&longs;e reflexionem, <lb/>non refractionem. </s> |
| | |
| | <s>nam reflexio e&longs;t, quando linea vi&longs;ualis, per quam fertur <lb/>&longs;péecies in aliquod corpus ter&longs;um, impingit, ex quo deinde ad oculos refle­<lb/>ctitur. </s> |
| | |
| | <s>refractio tunc e&longs;t, quando &longs;pecies obiectivi&longs;ibilis tran&longs;it per media <lb/>diuer&longs;æ cra&longs;&longs;itiei., vt quando &longs;pecies lapilli per aquam primùm, deinde per <lb/>æerem means ad oculum peruenit; tunc enim linea, per quam &longs;pecies pro­<lb/>greditur, frangitur in confinio aquæ, & aeris, ita vt &longs;pecies non per vnicam <lb/>lineam rectam, &longs;ed per fractam, &longs;eu refractam in confinio illo, oculis tan­<lb/>dem accidat.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>In fine textus <emph type="italics"/>(Quoniam Luna deficit)<emph.end type="italics"/> non intelligit defectum illum, qui <lb/>eclyp&longs;is appellatur, &longs;ed ilium, quo paulatim lumen Lunæ minus oculis no­<lb/>&longs;tris apparet: decre&longs;cente enim Luna &longs;olent humida augeri.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg73"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg73"></margin.target>73</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>25. <emph type="italics"/>(Vt propter quid, & permutatim proportionale? </s> |
| | |
| | <s>& c.<emph.end type="italics"/>) quod quan­<lb/>titates, quæ &longs;unt proportionales, &longs;int etiam alternatim, &longs;eu permutatim <lb/>proportionales explicatum e&longs;t ad tex. </s> |
| | |
| | <s>13. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>quæ etiam nece&longs;&longs;a­<lb/>ria &longs;unt ad hunc locum benè intelligendum. </s> |
| | |
| | <s>Illud autem commune propter <lb/>quod ea, quæ &longs;unt proportionalia, &longs;int etiam permutatim proportionalia, <lb/>e&longs;t quoddam innominatum, de quo ibi dictum e&longs;t, quod cum conueniat li­<lb/>neis, & numeris, & tamen &longs;eparatim de vtri&longs;que illa pa&longs;&longs;io demon&longs;tretur, <lb/>quærit cuinam primò, & per &longs;e conueniat hæc pa&longs;&longs;io, e&longs;&longs;e permutatim pro­<lb/>portionale; &longs;cilicet quidnam &longs;it illud innominatum; in quo deinde commu­<lb/>nicent lineæ, & numeri, vt inde habeant e&longs;&longs;e etiam permutatim propor­<lb/>tionalia.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg74"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg74"></margin.target>74</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem (<emph type="italics"/>Hic quidem forta&longs;&longs;e proportionaliter habere latera, & angulos<emph.end type="italics"/>) vult <lb/>indicare, in quonam con&longs;i&longs;tat &longs;imilitudo inter duas-figuras rectilineas geo­<lb/>metricas, quam &longs;imilitudinem Euclides definit. </s> |
| | |
| | <s>1. &longs;exti, &longs;ic explicat: &longs;imi­<lb/>les figuræ rectilíneæ &longs;unt; quæ & angulos &longs;ingulos, &longs;ingulis angulis æquales <lb/>habent, <expan abbr="atq;">atque</expan> etiam latera, quæ circa angulos æquales &longs;unt proportionalia. <lb/>vt &longs;i duo triangula appo&longs;ita habeant angulos æquales, <expan abbr="angulũ">angulum</expan> A, angulo D: <lb/>angulum B, angulo E. angulum C, angulo F. & præterea latera, quæ &longs;une <pb pagenum="67"/><figure id="fig31"></figure><lb/>circa angulos æquales, v. </s> |
| | |
| | <s>g. cirea an­<lb/>gulos A, & D, habeant proportiona­<lb/>lia, hoc e&longs;t, vt latus A B, ad latus A C; <lb/>ita &longs;it latus D E, ad latus D F; & &longs;ic de <lb/>lateribus alijs circa reliquos angulos <lb/>æquales; erunt tunc prædicta duo tri­<lb/>angula fimilia.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg75"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg75"></margin.target>75</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem (<emph type="italics"/>Vt extrin&longs;ecos æquales e&longs;&longs;e<emph.end type="italics"/>) ide&longs;t extrin&longs;ecos angulos cuiu&longs;uis fi­<lb/>guræ rectilineæ æquales e&longs;&longs;e quatuor rectis angulis: vide quæ &longs;crip&longs;imus de <lb/>hac re ad tex. </s> |
| | |
| | <s>39. &longs;ecundi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>quæ huic pariter loco &longs;atisfaciunt.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>EX TOPICIS.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Primo Libro.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg76"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg76"></margin.target>76</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Cap. </s> |
| | |
| | <s>13. (<emph type="italics"/>Con&longs;iderare, quod diameter est co&longs;tæ incommen&longs;urabilis<emph.end type="italics"/>) vide <lb/>quæ de hac re &longs;crip&longs;i lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum &longs;ecto 1. cap. </s> |
| | |
| | <s>23.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg77"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg77"></margin.target>77</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem cap. (<emph type="italics"/>Similiter autem & acutum; non enim idem &longs;impliciter <lb/>in omnibus dicitur: nam vox acuta quidem velox (&longs;icut dicunt, qui &longs;e­<lb/>cundum numeros harmonici &longs;unt) angulus autem acutus, qui minor e&longs;trecto; gla­<lb/>dius verò, qui e&longs;t anguli acuti<emph.end type="italics"/>) affert tres &longs;pecies acuti, aliud dicens e&longs;&longs;e acu­<lb/>tum, quod e&longs;t in voce acuta; aliud, quod e&longs;t in angulo acuto: aliud denique, <lb/>quod e&longs;t in gladio acuto horum enim trium acumen diuer&longs;o modo &longs;e habet. <lb/>nam acumen vocis, & &longs;oni ex celeritate motus, qua aer percu&longs;&longs;us impelli­<lb/>tur; grauitatem autem ex tarditate oriri tradiderunt antiqui Mu&longs;ici om­<lb/>nes: quamuis non ex &longs;ola celeritate, & tarditate, &longs;ed ex alijs etiam cau&longs;is <lb/>oriri po&longs;&longs;e voluerint. </s> |
| | |
| | <s>Primus <expan abbr="omniũ">omnium</expan> Architas Tarentinus, vt e&longs;t apud Por­<lb/>phirium in harmonicis Ptolæmei, & Zarlinum pag. </s> |
| | |
| | <s>58. complem. </s> |
| | |
| | <s>mu&longs;ica­<lb/>lium, ait, &longs;i virga celerius feriat aerem, gigni motum celeriorem in aere, <lb/><expan abbr="atq;">atque</expan> hinc &longs;onum acutiorem reddi, experientia con&longs;tat: &longs;i autem eadem vir­<lb/>ga tardius aerem feriat, gigni motum in aere tardiorem, ex quo etiam &longs;o­<lb/>num grauem, vt experientia docet. </s> |
| | |
| | <s>Ptolæmeus deinde lib. </s> |
| | |
| | <s>1. cap. </s> |
| | |
| | <s>3. Harm. <lb/>cum ex alijs, tum ex celeritate oriri &longs;onum acutum, grauem verò ex tardi­<lb/>tate a&longs;&longs;erit; vt &longs;i chorda eadem parum inten&longs;a pul&longs;etur, tardius aerem ver­<lb/>berat, & ideo grauiorem &longs;onum efficit: &longs;i autem magis intendatur, validius <lb/>aerem pul&longs;abit, & proinde citiorem motum illi imprimet, & propterea <lb/>acutiorem &longs;onum reddet. </s> |
| | |
| | <s>hæc ille. </s> |
| | |
| | <s>videmus etiam, quod cannæ organo­<lb/>rum maiores cum plus aeris moucant, & idcirco tardius, &longs;onum grauiorem <lb/>emittunt, quàm cannæ graciliores, quæ quia parum aeris cient, & ideo ce­<lb/>lerius, &longs;onum acutum edunt. </s> |
| | |
| | <s>ab hac &longs;ententia po&longs;teriores Mu&longs;ici non recel­<lb/>&longs;erunt, vt videre e&longs;t apud Zarlinum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>In quo po&longs;tea con&longs;i&longs;tat ratio acnti anguli, explicat <expan abbr="induc&etilde;s">inducens</expan> definitionem <lb/>ip&longs;ius, quæ e&longs;t inter de&longs;initiones primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>huiu&longs;modi, Angulus acutus <lb/>e&longs;t, qui minor recto e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Demum explicat, cur nam gladius dicatur acutus, <lb/>quia nimirum habet angulum acutum &longs;uperficialem, ide&longs;t, quem duæ &longs;uper­<lb/>ficies &longs;imul in acie gladij concurrentes efficiunt.</s></p><pb pagenum="68"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg78"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg78"></margin.target>78</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem cap. (<emph type="italics"/>Rur&longs;um &longs;i eorundem; quæ &longs;unt &longs;ub eodem nomine diuer&longs;æ d ffe­<lb/>rentiæ &longs;unt; vt coloris, qui e&longs;t in corporibus, & in melodijs<emph.end type="italics"/>) veteres Mu&longs;ici can­<lb/>tilenas omnes ad tria genera reuocarunt, videlicet Enharmonicum, Chro­<lb/>maticum, & Diatonicum; quæ diftinguebantur inuicem ex varia diui&longs;ione <lb/>interuallorum, ex quibus ip&longs;orum Monochordia conftabant: &longs;iue ex varijs <lb/>vocum interuallis, v. </s> |
| | |
| | <s>g. quia in vno continebantur plures toni, vt in Diato­<lb/>nico; in alio plures die&longs;es, vt in Enharmonico; in tertio verò plura &longs;emito­<lb/>nia, vt in Chromatico: quæ vox deducitur à chroma, græco, quod latinis <lb/>e&longs;t color; quare Chromaticum latinè redditur coloratum. </s> |
| | |
| | <s>Hic e&longs;t igitur <lb/>color ille, quem hic Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>innuit. </s> |
| | |
