Main  History  Search  Repository tree

[BACK] Return to agric_remet_01_la_1556.xml CVS log [TXT][DIR] Up to [CVSROOT] / texts / archimedes / xml

Colored diff for /texts/archimedes/xml/Attic/agric_remet_01_la_1556.xml between version 1.5 and 1.6

version 1.5, 2002/06/27 17:26:39 version 1.6, 2002/06/28 13:03:22
Line 1 
Line 1 
 <?xml version="1.0"?> <?xml version="1.0"?>
 <!DOCTYPE archimedes [ <!DOCTYPE archimedes [
  
 <!-- footnotes and margnotes get yanked out of their <p>s, repl. by <arrow>, --> <!-- footnotes and margnotes get yanked out of their
  
  
  <p>s, repl. by <arrow>, -->
 <!-- and moved to own p.  --> <!-- and moved to own p.  -->
  
 <!ELEMENT foot.target  <!ELEMENT foot.target
Line 210 
Line 213 
           id                 ID                  #IMPLIED           id                 ID                  #IMPLIED
            n                  CDATA               #IMPLIED>            n                  CDATA               #IMPLIED>
                      
 <!-- <lb> occurs at <s> level and at <p> level  --> <!-- <lb> occurs at
 <!-- <lb> at end of <s> must be placed after </s> --> 
  <s> level and at <p> level  -->
  <!-- <lb> at end of
  
  <s> must be placed after </s> -->
  
 <!-- unrecognized symbols will appear inline acc. to special conventions.  --> <!-- unrecognized symbols will appear inline acc. to special conventions.  -->
 <!--   (as in DE specs) --> <!--   (as in DE specs) -->
Line 254 
Line 261 
 <!-- edition is given, it is assumed to be that given in info --> <!-- edition is given, it is assumed to be that given in info -->
 <!-- pagenum gives the page number actually printed on the page.  --> <!-- pagenum gives the page number actually printed on the page.  -->
 <!-- n gives the page number numbered consecutively from page 1 of text. --> <!-- n gives the page number numbered consecutively from page 1 of text. -->
 <!-- pb can occur inside <s> etc. and inside <p> and inside <chap> --> <!-- pb can occur inside
  
  <s> etc. and inside <p> and inside <chap> -->
 <!-- <pb> at end of <p> must be placed after </p> --> <!-- <pb> at end of <p> must be placed after </p> -->
  
  
Line 391 
Line 400 
  
  
  
 ]> ]><archimedes>      <info>        <author>Agricola, Georgius</author>        <title>De re metallica</title>        <date>1556</date>        <place>Basle</place>        <editor></editor>                <publisher></publisher>        <translator></translator>        <lang>la</lang>              <chunk unit="page*">page</chunk>        <locator>0000000001</locator>      </info>      <text>          <front>          </front>          <body>            <chap>        <pb/><p type="head">
 <archimedes> 
  
       <info> <s>GEORGII AGRICOLAE <lb/>DE RE METALLICA LIBRI XII&lt;28&gt; QVI&shy;<lb/>bus Officia, In&longs;trumenta, Machin&aelig;, ac omnia denique ad Metalli&shy;<lb/>cam &longs;pectantia, non modo luculenti&longs;&longs;im&egrave; de&longs;cribuntur, &longs;ed &amp; per <lb/>effigies, &longs;uis locis in&longs;ertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appel&shy;<lb/>lationibus ita ob oculos ponuntur, ut clarius tradi non po&longs;&longs;int.</s></p><p type="head">
  
  <s>EIVSDEM <lb/>DE ANIMANTIBVS SVBTERRANEIS Liber, ab Autore re&shy;<lb/>cognitus: cum Indicibus diuer&longs;is, quicquid in opere tractatum e&longs;t, <lb/>pulchr&egrave; demon&longs;trantibus.</s></p><figure></figure><p type="head">
  
         <author>Agricola, Georgius</author> <s>BASILEAE M&lt;28&gt; D&lt;28&gt; LVI&lt;28&gt;</s></p><p type="head">
         <title>De re metallica</title> 
         <date>1556</date> 
         <place>Basle</place> 
         <editor></editor>         
         <publisher></publisher> 
         <translator></translator> 
         <lang>la</lang> 
          
       <chunk unit="page*">page</chunk> 
         <locator>0000000001</locator> 
       </info> 
       <text> 
           <front> 
           </front> 
           <body> 
             <chap> 
          
  
  
 <pb/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>GEORGII AGRICOLAE <lb/>DE RE METALLICA LIBRI XII&lt;28&gt; QVI&shy;<lb/>bus Officia, In&longs;trumenta, Machin&aelig;, ac omnia denique ad Metalli&shy;<lb/>cam &longs;pectantia, non modo luculenti&longs;&longs;im&egrave; de&longs;cribuntur, &longs;ed &amp; per <lb/>effigies, &longs;uis locis in&longs;ertas, adiunctis Latinis, Germanicisque appel&shy;<lb/>lationibus ita ob oculos ponuntur, ut clarius tradi non po&longs;&longs;int.</s> 
 </p> 
 <p type="head"> 
  
 <s>EIVSDEM <lb/>DE ANIMANTIBVS SVBTERRANEIS Liber, ab Autore re&shy;<lb/>cognitus: cum Indicibus diuer&longs;is, quicquid in opere tractatum e&longs;t, <lb/>pulchr&egrave; demon&longs;trantibus.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="head"> 
  
 <s>BASILEAE M&lt;28&gt; D&lt;28&gt; LVI&lt;28&gt;</s> 
 </p> 
 <p type="head"> 
  
 <s>Cum Priuilegio Imperatoris in annos v. <lb/>&amp; Galliarum Regis ad Sexennium.</s> 
 </p> 
 <p type="head"> 
  
 <s><gap/></s> 
 </p> 
 <pb/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>Henry par la grace de Dieu roy de France.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>A<emph type="italics"/>ux<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>reuo&longs;t de<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris,<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>ailly de<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oen,<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ene&longs;chaulx de<emph.end type="italics"/> L<emph type="italics"/>yon,<emph.end type="italics"/> T<emph type="italics"/>holo&longs;e, &amp;<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>oictou.<emph.end type="italics"/> E<emph type="italics"/>t &agrave; tous noz autres <lb/>iu&longs;ticiers &amp; officiers ou &agrave; leurs lieutenans &longs;alut.<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>eceue auons <expan abbr="l'h&utilde;ble">l'humble</expan> &longs;upplicacion de noz amys &amp; feaulx<emph.end type="italics"/><lb/>I<emph type="italics"/>ero&longs;me<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>robenne &amp;<emph.end type="italics"/> N<emph type="italics"/>icolas l'<emph.end type="italics"/>E<emph type="italics"/>ue&longs;que <expan abbr="march&atilde;s">marchans</expan>, libraires, &amp; bourgeoys de la uille de<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>asle, l'un des can <lb/>tons de noz alliez con&longs;ederez &amp; bons <expan abbr="c&otilde;peres">comperes</expan> les<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ouy&longs;&longs;es, contenant quilz auroyent recounert plu&longs;ieurs <lb/>liures non encores uenz &amp; entre autres un intitul&eacute;<emph.end type="italics"/> GEORGII AGRICOLAE <emph type="italics"/>opera omnia,<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>our <lb/>lequel liure recouurer &amp; imprimer il leur &agrave; conuenu &amp; conuiendra faire des grans fraiz &amp; de&longs;pens, &amp; <lb/>doubtent que les libraires &amp; imprimeurs, ne facent &longs;i to&longs;t que le&longs;dicts expo&longs;ans <expan abbr="aur&otilde;t">auront</expan> publi&eacute; ledict liure ice <lb/>luy imprimer, qui &longs;eroit leur o&longs;ter tout moyen de &longs;e pouuoyr r'embour&longs;er de leur&longs;dicts fraiz &amp; mi&longs;es, <lb/>&amp; de receuoir le fruict quilz e&longs;perent de leur labeur.<emph.end type="italics"/> A <emph type="italics"/>ce&longs;te cau&longs;e ilz nous ont humblement requis leur uon <lb/>loir &longs;urce pouruo<gap/> de nostre remede <expan abbr="c&otilde;uenable">conuenable</expan>.<emph.end type="italics"/> PARQVO Y <emph type="italics"/>nous ce con&longs;ider&eacute;, noulant fauo&shy;<lb/>rablement traicter le&longs;dicts expo&longs;ans en ce&longs;t endroit,<emph.end type="italics"/> A <emph type="italics"/>iceulx <expan abbr="au&otilde;s">auons</expan> permis &amp; octroye, permettons &amp; octroy <lb/>ons par ces pre&longs;entes noulons &amp; nous plai&longs;t de noz grace &longs;peciale, plaine pui&longs;&longs;ance &amp; auctorite<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyal, <lb/>qu'ilz pui&longs;&longs;ent &amp; leur loy&longs;e imprimer, oufaire imprimer, &amp; mettre en uente le liure de&longs;u&longs;dict &longs;ans ce que <lb/>pendant &amp; durant le temps &amp; terme de &longs;ix ans en&longs;uyuans, &agrave; compter du iour &amp; datte que ledict liure &longs;er<gap/><lb/>achcu&eacute; d'imprimer, nul autre libraire ou imprime<gap/> de no&longs;dicts<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyaume, pays, terres &amp; &longs;eigneuries de no <lb/>stre obei&longs;&longs;ance pui&longs;&longs;ent imprimer, ou faire imprimer, ny en partie ny entier, ne mettre, ne expo&longs;er en uente <lb/>&longs;ans le cong&eacute; &amp; permi&szlig;ion de&longs;dicts expo&longs;ans.<emph.end type="italics"/> E<emph type="italics"/>t ce &longs;ur pein <gap/> <expan abbr="c&otilde;fi&longs;cation">confi&longs;cation</expan> dudict liure, &amp; d'amende arbi <lb/>traire &agrave; nous &agrave; applicquer.<emph.end type="italics"/> SI VOVS MANDONS, <emph type="italics"/>&amp; &agrave; cha&longs;cun de uous, &longs;i <expan abbr="c&otilde;me">comme</expan> &agrave; luy appar&shy;<lb/>tiendra que de noz pre&longs;entes permi&szlig;ion, &amp;conce&szlig;ion, &amp; octroy, &amp; de leffect &amp; contenu en icelles.<emph.end type="italics"/> V<emph type="italics"/>ous fai <lb/>ctes, permettez &amp; &longs;ouffrez le&longs;dicts expo&longs;ans iouyr &amp; u&longs;er plainement &amp; pai&longs;iblement &longs;ans en ce le met&shy;<lb/>tre ou donner, ne &longs;ouffrir e&longs;tre faict, mis, ou donn&eacute; aucun empe&longs;chement au contraire, lequel &longs;i faict, mis, <lb/>ou donn&eacute; leur eftoyent faictes, mettre incontinent &amp; &longs;ans delay &agrave; plaine &amp; entiere deliurance au premier <lb/>e&longs;tat &amp; deu,<emph.end type="italics"/> C<emph type="italics"/>ar tel est nostre plai&longs;ir.<emph.end type="italics"/> N<emph type="italics"/>onob&longs;tant quelzconques lettres &agrave; ce contraire.<emph.end type="italics"/> D<emph type="italics"/>onn&eacute; &agrave;<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris <lb/>le<emph.end type="italics"/> XVIII. <emph type="italics"/>iour de<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>eurier, l'<emph.end type="italics"/>A<emph type="italics"/>n mil cinq cens cinquante troys, &amp; de no&longs;tre<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>egne le &longs;eptie&longs;me.<emph.end type="italics"/></s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>P<emph type="italics"/>ar le<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oy en &longs;on con&longs;eil<emph.end type="italics"/></s> 
 </p> 
 <pb/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>ILLVSTRISS&lt;39&gt; ETPOTEN <lb/>TISS&lt;28&gt; SAXONIAE DVCIBVS, LAND&shy;<lb/>grauijs Toringi&aelig;, Marchionibus Mi&longs;en&aelig;, Comitibus Palatinis <lb/>Saxoni&aelig;, Burggrauijs Aldeburgi &amp; Magdeburgi, Comiti&shy;<lb/>bus Bren&aelig;, dominis terr&aelig; Plei&longs;en&longs;is, MAVRICIO &longs;acri <lb/>Imperij Archimar&longs;chalco &amp; Electori, atque eius fra&shy;<lb/>tri AVGVSTO, GEORGIVS Agri&shy;<lb/>cola S. D.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Cvm saepenvmero, illu&longs;tri&longs;&longs;imi Principes, to <lb/>tius rei Metallic&aelig;, ut Moderatus Columella Ru&longs;ti <lb/>c&aelig;, magnitudinem, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> alicuius corporis gran <lb/><expan abbr="ditat&etilde;">ditatem</expan>, <expan abbr="c&otilde;&longs;idera&longs;&longs;em">con&longs;idera&longs;&longs;em</expan>: uel &longs;ingulas eius partes, qua&longs;i <lb/>illius corporis membra, <expan abbr="numer&atilde;do">numerando</expan> percen&longs;ui&longs;&longs;em: <lb/>ueritus &longs;um, ne uita prius me deficeret, qu&agrave;m uni&shy;<lb/>uer&longs;am percipere po&longs;&longs;em, nedum literis <expan abbr="c&otilde;&longs;ecrare">con&longs;ecrare</expan>: <lb/>nam qu&agrave;m longe lateque h&aelig;c pateat, quot &amp; quan&shy;<lb/>tarum artium, &longs;i non magna, at aliquantula cogni&shy;<lb/>tio metallicis ad eam <expan abbr="tract&atilde;dam">tractandam</expan> nece&longs;&longs;aria &longs;it, ex his no&longs;tris libris qui&longs;que in&shy;<lb/>telliget. </s> <s>Cum Priuilegio Imperatoris in annos v. <lb/>&amp; Galliarum Regis ad Sexennium.</s></p><p type="head">
  
  <s><gap/></s></p><pb/><p type="head">
  
 <s>Tamet&longs;i uer&ograve; res Metallica &longs;it ampli&longs;&longs;ima, nec ulla ex parte &agrave; Gr&aelig;&shy;<lb/>eis &amp; Latinis &longs;criptoribus, qui extant, ab&longs;oluta, perdifficiles habeat explica&shy;<lb/>tus: tamen quia ueterrima e&longs;t, &amp; <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> generi maxim&egrave; nece&longs;&longs;aria, atque fru <lb/>ctuo&longs;i&longs;&longs;ima, non debere &agrave; nobis negligi uidebatur. </s> <s>Henry par la grace de Dieu roy de France.</s></p><p type="main">
  
  <s>A<emph type="italics"/>ux<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>reuo&longs;t de<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris,<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>ailly de<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oen,<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ene&longs;chaulx de<emph.end type="italics"/> L<emph type="italics"/>yon,<emph.end type="italics"/> T<emph type="italics"/>holo&longs;e, &amp;<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>oictou.<emph.end type="italics"/> E<emph type="italics"/>t &agrave; tous noz autres <lb/>iu&longs;ticiers &amp; officiers ou &agrave; leurs lieutenans &longs;alut.<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>eceue auons <expan abbr="l'h&utilde;ble">l'humble</expan> &longs;upplicacion de noz amys &amp; feaulx<emph.end type="italics"/><lb/>I<emph type="italics"/>ero&longs;me<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>robenne &amp;<emph.end type="italics"/> N<emph type="italics"/>icolas l'<emph.end type="italics"/>E<emph type="italics"/>ue&longs;que <expan abbr="march&atilde;s">marchans</expan>, libraires, &amp; bourgeoys de la uille de<emph.end type="italics"/> B<emph type="italics"/>asle, l'un des can <lb/>tons de noz alliez con&longs;ederez &amp; bons <expan abbr="c&otilde;peres">comperes</expan> les<emph.end type="italics"/> S<emph type="italics"/>ouy&longs;&longs;es, contenant quilz auroyent recounert plu&longs;ieurs <lb/>liures non encores uenz &amp; entre autres un intitul&eacute;<emph.end type="italics"/> GEORGII AGRICOLAE <emph type="italics"/>opera omnia,<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>our <lb/>lequel liure recouurer &amp; imprimer il leur &agrave; conuenu &amp; conuiendra faire des grans fraiz &amp; de&longs;pens, &amp; <lb/>doubtent que les libraires &amp; imprimeurs, ne facent &longs;i to&longs;t que le&longs;dicts expo&longs;ans <expan abbr="aur&otilde;t">auront</expan> publi&eacute; ledict liure ice <lb/>luy imprimer, qui &longs;eroit leur o&longs;ter tout moyen de &longs;e pouuoyr r'embour&longs;er de leur&longs;dicts fraiz &amp; mi&longs;es, <lb/>&amp; de receuoir le fruict quilz e&longs;perent de leur labeur.<emph.end type="italics"/> A <emph type="italics"/>ce&longs;te cau&longs;e ilz nous ont humblement requis leur uon <lb/>loir &longs;urce pouruo<gap/> de nostre remede <expan abbr="c&otilde;uenable">conuenable</expan>.<emph.end type="italics"/> PARQVO Y <emph type="italics"/>nous ce con&longs;ider&eacute;, noulant fauo&shy;<lb/>rablement traicter le&longs;dicts expo&longs;ans en ce&longs;t endroit,<emph.end type="italics"/> A <emph type="italics"/>iceulx <expan abbr="au&otilde;s">auons</expan> permis &amp; octroye, permettons &amp; octroy <lb/>ons par ces pre&longs;entes noulons &amp; nous plai&longs;t de noz grace &longs;peciale, plaine pui&longs;&longs;ance &amp; auctorite<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyal, <lb/>qu'ilz pui&longs;&longs;ent &amp; leur loy&longs;e imprimer, oufaire imprimer, &amp; mettre en uente le liure de&longs;u&longs;dict &longs;ans ce que <lb/>pendant &amp; durant le temps &amp; terme de &longs;ix ans en&longs;uyuans, &agrave; compter du iour &amp; datte que ledict liure &longs;er<gap/><lb/>achcu&eacute; d'imprimer, nul autre libraire ou imprime<gap/> de no&longs;dicts<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oyaume, pays, terres &amp; &longs;eigneuries de no <lb/>stre obei&longs;&longs;ance pui&longs;&longs;ent imprimer, ou faire imprimer, ny en partie ny entier, ne mettre, ne expo&longs;er en uente <lb/>&longs;ans le cong&eacute; &amp; permi&szlig;ion de&longs;dicts expo&longs;ans.<emph.end type="italics"/> E<emph type="italics"/>t ce &longs;ur pein <gap/> <expan abbr="c&otilde;fi&longs;cation">confi&longs;cation</expan> dudict liure, &amp; d'amende arbi <lb/>traire &agrave; nous &agrave; applicquer.<emph.end type="italics"/> SI VOVS MANDONS, <emph type="italics"/>&amp; &agrave; cha&longs;cun de uous, &longs;i <expan abbr="c&otilde;me">comme</expan> &agrave; luy appar&shy;<lb/>tiendra que de noz pre&longs;entes permi&szlig;ion, &amp;conce&szlig;ion, &amp; octroy, &amp; de leffect &amp; contenu en icelles.<emph.end type="italics"/> V<emph type="italics"/>ous fai <lb/>ctes, permettez &amp; &longs;ouffrez le&longs;dicts expo&longs;ans iouyr &amp; u&longs;er plainement &amp; pai&longs;iblement &longs;ans en ce le met&shy;<lb/>tre ou donner, ne &longs;ouffrir e&longs;tre faict, mis, ou donn&eacute; aucun empe&longs;chement au contraire, lequel &longs;i faict, mis, <lb/>ou donn&eacute; leur eftoyent faictes, mettre incontinent &amp; &longs;ans delay &agrave; plaine &amp; entiere deliurance au premier <lb/>e&longs;tat &amp; deu,<emph.end type="italics"/> C<emph type="italics"/>ar tel est nostre plai&longs;ir.<emph.end type="italics"/> N<emph type="italics"/>onob&longs;tant quelzconques lettres &agrave; ce contraire.<emph.end type="italics"/> D<emph type="italics"/>onn&eacute; &agrave;<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aris <lb/>le<emph.end type="italics"/> XVIII. <emph type="italics"/>iour de<emph.end type="italics"/> F<emph type="italics"/>eurier, l'<emph.end type="italics"/>A<emph type="italics"/>n mil cinq cens cinquante troys, &amp; de no&longs;tre<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>egne le &longs;eptie&longs;me.<emph.end type="italics"/></s></p><p type="main">
  
 <s>Etenim Agricultura &longs;ci&shy;<lb/>entiarum nulla &longs;ine dubitatione uetu&longs;tior, tamen hacres Metallica e&longs;t anti&shy;<lb/>quior, uel &longs;altem &aelig;qualis &amp; co&aelig;ua: nemo enim omnium mortalium <expan abbr="unqu&atilde;">unquam</expan> <lb/>ab&longs;que in&longs;trumentis agrum coluit. </s> <s>P<emph type="italics"/>ar le<emph.end type="italics"/> R<emph type="italics"/>oy en &longs;on con&longs;eil<emph.end type="italics"/></s></p><pb/><p type="head">
  
  <s>ILLVSTRISS&lt;39&gt; ETPOTEN <lb/>TISS&lt;28&gt; SAXONIAE DVCIBVS, LAND&shy;<lb/>grauijs Toringi&aelig;, Marchionibus Mi&longs;en&aelig;, Comitibus Palatinis <lb/>Saxoni&aelig;, Burggrauijs Aldeburgi &amp; Magdeburgi, Comiti&shy;<lb/>bus Bren&aelig;, dominis terr&aelig; Plei&longs;en&longs;is, MAVRICIO &longs;acri <lb/>Imperij Archimar&longs;chalco &amp; Electori, atque eius fra&shy;<lb/>tri AVGVSTO, GEORGIVS Agri&shy;<lb/>cola S. D.</s></p><p type="main">
  
 <s>Ea uer&ograve;, ut etiam reliquarum <expan abbr="arti&utilde;">artium</expan>, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>omne opus e&longs;t in faciendo; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> aut ex metallis facta &longs;unt, aut &longs;ine me <lb/>tallis non potuerunt confici: qua de cau&longs;a res metallica hominibus etiam e&longs;t <lb/>maxime nece&longs;&longs;aria. </s> <s>Cvm saepenvmero, illu&longs;tri&longs;&longs;imi Principes, to <lb/>tius rei Metallic&aelig;, ut Moderatus Columella Ru&longs;ti <lb/>c&aelig;, magnitudinem, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> alicuius corporis gran <lb/><expan abbr="ditat&etilde;">ditatem</expan>, <expan abbr="c&otilde;&longs;idera&longs;&longs;em">con&longs;idera&longs;&longs;em</expan>: uel &longs;ingulas eius partes, qua&longs;i <lb/>illius corporis membra, <expan abbr="numer&atilde;do">numerando</expan> percen&longs;ui&longs;&longs;em: <lb/>ueritus &longs;um, ne uita prius me deficeret, qu&agrave;m uni&shy;<lb/>uer&longs;am percipere po&longs;&longs;em, nedum literis <expan abbr="c&otilde;&longs;ecrare">con&longs;ecrare</expan>: <lb/>nam qu&agrave;m longe lateque h&aelig;c pateat, quot &amp; quan&shy;<lb/>tarum artium, &longs;i non magna, at aliquantula cogni&shy;<lb/>tio metallicis ad eam <expan abbr="tract&atilde;dam">tractandam</expan> nece&longs;&longs;aria &longs;it, ex his no&longs;tris libris qui&longs;que in&shy;<lb/>telliget. </s>
  
  <s>Tamet&longs;i uer&ograve; res Metallica &longs;it ampli&longs;&longs;ima, nec ulla ex parte &agrave; Gr&aelig;&shy;<lb/>eis &amp; Latinis &longs;criptoribus, qui extant, ab&longs;oluta, perdifficiles habeat explica&shy;<lb/>tus: tamen quia ueterrima e&longs;t, &amp; <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> generi maxim&egrave; nece&longs;&longs;aria, atque fru <lb/>ctuo&longs;i&longs;&longs;ima, non debere &agrave; nobis negligi uidebatur. </s>
  
 <s>Nam c&ugrave;m hi paucis i&longs;tiu&longs;modi artibus carere po&longs;&longs;int, ea <lb/>rumque maximus &longs;it numerus, nulla &longs;ine in&longs;trumentis quicquam efficit: tum <lb/>omnium rerum, quibus magn&aelig; diuiti&aelig; bona &amp; hone&longs;ta ratione acquirun&shy;<lb/>tur, nihil e&longs;t arte metallica utilius: ex agris enim bene cultis (ut alias res omit <lb/>tam) fructus capimus uberrimos, &longs;ed uberiores ex fodinis. </s> <s>Etenim Agricultura &longs;ci&shy;<lb/>entiarum nulla &longs;ine dubitatione uetu&longs;tior, tamen hacres Metallica e&longs;t anti&shy;<lb/>quior, uel &longs;altem &aelig;qualis &amp; co&aelig;ua: nemo enim omnium mortalium <expan abbr="unqu&atilde;">unquam</expan> <lb/>ab&longs;que in&longs;trumentis agrum coluit. </s>
  
  <s>Ea uer&ograve;, ut etiam reliquarum <expan abbr="arti&utilde;">artium</expan>, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> <lb/>omne opus e&longs;t in faciendo; <expan abbr="in&longs;trum&etilde;ta">in&longs;trumenta</expan> aut ex metallis facta &longs;unt, aut &longs;ine me <lb/>tallis non potuerunt confici: qua de cau&longs;a res metallica hominibus etiam e&longs;t <lb/>maxime nece&longs;&longs;aria. </s>
  
  <s>Nam c&ugrave;m hi paucis i&longs;tiu&longs;modi artibus carere po&longs;&longs;int, ea <lb/>rumque maximus &longs;it numerus, nulla &longs;ine in&longs;trumentis quicquam efficit: tum <lb/>omnium rerum, quibus magn&aelig; diuiti&aelig; bona &amp; hone&longs;ta ratione acquirun&shy;<lb/>tur, nihil e&longs;t arte metallica utilius: ex agris enim bene cultis (ut alias res omit <lb/>tam) fructus capimus uberrimos, &longs;ed uberiores ex fodinis. </s>
  
 <s>Certe una fodi&shy;<lb/>na &longs;&aelig;pe multo maiores utilitatis fructus nobis pr&aelig;bet, qu&agrave;m agri plurimi: <lb/>quocirca ex omnium fer&egrave; &longs;eculorum memoria cogno&longs;cimus, complures ex <lb/>metallis diuites factos e&longs;&longs;e, &amp; eadem <expan abbr="multor&utilde;">multorum</expan> regum fortunas amplifica&longs;&longs;e: <lb/>&longs;ed de his nunc plura non dicam: quod eos locos in primo libro, partim hui <lb/>us operis, partim alterius, in&longs;cripti De ueteribus &amp; nouis metallis, tractaue&shy;<lb/>rim, ac ea, qu&aelig; contra metalla &amp; ip&longs;os metallicos <expan abbr="dic&utilde;tur">dicuntur</expan>, refelle<gap/>. </s> <s>Certe una fodi&shy;<lb/>na &longs;&aelig;pe multo maiores utilitatis fructus nobis pr&aelig;bet, qu&agrave;m agri plurimi: <lb/>quocirca ex omnium fer&egrave; &longs;eculorum memoria cogno&longs;cimus, complures ex <lb/>metallis diuites factos e&longs;&longs;e, &amp; eadem <expan abbr="multor&utilde;">multorum</expan> regum fortunas amplifica&longs;&longs;e: <lb/>&longs;ed de his nunc plura non dicam: quod eos locos in primo libro, partim hui <lb/>us operis, partim alterius, in&longs;cripti De ueteribus &amp; nouis metallis, tractaue&shy;<lb/>rim, ac ea, qu&aelig; contra metalla &amp; ip&longs;os metallicos <expan abbr="dic&utilde;tur">dicuntur</expan>, refelle<gap/>. </s>
  
  <s><expan abbr="Quan-qu&atilde;">Quan&shy;<lb/>quam</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> res ru&longs;tica, cum qua metallicam libenter confero, uarie <gap/> e&longs;&longs;e <lb/>diffu&longs;a, tamen in multo plures, qu&agrave;m h&aelig;c no&longs;tra, partes <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;tri<gap/>ur<gap/>nec <lb/>tam facile pr&aelig;cepta huius &agrave; me tradi po&longs;&longs;unt, qu&agrave;m Columella illius <gap/>di&shy;<lb/>dit: quod ip&longs;e <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> rei ru&longs;tic&aelig; &longs;criptores, quos &longs;equeretur, in manibus <pb/>habuit: nempe Gr&aelig;cos plus quinquaginta, quos etiam Marcus Varro re&shy;<lb/>cen&longs;et: Latinos plus decem, quos ip&longs;e Columella commemorat: ego &longs;olum <lb/>C. </s>
  
 <s><expan abbr="Quan-qu&atilde;">Quan&shy;<lb/>quam</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> res ru&longs;tica, cum qua metallicam libenter confero, uarie <gap/> e&longs;&longs;e <lb/>diffu&longs;a, tamen in multo plures, qu&agrave;m h&aelig;c no&longs;tra, partes <expan abbr="n&otilde;">non</expan> di&longs;tri<gap/>ur<gap/>nec <lb/>tam facile pr&aelig;cepta huius &agrave; me tradi po&longs;&longs;unt, qu&agrave;m Columella illius <gap/>di&shy;<lb/>dit: quod ip&longs;e <expan abbr="c&otilde;plures">complures</expan> rei ru&longs;tic&aelig; &longs;criptores, quos &longs;equeretur, in manibus  <s>Plinium Secundum, quem &longs;equar, habeam: qui tamen perpaucas ra&shy;<lb/>tiones uenarum effodiendarum, &amp; metallorum conficiendorum exponit: <lb/>res enim metallica tantum abe&longs;t, ut uniuer&longs;a &longs;it tractata ab aliquo &longs;criptore, <lb/>ut neij quidem, qui di&longs;per&longs;e &longs;crip&longs;erunt alius alia de re, &longs;ingulas eius partes <lb/>ab&longs;oluerint: quinetiam eorum magna e&longs;t paucitas: &longs;iquidem &longs;olus ex Gr&aelig;&shy;<lb/>cis omnibus Strato Lamp&longs;acenus Theophra&longs;ti &longs;ucce&longs;&longs;or librum unum De <lb/>machinis metallicis edidit: ni&longs;i forte Philonis poet&aelig; metallicus aliquam ar&shy;<lb/>tis particulam &longs;it complexus: nam Pherecrates in com&oelig;diam, in&longs;criptione <lb/><expan abbr="&longs;imil&etilde;">&longs;imilem</expan>, metallicos &longs;eruos aut ad metalla damnatos uidetur introduxi&longs;&longs;e: ex <lb/>Latinis autem Plinius, ut iam dixi, tradidit pauculas laborandi rationes: qui <lb/>bus nouos &longs;criptores, quale&longs;cunque &longs;int, oportet annumerare: nemo enim iu <lb/>&longs;ta reprehen&longs;ione poterit carere, qui eos, quorum &longs;criptis, et&longs;i paucis, utitur, <lb/>debita laude fraudat. </s>
 <pb/>habuit: nempe Gr&aelig;cos plus quinquaginta, quos etiam Marcus Varro re&shy;<lb/>cen&longs;et: Latinos plus decem, quos ip&longs;e Columella commemorat: ego &longs;olum <lb/>C. </s> 
  
  <s>No&longs;tra quidem lingua duo libri &longs;cripti &longs;unt: alter De <lb/>materi&aelig; metallic&aelig; &amp; metallorum experimento, admodum confu&longs;us, cuius <lb/>operis <expan abbr="par&etilde;s">parens</expan> ignoratur: alter De uenis, de quibus etiam Pandulfus Anglus <lb/>&longs;crip&longs;i&longs;&longs;e fertur: &longs;ed librum Germanicum confecit Calbus Fribergius, non <lb/>ignobilis medicus: uerum uenter eam, quam &longs;ump&longs;it, partem ab&longs;oluit. </s>
  
 <s>Plinium Secundum, quem &longs;equar, habeam: qui tamen perpaucas ra&shy;<lb/>tiones uenarum effodiendarum, &amp; metallorum conficiendorum exponit: <lb/>res enim metallica tantum abe&longs;t, ut uniuer&longs;a &longs;it tractata ab aliquo &longs;criptore, <lb/>ut neij quidem, qui di&longs;per&longs;e &longs;crip&longs;erunt alius alia de re, &longs;ingulas eius partes <lb/>ab&longs;oluerint: quinetiam eorum magna e&longs;t paucitas: &longs;iquidem &longs;olus ex Gr&aelig;&shy;<lb/>cis omnibus Strato Lamp&longs;acenus Theophra&longs;ti &longs;ucce&longs;&longs;or librum unum De <lb/>machinis metallicis edidit: ni&longs;i forte Philonis poet&aelig; metallicus aliquam ar&shy;<lb/>tis particulam &longs;it complexus: nam Pherecrates in com&oelig;diam, in&longs;criptione <lb/><expan abbr="&longs;imil&etilde;">&longs;imilem</expan>, metallicos &longs;eruos aut ad metalla damnatos uidetur introduxi&longs;&longs;e: ex <lb/>Latinis autem Plinius, ut iam dixi, tradidit pauculas laborandi rationes: qui <lb/>bus nouos &longs;criptores, quale&longs;cunque &longs;int, oportet annumerare: nemo enim iu <lb/>&longs;ta reprehen&longs;ione poterit carere, qui eos, quorum &longs;criptis, et&longs;i paucis, utitur, <lb/>debita laude fraudat. </s> <s>Nu&shy;<lb/>per uer&ograve; Vannocius Biringuccius Senen&longs;is, homo di&longs;ertus, &amp; <expan abbr="multar&utilde;">multarum</expan> re&shy;<lb/>rum peritus, uulgari Italorum &longs;ermone tractauit locum De metallis funden <lb/>dis, &longs;eparandis, agglutinandis. </s>
  
  <s>Rationem autem <expan abbr="quarund&atilde;">quarundam</expan> uenarum exco&shy;<lb/>quendarum breuiter per&longs;trinxit: quorundam &longs;uccorum <expan abbr="conficiendor&utilde;">conficiendorum</expan> pla <lb/>nius expo&longs;uit: quibus legendis renouaui memoriam <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quos uidi quon&shy;<lb/>dam in Italia confici: reliquas res omnes, de quibus &longs;cribo, aut pror&longs;us non <lb/>attigit, aut leuiter. </s>
  
 <s>No&longs;tra quidem lingua duo libri &longs;cripti &longs;unt: alter De <lb/>materi&aelig; metallic&aelig; &amp; metallorum experimento, admodum confu&longs;us, cuius <lb/>operis <expan abbr="par&etilde;s">parens</expan> ignoratur: alter De uenis, de quibus etiam Pandulfus Anglus <lb/>&longs;crip&longs;i&longs;&longs;e fertur: &longs;ed librum Germanicum confecit Calbus Fribergius, non <lb/>ignobilis medicus: uerum uenter eam, quam &longs;ump&longs;it, partem ab&longs;oluit. </s> <s>Hoc libro Franci&longs;cus Badoarius, patricius Venetus, uir &longs;a <lb/>ne prudens &amp; grauis, me donauit: quod tunc &longs;e facturum recepit, c&ugrave;m pro&shy;<lb/>ximo &longs;uperiore anno FERDINANDVM regem, ad quem legatus &agrave; Vene&shy;<lb/>tis mi&longs;&longs;us erat, &longs;ecutus Mariebergi e&longs;&longs;et: plura &longs;criptores de re metallica lite&shy;<lb/>ris manda&longs;&longs;e non comperio: quapropter, etiam&longs;i Stratonis liber extaret, ex <lb/>his partibus non dimidium artis metallic&aelig; corpus confici po&longs;&longs;et. </s>
  
  <s>Quo <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>minus multi &longs;unt qui de re Metallica &longs;crip&longs;erunt, e&ograve; magis mihi mi<gap/>um ui&shy;<lb/>detur tot chymi&longs;tas extiti&longs;&longs;e, qui <expan abbr="c&otilde;po&longs;uerint">compo&longs;uerint</expan> artificium de metallis alijs in <lb/>alia mutandis: multos Hermolaus Barbarus, homo dignitate generis &amp; gra <lb/>dus, ac omni doctrina ornatus, nominatim protulit: ego plures proferam, <lb/>&longs;ed in&longs;ignes tantum, delectum enim &longs;eruabo: itaque <foreign lang="greek">xumeutika\</foreign> &longs;crip&longs;it O&longs;tha <lb/>nes, Hermes, Chanes, Zo&longs;imus Alexandrinus ad <expan abbr="&longs;oror&etilde;">&longs;ororem</expan> Theo&longs;ebiam, O&shy;<lb/>lympiodorus item Alexandrinus, Agathod&aelig;mon, Democritus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> Abde&shy;<lb/>rites ille, &longs;ed alter, ne&longs;cio qui: Orus Chry&longs;orichites, Pebichius, Comerius, Io <lb/>annes, Apuleius, Peta&longs;ius, Pelagius, Africanus, Theophilus, Syne&longs;ius, Ste&shy;<lb/>phanus ad Heracleum C&aelig;&longs;arem, Heliodorus ad <expan abbr="Theodo&longs;i&utilde;">Theodo&longs;ium</expan>, Geberus, Cal <lb/>lides Rachaidibus, Veradianus, Rodianus, Canides, Merlinus, <expan abbr="Raim&utilde;dus">Raimundus</expan> <lb/>Lulius, Arnaldus Villonouanus, Augu&longs;tinus Pantheus Venetus: f&oelig;min&aelig; <lb/>tres, Cleopatra, uirgo Taphnutia, Maria Iud&aelig;a: atque hi chymi&longs;t&aelig; omnes o&shy;<lb/>rationera &longs;olutam u&longs;urparunt: pr&aelig;ter Ioannem Aurelium Augurellum Ari <pb/>minen&longs;em, qui&longs;olus uerba uer&longs;u inclu&longs;it. </s>
  
 <s>Nu&shy;<lb/>per uer&ograve; Vannocius Biringuccius Senen&longs;is, homo di&longs;ertus, &amp; <expan abbr="multar&utilde;">multarum</expan> re&shy;<lb/>rum peritus, uulgari Italorum &longs;ermone tractauit locum De metallis funden <lb/>dis, &longs;eparandis, agglutinandis. </s> <s>Sunt alij multi de hacre libri, &longs;ed <lb/>omnes ob&longs;curi: quod &longs;criptores i&longs;ti res alienis, non proprijs uocabulis no&shy;<lb/>minent: &amp; quod alij alijs atque alijs uocabulis, &agrave; &longs;e confictis, utantur, cum res <lb/>non mutent. </s>
  
  <s>I&longs;ti magi&longs;tri &longs;uis di&longs;cipulis uias tradunt, quibus progre&longs;&longs;i uilia <lb/>metalla uarijs modis cocta corrumpant, &amp; <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> in primam rerum <lb/>materiam reducant, eaque rationeid, quod in ip&longs;is redundat, auferant: quod <lb/>deficit, compleant: atque precio&longs;a, hoc e&longs;t aurum &amp; argentum, ex eis confici&shy;<lb/>ant, qu&aelig; in catillis aut catinis perdurent, h&aelig;c facere po&longs;&longs;int necne po&longs;&longs;int, <lb/>non decerno: quia enim tot &longs;criptores omni nobis a&longs;&longs;cueratione affirmant <lb/>&longs;e e&ograve; perueni&longs;&longs;e, qu&ograve; cur&longs;um &longs;uum dirigebant, eis fides e&longs;&longs;e uidetur adhiben <lb/>da: quia nullos ex hac arte quondam diuites e&longs;&longs;e factos &longs;criptum legimus, <lb/>nec nunc fieri uidemus, c&ugrave;m tot ubiuis gentium fuerint, &amp; &longs;int chymi&longs;t&aelig;, o&shy;<lb/>mnesque omnes indu&longs;tri&aelig; neruos dies noctesque contendant, ut maximos au <lb/>ri &amp; argenti aceruos con&longs;truere po&longs;&longs;int, res in dubium uocatur: &longs;ed ut ea fue <lb/>rit &longs;criptorum indiligentia, ut nomina magi&longs;trorum, qui ex hoc opificio ma <lb/>gnam pecuniam <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuti">con&longs;ecuti</expan> &longs;unt, memori&aelig; non tradiderint, certe di&longs;cipuli de&shy;<lb/>creta eorum uel non cogno&longs;cunt, uel cognita non &longs;eruant. </s>
  
 <s>Rationem autem <expan abbr="quarund&atilde;">quarundam</expan> uenarum exco&shy;<lb/>quendarum breuiter per&longs;trinxit: quorundam &longs;uccorum <expan abbr="conficiendor&utilde;">conficiendorum</expan> pla <lb/>nius expo&longs;uit: quibus legendis renouaui memoriam <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quos uidi quon&shy;<lb/>dam in Italia confici: reliquas res omnes, de quibus &longs;cribo, aut pror&longs;us non <lb/>attigit, aut leuiter. </s> <s>Nam &longs;i ea perci&shy;<lb/>perent, c&ugrave;m tam multi fuerint, &amp; &longs;int: oppida iamdiu auro &amp; argento reple&shy;<lb/>ui&longs;&longs;ent: quorum uanitatem etiam libri declarant, in quibus Platonis &amp; Ari&shy;<lb/>&longs;totelis, aliorumque philo&longs;ophorum nomina in&longs;cribunt, ut i&longs;t&aelig; glorio&longs;&aelig; in&shy;<lb/>&longs;criptiones &longs;pecie doctrin&aelig; uiris &longs;implicibus imponant. </s>
  
  <s>E&longs;t alterum genus <lb/>chymi&longs;tarum, quod uilium metallorum &longs;ub&longs;tantiam non immutat, &longs;ed ip&longs;a <lb/>uel auri uel argenti colore tingit, &amp; noua forma induit: ut ca uideantur e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt: qua forma ignis calore de eis, tanque aliena ue&longs;te detracta in &longs;u&shy;<lb/>am redeunt &longs;peciem: qui, quia decipiunt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;olum &longs;ummo in odio &longs;unt, <gap/><lb/>eorum fraus capite plectitur. </s>
  
 <s>Hoc libro Franci&longs;cus Badoarius, patricius Venetus, uir &longs;a <lb/>ne prudens &amp; grauis, me donauit: quod tunc &longs;e facturum recepit, c&ugrave;m pro&shy;<lb/>ximo &longs;uperiore anno FERDINANDVM regem, ad quem legatus &agrave; Vene&shy;<lb/>tis mi&longs;&longs;us erat, &longs;ecutus Mariebergi e&longs;&longs;et: plura &longs;criptores de re metallica lite&shy;<lb/>ris manda&longs;&longs;e non comperio: quapropter, etiam&longs;i Stratonis liber extaret, ex <lb/>his partibus non dimidium artis metallic&aelig; corpus confici po&longs;&longs;et. </s> <s>Nec minus fraudem capitalem admittit term <lb/>chymi&longs;tarum genus: quod auri uel argenti particulam, in aliquo carbon<gap/><lb/>clu&longs;am, in catinum conijciens fingit &longs;e additamentis, qu&aelig; uim eliciendi<gap/><lb/>beant, admi&longs;tis conficere uel aurum ex auripigmento, uel argentum ex pi<gap/><lb/>bo candido &longs;imilibusque. </s>
  