| | <s>quod genus for&longs;itan à calore denomina­<lb/>batur, quòd ip&longs;ius notæ mu&longs;icales e&longs;&longs;ent coloratæ, vt hoc modo ab alijs ge­<lb/>neribus digno&longs;eeretur<gap/> quam con&longs;uetudinem exi&longs;timat Zarlinus cap. </s> |
| | |
| | <s>46. &longs;e­<lb/>cundæ partis, etiam no&longs;tra tempe&longs;tate aliquo modo per&longs;euerare, cum vi­<lb/>deamus in organis, & alijs huiu&longs;modi in&longs;trumentis, quæ pinnas, vulgò ta­<lb/>&longs;tos, habent; illas inquam pinnas, quæ chromaticis interuallis deputatæ <lb/>&longs;unt, colore nigro tinctas e&longs;&longs;e.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Libro Quarto.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg79"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg79"></margin.target>79</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Cap. </s> |
| | |
| | <s>1. loco 10. (<emph type="italics"/>Si quis in&longs;ecabiles ponens lineas<emph.end type="italics"/>) nonnulli antiquorum <lb/>Philo&longs;ophorum putarunt omnia ex indiui&longs;ibilibus componi, vt Demo­<lb/>critus, & Leucippus, & propterea dixerunt, etiam lineas con&longs;tare ex lineis <lb/>quibu&longs;dam ade ò paruis, quæ omnino e&longs;ient in&longs;ecabiles, &longs;eu indiui&longs;ibiles: de <lb/>quibus plura in libello de line is in&longs;ecabilibus.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Libro Sexio.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg80"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg80"></margin.target>80</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. loco 32. (<emph type="italics"/>Vt qui lineam definiunt longitudmem &longs;ine latitudine e&longs;&longs;e<emph.end type="italics"/>) <lb/>&longs;uppenimus lectorem inteil exi&longs;&longs;e definitiones &longs;altem primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>in­<lb/>ter quas d<gap/>f<gap/>nitio lineæ e&longs;t &longs;ecunda, <expan abbr="cadem&qacute;">cademque</expan>; cum hac Ari&longs;totelis.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Libro Octauo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg81"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg81"></margin.target>81</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Cap. </s> |
| | |
| | <s>2. loco 41. (<emph type="italics"/>Videntur dutem in di&longs;ciplinis, &longs;eu Mathematicis quædam <lb/>ob de&longs;initionis defectum non facile de&longs;cribi; vt & quoniam, quæ ad latus &longs;e­<lb/>cat planum linea, &longs;imiliter diuidit & lineam, & locum: definitione autem dicta, <lb/>fi <gap/>m man fe&longs;tu<gap/>t&longs;t, quod dicitur, nam eandem ablationem habent lota, & <gap/>inea, <lb/><gap/>se latus planæ figuræ, est autem definitio eiu&longs;dem proportionis hæc<emph.end type="italics"/>) mendosè <lb/>lugitur à nonnullis (<emph type="italics"/>E&longs;t distem de&longs;initio eiu&longs;dem orationis hæc<emph.end type="italics"/>) quos puto de­<lb/>ceptos ab æquiuoco <foreign lang="greek">lsgous</foreign> quod & orationem, & rationem, &longs;iue proportio­<lb/>nem &longs;ignificat: hic autem &longs;ignificare proportionem res &longs;ubrecta &longs;atis mani­<lb/>fe&longs;tat. </s> |
| | |
| | <s>Notandum po&longs;tea cum Alexandro (quod & &longs;uperius alias commo­<lb/>nui in cap. </s> |
| | |
| | <s>de Priori, & alibi) per verbum (De&longs;cribi) fignificari hoc loco <lb/>geometricè demon&longs;trare, quoniam Geometræ <expan abbr="nõ">non</expan> ni&longs;i adhibit is de&longs;criptio­<lb/>nibus, &longs;<gap/>u figutis demon&longs;trant. </s> |
| | |
| | <s>Vult autem Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>exemplo mathematico <lb/>o&longs;tendere, difficile e&longs;&longs;e di&longs;putare, aut <gap/> <expan abbr="rgum&etilde;tari">rgumentari</expan>, ni&longs;i prius rectè a&longs;&longs;ignetur <pb pagenum="69"/>definitio illius rei, de qua di&longs;&longs;eritur. </s> |
| | |
| | <s>Porrò exemplum mathematicum hic <lb/>allatum &longs;ic videtur explicandum: Conetur aliquis demon&longs;trare hanc pro­<lb/>po&longs;itionem; &longs;i linea ducta fuerit æquidi&longs;tans lateri vnius plani trianguli, &longs;e­<lb/>cabit & latera, & locum, ideft &longs;uperficiem illam triangularem &longs;imiliter, ide &longs;t <lb/><figure id="fig32"></figure><lb/>in eadem proportione, vt in triangulo A B C, <lb/>linea D E, parallela ba&longs;i B C, &longs;ecat latera A B, <lb/>& A C, in punctis D, & E, in eadem ratione, <lb/>in qua etiam fecat totum triangulum, ita vt <lb/>eadem &longs;it proportio lineæ A D, ad D B, & lineæ <lb/>A E, ad E C, quæ e&longs;t partium totalis trianguli <lb/>A B C, &longs;eilicet quæ e&longs;t partis A D E, ad partem <lb/>E D C, fiue ad partem D E B. quod con&longs;tat ex <lb/>&longs;ecunda 6. Elem. </s> |
| | |
| | <s>Inquit ergo Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Si quis <lb/>vellet hoc demon&longs;trare nondum præmi&longs;&longs;a defi­<lb/>nitione eorum, quæ habent eandem rationem, &longs;iue nondum definitione al­<lb/>lata quantitatum proportionalium, hic difficile id valeret o&longs;tendere: at ve­<lb/>rò allata prins definitione quantitatum proportionalium facile demon&longs;tra­<lb/>bit. </s> |
| | |
| | <s>Subdit verò Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>dictam definitionem, dicens, tunc quantitates e&longs;&longs;e <lb/>proportionales, quando habent eandem ablationem, ide&longs;t, eandem diui&longs;io­<lb/>nem, ide&longs;t, eadem diui&longs;io ne tantum proportionaliter de vna, quantum de <lb/>altera magnitudine re&longs;ecatur: Quemadmodum etiam Euclides loco cita­<lb/>to probat, latera illius trianguli, & &longs;uperficiem e&longs;&longs;e &longs;imiliter diui&longs;a, ex quo <lb/>&longs;equitur e&longs;&longs;e proportionalia. </s> |
| | |
| | <s>Porrò Euclides definit. </s> |
| | |
| | <s>&longs;eptima 5. paulo ali­<lb/>ter definit quantitates proportionales e&longs;&longs;e illas, quæ candem habent ratio­<lb/>nem, v. </s> |
| | |
| | <s>g. &longs;i &longs;it, vt prima ad &longs;ecundam, ita tertia ad quartam. </s> |
| | |
| | <s>ex quibus <lb/>quoad Mathematicas &longs;pectat, huic loco &longs;atisfactum &longs;it.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg82"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg82"></margin.target>82</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Cap. </s> |
| | |
| | <s>4. loco 86. <emph type="italics"/>(Tentandum autem, & ea, in quæ &longs;æpi&longs;&longs;imè incidunt di&longs;puta­<lb/>tiones, tenere, nam quemadmodum in Geometria ante opus e&longs;t circa elementa exer­<lb/>citatum e&longs;&longs;e, & in numeris circa capitales promptè &longs;e habere, & multum refert ad <lb/>boc, & alium numerum cogno&longs;cere multiplicatum)<emph.end type="italics"/> Elementa vocabant antiqui <lb/>demon&longs;trationes faciliores, & &longs;impliciores, quales propriè &longs;unt omnes, quæ <lb/>&longs;ex prioribus libris Euclidianis continentur: ex illis enim tanquam ex ele­<lb/>mentis ab&longs;tru&longs;iores, & difficiliores demon&longs;trationes deducebant. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> hæc <lb/>e&longs;t ratio, cur Euclides &longs;uos libr<gap/>s elementa nuncupauerit. </s> |
| | |
| | <s>ait igitur curan­<lb/>dum e&longs;&longs;e horum elementorum cognitionem in promptu habere, quia fre­<lb/>quens de ip&longs;is incidit di&longs;putatio. </s> |
| | |
| | <s>Per capitales numeros intelligo &longs;implices <lb/>ab v<gap/>itate, <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> ad nouem inclu&longs;iuè. </s> |
| | |
| | <s>& quando ait, alium numerum cogno­<lb/>&longs;cere multiplicatum, &longs;ignificat vtile valdè e&longs;&longs;e ad quotidianum v&longs;um <lb/>cogno&longs;cere, quemnam numerum producant numeri capitales, <lb/>&longs;i ad inuicem multiplicentur, quamuis huiu&longs;modi co­<lb/>gnitio facilis, ac leuis &longs;it: qua de cau&longs;a vide­<lb/>mus v&longs;que in hanc diem pueros diu in <lb/>Abaco memoriter perdi&longs;cen­<lb/>do detineri.</s></p><pb pagenum="70"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Primo Elenchorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg83"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg83"></margin.target>83</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Cap. </s> |
| | |
| | <s>10. <emph type="italics"/>(Nam p&longs;eudograpbiæ non contentio&longs;æ (&longs;ecundum enim ea, quæ <lb/>&longs;ub arte &longs;unt, captio&longs;æ &longs;unt ratiocinationes) <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;i aliqua e&longs;t p&longs;eudogra­<lb/>phia circa verum, vt Hippocratis quadratura, quæ per lunulas, &longs;ed, vt <lb/>Bry&longs;&longs;o quadrauit circulum; & tamet&longs;i quadretur circulus, quia tamen <lb/>non &longs;ecundum rem, ideo &longs;ophi&longs;ticus)<emph.end type="italics"/> qua ratione Hippocrates orbi quadrum <lb/>exhibere æquale tentauerit, explicatum e&longs;t abundè in 2. Priorum cap. </s> |
| | |
| | <s>31. <lb/>& quo itidem modo Bry&longs;&longs;o lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>tex. </s> |
| | |