  <s>Ver&ugrave;m de arte chymica, &longs;i modo ars e&longs;t, ali&agrave;s plu&shy;<lb/>ramunc ad metallicam reuertar: quoniam eam integram nulli &longs;crip<gap/><lb/>ris mandarunt, ac exter&aelig; nationes &amp; gentes no&longs;tram linguam non intelij&shy;<lb/>gunt, &amp; &longs;i eam intelligerent, exiguam artis partem ex no&longs;tris i&longs;tis &longs;criptori&shy;<lb/>bus po&longs;&longs;ent di&longs;cere, hos duodecim libros Dere metallica con&longs;crip&longs;i: quo <lb/>rum PRIMVS habet ea qu&aelig; contra hanc <expan abbr="art&etilde;">artem</expan> &amp; metalla atque metallicos, uel <lb/>abij&longs;dem dici po&longs;&longs;unt: SECVNDVS metallicum informat, &amp; .n &longs;ermonem, <lb/>qui haberi &longs;olet de uenis inueniendis, dilabitur. </s>
  
 <s>Quo <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <lb/>minus multi &longs;unt qui de re Metallica &longs;crip&longs;erunt, e&ograve; magis mihi mi<gap/>um ui&shy;<lb/>detur tot chymi&longs;tas extiti&longs;&longs;e, qui <expan abbr="c&otilde;po&longs;uerint">compo&longs;uerint</expan> artificium de metallis alijs in <lb/>alia mutandis: multos Hermolaus Barbarus, homo dignitate generis &amp; gra <lb/>dus, ac omni doctrina ornatus, nominatim protulit: ego plures proferam, <lb/>&longs;ed in&longs;ignes tantum, delectum enim &longs;eruabo: itaque <foreign lang="greek">xumeutika\</foreign> &longs;crip&longs;it O&longs;tha <lb/>nes, Hermes, Chanes, Zo&longs;imus Alexandrinus ad <expan abbr="&longs;oror&etilde;">&longs;ororem</expan> Theo&longs;ebiam, O&shy;<lb/>lympiodorus item Alexandrinus, Agathod&aelig;mon, Democritus, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> Abde&shy;<lb/>rites ille, &longs;ed alter, ne&longs;cio qui: Orus Chry&longs;orichites, Pebichius, Comerius, Io <lb/>annes, Apuleius, Peta&longs;ius, Pelagius, Africanus, Theophilus, Syne&longs;ius, Ste&shy;<lb/>phanus ad Heracleum C&aelig;&longs;arem, Heliodorus ad <expan abbr="Theodo&longs;i&utilde;">Theodo&longs;ium</expan>, Geberus, Cal <lb/>lides Rachaidibus, Veradianus, Rodianus, Canides, Merlinus, <expan abbr="Raim&utilde;dus">Raimundus</expan> <lb/>Lulius, Arnaldus Villonouanus, Augu&longs;tinus Pantheus Venetus: f&oelig;min&aelig; <lb/>tres, Cleopatra, uirgo Taphnutia, Maria Iud&aelig;a: atque hi chymi&longs;t&aelig; omnes o&shy;<lb/>rationera &longs;olutam u&longs;urparunt: pr&aelig;ter Ioannem Aurelium Augurellum Ari  <s>TERTIVS e&longs;t de uenis &amp; <lb/>fibris, eorumque <expan abbr="c&otilde;mi&longs;&longs;uris">commi&longs;&longs;uris</expan>. </s>
 <pb/>minen&longs;em, qui&longs;olus uerba uer&longs;u inclu&longs;it. </s> 
  
  <s>QVARTVS explicat rationem <gap/>imetiendi ue&shy;<lb/>nas, atque etiam expromit officia metallica. </s>
  
 <s>Sunt alij multi de hacre libri, &longs;ed <lb/>omnes ob&longs;curi: quod &longs;criptores i&longs;ti res alienis, non proprijs uocabulis no&shy;<lb/>minent: &amp; quod alij alijs atque alijs uocabulis, &agrave; &longs;e confictis, utantur, cum res <lb/>non mutent. </s> <s>QVINTVS fo&longs;&longs;ionem uenarum <lb/>&amp; artem men&longs;oris docet. </s>
  
  <s>SEXTVS de&longs;cribit in&longs;trumenta &amp; machinas me <lb/>tallicas. </s>
  
 <s>I&longs;ti magi&longs;tri &longs;uis di&longs;cipulis uias tradunt, quibus progre&longs;&longs;i uilia <lb/>metalla uarijs modis cocta corrumpant, &amp; <expan abbr="quod&atilde;modo">quodammodo</expan> in primam rerum <lb/>materiam reducant, eaque rationeid, quod in ip&longs;is redundat, auferant: quod <lb/>deficit, compleant: atque precio&longs;a, hoc e&longs;t aurum &amp; argentum, ex eis confici&shy;<lb/>ant, qu&aelig; in catillis aut catinis perdurent, h&aelig;c facere po&longs;&longs;int necne po&longs;&longs;int, <lb/>non decerno: quia enim tot &longs;criptores omni nobis a&longs;&longs;cueratione affirmant <lb/>&longs;e e&ograve; perueni&longs;&longs;e, qu&ograve; cur&longs;um &longs;uum dirigebant, eis fides e&longs;&longs;e uidetur adhiben <lb/>da: quia nullos ex hac arte quondam diuites e&longs;&longs;e factos &longs;criptum legimus, <lb/>nec nunc fieri uidemus, c&ugrave;m tot ubiuis gentium fuerint, &amp; &longs;int chymi&longs;t&aelig;, o&shy;<lb/>mnesque omnes indu&longs;tri&aelig; neruos dies noctesque contendant, ut maximos au <lb/>ri &amp; argenti aceruos con&longs;truere po&longs;&longs;int, res in dubium uocatur: &longs;ed ut ea fue <lb/>rit &longs;criptorum indiligentia, ut nomina magi&longs;trorum, qui ex hoc opificio ma <lb/>gnam pecuniam <expan abbr="c&otilde;&longs;ecuti">con&longs;ecuti</expan> &longs;unt, memori&aelig; non tradiderint, certe di&longs;cipuli de&shy;<lb/>creta eorum uel non cogno&longs;cunt, uel cognita non &longs;eruant. </s> <s>SEPTIMVS e&longs;t de experimento uenarum. </s>
  
  <s>OCTAVVS pr&aelig;cipit <lb/>de opificio uen&aelig; urend&aelig;, contundend&aelig;, lauand&aelig;, torrend&aelig;. </s>
  
 <s>Nam &longs;i ea perci&shy;<lb/>perent, c&ugrave;m tam multi fuerint, &amp; &longs;int: oppida iamdiu auro &amp; argento reple&shy;<lb/>ui&longs;&longs;ent: quorum uanitatem etiam libri declarant, in quibus Platonis &amp; Ari&shy;<lb/>&longs;totelis, aliorumque philo&longs;ophorum nomina in&longs;cribunt, ut i&longs;t&aelig; glorio&longs;&aelig; in&shy;<lb/>&longs;criptiones &longs;pecie doctrin&aelig; uiris &longs;implicibus imponant. </s> <s>NONVS ex&shy;<lb/>coquendarum uenarum rationem exponit. </s>
  
  <s>DECIMVS rei metallic&aelig; &longs;tudi <lb/>o&longs;os in&longs;truit ad munus di&longs;cernendi <expan abbr="arg&etilde;tum">argentum</expan> ab auro, atque plumbum ab co&shy;<lb/>dem &amp; argento. </s>
  
 <s>E&longs;t alterum genus <lb/>chymi&longs;tarum, quod uilium metallorum &longs;ub&longs;tantiam non immutat, &longs;ed ip&longs;a <lb/>uel auri uel argenti colore tingit, &amp; noua forma induit: ut ca uideantur e&longs;&longs;e <lb/>qu&aelig; <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;unt: qua forma ignis calore de eis, tanque aliena ue&longs;te detracta in &longs;u&shy;<lb/>am redeunt &longs;peciem: qui, quia decipiunt, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;olum &longs;ummo in odio &longs;unt, <gap/><lb/>eorum fraus capite plectitur. </s> <s>VNDECIMVS tradit uias &longs;eparandi argentum ab &aelig;re. <pb/>DVODECIMVS dat pr&aelig;cepta conficiendi &longs;alis, nitri, aluminis, <expan abbr="atram&etilde;ti">atramenti</expan> &longs;u&shy;<lb/>torij, &longs;ulfuris, bituminis, uitri. </s>
  
  <s>Hoc autem munus &longs;u&longs;ceptum, ut propter mul <lb/>titudinem rerum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> expleuerim, certe explere conatus &longs;um: nam in eo mul <lb/>tum oper&aelig; &amp; laboris in&longs;ump&longs;i, aliquem etiam &longs;umptum impendi: etenim <lb/>uenas, in&longs;trumenta, ua&longs;a, canales, machinas, fornaces, non modo de&longs;crip&longs;i, <lb/>&longs;ed etiam mercede conduxi pictores ad earum effigies exprimendas: ne res, <lb/>qu&aelig; uerbis &longs;ignificantur, ignot&aelig; aut huius &aelig;tatis hominibus aut po&longs;teris <lb/>percipiendi difficultatem afferant: ut nobis non pauca uocabula afferre &longs;o&shy;<lb/>lent, qu&aelig; ueteres (quia res erant omnibus not&aelig;) nuda ab enodatione <expan abbr="pro-dider&utilde;t">pro&shy;<lb/>diderunt</expan>: &longs;ed &longs;it &longs;ane id &agrave; me pr&aelig;termi&longs;&longs;um, quod nec ip&longs;e uidi, neque legi, nec <lb/>ex hominibus fide dignis cognoui: id profecto quod non uel uidi, uel <expan abbr="lect&utilde;">lectum</expan> <lb/>aut auditum expendi, non e&longs;t &longs;criptum: &longs;iue uer&ograve; pr&aelig;cipio ea, qu&aelig; fieri de&shy;<lb/>beant, &longs;iue narro, qu&aelig; fieri &longs;oleant, nec qu&aelig; fiunt improbo, eadem docendi <lb/>ratio <expan abbr="c&etilde;&longs;eri">cen&longs;eri</expan> debet. </s>
  
 <s>Nec minus fraudem capitalem admittit term <lb/>chymi&longs;tarum genus: quod auri uel argenti particulam, in aliquo carbon<gap/><lb/>clu&longs;am, in catinum conijciens fingit &longs;e additamentis, qu&aelig; uim eliciendi<gap/><lb/>beant, admi&longs;tis conficere uel aurum ex auripigmento, uel argentum ex pi<gap/><lb/>bo candido &longs;imilibusque. </s> <s>Ver&ugrave;m qu&ograve; magis ars metallica abhorret ab omni &longs;ermo <lb/>nis <expan abbr="eleg&atilde;tia">elegantia</expan>, e&ograve; minus hi mei libri &longs;unt politi: certe res, in quibus ars illa uer&shy;<lb/>&longs;atur, interdum nominibus carent, uel quod nou&aelig; &longs;int, uel quod, etiam&longs;i ue <lb/>teres, nominum, quibus uocabantur, memoria interierit: quare nece&longs;&longs;itate, <lb/>cui uenia datur, coactus qua&longs;dam &longs;ignificaui pluribus uerbis coniunctis, <lb/><expan abbr="qua&longs;d&atilde;">qua&longs;dam</expan> notaui nouis, quod genus &longs;unt, inge&longs;tor, di&longs;cretor, lotor, excoctor: <lb/>qua&longs;dam ueteribus uerbis de&longs;ignaui, quale e&longs;t ci&longs;ium. </s>
  
  <s>Etenim c&ugrave;m Nonius <lb/>Marcellus &longs;cribat, uehiculi biroti genus e&longs;&longs;e: eo uocabulo nominare con&longs;ue <lb/>ui paruum uehiculum, cui unica e&longs;t rotula: qu&aelig; nomina &longs;i quis non proba&shy;<lb/>uerit, is rebus i&longs;tis aut imponat magis propria, aut proferat ueterum literis <lb/>u&longs;itata. </s>
  
 <s>Ver&ugrave;m de arte chymica, &longs;i modo ars e&longs;t, ali&agrave;s plu&shy;<lb/>ramunc ad metallicam reuertar: quoniam eam integram nulli &longs;crip<gap/><lb/>ris mandarunt, ac exter&aelig; nationes &amp; gentes no&longs;tram linguam non intelij&shy;<lb/>gunt, &amp; &longs;i eam intelligerent, exiguam artis partem ex no&longs;tris i&longs;tis &longs;criptori&shy;<lb/>bus po&longs;&longs;ent di&longs;cere, hos duodecim libros Dere metallica con&longs;crip&longs;i: quo <lb/>rum PRIMVS habet ea qu&aelig; contra hanc <expan abbr="art&etilde;">artem</expan> &amp; metalla atque metallicos, uel <lb/>abij&longs;dem dici po&longs;&longs;unt: SECVNDVS metallicum informat, &amp; .n &longs;ermonem, <lb/>qui haberi &longs;olet de uenis inueniendis, dilabitur. </s> <s>Hi autem libri, principes illu&longs;tri&longs;&longs;imi, multis de cau&longs;is in ue&longs;tro no&shy;<lb/>mine apparent, &longs;ed maxime quod uobis metalla &longs;int fructuo&longs;i&longs;&longs;ima: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> cum <lb/>maiores ue&longs;tri ex amplis earum &amp; diuitibus regionibus uberes redituum <lb/>fructus ceperint: item uectigalium, qu&aelig; peregrini ex uijs pen&longs;itant, incol&aelig; <lb/>ex decumis: tamen multo uberiores ex metallis ceperunt, ex quibus quoque<lb/>non pauca oppida nobilia orta &longs;unt, Fribergum &longs;cilicet, Annebergum, Ma <lb/>riebergum, Snebergum, <expan abbr="Gair&utilde;">Gairum</expan>, Aldebergum, ut alia omittam: quin, &longs;i quid <lb/>ego &longs;entio, maiores diuiti&aelig; nunc etiam in monto&longs;is ue&longs;trarum <expan abbr="region&utilde;">regionum</expan> lo&shy;<lb/>cis &longs;ub terra latent, qu&agrave;m &longs;upra <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> exi&longs;tant &amp; appareant. </s>
  
  <s>Valete, Kemp&shy;<lb/>nicij Hermundurorum Cal. </s>
  
 <s>TERTIVS e&longs;t de uenis &amp; <lb/>fibris, eorumque <expan abbr="c&otilde;mi&longs;&longs;uris">commi&longs;&longs;uris</expan>. </s> <s>Decembris, Anno M. D. L.</s></p><pb/><p type="head">
  
  <s>GEORGIVS FABRICIVS IN LI&shy;<lb/>bros Metallicos GEORGII AGRICOLAE phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imi.</s></p><p type="head">
  
 <s>QVARTVS explicat rationem <gap/>imetiendi ue&shy;<lb/>nas, atque etiam expromit officia metallica. </s> <s>AD LECTOREM.</s></p><p type="main">
  
  <s>Si iuuatignita cogno&longs;cere fronte Chim&aelig;ram, <lb/>Semicanem nympham, &longs;emibouemque uirum:</s></p><p type="main">
  
 <s>QVINTVS fo&longs;&longs;ionem uenarum <lb/>&amp; artem men&longs;oris docet. </s> <s>Si centum capitum Titanem, totque ferentem <lb/>Sublimem manibus tela cruenta Gygen:</s></p><p type="main">
  
  <s>Si iuuat &AElig;tneum penetrare Cyclopis in antrum, <lb/>Atque alios, Vates quos peperere, metus:</s></p><p type="main">
  
 <s>SEXTVS de&longs;cribit in&longs;trumenta &amp; machinas me <lb/>tallicas. </s> <s>Nunc placcat mecum doctos euoluere libros, <lb/>Ingenium AGRICOLAE quos dedit acre tibi.</s></p><p type="main">
  
  <s>Non hic uana tenet &longs;u&longs;pen&longs;am fabula mentem: <lb/>Sed precium, utilitas multa, legentis erit.</s></p><p type="main">
  
 <s>SEPTIMVS e&longs;t de experimento uenarum. </s> <s>Quidquid terra &longs;inu, gremioque recondidit imo, <lb/>Omne tibi multis eruit ant&egrave; libris:</s></p><p type="main">
  
  <s>Siue fluens &longs;uperas ultro nitatur in oras, <lb/>Inueniat facilem &longs;eu magis arte uiam.</s></p><p type="main">
  
 <s>OCTAVVS pr&aelig;cipit <lb/>de opificio uen&aelig; urend&aelig;, contundend&aelig;, lauand&aelig;, torrend&aelig;. </s> <s>Perpetui proprijs manant de fontibus amnes, <lb/>E&longs;t grauis Albune&aelig; &longs;ponte Mephitis odor.</s></p><p type="main">
  
  <s>Lethales &longs;unt &longs;ponte &longs;crobes Dic&aelig;archidis or&aelig;, <lb/>Et micat &egrave; media conditus ignis humo.</s></p><p type="main">
  
 <s>NONVS ex&shy;<lb/>coquendarum uenarum rationem exponit. </s> <s>Plana Nari&longs;corum c&ugrave;m tellus ar&longs;it in agro, <lb/>Ter curua nondum falce re&longs;ecta Ceres.</s></p><p type="main">
  
  <s>Nec dedit hoc damnum pa&longs;tor, nec Iuppiterigne: <lb/>Vulcani per &longs;e ruperat ira &longs;olum.</s></p><p type="main">
  
 <s>DECIMVS rei metallic&aelig; &longs;tudi <lb/>o&longs;os in&longs;truit ad munus di&longs;cernendi <expan abbr="arg&etilde;tum">argentum</expan> ab auro, atque plumbum ab co&shy;<lb/>dem &amp; argento. </s> <s>Terrifico aura foras erumpens, incita motu, <lb/>S&aelig;pe facit montes, ant&egrave; ubi plana ui&aelig; e&longs;t.</s></p><p type="main">
  
  <s>H&aelig;c ab&longs;tru&longs;a cauis, imoque incognita fundo, <lb/>Cognita natura &longs;&aelig;pe fuere duce.</s></p><p type="main">
  
 <s>VNDECIMVS tradit uias &longs;eparandi argentum ab &aelig;re.  <s>Arte hominum, in lucem ueniunt quoque multa, manuque<lb/>Terr&aelig; multiplices effodiuntur opes.</s></p><p type="main">
 <pb/>DVODECIMVS dat pr&aelig;cepta conficiendi &longs;alis, nitri, aluminis, <expan abbr="atram&etilde;ti">atramenti</expan> &longs;u&shy;<lb/>torij, &longs;ulfuris, bituminis, uitri. </s> 
  
  <s>Lydia &longs;ic nitrum profert, Islandia &longs;ulfur, <lb/>Ac mod&ograve; Tyrrhenus mittit alumen ager.</s></p><p type="main">
  
 <s>Hoc autem munus &longs;u&longs;ceptum, ut propter mul <lb/>titudinem rerum <expan abbr="n&otilde;">non</expan> expleuerim, certe explere conatus &longs;um: nam in eo mul <lb/>tum oper&aelig; &amp; laboris in&longs;ump&longs;i, aliquem etiam &longs;umptum impendi: etenim <lb/>uenas, in&longs;trumenta, ua&longs;a, canales, machinas, fornaces, non modo de&longs;crip&longs;i, <lb/>&longs;ed etiam mercede conduxi pictores ad earum effigies exprimendas: ne res, <lb/>qu&aelig; uerbis &longs;ignificantur, ignot&aelig; aut huius &aelig;tatis hominibus aut po&longs;teris <lb/>percipiendi difficultatem afferant: ut nobis non pauca uocabula afferre &longs;o&shy;<lb/>lent, qu&aelig; ueteres (quia res erant omnibus not&aelig;) nuda ab enodatione <expan abbr="pro-dider&utilde;t">pro&shy;<lb/>diderunt</expan>: &longs;ed &longs;it &longs;ane id &agrave; me pr&aelig;termi&longs;&longs;um, quod nec ip&longs;e uidi, neque legi, nec <lb/>ex hominibus fide dignis cognoui: id profecto quod non uel uidi, uel <expan abbr="lect&utilde;">lectum</expan> <lb/>aut auditum expendi, non e&longs;t &longs;criptum: &longs;iue uer&ograve; pr&aelig;cipio ea, qu&aelig; fieri de&shy;<lb/>beant, &longs;iue narro, qu&aelig; fieri &longs;oleant, nec qu&aelig; fiunt improbo, eadem docendi <lb/>ratio <expan abbr="c&etilde;&longs;eri">cen&longs;eri</expan> debet. </s> <s>Succina, qu&acirc; tri&longs;ido &longs;ubit &aelig;quor Vi&longs;tula cornu, <lb/>Pi&longs;cantur Codano corpora &longs;erua &longs;inu.</s></p><p type="main">
  
  <s>Quid memorem regum precio&longs;a in&longs;ignia gemmas, <lb/>Marmoraque excel&longs;is &longs;tructa &longs;ub a&longs;tra iugis?</s></p><p type="main">
  
 <s>Ver&ugrave;m qu&ograve; magis ars metallica abhorret ab omni &longs;ermo <lb/>nis <expan abbr="eleg&atilde;tia">elegantia</expan>, e&ograve; minus hi mei libri &longs;unt politi: certe res, in quibus ars illa uer&shy;<lb/>&longs;atur, interdum nominibus carent, uel quod nou&aelig; &longs;int, uel quod, etiam&longs;i ue <lb/>teres, nominum, quibus uocabantur, memoria interierit: quare nece&longs;&longs;itate, <lb/>cui uenia datur, coactus qua&longs;dam &longs;ignificaui pluribus uerbis coniunctis, <lb/><expan abbr="qua&longs;d&atilde;">qua&longs;dam</expan> notaui nouis, quod genus &longs;unt, inge&longs;tor, di&longs;cretor, lotor, excoctor: <lb/>qua&longs;dam ueteribus uerbis de&longs;ignaui, quale e&longs;t ci&longs;ium. </s> <s>Nil lapides, nil &longs;axa moror: &longs;unt pulchra metalla, <lb/>Cr&oelig;&longs;e tuis opibus clara, Mydaque tuis,</s></p><p type="main">
  
  <s>Qu&aelig;que acer Macedo terra Creneide fodit, <lb/>Nomine permutans nomina pri&longs;ca &longs;uo.</s></p><p type="main">
  
 <s>Etenim c&ugrave;m Nonius <lb/>Marcellus &longs;cribat, uehiculi biroti genus e&longs;&longs;e: eo uocabulo nominare con&longs;ue <lb/>ui paruum uehiculum, cui unica e&longs;t rotula: qu&aelig; nomina &longs;i quis non proba&shy;<lb/>uerit, is rebus i&longs;tis aut imponat magis propria, aut proferat ueterum literis <lb/>u&longs;itata. </s> <s>At nunc non ullis cedit GERMANIA terris, <pb/>Terra ferax hominum, terraque diues opum.</s></p><p type="main">
  
  <s>Hic auri in uenis locupletibus aura refulget, <lb/>Non alio me&longs;&longs;is carior ulla loco.</s></p><p type="main">
  
 <s>Hi autem libri, principes illu&longs;tri&longs;&longs;imi, multis de cau&longs;is in ue&longs;tro no&shy;<lb/>mine apparent, &longs;ed maxime quod uobis metalla &longs;int fructuo&longs;i&longs;&longs;ima: <expan abbr="n&atilde;">nam</expan> cum <lb/>maiores ue&longs;tri ex amplis earum &amp; diuitibus regionibus uberes redituum <lb/>fructus ceperint: item uectigalium, qu&aelig; peregrini ex uijs pen&longs;itant, incol&aelig; <lb/>ex decumis: tamen multo uberiores ex metallis ceperunt, ex quibus quoque<lb/>non pauca oppida nobilia orta &longs;unt, Fribergum &longs;cilicet, Annebergum, Ma <lb/>riebergum, Snebergum, <expan abbr="Gair&utilde;">Gairum</expan>, Aldebergum, ut alia omittam: quin, &longs;i quid <lb/>ego &longs;entio, maiores diuiti&aelig; nunc etiam in monto&longs;is ue&longs;trarum <expan abbr="region&utilde;">regionum</expan> lo&shy;<lb/>cis &longs;ub terra latent, qu&agrave;m &longs;upra <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> exi&longs;tant &amp; appareant. </s> <s>Auricomum extulerit felix Campania ramum, <lb/>Nec fructu nobis deficiente cadit.</s></p><p type="main">
  
  <s>Eruit argenti &longs;olidas hoc tempore ma&longs;&longs;as <lb/>Fo&longs;&longs;or, de proprijs armaque miles agris.</s></p><p type="main">
  
 <s>Valete, Kemp&shy;<lb/>nicij Hermundurorum Cal. </s> <s>Ignotum Graijs e&longs;t He&longs;perijsque metallum, <lb/>Quod Bi&longs;emutum lingua paterna uocat.</s></p><p type="main">
  
  <s>Candidius nigro, &longs;ed plumbo nigrius albo, <lb/>No&longs;tra quoque hoc uena diuite fundit humus.</s></p><p type="main">
  
 <s>Decembris, Anno M. D. L.</s> <s>Funditur in tormenta, corus cum imitantia fulmen, <lb/>&AElig;s, inque ho&longs;tiles ferrea ma&longs;&longs;a domos.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <pb/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>GEORGIVS FABRICIVS IN LI&shy;<lb/>bros Metallicos GEORGII AGRICOLAE phi&shy;<lb/>lo&longs;ophi pr&aelig;&longs;tanti&longs;&longs;imi.</s> 
 </p> 
 <p type="head"> 
  
 <s>AD LECTOREM.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Si iuuatignita cogno&longs;cere fronte Chim&aelig;ram, <lb/>Semicanem nympham, &longs;emibouemque uirum:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Si centum capitum Titanem, totque ferentem <lb/>Sublimem manibus tela cruenta Gygen:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Si iuuat &AElig;tneum penetrare Cyclopis in antrum, <lb/>Atque alios, Vates quos peperere, metus:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nunc placcat mecum doctos euoluere libros, <lb/>Ingenium AGRICOLAE quos dedit acre tibi.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Non hic uana tenet &longs;u&longs;pen&longs;am fabula mentem: <lb/>Sed precium, utilitas multa, legentis erit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quidquid terra &longs;inu, gremioque recondidit imo, <lb/>Omne tibi multis eruit ant&egrave; libris:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Siue fluens &longs;uperas ultro nitatur in oras, <lb/>Inueniat facilem &longs;eu magis arte uiam.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Perpetui proprijs manant de fontibus amnes, <lb/>E&longs;t grauis Albune&aelig; &longs;ponte Mephitis odor.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Lethales &longs;unt &longs;ponte &longs;crobes Dic&aelig;archidis or&aelig;, <lb/>Et micat &egrave; media conditus ignis humo.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Plana Nari&longs;corum c&ugrave;m tellus ar&longs;it in agro, <lb/>Ter curua nondum falce re&longs;ecta Ceres.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec dedit hoc damnum pa&longs;tor, nec Iuppiterigne: <lb/>Vulcani per &longs;e ruperat ira &longs;olum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Terrifico aura foras erumpens, incita motu, <lb/>S&aelig;pe facit montes, ant&egrave; ubi plana ui&aelig; e&longs;t.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>H&aelig;c ab&longs;tru&longs;a cauis, imoque incognita fundo, <lb/>Cognita natura &longs;&aelig;pe fuere duce.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Arte hominum, in lucem ueniunt quoque multa, manuque<lb/>Terr&aelig; multiplices effodiuntur opes.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Lydia &longs;ic nitrum profert, Islandia &longs;ulfur, <lb/>Ac mod&ograve; Tyrrhenus mittit alumen ager.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Succina, qu&acirc; tri&longs;ido &longs;ubit &aelig;quor Vi&longs;tula cornu, <lb/>Pi&longs;cantur Codano corpora &longs;erua &longs;inu.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quid memorem regum precio&longs;a in&longs;ignia gemmas, <lb/>Marmoraque excel&longs;is &longs;tructa &longs;ub a&longs;tra iugis?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nil lapides, nil &longs;axa moror: &longs;unt pulchra metalla, <lb/>Cr&oelig;&longs;e tuis opibus clara, Mydaque tuis,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qu&aelig;que acer Macedo terra Creneide fodit, <lb/>Nomine permutans nomina pri&longs;ca &longs;uo.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At nunc non ullis cedit GERMANIA terris,  
 <pb/>Terra ferax hominum, terraque diues opum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Hic auri in uenis locupletibus aura refulget, <lb/>Non alio me&longs;&longs;is carior ulla loco.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Auricomum extulerit felix Campania ramum, <lb/>Nec fructu nobis deficiente cadit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Eruit argenti &longs;olidas hoc tempore ma&longs;&longs;as <lb/>Fo&longs;&longs;or, de proprijs armaque miles agris.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ignotum Graijs e&longs;t He&longs;perijsque metallum, <lb/>Quod Bi&longs;emutum lingua paterna uocat.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Candidius nigro, &longs;ed plumbo nigrius albo, <lb/>No&longs;tra quoque hoc uena diuite fundit humus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Funditur in tormenta, corus cum imitantia fulmen, <lb/>&AElig;s, inque ho&longs;tiles ferrea ma&longs;&longs;a domos.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Scribuntur plumbo libri: quis credidit ant&egrave; <lb/>Qu&agrave;m mirandam artem Teutonis ora dedit?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec tamen hoc alijs, aut illa petuntur ab oris, <lb/>Eruta Germano cuncta metalla &longs;olo.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed quid ego h&aelig;c repeto, monumentis tradita claris <lb/>AGRICOLAE, qu&aelig; nunc docta per ora uolant?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Hic cau&longs;&longs;is ortus, &amp; formas uiribus addit, <lb/>Et qu&aelig;renda quibus &longs;int meliora locis.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qu&aelig; &longs;i mente prius legi&longs;ti candidus &aelig;qua: <lb/>Da reliquis quoque nunc tempora pauca libris.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vtilitas &longs;equitur cultorem: crede, uoluptas <lb/>Non iucunda minor, rara legentis, erit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Iudicioque prius ne quis mal&egrave; damnet iniquo, <lb/>Qu&aelig; &longs;unt auctoris munera mira Dei:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Eripit ip&longs;e &longs;uis prim&ugrave;m tela ho&longs;tibus, inque<lb/>Mittentis torquet &longs;picula rapta caput.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Fertur equo latro, uehitur pirata triremi: <lb/>Ergo necandus equus, nec fabricanda ratis?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vi&longs;ceribus terr&aelig; lateant ab&longs;tru&longs;a metalla, <lb/>Vti opibus ne&longs;cit qu&ograve;d mala turba &longs;uis?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qui&longs;quis es, aut doctis pareto monentibus, aut te <lb/>Inter habere bonos ne fateare locum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Se non in pr&aelig;rupta metallicus abijcit audax, <lb/>Vt quondam immi&longs;&longs;o Curtius acer equo:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed prius edi&longs;cit, qu&aelig; &longs;unt no&longs;cenda perito, <lb/>Quodque facit, multa doctus ab arte facit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vtque gubernator &longs;eruat cum &longs;idere uentos: <lb/>Sic minim&egrave; dubijs utitur ille notis.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ia&longs;ides nauim, currus regit arte Meti&longs;cus: <lb/>Fo&longs;&longs;or opus peragit nec minus arte &longs;uum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Indagat uen&aelig; &longs;pacium, numerumque, modumque, <lb/>Siue obliqua &longs;uum, recta&uacute;e tendat iter.</s> 
 </p> 
 <pb/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Pa&longs;tor ut explorat qu&aelig; terra &longs;it apta colenti, <lb/>Qu&aelig; bene lanigeras, qu&aelig; mal&egrave; pa&longs;cat oues.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>En terr&aelig; intentus, quid uincula linea tendit? </s> <s>Scribuntur plumbo libri: quis credidit ant&egrave; <lb/>Qu&agrave;m mirandam artem Teutonis ora dedit?</s></p><p type="main">
  
  <s>Nec tamen hoc alijs, aut illa petuntur ab oris, <lb/>Eruta Germano cuncta metalla &longs;olo.</s></p><p type="main">
  
 <s><lb/>Fungitur officio iam Ptolem&aelig;e tuo.</s> <s>Sed quid ego h&aelig;c repeto, monumentis tradita claris <lb/>AGRICOLAE, qu&aelig; nunc docta per ora uolant?</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vtque &longs;u&aelig; inucnit men&longs;uram iuraque uen&aelig;, <lb/>In uarios operas diuidit inde uiros.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Iamque aggre&longs;&longs;us opus, uiden'ut mouet omne quod ob&longs;tat, <lb/>A&longs;&longs;idua ut uer&longs;at &longs;trenuus arma manu?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ne tibi &longs;urde&longs;cant ferri tinnitibus aures, <lb/>Ad grauiora ideo con&longs;picienda ueni.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>In&longs;truit ecce &longs;uis nunc artibus ille minores: <lb/>Sedulitas nulli non opero&longs;a loco.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Metiri docet hic uen&aelig; &longs;paciumque modumque, <lb/>Vtque regat po&longs;itis finibus arua lapis,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ne quis transmi&longs;&longs;o uiolentus limite pergens, <lb/>Non &longs;ibi conce&longs;&longs;as, in &longs;ua uertat, opes.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Hic docet in&longs;trumenta, quibus Plutonia regna <lb/>Tutus adit, &longs;axi permeat atque uias.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quanta (uides) &longs;olidas expugnet machina terras: <lb/>Machina non ullo tempore ui&longs;a prius.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Cede nouis, nulla non inclyta laude uetu&longs;tas, <lb/>Po&longs;teritas meritis e&longs;t quoque grata tuis.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Tum quia Germano &longs;unt h&aelig;c inuenta &longs;ub axe, <lb/>Si quis es, inuidi&aelig; contrahe uela tu&aelig;.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Au&longs;onis ora tumet bellis, terra Attica cultu, <lb/>Germanum infractus tollit ad a&longs;tra labor.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec tamen ingenio &longs;olet infeliciter uti, <lb/>Mite gerat Ph&oelig;bi, &longs;eu graue Martis opus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Tempus ade&longs;t, &longs;tructis uenarum montibus, igne <lb/>Explorare, u&longs;um quem &longs;ibi uena ferat.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Non labor ingenio caret hic, non copia fructu, <lb/>E&longs;t adaperta bon&aelig; prima fene&longs;tra &longs;pei.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ergo in&longs;tat porr&ograve; grauiores ferre labores, <lb/>Intentas operi nec remouere manus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vrere &longs;iue locus po&longs;cat, &longs;eu tundere uenas, <lb/>Siue lauare lacu pr&aelig;ter euntis aqu&aelig;.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Seu flammis iterum modicis torrere nece&longs;&longs;e e&longs;t, <lb/>Excoquere aut fa&longs;tis ignibus omne malum,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>C&ugrave;m fluit &aelig;s riuis, auri argentique metallum, <lb/>Spes animo fo&longs;&longs;or uix capit ip&longs;e &longs;uas.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Argentum cupidus fuluo &longs;ecernit ab auro, <lb/>Et plumbi lentam demit utrique moram.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Separat argentum, lucri &longs;tudio&longs;us, ab &aelig;re, <lb/>Seruatis, linquens deteriora, bonis.</s> 
 </p> 
 <pb/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qu&aelig; &longs;i cuncta uelim tenui percurrere uer&longs;u, <lb/>Ante alium reuehat Memnonis orta diem.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Po&longs;tremus labor e&longs;t, concretos di&longs;cere &longs;uccos, <lb/>Quos fert innumeris Teutona terra locis.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quo &longs;al, quo nitrum, quo pacto fiat alumen, <lb/>V&longs;ibus artificis c&ugrave;m parat illa manus:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec non chalcantum, fulfur, fluidumque bitumen, <lb/>Ma&longs;&longs;aque quo uitri lenta dolanda modo.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Su&longs;cipit h&aelig;c hominum mirandos cura labores, <lb/>Pauperiem u&longs;queadeo ferre famemque graue e&longs;t,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Tantus amor uictum paruis extundere natis, <lb/>Et patri&aelig; ciuem non dare uelle malum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec manet in terr&aelig; fo&longs;&longs;oris mer&longs;a latebris <lb/>Mens, &longs;ed fert domino uota precesque Deo.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Munific&aelig; expectat, &longs;pe plenus, munera dextr&aelig;, <lb/>Extollens animum l&aelig;tus ad a&longs;tra &longs;uum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Diuitias CHRISTVS dat noticiamque fruendi, <lb/>Cui memori grates pectore &longs;emper agit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Hoc quoque laudati quondam fecere Philippi, <lb/>Qui uirtutis habent cum pietate decus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Huc oculos, huc flecte animum, &longs;uaui&longs;&longs;ime Lector, <lb/>Auctoremque pia no&longs;cito mente Deum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>AGRICOLAE hinc optans opero&longs;o fau&longs;ta labori, <lb/>Laudibus eximij candidus e&longs;to uiri.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ille &longs;uum extollit patri&aelig; cum nomine nomen, <lb/>Et uir in ore frequens po&longs;teritatis erit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Cuncta cadunt letho, &longs;tudij monumenta uigebunt, <lb/>Purpurei donec lumina &longs;olis erunt.<lb/></s> 
 </p> 
 <pb pagenum="1"/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>GEORGII AGRICO&shy;<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER PRIMVS.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Mvlti habent hanc opinionem, rem metallicam <lb/>fortuitum quiddam e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ordidum opus, atque<lb/>omnino eiu&longs;modi <expan abbr="negoti&utilde;">negotium</expan> quod non tam artis <lb/>indigeat qu&agrave;m laboris. </s> <s>Hic cau&longs;&longs;is ortus, &amp; formas uiribus addit, <lb/>Et qu&aelig;renda quibus &longs;int meliora locis.</s></p><p type="main">
  
  <s>Qu&aelig; &longs;i mente prius legi&longs;ti candidus &aelig;qua: <lb/>Da reliquis quoque nunc tempora pauca libris.</s></p><p type="main">
  
 <s>Sed mihi, cum &longs;ingulas <lb/>eius partes animo, &amp; cogitatione percurro, res <lb/>uidetur longe aliter &longs;e habere. </s> <s>Vtilitas &longs;equitur cultorem: crede, uoluptas <lb/>Non iucunda minor, rara legentis, erit.</s></p><p type="main">
  
  <s>Iudicioque prius ne quis mal&egrave; damnet iniquo, <lb/>Qu&aelig; &longs;unt auctoris munera mira Dei:</s></p><p type="main">
  
 <s>Siquidem me&shy;<lb/>tallicus &longs;it oportet &longs;u&aelig; artis periti&longs;simus, ut pri <lb/>mo &longs;ciat, qui mons, qui collis, qu&aelig;ue ualle&longs;tris <lb/>aut campe&longs;tris po&longs;itio utiliter fodi po&longs;sit, aut re&shy;<lb/>cu&longs;et fo&longs;sionem. </s> <s>Eripit ip&longs;e &longs;uis prim&ugrave;m tela ho&longs;tibus, inque<lb/>Mittentis torquet &longs;picula rapta caput.</s></p><p type="main">
  
  <s>Fertur equo latro, uehitur pirata triremi: <lb/>Ergo necandus equus, nec fabricanda ratis?</s></p><p type="main">
  
 <s>Deinde uen&aelig;, fibr&aelig;, commi&longs;&longs;ur&aelig;que &longs;axorum ip&longs;i pate&shy;<lb/>ant. </s> <s>Vi&longs;ceribus terr&aelig; lateant ab&longs;tru&longs;a metalla, <lb/>Vti opibus ne&longs;cit qu&ograve;d mala turba &longs;uis?</s></p><p type="main">
  
  <s>Qui&longs;quis es, aut doctis pareto monentibus, aut te <lb/>Inter habere bonos ne fateare locum.</s></p><p type="main">
  
 <s>Mox perno&longs;cat multiplices uaria&longs;que &longs;pecies <expan abbr="terrar&utilde;">terrarum</expan>, &longs;uccorum, gem&shy;<lb/>marum, lapidum, <expan abbr="marmor&utilde;">marmorum</expan>, &longs;axorum, metallorum, mi&longs;torum: tum habe&shy;<lb/>at cognitam omnem omnis operis &longs;ub terra faciendi rationem. </s> <s>Se non in pr&aelig;rupta metallicus abijcit audax, <lb/>Vt quondam immi&longs;&longs;o Curtius acer equo:</s></p><p type="main">
  
  <s>Sed prius edi&longs;cit, qu&aelig; &longs;unt no&longs;cenda perito, <lb/>Quodque facit, multa doctus ab arte facit.</s></p><p type="main">
  
 <s>Nota de&shy;<lb/>nique ip&longs;i &longs;int artificia materi&aelig; experiend&aelig;, &amp; parand&aelig; ad excoctionem, <lb/>qu&aelig; etiam ip&longs;a e&longs;t admodum diuer&longs;a. </s> <s>Vtque gubernator &longs;eruat cum &longs;idere uentos: <lb/>Sic minim&egrave; dubijs utitur ille notis.</s></p><p type="main">
  
  <s>Ia&longs;ides nauim, currus regit arte Meti&longs;cus: <lb/>Fo&longs;&longs;or opus peragit nec minus arte &longs;uum.</s></p><p type="main">
  
 <s>Nam aliam exigit <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan> &amp; <expan abbr="argent&utilde;">argentum</expan>, <lb/>aliam &aelig;s, aliam argentum <expan abbr="uiu&utilde;">uiuum</expan>, aliam ferrum, aliam <expan abbr="plumb&utilde;">plumbum</expan>, &amp; in eo ip&longs;o <lb/>di&longs;similem candidum ac <expan abbr="cinere&utilde;">cinereum</expan> uel nigrum. </s> <s>Indagat uen&aelig; &longs;pacium, numerumque, modumque, <lb/>Siue obliqua &longs;uum, recta&uacute;e tendat iter.</s></p><pb/><p type="main">
  
  <s>Pa&longs;tor ut explorat qu&aelig; terra &longs;it apta colenti, <lb/>Qu&aelig; bene lanigeras, qu&aelig; mal&egrave; pa&longs;cat oues.</s></p><p type="main">
  
 <s>Quamuis autem ars &longs;uccos <lb/>liquidos coquendi ad &longs;pi&longs;situdinem e&longs;&longs;e &longs;ecreta &agrave; metallica po&longs;sit uideri, <lb/>tamen quia ijdem &longs;ucci effodiuntur etiam in terra den&longs;ati, aut excoquun&shy;<lb/>tur ex quibu&longs;dam <expan abbr="terrar&utilde;">terrarum</expan> lapid&uacute;mue generibus, qu&aelig; metallici effodiunt, <lb/>&amp; quorum qu&aelig;dam metallis non carent, ab ea &longs;cparari non debet, qu&aelig; <lb/>excoctio <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> non e&longs;t &longs;implex, etenim alia e&longs;t &longs;alis, alia nitri, alia aluminis, <lb/>alia atramenti &longs;utorij, alia &longs;ulfuris, alia bituminis. </s> <s>En terr&aelig; intentus, quid uincula linea tendit? </s>
  