| | <s>23. <expan abbr="&longs;olũmodo">&longs;olummodo</expan> id hoc loco no­<lb/>tandum per p&longs;eudographiam intelligere, vt apertè etiam inferius explicat, <lb/>Geometricam demon&longs;trationem fallacem, eò quod demon&longs;trationes geo­<lb/>metricæ fiant adhibitis de&longs;criptionibus, &longs;eu figurationibus: p&longs;endographia <lb/>autem latinè idem e&longs;t, ac fal&longs;a de&longs;criptio; quemadmodum è contrariò, &longs;i­<lb/>cuti &longs;upra in Topicis, & alibi ob&longs;eruaui, per de&longs;cribere intelligit geometri­<lb/>cè demon&longs;trare, & per de&longs;criptiones intelligit demon&longs;trationes geometri­<lb/>cas. </s> |
| | |
| | <s>Qua ratione item Hippocrates ex ijs, quæ &longs;ub arte Geometriæ &longs;unt, <lb/>procederet ibi dictum e&longs;t, propter quod non e&longs;t contentio&longs;a, quamuis fallax <lb/>ip&longs;ius demon&longs;tratio: appellat enim Ari&longs;t illas demon&longs;trationes contentio­<lb/>&longs;as, quæ non procedunt ex proprijs illius &longs;cientiæ, in qua fiunt, &longs;ed ex com­<lb/>munibus alijs &longs;cientijs: captio&longs;as verò, & &longs;ophi&longs;ticas, quæ ex proprijs &longs;cien­<lb/>tiæ, in qua fiunt, decipiunt. </s> |
| | |
| | <s>At verò demon&longs;tratio, &longs;eu p&longs;eudographia Bry&longs;­<lb/>&longs;onis erat contentio&longs;a, quia ex communibus, & extra Geometriam petitis <lb/>argumentabatur: quemadmodum ibi explicatum e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg84"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg84"></margin.target>84</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Eodem cap. <emph type="italics"/>(Quadratura per lunulas non contentio&longs;a)<emph.end type="italics"/> inquit Hippocratis <lb/>tetragoni&longs;mum, de quo in 2. Priorum, quæ non contentio&longs;a dicitur, quia ex <lb/>proprijs Geometriæ deducebatur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg85"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg85"></margin.target>85</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Bry&longs;&longs;onis autem contentio&longs;a: & illam quidem non e&longs;t transferre, ni&longs;i <lb/>ad Geometriam &longs;olum; eo quod ex proprijs &longs;it principijs)<emph.end type="italics"/> <expan abbr="quãdo">quando</expan> ait <emph type="italics"/>(& illam qui­<lb/>dem)<emph.end type="italics"/> intelligit quadrationem Hippocratis. </s> |
| | |
| | <s>vide 2. Prior cap. </s> |
| | |
| | <s>31. & quæ pau­<lb/>lo ante in præcedentibus locis diximus.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg86"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg86"></margin.target>86</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Hanc autem ad plures)<emph.end type="italics"/> intelligit tetragoni&longs;mum Bry&longs;&longs;onis, qui <lb/>per communia deducebatur. </s> |
| | |
| | <s>lege &longs;uperius dicta in præcedentibus locis hu­<lb/>ius capituli.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg87"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg87"></margin.target>87</s></p><figure></figure><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ad &longs;inem cap. <emph type="italics"/>(Aut vt Antiphon quadra­<lb/>uit)<emph.end type="italics"/> &longs;imile peccatum pecca&longs;&longs;e Antiphon­<lb/>tem in orbe quadrando, ac Hippocratem, <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>his verbis videtur &longs;ignificare, ide&longs;t, <lb/>ip&longs;um, quamuis ex proprijs Geometriæ, <lb/>fal&longs;is tamen ratiocinatum e&longs;&longs;e. </s> |
| | |
| | <s>Cæterum <lb/>Antiphontem in hunc modum orbem ad <lb/>quadrum redigere tenta&longs;&longs;e, tradit Simpli­<lb/>cius. </s> |
| | |
| | <s>circulo quadrando in&longs;cribebat pri­<lb/>mò quadratum A B C D. deinde in &longs;ingu­<lb/>lis quatuor &longs;egmentis in&longs;cribebat totidem <lb/>trigona æquilatera, vt patet in ad&longs;cripta <pb pagenum="71"/>figura. </s> |
| | |
| | <s>po&longs;tea &longs;uper &longs;ingula latera horum triangulorum in reliquis &longs;egmen­<lb/>tis in&longs;cribebat adhuc triangula &longs;imilia triangulo A I E. alia in&longs;uper trigona <lb/>&longs;uper latera i&longs;torum con&longs;tituebat, donec ambitus figuræ illius multilateræ <lb/>in circulo delinearæ, circumferentiæ circuli aptaretur. </s> |
| | |
| | <s>quod fieri po&longs;&longs;e ille <lb/>falsò contra Geometriæ principia a&longs;&longs;umebat; e&longs;t enim principium Geome­<lb/>tricum continuum e&longs;&longs;e diui&longs;ibile in infinitum, <expan abbr="neq;">neque</expan> per diui&longs;ionem ab&longs;umi <lb/>po&longs;&longs;e; cui principio aduer&longs;atur, dum putat &longs;e con&longs;umpturum rotum circu­<lb/>lum, diuidendo illud in triangula &longs;emper minora; vel quia putat, lineam <lb/>curuam con&longs;tare ex minimis lineis rectis. </s> |
| | |
| | <s>Similiter igitur <expan abbr="atq;">atque</expan> Hippocra­<lb/>res errauit, qúi pariter in Geometria fallebatur: Antiphon quidem contra <lb/>principia illius: Hippocrates verò a&longs;&longs;umens fal&longs;i quidpiam in Geometria. <lb/>At Bry&longs;&longs;o, eo quod per communia alijs &longs;cientijs deduceret ratiocinatio­<lb/>nem propterea p&longs;eudographia Antiphontis non litigio&longs;a quidem, &longs;ed <lb/>tamen fallax extitit, non enim per communia alijs &longs;cientijs <lb/>procedat; vnde nec transferri poterat ip&longs;ius fal&longs;a de­<lb/>&longs;criptio, &longs;eu demon&longs;tratio extra Geometriæ li­<lb/>mites, quod cau&longs;a e&longs;t contentionis.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Log<gap/>corum locorum finis.<emph.end type="italics"/></s></p><figure></figure><pb pagenum="72"/><p type="head"> |
| | |
| | <s>EX PRIMO LIBRO</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s>PHYSICORVM.<lb/><arrow.to.target n="marg88"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg88"></margin.target>88</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>11. <emph type="italics"/>(Simul autem <expan abbr="neq;">neque</expan> conuenit omnia &longs;oluere', &longs;ed <expan abbr="quæcunq;">quæcunque</expan> ex <lb/>principijs aliquis demon&longs;trans <expan abbr="m&etilde;titur">mentitur</expan>; <expan abbr="quæcunq;">quæcunque</expan> verò non, minimè: <lb/>vt tetragoni&longs;mum, eum quidem, qui per &longs;ectiones Geometrici est di&longs;­<lb/>&longs;oluere: illum autem, qui Antiphontis non Geometrici e&longs;t<emph.end type="italics"/>) Tetrago­<lb/>ni&longs;mum, &longs;eu circuli quadraturam per &longs;ectiones, e&longs;&longs;e illam Hip­<lb/>pocratis Chij exi&longs;timant græci expo&longs;itores, qui per lunulas, quas Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>&longs;e­<lb/>ctiones appellat, orbem quadrare tentabat. </s> |
| | |
| | <s>Eius den on&longs;trationem expli­<lb/>caui ad cap. </s> |
| | |
| | <s>31. de Abductione in 2. Priorum, quam inibi videas. </s> |
| | |
| | <s>hoc &longs;olum <lb/>hic notandum pertinere ad Geometram, ip&longs;am refellere, quia ex fal&longs;a qua­<lb/>dam præmi&longs;&longs;a ex Geometria de&longs;umpta, ratiocinabatur, idcirco debet (in­<lb/>quit Ari&longs;t.) Geometra illius deceptionem inuenire. </s> |
| | |
| | <s>Tetragoni&longs;mum autem <lb/>Antiphontis non e&longs;t Geometræ <expan abbr="cõfutare">confutare</expan>, quia aduer&longs;abatur principijs Geo­<lb/>metriæ, &longs;upponebat enim circuli circumferentiam ex indiu<gap/>s, <expan abbr="minimis&qacute;">minimisque</expan>; <lb/>lineis rectis componi: cuius fal&longs;am demon&longs;trationem exp<gap/>ram i<gap/>uenies <lb/>ad cap. </s> |
| | |
| | <s>10. primi Elench. </s> |
| | |
| | <s>po&longs;&longs;umus addere tertiam rat<gap/> <gap/>cet <lb/>Hippocrates non procedebat per communia alijs &longs;ci<gap/>ad <lb/>tex. </s> |
| | |
| | <s>23. primi Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>cap. </s> |
| | |
| | <s>8. vbi ip&longs;ius p&longs;endographi<gap/>d­<lb/>modum igitur Geometra di&longs;&longs;oluit fal&longs;as tantum<gap/>r­<lb/>uatis Geometricis principijs procedunt; non au<gap/> <gap/>riæ <lb/>principia conuellunt: ita Phy&longs;ico non incumbit <expan abbr="cõtra">contra</expan> P<gap/> Me­<lb/>li&longs;&longs;um naturæ principia de&longs;truentes di&longs;ceptare, aut falla<gap/> rationes <lb/>coarguere. </s> |
| | |
| | <s>Hoc volebat Ari&longs;toteles inferre.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Secundo Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg89"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg89"></margin.target>89</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>20. (<emph type="italics"/>Geometria enim de phy&longs;ica linea con&longs;iderat, &longs;ed non quatenus <lb/>e&longs;t phy&longs;ici: Per&longs;pectiua autem ma<gap/> hematicam quidem imcam, &longs;ed non <lb/>quatenus phy&longs;ica e&longs;t<emph.end type="italics"/>) quamuis textus hic non pertineat ad Mathe­<lb/>maticum, libuit tamen illum in ordin<gap/>m no&longs;trum recen&longs;ere, ope­<lb/>ræpretium etenim e&longs;t ea, quæ in ip&longs;o continentur à nonnullis recentioribus <lb/>rectè intelligi, vt ab his moniti, ab inani quadam optices impugnatione ab­<lb/>&longs;tineant, ac tandem ex Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>lineas illas vi&longs;uales quas ip&longs;i de medio tollunt, <lb/>per&longs;picuè videant. </s> |
| | |
| | <s>cætera, quæ in præcedentibus locis Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>de Natura Ma­<lb/>thematicarum habet, &longs;unt præter no&longs;trum in&longs;titutum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg90"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg90"></margin.target>90</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>28. (<emph type="italics"/>Alio autem modo, &longs;orma, & exemplum: bæc autem e&longs;t ratio ip&longs;ius, <lb/>quod quid erat e&longs;&longs;e, & huius genera, vt ip&longs;ius diapa&longs;on duo ad vnum, & omnino <lb/>numerus, & partes, quæ in ratione &longs;unt<emph.end type="italics"/>) vt benè intelligas, quod in præ&longs;enti <lb/>textu <expan abbr="mathematicũ">mathematicum</expan> e&longs;t, con&longs;ule prius, quæ &longs;crip&longs;i ad tex. </s> |
| | |
| | <s>1. cap. </s> |
| | |
| | <s>primi 2. Po­<lb/>&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>&longs;uper verba illa (<emph type="italics"/>Quid e&longs;t con&longs;onan<gap/>ia?<emph.end type="italics"/>) vbi per&longs;picuè videbis, cur <expan abbr="con-&longs;onãtiæ">con­<lb/>&longs;onantiæ</expan>, quæ dicitur Diapa&longs;on, e&longs;&longs;entia, & definitio &longs;it ip&longs;a proportio dupla, <lb/>quæ &longs;ub his num. </s> |
| | |
| | <s>2.1. continetur: quibus per&longs;pectis facilis erit phy&longs;ico totius <lb/>loci intelligentia.</s></p><pb pagenum="73"/><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg91"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg91"></margin.target>91</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>68. (<emph type="italics"/>Aut enim ad ip&longs;um quid e&longs;t, reducitur ip&longs;um propter quid in immo­<lb/>bihbus, vt in Mathematicis, ad definitionem enim recti, aut commen&longs;urabilis, aut <lb/>alius cuiu&longs;piam reducitur vltimum<emph.end type="italics"/>) ex his manife&longs;tè videas Mathematicas <expan abbr="de-mõ&longs;trare">de­<lb/>mon&longs;trare</expan> per cau&longs;am formalem, cum cau&longs;am ip&longs;am ad ip&longs;um quid e&longs;t, ide&longs;t, <lb/>ad definitionem reducant. </s> |
| | |
| | <s>quorum exempla in logicis ex Mathematicis at­<lb/>tuli: &longs;ed etiam &longs;equentis loci exemplum de triangulo idem apertè manife­<lb/>&longs;tat; in quo probat duos angulos A C B, A C D, e&longs;&longs;e rectos, ex definitione <lb/>ip&longs;orum, &longs;iue ex definitione lineæ perpendicularis A C, quod idem e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg92"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg92"></margin.target>92</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex 89. (<emph type="italics"/>E&longs;t autem nece&longs;&longs;arium in Mathematicis, & in his, quæ &longs;ecundum <lb/>natur am fiunt qua&longs;i eodem modo; quoniam enim hocrectum e&longs;t, nece&longs;&longs;e e&longs;t, trian­<lb/>gulum trcs angulos habere æquales duobus rectis; &longs;ed non, &longs;i hoc, illud; &longs;ed &longs;i hoc <lb/>non e&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> rectum e&longs;t.<emph.end type="italics"/>) cum animaduerterim non parum e&longs;&longs;e di&longs;&longs;en&longs;ionis, & <lb/>difficultatis in exemplo hoc mathematico explicando, ita vt recentiores <lb/>quidam textum <expan abbr="hũc">hunc</expan> pro arbitratu &longs;uo perperam latinè verterint: ideò pri­<lb/>mum ex græcis codicibus interpretationem hanc veram attuli. </s> |
| | |
| | <s>deinde, quia <lb/>etiam græci in exemplo mathematico enodando, vel malè, vt Simplicius; <lb/>vel ob&longs;curè nimis, vt reliqui; Latini verò vel nihil, vel peius multò loquun­<lb/>tur, ideò &longs;ic ego exponendum cen&longs;ui. </s> |
| | |
| | <s>cum velit Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>o&longs;tendere nece&longs;&longs;ita­<lb/>tem, quæ in &longs;cientijs inter præmi&longs;&longs;as, &longs;cu medium, & conclu&longs;ionem reperi­<lb/>tur, affert exemplum illud mathematicum &longs;ibi familiare, demon&longs;trationem <lb/>&longs;cilicet illam, qua o&longs;tenditur, omne triangulum habere tres angulos æqua­<lb/>les duobus rectis angulis, cuius fu&longs;i&longs;&longs;imam explicationem inuenies &longs;upra in <lb/>primo Priorum, &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. quam nece&longs;&longs;e e&longs;t, con&longs;ulas. </s> |
| | |
| | <s>pro medio autem <lb/>huius pa&longs;&longs;ionis accipit lineam perpendicularem, quam innuit verbis illis <lb/><emph type="italics"/>(quoniam enim hoc rectum e&longs;t<emph.end type="italics"/>) vt in figura &longs;it triangulum A B C, <expan abbr="&longs;it&qacute;">&longs;itque</expan>; vt latus <lb/><figure id="fig33"></figure><lb/>A C, &longs;it perpendiculare <expan abbr="cũ">cum</expan> latere B C, & pro­<lb/>ducatur B C, in D; tunc triangulum A B C, <lb/>habere tres angulos, A, B, & A C B, æquales <lb/>duobus rectis planum erit: nam <expan abbr="cũ">cum</expan> latus A C, <lb/>&longs;it perpendiculare (quod Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>dicit, cum <expan abbr="re-ctũ">re­<lb/>ctum</expan> hoc &longs;it) erunt duo anguli deinceps A C B, <lb/>A C D, recti, ex definitione lineæ perpendicu­<lb/>laris, cum ergo duo anguli A, & B, externo, <expan abbr="recto&qacute;">rectoque</expan>; A C D, &longs;int æquales per <lb/>32. primi, & reliquus angulus A C B, communis, ide&longs;t, &longs;it angulus triangu­<lb/>li, & angulus vnus lineæ perpendicularis, & ideò rectus; manife&longs;tè apparet, <lb/>tres angulos A, B, A C B, e&longs;&longs;e æquales nece&longs;&longs;ariò duobus rectis, ex po&longs;itio­<lb/>ne illius recti, &longs;iue lateris perpendicularis, quia ex verò, verum nece&longs;&longs;ariò <lb/>&longs;equitur; non tamen po&longs;ita hac pa&longs;&longs;ione, &longs;iue conclu&longs;ione, habere &longs;cilicet <lb/>tres angulos æquales duobus rectis, nece&longs;&longs;ariò &longs;equitur illud e&longs;&longs;e rectum, <lb/>idelt latus illud A C, e&longs;&longs;e perpendiculare ad latus B C, quia verum <lb/>&longs;equi pote&longs;t ex verò, & falsò. </s> |
| | |
| | <s>valebit tamen hæc con&longs;e quen­<lb/>tia, &longs;i triangulum non habet hanc proprietatem, ne­<lb/>que illud rectum e&longs;t, ide&longs;t, <expan abbr="neq;">neque</expan> latus prædi­<lb/>ctum crit <expan abbr="perp&etilde;diculare">perpendiculare</expan>, quia fal&longs;um <lb/>non, ni&longs;i exfal&longs;o &longs;equitur.</s></p><pb pagenum="74"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Tertio Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg93"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg93"></margin.target>93</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>26. <emph type="italics"/>(Et hi quidem infinitum e&longs;&longs;e par; hoc enim compræhen&longs;um, & <lb/>ab impari terminatum tribuit ijs, quæ &longs;unt, infinitatem. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ignum autem <lb/>huius id e&longs;&longs;e, quod contingit in numcris, circumpo&longs;it is enim Gnomoni­<lb/>bus circa vnum, & &longs;eor&longs;um, aliquando quidcm &longs;emper aliam fieri &longs;pe­<lb/>ciem, aliquando autem vnam)<emph.end type="italics"/> vt melius percipiantur ea, quæ &longs;equuntur, lege <lb/>prius, quæ in cap. </s> |
| | |
| | <s>de Motu in po&longs;t prædicamentis &longs;crip&longs;i de Gnomone, ad <lb/>&longs;imilitudinem enim Gnomonis illius Geometrici, inueniuntur etiam in nu­<lb/>meris Gnomones Arithmetici. </s> |
| | |
| | <s>Pythagorici enim (à quibus i&longs;ta mutuatus <lb/>e&longs;t Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>numeros impares &longs;olos appellabant Gnomones, eò quod in for­<lb/>mam normæ æquilateræ, &longs;iue Gnomonis con&longs;titui po&longs;&longs;int, vt patet in his <lb/><figure id="fig34"></figure><lb/>nimirum in ternario, quinario, &longs;eptenario, & &longs;ic de <lb/>reliquis imparibus. </s> |
| | |
| | <s>pares autem numeri, quia ne­<lb/>queunt in figuram normæ æquilateræ di&longs;poni, cum <lb/>non habeant vnitatem pro angulo, & paria po&longs;tea la­<lb/>tera, vt oportet, non merentur appellari Gnomones, vt quaternarius, &longs;i di­<lb/>&longs;ponatur &longs;ic <figure id="fig35"></figure> non refert Gnomonem, quia lateribus in&ecedil;qualibus con­<lb/>&longs;tat; <expan abbr="neq;">neque</expan> &longs;i hoc modo <figure id="fig36"></figure> quia dee&longs;t huic figuræ angularis vnitas, quæ <lb/>illi nece&longs;iaria e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Pythagorici igitur dicebant, numerum parem ideò e&longs;&longs;e <lb/>infinitum ip&longs;um, quia videbant ip&longs;um e&longs;&longs;e cau&longs;am perpetuæ diui&longs;ionis, cum <lb/>quælibet res quanta &longs;it diui&longs;ibilis bifariam, ide&longs;t in duo &longs;ecundum numerum <lb/>parem, & &longs;ubdiui&longs;ibilis po&longs;tea bifariam, & &longs;ic in infinitum, vt de linea pro­<lb/>blematicè probatur in 10. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>quamuis theorematicè &longs;it axioma. <lb/>hunc porrò numerum parem dicebant terminatum e&longs;&longs;e ab impari, quia ori­<lb/>tur ex diui&longs;ione cuiu&longs;uis rei, quæ vna &longs;it, &longs;umentes vnitatem pro impari. <lb/>&longs;ignum præterea huius finitatis ab impari, & infinitatis à pari numero pro­<lb/>cedentis, aiunt e&longs;&longs;e Gnomones, numeros &longs;cilicet impares: Gnomones enim, <lb/>ide&longs;t impares numeri vnitati additi, producunt eandem perpetuò numero­<lb/>rum formam, videlicet quadratum: at verò è contrariò numeri pares vni­<lb/>tati additi, conflant perpetuò varias numerorum formas: quapropter vi­<lb/>dentur numeri impares e&longs;&longs;e finitatis cau&longs;a; &longs;icut pares exaduersò infinitatis <lb/>principium. </s> |