  <s><lb/>Fungitur officio iam Ptolem&aelig;e tuo.</s></p><p type="main">
  
 <s>Metallicus pr&aelig;terea &longs;it <lb/>oportet multarum <expan abbr="arti&utilde;">artium</expan> &amp; di&longs;ciplinarum non ignarus: Primo Philo&longs;o&shy;<lb/>phi&aelig;, ut <expan abbr="&longs;ubterraneor&utilde;">&longs;ubterraneorum</expan> ortus &amp; cau&longs;as, naturasque no&longs;cat: Nam ad fodien&shy;<lb/>das uenas faciliore &amp; <expan abbr="c&otilde;modiore">commodiore</expan> uia perueniet, &amp; ex effo&longs;is uberiores ca&shy;<lb/>piet fructus. </s> <s>Vtque &longs;u&aelig; inucnit men&longs;uram iuraque uen&aelig;, <lb/>In uarios operas diuidit inde uiros.</s></p><p type="main">
  
  <s>Iamque aggre&longs;&longs;us opus, uiden'ut mouet omne quod ob&longs;tat, <lb/>A&longs;&longs;idua ut uer&longs;at &longs;trenuus arma manu?</s></p><p type="main">
  
 <s>Secundo Medicin&aelig;, ut fo&longs;&longs;oribus &amp; alijs operarijs proui&shy;<lb/>dere po&longs;sit, ne in morbos, quibus pr&aelig; c&aelig;teris urgentur, incidant: aut &longs;i <lb/>inciderint, uel ip&longs;e eis curationes adhibere, uel ut medici adhibeant cura&shy;<lb/>re. </s> <s>Ne tibi &longs;urde&longs;cant ferri tinnitibus aures, <lb/>Ad grauiora ideo con&longs;picienda ueni.</s></p><p type="main">
  
  <s>In&longs;truit ecce &longs;uis nunc artibus ille minores: <lb/>Sedulitas nulli non opero&longs;a loco.</s></p><p type="main">
  
 <s>Tertio A&longs;tronomi&aelig;, ut cogno&longs;cat c&oelig;li partes, atque ex eis <expan abbr="uenar&utilde;">uenarum</expan> ex&shy;<lb/>ten&longs;iones iudicet. </s> <s>Metiri docet hic uen&aelig; &longs;paciumque modumque, <lb/>Vtque regat po&longs;itis finibus arua lapis,</s></p><p type="main">
  
  <s>Ne quis transmi&longs;&longs;o uiolentus limite pergens, <lb/>Non &longs;ibi conce&longs;&longs;as, in &longs;ua uertat, opes.</s></p><p type="main">
  
 <s>Quarto <expan abbr="Men&longs;urar&utilde;">Men&longs;urarum</expan> di&longs;ciplin&aelig;, ut et metiri queat, qu&agrave;m <lb/>alte fodiendus &longs;it puteus, ut pertineat ad <expan abbr="cunicul&utilde;">cuniculum</expan> u&longs;que qui e&ograve; agitur, &amp; <lb/>certos cuique fodin&aelig;, pr&aelig;&longs;ertim in profundo, <expan abbr="c&otilde;&longs;tituere">con&longs;tituere</expan> fines terminosque. </s> <s>Hic docet in&longs;trumenta, quibus Plutonia regna <lb/>Tutus adit, &longs;axi permeat atque uias.</s></p><p type="main">
  
  <s>Quanta (uides) &longs;olidas expugnet machina terras: <lb/>Machina non ullo tempore ui&longs;a prius.</s></p><p type="main">
  
 <s><lb/>Tum <expan abbr="numeror&utilde;">numerorum</expan> di&longs;ciplin&aelig; &longs;it intelligens, ut &longs;umptus, qui in machinas &amp; <lb/>fo&longs;siones habendi &longs;unt, ad calculos reuocare po&longs;sit. </s> <s>Cede nouis, nulla non inclyta laude uetu&longs;tas, <lb/>Po&longs;teritas meritis e&longs;t quoque grata tuis.</s></p><p type="main">
  
  <s>Tum quia Germano &longs;unt h&aelig;c inuenta &longs;ub axe, <lb/>Si quis es, inuidi&aelig; contrahe uela tu&aelig;.</s></p><p type="main">
  
 <s>Deinde Architectu&shy;<lb/>r&aelig;, ut diuer&longs;as machinas &longs;ub&longs;tructione&longs;que ip&longs;e fabricari, uel magis fabri&shy;<lb/>candi rationem alijs explicare queat. </s> <s>Au&longs;onis ora tumet bellis, terra Attica cultu, <lb/>Germanum infractus tollit ad a&longs;tra labor.</s></p><p type="main">
  
  <s>Nec tamen ingenio &longs;olet infeliciter uti, <lb/>Mite gerat Ph&oelig;bi, &longs;eu graue Martis opus.</s></p><p type="main">
  
 <s>Po&longs;tea Pictur&aelig;, ut <expan abbr="machinar&utilde;">machinarum</expan> ex&shy;<lb/>empla deformare po&longs;sit. </s> <s>Tempus ade&longs;t, &longs;tructis uenarum montibus, igne <lb/>Explorare, u&longs;um quem &longs;ibi uena ferat.</s></p><p type="main">
  
  <s>Non labor ingenio caret hic, non copia fructu, <lb/>E&longs;t adaperta bon&aelig; prima fene&longs;tra &longs;pei.</s></p><p type="main">
  
 <s>Po&longs;tremo Iuris, maxime metallici &longs;it peritus, ut <lb/>&amp; alteri nihil &longs;urripiat, &amp; &longs;ibi petat non <expan abbr="iniqu&utilde;">iniquum</expan>, munu&longs;que alijs de iure re&shy;<lb/>&longs;pondendi &longs;u&longs;tineat. </s> <s>Ergo in&longs;tat porr&ograve; grauiores ferre labores, <lb/>Intentas operi nec remouere manus.</s></p><p type="main">
  
  <s>Vrere &longs;iue locus po&longs;cat, &longs;eu tundere uenas, <lb/>Siue lauare lacu pr&aelig;ter euntis aqu&aelig;.</s></p><p type="main">
  
 <s>Itaque nece&longs;&longs;e e&longs;t ut is, cui placent cert&aelig; rationes &amp;  <s>Seu flammis iterum modicis torrere nece&longs;&longs;e e&longs;t, <lb/>Excoquere aut fa&longs;tis ignibus omne malum,</s></p><p type="main">
 <pb pagenum="2"/>pr&aelig;cepta rei metallic&aelig; hos aliosque no&longs;tros libros &longs;tudio&longs;e diligenterque le <lb/>gat, aut de quaque re con&longs;ulat experientes metallicos, &longs;ed paucos inueni&shy;<lb/>et gnaros totius artis. </s> 
  
  <s>C&ugrave;m fluit &aelig;s riuis, auri argentique metallum, <lb/>Spes animo fo&longs;&longs;or uix capit ip&longs;e &longs;uas.</s></p><p type="main">
  
 <s>Etenim plerunque alius fodiendi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> tenet: alius <lb/>percepit &longs;cientiam lauandi, alius arte excoquendi confidit: alius di&longs;cipli&shy;<lb/>nam terr&aelig; metiend&aelig; occultat: alius artificio&longs;e fabricatur machinas: alius <lb/>denique iuris metallici peritus e&longs;t. </s> <s>Argentum cupidus fuluo &longs;ecernit ab auro, <lb/>Et plumbi lentam demit utrique moram.</s></p><p type="main">
  
  <s>Separat argentum, lucri &longs;tudio&longs;us, ab &aelig;re, <lb/>Seruatis, linquens deteriora, bonis.</s></p><pb/><p type="main">
  
 <s>At nos ut <expan abbr="inueniendor&utilde;">inueniendorum</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;ficiendo-rum">conficiendo&shy;<lb/>rum</expan> metallorum &longs;cientiam non perfecerimus, hominibus cert&egrave; &longs;tudio&longs;is <lb/>ad eam <expan abbr="percipi&etilde;dam">percipiendam</expan> magnum afferemus <expan abbr="adiument&utilde;">adiumentum</expan>. </s> <s>Qu&aelig; &longs;i cuncta uelim tenui percurrere uer&longs;u, <lb/>Ante alium reuehat Memnonis orta diem.</s></p><p type="main">
  
  <s>Po&longs;tremus labor e&longs;t, concretos di&longs;cere &longs;uccos, <lb/>Quos fert innumeris Teutona terra locis.</s></p><p type="main">
  
 <s>Verum accedamus <lb/>ad in&longs;titutam rationem.</s> <s>Quo &longs;al, quo nitrum, quo pacto fiat alumen, <lb/>V&longs;ibus artificis c&ugrave;m parat illa manus:</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Cvm &longs;emper fuerit inter homines &longs;umma de metallis di&longs;&longs;en&longs;io, quod <lb/>alij eis <expan abbr="pr&aelig;coni&utilde;">pr&aelig;conium</expan> tribuerent, alij ea grauiter uituperarent, ui&longs;um mihi <lb/>e&longs;t, antequam metallica pr&aelig;cepta tradam, ueritatis inue&longs;tigand&aelig; cau&longs;a <lb/>rem ip&longs;am diligenter expendere. </s> <s>Nec non chalcantum, fulfur, fluidumque bitumen, <lb/>Ma&longs;&longs;aque quo uitri lenta dolanda modo.</s></p><p type="main">
  
  <s>Su&longs;cipit h&aelig;c hominum mirandos cura labores, <lb/>Pauperiem u&longs;queadeo ferre famemque graue e&longs;t,</s></p><p type="main">
  
 <s>Ordiar autem ab utilitatis qu&aelig;&longs;tione, <lb/>qu&aelig; duplex e&longs;t, aut enim qu&aelig;ritur, utilis nec ne &longs;it ars metallica his qui <lb/>uer&longs;antur in eius &longs;tudio: aut reliquis hominibus utilis ne &longs;it, an inutilis. </s> <s>Tantus amor uictum paruis extundere natis, <lb/>Et patri&aelig; ciuem non dare uelle malum.</s></p><p type="main">
  
  <s>Nec manet in terr&aelig; fo&longs;&longs;oris mer&longs;a latebris <lb/>Mens, &longs;ed fert domino uota precesque Deo.</s></p><p type="main">
  
 <s><lb/>Qui metallicam cen&longs;ent inutilem e&longs;&longs;e his, qui &longs;uum &longs;tudium in ip&longs;a collo&shy;<lb/>cant, aiunt primo uix <expan abbr="cente&longs;im&utilde;">cente&longs;imum</expan> quemque fodientem metalla, uel id genus <lb/>alia, fructus ex ea re capere. </s> <s>Munific&aelig; expectat, &longs;pe plenus, munera dextr&aelig;, <lb/>Extollens animum l&aelig;tus ad a&longs;tra &longs;uum.</s></p><p type="main">
  
  <s>Diuitias CHRISTVS dat noticiamque fruendi, <lb/>Cui memori grates pectore &longs;emper agit.</s></p><p type="main">
  
 <s>Sed metallicos, quia omnes &longs;uas opes certas <lb/>&amp; bene con&longs;titutas <expan abbr="committ&utilde;t">committunt</expan> dubi&aelig; &amp; lubric&aelig; fortun&aelig;, plerunque &longs;pe <lb/>falli, &longs;umptibusque &amp; iacturis exhau&longs;tos <expan abbr="amari&longs;sim&atilde;">amari&longs;simam</expan> tandem uitam, &amp; mi&shy;<lb/>&longs;errimam degere. </s> <s>Hoc quoque laudati quondam fecere Philippi, <lb/>Qui uirtutis habent cum pietate decus.</s></p><p type="main">
  
  <s>Huc oculos, huc flecte animum, &longs;uaui&longs;&longs;ime Lector, <lb/>Auctoremque pia no&longs;cito mente Deum.</s></p><p type="main">
  
 <s>Verum i&longs;ti non uident <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> di&longs;tet doctus &amp; u&longs;u pe&shy;<lb/>ritus metallicus ab artis ignaro atque imperito, hic &longs;ine ullo delectu &amp; di&longs;&shy;<lb/>crimine fodit uenas, ille eas experitur atque tentat: Sed quia inuenit uel ni&shy;<lb/>mis angu&longs;tas &amp; duras, uellaxas &amp; putres, ex eo colligit ip&longs;as utiliter fodi <lb/>non po&longs;&longs;e: itaque fodit &longs;electas tantum: quid igitur mirum? </s> <s>AGRICOLAE hinc optans opero&longs;o fau&longs;ta labori, <lb/>Laudibus eximij candidus e&longs;to uiri.</s></p><p type="main">
  
  <s>Ille &longs;uum extollit patri&aelig; cum nomine nomen, <lb/>Et uir in ore frequens po&longs;teritatis erit.</s></p><p type="main">
  
 <s>rerum <expan abbr="metalli-car&utilde;">metalli&shy;<lb/>carum</expan> imperitum damnum facere? </s> <s>Cuncta cadunt letho, &longs;tudij monumenta uigebunt, <lb/>Purpurei donec lumina &longs;olis erunt.<lb/></s></p><pb pagenum="1"/><p type="head">
  
  <s>GEORGII AGRICO&shy;<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER PRIMVS.</s></p><p type="main">
  
 <s>peritum uero fructus ex fo&longs;sione cape&shy;<lb/>re uberrimos? </s> <s>Mvlti habent hanc opinionem, rem metallicam <lb/>fortuitum quiddam e&longs;&longs;e, &amp; &longs;ordidum opus, atque<lb/>omnino eiu&longs;modi <expan abbr="negoti&utilde;">negotium</expan> quod non tam artis <lb/>indigeat qu&agrave;m laboris. </s>
  
  <s>Sed mihi, cum &longs;ingulas <lb/>eius partes animo, &amp; cogitatione percurro, res <lb/>uidetur longe aliter &longs;e habere. </s>
  
 <s>Contingit idem agricolis. </s> <s>Siquidem me&shy;<lb/>tallicus &longs;it oportet &longs;u&aelig; artis periti&longs;simus, ut pri <lb/>mo &longs;ciat, qui mons, qui collis, qu&aelig;ue ualle&longs;tris <lb/>aut campe&longs;tris po&longs;itio utiliter fodi po&longs;sit, aut re&shy;<lb/>cu&longs;et fo&longs;sionem. </s>
  
  <s>Deinde uen&aelig;, fibr&aelig;, commi&longs;&longs;ur&aelig;que &longs;axorum ip&longs;i pate&shy;<lb/>ant. </s>
  
 <s>Nam qui terram arant, <expan abbr="&longs;icc&atilde;">&longs;iccam</expan> pa <lb/><gap/>iter &amp; den&longs;am &amp; macram, eique mandant &longs;emina, <expan abbr="tant&atilde;">tantam</expan> non faciunt me&longs;&shy;<lb/>&longs;em, quantam hi qui &longs;olum pingue ac putre colunt, &amp; in eo faciunt <expan abbr="&longs;em&etilde;-tem">&longs;emen&shy;<lb/>tem</expan>. </s> <s>Mox perno&longs;cat multiplices uaria&longs;que &longs;pecies <expan abbr="terrar&utilde;">terrarum</expan>, &longs;uccorum, gem&shy;<lb/>marum, lapidum, <expan abbr="marmor&utilde;">marmorum</expan>, &longs;axorum, metallorum, mi&longs;torum: tum habe&shy;<lb/>at cognitam omnem omnis operis &longs;ub terra faciendi rationem. </s>
  
  <s>Nota de&shy;<lb/>nique ip&longs;i &longs;int artificia materi&aelig; experiend&aelig;, &amp; parand&aelig; ad excoctionem, <lb/>qu&aelig; etiam ip&longs;a e&longs;t admodum diuer&longs;a. </s>
  
 <s>Cum autem multo plures metallici &longs;int artis imperiti qu&agrave;m periti, fit <lb/>ut metallorum fo&longs;sio perpaucis emolumento &longs;it, <expan abbr="detriment&utilde;">detrimentum</expan> afferat mul&shy;<lb/>tis. </s> <s>Nam aliam exigit <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan> &amp; <expan abbr="argent&utilde;">argentum</expan>, <lb/>aliam &aelig;s, aliam argentum <expan abbr="uiu&utilde;">uiuum</expan>, aliam ferrum, aliam <expan abbr="plumb&utilde;">plumbum</expan>, &amp; in eo ip&longs;o <lb/>di&longs;similem candidum ac <expan abbr="cinere&utilde;">cinereum</expan> uel nigrum. </s>
  
  <s>Quamuis autem ars &longs;uccos <lb/>liquidos coquendi ad &longs;pi&longs;situdinem e&longs;&longs;e &longs;ecreta &agrave; metallica po&longs;sit uideri, <lb/>tamen quia ijdem &longs;ucci effodiuntur etiam in terra den&longs;ati, aut excoquun&shy;<lb/>tur ex quibu&longs;dam <expan abbr="terrar&utilde;">terrarum</expan> lapid&uacute;mue generibus, qu&aelig; metallici effodiunt, <lb/>&amp; quorum qu&aelig;dam metallis non carent, ab ea &longs;cparari non debet, qu&aelig; <lb/>excoctio <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> non e&longs;t &longs;implex, etenim alia e&longs;t &longs;alis, alia nitri, alia aluminis, <lb/>alia atramenti &longs;utorij, alia &longs;ulfuris, alia bituminis. </s>
  
 <s>Siquidem uulgus <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan>, quod e&longs;t cognitionis uenarum rude ig <lb/>narumque, non raro &amp; operam &amp; <expan abbr="ole&utilde;">oleum</expan> perdit. </s> <s>Metallicus pr&aelig;terea &longs;it <lb/>oportet multarum <expan abbr="arti&utilde;">artium</expan> &amp; di&longs;ciplinarum non ignarus: Primo Philo&longs;o&shy;<lb/>phi&aelig;, ut <expan abbr="&longs;ubterraneor&utilde;">&longs;ubterraneorum</expan> ortus &amp; cau&longs;as, naturasque no&longs;cat: Nam ad fodien&shy;<lb/>das uenas faciliore &amp; <expan abbr="c&otilde;modiore">commodiore</expan> uia perueniet, &amp; ex effo&longs;is uberiores ca&shy;<lb/>piet fructus. </s>
  
  <s>Secundo Medicin&aelig;, ut fo&longs;&longs;oribus &amp; alijs operarijs proui&shy;<lb/>dere po&longs;sit, ne in morbos, quibus pr&aelig; c&aelig;teris urgentur, incidant: aut &longs;i <lb/>inciderint, uel ip&longs;e eis curationes adhibere, uel ut medici adhibeant cura&shy;<lb/>re. </s>
  
 <s>Id enim magna ex parte &longs;o&shy;<lb/>let accurrere ad metalla, cum uel propter <expan abbr="magn&utilde;">magnum</expan> &amp; graue &aelig;s <expan abbr="alien&utilde;">alienum</expan>, quo <lb/>&longs;e ob&longs;trinxit, <expan abbr="mercatur&atilde;">mercaturam</expan> depo&longs;uerit, uel laboris <expan abbr="c&otilde;mutandi">commutandi</expan> gratia relique&shy;<lb/>rit falcem &amp; aratrum. </s> <s>Tertio A&longs;tronomi&aelig;, ut cogno&longs;cat c&oelig;li partes, atque ex eis <expan abbr="uenar&utilde;">uenarum</expan> ex&shy;<lb/>ten&longs;iones iudicet. </s>
  
  <s>Quarto <expan abbr="Men&longs;urar&utilde;">Men&longs;urarum</expan> di&longs;ciplin&aelig;, ut et metiri queat, qu&agrave;m <lb/>alte fodiendus &longs;it puteus, ut pertineat ad <expan abbr="cunicul&utilde;">cuniculum</expan> u&longs;que qui e&ograve; agitur, &amp; <lb/>certos cuique fodin&aelig;, pr&aelig;&longs;ertim in profundo, <expan abbr="c&otilde;&longs;tituere">con&longs;tituere</expan> fines terminosque. </s>
  
 <s>Quamobrem &longs;i quando incidit in uenas <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> <lb/>alior&uacute;mue fo&longs;silium f&oelig;cundas, id bona magis fortuna accidit, qu&agrave;m ali&shy;<lb/>qua &longs;ubtili animaduer&longs;ione. </s> <s><lb/>Tum <expan abbr="numeror&utilde;">numerorum</expan> di&longs;ciplin&aelig; &longs;it intelligens, ut &longs;umptus, qui in machinas &amp; <lb/>fo&longs;siones habendi &longs;unt, ad calculos reuocare po&longs;sit. </s>
  
  <s>Deinde Architectu&shy;<lb/>r&aelig;, ut diuer&longs;as machinas &longs;ub&longs;tructione&longs;que ip&longs;e fabricari, uel magis fabri&shy;<lb/>candi rationem alijs explicare queat. </s>
  
 <s>Quod autem metallica multos auxerit diui&shy;<lb/>tijs ex hi&longs;torijs intelligimus, etenim inter &longs;criptores antiquos con&longs;tat ali&shy;<lb/>quot re&longs;pub. </s> <s>Po&longs;tea Pictur&aelig;, ut <expan abbr="machinar&utilde;">machinarum</expan> ex&shy;<lb/>empla deformare po&longs;sit. </s>
  
  <s>Po&longs;tremo Iuris, maxime metallici &longs;it peritus, ut <lb/>&amp; alteri nihil &longs;urripiat, &amp; &longs;ibi petat non <expan abbr="iniqu&utilde;">iniquum</expan>, munu&longs;que alijs de iure re&shy;<lb/>&longs;pondendi &longs;u&longs;tineat. </s>
  
 <s>florentes, nonnullos reges, plurimos homines priuatos ex <lb/>metallis eor&uacute;mue ramentis diuites e&longs;&longs;e factos. </s> <s>Itaque nece&longs;&longs;e e&longs;t ut is, cui placent cert&aelig; rationes &amp; <pb pagenum="2"/>pr&aelig;cepta rei metallic&aelig; hos aliosque no&longs;tros libros &longs;tudio&longs;e diligenterque le <lb/>gat, aut de quaque re con&longs;ulat experientes metallicos, &longs;ed paucos inueni&shy;<lb/>et gnaros totius artis. </s>
  
  <s>Etenim plerunque alius fodiendi <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> tenet: alius <lb/>percepit &longs;cientiam lauandi, alius arte excoquendi confidit: alius di&longs;cipli&shy;<lb/>nam terr&aelig; metiend&aelig; occultat: alius artificio&longs;e fabricatur machinas: alius <lb/>denique iuris metallici peritus e&longs;t. </s>
  
 <s>Quam rem multis claris &amp; <lb/>illu&longs;tribus exemplis u&longs;us, in primo libro De ueteribus &amp; nouis metallis <lb/>in&longs;cripto dilataui atque explicaui, ex quibus exemplis apparet metallicam <lb/>&longs;uis cultoribus e&longs;&longs;e utili&longs;simam. </s> <s>At nos ut <expan abbr="inueniendor&utilde;">inueniendorum</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;ficiendo-rum">conficiendo&shy;<lb/>rum</expan> metallorum &longs;cientiam non perfecerimus, hominibus cert&egrave; &longs;tudio&longs;is <lb/>ad eam <expan abbr="percipi&etilde;dam">percipiendam</expan> magnum afferemus <expan abbr="adiument&utilde;">adiumentum</expan>. </s>
  
  <s>Verum accedamus <lb/>ad in&longs;titutam rationem.</s></p><p type="main">
  
 <s>Dein de ijdem reprehen&longs;ores dicunt me&shy;<lb/>tallic&aelig; <expan abbr="qu&aelig;&longs;t&utilde;">qu&aelig;&longs;tum</expan> minime e&longs;&longs;e &longs;tabilem, magni&longs;que laudibus efferunt agricul&shy; <s>Cvm &longs;emper fuerit inter homines &longs;umma de metallis di&longs;&longs;en&longs;io, quod <lb/>alij eis <expan abbr="pr&aelig;coni&utilde;">pr&aelig;conium</expan> tribuerent, alij ea grauiter uituperarent, ui&longs;um mihi <lb/>e&longs;t, antequam metallica pr&aelig;cepta tradam, ueritatis inue&longs;tigand&aelig; cau&longs;a <lb/>rem ip&longs;am diligenter expendere. </s>
 <pb pagenum="3"/>turam. </s> 
  
  <s>Ordiar autem ab utilitatis qu&aelig;&longs;tione, <lb/>qu&aelig; duplex e&longs;t, aut enim qu&aelig;ritur, utilis nec ne &longs;it ars metallica his qui <lb/>uer&longs;antur in eius &longs;tudio: aut reliquis hominibus utilis ne &longs;it, an inutilis. </s>
  
 <s>Qu&agrave;m autem uere hoc dicant non uideo: cum argentaria metalla <lb/>Fribergi ad annos iam <expan abbr="quadring&etilde;tos">quadringentos</expan> inexhau&longs;ta durent, plumbaria Go&longs;e <lb/>lari&aelig; ad &longs;excentos, quorum utrunque ex annalium monumentis conquiri <lb/>pote&longs;t: Schemnicij uero &amp; Cremnicij communia argenti et auri ad octin <lb/>gentos, quod antiqui&longs;sima <expan abbr="incolar&utilde;">incolarum</expan> priuilegia loquuntur. </s> <s><lb/>Qui metallicam cen&longs;ent inutilem e&longs;&longs;e his, qui &longs;uum &longs;tudium in ip&longs;a collo&shy;<lb/>cant, aiunt primo uix <expan abbr="cente&longs;im&utilde;">cente&longs;imum</expan> quemque fodientem metalla, uel id genus <lb/>alia, fructus ex ea re capere. </s>
  
  <s>Sed metallicos, quia omnes &longs;uas opes certas <lb/>&amp; bene con&longs;titutas <expan abbr="committ&utilde;t">committunt</expan> dubi&aelig; &amp; lubric&aelig; fortun&aelig;, plerunque &longs;pe <lb/>falli, &longs;umptibusque &amp; iacturis exhau&longs;tos <expan abbr="amari&longs;sim&atilde;">amari&longs;simam</expan> tandem uitam, &amp; mi&shy;<lb/>&longs;errimam degere. </s>
  
 <s>Sed dicunt <lb/>&longs;ingularum fodinarum qu&aelig;&longs;tum &longs;tabilem non e&longs;&longs;e qua&longs;i uero metallicus <lb/>uni fodin&aelig; aut &longs;it aut addictus e&longs;&longs;e debeat, ac non multi <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> im&shy;<lb/>pen&longs;as faciant in metalla: aut peritus artis non fodiat <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> uenam, &longs;i pri&shy;<lb/>oris fortuna eius uotis amplius non <expan abbr="re&longs;p&otilde;derit">re&longs;ponderit</expan>: attamen Schonbergij me <lb/>talli, quod Fribergi e&longs;t, qu&aelig;&longs;tus &longs;upra hominis &aelig;tatem &longs;tabilis <expan abbr="perm&atilde;&longs;it">perman&longs;it</expan>. </s> <s>Verum i&longs;ti non uident <expan abbr="quant&utilde;">quantum</expan> di&longs;tet doctus &amp; u&longs;u pe&shy;<lb/>ritus metallicus ab artis ignaro atque imperito, hic &longs;ine ullo delectu &amp; di&longs;&shy;<lb/>crimine fodit uenas, ille eas experitur atque tentat: Sed quia inuenit uel ni&shy;<lb/>mis angu&longs;tas &amp; duras, uellaxas &amp; putres, ex eo colligit ip&longs;as utiliter fodi <lb/>non po&longs;&longs;e: itaque fodit &longs;electas tantum: quid igitur mirum? </s>
  
  <s>rerum <expan abbr="metalli-car&utilde;">metalli&shy;<lb/>carum</expan> imperitum damnum facere? </s>
  
 <s><lb/>Verum mihi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t in animo derogare aliquid de dignitate agricultur&aelig;, <lb/>minusque &longs;tabilem <expan abbr="qu&aelig;&longs;t&utilde;">qu&aelig;&longs;tum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e, non libenter modo, &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;emper fatebor, quod uen&aelig; tandem de&longs;inant effundere metalla, cum agri <lb/>in <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> efferre fruges &longs;oleant. </s> <s>peritum uero fructus ex fo&longs;sione cape&shy;<lb/>re uberrimos? </s>
  
  <s>Contingit idem agricolis. </s>
  
 <s>Sed metallicorum qu&aelig;&longs;tus quo minus <lb/>e&longs;t &longs;tabilis, e&ograve; e&longs;t uberior, ut inita ratione quod &longs;tabilitati dee&longs;t, ubertate <lb/>reperiatur &aelig;quari: Etenim fodin&aelig; plumbari&aelig; qu&aelig;&longs;tus annuus cum fru&shy;<lb/>ctibus agri optimi <expan abbr="c&otilde;paratus">comparatus</expan>, ip&longs;is triplus aut <expan abbr="minim&utilde;">minimum</expan> duplus e&longs;t. </s> <s>Nam qui terram arant, <expan abbr="&longs;icc&atilde;">&longs;iccam</expan> pa <lb/><gap/>iter &amp; den&longs;am &amp; macram, eique mandant &longs;emina, <expan abbr="tant&atilde;">tantam</expan> non faciunt me&longs;&shy;<lb/>&longs;em, quantam hi qui &longs;olum pingue ac putre colunt, &amp; in eo faciunt <expan abbr="&longs;em&etilde;-tem">&longs;emen&shy;<lb/>tem</expan>. </s>
  
  <s>Cum autem multo plures metallici &longs;int artis imperiti qu&agrave;m periti, fit <lb/>ut metallorum fo&longs;sio perpaucis emolumento &longs;it, <expan abbr="detriment&utilde;">detrimentum</expan> afferat mul&shy;<lb/>tis. </s>
  
 <s>Quot <lb/>ergo partibus antecedit ei&longs;dem fructibus qu&aelig;&longs;tus <expan abbr="arg&etilde;tari&aelig;">argentari&aelig;</expan> uel aurari&aelig; <lb/>uen&aelig;? </s> <s>Siquidem uulgus <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan>, quod e&longs;t cognitionis uenarum rude ig <lb/>narumque, non raro &amp; operam &amp; <expan abbr="ole&utilde;">oleum</expan> perdit. </s>
  
  <s>Id enim magna ex parte &longs;o&shy;<lb/>let accurrere ad metalla, cum uel propter <expan abbr="magn&utilde;">magnum</expan> &amp; graue &aelig;s <expan abbr="alien&utilde;">alienum</expan>, quo <lb/>&longs;e ob&longs;trinxit, <expan abbr="mercatur&atilde;">mercaturam</expan> depo&longs;uerit, uel laboris <expan abbr="c&otilde;mutandi">commutandi</expan> gratia relique&shy;<lb/>rit falcem &amp; aratrum. </s>
  
 <s>Quocirca uere ac &longs;cite Xenophon &longs;crip&longs;it de <expan abbr="Athenien&longs;i&utilde;">Athenien&longs;ium</expan> argen&shy;<lb/>tarijs metallis. </s> <s>Quamobrem &longs;i quando incidit in uenas <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> <lb/>alior&uacute;mue fo&longs;silium f&oelig;cundas, id bona magis fortuna accidit, qu&agrave;m ali&shy;<lb/>qua &longs;ubtili animaduer&longs;ione. </s>
  
  <s>Quod autem metallica multos auxerit diui&shy;<lb/>tijs ex hi&longs;torijs intelligimus, etenim inter &longs;criptores antiquos con&longs;tat ali&shy;<lb/>quot re&longs;pub. </s>
  
 <s>E&longs;t terra in qua, &longs;i <expan abbr="&longs;ement&etilde;">&longs;ementem</expan> feceris, non fundit fruges, &longs;i ue&shy;<lb/>ro eam foderis, multo plures alit, qu&agrave;m &longs;i fruges ferret. </s> <s>florentes, nonnullos reges, plurimos homines priuatos ex <lb/>metallis eor&uacute;mue ramentis diuites e&longs;&longs;e factos. </s>
  
  <s>Quam rem multis claris &amp; <lb/>illu&longs;tribus exemplis u&longs;us, in primo libro De ueteribus &amp; nouis metallis <lb/>in&longs;cripto dilataui atque explicaui, ex quibus exemplis apparet metallicam <lb/>&longs;uis cultoribus e&longs;&longs;e utili&longs;simam. </s>
  
 <s>Habeant igitur <lb/>&longs;ibi agricol&aelig; uberes campos colantque colles fertiles <expan abbr="frug&utilde;">frugum</expan> gratia: metalli&shy;<lb/>cis ualles tenebrico&longs;as <expan abbr="relinqu&atilde;t">relinquant</expan>, &amp; montes &longs;teriles, ut ex ip&longs;is eruant <expan abbr="g&etilde;-mas">gen&shy;<lb/>mas</expan> &amp; metalla, non precia modo frugum, &longs;ed rerum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> qu&aelig; uendun <lb/>tur. </s> <s>Dein de ijdem reprehen&longs;ores dicunt me&shy;<lb/>tallic&aelig; <expan abbr="qu&aelig;&longs;t&utilde;">qu&aelig;&longs;tum</expan> minime e&longs;&longs;e &longs;tabilem, magni&longs;que laudibus efferunt agricul&shy;<pb pagenum="3"/>turam. </s>
  
  <s>Qu&agrave;m autem uere hoc dicant non uideo: cum argentaria metalla <lb/>Fribergi ad annos iam <expan abbr="quadring&etilde;tos">quadringentos</expan> inexhau&longs;ta durent, plumbaria Go&longs;e <lb/>lari&aelig; ad &longs;excentos, quorum utrunque ex annalium monumentis conquiri <lb/>pote&longs;t: Schemnicij uero &amp; Cremnicij communia argenti et auri ad octin <lb/>gentos, quod antiqui&longs;sima <expan abbr="incolar&utilde;">incolarum</expan> priuilegia loquuntur. </s>
  
 <s>Tum dicunt periculo&longs;um e&longs;&longs;e metallic&aelig; operam dare, quod metallo&shy;<lb/>rum fo&longs;&longs;ores interimantur modo ab aere pe&longs;tifero, quem &longs;piritu ducunt, <lb/>modo haurientes puluerem pulmones <expan abbr="exulcer&atilde;tem">exulcerantem</expan>, macie extabe&longs;cant: <lb/>modo intereant, ruinis montium oppre&longs;si: nunc uero de &longs;calis in puteos <lb/>delap&longs;i brachia, crura, ceruices frangant, <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> autem utilitatis fructum <lb/>tanti &aelig;&longs;timare debere, ut propter eius <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> &longs;alus hominis &amp; uita <lb/>ad ducatur in <expan abbr="maxim&utilde;">maximum</expan> quodque periculum &amp; extremum di&longs;crimen. </s> <s>Sed dicunt <lb/>&longs;ingularum fodinarum qu&aelig;&longs;tum &longs;tabilem non e&longs;&longs;e qua&longs;i uero metallicus <lb/>uni fodin&aelig; aut &longs;it aut addictus e&longs;&longs;e debeat, ac non multi <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> im&shy;<lb/>pen&longs;as faciant in metalla: aut peritus artis non fodiat <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> uenam, &longs;i pri&shy;<lb/>oris fortuna eius uotis amplius non <expan abbr="re&longs;p&otilde;derit">re&longs;ponderit</expan>: attamen Schonbergij me <lb/>talli, quod Fribergi e&longs;t, qu&aelig;&longs;tus &longs;upra hominis &aelig;tatem &longs;tabilis <expan abbr="perm&atilde;&longs;it">perman&longs;it</expan>. </s>
  
  <s><lb/>Verum mihi <expan abbr="n&otilde;">non</expan> e&longs;t in animo derogare aliquid de dignitate agricultur&aelig;, <lb/>minusque &longs;tabilem <expan abbr="qu&aelig;&longs;t&utilde;">qu&aelig;&longs;tum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e, non libenter modo, &longs;ed <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>&longs;emper fatebor, quod uen&aelig; tandem de&longs;inant effundere metalla, cum agri <lb/>in <expan abbr="perpetu&utilde;">perpetuum</expan> efferre fruges &longs;oleant. </s>
  
 <s>H&aelig;c <lb/>quidem fateor <expan abbr="perqu&atilde;">perquam</expan> grauia e&longs;&longs;e atque adeo plena terroris &amp; periculi, ut <lb/>ip&longs;orum <expan abbr="uitandor&utilde;">uitandorum</expan> cau&longs;a cen&longs;erem metalla <expan abbr="fodi&etilde;da">fodienda</expan> non e&longs;&longs;e, &longs;i uel &longs;&aelig;pius <lb/>in ea incurrerent <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> fo&longs;&longs;ores, uel ab eis &longs;ibi nulla <expan abbr="rati&otilde;e">ratione</expan> cauere po&longs; <lb/>&longs;ent. </s> <s>Sed metallicorum qu&aelig;&longs;tus quo minus <lb/>e&longs;t &longs;tabilis, e&ograve; e&longs;t uberior, ut inita ratione quod &longs;tabilitati dee&longs;t, ubertate <lb/>reperiatur &aelig;quari: Etenim fodin&aelig; plumbari&aelig; qu&aelig;&longs;tus annuus cum fru&shy;<lb/>ctibus agri optimi <expan abbr="c&otilde;paratus">comparatus</expan>, ip&longs;is triplus aut <expan abbr="minim&utilde;">minimum</expan> duplus e&longs;t. </s>
  
  <s>Quot <lb/>ergo partibus antecedit ei&longs;dem fructibus qu&aelig;&longs;tus <expan abbr="arg&etilde;tari&aelig;">argentari&aelig;</expan> uel aurari&aelig; <lb/>uen&aelig;? </s>
  
 <s>Qui enim non potior e&longs;&longs;et uiuendi ratio, quam uel uniuer&longs;a <expan abbr="po&longs;sid&etilde;-di">po&longs;siden&shy;<lb/>di</expan>, nedum metalla? </s> <s>Quocirca uere ac &longs;cite Xenophon &longs;crip&longs;it de <expan abbr="Athenien&longs;i&utilde;">Athenien&longs;ium</expan> argen&shy;<lb/>tarijs metallis. </s>
  
  <s>E&longs;t terra in qua, &longs;i <expan abbr="&longs;ement&etilde;">&longs;ementem</expan> feceris, non fundit fruges, &longs;i ue&shy;<lb/>ro eam foderis, multo plures alit, qu&agrave;m &longs;i fruges ferret. </s>
  
 <s>quanque qui &longs;ic perit, po&longs;sidet quidem nulla, &longs;ed ea re&shy;<lb/>linquit h&aelig;redi. </s> <s>Habeant igitur <lb/>&longs;ibi agricol&aelig; uberes campos colantque colles fertiles <expan abbr="frug&utilde;">frugum</expan> gratia: metalli&shy;<lb/>cis ualles tenebrico&longs;as <expan abbr="relinqu&atilde;t">relinquant</expan>, &amp; montes &longs;teriles, ut ex ip&longs;is eruant <expan abbr="g&etilde;-mas">gen&shy;<lb/>mas</expan> &amp; metalla, non precia modo frugum, &longs;ed rerum <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> qu&aelig; uendun <lb/>tur. </s>
  
  <s>Tum dicunt periculo&longs;um e&longs;&longs;e metallic&aelig; operam dare, quod metallo&shy;<lb/>rum fo&longs;&longs;ores interimantur modo ab aere pe&longs;tifero, quem &longs;piritu ducunt, <lb/>modo haurientes puluerem pulmones <expan abbr="exulcer&atilde;tem">exulcerantem</expan>, macie extabe&longs;cant: <lb/>modo intereant, ruinis montium oppre&longs;si: nunc uero de &longs;calis in puteos <lb/>delap&longs;i brachia, crura, ceruices frangant, <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> autem utilitatis fructum <lb/>tanti &aelig;&longs;timare debere, ut propter eius <expan abbr="magnitudin&etilde;">magnitudinem</expan> &longs;alus hominis &amp; uita <lb/>ad ducatur in <expan abbr="maxim&utilde;">maximum</expan> quodque periculum &amp; extremum di&longs;crimen. </s>
  
 <s>Cum autem raro eiusmodi accidant, &amp; improuidis dun&shy;<lb/>taxat fo&longs;&longs;oribus, metallicos non ab&longs;terrent &agrave; fo&longs;sione <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, ut nec &agrave; <lb/>&longs;uo artificio fabros materiarios ab&longs;terret unus aliquis ex ip&longs;is, qui, quia <lb/>incaute egit, ab alto &aelig;dificio delap&longs;us <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> efflauit. </s> <s>H&aelig;c <lb/>quidem fateor <expan abbr="perqu&atilde;">perquam</expan> grauia e&longs;&longs;e atque adeo plena terroris &amp; periculi, ut <lb/>ip&longs;orum <expan abbr="uitandor&utilde;">uitandorum</expan> cau&longs;a cen&longs;erem metalla <expan abbr="fodi&etilde;da">fodienda</expan> non e&longs;&longs;e, &longs;i uel &longs;&aelig;pius <lb/>in ea incurrerent <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> fo&longs;&longs;ores, uel ab eis &longs;ibi nulla <expan abbr="rati&otilde;e">ratione</expan> cauere po&longs; <lb/>&longs;ent. </s>
  
  <s>Qui enim non potior e&longs;&longs;et uiuendi ratio, quam uel uniuer&longs;a <expan abbr="po&longs;sid&etilde;-di">po&longs;siden&shy;<lb/>di</expan>, nedum metalla? </s>
  
 <s>I&longs;ta re&longs;pondi ad &longs;in&shy;<lb/>gula, qu&aelig; mihi obijcere &longs;olent hi, qui uociferantur rem <expan abbr="metallic&atilde;">metallicam</expan> &longs;uis cul&shy;<lb/>toribus e&longs;&longs;e inutilem, cum quod &longs;umptus impendant ad <expan abbr="incert&utilde;">incertum</expan> ca&longs;um, <lb/>tum quod ip&longs;a <expan abbr="c&otilde;mutabilis">commutabilis</expan> &longs;it &amp; pernicio&longs;a. </s> <s>quanque qui &longs;ic perit, po&longs;sidet quidem nulla, &longs;ed ea re&shy;<lb/>linquit h&aelig;redi. </s>
  
  <s>Cum autem raro eiusmodi accidant, &amp; improuidis dun&shy;<lb/>taxat fo&longs;&longs;oribus, metallicos non ab&longs;terrent &agrave; fo&longs;sione <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, ut nec &agrave; <lb/>&longs;uo artificio fabros materiarios ab&longs;terret unus aliquis ex ip&longs;is, qui, quia <lb/>incaute egit, ab alto &aelig;dificio delap&longs;us <expan abbr="anim&atilde;">animam</expan> efflauit. </s>
  
  <s>I&longs;ta re&longs;pondi ad &longs;in&shy;<lb/>gula, qu&aelig; mihi obijcere &longs;olent hi, qui uociferantur rem <expan abbr="metallic&atilde;">metallicam</expan> &longs;uis cul&shy;<lb/>toribus e&longs;&longs;e inutilem, cum quod &longs;umptus impendant ad <expan abbr="incert&utilde;">incertum</expan> ca&longs;um, <lb/>tum quod ip&longs;a <expan abbr="c&otilde;mutabilis">commutabilis</expan> &longs;it &amp; pernicio&longs;a. </s>
  
 <s>Nunc uenio ad eos qui e&shy;<lb/>andem c&aelig;teris hominibus utilem non e&longs;&longs;e aiunt, quia &longs;cilicet metalla &amp; <lb/>gemm&aelig;, &amp; reliqua fo&longs;silium genera ip&longs;is inutilia &longs;int. </s> <s>Nunc uenio ad eos qui e&shy;<lb/>andem c&aelig;teris hominibus utilem non e&longs;&longs;e aiunt, quia &longs;cilicet metalla &amp; <lb/>gemm&aelig;, &amp; reliqua fo&longs;silium genera ip&longs;is inutilia &longs;int. </s>
  
  <s>Quod contendunt <pb pagenum="4"/>partim probare argumentis, &amp; exemplis, partim conuitio &agrave; nobis extor&shy;<lb/>quere: utuntur autem primo his <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan>. </s>
  
  <s>Terra non occultat &amp; ab o&shy;<lb/>culis remouet ea qu&aelig; <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> generi utilia &longs;unt &amp; nece&longs;&longs;aria, &longs;ed ut bene&shy;<lb/>fica benignaque mater maxima largitate fundit ex &longs;e&longs;e, &amp; in a&longs;pectum lu&shy;<lb/>cemque profert herbas, legumina, fruges, fructus <expan abbr="arbor&utilde;">arborum</expan>: at fo&longs;silia in pro&shy;<lb/>fundo penitus ab&longs;trudit, eruenda igitur non &longs;unt. </s>
  
 <s>Quod contendunt  <s>Quia uero ip&longs;a eruunt <lb/>homines &longs;celerati, quos ut poet&aelig; loquuntur, ferrea i&longs;ta &aelig;tas progignit, <lb/>Ouidius eam audaciam merito in&longs;equitur his uer&longs;ibus.</s></p><p type="main">
 <pb pagenum="4"/>partim probare argumentis, &amp; exemplis, partim conuitio &agrave; nobis extor&shy;<lb/>quere: utuntur autem primo his <expan abbr="argum&etilde;tis">argumentis</expan>. </s> 
  
  <s>Nec tantum &longs;egetes alimentaque debita diues</s></p><p type="main">
  
 <s>Terra non occultat &amp; ab o&shy;<lb/>culis remouet ea qu&aelig; <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> generi utilia &longs;unt &amp; nece&longs;&longs;aria, &longs;ed ut bene&shy;<lb/>fica benignaque mater maxima largitate fundit ex &longs;e&longs;e, &amp; in a&longs;pectum lu&shy;<lb/>cemque profert herbas, legumina, fruges, fructus <expan abbr="arbor&utilde;">arborum</expan>: at fo&longs;silia in pro&shy;<lb/>fundo penitus ab&longs;trudit, eruenda igitur non &longs;unt. </s> <s>Po&longs;cebatur humus, &longs;ed itum e&longs;t in ui&longs;cera terr&aelig;,</s></p><p type="main">
  
  <s>Qua&longs;que recondiderat, Stygijsque admouerat undis,</s></p><p type="main">
  
 <s>Quia uero ip&longs;a eruunt <lb/>homines &longs;celerati, quos ut poet&aelig; loquuntur, ferrea i&longs;ta &aelig;tas progignit, <lb/>Ouidius eam audaciam merito in&longs;equitur his uer&longs;ibus.</s> <s>Effodiuntur opes, irritamenta malorum.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec tantum &longs;egetes alimentaque debita diues</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Po&longs;cebatur humus, &longs;ed itum e&longs;t in ui&longs;cera terr&aelig;,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qua&longs;que recondiderat, Stygijsque admouerat undis,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Effodiuntur opes, irritamenta malorum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Prodierat, prodit bellum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Alterum eorum argumentum e&longs;t: Metalla nullum utilitatis <expan abbr="fruct&utilde;">fructum</expan> ho <lb/>mini pr&aelig;bent, eaigitur &longs;crutari non debemus. </s> <s>Iamque nocens ferrum ferroque nocentius aurum</s></p><p type="main">
  
  <s>Prodierat, prodit bellum.</s></p><p type="main">
  
 <s>Cum enim homo con&longs;ter <lb/>ex animo &amp; corpore, <expan abbr="neutr&utilde;">neutrum</expan> eget fo&longs;silibus: animi nanque pa&longs;tus &longs;uaui&longs;si&shy;<lb/>mus e&longs;t contemplatio natur&aelig;, optimarum artium di&longs;ciplinarumque co&shy;<lb/>gnitio, perceptio uirtutum, in quibus optimis rebus &longs;i &longs;e exerceat &longs;atu&shy;<lb/>ratus bonarum <expan abbr="cognition&utilde;">cognitionum</expan> epulis nullius rei de&longs;iderio tenetur. </s> <s>Alterum eorum argumentum e&longs;t: Metalla nullum utilitatis <expan abbr="fruct&utilde;">fructum</expan> ho <lb/>mini pr&aelig;bent, eaigitur &longs;crutari non debemus. </s>
  
  <s>Cum enim homo con&longs;ter <lb/>ex animo &amp; corpore, <expan abbr="neutr&utilde;">neutrum</expan> eget fo&longs;silibus: animi nanque pa&longs;tus &longs;uaui&longs;si&shy;<lb/>mus e&longs;t contemplatio natur&aelig;, optimarum artium di&longs;ciplinarumque co&shy;<lb/>gnitio, perceptio uirtutum, in quibus optimis rebus &longs;i &longs;e exerceat &longs;atu&shy;<lb/>ratus bonarum <expan abbr="cognition&utilde;">cognitionum</expan> epulis nullius rei de&longs;iderio tenetur. </s>
  
 <s>Corporis <lb/>uero natura quamuis uictu ue&longs;tituque nece&longs;&longs;ario <expan abbr="c&otilde;tenta">contenta</expan> &longs;it, fruges tamen <lb/>terr&aelig; atque diuer&longs;i generis animantes, ip&longs;i <expan abbr="&longs;uppedit&atilde;t">&longs;uppeditant</expan> mirabilem cibi &amp; po <lb/>tionis copiam, qua <expan abbr="c&otilde;modi&longs;sime">commodi&longs;sime</expan> alitur, auge&longs;cit, uitam ad multum tem&shy;<lb/>poris producit. </s> <s>Corporis <lb/>uero natura quamuis uictu ue&longs;tituque nece&longs;&longs;ario <expan abbr="c&otilde;tenta">contenta</expan> &longs;it, fruges tamen <lb/>terr&aelig; atque diuer&longs;i generis animantes, ip&longs;i <expan abbr="&longs;uppedit&atilde;t">&longs;uppeditant</expan> mirabilem cibi &amp; po <lb/>tionis copiam, qua <expan abbr="c&otilde;modi&longs;sime">commodi&longs;sime</expan> alitur, auge&longs;cit, uitam ad multum tem&shy;<lb/>poris producit. </s>
  
  
 <s>Linum autem &amp; lana multorumque <expan abbr="animali&utilde;">animalium</expan> pelles cor&shy;<lb/>pori <expan abbr="ue&longs;tit&utilde;">ue&longs;titum</expan> dant copio&longs;um et parabilem ac minime carum, delicatum ue&shy;<lb/>ro nec difficilem inuentu arborum lanugo, quod &longs;ericum appellatur, &amp; <lb/><expan abbr="b&otilde;bicis">bombicis</expan> tel&aelig;, ut nihil pror&longs;us ip&longs;i opus &longs;it metallis penitus in terra abdi&shy;<lb/>tis &amp; <expan abbr="maxi&atilde;">maxiam</expan> ex parte precio&longs;is. </s> <s>Linum autem &amp; lana multorumque <expan abbr="animali&utilde;">animalium</expan> pelles cor&shy;<lb/>pori <expan abbr="ue&longs;tit&utilde;">ue&longs;titum</expan> dant copio&longs;um et parabilem ac minime carum, delicatum ue&shy;<lb/>ro nec difficilem inuentu arborum lanugo, quod &longs;ericum appellatur, &amp; <lb/><expan abbr="b&otilde;bicis">bombicis</expan> tel&aelig;, ut nihil pror&longs;us ip&longs;i opus &longs;it metallis penitus in terra abdi&shy;<lb/>tis &amp; <expan abbr="maxi&atilde;">maxiam</expan> ex parte precio&longs;is. </s>
  
  <s>Quare quod ab Euripide dictum e&longs;t ferunt <lb/>probari in omni doctorum hominum c&oelig;tu, atque id merito &longs;emper in ore <lb/>habui&longs;&longs;e Socratem.</s></p><p type="main">
  
  <s>Non opera &longs;unt argentea atque purpura</s></p><p type="main">
  
 <s>Quare quod ab Euripide dictum e&longs;t ferunt <lb/>probari in omni doctorum hominum c&oelig;tu, atque id merito &longs;emper in ore <lb/>habui&longs;&longs;e Socratem.</s> <s>Vit&aelig; hominum, &longs;ed magis trag&oelig;dis u&longs;ui.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Non opera &longs;unt argentea atque purpura</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vit&aelig; hominum, &longs;ed magis trag&oelig;dis u&longs;ui.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Laudant etiam hoc Timocreontis Rodij: Vtinam c&aelig;ce Plute nec in ter <lb/>ra, nec in mari, nec in <expan abbr="c&otilde;tinente">continente</expan> appareres, &longs;ed habitares in Tartaro &amp; A&shy;<lb/>charonte, ex te enim omnia oriuntur mala qu&aelig; &longs;ubeunt homines. </s> <s>Laudant etiam hoc Timocreontis Rodij: Vtinam c&aelig;ce Plute nec in ter <lb/>ra, nec in mari, nec in <expan abbr="c&otilde;tinente">continente</expan> appareres, &longs;ed habitares in Tartaro &amp; A&shy;<lb/>charonte, ex te enim omnia oriuntur mala qu&aelig; &longs;ubeunt homines. </s>
  
  <s>Ad c&oelig; <lb/>lum laud<gap/>bus extollunt uer&longs;us Phocylidis.</s></p><p type="main">
  
  <s>Aurum atque argentum damno e&longs;t mortalibus, aurum</s></p><p type="main">
  
  <s>Dux &longs;celerum, uit&aelig; pe&longs;tis, rerumque ruina,</s></p><p type="main">
  
  <s>O utinam clades non delectabilis e&longs;&longs;es,</s></p><p type="main">
  
  <s>Te propter fiunt raptus, homicidia, pugn&aelig;,</s></p><p type="main">
  
 <s>Ad c&oelig; <lb/>lum laud<gap/>bus extollunt uer&longs;us Phocylidis.</s> <s>Fratribus infen&longs;i fratres, nati&longs;que parentes,</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> <s>Placet pr&aelig;terea eis illud Naumachij: <lb/>argentum puluis &amp; aurum.</s></p><p type="main">
  
 <s>Aurum atque argentum damno e&longs;t mortalibus, aurum</s> <s>Puluis areno&longs;o pelagi quicunque lapilli</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> <s>Littore quique iacent fluuiorum margine &longs;par&longs;i.</s></p><pb pagenum="5"/><p type="main">
  
 <s>Dux &longs;celerum, uit&aelig; pe&longs;tis, rerumque ruina,</s> <s>Contra uituperant hos Euripidis uer&longs;us.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> <s>Plutus deus &longs;apientibus, &longs;unt c&aelig;tera</s></p><p type="main">
  
 <s>O utinam clades non delectabilis e&longs;&longs;es,</s> <s>Nug&aelig;, &longs;imulque uerborum pr&aelig;&longs;tigi&aelig;.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> <s>Item hos Theognidis,</s></p><p type="main">
  
 <s>Te propter fiunt raptus, homicidia, pugn&aelig;,</s> <s>Te pulcherrime &amp; &ograve; placidi&longs;sime Plute deorum <lb/>Dum teneam, po&longs;sum uel malus e&longs;&longs;e bonus.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Fratribus infen&longs;i fratres, nati&longs;que parentes,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Placet pr&aelig;terea eis illud Naumachij: <lb/>argentum puluis &amp; aurum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Puluis areno&longs;o pelagi quicunque lapilli</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Littore quique iacent fluuiorum margine &longs;par&longs;i.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="5"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Contra uituperant hos Euripidis uer&longs;us.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Plutus deus &longs;apientibus, &longs;unt c&aelig;tera</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nug&aelig;, &longs;imulque uerborum pr&aelig;&longs;tigi&aelig;.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Item hos Theognidis,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Te pulcherrime &amp; &ograve; placidi&longs;sime Plute deorum <lb/>Dum teneam, po&longs;sum uel malus e&longs;&longs;e bonus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>In&longs;ectantur <expan abbr="Ari&longs;todem&utilde;">Ari&longs;todemum</expan> Spartanum quod dixerit: pecuni&aelig; uir, pau&shy;<lb/>per nullus neque bonus e&longs;t, neque honoratus. </s> <s>In&longs;ectantur <expan abbr="Ari&longs;todem&utilde;">Ari&longs;todemum</expan> Spartanum quod dixerit: pecuni&aelig; uir, pau&shy;<lb/>per nullus neque bonus e&longs;t, neque honoratus. </s>
  
  <s>Reprehendunt h&aelig;c Timo&shy;<lb/>clis carmina.</s></p><p type="main">
  
 <s>Reprehendunt h&aelig;c Timo&shy;<lb/>clis carmina.</s> <s>Argentum &amp; anima &amp; &longs;anguis e&longs;t mortalibus..</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Argentum &amp; anima &amp; &longs;anguis e&longs;t mortalibus..</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Cuius &longs;ibi qui non conge&longs;sit copiam,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vagatur ille uiuos inter mortuus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Accu&longs;ant denique Menandrum quod &longs;crip&longs;erit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Epicharmus e&longs;&longs;e pr&aelig;dicat Deos, aquam,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vento&longs;que &amp; ignem, terram, &longs;olem, &longs;ydera.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At ip&longs;e iudico e&longs;&longs;e Deos utiles</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Aurum argentumque no&longs;trum, nanque &longs;i domi</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ponens tu&aelig; locaueris hos, quicquid uoles</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Petas licet, tibi contingent omnia:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ager, domus, &longs;eruique &amp; opera argentea,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec non amici, iudices, te&longs;tes, modo</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Largire, nam deos mini&longs;tros po&longs;sides.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>H&aelig;c pr&aelig;terea premunt argumenta, <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> fo&longs;sionibus agri <expan abbr="ua&longs;t&atilde;">ua&longs;tam</expan> <lb/>tur, quo circa quondam Itali&aelig; <expan abbr="caut&utilde;">cautum</expan> e&longs;t lege, ne quis <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> cau&longs;a ter <lb/>ram foderet, &amp; agros illos uberrimos, ac uineta oliuetaque <expan abbr="corr&utilde;peret">corrumperet</expan>, &longs;yl&shy;<lb/>u&aelig; &amp; nemora &longs;ucciduntur, nam lignis infinitis opus e&longs;t ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tructi&otilde;es">&longs;ub&longs;tructiones</expan>, <lb/>ad machinas, ad metalla excoquenda. </s> <s>Cuius &longs;ibi qui non conge&longs;sit copiam,</s></p><p type="main">
  
  <s>Vagatur ille uiuos inter mortuus.</s></p><p type="main">
  
 <s>Syluis autem &amp; nemoribus &longs;ucci&longs;is <lb/>exterminantur uolucres &amp; be&longs;ti&aelig;, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> pler&aelig;que homini cibus &longs;unt lau&shy;<lb/>tus &amp; &longs;uauis. </s> <s>Accu&longs;ant denique Menandrum quod &longs;crip&longs;erit.</s></p><p type="main">
  
  <s>Epicharmus e&longs;&longs;e pr&aelig;dicat Deos, aquam,</s></p><p type="main">
  
 <s>Ven&aelig; metallic&aelig; lauantur, qu&aelig; lotura, quia uenenis inficit <lb/>riuos &amp; fluuios, pi&longs;ces aut necat, aut ex eis abigit. </s> <s>Vento&longs;que &amp; ignem, terram, &longs;olem, &longs;ydera.</s></p><p type="main">
  
  <s>At ip&longs;e iudico e&longs;&longs;e Deos utiles</s></p><p type="main">
  
 <s>Cum igitur incol&aelig; re&shy;<lb/>gionum propter agrorum, &longs;yluarum, nemorum, riuorum, <expan abbr="flumin&utilde;">fluminum</expan> ua&longs;ti&shy;<lb/>tatem incurrant in magnam difficultatem rerum, qu&aelig; &longs;uppeditant ad ui&shy;<lb/>ctum, parandarum: propter lignorum <expan abbr="inopi&atilde;">inopiam</expan> maiorem impen&longs;am faciant <lb/>in &aelig;dificia extruenda, pal&agrave;m ante oculos <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> e&longs;t, plus in fo&longs;sione detri <lb/>menti e&longs;&longs;e, qu&agrave;m in metallis emolumenti, qu&aelig; fo&longs;sione <expan abbr="pari&utilde;tur">pariuntur</expan>. </s> <s>Aurum argentumque no&longs;trum, nanque &longs;i domi</s></p><p type="main">
  
  <s>Ponens tu&aelig; locaueris hos, quicquid uoles</s></p><p type="main">
  
 <s>Deinde <lb/>exemplis acriter pugnantes, contra metalla clamant, <expan abbr="pr&aelig;&longs;t&atilde;ti&longs;sim&utilde;">pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum</expan> quen&shy;<lb/>que uirum uirtutibus <expan abbr="c&otilde;tentum">contentum</expan> ea neglexi&longs;&longs;e: laudantque Biantem pro&shy;<lb/>pterea quod i&longs;ta ludibria fortun&aelig; ne &longs;ua quidem putauerit, eius enim <expan abbr="pa-tri&atilde;">pa&shy;<lb/>triam</expan> Prienem cum cepi&longs;&longs;ent ho&longs;tes, &amp; &longs;ui ciues onu&longs;ti rebus precio&longs;is de&shy;<lb/>di&longs;&longs;ent &longs;e&longs;e in fugam, interrogatus &agrave; quodam cur nihil de &longs;uis bonis <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <lb/>efferret, re&longs;pondit: omnia mea mecum porto. </s> <s>Petas licet, tibi contingent omnia:</s></p><p type="main">
  
  <s>Ager, domus, &longs;eruique &amp; opera argentea,</s></p><p type="main">
  
 <s>Et Socrates inquiunt acce <lb/>pit uiginti minas ad &longs;e mi&longs;&longs;as ab Ari&longs;tippo grato di&longs;cipulo, &longs;ed eas Dei <lb/>iu&longs;&longs;u a&longs;pernatus eidem remi&longs;it. </s> <s>Nec non amici, iudices, te&longs;tes, modo</s></p><p type="main">
  
  <s>Largire, nam deos mini&longs;tros po&longs;sides.</s></p><p type="main">
  
 <s>Ari&longs;tippus autem in hac re &longs;ecutus pr&aelig;&shy;<lb/>ceptorem aurum &longs;preuit, ac pro nihilo putauit. </s> <s>H&aelig;c pr&aelig;terea premunt argumenta, <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> fo&longs;sionibus agri <expan abbr="ua&longs;t&atilde;">ua&longs;tam</expan> <lb/>tur, quo circa quondam Itali&aelig; <expan abbr="caut&utilde;">cautum</expan> e&longs;t lege, ne quis <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> cau&longs;a ter <lb/>ram foderet, &amp; agros illos uberrimos, ac uineta oliuetaque <expan abbr="corr&utilde;peret">corrumperet</expan>, &longs;yl&shy;<lb/>u&aelig; &amp; nemora &longs;ucciduntur, nam lignis infinitis opus e&longs;t ad <expan abbr="&longs;ub&longs;tructi&otilde;es">&longs;ub&longs;tructiones</expan>, <lb/>ad machinas, ad metalla excoquenda. </s>
  
  <s>Syluis autem &amp; nemoribus &longs;ucci&longs;is <lb/>exterminantur uolucres &amp; be&longs;ti&aelig;, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> pler&aelig;que homini cibus &longs;unt lau&shy;<lb/>tus &amp; &longs;uauis. </s>
  
 <s>Cum enim iter faceret u&shy;<lb/>n&agrave; cum &longs;eruis, &amp; ij pr&aelig; auri pondere tardius irent, iu&longs;sit eos tantum ip&longs;i&shy; <s>Ven&aelig; metallic&aelig; lauantur, qu&aelig; lotura, quia uenenis inficit <lb/>riuos &amp; fluuios, pi&longs;ces aut necat, aut ex eis abigit. </s>
 <pb pagenum="6"/>us retinere, quantum &longs;ine labore ferre po&longs;&longs;ent, reliquum de&longs;e abijcere. </s> 
  
  <s>Cum igitur incol&aelig; re&shy;<lb/>gionum propter agrorum, &longs;yluarum, nemorum, riuorum, <expan abbr="flumin&utilde;">fluminum</expan> ua&longs;ti&shy;<lb/>tatem incurrant in magnam difficultatem rerum, qu&aelig; &longs;uppeditant ad ui&shy;<lb/>ctum, parandarum: propter lignorum <expan abbr="inopi&atilde;">inopiam</expan> maiorem impen&longs;am faciant <lb/>in &aelig;dificia extruenda, pal&agrave;m ante oculos <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> e&longs;t, plus in fo&longs;sione detri <lb/>menti e&longs;&longs;e, qu&agrave;m in metallis emolumenti, qu&aelig; fo&longs;sione <expan abbr="pari&utilde;tur">pariuntur</expan>. </s>
  
 <s><lb/>Quin Anacreon Teius uetus atque nobilis poeta quinque talenta, quibus &agrave; <lb/>Polycrate donatus fuit, cum de ijs duas noctes &longs;olicitus fui&longs;&longs;et, reddidit <lb/>dicens, non e&longs;&longs;e digna curis, qu&aelig; &longs;int &longs;u&longs;cipienda de ip&longs;is. </s> <s>Deinde <lb/>exemplis acriter pugnantes, contra metalla clamant, <expan abbr="pr&aelig;&longs;t&atilde;ti&longs;sim&utilde;">pr&aelig;&longs;tanti&longs;simum</expan> quen&shy;<lb/>que uirum uirtutibus <expan abbr="c&otilde;tentum">contentum</expan> ea neglexi&longs;&longs;e: laudantque Biantem pro&shy;<lb/>pterea quod i&longs;ta ludibria fortun&aelig; ne &longs;ua quidem putauerit, eius enim <expan abbr="pa-tri&atilde;">pa&shy;<lb/>triam</expan> Prienem cum cepi&longs;&longs;ent ho&longs;tes, &amp; &longs;ui ciues onu&longs;ti rebus precio&longs;is de&shy;<lb/>di&longs;&longs;ent &longs;e&longs;e in fugam, interrogatus &agrave; quodam cur nihil de &longs;uis bonis <expan abbr="&longs;ec&utilde;">&longs;ecum</expan> <lb/>efferret, re&longs;pondit: omnia mea mecum porto. </s>
  
  <s>Et Socrates inquiunt acce <lb/>pit uiginti minas ad &longs;e mi&longs;&longs;as ab Ari&longs;tippo grato di&longs;cipulo, &longs;ed eas Dei <lb/>iu&longs;&longs;u a&longs;pernatus eidem remi&longs;it. </s>
  
 <s>Nobiles item <lb/>&amp; egregi&egrave; fortes imperatores fuerunt <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> &longs;imiles auri <expan abbr="arg&etilde;tiquede&longs;picientia">argentique<lb/>de&longs;picientia</expan> ac contemptione: &longs;iquidem Phocion Athenien&longs;is, qui &longs;&aelig;pius <lb/>dux exercitus fuit, <expan abbr="magn&utilde;">magnum</expan> auri pondus, &longs;ibi dono mi&longs;&longs;um ab Alexandro <lb/>Macedonum rege, paruum duxit &amp; contemp&longs;it. </s> <s>Ari&longs;tippus autem in hac re &longs;ecutus pr&aelig;&shy;<lb/>ceptorem aurum &longs;preuit, ac pro nihilo putauit. </s>
  
  <s>Cum enim iter faceret u&shy;<lb/>n&agrave; cum &longs;eruis, &amp; ij pr&aelig; auri pondere tardius irent, iu&longs;sit eos tantum ip&longs;i&shy;<pb pagenum="6"/>us retinere, quantum &longs;ine labore ferre po&longs;&longs;ent, reliquum de&longs;e abijcere. </s>
  
 <s>&amp; M. </s> <s><lb/>Quin Anacreon Teius uetus atque nobilis poeta quinque talenta, quibus &agrave; <lb/>Polycrate donatus fuit, cum de ijs duas noctes &longs;olicitus fui&longs;&longs;et, reddidit <lb/>dicens, non e&longs;&longs;e digna curis, qu&aelig; &longs;int &longs;u&longs;cipienda de ip&longs;is. </s>
  
  <s>Nobiles item <lb/>&amp; egregi&egrave; fortes imperatores fuerunt <expan abbr="philo&longs;ophor&utilde;">philo&longs;ophorum</expan> &longs;imiles auri <expan abbr="arg&etilde;tiquede&longs;picientia">argentique<lb/>de&longs;picientia</expan> ac contemptione: &longs;iquidem Phocion Athenien&longs;is, qui &longs;&aelig;pius <lb/>dux exercitus fuit, <expan abbr="magn&utilde;">magnum</expan> auri pondus, &longs;ibi dono mi&longs;&longs;um ab Alexandro <lb/>Macedonum rege, paruum duxit &amp; contemp&longs;it. </s>
  
 <s>Curius aurum, <lb/>Fabricius Lu&longs;cinus argentum &amp; &aelig;s referre Samnitibus iu&longs;sit. </s> <s>&amp; M. </s>
  
  <s>Curius aurum, <lb/>Fabricius Lu&longs;cinus argentum &amp; &aelig;s referre Samnitibus iu&longs;sit. </s>
  
 <s>Sed etiam <lb/>re&longs;pub. </s> <s>Sed etiam <lb/>re&longs;pub. </s>
  
  
 <s>qu&aelig;dam aurum &amp; argentum legibus &amp; in&longs;titutis ab u&longs;u et tracta <lb/>tione &longs;uorum ciuium <expan abbr="exclu&longs;er&utilde;t">exclu&longs;erunt</expan>. </s> <s>qu&aelig;dam aurum &amp; argentum legibus &amp; in&longs;titutis ab u&longs;u et tracta <lb/>tione &longs;uorum ciuium <expan abbr="exclu&longs;er&utilde;t">exclu&longs;erunt</expan>. </s>
  
  
 <s>Etenim Lac&aelig;demones decreto &amp; di&longs;ci <lb/>plina Lycurgi diligenter inquirebant in &longs;uos ciues, ea po&longs;siderent nec ne, <lb/>po&longs;&longs;e&longs;&longs;or autem deprehen&longs;us p&oelig;nas legibus &amp; iudicio dedit. </s> <s>Etenim Lac&aelig;demones decreto &amp; di&longs;ci <lb/>plina Lycurgi diligenter inquirebant in &longs;uos ciues, ea po&longs;siderent nec ne, <lb/>po&longs;&longs;e&longs;&longs;or autem deprehen&longs;us p&oelig;nas legibus &amp; iudicio dedit. </s>
  
  
 <s>&amp; oppidi <lb/>ad Tigrim, quod Babytace nominabatur, incol&aelig; atque habitatores <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan> <lb/>defodiebant in terra, ne quis eo uteretur. </s> <s>&amp; oppidi <lb/>ad Tigrim, quod Babytace nominabatur, incol&aelig; atque habitatores <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan> <lb/>defodiebant in terra, ne quis eo uteretur. </s>
  
  
 <s>&amp; Scytarch&aelig; u&longs;um auri argen&shy;<lb/>tique condemnabant, ut auaricia &longs;e abdicarent. </s> <s>&amp; Scytarch&aelig; u&longs;um auri argen&shy;<lb/>tique condemnabant, ut auaricia &longs;e abdicarent. </s>
  
  
 <s>Tum metalla conuicijs ia&shy;<lb/>ctantur. </s> <s>Tum metalla conuicijs ia&shy;<lb/>ctantur. </s>
  
  
 <s>Primo autem petulanter i&longs;ti <expan abbr="maledic&utilde;t">maledicunt</expan> auro &amp; argento, <expan abbr="uoc&atilde;tquefune&longs;tas">uocantque<lb/>fune&longs;tas</expan> &amp; nefarias pe&longs;tes humani generis, nam ea qui po&longs;sident maximo <lb/>in periculo &longs;unt, quos deficiunt, po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus tendunt in&longs;idias, quam&shy;<lb/>obrem utri&longs;que <expan abbr="&longs;&aelig;pen&utilde;ero">&longs;&aelig;penunero</expan> cau&longs;a interitus &amp; exitij fuerunt. </s> <s>Primo autem petulanter i&longs;ti <expan abbr="maledic&utilde;t">maledicunt</expan> auro &amp; argento, <expan abbr="uoc&atilde;tquefune&longs;tas">uocantque<lb/>fune&longs;tas</expan> &amp; nefarias pe&longs;tes humani generis, nam ea qui po&longs;sident maximo <lb/>in periculo &longs;unt, quos deficiunt, po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus tendunt in&longs;idias, quam&shy;<lb/>obrem utri&longs;que <expan abbr="&longs;&aelig;pen&utilde;ero">&longs;&aelig;penunero</expan> cau&longs;a interitus &amp; exitij fuerunt. </s>
  
  
 <s>Siquidem Po&shy;<lb/>lymne&longs;tor rex Thracum, ut potiretur auro, interfecit <expan abbr="Polydor&utilde;">Polydorum</expan> illu&longs;trem <lb/>ho&longs;pitem &amp; filium Priami, &longs;oceri &longs;ui &amp; ueteris amici. </s> <s>Siquidem Po&shy;<lb/>lymne&longs;tor rex Thracum, ut potiretur auro, interfecit <expan abbr="Polydor&utilde;">Polydorum</expan> illu&longs;trem <lb/>ho&longs;pitem &amp; filium Priami, &longs;oceri &longs;ui &amp; ueteris amici. </s>
  
  
 <s>The&longs;auros quoque<lb/>auri argentique ut raperet Pygmaleon Tyriorum rex &longs;ororis <expan abbr="marit&utilde;">maritum</expan> &amp; &longs;a&shy;<lb/>cerdotem, nullam habens rationem neque affinitatis, neque religionis, ob&shy;<lb/>truncauit. </s> <s>The&longs;auros quoque<lb/>auri argentique ut raperet Pygmaleon Tyriorum rex &longs;ororis <expan abbr="marit&utilde;">maritum</expan> &amp; &longs;a&shy;<lb/>cerdotem, nullam habens rationem neque affinitatis, neque religionis, ob&shy;<lb/>truncauit. </s>
  
  
 <s>Auri gratia Eriphyle Amphiaraum maritum ho&longs;ti prodidit. </s> <s>Auri gratia Eriphyle Amphiaraum maritum ho&longs;ti prodidit. </s>
  
  
 <s><lb/>La&longs;thenes Olynthum urbem Philippo Macedoni: Sp. </s> <s><lb/>La&longs;thenes Olynthum urbem Philippo Macedoni: Sp. </s>
  
  
 <s>Tarpeij filia auro <lb/>corrupta Sabinos in arcem Romanam accepit. </s> <s>Tarpeij filia auro <lb/>corrupta Sabinos in arcem Romanam accepit. </s>
  
  
 <s>C. </s> <s>C. </s>
  
  
 <s>Curio patriam auro <lb/>uendidit C&aelig;&longs;ari dictatori. </s> <s>Curio patriam auro <lb/>uendidit C&aelig;&longs;ari dictatori. </s>
  
  
 <s>At Ae&longs;culapio &longs;ummo medico, &amp; ut habitus <lb/>e&longs;t, Apollinis filio, aurum interitus cau&longs;a fuit. </s> <s>At Ae&longs;culapio &longs;ummo medico, &amp; ut habitus <lb/>e&longs;t, Apollinis filio, aurum interitus cau&longs;a fuit. </s>
  
  
 <s>Similiter M. </s> <s>Similiter M. </s>
  
  
 <s>Cra&longs;&longs;us cum <lb/>auro Parthorum inhiaret, profligatus una cum filio &amp; undecim legioni&shy;<lb/>bus, ho&longs;ti ludibrio fuit. </s> <s>Cra&longs;&longs;us cum <lb/>auro Parthorum inhiaret, profligatus una cum filio &amp; undecim legioni&shy;<lb/>bus, ho&longs;ti ludibrio fuit. </s>
  
  
 <s>Is enim aurum liquidum infundens in rictum in&shy;<lb/>terfecti dixit: Aurum &longs;iti&longs;ti, aurum bibe. </s> <s>Is enim aurum liquidum infundens in rictum in&shy;<lb/>terfecti dixit: Aurum &longs;iti&longs;ti, aurum bibe. </s>
  
  
 <s>Sed quid multis hi&longs;toriarum ex&shy;<lb/>emplis hic nobis opus e&longs;t? </s> <s>Sed quid multis hi&longs;toriarum ex&shy;<lb/>emplis hic nobis opus e&longs;t? </s>
  
  
 <s>cum uideamus diebus fer&egrave; &longs;ingulis propter au <lb/>rum argent&uacute;mue fores effringi, perfodi parietes, mi&longs;eros uiatores occidi, <lb/>ab i&longs;to rapaci &amp; crudeli genere <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> nato ad furta, ad &longs;acrilegia, ad ex&shy;<lb/>cur&longs;iones &amp; latrocinia, fures <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> correptos &longs;u&longs;pendi, &longs;acrilegos uiuos <lb/>comburi, latronum artus rota confringi, bella quoque non exitio&longs;a <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <lb/>ijs quibus inferuntur, &longs;ed ijs etiam qui ea faciunt, geri propter eadem. </s> <s>cum uideamus diebus fer&egrave; &longs;ingulis propter au <lb/>rum argent&uacute;mue fores effringi, perfodi parietes, mi&longs;eros uiatores occidi, <lb/>ab i&longs;to rapaci &amp; crudeli genere <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> nato ad furta, ad &longs;acrilegia, ad ex&shy;<lb/>cur&longs;iones &amp; latrocinia, fures <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> correptos &longs;u&longs;pendi, &longs;acrilegos uiuos <lb/>comburi, latronum artus rota confringi, bella quoque non exitio&longs;a <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <lb/>ijs quibus inferuntur, &longs;ed ijs etiam qui ea faciunt, geri propter eadem. </s>
  
  
 <s><lb/>Quinetiam ea ip&longs;a, dicunt, dant facultatem ad omne flagitium, uirginum <lb/>&longs;cilicet corruptelas, &amp; adulteria, &amp; ince&longs;ta, &longs;tupra denique qu&aelig; per uim <expan abbr="of-fer&utilde;tur">of&shy;<lb/>feruntur</expan>. </s> <s><lb/>Quinetiam ea ip&longs;a, dicunt, dant facultatem ad omne flagitium, uirginum <lb/>&longs;cilicet corruptelas, &amp; adulteria, &amp; ince&longs;ta, &longs;tupra denique qu&aelig; per uim <expan abbr="of-fer&utilde;tur">of&shy;<lb/>feruntur</expan>. </s>
  
  
 <s>Itaque Poet&aelig; cum fingunt louem in aureum imbrem uer&longs;um, atque<lb/>illap&longs;um in &longs;inum Danaes, non aliud uolunt, qu&agrave;m ip&longs;um auro muni&longs;&longs;e <lb/>&longs;ibi tutam uiam, qua ingrederetur in turrim ad uitium faciendum uirgini. </s> <s>Itaque Poet&aelig; cum fingunt louem in aureum imbrem uer&longs;um, atque<lb/>illap&longs;um in &longs;inum Danaes, non aliud uolunt, qu&agrave;m ip&longs;um auro muni&longs;&longs;e <lb/>&longs;ibi tutam uiam, qua ingrederetur in turrim ad uitium faciendum uirgini. </s>
  
  
 <s><lb/>Pr&aelig;terea auro &amp; argento multorum fides labefactatur, emuntur iudicia, <lb/>infinita &longs;celera eduntur. </s> <s><lb/>Pr&aelig;terea auro &amp; argento multorum fides labefactatur, emuntur iudicia, <lb/>infinita &longs;celera eduntur. </s>
  
  <s>Etenim ut Propertius inquit,</s></p><pb pagenum="7"/><p type="main">
  
  <s>Aurea nunc uere &longs;unt &longs;ecula, plurimus auro <lb/>Venit honos, auro conciliatur amor.</s></p><p type="main">
  
  <s>Auro pul&longs;a fides, auro uenalia iura, <lb/>Aurum lex &longs;equitur, mox &longs;ine lege pudor.</s></p><p type="main">
  
  <s>Et Diphilus</s></p><p type="main">
  
  <s>Auro puto nihil quicquam potentius,</s></p><p type="main">
  
 <s>Etenim ut Propertius inquit,</s> <s>Illo &longs;ecantur, illo fiunt omnia.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <pb pagenum="7"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Aurea nunc uere &longs;unt &longs;ecula, plurimus auro <lb/>Venit honos, auro conciliatur amor.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Auro pul&longs;a fides, auro uenalia iura, <lb/>Aurum lex &longs;equitur, mox &longs;ine lege pudor.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Et Diphilus</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Auro puto nihil quicquam potentius,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Illo &longs;ecantur, illo fiunt omnia.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Optimus igitur qui&longs;que i&longs;ta merit&ograve; ac iure contemnit, &amp; pro nihilo du&shy;<lb/>cit. </s> <s>Optimus igitur qui&longs;que i&longs;ta merit&ograve; ac iure contemnit, &amp; pro nihilo du&shy;<lb/>cit. </s>
  
  <s>Illudque dicit &longs;enis Plautini:</s></p><p type="main">
  
 <s>Illudque dicit &longs;enis Plautini:</s> <s>Odi ego aurum, multa multis &longs;&aelig;pe &longs;ua&longs;it perperam.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Odi ego aurum, multa multis &longs;&aelig;pe &longs;ua&longs;it perperam.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ibi uero etiam Poet&aelig; acerbe, &amp; <expan abbr="c&otilde;tumelio&longs;e">contumelio&longs;e</expan> inuehuntur in pecuniam <lb/>ex auro &amp; argento conflatam. </s> <s>Ibi uero etiam Poet&aelig; acerbe, &amp; <expan abbr="c&otilde;tumelio&longs;e">contumelio&longs;e</expan> inuehuntur in pecuniam <lb/>ex auro &amp; argento conflatam. </s>
  
  <s>Inprimis autem Iuuenalis:</s></p><p type="main">
  
 <s>Inprimis autem Iuuenalis:</s> <s>Quando quidem inter nos &longs;ancti&longs;sima diuitiarum</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quando quidem inter nos &longs;ancti&longs;sima diuitiarum</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Maie&longs;tas, &amp; &longs;i fune&longs;ta pecunia templo</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nondum habitas, nullas nummorum ereximus aras.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Et in alio loco.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Prima peregrinos ob&longs;c&oelig;na pecunia mores</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Intulit, &amp; turpi fregerunt &longs;ecula luxu</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Diuiti&aelig; molles.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Et plerique uehementer laudant rerum <expan abbr="permutation&etilde;">permutationem</expan>, qua ante <expan abbr="repert&atilde;">repertam</expan> <lb/>pecuniam quondam homines u&longs;i &longs;unt, &amp; nunc &longs;implices qu&aelig;dam natio&shy;<lb/>nes utuntur. </s> <s>Maie&longs;tas, &amp; &longs;i fune&longs;ta pecunia templo</s></p><p type="main">
  
  <s>Nondum habitas, nullas nummorum ereximus aras.</s></p><p type="main">
  
 <s>Deinde reliquis metallis grande conuitium faciunt, impri&shy;<lb/>mis uero ferro, quo nulla pernities maior hominum uit&aelig; afferri potuit: <lb/>etenim ex eo efficiuntur gladij, pila, ha&longs;t&aelig;, conti, &longs;agitt&aelig;, quibus homi&shy;<lb/>nes uulnerantur, &amp; c&aelig;des, latrocinia, bella fiunt, qu&aelig; res cum Plinio <expan abbr="&longs;to-mach&utilde;">&longs;to&shy;<lb/>machum</expan> moui&longs;&longs;et, &longs;crip&longs;it: ferro utimur non cominus &longs;olum, &longs;ed etiam mi&longs;&shy;<lb/>&longs;ili uolucrique, nunc tormentis excu&longs;&longs;o, nunc lacertis, nunc uero pennato, <lb/>quam <expan abbr="&longs;celerati&longs;sim&atilde;">&longs;celerati&longs;simam</expan> humani ingenij fraudem arbitror. </s> <s>Et in alio loco.</s></p><p type="main">
  
  <s>Prima peregrinos ob&longs;c&oelig;na pecunia mores</s></p><p type="main">
  
 <s>Siquidem ut ocy&shy;<lb/>us mors perueniret ad hominem, alitem illam fecimus, pennasque ferro de&shy;<lb/>dimus. </s> <s>Intulit, &amp; turpi fregerunt &longs;ecula luxu</s></p><p type="main">
  
  <s>Diuiti&aelig; molles.</s></p><p type="main">
  
 <s>Veruntamen mi&longs;sile in unius corpore figitur, item &longs;agitta &longs;iue e&shy;<lb/>am mittat arcus, &longs;iue &longs;corpio, &longs;iue catapulta, at ferreus bombard&aelig; globus <lb/>in aerem expre&longs;&longs;us, per <expan abbr="multor&utilde;">multorum</expan> corpora ire pote&longs;t, &amp; <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> marmor &longs;ax&shy;<lb/>&uacute;mue obiectum tam durum e&longs;t, ut ip&longs;um &longs;uo ictu &longs;uaque ui non perfringat <lb/>Quocirca alti&longs;simas turres &aelig;quat &longs;olo, et muros firmi&longs;simos findit, <expan abbr="perr&utilde;">perrum</expan> <lb/>pit, di&longs;ij cit: ut cert&egrave; bali&longs;t&aelig;, qu&aelig; mittunt &longs;axa, &amp; arietes atque alia <expan abbr="ueter&utilde;">ueterum</expan> tor <lb/>menta, qu&aelig; murum percutiunt, &amp; propugnacula deijciunt, cum bom&shy;<lb/>bardis comparata, non magnam uim habere uideantur. </s> <s>Et plerique uehementer laudant rerum <expan abbr="permutation&etilde;">permutationem</expan>, qua ante <expan abbr="repert&atilde;">repertam</expan> <lb/>pecuniam quondam homines u&longs;i &longs;unt, &amp; nunc &longs;implices qu&aelig;dam natio&shy;<lb/>nes utuntur. </s>
  
  <s>Deinde reliquis metallis grande conuitium faciunt, impri&shy;<lb/>mis uero ferro, quo nulla pernities maior hominum uit&aelig; afferri potuit: <lb/>etenim ex eo efficiuntur gladij, pila, ha&longs;t&aelig;, conti, &longs;agitt&aelig;, quibus homi&shy;<lb/>nes uulnerantur, &amp; c&aelig;des, latrocinia, bella fiunt, qu&aelig; res cum Plinio <expan abbr="&longs;to-mach&utilde;">&longs;to&shy;<lb/>machum</expan> moui&longs;&longs;et, &longs;crip&longs;it: ferro utimur non cominus &longs;olum, &longs;ed etiam mi&longs;&shy;<lb/>&longs;ili uolucrique, nunc tormentis excu&longs;&longs;o, nunc lacertis, nunc uero pennato, <lb/>quam <expan abbr="&longs;celerati&longs;sim&atilde;">&longs;celerati&longs;simam</expan> humani ingenij fraudem arbitror. </s>
  