| | |
| | <s>quæ vt melius intelligas, declaranda e&longs;t 26. propo&longs;. </s> |
| | |
| | <s>7. Arith­<lb/>metices lordani, vbi i&longs;tud idem demon&longs;trat, quæ e&longs;t hæc. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it vnitas, & &longs;uo or­<lb/>dine &longs;equantur impares, vt in &longs;equenti hac &longs;erie apparet 1. 3. 5. 7. 9. & c. <lb/><figure id="fig37"></figure><lb/>&longs;i igitur vnitati addatur ternarius in Gnomo­<lb/>nis modum, vt vides in prima figura, produ­<lb/>cetur quaternarius numerus, qui e&longs;t numerus <lb/>quadratus (quid &longs;it quadratus numerus expli­<lb/>caui in Logicis tex. </s> |
| | |
| | <s>9. primi Po&longs;ter.) etfi huic <lb/>quaternario addatur &longs;equens impar, qui e&longs;t <lb/>quinarius in modum Gnomonis, vt in &longs;ecund<gap/><lb/>figura, &longs;it numerus nouenarius, qui pariter e&longs;t quadratus. </s> |
| | |
| | <s>et&longs;i huic &longs;imiliter <lb/>addatur &longs;e quens impar, nimirum &longs;eptenarius, conflabitur &longs;edenarius, qui <lb/>numerus pariter quadratus e&longs;t, vt in tertia figura, & hoc modo, &longs;i in infini­<pb pagenum="75"/>tum procedatur, numeri &longs;emper quadrati progignentur. </s> |
| | |
| | <s>Vides igitur, qui <lb/>ratione Gnomonum, &longs;iue imparium additione fiat &longs;emper eadem &longs;pecies, <lb/>&longs;cilicet quadratus numerus, quod &longs;ignum e&longs;t, inquiunt, imparem numerum <lb/>non infinitatis, &longs;ed finitatis e&longs;&longs;e auctorem. </s> |
| | |
| | <s>Po&longs;t prædictam 26. propo&longs;itio­<lb/>nem Iotdani, &longs;unt aliquot propo&longs;itiones, quarum &longs;umma hæc e&longs;t: &longs;i pares <lb/>numeri ab vnitate coaceruentur; coaceruati eru<gap/>t &longs;emper variæ formæ nu­<lb/>merorum. </s> |
| | |
| | <s>quæ &longs;ic explicantur: &longs;int ab vnitate pares di&longs;po&longs;iti ordinatim <lb/>hoc modo, 1. 2. 4. 6. &c. </s> |
| | |
| | <s>&longs;i igitur vnitati binarius coaceruetur, fit numerus <lb/><figure id="fig38"></figure><lb/>triangularis, vt in prima figura. </s> |
| | |
| | <s>&longs;i huic ternario <lb/>coaceruetur &longs;equens par, fiet altera &longs;pecies, ni­<lb/>mirum <gap/>exagonus numerus, vt in &longs;ecunda figu­<lb/>ra. </s> |
| | |
| | <s>cui &longs;i &longs;equens addatur par, &longs;cilicet &longs;enarius, <lb/>fiet iterum noua numeri forma, v. </s> |
| | |
| | <s>g. dodecago­<lb/>nus, vt in tertia figura. </s> |
| | |
| | <s>& &longs;ic &longs;emper in infinitum nouæ ac variæ numerorum <lb/>formæ ex hac additione parium prouenient, quod argumento e&longs;t numerum <lb/>parem infiniti naturam &longs;apere. </s> |
| | |
| | <s>Porrò reperiri numeros triangulares, pen­<lb/>tagonos, & &longs;imiles, con&longs;tat ex Arithmetica Nicomachi, Boetij, & Iordani, <lb/>citati in definitionibus 7. &longs;uæ Arithmeticæ, atque ex tractatu Diophantis <lb/>Alex. </s> |
| | |
| | <s>de numeris rectangulis. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="atq;">atque</expan> ex his locus hic &longs;atis clarus redditur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg94"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg94"></margin.target>94</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>31. <emph type="italics"/>(Vtuntur etiam Mathematici infinito)<emph.end type="italics"/> <expan abbr="aliquãdo">aliquando</expan> Mathematici du­<lb/>cunt lineas quantumuis longas, &longs;eu indefinitæ longitudinis, quas etiam in­<lb/>finitas appellant: & hoc modo vtuntur infinito, vt infra tex. </s> |
| | |
| | <s>71. ip&longs;e Ari&longs;t. <lb/>exponit. </s> |
| | |
| | <s>alio præterea modo vtuntur infinito, vt quando &longs;upponunt data <lb/>quauis quantitate po&longs;&longs;e &longs;umi maiorem, vel etiam minorem in infinitum, vt <lb/>patet ex 6. po&longs;tulato primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>editionis Clauianæ. </s> |
| | |
| | <s>numerum <expan abbr="quoq;">quoque</expan> au­<lb/>geri po&longs;&longs;e in infinitum, e&longs;t &longs;ecundum po&longs;tulatum libri 7. Elem. </s> |
| | |
| | <s>vel demum <lb/>quando probant quamlibet lineam po&longs;&longs;e diuidi bifariam, quia hinc &longs;equitur <lb/>po&longs;&longs;e &longs;ub diuidi in <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan>; his igitur modis Mathematicis <expan abbr="infinitũ">infinitum</expan> in v&longs;u e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg95"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg95"></margin.target>95</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>68. & 69. plura de magnitudine, & numero continent; &longs;ed quæ non <lb/>indigeant opera no&longs;tra.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg96"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg96"></margin.target>96</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>71. <emph type="italics"/>(Non remouet autem ratio Mathematicos à contemplatione auferens <lb/>&longs;ic e&longs;&longs;e infinitum, vt actu &longs;it ver&longs;us augmentum, vt intran&longs;ibile, <expan abbr="ncq;">ncque</expan> enim nunc in­<lb/>digent infinito, <expan abbr="neq;">neque</expan> vtuntur, &longs;ed &longs;olum e&longs;&longs;e quantum<gap/><expan abbr="unq;">unque</expan> velint fiaitam)<emph.end type="italics"/> ratio <lb/>phy&longs;ica tollens infinitum actu, non e&longs;t Mathematicis impedimento, quia ip&longs;i <lb/>non vtuntur infinito actu; quam enim ip&longs;i ducunt lineam infinitam, non e&longs;t <lb/>verè infinita, &longs;ed indefinit<gap/>, eam enim quantumlibet magnam producunt, vt <lb/>po&longs;&longs;it ad demon&longs;trandum &longs;ufficere.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Quarto Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg97"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg97"></margin.target>97</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>120. ter in hoc textu meminit commen&longs;urabilitatis, & incommen­<lb/>&longs;urabilitatis, quæ e&longs;t diametri ad co&longs;tam: cuius explicationem vide <lb/>primo Priorum, &longs;ecto primo, cap. </s> |
| | |
| | <s>23.</s></p><figure></figure><pb pagenum="76"/><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Quinto Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg98"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg98"></margin.target>98</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>6. <emph type="italics"/>(Vt media grauis ad vltimam, & acuta ad primam)<emph.end type="italics"/> alludit ad or­<lb/>dinem chordarum in mu&longs;icis in&longs;trumentis, vbi media chorda edit &longs;o­<lb/>num, re&longs;pectu quidem vltimæ, & &longs;upremæ chordæ grauem: re&longs;pectu verò <lb/>primæ, & infimæ acutum.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Octauo Phy&longs;icorum.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg99"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg99"></margin.target>99</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>15. <emph type="italics"/>(Etenim triangulus habet tres angulos æquales duobus rectis angulis)<emph.end type="italics"/><lb/>lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum, &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. huius rei explicationem reperies.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>EX PRIMO DE COELO.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg100"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg100"></margin.target><gap/>0</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>33. <emph type="italics"/>(Vt &longs;i quis minimam quădam e&longs;&longs;e dicat magnitudinem, hic enim <lb/>minimum introducens, maxima <expan abbr="vbiq;">vbique</expan> amoueret mathematicorŭ)<emph.end type="italics"/> ide&longs;t, <lb/>&longs;i quis, vt Democritus po&longs;uerit in magnitudinibus e&longs;&longs;e minima, <lb/>&longs;eu indiui&longs;ibilia, ex quibus entia mathematica componerentur, <lb/>hic euerteret maxima mathematicorum, ide&longs;t maxime ip&longs;orum demon&longs;tra­<lb/>tiones, atque etiam effata euerterentur: v. </s> |
| | |
| | <s>g. 10. primi Elem. </s> |
| | |
| | <s>quæ docet <lb/>quamlibet lineam po&longs;&longs;e diuidi bifariam nulla e&longs;&longs;et, quia linea illa, quæ con­<lb/>&longs;taret ex tribus Democriti atomis, nulla ratione bifariam &longs;ecari po&longs;&longs;et. </s> |
| | |
| | <s>pa­<lb/>riter totus ferè decimus liber Elem. </s> |
| | |
| | <s>deceptiuus, & nullus e&longs;&longs;et, &longs;i enim da­<lb/>rentur illæ atomi, ex quibus <expan abbr="quãtitas">quantitas</expan> conflaretur, nullæ e&longs;&longs;ent lineæ incom­<lb/>men&longs;urabiles, quandoquidem omnes communi illa, ac indiuidua, commen­<lb/>&longs;urarentur. </s> |
| | |