 <s>Qu&aelig; <expan abbr="b&otilde;bard&aelig;">bombard&aelig;</expan>, <lb/>quia horribiles fundunt &longs;onos &amp; fremitus, non &longs;ecus ac &longs;i tonitrua e&longs;&longs;ent: <lb/>emittunt ex &longs;e flammas coru&longs;cantes, ut fulgetra, &aelig;dificia qu&aelig;que affligunt, <lb/>comminuunt, di&longs;sipant, ignem euomunt &amp; incendium excitant, non ali&shy;<lb/>ter atque fulminum iactus: de no&longs;tr&aelig; &aelig;tatis impijs hominibus diceretur re <lb/>ctius, qu&agrave;m quondam de Salmoneo, fulmina eos eripui&longs;&longs;e loui et &agrave; mani&shy;<lb/>bus extor&longs;i&longs;&longs;e, im&ograve; uero hanc perniciem hominum ab inferis emi&longs;&longs;am in <lb/>terras, ut plures un&ograve; ictu concidentes ad &longs;e raperet orcus. </s> <s>Siquidem ut ocy&shy;<lb/>us mors perueniret ad hominem, alitem illam fecimus, pennasque ferro de&shy;<lb/>dimus. </s>
  
  <s>Veruntamen mi&longs;sile in unius corpore figitur, item &longs;agitta &longs;iue e&shy;<lb/>am mittat arcus, &longs;iue &longs;corpio, &longs;iue catapulta, at ferreus bombard&aelig; globus <lb/>in aerem expre&longs;&longs;us, per <expan abbr="multor&utilde;">multorum</expan> corpora ire pote&longs;t, &amp; <expan abbr="null&utilde;">nullum</expan> marmor &longs;ax&shy;<lb/>&uacute;mue obiectum tam durum e&longs;t, ut ip&longs;um &longs;uo ictu &longs;uaque ui non perfringat <lb/>Quocirca alti&longs;simas turres &aelig;quat &longs;olo, et muros firmi&longs;simos findit, <expan abbr="perr&utilde;">perrum</expan> <lb/>pit, di&longs;ij cit: ut cert&egrave; bali&longs;t&aelig;, qu&aelig; mittunt &longs;axa, &amp; arietes atque alia <expan abbr="ueter&utilde;">ueterum</expan> tor <lb/>menta, qu&aelig; murum percutiunt, &amp; propugnacula deijciunt, cum bom&shy;<lb/>bardis comparata, non magnam uim habere uideantur. </s>
  
 <s>Sed quoniam  <s>Qu&aelig; <expan abbr="b&otilde;bard&aelig;">bombard&aelig;</expan>, <lb/>quia horribiles fundunt &longs;onos &amp; fremitus, non &longs;ecus ac &longs;i tonitrua e&longs;&longs;ent: <lb/>emittunt ex &longs;e flammas coru&longs;cantes, ut fulgetra, &aelig;dificia qu&aelig;que affligunt, <lb/>comminuunt, di&longs;sipant, ignem euomunt &amp; incendium excitant, non ali&shy;<lb/>ter atque fulminum iactus: de no&longs;tr&aelig; &aelig;tatis impijs hominibus diceretur re <lb/>ctius, qu&agrave;m quondam de Salmoneo, fulmina eos eripui&longs;&longs;e loui et &agrave; mani&shy;<lb/>bus extor&longs;i&longs;&longs;e, im&ograve; uero hanc perniciem hominum ab inferis emi&longs;&longs;am in <lb/>terras, ut plures un&ograve; ictu concidentes ad &longs;e raperet orcus. </s>
 <pb pagenum="8"/>bombard&aelig; qu&aelig; in manu teneri po&longs;&longs;unt, hodie raro &longs;iunt ex ferro, magn&aelig; <lb/>nunquam, &longs;ed ex &aelig;ris &amp; plumbi candidi quadam mi&longs;tione, idcirco in &aelig;s <lb/>&amp; plumbum plura maledicta conferunt, qu&agrave;m in ferrum. </s> 
  
  <s>Sed quoniam <pb pagenum="8"/>bombard&aelig; qu&aelig; in manu teneri po&longs;&longs;unt, hodie raro &longs;iunt ex ferro, magn&aelig; <lb/>nunquam, &longs;ed ex &aelig;ris &amp; plumbi candidi quadam mi&longs;tione, idcirco in &aelig;s <lb/>&amp; plumbum plura maledicta conferunt, qu&agrave;m in ferrum. </s>
  
 <s>Hocloco eti&shy;<lb/>am commemorant &aelig;neum Phalaridis taurum, &aelig;neum <expan abbr="Pergamenor&utilde;bo">Pergamenorumbo</expan> <lb/>uem, canem ferreum, eculeum, manicas, compedes, cuneos, uncos, lami&shy;<lb/>nas ignitas. </s> <s>Hocloco eti&shy;<lb/>am commemorant &aelig;neum Phalaridis taurum, &aelig;neum <expan abbr="Pergamenor&utilde;bo">Pergamenorumbo</expan> <lb/>uem, canem ferreum, eculeum, manicas, compedes, cuneos, uncos, lami&shy;<lb/>nas ignitas. </s>
  
  
 <s>His homines crudeliter torti, confitentur maleficia &amp; facino&shy;<lb/>ra, qu&aelig; nunquam <expan abbr="c&otilde;mi&longs;erunt">commi&longs;erunt</expan>, atque innocentes omni &longs;upplicio mi&longs;errime <lb/>&longs;ic ex cruciati <expan abbr="nec&atilde;tur">necantur</expan>. </s> <s>His homines crudeliter torti, confitentur maleficia &amp; facino&shy;<lb/>ra, qu&aelig; nunquam <expan abbr="c&otilde;mi&longs;erunt">commi&longs;erunt</expan>, atque innocentes omni &longs;upplicio mi&longs;errime <lb/>&longs;ic ex cruciati <expan abbr="nec&atilde;tur">necantur</expan>. </s>
  
  <s>Plumbum etiam nigrum pe&longs;tiferum et nocens e&longs;&longs;e, <lb/>eoque liquido puniri homines, ex hoc carmine Horatij, de fortuna loquen <lb/>tis conuincitur.</s></p><p type="main">
  
 <s>Plumbum etiam nigrum pe&longs;tiferum et nocens e&longs;&longs;e, <lb/>eoque liquido puniri homines, ex hoc carmine Horatij, de fortuna loquen <lb/>tis conuincitur.</s> <s>Te &longs;emper anteit &longs;&aelig;ua nece&longs;sitas</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Te &longs;emper anteit &longs;&aelig;ua nece&longs;sitas</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Clauos trabaleis, &amp; cuneos manu</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ge&longs;tans ahena, nec &longs;euerus</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vncus abe&longs;t, liquidumque plumbum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vtuero magis odium concitent in hoc metallum, non &longs;ilent de plum&shy;<lb/>batis &amp; globulis paruarum <expan abbr="b&otilde;bardarum">bombardarum</expan> ex eo factis, &amp; l&aelig;&longs;ionis necisque<lb/>cau&longs;am in ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;ferunt">conferunt</expan>. </s> <s>Clauos trabaleis, &amp; cuneos manu</s></p><p type="main">
  
  <s>Ge&longs;tans ahena, nec &longs;euerus</s></p><p type="main">
  
 <s>Itaque cum natura in profundo terr&aelig; metalla pe <lb/>nitus ab&longs;tru&longs;erit, ad u&longs;us uit&aelig; non &longs;int nece&longs;&longs;aria, &longs;preta &longs;unt ab optimo <lb/>quo que uiro &amp; repudiata, effodienda non &longs;unt, &amp; cum effo&longs;&longs;a &longs;emper mul <lb/>torum &amp; magnorum malorum cau&longs;a extiterint: &longs;equitur ip&longs;am etiam ar&shy;<lb/>tem metallicam <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> generi utilem non e&longs;&longs;e, &longs;ed noxiam exitio&longs;amque. </s> <s>Vncus abe&longs;t, liquidumque plumbum.</s></p><p type="main">
  
  <s>Vtuero magis odium concitent in hoc metallum, non &longs;ilent de plum&shy;<lb/>batis &amp; globulis paruarum <expan abbr="b&otilde;bardarum">bombardarum</expan> ex eo factis, &amp; l&aelig;&longs;ionis necisque<lb/>cau&longs;am in ip&longs;um <expan abbr="c&otilde;ferunt">conferunt</expan>. </s>
  
 <s><lb/>I&longs;tis autem trag&oelig;dijs uiri boni complures ita <expan abbr="perturb&atilde;tur">perturbantur</expan>, ut odium acer <lb/>bi&longs;simum in metalla concipiant, eaque pror&longs;us non gigni uelint, aut genita <lb/>&agrave; nemine omnium effodi. </s> <s>Itaque cum natura in profundo terr&aelig; metalla pe <lb/>nitus ab&longs;tru&longs;erit, ad u&longs;us uit&aelig; non &longs;int nece&longs;&longs;aria, &longs;preta &longs;unt ab optimo <lb/>quo que uiro &amp; repudiata, effodienda non &longs;unt, &amp; cum effo&longs;&longs;a &longs;emper mul <lb/>torum &amp; magnorum malorum cau&longs;a extiterint: &longs;equitur ip&longs;am etiam ar&shy;<lb/>tem metallicam <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> generi utilem non e&longs;&longs;e, &longs;ed noxiam exitio&longs;amque. </s>
  
  <s><lb/>I&longs;tis autem trag&oelig;dijs uiri boni complures ita <expan abbr="perturb&atilde;tur">perturbantur</expan>, ut odium acer <lb/>bi&longs;simum in metalla concipiant, eaque pror&longs;us non gigni uelint, aut genita <lb/>&agrave; nemine omnium effodi. </s>
  
 <s>Sed quo magis &longs;ingularem illorum integrita&shy;<lb/>tem &amp; innocentiam bonitatemque laudo, e&ograve; maiori cur&aelig; mihi erit, ut om&shy;<lb/>nis error ex eorum animis extirpetur, ac funditus tollatur, utque aperiatur <lb/>&longs;ententia uera, &amp; humano generi perutilis. </s> <s>Sed quo magis &longs;ingularem illorum integrita&shy;<lb/>tem &amp; innocentiam bonitatemque laudo, e&ograve; maiori cur&aelig; mihi erit, ut om&shy;<lb/>nis error ex eorum animis extirpetur, ac funditus tollatur, utque aperiatur <lb/>&longs;ententia uera, &amp; humano generi perutilis. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan> qui metalla accu&longs;ant <lb/>&amp; ea u&longs;u abdicant, non uident&longs;e Deum ip&longs;um accu&longs;are, &amp; &longs;celerum dam&shy;<lb/>nare, ut quem res qua&longs;dam fru&longs;tra ac &longs;ine cau&longs;a condidi&longs;&longs;e autument, &amp; <lb/>malorum autorem e&longs;&longs;e putent, qu&aelig; &longs;an&egrave; &longs;ententia pijs hominibus &amp; peri <lb/>tis uiris digna non e&longs;t. </s> <s><expan abbr="Prim&utilde;">Primum</expan> qui metalla accu&longs;ant <lb/>&amp; ea u&longs;u abdicant, non uident&longs;e Deum ip&longs;um accu&longs;are, &amp; &longs;celerum dam&shy;<lb/>nare, ut quem res qua&longs;dam fru&longs;tra ac &longs;ine cau&longs;a condidi&longs;&longs;e autument, &amp; <lb/>malorum autorem e&longs;&longs;e putent, qu&aelig; &longs;an&egrave; &longs;ententia pijs hominibus &amp; peri <lb/>tis uiris digna non e&longs;t. </s>
  
  
 <s>Deinde, metalla cert&egrave; terra non <expan abbr="rec&otilde;dit">recondit</expan> in profun&shy;<lb/>do, propterea quod ea ab hominibus fodi non uelit, &longs;ed quia prouida &longs;o <lb/>lersque natura <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> cuique rei locum dedit, ea gignit in uenis et fibris <expan abbr="c&otilde;mi&longs;&longs;u">commi&longs;&longs;u</expan> <lb/>risque &longs;axorum, tan quam in ua&longs;is proprijs, &amp; materi&aelig; receptaculis: etenim <lb/>in reliquis elementis aut gigni non po&longs;&longs;unt, qu&ograve;d ip&longs;is materia de&longs;it, aut <lb/>genita in aere, id quod perraro euenit, non reperiunt locum con&longs;i&longs;tendi, <lb/>&longs;ed &longs;ua ui &longs;uoque pondere deor&longs;um in terram feruntur. </s> <s>Deinde, metalla cert&egrave; terra non <expan abbr="rec&otilde;dit">recondit</expan> in profun&shy;<lb/>do, propterea quod ea ab hominibus fodi non uelit, &longs;ed quia prouida &longs;o <lb/>lersque natura <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> cuique rei locum dedit, ea gignit in uenis et fibris <expan abbr="c&otilde;mi&longs;&longs;u">commi&longs;&longs;u</expan> <lb/>risque &longs;axorum, tan quam in ua&longs;is proprijs, &amp; materi&aelig; receptaculis: etenim <lb/>in reliquis elementis aut gigni non po&longs;&longs;unt, qu&ograve;d ip&longs;is materia de&longs;it, aut <lb/>genita in aere, id quod perraro euenit, non reperiunt locum con&longs;i&longs;tendi, <lb/>&longs;ed &longs;ua ui &longs;uoque pondere deor&longs;um in terram feruntur. </s>
  
  
 <s>Cum igitur metal&shy;<lb/>la &longs;edem propriam et &longs;tabilem <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> in ui&longs;ceribus terr&aelig;, quis non uidet <lb/>i&longs;tos, id quod uolunt probabili <expan abbr="argum&etilde;tatione">argumentatione</expan> non concludere? </s> <s>Cum igitur metal&shy;<lb/>la &longs;edem propriam et &longs;tabilem <expan abbr="habe&atilde;t">habeant</expan> in ui&longs;ceribus terr&aelig;, quis non uidet <lb/>i&longs;tos, id quod uolunt probabili <expan abbr="argum&etilde;tatione">argumentatione</expan> non concludere? </s>
  
  
 <s>Sed di&shy;<lb/>cunt: quanquam metalla &longs;unt in terra, ut in proprio &longs;ui ortus loco locata, <lb/>quia tamen inclu&longs;a &amp; abdita latent in occulto, non &longs;unt eruenda. </s> <s>Sed di&shy;<lb/>cunt: quanquam metalla &longs;unt in terra, ut in proprio &longs;ui ortus loco locata, <lb/>quia tamen inclu&longs;a &amp; abdita latent in occulto, non &longs;unt eruenda. </s>
  
  
 <s>Ego au&shy;<lb/>tem i&longs;tis reprehen&longs;oribus nimium mole&longs;tis pro metallis pi&longs;ces regeram, <lb/>quos occultos &amp; latentes in aquis, marinis etiam, capimus, cum multo <lb/>magis alienum &longs;it ab hominis terreni animalis uita maris interiora, qu&agrave;m <lb/>terr&aelig; ui&longs;cera &longs;crutari. </s> <s>Ego au&shy;<lb/>tem i&longs;tis reprehen&longs;oribus nimium mole&longs;tis pro metallis pi&longs;ces regeram, <lb/>quos occultos &amp; latentes in aquis, marinis etiam, capimus, cum multo <lb/>magis alienum &longs;it ab hominis terreni animalis uita maris interiora, qu&agrave;m <lb/>terr&aelig; ui&longs;cera &longs;crutari. </s>
  
  <s>Siquidem ut aues ad liber&egrave; uolitandum per aerem <pb pagenum="9"/>nat&aelig; &longs;unt, ita pi&longs;ces ad peruagandas aquas, c&aelig;teris autem animantibus <lb/>natura dedit terram, ut in ea habitent, homini pr&aelig;terea ut ip&longs;am colat, &amp; <lb/>ex eius cauernis metalla aliaque fo&longs;silia eliciat. </s>
 <s>Siquidem ut aues ad liber&egrave; uolitandum per aerem  
 <pb pagenum="9"/>nat&aelig; &longs;unt, ita pi&longs;ces ad peruagandas aquas, c&aelig;teris autem animantibus <lb/>natura dedit terram, ut in ea habitent, homini pr&aelig;terea ut ip&longs;am colat, &amp; <lb/>ex eius cauernis metalla aliaque fo&longs;silia eliciat. </s> 
  
  
 <s>Rur&longs;us ijdem dicunt pi&longs;ci&shy;<lb/>bus ue&longs;cimur, at fo&longs;&longs;ilibus neque fames &longs;itisque depellitur, neque utilia &longs;unt ad <lb/>corpus ue&longs;tiendum: quod e&longs;t alterum argumentum, quo <expan abbr="contend&utilde;t">contendunt</expan> pro&shy;<lb/>bare, metalla eruenda non e&longs;&longs;e. </s> <s>Rur&longs;us ijdem dicunt pi&longs;ci&shy;<lb/>bus ue&longs;cimur, at fo&longs;&longs;ilibus neque fames &longs;itisque depellitur, neque utilia &longs;unt ad <lb/>corpus ue&longs;tiendum: quod e&longs;t alterum argumentum, quo <expan abbr="contend&utilde;t">contendunt</expan> pro&shy;<lb/>bare, metalla eruenda non e&longs;&longs;e. </s>
  
  
 <s>Verum homo &longs;ine metallis non pote&longs;t pa <lb/>rare ea, qu&aelig; &longs;uppeditant ad uictum &amp; ad ue&longs;titum. </s> <s>Verum homo &longs;ine metallis non pote&longs;t pa <lb/>rare ea, qu&aelig; &longs;uppeditant ad uictum &amp; ad ue&longs;titum. </s>
  
  
 <s>Etenim cum res ru&longs;ti&shy;<lb/>ca maximam uictus copiam pr&aelig;beat no&longs;tris corporibus, primum nullus <lb/>labor ab&longs;oluitur &amp; perficitur &longs;ine in&longs;trumentis, &longs;iquidem terra &longs;ubigitur <lb/>uomeribus &amp; dentalibus, dolabra refo diuntur pr&aelig;fract&aelig; &longs;tirpes &amp; radi&shy;<lb/>ces &longs;umm&aelig;, &longs;emen &longs;par&longs;um occatur, &longs;eges &longs;arritur &amp; runcatur: matura fru <lb/>ges falcibus cum parte culmi deme&longs;&longs;a in area deteritur, aut &longs;pic&aelig; eius reci <lb/>&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;duntur">conduntur</expan> in horreum, &amp; po&longs;tea tribulis tunduntur, ac uannis <expan abbr="expur-g&atilde;tur">expur&shy;<lb/>gantur</expan>, pura denique frumenta &amp; legumina granario <expan abbr="infer&utilde;tur">inferuntur</expan>, ex quo <expan abbr="pro-m&utilde;tur">pro&shy;<lb/>muntur</expan> rur&longs;us cum res h&aelig;c po&longs;tulat, aut flagitat nece&longs;sitas. </s> <s>Etenim cum res ru&longs;ti&shy;<lb/>ca maximam uictus copiam pr&aelig;beat no&longs;tris corporibus, primum nullus <lb/>labor ab&longs;oluitur &amp; perficitur &longs;ine in&longs;trumentis, &longs;iquidem terra &longs;ubigitur <lb/>uomeribus &amp; dentalibus, dolabra refo diuntur pr&aelig;fract&aelig; &longs;tirpes &amp; radi&shy;<lb/>ces &longs;umm&aelig;, &longs;emen &longs;par&longs;um occatur, &longs;eges &longs;arritur &amp; runcatur: matura fru <lb/>ges falcibus cum parte culmi deme&longs;&longs;a in area deteritur, aut &longs;pic&aelig; eius reci <lb/>&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;duntur">conduntur</expan> in horreum, &amp; po&longs;tea tribulis tunduntur, ac uannis <expan abbr="expur-g&atilde;tur">expur&shy;<lb/>gantur</expan>, pura denique frumenta &amp; legumina granario <expan abbr="infer&utilde;tur">inferuntur</expan>, ex quo <expan abbr="pro-m&utilde;tur">pro&shy;<lb/>muntur</expan> rur&longs;us cum res h&aelig;c po&longs;tulat, aut flagitat nece&longs;sitas. </s>
  
  
 <s>Iam ad fructus <lb/>meliores &amp; uberiores capiendos ex arboribus &amp; fruticibus nobis opus <lb/>e&longs;t pa&longs;tinatione, putatione, in&longs;itione, qu&aelig; iterum &longs;ine in&longs;trumentis fieri <lb/>non queunt, ut necliquores, lac dico, mel, uinum, oleum &longs;ine ua&longs;is coer&shy;<lb/>cere &amp; continere po&longs;&longs;umus: nec tot generum animantes &longs;ine &longs;tabulis tue&shy;<lb/>ri &agrave; pluuia diutina et &agrave; frigore intolerabili. </s> <s>Iam ad fructus <lb/>meliores &amp; uberiores capiendos ex arboribus &amp; fruticibus nobis opus <lb/>e&longs;t pa&longs;tinatione, putatione, in&longs;itione, qu&aelig; iterum &longs;ine in&longs;trumentis fieri <lb/>non queunt, ut necliquores, lac dico, mel, uinum, oleum &longs;ine ua&longs;is coer&shy;<lb/>cere &amp; continere po&longs;&longs;umus: nec tot generum animantes &longs;ine &longs;tabulis tue&shy;<lb/>ri &agrave; pluuia diutina et &agrave; frigore intolerabili. </s>
  
  
 <s>In&longs;trumenta autem ru&longs;tica ple <lb/>raque &longs;unt ferrea, ut uomer, dentale, dolabra, dentes quos habet occa, &longs;ar&shy;<lb/>culum, runcina, falx f&oelig;naria, <expan abbr="&longs;tram&etilde;taria">&longs;tramentaria</expan>, arboraria, uineatica, <expan abbr="rutr&utilde;">rutrum</expan>, &longs;cal&shy;<lb/>pellum, furc&aelig;, &longs;cirpicul&aelig;: ua&longs;a uero &aelig;nea uel plumbea. </s> <s>In&longs;trumenta autem ru&longs;tica ple <lb/>raque &longs;unt ferrea, ut uomer, dentale, dolabra, dentes quos habet occa, &longs;ar&shy;<lb/>culum, runcina, falx f&oelig;naria, <expan abbr="&longs;tram&etilde;taria">&longs;tramentaria</expan>, arboraria, uineatica, <expan abbr="rutr&utilde;">rutrum</expan>, &longs;cal&shy;<lb/>pellum, furc&aelig;, &longs;cirpicul&aelig;: ua&longs;a uero &aelig;nea uel plumbea. </s>
  
  
 <s>Atneque in&longs;tru&shy;<lb/>menta uas&aacute;ue lignea &longs;ine ferro &longs;unt fabricata: neque cella uinaria, uel olea&shy;<lb/>ria, neque &longs;tabulum, neque ulla alia uill&aelig; pars &longs;ine in&longs;trumentis ferreis potu&shy;<lb/>it &aelig;dificari. </s> <s>Atneque in&longs;tru&shy;<lb/>menta uas&aacute;ue lignea &longs;ine ferro &longs;unt fabricata: neque cella uinaria, uel olea&shy;<lb/>ria, neque &longs;tabulum, neque ulla alia uill&aelig; pars &longs;ine in&longs;trumentis ferreis potu&shy;<lb/>it &aelig;dificari. </s>
  
  
 <s>Deinde &longs;iue ex pecuarijs pa&longs;tionibus abducantur ad <expan abbr="lanien&atilde;">lanienam</expan> <lb/>taurus, ueruex, h&aelig;dus &amp; alia eiu&longs;dem generis animalia, &longs;iue ex uillaticis <lb/>auiarius coco tradat pullum, gallinam, eapum, num &longs;ine &longs;ecuribus aut cul <lb/>tris animantes &longs;ecari ac diuidi po&longs;&longs;unt? </s> <s>Deinde &longs;iue ex pecuarijs pa&longs;tionibus abducantur ad <expan abbr="lanien&atilde;">lanienam</expan> <lb/>taurus, ueruex, h&aelig;dus &amp; alia eiu&longs;dem generis animalia, &longs;iue ex uillaticis <lb/>auiarius coco tradat pullum, gallinam, eapum, num &longs;ine &longs;ecuribus aut cul <lb/>tris animantes &longs;ecari ac diuidi po&longs;&longs;unt? </s>
  
  
 <s>Vt nihil hic dicam de ahenis, et co <lb/>calis &aelig;neis, quia ad coquendas carnes eundem u&longs;um afferant fictilia, qu&aelig; <lb/>ne ip&longs;a quidem &longs;ine in&longs;trumentis &agrave; figulo fingi formarique queunt, ut nec <lb/>&longs;ine ferro in&longs;trumenta ulla ex ligno fieri. </s> <s>Vt nihil hic dicam de ahenis, et co <lb/>calis &aelig;neis, quia ad coquendas carnes eundem u&longs;um afferant fictilia, qu&aelig; <lb/>ne ip&longs;a quidem &longs;ine in&longs;trumentis &agrave; figulo fingi formarique queunt, ut nec <lb/>&longs;ine ferro in&longs;trumenta ulla ex ligno fieri. </s>
  
  
 <s>Cum autem homini pr&aelig;terea <lb/>uictum pr&aelig;beant uenatio, aucupium, pi&longs;catus, n&oacute;nne uenator ceruum ir&shy;<lb/>retitum uenabulo tran&longs;uerberat? </s> <s>Cum autem homini pr&aelig;terea <lb/>uictum pr&aelig;beant uenatio, aucupium, pi&longs;catus, n&oacute;nne uenator ceruum ir&shy;<lb/>retitum uenabulo tran&longs;uerberat? </s>
  
  
 <s>&longs;tantem current&eacute;mue &longs;agitta configit? </s> <s>&longs;tantem current&eacute;mue &longs;agitta configit? </s>
  
  
 <s><lb/>uel globulo bombard&aelig; traijcit? </s> <s><lb/>uel globulo bombard&aelig; traijcit? </s>
  
  
 <s>n&oacute;nne auceps item tetraonem uel pha&longs;i&shy;<lb/>anum ictu &longs;agitt&aelig; conficit? </s> <s>n&oacute;nne auceps item tetraonem uel pha&longs;i&shy;<lb/>anum ictu &longs;agitt&aelig; conficit? </s>
  
  
 <s>aut in eius corpus globulum bombard&aelig; im&shy;<lb/>mittit? </s> <s>aut in eius corpus globulum bombard&aelig; im&shy;<lb/>mittit? </s>
  
  
 <s>Vt taceam tendiculas aliaque in&longs;trumenta, quibus capitur attagen <lb/>&amp; picus, ali&aelig;que &longs;ylue&longs;tres uolucres, ne &longs;ingulas intempe&longs;tiue nunc&longs;peci&shy;<lb/>atim per&longs;equar. </s> <s>Vt taceam tendiculas aliaque in&longs;trumenta, quibus capitur attagen <lb/>&amp; picus, ali&aelig;que &longs;ylue&longs;tres uolucres, ne &longs;ingulas intempe&longs;tiue nunc&longs;peci&shy;<lb/>atim per&longs;equar. </s>
  
  
 <s>Pi&longs;cator denique n&oacute;nne hamo &amp; uerriculo capit pi&longs;ces in <lb/>mari, in maritimis uiuarijs, in pi&longs;cinis, in fluuijs? </s> <s>Pi&longs;cator denique n&oacute;nne hamo &amp; uerriculo capit pi&longs;ces in <lb/>mari, in maritimis uiuarijs, in pi&longs;cinis, in fluuijs? </s>
  
  
 <s>At hamus ferreus e&longs;t, &amp; <lb/>&egrave; uerriculo interdum plumbeas aut ferreas ma&longs;&longs;as appen&longs;as uidemus, pi&longs;&shy;<lb/>ces autem capti plerique mox cultris &amp; &longs;ecuribus in fru&longs;ta &longs;ecantur aut ex&shy;<lb/>enterantur. </s> <s>At hamus ferreus e&longs;t, &amp; <lb/>&egrave; uerriculo interdum plumbeas aut ferreas ma&longs;&longs;as appen&longs;as uidemus, pi&longs;&shy;<lb/>ces autem capti plerique mox cultris &amp; &longs;ecuribus in fru&longs;ta &longs;ecantur aut ex&shy;<lb/>enterantur. </s>
  
  
 <s>Sed de uictu &longs;atis &longs;uperque dictum: Nunc dicam de ue&longs;titu, <lb/>qui fit ex lana, lino, pennis, pilis, pellibus, corio. </s> <s>Sed de uictu &longs;atis &longs;uperque dictum: Nunc dicam de ue&longs;titu, <lb/>qui fit ex lana, lino, pennis, pilis, pellibus, corio. </s>
  
  <s>Verum oues primo <expan abbr="t&otilde;-dentur">ton&shy;<lb/>dentur</expan>, deinde lana pectitur: tum ducuntur fila, po&longs;tea &longs;tamen <expan abbr="&longs;u&longs;p&etilde;ditur">&longs;u&longs;penditur</expan> <pb pagenum="10"/>in pannuleio, &longs;ub quod &longs;ubit &longs;ubtegmen, idque pectine feritur, ut tandem <lb/>ex filis tantum: uel ex filis &amp; pilis fiat pannus. </s>
 <s>Verum oues primo <expan abbr="t&otilde;-dentur">ton&shy;<lb/>dentur</expan>, deinde lana pectitur: tum ducuntur fila, po&longs;tea &longs;tamen <expan abbr="&longs;u&longs;p&etilde;ditur">&longs;u&longs;penditur</expan>  
 <pb pagenum="10"/>in pannuleio, &longs;ub quod &longs;ubit &longs;ubtegmen, idque pectine feritur, ut tandem <lb/>ex filis tantum: uel ex filis &amp; pilis fiat pannus. </s> 
  
  
 <s>Linum uero uul&longs;um primo <lb/>pectitur hamis. </s> <s>Linum uero uul&longs;um primo <lb/>pectitur hamis. </s>
  
  
 <s>mox mergitur in aquas, rur&longs;usque &longs;iccatur: tum tu&longs;um &longs;ti&shy;<lb/>pario malleo uel confractum carminatur, deinde extenuatur in fila, po&longs;t&shy;<lb/>remo texitur tela. </s> <s>mox mergitur in aquas, rur&longs;usque &longs;iccatur: tum tu&longs;um &longs;ti&shy;<lb/>pario malleo uel confractum carminatur, deinde extenuatur in fila, po&longs;t&shy;<lb/>remo texitur tela. </s>
  
  
 <s>Sed artifex panni aut textor num aliquod habet in&longs;tru <lb/>mentum non ferreum? </s> <s>Sed artifex panni aut textor num aliquod habet in&longs;tru <lb/>mentum non ferreum? </s>
  
  
 <s>uel ligneum &longs;ine ferro factum? </s> <s>uel ligneum &longs;ine ferro factum? </s>
  
  
 <s>iam &longs;arcinatori di&longs;&shy;<lb/>cin dendus pannus uel tela: num id &longs;ine cultro uel forfice faciet? </s> <s>iam &longs;arcinatori di&longs;&shy;<lb/>cin dendus pannus uel tela: num id &longs;ine cultro uel forfice faciet? </s>
  
  
 <s>num <expan abbr="c&otilde;-&longs;uet">con&shy;<lb/>&longs;uet</expan> ullam ue&longs;tem &longs;ine acu? </s> <s>num <expan abbr="c&otilde;-&longs;uet">con&shy;<lb/>&longs;uet</expan> ullam ue&longs;tem &longs;ine acu? </s>
  
  
 <s>ne populus quidem tran&longs;marinus pennarum <lb/>contextu corporis tegumentum faciet &longs;ine ijsdem in&longs;trumentis, nec pelli&shy;<lb/>ones ip&longs;is carere po&longs;&longs;unt cuiu&longs;cunque generis animantium &longs;uant pelles. </s> <s>ne populus quidem tran&longs;marinus pennarum <lb/>contextu corporis tegumentum faciet &longs;ine ijsdem in&longs;trumentis, nec pelli&shy;<lb/>ones ip&longs;is carere po&longs;&longs;unt cuiu&longs;cunque generis animantium &longs;uant pelles. </s>
  
  
 <s>Et <lb/>&longs;utor indiget &longs;calpri, quo &longs;cindat coriu: cultri, quo radat: &longs;ubul&aelig;, qua per&shy;<lb/>foret, ut po&longs;sit <expan abbr="c&otilde;ficere">conficere</expan> calceos. </s> <s>Et <lb/>&longs;utor indiget &longs;calpri, quo &longs;cindat coriu: cultri, quo radat: &longs;ubul&aelig;, qua per&shy;<lb/>foret, ut po&longs;sit <expan abbr="c&otilde;ficere">conficere</expan> calceos. </s>
  
  
 <s>Sed h&aelig;c tegumenta corporum uel texta <lb/>uel &longs;uta &longs;unt. </s> <s>Sed h&aelig;c tegumenta corporum uel texta <lb/>uel &longs;uta &longs;unt. </s>
  
  
 <s>&AElig;dificia uero qu&aelig; idem corpus tuentur ab imbribus, uen&shy;<lb/>tis, frigore, calore, non <expan abbr="extru&utilde;tur">extruuntur</expan> &longs;ine &longs;ecuri, &longs;erra, terebro. </s> <s>&AElig;dificia uero qu&aelig; idem corpus tuentur ab imbribus, uen&shy;<lb/>tis, frigore, calore, non <expan abbr="extru&utilde;tur">extruuntur</expan> &longs;ine &longs;ecuri, &longs;erra, terebro. </s>
  
  
 <s>Sed quid plu&shy;<lb/>ribus uerbis opus e&longs;t? </s> <s>Sed quid plu&shy;<lb/>ribus uerbis opus e&longs;t? </s>
  
  
 <s>Metallis ex u&longs;u hominum &longs;ublatis, tollitur omnis <lb/>ratio &amp; tuend&aelig; &longs;u&longs;tentand&aelig;que ualetudinis, &amp; tenendi cur&longs;um uit&aelig; cul&shy;<lb/>tioris. </s> <s>Metallis ex u&longs;u hominum &longs;ublatis, tollitur omnis <lb/>ratio &amp; tuend&aelig; &longs;u&longs;tentand&aelig;que ualetudinis, &amp; tenendi cur&longs;um uit&aelig; cul&shy;<lb/>tioris. </s>
  
  
 <s>Etenim homines <expan abbr="f&oelig;di&longs;sim&atilde;">f&oelig;di&longs;simam</expan> et mi&longs;errimam uitam degerent inter fe <lb/>ras, ni metalla e&longs;&longs;ent, redirent ad glandes atque &longs;ylue&longs;tria poma &amp; pruna: <lb/>herbis &amp; radicibus euul&longs;is ue&longs;cerentur, unguibus foderent &longs;peluncas, in <lb/>quibus noctu iacerent, interdiu in &longs;yluis &amp; campis pa&longs;sim more <expan abbr="be&longs;tiar&utilde;">be&longs;tiarum</expan> <lb/>uagarentur, qu&aelig;res quia hominis ratione, pre&longs;tanti&longs;sima &amp; optima na&shy;<lb/>tur&aelig; dote, pror&longs;us e&longs;t indigna, ade&oacute;ne qui&longs;quam erit &longs;tultus aut perti&shy;<lb/>nax, ut metalla ad uictum ue&longs;titumque nece&longs;&longs;aria e&longs;&longs;e, &amp; ad uitam <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> <lb/>tuendam pertinere, non concedat? </s> <s>Etenim homines <expan abbr="f&oelig;di&longs;sim&atilde;">f&oelig;di&longs;simam</expan> et mi&longs;errimam uitam degerent inter fe <lb/>ras, ni metalla e&longs;&longs;ent, redirent ad glandes atque &longs;ylue&longs;tria poma &amp; pruna: <lb/>herbis &amp; radicibus euul&longs;is ue&longs;cerentur, unguibus foderent &longs;peluncas, in <lb/>quibus noctu iacerent, interdiu in &longs;yluis &amp; campis pa&longs;sim more <expan abbr="be&longs;tiar&utilde;">be&longs;tiarum</expan> <lb/>uagarentur, qu&aelig;res quia hominis ratione, pre&longs;tanti&longs;sima &amp; optima na&shy;<lb/>tur&aelig; dote, pror&longs;us e&longs;t indigna, ade&oacute;ne qui&longs;quam erit &longs;tultus aut perti&shy;<lb/>nax, ut metalla ad uictum ue&longs;titumque nece&longs;&longs;aria e&longs;&longs;e, &amp; ad uitam <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> <lb/>tuendam pertinere, non concedat? </s>
  
  
 <s>Tum quia metallici plerumque <expan abbr="fodi&utilde;t">fodiunt</expan> <lb/>montes nihil frugum ferentes, &amp; ualles tenebris circumfu&longs;as agris ua&longs;tita <lb/>tem exiguam aut nullam inferunt. </s> <s>Tum quia metallici plerumque <expan abbr="fodi&utilde;t">fodiunt</expan> <lb/>montes nihil frugum ferentes, &amp; ualles tenebris circumfu&longs;as agris ua&longs;tita <lb/>tem exiguam aut nullam inferunt. </s>
  
  
 <s>Po&longs;trem&ograve; ubi &longs;ylu&aelig; &amp; nemora &longs;ucci&shy;<lb/>duntur, ibi fruticum et arborum radicibus extirpatis frumenta &longs;erunt, qul <lb/>noui agri tam uberes breui efferunt fruges, ut damna, qu&aelig; lignis carius e&shy;<lb/>mendis faciunt incol&aelig;, relarciant. </s> <s>Po&longs;trem&ograve; ubi &longs;ylu&aelig; &amp; nemora &longs;ucci&shy;<lb/>duntur, ibi fruticum et arborum radicibus extirpatis frumenta &longs;erunt, qul <lb/>noui agri tam uberes breui efferunt fruges, ut damna, qu&aelig; lignis carius e&shy;<lb/>mendis faciunt incol&aelig;, relarciant. </s>
  
  
 <s>Atque metallis, qu&aelig; ex uenis conflan&shy;<lb/>tur, alibi innumer&aelig; uolueres, be&longs;ti&aelig; edules, pi&longs;ces comparari, &amp; ad loca <lb/>monto&longs;a afferri po&longs;&longs;unt. </s> <s>Atque metallis, qu&aelig; ex uenis conflan&shy;<lb/>tur, alibi innumer&aelig; uolueres, be&longs;ti&aelig; edules, pi&longs;ces comparari, &amp; ad loca <lb/>monto&longs;a afferri po&longs;&longs;unt. </s>
  
  
 <s>Abeo ad exempla: Bias Prienen&longs;is capta patria <lb/>nihil de rebus precio&longs;is exportauit ex urbe, ut uir qui habitus e&longs;t &longs;apiens, <lb/>ab ho&longs;tibus &longs;ibi periculum non metuerit, quanquam hoc de eo dici uere <lb/>non po&longs;sit, quod &longs;e coniecerit in fugam, non magna mihi res uidetur e&longs;&longs;e, <lb/>iacturam horum etiam bonorum facere, perdita domo, pr&aelig;dijs, patria <lb/>ip&longs;a, qua nihil charius. </s> <s>Abeo ad exempla: Bias Prienen&longs;is capta patria <lb/>nihil de rebus precio&longs;is exportauit ex urbe, ut uir qui habitus e&longs;t &longs;apiens, <lb/>ab ho&longs;tibus &longs;ibi periculum non metuerit, quanquam hoc de eo dici uere <lb/>non po&longs;sit, quod &longs;e coniecerit in fugam, non magna mihi res uidetur e&longs;&longs;e, <lb/>iacturam horum etiam bonorum facere, perdita domo, pr&aelig;dijs, patria <lb/>ip&longs;a, qua nihil charius. </s>
  
  
 <s>Quin ego iudicarem Biantem i&longs;tius generis bona <lb/>contemp&longs;i&longs;se, ac pro nihilo puta&longs;&longs;e, &longs;i anteaquam patria capta e&longs;&longs;et, ea lar&shy;<lb/>gitus e&longs;&longs;et cognatis &amp; amicis, aut di&longs;tribui&longs;&longs;et in egenti&longs;simos homines: <lb/>nam idip&longs;um &longs;ine <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> feci&longs;&longs;et &longs;ua &longs;ponte, hoc, quod tantopere mi&shy;<lb/>ratur Gr&aelig;cia, ui <expan abbr="ho&longs;ti&utilde;">ho&longs;tium</expan> coactus &amp; fractus metu feci&longs;&longs;e uideri pote&longs;t. </s> <s>Quin ego iudicarem Biantem i&longs;tius generis bona <lb/>contemp&longs;i&longs;se, ac pro nihilo puta&longs;&longs;e, &longs;i anteaquam patria capta e&longs;&longs;et, ea lar&shy;<lb/>gitus e&longs;&longs;et cognatis &amp; amicis, aut di&longs;tribui&longs;&longs;et in egenti&longs;simos homines: <lb/>nam idip&longs;um &longs;ine <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;ia">controuer&longs;ia</expan> feci&longs;&longs;et &longs;ua &longs;ponte, hoc, quod tantopere mi&shy;<lb/>ratur Gr&aelig;cia, ui <expan abbr="ho&longs;ti&utilde;">ho&longs;tium</expan> coactus &amp; fractus metu feci&longs;&longs;e uideri pote&longs;t. </s>
  
  
 <s>So&shy;<lb/>crates uero non &longs;preuit aurum, &longs;ed docendi precium noluit &longs;ibi per&longs;olui. </s> <s>So&shy;<lb/>crates uero non &longs;preuit aurum, &longs;ed docendi precium noluit &longs;ibi per&longs;olui. </s>
  
  <s><lb/>At Ari&longs;tippus Cyrenen&longs;is &longs;i comporta&longs;&longs;et ip&longs;e atque &longs;erua&longs;&longs;et <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan>, quod <lb/>iu&longs;sit &longs;eruos de &longs;e abijcere, potui&longs;&longs;et emereres qu&aelig; <expan abbr="expet&utilde;tur">expetuntur</expan> ad u&longs;us ui&shy;<lb/>t&aelig; nece&longs;&longs;arias &amp; propter ege&longs;tatem non habui&longs;&longs;et nece&longs;&longs;e adulari Diony&shy;<lb/>&longs;ium Sicili&aelig; tyrannum, nec unquam ex eo nominatus fui&longs;&longs;et regius canis. <pb pagenum="11"/>Quocirca Dama&longs;ippus Horatianus carpens <expan abbr="Staber&utilde;">Staberum</expan> maximi &aelig;&longs;timan&shy;<lb/>tem diuitias inquit:</s></p><p type="main">
  
 <s><lb/>At Ari&longs;tippus Cyrenen&longs;is &longs;i comporta&longs;&longs;et ip&longs;e atque &longs;erua&longs;&longs;et <expan abbr="aur&utilde;">aurum</expan>, quod <lb/>iu&longs;sit &longs;eruos de &longs;e abijcere, potui&longs;&longs;et emereres qu&aelig; <expan abbr="expet&utilde;tur">expetuntur</expan> ad u&longs;us ui&shy;<lb/>t&aelig; nece&longs;&longs;arias &amp; propter ege&longs;tatem non habui&longs;&longs;et nece&longs;&longs;e adulari Diony&shy;<lb/>&longs;ium Sicili&aelig; tyrannum, nec unquam ex eo nominatus fui&longs;&longs;et regius canis.  <s>Quid &longs;imile i&longs;ti</s></p><p type="main">
 <pb pagenum="11"/>Quocirca Dama&longs;ippus Horatianus carpens <expan abbr="Staber&utilde;">Staberum</expan> maximi &aelig;&longs;timan&shy;<lb/>tem diuitias inquit:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quid &longs;imile i&longs;ti</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Gr&aelig;cus Ari&longs;tippus? </s> <s>Gr&aelig;cus Ari&longs;tippus? </s>
  
  <s>qui &longs;eruos proijcere aurum</s></p><p type="main">
  
 <s>qui &longs;eruos proijcere aurum</s> <s>In media iu&longs;sit Libya, quia tardius irent</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>In media iu&longs;sit Libya, quia tardius irent</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Propter onus &longs;egnes, uter e&longs;t in&longs;anior horum?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>In&longs;anit enim qui pluris facit diuitias, qu&agrave;m uirtutes. </s> <s>Propter onus &longs;egnes, uter e&longs;t in&longs;anior horum?</s></p><p type="main">
  
  <s>In&longs;anit enim qui pluris facit diuitias, qu&agrave;m uirtutes. </s>
  
 <s>In&longs;anit etiam qui <lb/>ea&longs;dem re&longs;puit, ac pro nihilo ducit, cum liceat ip&longs;is bene uti. </s> <s>In&longs;anit etiam qui <lb/>ea&longs;dem re&longs;puit, ac pro nihilo ducit, cum liceat ip&longs;is bene uti. </s>
  
  
 <s>Quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>idem Ari&longs;tippus ali&agrave;s aurum ab nauigio proiecit in mare, animo magno <lb/>&amp; prudenti eam rem egit. </s> <s>Quod <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> <lb/>idem Ari&longs;tippus ali&agrave;s aurum ab nauigio proiecit in mare, animo magno <lb/>&amp; prudenti eam rem egit. </s>
  
  
 <s>Siquidem cum aduerteret e&longs;&longs;e piratarum &longs;ca&shy;<lb/>pham, in qua uehebatur, timuit de uita &longs;ua, numerauitque aurum, &amp; cum <lb/>id &longs;ponte eieci&longs;&longs;et in mare, tanquam feci&longs;&longs;et inuitus, ingemuit: &longs;ed po&longs;te&shy;<lb/>aquam eua&longs;i&longs;&longs;et ex periculo, dixit: ip&longs;um aurum perij&longs;&longs;e &longs;atius e&longs;t, qu&agrave;m <lb/>me perij&longs;&longs;e eius cau&longs;a. </s> <s>Siquidem cum aduerteret e&longs;&longs;e piratarum &longs;ca&shy;<lb/>pham, in qua uehebatur, timuit de uita &longs;ua, numerauitque aurum, &amp; cum <lb/>id &longs;ponte eieci&longs;&longs;et in mare, tanquam feci&longs;&longs;et inuitus, ingemuit: &longs;ed po&longs;te&shy;<lb/>aquam eua&longs;i&longs;&longs;et ex periculo, dixit: ip&longs;um aurum perij&longs;&longs;e &longs;atius e&longs;t, qu&agrave;m <lb/>me perij&longs;&longs;e eius cau&longs;a. </s>
  
  
 <s>Verum e&longs;to, Philo&longs;ophi quidam &amp; Anacreon <lb/>Teius contemp&longs;erint aurum &amp; argentum, Anaxagoras etiam Clazome&shy;<lb/>nius fundos, qui oues alerent, de&longs;eruit: &amp; Crates Thebanus cum mole&longs;te <lb/>ferret &longs;e rei familiaris, aliarumque curas &longs;u&longs;tinere, &amp; his animum &longs;uum in <lb/>contemplando di&longs;trahi, bonis, qu&aelig; ualerent octo talenta, relictis, atque<lb/>&longs;umpto pallio &amp; pera pauper omnem curam, cogitationem, operam ad <lb/>philo&longs;ophiam <expan abbr="c&otilde;tulit">contulit</expan>. </s> <s>Verum e&longs;to, Philo&longs;ophi quidam &amp; Anacreon <lb/>Teius contemp&longs;erint aurum &amp; argentum, Anaxagoras etiam Clazome&shy;<lb/>nius fundos, qui oues alerent, de&longs;eruit: &amp; Crates Thebanus cum mole&longs;te <lb/>ferret &longs;e rei familiaris, aliarumque curas &longs;u&longs;tinere, &amp; his animum &longs;uum in <lb/>contemplando di&longs;trahi, bonis, qu&aelig; ualerent octo talenta, relictis, atque<lb/>&longs;umpto pallio &amp; pera pauper omnem curam, cogitationem, operam ad <lb/>philo&longs;ophiam <expan abbr="c&otilde;tulit">contulit</expan>. </s>
  
  
 <s>Num quod i&longs;ti philo&longs;ophi h&aelig;c &longs;preuerint, omnes <lb/>alij pecuariam rem non curarunt? </s> <s>Num quod i&longs;ti philo&longs;ophi h&aelig;c &longs;preuerint, omnes <lb/>alij pecuariam rem non curarunt? </s>
  
  
 <s>non coluerunt agros? </s> <s>non coluerunt agros? </s>
  
  
 <s>non habitarunt <lb/>domos? </s> <s>non habitarunt <lb/>domos? </s>
  
  
 <s>certe multi contr&agrave; cum diuitijs affluerent pr&aelig;clare in &longs;tudijs &longs;ci&shy;<lb/>enti&aelig; cognitionisque rerum diuinarum &amp; <expan abbr="humanar&utilde;">humanarum</expan> uer&longs;ati &longs;unt, ut Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, Cicero, Seneca. </s> <s>certe multi contr&agrave; cum diuitijs affluerent pr&aelig;clare in &longs;tudijs &longs;ci&shy;<lb/>enti&aelig; cognitionisque rerum diuinarum &amp; <expan abbr="humanar&utilde;">humanarum</expan> uer&longs;ati &longs;unt, ut Ari&shy;<lb/>&longs;toteles, Cicero, Seneca. </s>
  
  
 <s>Sed Phocioni non erat <expan abbr="integr&utilde;">integrum</expan>, aurum ab Alex&shy;<lb/>andro ad &longs;e mi&longs;&longs;um accipere. </s> <s>Sed Phocioni non erat <expan abbr="integr&utilde;">integrum</expan>, aurum ab Alex&shy;<lb/>andro ad &longs;e mi&longs;&longs;um accipere. </s>
  
  
 <s>Si enim eo uti uolui&longs;&longs;et, tam rex qu&agrave;m ip&longs;e <lb/>incurri&longs;&longs;et in odium offen&longs;ionemque populi Athenien&longs;is: qui populus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>po&longs;tea in uirum illum bonum ingratus fuit: nam eum <expan abbr="c&otilde;pulit">compulit</expan> ad hoc, ut <lb/>biberet cicutam. </s> <s>Si enim eo uti uolui&longs;&longs;et, tam rex qu&agrave;m ip&longs;e <lb/>incurri&longs;&longs;et in odium offen&longs;ionemque populi Athenien&longs;is: qui populus <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> <lb/>po&longs;tea in uirum illum bonum ingratus fuit: nam eum <expan abbr="c&otilde;pulit">compulit</expan> ad hoc, ut <lb/>biberet cicutam. </s>
  
  
 <s>Quid autem M. Curio, &amp; Fabricio Lu&longs;cino minus con&shy;<lb/>ueniens, qu&agrave;m aurum ab ho&longs;tibus accipere? </s> <s>Quid autem M. Curio, &amp; Fabricio Lu&longs;cino minus con&shy;<lb/>ueniens, qu&agrave;m aurum ab ho&longs;tibus accipere? </s>
  
  
 <s>qui his machinis &longs;perabant <lb/>eos po&longs;&longs;e labefactari, aut &longs;uis ciuibus in odium uenire uolebant, ut ip&longs;is <lb/>Romanis inter &longs;e di&longs;sidentibus rempub. </s> <s>qui his machinis &longs;perabant <lb/>eos po&longs;&longs;e labefactari, aut &longs;uis ciuibus in odium uenire uolebant, ut ip&longs;is <lb/>Romanis inter &longs;e di&longs;sidentibus rempub. </s>
  
  
 <s>funditus euerterent. </s> <s>funditus euerterent. </s>
  
  
 <s>Sed Lycur <lb/>gus debuerat auro &amp; argento utendi pr&aelig;cepta tradere Spartanis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> res <lb/>per &longs;e bonas tollere de medio. </s> <s>Sed Lycur <lb/>gus debuerat auro &amp; argento utendi pr&aelig;cepta tradere Spartanis, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> res <lb/>per &longs;e bonas tollere de medio. </s>
  
  
 <s>Babytacen&longs;es uero quis non uidet homi&shy;<lb/>nes fui&longs;&longs;e amentes &amp; inuidos? </s> <s>Babytacen&longs;es uero quis non uidet homi&shy;<lb/>nes fui&longs;&longs;e amentes &amp; inuidos? </s>
  
  
 <s>poterant enim auro mercari ea quibus in&shy;<lb/>digebant: uel ip&longs;um donare finitimis populis, ut eos &longs;ibi donis benefici&shy;<lb/>is que deuincirent. </s> <s>poterant enim auro mercari ea quibus in&shy;<lb/>digebant: uel ip&longs;um donare finitimis populis, ut eos &longs;ibi donis benefici&shy;<lb/>is que deuincirent. </s>
  
  
 <s>Po&longs;tremo Scytarch&aelig; &longs;olo auro argentique u&longs;u damnato, <lb/>auaritia &longs;e non pror&longs;us abdicarunt, quod auarus etiam &longs;it aliorum bono&shy;<lb/>rum po&longs;&longs;e&longs;&longs;or, &longs;i eis non utitur. </s> <s>Po&longs;tremo Scytarch&aelig; &longs;olo auro argentique u&longs;u damnato, <lb/>auaritia &longs;e non pror&longs;us abdicarunt, quod auarus etiam &longs;it aliorum bono&shy;<lb/>rum po&longs;&longs;e&longs;&longs;or, &longs;i eis non utitur. </s>
  
  
 <s>Nunc <expan abbr="re&longs;pondend&utilde;">re&longs;pondendum</expan> e&longs;t ad <expan abbr="c&otilde;uitia">conuitia</expan>, qui&shy;<lb/>bus res fo&longs;siles iactantur. </s> <s>Nunc <expan abbr="re&longs;pondend&utilde;">re&longs;pondendum</expan> e&longs;t ad <expan abbr="c&otilde;uitia">conuitia</expan>, qui&shy;<lb/>bus res fo&longs;siles iactantur. </s>
  
  
 <s>Itaque aurum &amp; argentum prim&ograve; uocant pe&longs;tes <lb/><expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, quod po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus interitus &amp; exitij cau&longs;a &longs;int: hoc autem mo&shy;<lb/>do qu&aelig; tandem res quam po&longs;sidemus, pe&longs;tis humani generis non dice&shy;<lb/>tur? </s> <s>Itaque aurum &amp; argentum prim&ograve; uocant pe&longs;tes <lb/><expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, quod po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus interitus &amp; exitij cau&longs;a &longs;int: hoc autem mo&shy;<lb/>do qu&aelig; tandem res quam po&longs;sidemus, pe&longs;tis humani generis non dice&shy;<lb/>tur? </s>
  
  
 <s>an equus? </s> <s>an equus? </s>
  
  
 <s>an ue&longs;tis? </s> <s>an ue&longs;tis? </s>
  
  
 <s>an denique aliud &longs;imile? </s> <s>an denique aliud &longs;imile? </s>
  
  
 <s>Vectus autem in equo <lb/>in&longs;igni, aut uiator bene ue&longs;titus cau&longs;a latroni fuerit, ut ab eo occideretur, <lb/>num igitur in equis non uehimur, &longs;ed pedibus iter facimus, quia pr&aelig;do <lb/>c&aelig;dem fecit ut raperet equum? </s> <s>Vectus autem in equo <lb/>in&longs;igni, aut uiator bene ue&longs;titus cau&longs;a latroni fuerit, ut ab eo occideretur, <lb/>num igitur in equis non uehimur, &longs;ed pedibus iter facimus, quia pr&aelig;do <lb/>c&aelig;dem fecit ut raperet equum? </s>
  
  
 <s>aut num ue&longs;titi non prodimus? </s> <s>aut num ue&longs;titi non prodimus? </s>
  
  <s>&longs;ed nudi, <pb pagenum="12"/>quia gra&longs;&longs;ator ferro uitam uiatori eripuit, ut eum &longs;poliaret ue&longs;te? </s>
 <s>&longs;ed nudi,  
 <pb pagenum="12"/>quia gra&longs;&longs;ator ferro uitam uiatori eripuit, ut eum &longs;poliaret ue&longs;te? </s> 
  
  
 <s>&longs;imilis <lb/>e&longs;t po&longs;&longs;e&longs;sio auri &amp; argenti. </s> <s>&longs;imilis <lb/>e&longs;t po&longs;&longs;e&longs;sio auri &amp; argenti. </s>
  
  
 <s>Quoniam uero his omnibus <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> uita be <lb/>ne carere non pote&longs;t, cauebimus &agrave; pr&aelig;datoribus, &amp; quia &longs;emper non po&longs; <lb/>&longs;umus ex eorum manibus effugere, e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> munus magi&longs;tratus, &longs;cele <lb/>ratos &amp; nefarios homines ad tortorem &amp; carnificem rapere. </s> <s>Quoniam uero his omnibus <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan> uita be <lb/>ne carere non pote&longs;t, cauebimus &agrave; pr&aelig;datoribus, &amp; quia &longs;emper non po&longs; <lb/>&longs;umus ex eorum manibus effugere, e&longs;t <expan abbr="propri&utilde;">proprium</expan> munus magi&longs;tratus, &longs;cele <lb/>ratos &amp; nefarios homines ad tortorem &amp; carnificem rapere. </s>
  
  
 <s>Belli etiam <lb/>cau&longs;a res fo&longs;siles non &longs;unt: ut enim cum unus aliquis Tyrannus magno a&shy;<lb/>more <expan abbr="infl&atilde;matus">inflammatus</expan> in mulierem egregia forma, facit bellum oppidanis, i&longs;ti&shy;<lb/>u&longs;modi belli in effrenata tyranni libidine e&longs;t culpa, non in facie mulieris: <lb/>Ita cum alius c&aelig;cus cupiditate auri &amp; argenti bellum infert diuitibus po&shy;<lb/>pulis, metalla extra cau&longs;am ponere debemus, &amp; omnem culpam in auari&shy;<lb/>tiam transferre. </s> <s>Belli etiam <lb/>cau&longs;a res fo&longs;siles non &longs;unt: ut enim cum unus aliquis Tyrannus magno a&shy;<lb/>more <expan abbr="infl&atilde;matus">inflammatus</expan> in mulierem egregia forma, facit bellum oppidanis, i&longs;ti&shy;<lb/>u&longs;modi belli in effrenata tyranni libidine e&longs;t culpa, non in facie mulieris: <lb/>Ita cum alius c&aelig;cus cupiditate auri &amp; argenti bellum infert diuitibus po&shy;<lb/>pulis, metalla extra cau&longs;am ponere debemus, &amp; omnem culpam in auari&shy;<lb/>tiam transferre. </s>
  
  
 <s>Nam furentes impetus &amp; turpes <expan abbr="acti&otilde;es">actiones</expan>, qu&aelig;iura <expan abbr="genti&utilde;">gentium</expan> <lb/>&amp; ciuium <expan abbr="c&otilde;minuere">comminuere</expan> &amp; uiolare &longs;olent, oriuntur ex no&longs;tris uitijs. </s> <s>Nam furentes impetus &amp; turpes <expan abbr="acti&otilde;es">actiones</expan>, qu&aelig;iura <expan abbr="genti&utilde;">gentium</expan> <lb/>&amp; ciuium <expan abbr="c&otilde;minuere">comminuere</expan> &amp; uiolare &longs;olent, oriuntur ex no&longs;tris uitijs. </s>
  
  <s>Quare <lb/>non recte Tibullus in aurum contulit belli culpam, cum inquit:</s></p><p type="main">
  
  <s>Diuitis hoc uitium e&longs;t auri, nec bella fuerunt <lb/>Faginus a&longs;tabat cum &longs;cyphus ante dapes.</s></p><p type="main">
  
  <s>At Virgilius dicit homicidij culpam in auaritia re&longs;idere de Polyme&shy;<lb/>&longs;tore loquens:</s></p><p type="main">
  
 <s>Quare <lb/>non recte Tibullus in aurum contulit belli culpam, cum inquit:</s> <s>Fas omne abrumpit, Polydorum obtruncat, &amp; auro</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Diuitis hoc uitium e&longs;t auri, nec bella fuerunt <lb/>Faginus a&longs;tabat cum &longs;cyphus ante dapes.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At Virgilius dicit homicidij culpam in auaritia re&longs;idere de Polyme&shy;<lb/>&longs;tore loquens:</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Fas omne abrumpit, Polydorum obtruncat, &amp; auro</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vipotitur. </s> <s>Vipotitur. </s>
  
  <s>quid non mortalia pectora cogis</s></p><p type="main">
  
 <s>quid non mortalia pectora cogis</s> <s>Auri &longs;acra fames?</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Auri &longs;acra fames?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Et iterum recte, cum loquitur de Pigmaleone, qui Sicheum interfecit.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>atque auri c&aelig;cus amore,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Clam ferro incautum &longs;uperat.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Fames enim &amp; cupiditas auri aliarumque rerum reddit homines c&aelig;cos. </s> <s>Et iterum recte, cum loquitur de Pigmaleone, qui Sicheum interfecit.</s></p><p type="main">
  
  <s>atque auri c&aelig;cus amore,</s></p><p type="main">
  
 <s><lb/>Atque impia i&longs;ta <expan abbr="pecuniar&utilde;">pecuniarum</expan> cupiditas omnibus omni tempore &amp; loco pro <lb/>bro fuit &amp; crimini. </s> <s>Clam ferro incautum &longs;uperat.</s></p><p type="main">
  
  <s>Fames enim &amp; cupiditas auri aliarumque rerum reddit homines c&aelig;cos. </s>
  
 <s>Quin etiam auariti&aelig; tantum dediti, quod eius &longs;erui e&longs;&shy;<lb/>&longs;ent, &longs;emper illiberales &amp; &longs;ordidi &longs;unt habiti. </s> <s><lb/>Atque impia i&longs;ta <expan abbr="pecuniar&utilde;">pecuniarum</expan> cupiditas omnibus omni tempore &amp; loco pro <lb/>bro fuit &amp; crimini. </s>
  
  <s>Quin etiam auariti&aelig; tantum dediti, quod eius &longs;erui e&longs;&shy;<lb/>&longs;ent, &longs;emper illiberales &amp; &longs;ordidi &longs;unt habiti. </s>
  
 <s>Similiter auro &amp; argento, <lb/>&amp; gemmis expugnauerit aliquis pudicitiam mulierum, multorum fidem <lb/>labefactarit, emerit iudicia, innumera &longs;celera fecerit, iterum res fo&longs;siles in <lb/>culpa non &longs;unt, &longs;ed inflammatus atque ignitus furor <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, uel <expan abbr="animor&utilde;">animorum</expan> <lb/>c&aelig;ca &amp; impia cupiditas. </s> <s>Similiter auro &amp; argento, <lb/>&amp; gemmis expugnauerit aliquis pudicitiam mulierum, multorum fidem <lb/>labefactarit, emerit iudicia, innumera &longs;celera fecerit, iterum res fo&longs;siles in <lb/>culpa non &longs;unt, &longs;ed inflammatus atque ignitus furor <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, uel <expan abbr="animor&utilde;">animorum</expan> <lb/>c&aelig;ca &amp; impia cupiditas. </s>
  
  
 <s>Quan quam autem in aurum &amp; <expan abbr="argent&utilde;">argentum</expan> dicta, in <lb/>pecuniam poti&longs;simum dicantur, tamen quia nominatim eam carpunt Po&shy;<lb/>et&aelig;, ip&longs;orum conuicia infringenda &longs;unt: quod uno illo fieri pote&longs;t. </s> <s>Quan quam autem in aurum &amp; <expan abbr="argent&utilde;">argentum</expan> dicta, in <lb/>pecuniam poti&longs;simum dicantur, tamen quia nominatim eam carpunt Po&shy;<lb/>et&aelig;, ip&longs;orum conuicia infringenda &longs;unt: quod uno illo fieri pote&longs;t. </s>
  
  
 <s>His <lb/>pecunia e&longs;t bono, qui ea bene utuntur: dat damnum aut malum, qui ma&shy;<lb/>le. </s> <s>His <lb/>pecunia e&longs;t bono, qui ea bene utuntur: dat damnum aut malum, qui ma&shy;<lb/>le. </s>
  
  <s>Quamobrem recti&longs;sime Horatius:</s></p><p type="main">
  
 <s>Quamobrem recti&longs;sime Horatius:</s> <s>Ne&longs;cis quid ualeat nummus, quem pr&aelig;beat u&longs;um</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Ne&longs;cis quid ualeat nummus, quem pr&aelig;beat u&longs;um</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Panis ematur, olus, uini &longs;extarius.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Atque etiam in alio loco.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Imperat aut &longs;eruit collecta pecunia cuique,</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Tortum digna &longs;equi potius qu&agrave;m ducere funem.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At homines ingenio&longs;i &amp; &longs;olertes cum <expan abbr="c&otilde;&longs;idera&longs;&longs;ent">con&longs;idera&longs;&longs;ent</expan> rerum permutati&shy;<lb/>onem, qua quondam homines rudes u&longs;i &longs;unt, &amp; hodie immanes qu&aelig;&shy;<lb/>dam &amp; barbar&aelig; nationes utuntur, qualis e&longs;&longs;et, id e&longs;t, quam difficilis factu <lb/>&amp; laborio&longs;a, <expan abbr="reperier&utilde;t">reperierunt</expan> pecuniam. </s> <s>Panis ematur, olus, uini &longs;extarius.</s></p><p type="main">
  
  <s>Atque etiam in alio loco.</s></p><p type="main">
  
 <s>Ea uero nihil utilius excogitari potuit. </s> <s>Imperat aut &longs;eruit collecta pecunia cuique,</s></p><p type="main">
  
  <s>Tortum digna &longs;equi potius qu&agrave;m ducere funem.</s></p><p type="main">
  
  <s>At homines ingenio&longs;i &amp; &longs;olertes cum <expan abbr="c&otilde;&longs;idera&longs;&longs;ent">con&longs;idera&longs;&longs;ent</expan> rerum permutati&shy;<lb/>onem, qua quondam homines rudes u&longs;i &longs;unt, &amp; hodie immanes qu&aelig;&shy;<lb/>dam &amp; barbar&aelig; nationes utuntur, qualis e&longs;&longs;et, id e&longs;t, quam difficilis factu <lb/>&amp; laborio&longs;a, <expan abbr="reperier&utilde;t">reperierunt</expan> pecuniam. </s>
  
 <s><lb/>Siquidem parua auri argentique ma&longs;&longs;a, precium e&longs;t rei magn&aelig; &amp; grauis.  <s>Ea uero nihil utilius excogitari potuit. </s>
 <pb pagenum="13"/>Itaque pecunia fret&aelig; gentes multum inter &longs;e di&longs;tantes longeque &longs;eiuncta facil&shy;<lb/>lime faciunt mercaturas, quibus uita ciuilis uix carere pote&longs;t. </s> 
  
  <s><lb/>Siquidem parua auri argentique ma&longs;&longs;a, precium e&longs;t rei magn&aelig; &amp; grauis. <pb pagenum="13"/>Itaque pecunia fret&aelig; gentes multum inter &longs;e di&longs;tantes longeque &longs;eiuncta facil&shy;<lb/>lime faciunt mercaturas, quibus uita ciuilis uix carere pote&longs;t. </s>
  
 <s>Deinde ma&shy;<lb/>ledicta qu&aelig; dicuntur in ferrum, &aelig;s, plumbum, neip&longs;a quidem apud uiros <lb/>prudentes &amp; graues locum habent. </s> <s>Deinde ma&shy;<lb/>ledicta qu&aelig; dicuntur in ferrum, &aelig;s, plumbum, neip&longs;a quidem apud uiros <lb/>prudentes &amp; graues locum habent. </s>
  
  
 <s>Etenim ut illa metalla <expan abbr="toll&atilde;tur">tollantur</expan> de me&shy;<lb/>dio, homines cert&egrave; uehementius efferue&longs;centes iracundia, &amp; effrenato furo <lb/>re incitati, pugnis, calcibus, unguibus, dentibus tanquam fer&aelig; certabunt. </s> <s>Etenim ut illa metalla <expan abbr="toll&atilde;tur">tollantur</expan> de me&shy;<lb/>dio, homines cert&egrave; uehementius efferue&longs;centes iracundia, &amp; effrenato furo <lb/>re incitati, pugnis, calcibus, unguibus, dentibus tanquam fer&aelig; certabunt. </s>
  
  
 <s><lb/>Alij alijs fu&longs;tes <expan abbr="imping&etilde;t">impingent</expan>, alios lapidibus percutient, alios <expan abbr="pro&longs;tern&etilde;t">pro&longs;ternent</expan>, quin <lb/>etiam homo hominem non &longs;olum ferro interficit, &longs;ed necat ueneno, inedia, <lb/>&longs;iti: premit faucibus &amp; &longs;trangulat, <expan abbr="uiu&utilde;">uiuum</expan> defodit in terra: immergit in aquas <lb/>&amp; &longs;uffocat, <expan abbr="c&otilde;burit">comburit</expan>, &longs;u&longs;pendit, ut faciat omne <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> particeps human&aelig; <lb/>necis. </s> <s><lb/>Alij alijs fu&longs;tes <expan abbr="imping&etilde;t">impingent</expan>, alios lapidibus percutient, alios <expan abbr="pro&longs;tern&etilde;t">pro&longs;ternent</expan>, quin <lb/>etiam homo hominem non &longs;olum ferro interficit, &longs;ed necat ueneno, inedia, <lb/>&longs;iti: premit faucibus &amp; &longs;trangulat, <expan abbr="uiu&utilde;">uiuum</expan> defodit in terra: immergit in aquas <lb/>&amp; &longs;uffocat, <expan abbr="c&otilde;burit">comburit</expan>, &longs;u&longs;pendit, ut faciat omne <expan abbr="element&utilde;">elementum</expan> particeps human&aelig; <lb/>necis. </s>
  
  
 <s>Tum denique alius feris obijcitur: alius in mactati pecoris cadauer to <lb/>tus in&longs;uitur, excepto capite, &longs;icque uermibus <expan abbr="dilani&atilde;dus">dilaniandus</expan> relin quitur: alium ui <lb/>uarijs immer&longs;um, totum pariter muren&aelig; di&longs;trahunt: alius oleo incoquitur: <lb/>alius oliuo inunctus ligatu&longs;que mu&longs;cis &amp; crabronibus <expan abbr="uex&atilde;dus">uexandus</expan> proponitur: <lb/>alius uirgis c&aelig;&longs;us uel fu&longs;tibus mulctatus neci datur: alius &longs;axis facta lapida&shy;<lb/>tione obruitur: alius pr&aelig;cipitatur ex altis locis. </s> <s>Tum denique alius feris obijcitur: alius in mactati pecoris cadauer to <lb/>tus in&longs;uitur, excepto capite, &longs;icque uermibus <expan abbr="dilani&atilde;dus">dilaniandus</expan> relin quitur: alium ui <lb/>uarijs immer&longs;um, totum pariter muren&aelig; di&longs;trahunt: alius oleo incoquitur: <lb/>alius oliuo inunctus ligatu&longs;que mu&longs;cis &amp; crabronibus <expan abbr="uex&atilde;dus">uexandus</expan> proponitur: <lb/>alius uirgis c&aelig;&longs;us uel fu&longs;tibus mulctatus neci datur: alius &longs;axis facta lapida&shy;<lb/>tione obruitur: alius pr&aelig;cipitatur ex altis locis. </s>
  
  
 <s>Pr&aelig;terea homo &longs;ine metal <lb/>lis cruciatur non uno modo? </s> <s>Pr&aelig;terea homo &longs;ine metal <lb/>lis cruciatur non uno modo? </s>
  
  
 <s>ut cum carnifex cereis <expan abbr="ard&etilde;tibus">ardentibus</expan> inguina ip&shy;<lb/>&longs;i &amp; alas adurit: uel <expan abbr="linte&utilde;">linteum</expan> imponit in os, id que per <expan abbr="in&longs;piration&etilde;">in&longs;pirationem</expan> &longs;en&longs;im &amp; leni <lb/>ter in fauces tractum, repente &amp; uiolenter retrahit: uel manibus po&longs;t <expan abbr="terg&utilde;">tergum</expan> <lb/>illigatis, ip&longs;um fune paulatim in &longs;ublime <expan abbr="tract&utilde;">tractum</expan>, &longs;ubito deijcit: uel &longs;imiliter <lb/>&agrave; trabe religato &longs;axum grandis <expan abbr="p&otilde;deris">ponderis</expan> &egrave; pedibus funiculo <expan abbr="app&etilde;dit">appendit</expan>: uel de&shy;<lb/>nique eius artus torto di&longs;trahit. </s> <s>ut cum carnifex cereis <expan abbr="ard&etilde;tibus">ardentibus</expan> inguina ip&shy;<lb/>&longs;i &amp; alas adurit: uel <expan abbr="linte&utilde;">linteum</expan> imponit in os, id que per <expan abbr="in&longs;piration&etilde;">in&longs;pirationem</expan> &longs;en&longs;im &amp; leni <lb/>ter in fauces tractum, repente &amp; uiolenter retrahit: uel manibus po&longs;t <expan abbr="terg&utilde;">tergum</expan> <lb/>illigatis, ip&longs;um fune paulatim in &longs;ublime <expan abbr="tract&utilde;">tractum</expan>, &longs;ubito deijcit: uel &longs;imiliter <lb/>&agrave; trabe religato &longs;axum grandis <expan abbr="p&otilde;deris">ponderis</expan> &egrave; pedibus funiculo <expan abbr="app&etilde;dit">appendit</expan>: uel de&shy;<lb/>nique eius artus torto di&longs;trahit. </s>
  
  
 <s>Itaque ex his intelligimus non metalla e&longs;&longs;e cul <lb/>panda, &longs;ed no&longs;tra uitia, iram dico, <expan abbr="crudelitat&etilde;">crudelitatem</expan>, di&longs;cordiam, cupiditatem lat&egrave; <lb/><expan abbr="regn&atilde;di">regnandi</expan>, auaritiam, libidinem. </s> <s>Itaque ex his intelligimus non metalla e&longs;&longs;e cul <lb/>panda, &longs;ed no&longs;tra uitia, iram dico, <expan abbr="crudelitat&etilde;">crudelitatem</expan>, di&longs;cordiam, cupiditatem lat&egrave; <lb/><expan abbr="regn&atilde;di">regnandi</expan>, auaritiam, libidinem. </s>
  
  
 <s>Sed exi&longs;tit hocloco qu&aelig;&longs;tio, utrum res fo&longs;&shy;<lb/>&longs;iles in numero <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> habere debeamus, an reponere in malorum c&oelig;tu. </s> <s>Sed exi&longs;tit hocloco qu&aelig;&longs;tio, utrum res fo&longs;&shy;<lb/>&longs;iles in numero <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> habere debeamus, an reponere in malorum c&oelig;tu. </s>
  
  
 <s><lb/>Vniuer&longs;as quidem diuitias Peripatetici in bonorum numero duxerunt, &amp; <lb/>modo nominarunt externa, quod neque in animo neque in corpore, &longs;ed extra <lb/>&longs;int. </s> <s><lb/>Vniuer&longs;as quidem diuitias Peripatetici in bonorum numero duxerunt, &amp; <lb/>modo nominarunt externa, quod neque in animo neque in corpore, &longs;ed extra <lb/>&longs;int. </s>
  
  
 <s>Tum autem ut multa alia <expan abbr="dixer&utilde;t">dixerunt</expan> e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e bona, quod his bene uelma <lb/>uti &longs;it in no&longs;tra <expan abbr="&longs;it&utilde;">&longs;itum</expan> pote&longs;tate. </s> <s>Tum autem ut multa alia <expan abbr="dixer&utilde;t">dixerunt</expan> e&longs;&longs;e po&longs;&longs;e bona, quod his bene uelma <lb/>uti &longs;it in no&longs;tra <expan abbr="&longs;it&utilde;">&longs;itum</expan> pote&longs;tate. </s>
  
  
 <s>Etenim boni uiri his bene <expan abbr="ut&utilde;tur">utuntur</expan>, ei&longs;que &longs;unt <lb/>utiles: mali, male, ei&longs;que inutiles &longs;unt. </s> <s>Etenim boni uiri his bene <expan abbr="ut&utilde;tur">utuntur</expan>, ei&longs;que &longs;unt <lb/>utiles: mali, male, ei&longs;que inutiles &longs;unt. </s>
  
  
 <s>Socratis e&longs;t dictum, <expan abbr="uin&utilde;">uinum</expan> ad ua&longs;a mu&shy;<lb/>tari, diuitias ad eorum, qui ip&longs;as po&longs;sident mores. </s> <s>Socratis e&longs;t dictum, <expan abbr="uin&utilde;">uinum</expan> ad ua&longs;a mu&shy;<lb/>tari, diuitias ad eorum, qui ip&longs;as po&longs;sident mores. </s>
  
  
 <s>Stoici uero <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> mos <lb/>e&longs;t ut &longs;ubtiliter &amp; argute <expan abbr="di&longs;put&etilde;t">di&longs;putent</expan>, quamuis diuitias ex <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> choro &longs;u&longs;tu <lb/>lerint, non tamen <expan abbr="numerar&utilde;t">numerarunt</expan> in malis, &longs;ed in eo genere quod appellatur in&shy;<lb/>differens collocarunt. </s> <s>Stoici uero <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> mos <lb/>e&longs;t ut &longs;ubtiliter &amp; argute <expan abbr="di&longs;put&etilde;t">di&longs;putent</expan>, quamuis diuitias ex <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> choro &longs;u&longs;tu <lb/>lerint, non tamen <expan abbr="numerar&utilde;t">numerarunt</expan> in malis, &longs;ed in eo genere quod appellatur in&shy;<lb/>differens collocarunt. </s>
  
  
 <s>Etenim ip&longs;is uirtus e&longs;t una, bonum, uitium tantum <lb/>modo malum, omne reliquum genus indifferens. </s> <s>Etenim ip&longs;is uirtus e&longs;t una, bonum, uitium tantum <lb/>modo malum, omne reliquum genus indifferens. </s>
  
  
 <s>Itaque ut ip&longs;i de hacre &longs;en <lb/>tiunt, nihil intere&longs;t bene ualeat qui&longs;piam, an grauiter &aelig;grotet: nihil inter&shy;<lb/>e&longs;t formo&longs;us &longs;it an deformis. </s> <s>Itaque ut ip&longs;i de hacre &longs;en <lb/>tiunt, nihil intere&longs;t bene ualeat qui&longs;piam, an grauiter &aelig;grotet: nihil inter&shy;<lb/>e&longs;t formo&longs;us &longs;it an deformis. </s>
  
  <s>Denique</s></p><p type="main">
  
 <s>Denique</s> <s>Diues ne pri&longs;co natus ab Inacho</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Diues ne pri&longs;co natus ab Inacho</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nil intere&longs;t, an pauper &amp; infima</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>De gente &longs;ub dio moreris.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At ego quidem non uideo cau&longs;am cur ei quod naturaliter &amp; per &longs;e <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> <lb/>e&longs;t, inter bona e&longs;&longs;e aliquid loci non debeat. </s> <s>Nil intere&longs;t, an pauper &amp; infima</s></p><p type="main">
  
  <s>De gente &longs;ub dio moreris.</s></p><p type="main">
  
 <s>Res fo&longs;siles cert&egrave; natura creat, <lb/>&amp; humano generi pr&aelig;bent <expan abbr="multiplic&etilde;">multiplicem</expan> nece&longs;&longs;ariumque u&longs;um, ut <expan abbr="tace&atilde;">taceam</expan> de or&shy;<lb/>natu, qui cum utilitate mirifice <expan abbr="c&otilde;gruit">congruit</expan>. </s> <s>At ego quidem non uideo cau&longs;am cur ei quod naturaliter &amp; per &longs;e <expan abbr="bon&utilde;">bonum</expan> <lb/>e&longs;t, inter bona e&longs;&longs;e aliquid loci non debeat. </s>
  
  <s>Res fo&longs;siles cert&egrave; natura creat, <lb/>&amp; humano generi pr&aelig;bent <expan abbr="multiplic&etilde;">multiplicem</expan> nece&longs;&longs;ariumque u&longs;um, ut <expan abbr="tace&atilde;">taceam</expan> de or&shy;<lb/>natu, qui cum utilitate mirifice <expan abbr="c&otilde;gruit">congruit</expan>. </s>
  
 <s>Igitur ip&longs;a deijci de &longs;uo &longs;tatu &amp; gra <lb/>du quem tenent in bonis <expan abbr="&aelig;qu&utilde;">&aelig;quum</expan> non e&longs;t. </s> <s>Igitur ip&longs;a deijci de &longs;uo &longs;tatu &amp; gra <lb/>du quem tenent in bonis <expan abbr="&aelig;qu&utilde;">&aelig;quum</expan> non e&longs;t. </s>
  
  <s>Nec uero &longs;i quis mal&egrave; ip&longs;is e&longs;t u&longs;us, <pb pagenum="14"/>iccirco recte <expan abbr="dic&etilde;tur">dicentur</expan> mala. </s>
 <s>Nec uero &longs;i quis mal&egrave; ip&longs;is e&longs;t u&longs;us,  
 <pb pagenum="14"/>iccirco recte <expan abbr="dic&etilde;tur">dicentur</expan> mala. </s> 
  
  
 <s>Quibus enim rebus bonis mal&egrave; &aelig;que atque bene <lb/>uti non po&longs;&longs;umus? </s> <s>Quibus enim rebus bonis mal&egrave; &aelig;que atque bene <lb/>uti non po&longs;&longs;umus? </s>
  
  
 <s>Liceat mihi exempla ponere ex utroque genere <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan>. </s> <s>Liceat mihi exempla ponere ex utroque genere <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan>. </s>
  
  
 <s><lb/>Vinum, potus longe optimus, &longs;i modice bibitur, prode&longs;t cococtioni cibo&shy;<lb/>rum, ad &longs;anguinis ortumiuuat: promouet &longs;uccos in omnes corporis par&shy;<lb/>tes: nutricationi bono e&longs;t, nec corpori &longs;olum, &longs;ed animo etiam utile. </s> <s><lb/>Vinum, potus longe optimus, &longs;i modice bibitur, prode&longs;t cococtioni cibo&shy;<lb/>rum, ad &longs;anguinis ortumiuuat: promouet &longs;uccos in omnes corporis par&shy;<lb/>tes: nutricationi bono e&longs;t, nec corpori &longs;olum, &longs;ed animo etiam utile. </s>
  
  
 <s>Nam <lb/>tenebras &amp; <expan abbr="caligin&etilde;">caliginem</expan> mentis no&longs;tr&aelig; di&longs;cutit: cura &amp; &longs;ollicitudine nos libe&shy;<lb/>rat: reddit fidentes rebus. </s> <s>Nam <lb/>tenebras &amp; <expan abbr="caligin&etilde;">caliginem</expan> mentis no&longs;tr&aelig; di&longs;cutit: cura &amp; &longs;ollicitudine nos libe&shy;<lb/>rat: reddit fidentes rebus. </s>
  
  
 <s>Sin immodice bibitur, corpus l&aelig;dit, &amp; grauibus <lb/>morbis opprimit. </s> <s>Sin immodice bibitur, corpus l&aelig;dit, &amp; grauibus <lb/>morbis opprimit. </s>
  
  
 <s>Vinolentus etiam nihil tacitum tenet: furit &amp; bacchatur, <lb/>multaque &longs;celera nefaria &longs;acit &amp; flagitia. </s> <s>Vinolentus etiam nihil tacitum tenet: furit &amp; bacchatur, <lb/>multaque &longs;celera nefaria &longs;acit &amp; flagitia. </s>
  
  <s>Qua dere Theognis perdoct&egrave; &longs;cri&shy;<lb/>p&longs;it uer&longs;ibus, quos &longs;iclatine reddere po&longs;sumus:</s></p><p type="main">
  
 <s>Qua dere Theognis perdoct&egrave; &longs;cri&shy;<lb/>p&longs;it uer&longs;ibus, quos &longs;iclatine reddere po&longs;sumus:</s> <s>Vina nocere &longs;olent, auida &longs;i fauce trahantur, <lb/>Si modice biberis, uina iuuare &longs;olent.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vina nocere &longs;olent, auida &longs;i fauce trahantur, <lb/>Si modice biberis, uina iuuare &longs;olent.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed ne diutius morer in externis, uenio ad corporis &amp; animi bona, inter <lb/>qu&aelig; mihi robur &amp; forma atque ingenium occurrunt. </s> <s>Sed ne diutius morer in externis, uenio ad corporis &amp; animi bona, inter <lb/>qu&aelig; mihi robur &amp; forma atque ingenium occurrunt. </s>
  
  
 <s>Igitur &longs;i quis robore <lb/>fretus, multum laborat, ut &longs;e &longs;uo&longs;que hone&longs;te &amp; laudate alat, eo bene utitur: <lb/>Sin ex c&aelig;de uiuit &amp; latrocinatur, male. </s> <s>Igitur &longs;i quis robore <lb/>fretus, multum laborat, ut &longs;e &longs;uo&longs;que hone&longs;te &amp; laudate alat, eo bene utitur: <lb/>Sin ex c&aelig;de uiuit &amp; latrocinatur, male. </s>
  
  
 <s>Similiter f&oelig;mina pulchritudine exi <lb/>mia &longs;i nupta uiro, ei uni placere &longs;tudet, forma utitur: &longs;in <expan abbr="petul&atilde;ter">petulanter</expan> uiuit ru <lb/>itque in libidinem, ea, ut <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>, non utitur. </s> <s>Similiter f&oelig;mina pulchritudine exi <lb/>mia &longs;i nupta uiro, ei uni placere &longs;tudet, forma utitur: &longs;in <expan abbr="petul&atilde;ter">petulanter</expan> uiuit ru <lb/>itque in libidinem, ea, ut <expan abbr="c&otilde;uenit">conuenit</expan>, non utitur. </s>
  
  
 <s>Pari ratione adole&longs;cens qui do <lb/>ctrin&aelig; &longs;e&longs;e dat, &amp; artes ingenuas colit, recte utitur ingenio. </s> <s>Pari ratione adole&longs;cens qui do <lb/>ctrin&aelig; &longs;e&longs;e dat, &amp; artes ingenuas colit, recte utitur ingenio. </s>
  