| | <s>po&longs;tulatum <expan abbr="quoq;">quoque</expan> illud, qualibet data magnitudine &longs;umi po&longs;&longs;e <lb/>minorem pror&longs;us irritum redderetur, quia data atomo, illa minor accipi <lb/>non po&longs;&longs;et.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg101"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg101"></margin.target>101</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>36. <emph type="italics"/>(Sit <expan abbr="itaq;">itaque</expan> linea, in qua A G E, infinita ad partes E; & alia vtrinque <lb/>infinita, in qua <foreign lang="greek">b</foreign> B; &longs;i <expan abbr="itaq;">itaque</expan> de&longs;cribat circulum linea A G E, cir ca centrum G, fe-<emph.end type="italics"/><lb/><figure id="fig39"></figure><lb/><emph type="italics"/>retur circulariter linea A G E, &longs;ecans ali­<lb/>quando lineam <foreign lang="greek">b</foreign> B, tempore finito; totum <lb/>enim tempus, in quo circulariter latum <lb/>e&longs;t Cœlum finitum e&longs;t, & ablatum igitur, <lb/>quo &longs;ecans ferebatur; erit igitur aliqued <lb/>prmcipium, quo primum linea A G E, li­<lb/>neam <foreign lang="greek">b</foreign> B, &longs;ecuit. </s> |
| | |
| | <s>&longs;ed impo&longs;&longs;ibile est; non <lb/>est igitur circulariter verti infinit&<gap/>, quare <lb/><expan abbr="neq;">neque</expan> mundum, &longs;i e&longs;&longs;et infinitus)<emph.end type="italics"/> quamuis <lb/>textus hic parum &longs;it mathematicus, <lb/>quia tamen &longs;upponit figuram mathe­<lb/>maticam, quæ in codicibus pariter, ac <lb/>commentarijs de&longs;ideratur, illam pla­<lb/>cuit apponere. </s> |
| | |
| | <s>in qua quidem, quamuis duæ lineæ infinitæ &longs;upponantur, vna <lb/>ad alteram <expan abbr="tãtum">tantum</expan> partem in qua E: altera verò ad <expan abbr="vtramq;">vtramque</expan> partem <foreign lang="greek">b,</foreign> & B, <pb pagenum="77"/>non potuerunt tamen de&longs;cribi, ni&longs;i finitæ; appo&longs;itæ idcircò &longs;unt ad partes <lb/>illas, ad quas deberent e&longs;&longs;e infinitæ lineolæ quædam infinitatem indicantes. <lb/>debemus po&longs;tea, vt mentem Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>percipiamus concipere lineam A G E, <lb/>moueri circulariter facto centro in G. quæ quia infinita &longs;upponitur ad par­<lb/>tem E, &longs;ecabit nece&longs;&longs;ariò alteram <expan abbr="vtrinq;">vtrinque</expan> infinitam <foreign lang="greek">b</foreign> B, <expan abbr="illam&qacute;">illamque</expan>; nece&longs;&longs;ariò <lb/>finito tempore percurret, finito enim tempore tota mundi circulatio per­<lb/>agitur, &longs;patio videlicet viginti quatuor horarum. </s> |
| | |
| | <s>ex quo Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>infert mun­<lb/>dum non po&longs;&longs;e e&longs;&longs;e infinitæ magnitudinis; quia &longs;i mundus e&longs;&longs;et infinitus; &. <lb/>duæ lineæ infinitæ, quales &longs;unt prædictæ in ip&longs;o, <expan abbr="atq;">atque</expan> cum ip&longs;o moueri alte­<lb/>ra earum A E, intelligatur, alteram <foreign lang="greek">b</foreign> B, manentem in tempore finito, ide&longs;t, <lb/>in diurna conuer&longs;ione pertran&longs;ibit: fieri autem nequit, vt infinita magni­<lb/>tudo finito tempore percurratur; quare dicendum e&longs;t, mundum e&longs;&longs;e finita <lb/>magnitudine præditum.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg102"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg102"></margin.target>102</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>48. <emph type="italics"/>(Nihil autem refert grauitates, commen&longs;urabiles &longs;int, an incommen­<lb/>&longs;ur abiles)<emph.end type="italics"/> quidnam &longs;it commen&longs;urabilitas, & incommen&longs;urabilitas, expli­<lb/>catum e&longs;t lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum, &longs;ecto 1. cap. </s> |
| | |
| | <s>23.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg103"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg103"></margin.target>103</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>119. <emph type="italics"/>(Est autem impo&longs;&longs;ibile, & po&longs;&longs;ibile; fal&longs;um, & verum, ex &longs;uppo&longs;itio­<lb/>ne quidem, dico autem, vt triangulum impo&longs;&longs;ibile e&longs;t duos rectos habere, &longs;i hæc)<emph.end type="italics"/><lb/>ide&longs;t, &longs;i &longs;upponantur fal&longs;a quædam, quæ &longs;upponi po&longs;&longs;unt, &longs;equetur impo&longs;&longs;i­<lb/>bile e&longs;&longs;e triangulum habere tres angulos æquales duobus rectis angulis, vi­<lb/>de, quæ &longs;crip&longs;i lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum, &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. de hoc, quod e&longs;t, habere tres <lb/>angulos æquales duobus rectis. </s> |
| | |
| | <s>v. g. </s> |
| | |
| | <s>&longs;i in triangulo pag. </s> |
| | |
| | <s>73. producto late­<lb/>re A C, in D. &longs;i &longs;upponatur externus angulus B C D, non e&longs;&longs;e æqualis duobus <lb/>internis, & oppofitis A, & B, nunquam poterimus eo modo, quo Euclides, <lb/>demon&longs;trare pa&longs;&longs;ionem prædictam de triangulo A B C. huiu&longs;modi impo&longs;&longs;i­<lb/>bile, cuius oppo&longs;itum non &longs;olum po&longs;&longs;ibile, &longs;ed etiam nece&longs;&longs;arium e&longs;t, vocat <lb/>Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>impo&longs;&longs;ibile ex &longs;uppo&longs;itione, quia &longs;cilicet impo&longs;&longs;ibile euadit ex quo­<lb/>dam fal&longs;o &longs;uo &longs;uppo&longs;ito, vt in allato exemplo, triangulum habere tres an­<lb/>gulos æquales duobus rectis, quamuis nece&longs;&longs;arium &longs;it, tamen ex fal&longs;a &longs;up­<lb/>po&longs;itione, impo&longs;&longs;ibile oua&longs;it.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg104"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg104"></margin.target>104</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Et diameter commen&longs;urabilis est co&longs;tæ, &longs;i bæc)<emph.end type="italics"/> vide primo Priorum, <lb/>&longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>23. hoc &longs;olum nunc addendum <emph type="italics"/>(Si hæc)<emph.end type="italics"/> v. </s> |
| | |
| | <s>g. &longs;i &longs;upponamus li­<lb/>neas e&longs;&longs;e compo&longs;itas ex indiui&longs;ibilibus, con&longs;ectarium erit diametrum e&longs;&longs;e <lb/>commen&longs;urabilem co&longs;tæ, quia indiui&longs;ibile illud, ex quo vtraque linea con­<lb/>&longs;tat, erit <expan abbr="vtriu&longs;q;">vtriu&longs;que</expan> men&longs;ura communis.</s></p><p type="head"> |
| | |
| | <s><emph type="italics"/>Ex Secundo de Cælo.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg105"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg105"></margin.target>105</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>24. <emph type="italics"/>(Amplius qui &longs;olida diuidunt in plana, <expan abbr="atq;">atque</expan> ex planis corpora <lb/>generant, his te&longs;tes fui&longs;&longs;e videntur: &longs;olam enim figurarum &longs;olidarum <lb/>&longs;phæram non diuidunt, vt non plures &longs;uperficies. </s> |
| | |
| | <s>quam vnam <expan abbr="hab&etilde;um">habenum</expan>. <lb/>diui&longs;io enim in plana non perinde e&longs;&longs;icitur, vt qui&longs;piam <expan abbr="diuid&etilde;s">diuidens</expan> in par­<lb/>tes diuidat totum, &longs;ed vt in &longs;pecie diuer&longs;a: patct igitur &longs;phæram e&longs;&longs;e &longs;olidarum <lb/>primam)<emph.end type="italics"/> qui &longs;olida diuidunt in plana, ca diuidunt <expan abbr="&longs;ecũdum">&longs;ecundum</expan> numerum &longs;uper­<lb/>&longs;icierum, quibus ambiuntur, v. </s> |
| | |
| | <s>g. diuidunt cubum in &longs;ex &longs;uperficies, quia <lb/>cubus &longs;ex quadratis planis &longs;uperficiebus continetur: qua ratione nequcunt <pb pagenum="78"/>&longs;ohæram in plana vlla re&longs;oluere, <expan abbr="neq;">neque</expan> in alias plures &longs;uperficies, quia &longs;phæ­<lb/>ra ambitur vnica tantum &longs;uperficie &longs;phærica. </s> |
| | |
| | <s>quando verò ex planis corpo­<lb/>ra generant, vt facit Plato in Timæo, accipíunt primò triangulum æquila­<lb/>terum, & ex quatuor triangulis æquilateris &longs;imul compactis conficiunt py­<lb/>ramidem; & hoc modo alia &longs;olida à pluribus &longs;uperficiebus ambita con&longs;ti­<lb/>tuunt: verum hac ratione nullo modo po&longs;&longs;unt &longs;phæram componere, quia <lb/>vnica tantum, <expan abbr="ea&qacute;">eaque</expan>; &longs;phærica &longs;uperficie compræhenditur: <expan abbr="atq;">atque</expan> hoc pacto i&longs;ti <lb/>diuidentes, & componentes corpora fidem faciunt, &longs;phæram, cum ex nullis <lb/>componatur, &longs;olidorum e&longs;&longs;e primam.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg106"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg106"></margin.target>106</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>25. <emph type="italics"/>(Est autem, & &longs;ecundum numerorum ordinem a&longs;&longs;ignantibus, &longs;ic po­<lb/>nentibus rationabili&longs;&longs;imam, circulum quidem &longs;ecundum vnum; triangulum autem <lb/>&longs;ecundum dualitatem, quoniam duo recti. </s> |
| | |
| | <s>&longs;i autem &longs;ecundum triangulum, vnum. <lb/>circulus non erit figura)<emph.end type="italics"/> In ordine figurarum conueniens e&longs;t, inquit, primam <lb/>facere circulum propter &longs;implici&longs;simam ip&longs;ius naturam, cum vnica, ac per­<lb/>fecta circulari linea comprehendatur: <expan abbr="Triangulũ">Triangulum</expan> verò &longs;ecundam, quoniam <lb/>duo anguli recti, ide&longs;t, quia triangulum habet tres angulos æquales duobus <lb/>rectis angulis; quod fusè explicatnm e&longs;t lib. </s> |