  
 <s>Qui fingit, <expan abbr="m&etilde;-titur">men&shy;<lb/>titur</expan>, capit, fraude &amp; perfidia fallit, eius celeritate abutitur. </s> <s>Qui fingit, <expan abbr="m&etilde;-titur">men&shy;<lb/>titur</expan>, capit, fraude &amp; perfidia fallit, eius celeritate abutitur. </s>
  
  
 <s>Vt autem is qui <lb/>uinum, robur, formam, <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan>, propter peiorem u&longs;um in <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> numero <lb/>non habet, in <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> illum rerum opificem Deum iniurio&longs;us &amp; contumeli <lb/>o&longs;us e&longs;t, ita qui res fo&longs;siles eximit ex <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> c&oelig;tu, in <expan abbr="e&utilde;dem">eundem</expan> <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;tu">contu</expan> <lb/>meliam iacit. </s> <s>Vt autem is qui <lb/>uinum, robur, formam, <expan abbr="ingeni&utilde;">ingenium</expan>, propter peiorem u&longs;um in <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> numero <lb/>non habet, in <expan abbr="&longs;umm&utilde;">&longs;ummum</expan> illum rerum opificem Deum iniurio&longs;us &amp; contumeli <lb/>o&longs;us e&longs;t, ita qui res fo&longs;siles eximit ex <expan abbr="bonor&utilde;">bonorum</expan> c&oelig;tu, in <expan abbr="e&utilde;dem">eundem</expan> <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan> &amp; <expan abbr="c&otilde;tu">contu</expan> <lb/>meliam iacit. </s>
  
  <s>Recti&longs;sime igitur <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> Gr&aelig;ci poet&aelig; <expan abbr="&longs;crip&longs;er&utilde;t">&longs;crip&longs;erunt</expan>, ut Pindarus.</s></p><p type="main">
  
 <s>Recti&longs;sime igitur <expan abbr="quid&atilde;">quidam</expan> Gr&aelig;ci poet&aelig; <expan abbr="&longs;crip&longs;er&utilde;t">&longs;crip&longs;erunt</expan>, ut Pindarus.</s> <s>Qu&aelig; uirtute pecunia <lb/>Exornata nitet, &longs;uppeditat uias</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qu&aelig; uirtute pecunia <lb/>Exornata nitet, &longs;uppeditat uias</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Non unas bene agas, quibus <lb/>Qu&aelig; &longs;ors cunque ferens obtulerit tibi.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vt Sappho.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sine uirtutis amore ho&longs;pes iniquus</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nocet aurum, at &longs;ociata h&aelig;c caput &amp; &longs;umma bonorum.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vt Callimachus.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Diuiti&aelig; magnos &longs;ine nec uirtute: nec ip&longs;&aelig;</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Virtutes faciunt magnos &longs;ine diuite cenfu.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vt Antiphanes.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nam per deos cur oportet quis dite&longs;cere?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Pecuni&aelig; cur optet habere plurimum?</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qu&agrave;m po&longs;sit auxiliari ut amicis, grati&aelig;</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Fructumque &longs;erere Diuarum &longs;uaui&longs;sim&aelig;.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Argumentis &amp; conuitijs aduer&longs;ariorum refutatis colligamus utilitates <lb/>metallic&aelig;. </s> <s>Non unas bene agas, quibus <lb/>Qu&aelig; &longs;ors cunque ferens obtulerit tibi.</s></p><p type="main">
  
  <s>Vt Sappho.</s></p><p type="main">
  
 <s>Primum autem ea utilis e&longs;t medicis. </s> <s>Sine uirtutis amore ho&longs;pes iniquus</s></p><p type="main">
  
  <s>Nocet aurum, at &longs;ociata h&aelig;c caput &amp; &longs;umma bonorum.</s></p><p type="main">
  
 <s>Etenim effundit copiam <lb/><expan abbr="medicamentor&utilde;">medicamentorum</expan>, quibus uulnera &amp; ulcera &longs;olent curari, pe&longs;tis etiam: ut cer <lb/>te &longs;i nulla alia e&longs;&longs;et cau&longs;a cur &longs;crutaremur <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, tamen medicin&aelig; gratia eam <lb/>fodere deberemus. </s> <s>Vt Callimachus.</s></p><p type="main">
  
  <s>Diuiti&aelig; magnos &longs;ine nec uirtute: nec ip&longs;&aelig;</s></p><p type="main">
  
 <s>Deinde utilis e&longs;t pictoribus. </s> <s>Virtutes faciunt magnos &longs;ine diuite cenfu.</s></p><p type="main">
  
  <s>Vt Antiphanes.</s></p><p type="main">
  
 <s>Siquidem eruit genera pi&shy;<lb/>gmentorum, quibus cum ip&longs;is tectoria picta fuerint, humor allap&longs;us extrin  <s>Nam per deos cur oportet quis dite&longs;cere?</s></p><p type="main">
 <pb pagenum="15"/>&longs;ecus minus, qu&agrave;m c&aelig;teris nocet. </s> 
  
  <s>Pecuni&aelig; cur optet habere plurimum?</s></p><p type="main">
  
 <s>Tum utilis e&longs;t architectis. </s> <s>Qu&agrave;m po&longs;sit auxiliari ut amicis, grati&aelig;</s></p><p type="main">
  
  <s>Fructumque &longs;erere Diuarum &longs;uaui&longs;sim&aelig;.</s></p><p type="main">
  
 <s>Etenim inue&shy;<lb/>nit marmora ad firmitatem magnorum <expan abbr="&aelig;di&utilde;">&aelig;dium</expan> apta, &amp; ad <expan abbr="ornat&utilde;">ornatum</expan> decora. </s> <s>Argumentis &amp; conuitijs aduer&longs;ariorum refutatis colligamus utilitates <lb/>metallic&aelig;. </s>
  
  <s>Primum autem ea utilis e&longs;t medicis. </s>
  
 <s>Vti <lb/>lis pr&aelig;terea e&longs;t ijs, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> animus ad immortalem gloriam nititur. </s> <s>Etenim effundit copiam <lb/><expan abbr="medicamentor&utilde;">medicamentorum</expan>, quibus uulnera &amp; ulcera &longs;olent curari, pe&longs;tis etiam: ut cer <lb/>te &longs;i nulla alia e&longs;&longs;et cau&longs;a cur &longs;crutaremur <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan>, tamen medicin&aelig; gratia eam <lb/>fodere deberemus. </s>
  
  <s>Deinde utilis e&longs;t pictoribus. </s>
  
 <s>Nam ef&shy;<lb/>fodit metalla, &egrave; quibus nummi &amp; &longs;tatu&aelig; aliaque fiunt, qu&aelig; po&longs;t <expan abbr="literar&utilde;">literarum</expan> mo <lb/>nimenta hominibus quodammodo <expan abbr="&aelig;ternitat&etilde;">&aelig;ternitatem</expan>, immortalitatemque donant. </s> <s>Siquidem eruit genera pi&shy;<lb/>gmentorum, quibus cum ip&longs;is tectoria picta fuerint, humor allap&longs;us extrin <pb pagenum="15"/>&longs;ecus minus, qu&agrave;m c&aelig;teris nocet. </s>
  
  <s>Tum utilis e&longs;t architectis. </s>
  
 <s><lb/>Mercatoribus etiam utilis e&longs;t, quod multis de cau&longs;is, ut ali&agrave;s dixi, moneta, <lb/>qu&aelig; ex metallis <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>, oportunior &longs;it homini, qu&agrave;m rerum permutatio. </s> <s>Etenim inue&shy;<lb/>nit marmora ad firmitatem magnorum <expan abbr="&aelig;di&utilde;">&aelig;dium</expan> apta, &amp; ad <expan abbr="ornat&utilde;">ornatum</expan> decora. </s>
  
  <s>Vti <lb/>lis pr&aelig;terea e&longs;t ijs, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> animus ad immortalem gloriam nititur. </s>
  
 <s><lb/>Po&longs;tremo cui non e&longs;t utilis? </s> <s>Nam ef&shy;<lb/>fodit metalla, &egrave; quibus nummi &amp; &longs;tatu&aelig; aliaque fiunt, qu&aelig; po&longs;t <expan abbr="literar&utilde;">literarum</expan> mo <lb/>nimenta hominibus quodammodo <expan abbr="&aelig;ternitat&etilde;">&aelig;ternitatem</expan>, immortalitatemque donant. </s>
  
  <s><lb/>Mercatoribus etiam utilis e&longs;t, quod multis de cau&longs;is, ut ali&agrave;s dixi, moneta, <lb/>qu&aelig; ex metallis <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>, oportunior &longs;it homini, qu&agrave;m rerum permutatio. </s>
  
 <s>nam ut nunc <expan abbr="pr&aelig;tere&atilde;">pr&aelig;teream</expan> &amp; relinquam opera tam <lb/><expan abbr="c&otilde;cinna">concinna</expan>, tam polita, tam elaborata, tam utilia, qu&aelig; ex metallis in uarias fi&shy;<lb/>guras formant fabri aurarij, <expan abbr="arg&etilde;tarij">argentarij</expan>, &aelig;rarij, plumbarij, ferrarij, quotu&longs;quis&shy;<lb/>que artifex &longs;ine metallis aliquod opus elegans &amp; <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> efficere pote&longs;t? </s> <s><lb/>Po&longs;tremo cui non e&longs;t utilis? </s>
  
  <s>nam ut nunc <expan abbr="pr&aelig;tere&atilde;">pr&aelig;teream</expan> &amp; relinquam opera tam <lb/><expan abbr="c&otilde;cinna">concinna</expan>, tam polita, tam elaborata, tam utilia, qu&aelig; ex metallis in uarias fi&shy;<lb/>guras formant fabri aurarij, <expan abbr="arg&etilde;tarij">argentarij</expan>, &aelig;rarij, plumbarij, ferrarij, quotu&longs;quis&shy;<lb/>que artifex &longs;ine metallis aliquod opus elegans &amp; <expan abbr="perfect&utilde;">perfectum</expan> efficere pote&longs;t? </s>
  
 <s><lb/>certe &longs;i non utitur <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan> ex ferro uel ex &aelig;re factis, neque lignea, neque la&shy;<lb/>pidea &longs;ine ei&longs;dem <expan abbr="potuer&utilde;t">potuerunt</expan> formari. </s> <s><lb/>certe &longs;i non utitur <expan abbr="in&longs;trum&etilde;tis">in&longs;trumentis</expan> ex ferro uel ex &aelig;re factis, neque lignea, neque la&shy;<lb/>pidea &longs;ine ei&longs;dem <expan abbr="potuer&utilde;t">potuerunt</expan> formari. </s>
  
  
 <s>Ex quibus omnibus <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t, qui <lb/>fructus qu&aelig;que <expan abbr="c&otilde;moditates">commoditates</expan> percipiantur ex metallis. </s> <s>Ex quibus omnibus <expan abbr="per&longs;picu&utilde;">per&longs;picuum</expan> e&longs;t, qui <lb/>fructus qu&aelig;que <expan abbr="c&otilde;moditates">commoditates</expan> percipiantur ex metallis. </s>
  
  
 <s>Ea uero ne habere&shy;<lb/>mus quidem ni&longs;i ars metallica e&longs;&longs;et <expan abbr="inu&etilde;ta">inuenta</expan>, nobisque mini&longs;traretur. </s> <s>Ea uero ne habere&shy;<lb/>mus quidem ni&longs;i ars metallica e&longs;&longs;et <expan abbr="inu&etilde;ta">inuenta</expan>, nobisque mini&longs;traretur. </s>
  
  
 <s>Quis igi <lb/>tur non intelligit eam e&longs;&longs;e maxim&egrave; utilem, imo potius nece&longs;&longs;ariam huma&shy;<lb/>no generi? </s> <s>Quis igi <lb/>tur non intelligit eam e&longs;&longs;e maxim&egrave; utilem, imo potius nece&longs;&longs;ariam huma&shy;<lb/>no generi? </s>
  
  
 <s>ne plura: Homo metallica carere non potuit, nec ip&longs;um ea care <lb/>re uoluit diuina benignitas. </s> <s>ne plura: Homo metallica carere non potuit, nec ip&longs;um ea care <lb/>re uoluit diuina benignitas. </s>
  
  
 <s>Porro qu&aelig;ritur metallica hone&longs;t&aacute; ne &longs;it inge&shy;<lb/>nuis, an pudenda &amp; inhone&longs;ta. </s> <s>Porro qu&aelig;ritur metallica hone&longs;t&aacute; ne &longs;it inge&shy;<lb/>nuis, an pudenda &amp; inhone&longs;ta. </s>
  
  
 <s>Nos <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> eam inter hone&longs;tas numeramus <lb/>artes. </s> <s>Nos <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> eam inter hone&longs;tas numeramus <lb/>artes. </s>
  
  
 <s>Cuius enim artis qu&aelig;&longs;tus non e&longs;t impius, non odio&longs;us, non &longs;ordidus, <lb/>illam hone&longs;tam po&longs;&longs;umus exi&longs;timare. </s> <s>Cuius enim artis qu&aelig;&longs;tus non e&longs;t impius, non odio&longs;us, non &longs;ordidus, <lb/>illam hone&longs;tam po&longs;&longs;umus exi&longs;timare. </s>
  
  
 <s>Talem uero metallic&aelig; <expan abbr="qu&aelig;&longs;t&utilde;">qu&aelig;&longs;tum</expan> e&longs;&longs;e, <lb/>quod augeat rem bonis &amp; hone&longs;tis rationibus iam o&longs;tendemus: iure igi&shy;<lb/>tur inter hone&longs;tas numeratur artes. </s> <s>Talem uero metallic&aelig; <expan abbr="qu&aelig;&longs;t&utilde;">qu&aelig;&longs;tum</expan> e&longs;&longs;e, <lb/>quod augeat rem bonis &amp; hone&longs;tis rationibus iam o&longs;tendemus: iure igi&shy;<lb/>tur inter hone&longs;tas numeratur artes. </s>
  
  
 <s>Primum autem qu&aelig;&longs;tus metallici, lice&shy;<lb/>at mihi eam conferre cum c&aelig;teris rationibus, quibus magna pecunia qu&aelig;&shy;<lb/>ritur, &aelig;qu&egrave; pius e&longs;t atque agricol&aelig;. </s> <s>Primum autem qu&aelig;&longs;tus metallici, lice&shy;<lb/>at mihi eam conferre cum c&aelig;teris rationibus, quibus magna pecunia qu&aelig;&shy;<lb/>ritur, &aelig;qu&egrave; pius e&longs;t atque agricol&aelig;. </s>
  
  
 <s>Nam ut hic, cum in agris &longs;uis <expan abbr="&longs;ement&etilde;">&longs;ementem</expan> fa&shy;<lb/>cit, quamuis ip&longs;i fructuo &longs;i&longs;simi &longs;int, nemini tamen facit <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan>: Ita ille cum <lb/>&longs;uum fodit <expan abbr="metall&utilde;">metallum</expan>, etiam&longs;i magnos aceruos auri argenti'ue eruat, nulli ta&shy;<lb/>men mortalium dat damnum. </s> <s>Nam ut hic, cum in agris &longs;uis <expan abbr="&longs;ement&etilde;">&longs;ementem</expan> fa&shy;<lb/>cit, quamuis ip&longs;i fructuo &longs;i&longs;simi &longs;int, nemini tamen facit <expan abbr="iniuri&atilde;">iniuriam</expan>: Ita ille cum <lb/>&longs;uum fodit <expan abbr="metall&utilde;">metallum</expan>, etiam&longs;i magnos aceruos auri argenti'ue eruat, nulli ta&shy;<lb/>men mortalium dat damnum. </s>
  
  
 <s>Omninoque h&aelig;c duo genera rei familiaris au <lb/>gend&aelig; in primis &longs;unt liberalia &amp; ingenua. </s> <s>Omninoque h&aelig;c duo genera rei familiaris au <lb/>gend&aelig; in primis &longs;unt liberalia &amp; ingenua. </s>
  
  
 <s>At pr&aelig;da bellatoris plerumque<lb/>impia e&longs;t, quod militaris furor rapiat bona tam &longs;acra qu&agrave;m prophana. </s> <s>At pr&aelig;da bellatoris plerumque<lb/>impia e&longs;t, quod militaris furor rapiat bona tam &longs;acra qu&agrave;m prophana. </s>
  
  
 <s>Vt <lb/>uero <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> habeat &longs;u&longs;ceptum rex <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> iu&longs;ti&longs;simus cum crudelibus tyran&shy;<lb/>nis, non po&longs;&longs;unt in eo homines improbi rem atque fortunas amittere, ut non <lb/>innocentem &amp; mi&longs;eram plebem, &longs;enes dico, matronas, uirgines, pupillos &longs;e <lb/>cum in eandem calamitatem trahant. </s> <s>Vt <lb/>uero <expan abbr="bell&utilde;">bellum</expan> habeat &longs;u&longs;ceptum rex <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> iu&longs;ti&longs;simus cum crudelibus tyran&shy;<lb/>nis, non po&longs;&longs;unt in eo homines improbi rem atque fortunas amittere, ut non <lb/>innocentem &amp; mi&longs;eram plebem, &longs;enes dico, matronas, uirgines, pupillos &longs;e <lb/>cum in eandem calamitatem trahant. </s>
  
  
 <s>Metallicus autem magnas diuitias in <lb/>breui congerere pote&longs;t &longs;ine ulla ui, &longs;ine fraude &amp; malitia. </s> <s>Metallicus autem magnas diuitias in <lb/>breui congerere pote&longs;t &longs;ine ulla ui, &longs;ine fraude &amp; malitia. </s>
  
  
 <s>Quocirca omni&shy;<lb/>no uerum non e&longs;t illud uetus prouerbium. </s> <s>Quocirca omni&shy;<lb/>no uerum non e&longs;t illud uetus prouerbium. </s>
  
  
 <s>Omnis diues aut iniquus, aut <lb/>iniqui h&aelig;res. </s> <s>Omnis diues aut iniquus, aut <lb/>iniqui h&aelig;res. </s>
  
  
 <s>De quo tamen quidam contendentes aduer&longs;us nos, in&longs;ectan <lb/>tur &amp; exagitant metallicos, eosque aut ip&longs;orum liberos dicunt in breui in <expan abbr="e-ge&longs;tat&etilde;">e&shy;<lb/>ge&longs;tatem</expan> incidere, non aliam ob cau&longs;am qu&agrave;m quod diuitias non bono mo&shy;<lb/>do conge&longs;&longs;erint. </s> <s>De quo tamen quidam contendentes aduer&longs;us nos, in&longs;ectan <lb/>tur &amp; exagitant metallicos, eosque aut ip&longs;orum liberos dicunt in breui in <expan abbr="e-ge&longs;tat&etilde;">e&shy;<lb/>ge&longs;tatem</expan> incidere, non aliam ob cau&longs;am qu&agrave;m quod diuitias non bono mo&shy;<lb/>do conge&longs;&longs;erint. </s>
  
  
 <s>Nihil enim uerius e&longs;&longs;e illo, quod e&longs;t apud N&aelig;uium poe&shy;<lb/>tam, male parta male dilabuntur. </s> <s>Nihil enim uerius e&longs;&longs;e illo, quod e&longs;t apud N&aelig;uium poe&shy;<lb/>tam, male parta male dilabuntur. </s>
  
  
 <s>His autem improbis rationibus homi&shy;<lb/>nes ex fodinis diuites fieri aiunt. </s> <s>His autem improbis rationibus homi&shy;<lb/>nes ex fodinis diuites fieri aiunt. </s>
  
  <s>Vbi &longs;pes aliqua metalli <expan abbr="effodi&etilde;di">effodiendi</expan> o&longs;tendi&shy;<lb/>tur, aut regulus magi&longs;trat&uacute;sue exturbat fodin&aelig; dominos ex po&longs;&longs;e&longs;sione, <lb/>aut callidus &amp; uer&longs;utus aliquis uicinus antiquis po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus infert litem, <lb/>ut eos aliqua fodin&aelig; parte &longs;poliet: aut pr&aelig;fectus fodin&aelig; ideo indicit domi <pb pagenum="16"/>nis &longs;ymbola grauiora, ut &longs;i ea dare uoluerint, uel non potuerint, omne ius <lb/>po&longs;&longs;e&longs;sionis amittant, ip&longs;e contr&agrave; qu&agrave;m fas e&longs;t ami&longs;&longs;um u&longs;urpet. </s>
 <s>Vbi &longs;pes aliqua metalli <expan abbr="effodi&etilde;di">effodiendi</expan> o&longs;tendi&shy;<lb/>tur, aut regulus magi&longs;trat&uacute;sue exturbat fodin&aelig; dominos ex po&longs;&longs;e&longs;sione, <lb/>aut callidus &amp; uer&longs;utus aliquis uicinus antiquis po&longs;&longs;e&longs;&longs;oribus infert litem, <lb/>ut eos aliqua fodin&aelig; parte &longs;poliet: aut pr&aelig;fectus fodin&aelig; ideo indicit domi  
 <pb pagenum="16"/>nis &longs;ymbola grauiora, ut &longs;i ea dare uoluerint, uel non potuerint, omne ius <lb/>po&longs;&longs;e&longs;sionis amittant, ip&longs;e contr&agrave; qu&agrave;m fas e&longs;t ami&longs;&longs;um u&longs;urpet. </s> 
  
  
 <s>Aut deni&shy;<lb/>que pr&aelig;&longs;es fodin&aelig; uenam, qua parte abundat metallo oblinit luto, uel <lb/>terris, &longs;axis, a&longs;&longs;ere, palo tegit, ut aliquot po&longs;t annis, cum domini fodinam <lb/><expan abbr="put&atilde;tes">putantes</expan> <expan abbr="exhau&longs;t&atilde;">exhau&longs;tam</expan>, de&longs;erent, ip&longs;e <expan abbr="metall&utilde;">metallum</expan> relictum fodiat, &amp; ad &longs;e rapiat. </s> <s>Aut deni&shy;<lb/>que pr&aelig;&longs;es fodin&aelig; uenam, qua parte abundat metallo oblinit luto, uel <lb/>terris, &longs;axis, a&longs;&longs;ere, palo tegit, ut aliquot po&longs;t annis, cum domini fodinam <lb/><expan abbr="put&atilde;tes">putantes</expan> <expan abbr="exhau&longs;t&atilde;">exhau&longs;tam</expan>, de&longs;erent, ip&longs;e <expan abbr="metall&utilde;">metallum</expan> relictum fodiat, &amp; ad &longs;e rapiat. </s>
  
  
 <s>Pr&aelig; <lb/>terea colluuies <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> ex fraude, fallacijs, <expan abbr="m&etilde;dacijs">mendacijs</expan> tota <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>. </s> <s>Pr&aelig; <lb/>terea colluuies <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> ex fraude, fallacijs, <expan abbr="m&etilde;dacijs">mendacijs</expan> tota <expan abbr="c&otilde;&longs;tat">con&longs;tat</expan>. </s>
  
  
 <s>Etenim <lb/>ut de multis alijs nihil dicatur, &longs;ed &longs;olum de his qu&aelig; ex uendito &amp; empto <lb/>contra fidem fiunt, aut uenas effert fictis <expan abbr="c&otilde;mentitij&longs;que">commentitij&longs;que</expan> laudibus, ut fodina&shy;<lb/>rum partes dimidio carius qu&agrave;m &aelig;&longs;timentur, po&longs;sit diuendere, aut contr&agrave; <lb/>aliquid detrahit de earum &aelig;&longs;timatione, ut partes paruo precio mercari po&longs; <lb/>&longs;it. </s> <s>Etenim <lb/>ut de multis alijs nihil dicatur, &longs;ed &longs;olum de his qu&aelig; ex uendito &amp; empto <lb/>contra fidem fiunt, aut uenas effert fictis <expan abbr="c&otilde;mentitij&longs;que">commentitij&longs;que</expan> laudibus, ut fodina&shy;<lb/>rum partes dimidio carius qu&agrave;m &aelig;&longs;timentur, po&longs;sit diuendere, aut contr&agrave; <lb/>aliquid detrahit de earum &aelig;&longs;timatione, ut partes paruo precio mercari po&longs; <lb/>&longs;it. </s>
  
  
 <s>H&aelig;c crimina cum protulerint in <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, omnem bonam metallic&aelig; exi&shy;<lb/>&longs;timationem uiolatam putant. </s> <s>H&aelig;c crimina cum protulerint in <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan>, omnem bonam metallic&aelig; exi&shy;<lb/>&longs;timationem uiolatam putant. </s>
  
  <s>Omnia autem bona &longs;iue bene &longs;iue male par <lb/>ta fuerint, aduer&longs;o aliquo ca&longs;u adflicta <expan abbr="dilab&utilde;tur">dilabuntur</expan>, aut pereunt &amp; <expan abbr="di&longs;sip&atilde;tur">di&longs;sipantur</expan> <lb/>culpa &amp; uitio po&longs;&longs;e&longs;&longs;oris, qui ea uel inertia &amp; negligentia amittit &amp; perdit <lb/>uel per luxuriam effundit atque obligurit: uel con&longs;umit largitionibus &amp; ex&shy;<lb/>haurit: uel ludendo profun dit &amp; eijcit:</s></p><p type="main">
  
 <s>Omnia autem bona &longs;iue bene &longs;iue male par <lb/>ta fuerint, aduer&longs;o aliquo ca&longs;u adflicta <expan abbr="dilab&utilde;tur">dilabuntur</expan>, aut pereunt &amp; <expan abbr="di&longs;sip&atilde;tur">di&longs;sipantur</expan> <lb/>culpa &amp; uitio po&longs;&longs;e&longs;&longs;oris, qui ea uel inertia &amp; negligentia amittit &amp; perdit <lb/>uel per luxuriam effundit atque obligurit: uel con&longs;umit largitionibus &amp; ex&shy;<lb/>haurit: uel ludendo profun dit &amp; eijcit:</s> <s>uelut exhau&longs;ta rediuiuus pullulet arca</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>uelut exhau&longs;ta rediuiuus pullulet arca</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nummus &amp; &egrave; pleno &longs;emper tollatur aceruo.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Nec igitur mirum &longs;i metallici non memores huius pr&aelig;cepti quod dedit <lb/>Agathocles rex, fortunam repentinam <expan abbr="reuer&etilde;ter">reuerenter</expan> e&longs;&longs;e habendam, ij&longs;dem de <lb/>cau&longs;is in <expan abbr="ege&longs;tat&etilde;">ege&longs;tatem</expan> <expan abbr="incid&utilde;t">incidunt</expan>. </s> <s>Nummus &amp; &egrave; pleno &longs;emper tollatur aceruo.</s></p><p type="main">
  
  <s>Nec igitur mirum &longs;i metallici non memores huius pr&aelig;cepti quod dedit <lb/>Agathocles rex, fortunam repentinam <expan abbr="reuer&etilde;ter">reuerenter</expan> e&longs;&longs;e habendam, ij&longs;dem de <lb/>cau&longs;is in <expan abbr="ege&longs;tat&etilde;">ege&longs;tatem</expan> <expan abbr="incid&utilde;t">incidunt</expan>. </s>
  
 <s>Pr&aelig;&longs;ertim uero cum mediocribus diuitijs <expan abbr="c&otilde;ten-ti">conten&shy;<lb/>ti</expan> e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;unt: tum enim non raro quas <expan abbr="c&otilde;ge&longs;&longs;er&utilde;t">conge&longs;&longs;erunt</expan> ex metallis, in alia <lb/>metalla <expan abbr="in&longs;um&utilde;t">in&longs;umunt</expan>. </s> <s>Pr&aelig;&longs;ertim uero cum mediocribus diuitijs <expan abbr="c&otilde;ten-ti">conten&shy;<lb/>ti</expan> e&longs;&longs;e non po&longs;&longs;unt: tum enim non raro quas <expan abbr="c&otilde;ge&longs;&longs;er&utilde;t">conge&longs;&longs;erunt</expan> ex metallis, in alia <lb/>metalla <expan abbr="in&longs;um&utilde;t">in&longs;umunt</expan>. </s>
  
  
 <s>Verum non regulus aut magi&longs;tratus pellit dominos po&longs; <lb/>&longs;e&longs;sione, &longs;ed tyrannus, qui homines &longs;ubditos non bonis modo hone&longs;te par <lb/>tis, &longs;ed etiam uita crudeli&longs;sime priuat. </s> <s>Verum non regulus aut magi&longs;tratus pellit dominos po&longs; <lb/>&longs;e&longs;sione, &longs;ed tyrannus, qui homines &longs;ubditos non bonis modo hone&longs;te par <lb/>tis, &longs;ed etiam uita crudeli&longs;sime priuat. </s>
  
  
 <s>Attamen cum &longs;olitus &longs;um inquire&shy;<lb/>re in eas querelas, quas i&longs;ti apud uulgus habent de talibus iniurijs, &longs;emper <lb/>reperio male audientibus cau&longs;am <expan abbr="iu&longs;ti&longs;sim&atilde;">iu&longs;ti&longs;simam</expan> e&longs;&longs;e cur i&longs;tos depellant de fodi <lb/>nis, male dicentibus nullam cur de illis <expan abbr="c&otilde;querantur">conquerantur</expan>. </s> <s>Attamen cum &longs;olitus &longs;um inquire&shy;<lb/>re in eas querelas, quas i&longs;ti apud uulgus habent de talibus iniurijs, &longs;emper <lb/>reperio male audientibus cau&longs;am <expan abbr="iu&longs;ti&longs;sim&atilde;">iu&longs;ti&longs;simam</expan> e&longs;&longs;e cur i&longs;tos depellant de fodi <lb/>nis, male dicentibus nullam cur de illis <expan abbr="c&otilde;querantur">conquerantur</expan>. </s>
  
  
 <s>Etenim quod non de <lb/>derunt &longs;ymbola ius po&longs;&longs;e&longs;sionis <expan abbr="ami&longs;er&utilde;t">ami&longs;erunt</expan>, uel &agrave; magi&longs;tratu ex alieno metal&shy;<lb/>lo &longs;unt pul&longs;i. </s> <s>Etenim quod non de <lb/>derunt &longs;ymbola ius po&longs;&longs;e&longs;sionis <expan abbr="ami&longs;er&utilde;t">ami&longs;erunt</expan>, uel &agrave; magi&longs;tratu ex alieno metal&shy;<lb/>lo &longs;unt pul&longs;i. </s>
  
  
 <s>Nam improbi quidam homines uenulas, proximas uenis af&shy;<lb/>fluentibus aliquo metallo, fodientes in <expan abbr="alien&atilde;">alienam</expan> <expan abbr="po&longs;&longs;e&longs;sion&etilde;">po&longs;&longs;e&longs;sionem</expan> inuadunt. </s> <s>Nam improbi quidam homines uenulas, proximas uenis af&shy;<lb/>fluentibus aliquo metallo, fodientes in <expan abbr="alien&atilde;">alienam</expan> <expan abbr="po&longs;&longs;e&longs;sion&etilde;">po&longs;&longs;e&longs;sionem</expan> inuadunt. </s>
  
  
 <s>Itaque<lb/>eos <expan abbr="iniuriar&utilde;">iniuriarum</expan> accu&longs;atos magi&longs;tratus expellit atque exturbat ex fodinis. </s> <s>Itaque<lb/>eos <expan abbr="iniuriar&utilde;">iniuriarum</expan> accu&longs;atos magi&longs;tratus expellit atque exturbat ex fodinis. </s>
  
  
 <s>I&longs;ti igi <lb/>tur plerum que graues de eo rumores <expan abbr="&longs;parg&utilde;t">&longs;pargunt</expan> in uulgus. </s> <s>I&longs;ti igi <lb/>tur plerum que graues de eo rumores <expan abbr="&longs;parg&utilde;t">&longs;pargunt</expan> in uulgus. </s>
  
  
 <s>At aliter cum qu&aelig;&shy;<lb/>dam, ut &longs;olet, inter uicinos controuer&longs;ia e&longs;t orta, ip&longs;am arbitri &agrave; magi&longs;tratu <lb/>dati dirimunt: aut de ea iudices <expan abbr="c&otilde;&longs;tituti">con&longs;tituti</expan> cogno&longs;cunt &amp; <expan abbr="iudic&atilde;t">iudicant</expan>: controuer <lb/>&longs;ia ergo dirempta, quia utriu&longs;que partis <expan abbr="c&otilde;&longs;en&longs;io">con&longs;en&longs;io</expan> in ea re extitit, neutra debet <lb/>de iniurijs <expan abbr="c&otilde;queri">conqueri</expan>: iudicata, quia &longs;ecundum leges metallicas &longs;ententia lata <lb/>e&longs;t, altera inferior iure non pote&longs;t. </s> <s>At aliter cum qu&aelig;&shy;<lb/>dam, ut &longs;olet, inter uicinos controuer&longs;ia e&longs;t orta, ip&longs;am arbitri &agrave; magi&longs;tratu <lb/>dati dirimunt: aut de ea iudices <expan abbr="c&otilde;&longs;tituti">con&longs;tituti</expan> cogno&longs;cunt &amp; <expan abbr="iudic&atilde;t">iudicant</expan>: controuer <lb/>&longs;ia ergo dirempta, quia utriu&longs;que partis <expan abbr="c&otilde;&longs;en&longs;io">con&longs;en&longs;io</expan> in ea re extitit, neutra debet <lb/>de iniurijs <expan abbr="c&otilde;queri">conqueri</expan>: iudicata, quia &longs;ecundum leges metallicas &longs;ententia lata <lb/>e&longs;t, altera inferior iure non pote&longs;t. </s>
  
  
 <s>Sed ut non magnopere pugnem de hac <lb/>re interdum unum aliquem pr&aelig;fectum fodin&aelig; maiorem exigere <expan abbr="collect&atilde;">collectam</expan> &agrave; <lb/>dominis, qu&agrave;m nece&longs;sitas po&longs;tulat. </s> <s>Sed ut non magnopere pugnem de hac <lb/>re interdum unum aliquem pr&aelig;fectum fodin&aelig; maiorem exigere <expan abbr="collect&atilde;">collectam</expan> &agrave; <lb/>dominis, qu&agrave;m nece&longs;sitas po&longs;tulat. </s>
  
  
 <s>Quinetiam ut <expan abbr="c&otilde;cedam">concedam</expan> aliquem fodi&shy;<lb/>n&aelig; pr&aelig;&longs;idem uenam, qua parte abundat metallis, oblinere luto, aut &longs;tru&shy;<lb/>ctura tegere, num unius aut alterius improbitas plurimis bonis uiris notam <lb/>fraudis inurere pote&longs;t? </s> <s>Quinetiam ut <expan abbr="c&otilde;cedam">concedam</expan> aliquem fodi&shy;<lb/>n&aelig; pr&aelig;&longs;idem uenam, qua parte abundat metallis, oblinere luto, aut &longs;tru&shy;<lb/>ctura tegere, num unius aut alterius improbitas plurimis bonis uiris notam <lb/>fraudis inurere pote&longs;t? </s>
  
  
 <s>quid &longs;enatu &longs;anctius &amp; integrius &longs;olet e&longs;&longs;e in repu&shy;<lb/>blica? </s> <s>quid &longs;enatu &longs;anctius &amp; integrius &longs;olet e&longs;&longs;e in repu&shy;<lb/>blica? </s>
  
  
 <s>nonnulli tamen in peculatu deprehen&longs;i p&oelig;nas dederunt. </s> <s>nonnulli tamen in peculatu deprehen&longs;i p&oelig;nas dederunt. </s>
  
  
 <s>Num iccir <lb/>co hone&longs;ti&longs;simus ordo <expan abbr="bon&atilde;">bonam</expan> <expan abbr="fam&atilde;">famam</expan> <expan abbr="exi&longs;timation&etilde;que">exi&longs;timationenque</expan> amittet? </s> <s>Num iccir <lb/>co hone&longs;ti&longs;simus ordo <expan abbr="bon&atilde;">bonam</expan> <expan abbr="fam&atilde;">famam</expan> <expan abbr="exi&longs;timation&etilde;que">exi&longs;timationenque</expan> amittet? </s>
  
  <s>Sed certe pr&aelig;&shy;<pb pagenum="17"/>fectis fodinarum non licet &longs;ymbola dominis indicere &longs;ine &longs;citu permi&longs;&longs;uque<lb/>magi&longs;tri <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> &amp; duumuir&ucirc;m <expan abbr="iurator&utilde;">iuratorum</expan>. </s>
 <s>Sed certe pr&aelig;&shy; 
 <pb pagenum="17"/>fectis fodinarum non licet &longs;ymbola dominis indicere &longs;ine &longs;citu permi&longs;&longs;uque<lb/>magi&longs;tri <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> &amp; duumuir&ucirc;m <expan abbr="iurator&utilde;">iuratorum</expan>. </s> 
  
  
 <s>Quare eiu&longs;modi dolos ad&shy;<lb/>hibere non po&longs;&longs;unt. </s> <s>Quare eiu&longs;modi dolos ad&shy;<lb/>hibere non po&longs;&longs;unt. </s>
  
  
 <s>Pr&aelig;&longs;ides autem <expan abbr="fodinar&utilde;">fodinarum</expan> &longs;i fraudis <expan abbr="c&otilde;uicti">conuicti</expan> fuerint, c&aelig;&shy;<lb/>duntur uirgis: &longs;in furti, <expan abbr="&longs;u&longs;pend&utilde;tur">&longs;u&longs;penduntur</expan>. </s> <s>Pr&aelig;&longs;ides autem <expan abbr="fodinar&utilde;">fodinarum</expan> &longs;i fraudis <expan abbr="c&otilde;uicti">conuicti</expan> fuerint, c&aelig;&shy;<lb/>duntur uirgis: &longs;in furti, <expan abbr="&longs;u&longs;pend&utilde;tur">&longs;u&longs;penduntur</expan>. </s>
  
  
 <s>Fraudolentos autem e&longs;&longs;e aliquos par <lb/>tium <expan abbr="u&etilde;ditores">uenditores</expan> &amp; emptores clamant: <expan abbr="c&otilde;cedimus">concedimus</expan>. </s> <s>Fraudolentos autem e&longs;&longs;e aliquos par <lb/>tium <expan abbr="u&etilde;ditores">uenditores</expan> &amp; emptores clamant: <expan abbr="c&otilde;cedimus">concedimus</expan>. </s>
  
  
 <s>Sed num fallere po&longs;&longs;unt <lb/>alium qu&agrave;m <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> &longs;tolidum, negligentem, imperitum rerum metallica&shy;<lb/>rum? </s> <s>Sed num fallere po&longs;&longs;unt <lb/>alium qu&agrave;m <expan abbr="homin&etilde;">hominem</expan> &longs;tolidum, negligentem, imperitum rerum metallica&shy;<lb/>rum? </s>
  
  
 <s>uir &longs;ane prudens, impiger, gnarus huius artis, &longs;i fides <expan abbr="u&etilde;ditoris">uenditoris</expan> uel em <lb/>ptoris ip&longs;i in dubium uenit, mox &longs;e <expan abbr="c&otilde;fert">confert</expan> in fodinam, ut uenam tantopere <lb/>laudatam aut <expan abbr="uituperat&atilde;">uituperatam</expan> &longs;ubijciat &longs;ub a&longs;pectum, &amp; con&longs;ideret &longs;ibi emend&aelig; <lb/>uel <expan abbr="uend&etilde;d&aelig;">uendend&aelig;</expan> &longs;int partes nec ne. </s> <s>uir &longs;ane prudens, impiger, gnarus huius artis, &longs;i fides <expan abbr="u&etilde;ditoris">uenditoris</expan> uel em <lb/>ptoris ip&longs;i in dubium uenit, mox &longs;e <expan abbr="c&otilde;fert">confert</expan> in fodinam, ut uenam tantopere <lb/>laudatam aut <expan abbr="uituperat&atilde;">uituperatam</expan> &longs;ubijciat &longs;ub a&longs;pectum, &amp; con&longs;ideret &longs;ibi emend&aelig; <lb/>uel <expan abbr="uend&etilde;d&aelig;">uendend&aelig;</expan> &longs;int partes nec ne. </s>
  
  
 <s>Sed dicant, ut is &longs;ibi &agrave; dolis cauere po&longs;&longs;it, &longs;im <lb/>plex tamen &amp; qui &longs;e pr&aelig;bet <expan abbr="credul&utilde;">credulum</expan>, decipitur. </s> <s>Sed dicant, ut is &longs;ibi &agrave; dolis cauere po&longs;&longs;it, &longs;im <lb/>plex tamen &amp; qui &longs;e pr&aelig;bet <expan abbr="credul&utilde;">credulum</expan>, decipitur. </s>
  
  
 <s>At non raro uidemus, eum <lb/>qui hoc modo <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> circumuenire uolebat, &longs;eip&longs;um decipere, &amp; merito omni <lb/>bus ludibrio e&longs;&longs;e. </s> <s>At non raro uidemus, eum <lb/>qui hoc modo <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> circumuenire uolebat, &longs;eip&longs;um decipere, &amp; merito omni <lb/>bus ludibrio e&longs;&longs;e. </s>
  
  
 <s>Nam plerumque tam qui &longs;tudet <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> fallere, qu&agrave;m qui falli <lb/>uidetur, rei metallic&aelig; e&longs;t ignarus. </s> <s>Nam plerumque tam qui &longs;tudet <expan abbr="ali&utilde;">alium</expan> fallere, qu&agrave;m qui falli <lb/>uidetur, rei metallic&aelig; e&longs;t ignarus. </s>
  
  
 <s>Itaque cum uena pr&aelig;ter <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> fraudato <lb/>ris metallis abundauerit, tum is qui putabatur deceptus e&longs;&longs;e <expan abbr="lucr&utilde;">lucrum</expan> facit, qui <lb/>decepi&longs;&longs;e damnum. </s> <s>Itaque cum uena pr&aelig;ter <expan abbr="opinion&etilde;">opinionem</expan> fraudato <lb/>ris metallis abundauerit, tum is qui putabatur deceptus e&longs;&longs;e <expan abbr="lucr&utilde;">lucrum</expan> facit, qui <lb/>decepi&longs;&longs;e damnum. </s>
  
  
 <s>Veruntamen ip&longs;i metallici raro uendunt em&uacute;ntue par <lb/>tes, &longs;ed frequenter iurati uenditores, qui eas uenales tanti <expan abbr="em&utilde;t">emunt</expan> uel <expan abbr="uend&utilde;t">uendunt</expan>, <lb/>quanti emere uel uendere fuerint iu&longs;si. </s> <s>Veruntamen ip&longs;i metallici raro uendunt em&uacute;ntue par <lb/>tes, &longs;ed frequenter iurati uenditores, qui eas uenales tanti <expan abbr="em&utilde;t">emunt</expan> uel <expan abbr="uend&utilde;t">uendunt</expan>, <lb/>quanti emere uel uendere fuerint iu&longs;si. </s>
  
  
 <s>Cum igitur magi&longs;tratus ex &aelig;quo &amp; <lb/>bono iudicet res <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;as">controuer&longs;as</expan>, bonus metallicus neminem decipiat, impro&shy;<lb/>bus fallere non facile po&longs;sit, aut &longs;i fallat, non ferat impune, &longs;ermo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qui <lb/>de hone&longs;tate <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> detrahere uolunt, nihil momenti &amp; ponderis ha&shy;<lb/>bet. </s> <s>Cum igitur magi&longs;tratus ex &aelig;quo &amp; <lb/>bono iudicet res <expan abbr="c&otilde;trouer&longs;as">controuer&longs;as</expan>, bonus metallicus neminem decipiat, impro&shy;<lb/>bus fallere non facile po&longs;sit, aut &longs;i fallat, non ferat impune, &longs;ermo <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qui <lb/>de hone&longs;tate <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> detrahere uolunt, nihil momenti &amp; ponderis ha&shy;<lb/>bet. </s>
  