| | |
| | <s>1. Priorum, &longs;ecto 3. cap. </s> |
| | |
| | <s>1. De­<lb/>mum &longs;i primum locum dederimus triangulo, nullus alius remanet pro cir­<lb/>culo, quod e&longs;t inconueniens, ergo circulus prima figura erit.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg107"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg107"></margin.target>107</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>31. <emph type="italics"/>(At verò, quod aquæ &longs;uperficies talis &longs;it, manife&longs;tum e&longs;t hac &longs;uppo&longs;i­<lb/>tione &longs;umpta, quod apta natura e&longs;t &longs;emper con<gap/>luere aqua ad magis concauum: ma­<lb/>gis autem concauum e&longs;t, quod centro propinquius est. </s> |
| | |
| | <s>ducantur ergo ex centro A,<emph.end type="italics"/><lb/><figure id="fig40"></figure><lb/><emph type="italics"/>linea A B, & linea A C, & producatur, in qua B C, <lb/>duct<gap/> igitur ad ba&longs;im linea, in qua A D, minor e&longs;t eis, <lb/>quæ ex centro. </s> |
| | |
| | <s>magis igitur concauus locus e&longs;t, quare <lb/>influet aqua, donec <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> æquetur. </s> |
| | |
| | <s>æqualis e&longs;t autem eis, <lb/>quæ ex centro linea A E, quare nece&longs;&longs;e e&longs;t apud eas, quæ <lb/>ex centro, e&longs;&longs;e aquam, tunc enim quie&longs;cet. </s> |
| | |
| | <s>linea autem, <lb/>quæ eas, quæ ex centro tangit, circularis e&longs;t, &longs;phærica <lb/>igitur aquæ &longs;uperficies e&longs;t, in qua B E C.)<emph.end type="italics"/> toto hoc <lb/>textu lineari demon&longs;tratione probat aquæ manen­<lb/>tis &longs;uperficiem e&longs;&longs;e &longs;phæricam: quæ demon&longs;tratio <lb/>per&longs;picua euadit, &longs;i &longs;igura, quæ in codicibus tam <lb/>græcis, quam latinis, <expan abbr="atq;">atque</expan> etiam in commentarijs de&longs;ideratur, quemadmo­<lb/>dum fecimus, re&longs;tituatur. </s> |
| | |
| | <s>&longs;it igitur in præcedenti figura A, centrum mundi, <lb/>ex quo educantur duæ rectæ lineæ æquales A B, A C, quæ deinde alia recta <lb/>B C, coniungantur. </s> |
| | |
| | <s>educatur <expan abbr="quoq;">quoque</expan> recta alia ex centro A, quæ pertingat <lb/>ad B C, quæ ba&longs;is e&longs;t trianguli B A C, & producatur vlterius quantumlibet <lb/>in E. intelligatur demum circumferentia tran&longs;ire per puncta B, & C, quia <lb/>illæ duæ lineæ A B, A C, &longs;unt æquales, quæ circumferentia alteram A D, quæ <lb/>fuit protracta, &longs;ecet in E. </s> |
| | |
| | <s>Iam &longs;ic argumentatur: aqua natura &longs;ua &longs;emper <lb/>de&longs;luit ad locum magis concauum, ide&longs;t, ad loca centro A, terræ propin­<lb/>quiora, quale e&longs;&longs;et in figura locus D, re&longs;pectu locorum B, & C, quia A D, <lb/>linea minor e&longs;t ijs, quæ ex centro eductæ &longs;unt A B, A C. quapropter aqua <lb/>debet de&longs;luere ex B, ad D, vel ex C, ad idem D, donec pertingat ad E. qui <lb/>locus non e&longs;t decliuior punctis B, & C. quare cum loca B, E, C, quæ &longs;unt ex­<pb pagenum="79"/>trema linearum, &longs;int æquè decliuia, nece&longs;&longs;e e&longs;t aquæ &longs;uperficiem apud ip&longs;a <lb/>con&longs;i&longs;tere, tunc enim debet quie&longs;cere, aliter nunquam quie&longs;ceret; &longs;ed vide­<lb/>mus aquam manentem, & quietam, ergo quie&longs;cit circa puncta B, E, C, à <lb/>centro terræ æquidi&longs;tantia, per quæ tran&longs;it linea circularis coniungens illa; <lb/>et&longs;i &longs;uperficies per eiu&longs;modi loca pertran&longs;iret, e&longs;&longs;et &longs;phærica: &longs;ed &longs;uper&longs;i­<lb/>cies aquæ tran&longs;it per talia loca, ergo &longs;phærica e&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>Huius etiam habes acu­<lb/>ti&longs;&longs;imam Archimedis demon&longs;trationem initio libelli de ijs, quæ vehuntur <lb/>in aqua, quam in &longs;uam &longs;phæram retulit Clauius.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg108"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg108"></margin.target>108</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>46. <emph type="italics"/>(Reliquum e&longs;t orbes quidem moueri, stellas verò quie&longs;cere, & infixas <lb/>ip&longs;is orbibus ferri; &longs;olum enim &longs;ic nullum ab&longs;urdum accidit. </s> |
| | |
| | <s>celeriorem enim e&longs;&longs;e <lb/>maioris circuli velocitatem, rationabile e&longs;t circa idem centrum infixis: vt enim in <lb/>alijs maius corpus velocius fertur propria latione, &longs;ic, & in circularibus: maius <lb/>enim e&longs;t eorum, quæ auferuntur <gap/>b eis, quæ ex centro, maioris circuli &longs;egmentum)<emph.end type="italics"/><lb/>ex intellectione vltimæ periodi textus totius intelligentia pendet: &longs;it igitur <lb/><figure id="fig41"></figure><lb/>figura præ&longs;ens, in qua cum &longs;int duo circuli concen­<lb/>trici, vnus altero maior, <expan abbr="eductæ&qacute;">eductæque</expan>; &longs;int ex <expan abbr="c&etilde;tro">centro</expan> duæ <lb/>&longs;emidiametri A D, A E, quæ <expan abbr="vtrunq;">vtrunque</expan> circulum &longs;e­<lb/>cant, apparet maius e&longs;&longs;e <expan abbr="&longs;egmentũ">&longs;egmentum</expan> D E, quod è ma­<lb/>iori circulo &longs;emidiametri ex <expan abbr="c&etilde;tro">centro</expan> eductæ auferunt, <lb/>quam &longs;egmentum B C, minoris circuli, quod ei&longs;dem <lb/>&longs;emidia metris intercipitur. </s> |
| | |
| | <s>Verumtamen &longs;i circuli <lb/>ambo &longs;imul moueantur, maior circulus æquali tem­<lb/>pore maius illud &longs;patium D E, & minor minus B C, <lb/>pertran&longs;ibit: idem igitur de cœle&longs;tibus orbibus di­<lb/>cendum, qui quamuis omnes diurnum &longs;imul motum <lb/>ab&longs;oluunt, maiores tamen celerius conuertuntur: quo fit, vt &longs;tellæ maiori­<lb/>bus circulis infixæ, <expan abbr="atq;">atque</expan> delatæ, maiori celeritate &longs;uos cur&longs;us peragant, ne­<lb/>que oportet eas, dum mouentur cœlum di&longs;&longs;ecare, quod accideret, &longs;i pro­<lb/>prio motu veluti pri&longs;ces per aquam progrederentur.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Hæc quidem Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>con&longs;entanea ob&longs;eruationibus veterum A&longs;tronomo­<lb/>rum; at verò illis no&longs;træ ætatis ob&longs;eruationes repugnant; præ&longs;ertim illæ, <lb/>quæ fiunt circa &longs;tellas errantes: ex quibus fatendum e&longs;&longs;e videtur, Cœlum, <lb/>qua parte Planetas continet, liquidum e&longs;&longs;e, ac per illud Planetas proprio <lb/>motu, ceu pi&longs;ces in aqua progredi. </s> |
| | |
| | <s>Tycho <expan abbr="namq;">namque</expan> Brahe, <expan abbr="alij&qacute;">alijque</expan>; plures exactè <lb/>demon&longs;trant Cometas in regione Planetarum e&longs;&longs;e, <expan abbr="eos&qacute;">eosque</expan>; motu quodam in <lb/>tran&longs;uer&longs;um moueri, quo nece&longs;&longs;ario C&ecedil;lú deberent perforare; ijdem o&longs;ten­<lb/>dunt nonnullos Planetas, Martem præ&longs;ertim, ac Venerem modo &longs;upra So­<lb/>lem, modo infra a&longs;cendere, & de&longs;cendere. </s> |
| | |
| | <s>Idem patet ex ob&longs;eruatione no­<lb/>ua per nouum Tele&longs;copij i <expan abbr="&longs;trum&etilde;tum">&longs;trumentum</expan> in Venere facta, quæ lunulata <expan abbr="vtrinq;">vtrinque</expan> <lb/>à Sole apparet: quando nimirum e&longs;t in imo epicyclo. </s> |
| | |
| | <s><expan abbr="iterum&qacute;">iterumque</expan>; rotunda ve­<lb/>luti Luna plena, cum in &longs;ummo epicyclo ver&longs;atur: quæ minimè apparerent, <lb/>ni&longs;i &longs;upra, ac infra Solem circumiret. </s> |
| | |
| | <s>His rationibus conantur ip&longs;i proba­<lb/>re Cœlum e&longs;&longs;e liquidum; <expan abbr="atq;">atque</expan> in eo Planetas, veluti aues in aere, permearc: <lb/>quarum &longs;olutio mihi nulla occurrit, alijs forta&longs;&longs;is occurrct.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg109"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg109"></margin.target>109</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>57. <emph type="italics"/>(De ordine autem ip&longs;orum, quo quidem modo &longs;ingula di&longs;penantur<gap/>, vt <lb/>quædam &longs;int priora, quædam posteriora, & quomodo &longs;patijs &longs;e h<gap/>beă<gap/> ad inuicem,<emph.end type="italics"/><pb pagenum="80"/><emph type="italics"/>ex ijs circa A&longs;trologiam, con&longs;ideretur: dicitur enim &longs;ufficienter)<emph.end type="italics"/> &longs;umit hoc loco <lb/>A&longs;trologiam, pro A&longs;tronomia, &longs;i iuxta recentiores loqui velimus. </s> |
| | |
| | <s>Dicit igi­<lb/>tur ordinem cœlorum, ac &longs;yderum, item &longs;itum, & proportiones magnitu­<lb/>dinum corundem, cum per naturalis &longs;cientiæ princip ia &longs;ciri nequeant, ex <lb/>rationibus A&longs;tronomorum petenda e&longs;&longs;e, apud quos i&longs;ta &longs;ufficienter <expan abbr="demon-&longs;tr&etilde;tur">demon­<lb/>&longs;trentur</expan>. </s> |
| | |
| | <s>& meritò quidem hæc dicuntur; po&longs;teriores enim ab Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ordines, <lb/>&longs;itus, ac magnitudines tam cœlorum, quam &longs;yderum firmis rationibus, <expan abbr="atq;">atque</expan> <lb/>inuentu peracutis demon&longs;trarunt. </s> |
| | |
| | <s>quorum princeps fuit ptolæmeus; no&longs;tra <lb/>tamen ætate Tycho Brahe, qui certis ob&longs;eruationibus, quas maximo labo­<lb/>re, ac &longs;umptu exantlauit, in nonnullis à Ptolæmeo, ac reliquis di&longs;&longs;entjt: &longs;tan­<lb/>dum autem e&longs;&longs;e recentioribus ob&longs;eruationibus apud A&longs;tronomiæ peritos in <lb/>confe&longs;&longs;o e&longs;t.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg110"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg110"></margin.target>110</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. <emph type="italics"/>(Luna autem o&longs;tenditur per ea, quæ circa vi&longs;um, quod &longs;phærica &longs;it: non <lb/>enim <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> fieret accre&longs;cens, & decre&longs;cens, plurimŭ quidem alter a ex parte curua, <lb/>altera concaua, aut <expan abbr="vtrmq;">vtrmque</expan> curua, &longs;emel autem bipartita)<emph.end type="italics"/> ait per ea, quæ circa <lb/>vi&longs;um, ide&longs;t per opticem probari Lunam e&longs;&longs;e &longs;phæricam: &longs;ed con&longs;ule, quæ <lb/>primo Po&longs;ter. </s> |
| | |
| | <s>tex. </s> |
| | |
| | <s>3. de hac re &longs;crip&longs;i, & plenam etiam huius loci intelligen­<lb/>tiam a&longs;&longs;equeris, præ&longs;ertim &longs;i experimentum ibi traditum inieris.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg111"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg111"></margin.target>111</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Ibidem <emph type="italics"/>(Et rur&longs;us per Astrologica, quia <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> non e&longs;&longs;ent &longs;olis eclyp&longs;es lunulæ <lb/>&longs;peciem præ&longs;eferentes. </s> |
| | |
| | <s>Quare &longs;i vnum est tale, palam e&longs;t, quod & alia <expan abbr="vtiq;">vtique</expan> erunt <lb/>talia)<emph.end type="italics"/> &longs;icuti <expan abbr="præced&etilde;s">præcedens</expan> &longs;phæricitatis Lunæ ratio ex Per&longs;pectiua de&longs;umpta e&longs;t, <lb/>ita præ&longs;ens ex A&longs;tronomia, ex eò enim, quod eclyp&longs;is Solis habeat figuram <lb/>lunulæ, ide&longs;t, &longs;i in&longs;tar Lunæ falcatæ, probant A&longs;tronomi Lunam e&longs;&longs;e &longs;phæri­<lb/>cam. </s> |
| | |
| | <s>intellige tamen partem illam Solis, quæ non eclyp&longs;atur, habere figu­<lb/>ram lunulæ, pars enim à Luna obumbrata non videtur, et&longs;i videretur oua­<lb/>lem quandam &longs;peciem, præ&longs;eferret: pars igitur, illa e&longs;t corniculata, quia <lb/><figure id="fig42"></figure><lb/>cum Solis defectio ex interpo&longs;itione Lunæ inter nos, & <lb/>Solem contingat, & Luna &longs;it &longs;phærica, nece&longs;&longs;ariò &longs;phæ­<lb/>ricè, & circulariter Solem obumbrabit; quare pars illa <lb/>non obumbrata remanet falcata, & corniculata, vt in <lb/>præ&longs;enti figura vidcre e&longs;t; vbi cernis, Lunam Solem or­<lb/>biculariter offu&longs;care in linea A D C, partem Solis de­<lb/>tectam <expan abbr="contentã">contentam</expan> lineis curuis A B C D, e&longs;&longs;e lunularem, <lb/>& falcatam; cum ergo in hunc modum fiat Solis deli­<lb/>quium, &longs;ignum certum e&longs;t, Lunam e&longs;&longs;e &longs;phæricam.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg112"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg112"></margin.target>112</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>107. <emph type="italics"/>(Quod autem dubitatur, hoc e&longs;t; videre autem non e&longs;t difficile, &longs;i pa­<lb/>rum con&longs;iderauerimus, & di&longs;tinxerimus, quonam modo cen&longs;eamus quantamuis ma­<lb/>gnitudinem grauem ad medium ferri. </s> |
| | |
| | <s>manife&longs;tum enim e&longs;t, quod non quou&longs;que ex­<lb/>tremum tangat ip&longs;um centrum; &longs;ed maior pars vincat, oportet, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> &longs;uo medio <lb/>ip&longs;um medium compræhendat; <expan abbr="hucn&longs;q;">hucn&longs;que</expan> enim habet propen&longs;ioncm)<emph.end type="italics"/> &longs;en&longs;us Ari&longs;to­<lb/>telis e&longs;t, debere nos exi&longs;timare, quod &longs;i quæpiam grauis magnitudo de&longs;cen­<lb/>dat ad centrum mundi, eam non perman&longs;uram, &longs;latim ac ip&longs;ius extremum <lb/>centrum mundi attigent; &longs;ed cò <expan abbr="v&longs;q;">v&longs;que</expan> de&longs;cen&longs;uram, <expan abbr="quou&longs;q;">quou&longs;que</expan> ip&longs;ius medium, <lb/>mundi medium, &longs;iue centrum a&longs;&longs;equutum &longs;it; maior enim ip&longs;ius pars, in qua <lb/>&longs;cilicet medium e&longs;t, minorem partem propellit, donec vtrinque à centro <lb/>mundi æquè emineat; omne enim graue <expan abbr="hucu&longs;q;">hucu&longs;que</expan> habet propen&longs;ionem, &longs;iue <pb pagenum="81"/><expan abbr="hucu&longs;q;">hucu&longs;que</expan> grauitat, v. </s> |
| | |
| | <s>g. &longs;i lapis illuc de&longs;cenderet, non quie&longs;ceret &longs;tatim ac <lb/>prima ip&longs;ius pars ad mundi centrum pertingeret, &longs;ed reliquæ ip&longs;ius partes <lb/>adhuc grauitarent, <expan abbr="&longs;ic&qacute;">&longs;icque</expan>; vlterius primam partem impellerent, donec lapi­<lb/>áis medium, mundi medio congrueret: quo facto lapis quie&longs;ceret. </s> |
| | |
| | <s>quæ num <lb/>vera &longs;int, vt intelligamus, oportet prius præmittere, iuxta Mathematicos <lb/>duplex e&longs;&longs;e medium, &longs;iue centrum cuiu&longs;uis magnitudinis: aliud enim e&longs;t <lb/>centrum molis, aliud e&longs;t centrum grauitatis. </s> |
| | |
| | <s>centrum molis e&longs;t illud pun­<lb/>ctum, à quo extrema æquidi&longs;tant: centrum grauitatis e&longs;t punctum illud, à <lb/>quo extrema æque ponderant, &longs;iue à quo graue &longs;u&longs;pen&longs;um æquè ponderat, <lb/>&longs;iue in æquilibrio manet. </s> |
| | |
| | <s>Porrò in corporibus regularibus, &longs;i vnifo mia &longs;int <lb/>idem, & vnum &longs;unt centrum molis, ac centrum grauitatis: vt in &longs;phæra <lb/>plumbea, idem crit <expan abbr="vtrumq;">vtrumque</expan> centrum: &longs;i verò difformia &longs;int in grauitate, <lb/>vt in &longs;phæra partim plumbea, partim lignea, diuer&longs;um erit centrum molis, <lb/>à centro grauitatis; illud enim erit in medio &longs;phæræ; centrum verò graui­<lb/>tatis in parte plumbea exi&longs;tet. </s> |
| | |
| | <s>In corporibus deinde irregularibus, etiam&longs;i <lb/>&longs;int vniformis ponderis, aliud tamen e&longs;&longs;e pote&longs;t centrum molis à <expan abbr="c&etilde;tro">centro</expan> gra­<lb/>uitatis, vt in corpore oblongo, cuius alterum extremum &longs;it reliquis parti­<lb/>bus multò maius, vti e&longs;t claua: vbi centrum molis erit in medio longitudi­<lb/>nis clauæ; centrum verò grauitatis, erit propinquius capiti clauæ. </s> |
| | |
| | <s>quando <lb/>igitur Ari&longs;t. </s> |
| | |
| | <s>ait, graue de&longs;cen&longs;urum, donec ip&longs;ius medium, &longs;iue centrum, <lb/>mundi centrum attingat; benè dicit, &longs;i de medio grauitatis intelligat; ma­<lb/>lè autem &longs;i de medio molis. </s> |
| | |
| | <s>quia grauia omnia ratione centri grauitatis <lb/>ponderant, <expan abbr="neq;">neque</expan> manent; ni&longs;i ip&longs;um maneat: quare ni&longs;i ip&longs;um <expan abbr="attingãt">attingant</expan> cen­<lb/>trum mundi &longs;emper grauitabunt, & mouebuntur. </s> |
| | |
| | <s>Verum enim verò ex an­<lb/>tiquorum monumentis manife&longs;tum e&longs;t, Archimedem, qui multò po&longs;t Ari­<lb/>&longs;totelem floruit, primum omnium de centro grauitatis e&longs;&longs;e philo&longs;ophatum, <lb/>qua ratione dicendum e&longs;&longs;et, Ari&longs;totelem de centro, molis loquutum e&longs;&longs;e, <lb/>& perinde non <expan abbr="v&longs;quequaq;">v&longs;quequaque</expan> verè.</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s><arrow.to.target n="marg113"></arrow.to.target></s></p><p type="margin"> |
| | |
| | <s><margin.target id="marg113"></margin.target>113</s></p><p type="main"> |
| | |
| | <s>Tex. </s> |
| | |
| | <s>109. <emph type="italics"/>(Præterea <expan abbr="quoq;">quoque</expan> & per ta, quæ apparent &longs;ecundum &longs;en&longs;um, neque <lb/>enim Lunæ eclyp&longs;es tales <expan abbr="haber&etilde;t">haberent</expan> deci&longs;iones; nunc enim in ijs, quæ &longs;ecundum men­<lb/>&longs;em fiunt, figurationibus, omnes accipit diui&longs;iones: etenim recta fit, & vtrinque <lb/>curua, & concaua)<emph.end type="italics"/> probat terram e&longs;&longs;e &longs;phæricam ratione a&longs;tronomica, ex <lb/>Lunæ eclyp&longs;ibus de&longs;umpta: nam ni&longs;i terra e&longs;&longs;et rotunda, nunquam Luna in <lb/>eclyp&longs;i haberet tales deci&longs;iones, ide&longs;t non haberet falcatas, aut lunulatas <lb/>partes illas, quæ in eclyp&longs;i ob&longs;curantur, & quafi à Luna re&longs;ecantur. </s> |
| | |
| | <s>quam­<lb/>uis enim &longs;ingulis men&longs;ibus Luna terminetur modo linea concaua, vt quan­<lb/>do noua e&longs;t; modo recta, vt quando diuidua e&longs;t: modo vtrinque curua, vt <lb/>cum à diuiduæad plenilunium tendit. </s> |
| | |