  
 <s>Deinde metallici qu&aelig;&longs;tus nemini e&longs;t odio&longs;us. </s> <s>Deinde metallici qu&aelig;&longs;tus nemini e&longs;t odio&longs;us. </s>
  
  
 <s>Quis enim non natura <lb/>maleuolus &amp; inuidus <expan abbr="odi&utilde;">odium</expan> habebit in eum ad quem opes qua&longs;i diuinitus <lb/>delat&aelig; &longs;unt? </s> <s>Quis enim non natura <lb/>maleuolus &amp; inuidus <expan abbr="odi&utilde;">odium</expan> habebit in eum ad quem opes qua&longs;i diuinitus <lb/>delat&aelig; &longs;unt? </s>
  
  
 <s>quique hoc amplectitur genus <expan abbr="amplific&atilde;di">amplificandi</expan> rem <expan abbr="familiar&etilde;">familiarem</expan>, quod <lb/>omni caret crimine? </s> <s>quique hoc amplectitur genus <expan abbr="amplific&atilde;di">amplificandi</expan> rem <expan abbr="familiar&etilde;">familiarem</expan>, quod <lb/>omni caret crimine? </s>
  
  
 <s>Sed f&oelig;nerator &longs;i u&longs;uram exercet <expan abbr="immodic&atilde;">immodicam</expan>, in odia ho <lb/><expan abbr="min&utilde;">minum</expan> incurrit: Sin <expan abbr="modic&atilde;">modicam</expan> &amp; ciuilem, ut non &longs;it inuidio&longs;us, ad <expan abbr="pleb&etilde;">plebem</expan>, quod <lb/>eam non exhauriat, exip&longs;a diues admodum non efficitur. </s> <s>Sed f&oelig;nerator &longs;i u&longs;uram exercet <expan abbr="immodic&atilde;">immodicam</expan>, in odia ho <lb/><expan abbr="min&utilde;">minum</expan> incurrit: Sin <expan abbr="modic&atilde;">modicam</expan> &amp; ciuilem, ut non &longs;it inuidio&longs;us, ad <expan abbr="pleb&etilde;">plebem</expan>, quod <lb/>eam non exhauriat, exip&longs;a diues admodum non efficitur. </s>
  
  
 <s>Tum qu&aelig;&longs;tus me <lb/>tallici non e&longs;t &longs;ordidus. </s> <s>Tum qu&aelig;&longs;tus me <lb/>tallici non e&longs;t &longs;ordidus. </s>
  
  
 <s>Qu&icirc; enim talis e&longs;&longs;e pote&longs;t, tam magnus, tam copio&shy;<lb/>&longs;us, tam pius? </s> <s>Qu&icirc; enim talis e&longs;&longs;e pote&longs;t, tam magnus, tam copio&shy;<lb/>&longs;us, tam pius? </s>
  
  
 <s>Turpe uero &amp; illiberale e&longs;t <expan abbr="lucr&utilde;">lucrum</expan> mercatoris, cum uendit fu&shy;<lb/>co&longs;as &amp; fallaces merces, aut paruo emptis nimis magnum <expan abbr="preci&utilde;">precium</expan> con&longs;tituit, <lb/>eaque de cau&longs;a mercator non minori in odio qu&agrave;m f&oelig;nerator e&longs;&longs;et apud ui&shy;<lb/>ros bonos, ni&longs;i haberent <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="periculor&utilde;">periculorum</expan>, in qu&aelig; pro mercibus &longs;e infert. </s> <s>Turpe uero &amp; illiberale e&longs;t <expan abbr="lucr&utilde;">lucrum</expan> mercatoris, cum uendit fu&shy;<lb/>co&longs;as &amp; fallaces merces, aut paruo emptis nimis magnum <expan abbr="preci&utilde;">precium</expan> con&longs;tituit, <lb/>eaque de cau&longs;a mercator non minori in odio qu&agrave;m f&oelig;nerator e&longs;&longs;et apud ui&shy;<lb/>ros bonos, ni&longs;i haberent <expan abbr="ration&etilde;">rationem</expan> <expan abbr="periculor&utilde;">periculorum</expan>, in qu&aelig; pro mercibus &longs;e infert. </s>
  
  
 <s><lb/>Verum qui hoc loco <expan abbr="c&otilde;tumelio&longs;e">contumelio&longs;e</expan> dicunt de metallica <expan abbr="detrah&etilde;di">detrahendi</expan> cau&longs;a, <expan abbr="ai&utilde;t">aiunt</expan> <lb/>quondam <expan abbr="facinor&utilde;">facinorum</expan> &amp; &longs;celerum <expan abbr="c&otilde;uictos">conuictos</expan> homines e&longs;&longs;e damnatos ad metal&shy;<lb/>la, eosque aut &longs;eruos venas fodi&longs;&longs;e: nunc uero metallicos e&longs;&longs;e mercenarios, <lb/>utque reliquos opifices in &longs;ordida arte uer&longs;ari. </s> <s><lb/>Verum qui hoc loco <expan abbr="c&otilde;tumelio&longs;e">contumelio&longs;e</expan> dicunt de metallica <expan abbr="detrah&etilde;di">detrahendi</expan> cau&longs;a, <expan abbr="ai&utilde;t">aiunt</expan> <lb/>quondam <expan abbr="facinor&utilde;">facinorum</expan> &amp; &longs;celerum <expan abbr="c&otilde;uictos">conuictos</expan> homines e&longs;&longs;e damnatos ad metal&shy;<lb/>la, eosque aut &longs;eruos venas fodi&longs;&longs;e: nunc uero metallicos e&longs;&longs;e mercenarios, <lb/>utque reliquos opifices in &longs;ordida arte uer&longs;ari. </s>
  
  
 <s>Profecto &longs;i metallica ob hanc <lb/>cau&longs;am pudenda &amp; inhone&longs;ta ingenuo homini iudicatur, quod &longs;erui <expan abbr="qu&otilde;-d&atilde;">quon&shy;<lb/>dam</expan> foderint metalla, nec agricultura erit &longs;atis hone&longs;ta, quod <expan abbr="m&atilde;cipia">mancipia</expan> agros <lb/>coluerint, &amp; nunc apud Turcas colant: nec architectura, quod &longs;erui quidam <lb/>in ea artifices reperti &longs;int: neque medicina, quod non pauci medici fuerint &longs;er <lb/>ui, neque plures ali&aelig; artes ingenu&aelig;, quod manu capti eas exercuerint. </s> <s>Profecto &longs;i metallica ob hanc <lb/>cau&longs;am pudenda &amp; inhone&longs;ta ingenuo homini iudicatur, quod &longs;erui <expan abbr="qu&otilde;-d&atilde;">quon&shy;<lb/>dam</expan> foderint metalla, nec agricultura erit &longs;atis hone&longs;ta, quod <expan abbr="m&atilde;cipia">mancipia</expan> agros <lb/>coluerint, &amp; nunc apud Turcas colant: nec architectura, quod &longs;erui quidam <lb/>in ea artifices reperti &longs;int: neque medicina, quod non pauci medici fuerint &longs;er <lb/>ui, neque plures ali&aelig; artes ingenu&aelig;, quod manu capti eas exercuerint. </s>
  
  
 <s>At a&shy;<lb/>gricultura, &amp; architectura, &amp; medicina, nihilo minus in numero <expan abbr="hone&longs;tar&utilde;">hone&longs;tarum</expan> <lb/>artium habentur. </s> <s>At a&shy;<lb/>gricultura, &amp; architectura, &amp; medicina, nihilo minus in numero <expan abbr="hone&longs;tar&utilde;">hone&longs;tarum</expan> <lb/>artium habentur. </s>
  
  
 <s>Nec igitur metallica ea cau&longs;a <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> &agrave; choro excludetur. </s> <s>Nec igitur metallica ea cau&longs;a <expan abbr="ip&longs;ar&utilde;">ip&longs;arum</expan> &agrave; choro excludetur. </s>
  
  <s><lb/>Concedamus pr&aelig;terea i&longs;tis qu&aelig;&longs;tum <expan abbr="mercenarior&utilde;">mercenariorum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e &longs;or&shy;<lb/>didum, nos certe non intelligimus fo&longs;&longs;ores modo c&aelig;terosque operarios, &longs;ed <pb pagenum="18"/>tum metallic&aelig; peritos, tum eos qui impen&longs;am <expan abbr="faci&utilde;t">faciunt</expan> in metalla. </s>
 <s><lb/>Concedamus pr&aelig;terea i&longs;tis qu&aelig;&longs;tum <expan abbr="mercenarior&utilde;">mercenariorum</expan> metallicorum e&longs;&longs;e &longs;or&shy;<lb/>didum, nos certe non intelligimus fo&longs;&longs;ores modo c&aelig;terosque operarios, &longs;ed  
 <pb pagenum="18"/>tum metallic&aelig; peritos, tum eos qui impen&longs;am <expan abbr="faci&utilde;t">faciunt</expan> in metalla. </s> 
  
  
 <s>Inter quos <lb/>numerari po&longs;&longs;unt reges, principes, re&longs;pub. </s> <s>Inter quos <lb/>numerari po&longs;&longs;unt reges, principes, re&longs;pub. </s>
  
  
 <s>&amp; in his hone&longs;ti&longs;simus qui&longs;que<lb/>ciuis. </s> <s>&amp; in his hone&longs;ti&longs;simus qui&longs;que<lb/>ciuis. </s>
  
  
 <s>Tum denique intelligimus pr&aelig;fectos <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, qualis fuit Thucidi&shy;<lb/>des nobilis ille <expan abbr="hi&longs;toriar&utilde;">hi&longs;toriarum</expan> &longs;criptor, quem Athenien&longs;es pr&aelig;po&longs;uerunt Tha <lb/>&longs;iorum metallis. </s> <s>Tum denique intelligimus pr&aelig;fectos <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, qualis fuit Thucidi&shy;<lb/>des nobilis ille <expan abbr="hi&longs;toriar&utilde;">hi&longs;toriarum</expan> &longs;criptor, quem Athenien&longs;es pr&aelig;po&longs;uerunt Tha <lb/>&longs;iorum metallis. </s>
  
  
 <s>Attamen con&longs;umere aliquid oper&aelig; &amp; laboris in fo&longs;sione <lb/>uenarum non e&longs;t <expan abbr="indecor&utilde;">indecorum</expan> metallicis, maxime &longs;i ip&longs;i <expan abbr="&longs;umpt&utilde;">&longs;umptum</expan> fecerint in me <lb/>talla. </s> <s>Attamen con&longs;umere aliquid oper&aelig; &amp; laboris in fo&longs;sione <lb/>uenarum non e&longs;t <expan abbr="indecor&utilde;">indecorum</expan> metallicis, maxime &longs;i ip&longs;i <expan abbr="&longs;umpt&utilde;">&longs;umptum</expan> fecerint in me <lb/>talla. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Quemadmod&utilde;">Quemadmodum</expan> nec magnis uiris proprios agros colere. </s> <s><expan abbr="Quemadmod&utilde;">Quemadmodum</expan> nec magnis uiris proprios agros colere. </s>
  
  
 <s>Alioqui Ro&shy;<lb/>manus &longs;enatus L. </s> <s>Alioqui Ro&shy;<lb/>manus &longs;enatus L. </s>
  
  
 <s>Quintium <expan abbr="Cincinnat&utilde;">Cincinnatum</expan> operi agre&longs;ti intentum non crea&longs;&shy;<lb/>&longs;et dictatorem: nec uiros ciuitatis primarios &agrave; uillis arce&longs;si&longs;&longs;et in <expan abbr="curi&atilde;">curiam</expan>. </s> <s>Quintium <expan abbr="Cincinnat&utilde;">Cincinnatum</expan> operi agre&longs;ti intentum non crea&longs;&shy;<lb/>&longs;et dictatorem: nec uiros ciuitatis primarios &agrave; uillis arce&longs;si&longs;&longs;et in <expan abbr="curi&atilde;">curiam</expan>. </s>
  
  
 <s>Simi <lb/>liter neque Maximilianus C&aelig;&longs;ar no&longs;tra &aelig;tate <expan abbr="Conrad&utilde;">Conradum</expan> a&longs;crip&longs;i&longs;&longs;et in nume <lb/>rum nobilium, qui comites nominantur. </s> <s>Simi <lb/>liter neque Maximilianus C&aelig;&longs;ar no&longs;tra &aelig;tate <expan abbr="Conrad&utilde;">Conradum</expan> a&longs;crip&longs;i&longs;&longs;et in nume <lb/>rum nobilium, qui comites nominantur. </s>
  
  
 <s>Fuit uero ille, cum in metallis Sne <lb/>bergi operas daret, egenti&longs;simus: quare cognomentum habebat pauperis. </s> <s>Fuit uero ille, cum in metallis Sne <lb/>bergi operas daret, egenti&longs;simus: quare cognomentum habebat pauperis. </s>
  
  
 <s><lb/>Sed non multos po&longs;t annos ex metallis Fir&longs;ti, quod e&longs;t <expan abbr="oppid&utilde;">oppidum</expan> in Lotharin <lb/>gia, diues factus, nomen ex fortuna inuenit. </s> <s><lb/>Sed non multos po&longs;t annos ex metallis Fir&longs;ti, quod e&longs;t <expan abbr="oppid&utilde;">oppidum</expan> in Lotharin <lb/>gia, diues factus, nomen ex fortuna inuenit. </s>
  
  
 <s>Neque Vladislaus rex in c&oelig;tu <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quos <expan abbr="uoc&atilde;t">uocant</expan> Barones, repo&longs;ui&longs;&longs;et Tur&longs;ium ciuem <expan abbr="Cracoui&etilde;&longs;em">Cracouien&longs;em</expan>, quem <lb/>metalla eius partis regni Vngarorum, qu&aelig; quondam Dacia fuit dicta, for&shy;<lb/>tunis locupletarunt. </s> <s>Neque Vladislaus rex in c&oelig;tu <lb/><expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan>, quos <expan abbr="uoc&atilde;t">uocant</expan> Barones, repo&longs;ui&longs;&longs;et Tur&longs;ium ciuem <expan abbr="Cracoui&etilde;&longs;em">Cracouien&longs;em</expan>, quem <lb/>metalla eius partis regni Vngarorum, qu&aelig; quondam Dacia fuit dicta, for&shy;<lb/>tunis locupletarunt. </s>
  
  
 <s>Quinetiam ne metallica quidem plebs e&longs;t uilis &amp; ab&shy;<lb/>iecta. </s> <s>Quinetiam ne metallica quidem plebs e&longs;t uilis &amp; ab&shy;<lb/>iecta. </s>
  
  
 <s>Etenim nocturnis &aelig;que ac diurnis uigilijs &amp; operibus exercitata ha&shy;<lb/>bet duriciam <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> immanem, facillimeque cum res po&longs;tulat, labores &amp; <lb/>munera militi&aelig; &longs;u&longs;tinet. </s> <s>Etenim nocturnis &aelig;que ac diurnis uigilijs &amp; operibus exercitata ha&shy;<lb/>bet duriciam <expan abbr="corpor&utilde;">corporum</expan> immanem, facillimeque cum res po&longs;tulat, labores &amp; <lb/>munera militi&aelig; &longs;u&longs;tinet. </s>
  
  
 <s>Quippe qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan> ad <expan abbr="mult&atilde;">multam</expan> noctem uigilare, <lb/>tractare ferramenta, fo&longs;&longs;as ducere, agere cuniculos, machinas fabricari, one <lb/>ra ferre. </s> <s>Quippe qu&aelig; <expan abbr="c&otilde;&longs;ueuit">con&longs;ueuit</expan> ad <expan abbr="mult&atilde;">multam</expan> noctem uigilare, <lb/>tractare ferramenta, fo&longs;&longs;as ducere, agere cuniculos, machinas fabricari, one <lb/>ra ferre. </s>
  
  
 <s>Quocirca rei militaris periti, eam non modo. </s> <s>Quocirca rei militaris periti, eam non modo. </s>
  
  
 <s>urban&aelig; plebi pr&aelig;fe&shy;<lb/>runt, &longs;ed etiam ru&longs;tic&aelig;. </s> <s>urban&aelig; plebi pr&aelig;fe&shy;<lb/>runt, &longs;ed etiam ru&longs;tic&aelig;. </s>
  
  
 <s>Verum ut tandem huic di&longs;putationi finem faciam: <lb/>cum qu&aelig;&longs;tus maximi &longs;int f&oelig;neratoris, bellatoris, mercatoris, agricol&aelig;, me <lb/>tallici: f&oelig;nus autem &longs;it odio&longs;um, pr&aelig;da crudeliter capta ex fortunis plebis, <lb/>non culpa calamito&longs;&aelig;, impia, qu&aelig;&longs;tus metallicihone&longs;tate ac decore pr&aelig;&longs;tet <lb/>mercatoris lucro: non minus &longs;it bonus qu&agrave;m agricol&aelig;, multo uberior. </s> <s>Verum ut tandem huic di&longs;putationi finem faciam: <lb/>cum qu&aelig;&longs;tus maximi &longs;int f&oelig;neratoris, bellatoris, mercatoris, agricol&aelig;, me <lb/>tallici: f&oelig;nus autem &longs;it odio&longs;um, pr&aelig;da crudeliter capta ex fortunis plebis, <lb/>non culpa calamito&longs;&aelig;, impia, qu&aelig;&longs;tus metallicihone&longs;tate ac decore pr&aelig;&longs;tet <lb/>mercatoris lucro: non minus &longs;it bonus qu&agrave;m agricol&aelig;, multo uberior. </s>
  
  
 <s><lb/>Quis non intelligit metallicam inprimis e&longs;&longs;e hone&longs;tam? </s> <s><lb/>Quis non intelligit metallicam inprimis e&longs;&longs;e hone&longs;tam? </s>
  
  <s>Certe cum <lb/>una &longs;it ex decem maximis rebus optimisque, <expan abbr="pecuni&atilde;">pecuniam</expan> <expan abbr="magn&atilde;">magnam</expan> bono <lb/>modo inuenire, id homo &longs;tudio&longs;us &amp; diligens rei familiaris <lb/>non alia ratione facilius qu&agrave;m metallica pote&longs;t a&longs;&longs;equi.</s></p><p type="main">
  
 <s>Certe cum <lb/>una &longs;it ex decem maximis rebus optimisque, <expan abbr="pecuni&atilde;">pecuniam</expan> <expan abbr="magn&atilde;">magnam</expan> bono <lb/>modo inuenire, id homo &longs;tudio&longs;us &amp; diligens rei familiaris <lb/>non alia ratione facilius qu&agrave;m metallica pote&longs;t a&longs;&longs;equi.</s> <s>De re metallica Libri <lb/>primi finis.</s></p><pb pagenum="19"/><p type="head">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>De re metallica Libri <lb/>primi finis.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="19"/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>GEORGII AGRICO&shy;<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SECVNDVS.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qvalis e&longs;&longs;e debeat perfectus metallicus, &amp; qu&aelig; <lb/>contra artem metallicam &amp; metalla atque ip&longs;os me&shy;<lb/>tallicos uidentur ualere, uel pro eis &longs;unt, primo li&shy;<lb/>bro &longs;atis explicaui: nunc decreui metallicos ampli <lb/>us informare. </s> <s>GEORGII AGRICO&shy;<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SECVNDVS.</s></p><p type="main">
  
  <s>Qvalis e&longs;&longs;e debeat perfectus metallicus, &amp; qu&aelig; <lb/>contra artem metallicam &amp; metalla atque ip&longs;os me&shy;<lb/>tallicos uidentur ualere, uel pro eis &longs;unt, primo li&shy;<lb/>bro &longs;atis explicaui: nunc decreui metallicos ampli <lb/>us informare. </s>
  
 <s>Qui inprimis nece&longs;&longs;e habent &longs;an&shy;<lb/>ct&egrave; Deum colere, ac ea, qu&aelig; dicam, &longs;cire, &amp; <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> <lb/>dare ut quoque opus efficiatur rite atque diligenter. </s> <s>Qui inprimis nece&longs;&longs;e habent &longs;an&shy;<lb/>ct&egrave; Deum colere, ac ea, qu&aelig; dicam, &longs;cire, &amp; <expan abbr="oper&atilde;">operam</expan> <lb/>dare ut quoque opus efficiatur rite atque diligenter. </s>
  
  
 <s><lb/>Etenim diuina prouidentia <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, ut his qui &amp; <lb/>norunt ea qu&aelig; oportet facere, &amp; curant ut perfici <lb/>po&longs;&longs;int, plerumque omnia &longs;ecunda accidant: inertibus <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> &amp; qui curam <lb/>in rebus ab&longs;oluendis non ponunt, aduer&longs;a. </s> <s><lb/>Etenim diuina prouidentia <expan abbr="fact&utilde;">factum</expan> e&longs;t, ut his qui &amp; <lb/>norunt ea qu&aelig; oportet facere, &amp; curant ut perfici <lb/>po&longs;&longs;int, plerumque omnia &longs;ecunda accidant: inertibus <expan abbr="c&otilde;tra">contra</expan> &amp; qui curam <lb/>in rebus ab&longs;oluendis non ponunt, aduer&longs;a. </s>
  
  
 <s>Nemo certe &longs;atis habet omnes <lb/>artificij metallici partes in animi notione reponere &longs;ine impen&longs;is, qu&aelig; faci&shy;<lb/>end&aelig; &longs;unt in metalla: uel &longs;ine laboribus quos &longs;ibi ip&longs;e &longs;umit &amp; &longs;u&longs;tinet. </s> <s>Nemo certe &longs;atis habet omnes <lb/>artificij metallici partes in animi notione reponere &longs;ine impen&longs;is, qu&aelig; faci&shy;<lb/>end&aelig; &longs;unt in metalla: uel &longs;ine laboribus quos &longs;ibi ip&longs;e &longs;umit &amp; &longs;u&longs;tinet. </s>
  
  
 <s>Ita&shy;<lb/>que &longs;i quis facultatem habet id quod opus e&longs;t in <expan abbr="&longs;umpt&utilde;">&longs;umptum</expan> erogandi, mercena <lb/>rios, quotquot uult, in operas cuiu&longs;que generis mittet. </s> <s>Ita&shy;<lb/>que &longs;i quis facultatem habet id quod opus e&longs;t in <expan abbr="&longs;umpt&utilde;">&longs;umptum</expan> erogandi, mercena <lb/>rios, quotquot uult, in operas cuiu&longs;que generis mittet. </s>
  
  
 <s>Vt quondam So&longs;ias <lb/>Thracen&longs;is in <expan abbr="arg&etilde;tarias">argentarias</expan> operas mi&longs;it mille &longs;eruos, quos ip&longs;i elocauerat Ni&shy;<lb/>cias Athenien&longs;is filius Nicerati. </s> <s>Vt quondam So&longs;ias <lb/>Thracen&longs;is in <expan abbr="arg&etilde;tarias">argentarias</expan> operas mi&longs;it mille &longs;eruos, quos ip&longs;i elocauerat Ni&shy;<lb/>cias Athenien&longs;is filius Nicerati. </s>
  
  
 <s>Si nullam <expan abbr="impen&longs;&atilde;">impen&longs;am</expan> facere pote&longs;t, ex omni&shy;<lb/>bus operibus <expan abbr="facilim&utilde;">facilimum</expan> quodque &longs;ibi ad <expan abbr="efficiend&utilde;">efficiendum</expan> eligat. </s> <s>Si nullam <expan abbr="impen&longs;&atilde;">impen&longs;am</expan> facere pote&longs;t, ex omni&shy;<lb/>bus operibus <expan abbr="facilim&utilde;">facilimum</expan> quodque &longs;ibi ad <expan abbr="efficiend&utilde;">efficiendum</expan> eligat. </s>
  
  
 <s>Ex quo genere h&aelig;c <lb/>duo poti&longs;simum &longs;unt, ducere fo&longs;&longs;as, &amp; <expan abbr="riuor&utilde;">riuorum</expan> ac fluminum arenas lauare. </s> <s>Ex quo genere h&aelig;c <lb/>duo poti&longs;simum &longs;unt, ducere fo&longs;&longs;as, &amp; <expan abbr="riuor&utilde;">riuorum</expan> ac fluminum arenas lauare. </s>
  
  
 <s><lb/>Nam ex his &longs;&aelig;penumero <expan abbr="collig&utilde;tur">colliguntur</expan> auri <expan abbr="ram&etilde;ta">ramenta</expan>: aut lapides nigri, ex qui&shy;<lb/>bus <expan abbr="c&otilde;flatur">conflatur</expan> plumbum candidum: aut etiam gemm&aelig;. </s> <s><lb/>Nam ex his &longs;&aelig;penumero <expan abbr="collig&utilde;tur">colliguntur</expan> auri <expan abbr="ram&etilde;ta">ramenta</expan>: aut lapides nigri, ex qui&shy;<lb/>bus <expan abbr="c&otilde;flatur">conflatur</expan> plumbum candidum: aut etiam gemm&aelig;. </s>
  
  
 <s>Ill&aelig; aperiunt uenas, <lb/>qu&aelig; interdum abundant metallis, in &longs;ummo ce&longs;pite inuentis. </s> <s>Ill&aelig; aperiunt uenas, <lb/>qu&aelig; interdum abundant metallis, in &longs;ummo ce&longs;pite inuentis. </s>
  
  
 <s>Siue igitur ar <lb/>te, &longs;iue ca&longs;u in eius manus tales aren&aelig; aut uen&aelig; inciderint, qu&aelig;&longs;tum &longs;ibi in&shy;<lb/>&longs;tituere poterit &longs;ine impendio, et ex paupere diues repente fieri. </s> <s>Siue igitur ar <lb/>te, &longs;iue ca&longs;u in eius manus tales aren&aelig; aut uen&aelig; inciderint, qu&aelig;&longs;tum &longs;ibi in&shy;<lb/>&longs;tituere poterit &longs;ine impendio, et ex paupere diues repente fieri. </s>
  
  
 <s>Contr&agrave; ue&shy;<lb/>ro &longs;i optatis non <expan abbr="re&longs;ponder&utilde;t">re&longs;ponderunt</expan>, mox de lotione uel fo&longs;sione de&longs;i&longs;tere licebit. </s> <s>Contr&agrave; ue&shy;<lb/>ro &longs;i optatis non <expan abbr="re&longs;ponder&utilde;t">re&longs;ponderunt</expan>, mox de lotione uel fo&longs;sione de&longs;i&longs;tere licebit. </s>
  
  
 <s><lb/>Verum cum unus aliquis rei familiaris <expan abbr="amplific&atilde;d&aelig;">amplificand&aelig;</expan> gratia &longs;olus facit <expan abbr="imp&etilde;-&longs;as">impen&shy;<lb/>&longs;as</expan> in metallum, magni refert ip&longs;um intere&longs;&longs;e operibus, &amp; pr&aelig;&longs;entem uide&shy;<lb/>re omnia, qu&aelig; effici iu&longs;sit. </s> <s><lb/>Verum cum unus aliquis rei familiaris <expan abbr="amplific&atilde;d&aelig;">amplificand&aelig;</expan> gratia &longs;olus facit <expan abbr="imp&etilde;-&longs;as">impen&shy;<lb/>&longs;as</expan> in metallum, magni refert ip&longs;um intere&longs;&longs;e operibus, &amp; pr&aelig;&longs;entem uide&shy;<lb/>re omnia, qu&aelig; effici iu&longs;sit. </s>
  
  
 <s>Quamobrem aut ad fodinam <expan abbr="domicili&utilde;">domicilium</expan> habeat, <lb/>ut &longs;e in <expan abbr="c&otilde;&longs;pectum">con&longs;pectum</expan> operarijs &longs;emper dare po&longs;sit, &longs;emperque cauere ne quis &longs;u <lb/>um munus negligenter exequatur: aut habitet in propinquis locis, ut &amp; cre <lb/>bro metallicas operas interui&longs;at, &amp; crebrius ad metallum &longs;e <expan abbr="uentur&utilde;">uenturum</expan>, qu&agrave;m <lb/>&longs;it uenturus, operarijs per nuncium &longs;ignificet. </s> <s>Quamobrem aut ad fodinam <expan abbr="domicili&utilde;">domicilium</expan> habeat, <lb/>ut &longs;e in <expan abbr="c&otilde;&longs;pectum">con&longs;pectum</expan> operarijs &longs;emper dare po&longs;sit, &longs;emperque cauere ne quis &longs;u <lb/>um munus negligenter exequatur: aut habitet in propinquis locis, ut &amp; cre <lb/>bro metallicas operas interui&longs;at, &amp; crebrius ad metallum &longs;e <expan abbr="uentur&utilde;">uenturum</expan>, qu&agrave;m <lb/>&longs;it uenturus, operarijs per nuncium &longs;ignificet. </s>
  
  
 <s>Etenim &longs;uo aduentu uel eius <lb/>denunciatione <expan abbr="mercenari&utilde;">mercenarium</expan> fer&egrave; quenque &longs;ic terrebit, ut <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> non diligen&shy;<lb/>ter negotium &longs;uum agat. </s> <s>Etenim &longs;uo aduentu uel eius <lb/>denunciatione <expan abbr="mercenari&utilde;">mercenarium</expan> fer&egrave; quenque &longs;ic terrebit, ut <expan abbr="nunqu&atilde;">nunquam</expan> non diligen&shy;<lb/>ter negotium &longs;uum agat. </s>
  
  
 <s>Sed cum inui&longs;erit <expan abbr="metall&utilde;">metallum</expan> diligenter operarios lau <lb/>det, &amp; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> eis det munera, ut &amp; ip&longs;i &amp; alij alcriores ad <expan abbr="laborand&utilde;">laborandum</expan> fiant: <lb/>contr&agrave; negligentes obiurget atque aliquos ex metallis amoueat, &amp; in eorum <lb/>locum &longs;edulos &longs;ub&longs;tituat. </s> <s>Sed cum inui&longs;erit <expan abbr="metall&utilde;">metallum</expan> diligenter operarios lau <lb/>det, &amp; <expan abbr="interd&utilde;">interdum</expan> eis det munera, ut &amp; ip&longs;i &amp; alij alcriores ad <expan abbr="laborand&utilde;">laborandum</expan> fiant: <lb/>contr&agrave; negligentes obiurget atque aliquos ex metallis amoueat, &amp; in eorum <lb/>locum &longs;edulos &longs;ub&longs;tituat. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Quineti&atilde;">Quinetiam</expan> dominus &longs;&aelig;penumero diesnoctesque<lb/>maneat in metallo. </s> <s><expan abbr="Quineti&atilde;">Quinetiam</expan> dominus &longs;&aelig;penumero diesnoctesque<lb/>maneat in metallo. </s>
  
  
 <s>Qu&aelig; non &longs;it man&longs;io de&longs;idio&longs;a &amp; mollis. </s> <s>Qu&aelig; non &longs;it man&longs;io de&longs;idio&longs;a &amp; mollis. </s>
  
  <s>Nam metallici <lb/>in re familiari augenda diligentis intere&longs;t, frequenter de&longs;cendere in <expan abbr="fodin&atilde;">fodinam</expan>, <lb/>&amp; aliquid temporis conferre ad naturam <expan abbr="uenar&utilde;">uenarum</expan> <expan abbr="fibrar&utilde;que">fibrarunque</expan> <expan abbr="cogno&longs;c&etilde;dam">cogno&longs;cendam</expan>, <pb pagenum="20"/>&amp; tam intus qu&agrave;m foris omnes laborandi rationes intueri atque <expan abbr="c&otilde;templari">contemplari</expan>. </s>
 <s>Nam metallici <lb/>in re familiari augenda diligentis intere&longs;t, frequenter de&longs;cendere in <expan abbr="fodin&atilde;">fodinam</expan>, <lb/>&amp; aliquid temporis conferre ad naturam <expan abbr="uenar&utilde;">uenarum</expan> <expan abbr="fibrar&utilde;que">fibrarunque</expan> <expan abbr="cogno&longs;c&etilde;dam">cogno&longs;cendam</expan>,  
 <pb pagenum="20"/>&amp; tam intus qu&agrave;m foris omnes laborandi rationes intueri atque <expan abbr="c&otilde;templari">contemplari</expan>. </s> 
  
  
 <s><lb/>Necid &longs;olum agere debet, &longs;ed interdum aliquoslabores &longs;u&longs;cipere: non ut in <lb/>ijs &longs;e frangat, &longs;ed ut &amp; &longs;iia diligentia mercenarios excitet, &amp; eos doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>. </s> <s><lb/>Necid &longs;olum agere debet, &longs;ed interdum aliquoslabores &longs;u&longs;cipere: non ut in <lb/>ijs &longs;e frangat, &longs;ed ut &amp; &longs;iia diligentia mercenarios excitet, &amp; eos doceat <expan abbr="art&etilde;">artem</expan>. </s>
  
  
 <s><lb/>Etenim bene &longs;e habet metallum, in quo quid faciendum &longs;it non pr&aelig;&longs;es mo <lb/>do, <expan abbr="uer&utilde;">uerum</expan> dominus etiam docet. </s> <s><lb/>Etenim bene &longs;e habet metallum, in quo quid faciendum &longs;it non pr&aelig;&longs;es mo <lb/>do, <expan abbr="uer&utilde;">uerum</expan> dominus etiam docet. </s>
  
  
 <s>Quocirca barbarus quidam, ut e&longs;t apud Xe <lb/>nophontem recte re&longs;pondit regi, oculus domini &longs;aginat equum, nam dili&shy;<lb/>gentia domini omnibus in rebus ualet <expan abbr="plurim&utilde;">plurimum</expan>. </s> <s>Quocirca barbarus quidam, ut e&longs;t apud Xe <lb/>nophontem recte re&longs;pondit regi, oculus domini &longs;aginat equum, nam dili&shy;<lb/>gentia domini omnibus in rebus ualet <expan abbr="plurim&utilde;">plurimum</expan>. </s>
  
  
 <s>At cum multi <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> im <lb/>pen&longs;as faciunt in metalla, ip&longs;is <expan abbr="acc&otilde;modatum">accommodatum</expan> atque utile e&longs;t, ex&longs;e pr&aelig;fectos <lb/>fodinarum eligere, item pr&aelig;&longs;ides. </s> <s>At cum multi <expan abbr="c&otilde;munes">communes</expan> im <lb/>pen&longs;as faciunt in metalla, ip&longs;is <expan abbr="acc&otilde;modatum">accommodatum</expan> atque utile e&longs;t, ex&longs;e pr&aelig;fectos <lb/>fodinarum eligere, item pr&aelig;&longs;ides. </s>
  
  
 <s>Quia enim plerunque &longs;ua homines <expan abbr="cur&atilde;t">curant</expan>, <lb/>aliena negligunt, non po&longs;&longs;unt illi &longs;ua curare, quin aliena curent, nec aliena <lb/>negligere, ut &longs;ua non negligant. </s> <s>Quia enim plerunque &longs;ua homines <expan abbr="cur&atilde;t">curant</expan>, <lb/>aliena negligunt, non po&longs;&longs;unt illi &longs;ua curare, quin aliena curent, nec aliena <lb/>negligere, ut &longs;ua non negligant. </s>
  
  
 <s>Quod &longs;i nemo ex ip&longs;is eiusmodi <expan abbr="officior&utilde;">officiorum</expan> <lb/>onera &longs;u&longs;cipere uelit, aut &longs;u&longs;tinere po&longs;sit, &egrave; re <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> erit, ea uiris <expan abbr="dilig&etilde;ti&longs;si">diligenti&longs;si</expan> <lb/>mis imponere. </s> <s>Quod &longs;i nemo ex ip&longs;is eiusmodi <expan abbr="officior&utilde;">officiorum</expan> <lb/>onera &longs;u&longs;cipere uelit, aut &longs;u&longs;tinere po&longs;sit, &egrave; re <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> erit, ea uiris <expan abbr="dilig&etilde;ti&longs;si">diligenti&longs;si</expan> <lb/>mis imponere. </s>
  
  
 <s>Quondam certe h&aelig;cres cur&aelig; fuit pr&aelig;fectis metalloru: &longs;iue <lb/>domini e&longs;&longs;ent reges, utPriamus <expan abbr="aurarior&utilde;">aurariorum</expan> circa Abydum, Mydas <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; <lb/>fuerunt in Berimo monte, Gyges, Alyattes, Cr&oelig;&longs;us eorum, qu&aelig; <expan abbr="fuer&utilde;t">fuerunt</expan> ad <lb/>oppidum de&longs;ertum inter Atarneam &amp; Pergamum: &longs;iue re&longs;pub. </s> <s>Quondam certe h&aelig;cres cur&aelig; fuit pr&aelig;fectis metalloru: &longs;iue <lb/>domini e&longs;&longs;ent reges, utPriamus <expan abbr="aurarior&utilde;">aurariorum</expan> circa Abydum, Mydas <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; <lb/>fuerunt in Berimo monte, Gyges, Alyattes, Cr&oelig;&longs;us eorum, qu&aelig; <expan abbr="fuer&utilde;t">fuerunt</expan> ad <lb/>oppidum de&longs;ertum inter Atarneam &amp; Pergamum: &longs;iue re&longs;pub. </s>
  
  
 <s>ut Cartha&shy;<lb/>ginien&longs;es <expan abbr="argentarior&utilde;">argentariorum</expan> quibus floruit Hi&longs;pania: &longs;iue famili&aelig; ampl&aelig; &amp; illu <lb/>&longs;tres, ut Athenis fodinarum Laurei montis. </s> <s>ut Cartha&shy;<lb/>ginien&longs;es <expan abbr="argentarior&utilde;">argentariorum</expan> quibus floruit Hi&longs;pania: &longs;iue famili&aelig; ampl&aelig; &amp; illu <lb/>&longs;tres, ut Athenis fodinarum Laurei montis. </s>
  
  
 <s>Hoc porro rationibus domini <lb/>artis adhuc ignari maxime conducit, &longs;umptum <expan abbr="commun&etilde;">communem</expan> &longs;ibi cum alijs po&shy;<lb/>nere non in fo&longs;sione uen&aelig; unius, &longs;ed plurium. </s> <s>Hoc porro rationibus domini <lb/>artis adhuc ignari maxime conducit, &longs;umptum <expan abbr="commun&etilde;">communem</expan> &longs;ibi cum alijs po&shy;<lb/>nere non in fo&longs;sione uen&aelig; unius, &longs;ed plurium. </s>
  
  
 <s>Nam qui &longs;olus impen&longs;as fa&shy;<lb/>cit in unam aliquam fodinam, &longs;i &longs;ecunda fortuna ip&longs;i uenam <expan abbr="abundant&etilde;">abundantem</expan> me <lb/>tallis alijsque fo&longs;silibus elargitur, ampli&longs;sim&aelig; pecuni&aelig; fit dominus: &longs;in ad&shy;<lb/>uer&longs;a inopem &amp; &longs;terilem, in omne tempus perdit omnino omnem <expan abbr="&longs;umpt&utilde;">&longs;umptum</expan>, <lb/>quem in eam impendit. </s> <s>Nam qui &longs;olus impen&longs;as fa&shy;<lb/>cit in unam aliquam fodinam, &longs;i &longs;ecunda fortuna ip&longs;i uenam <expan abbr="abundant&etilde;">abundantem</expan> me <lb/>tallis alijsque fo&longs;silibus elargitur, ampli&longs;sim&aelig; pecuni&aelig; fit dominus: &longs;in ad&shy;<lb/>uer&longs;a inopem &amp; &longs;terilem, in omne tempus perdit omnino omnem <expan abbr="&longs;umpt&utilde;">&longs;umptum</expan>, <lb/>quem in eam impendit. </s>
  
  
 <s>Qui uero nummos <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> cum alijs in&longs;umit in <lb/>plures uenas alicuius loci nobilitati copia <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, ille raro perdit oleum <lb/>&amp; operam, &longs;ed ip&longs;ius optatis plerumque fortuna re&longs;pondet. </s> <s>Qui uero nummos <expan abbr="c&otilde;muniter">communiter</expan> cum alijs in&longs;umit in <lb/>plures uenas alicuius loci nobilitati copia <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, ille raro perdit oleum <lb/>&amp; operam, &longs;ed ip&longs;ius optatis plerumque fortuna re&longs;pondet. </s>
  
  
 <s>Cum enim ex du <lb/>odecim uenis in quas <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> fit &longs;umptus una metallis affluens, domino <lb/>non reddat modo pecuniam impen&longs;am, &longs;ed det pr&aelig;terea <expan abbr="lucr&utilde;">lucrum</expan>, certe erit ei <lb/>res metallica ampla &amp; fructuo&longs;a, cui du&aelig; uen&aelig; aut tres, aut quatuor plu&shy;<lb/>r&eacute;sue effundunt metalla. </s> <s>Cum enim ex du <lb/>odecim uenis in quas <expan abbr="c&otilde;munis">communis</expan> fit &longs;umptus una metallis affluens, domino <lb/>non reddat modo pecuniam impen&longs;am, &longs;ed det pr&aelig;terea <expan abbr="lucr&utilde;">lucrum</expan>, certe erit ei <lb/>res metallica ampla &amp; fructuo&longs;a, cui du&aelig; uen&aelig; aut tres, aut quatuor plu&shy;<lb/>r&eacute;sue effundunt metalla. </s>
  
  
 <s>Xenophontis autem non <expan abbr="mult&utilde;">multum</expan> huic di&longs;simile <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>&longs;ilium e&longs;t, quid ip&longs;is Athenien&longs;ibus &longs;it <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan>, &longs;i nouas argenti uenas &longs;ine <lb/>detrimento uoluerint qu&aelig;rere. </s> <s>Xenophontis autem non <expan abbr="mult&utilde;">multum</expan> huic di&longs;simile <expan abbr="c&otilde;">com</expan> <lb/>&longs;ilium e&longs;t, quid ip&longs;is Athenien&longs;ibus &longs;it <expan abbr="faciend&utilde;">faciendum</expan>, &longs;i nouas argenti uenas &longs;ine <lb/>detrimento uoluerint qu&aelig;rere. </s>
  
  
 <s>Sunt, inquit, Athenien&longs;ium decem tribus. </s> <s>Sunt, inquit, Athenien&longs;ium decem tribus. </s>
  
  
 <s><lb/>Itaque &longs;i ciuitas &longs;ingulis dederit &longs;eruos pares numero, atque ip&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> for&shy;<lb/>tuna nouas uenas &longs;ecuerint, hoc &longs;ane modo &longs;i una inuenerit uenam argenti <lb/>diuitem, utique uniuer&longs;is, id quod habet utilitatem, o&longs;tendet: &longs;in du&aelig; tribus <lb/>inuenerint, aut tres, aut quatuor, aut dimidia earum pars, profecto h&aelig;c o&shy;<lb/>pera utiliora fient. </s> <s><lb/>Itaque &longs;i ciuitas &longs;ingulis dederit &longs;eruos pares numero, atque ip&longs;&aelig; <expan abbr="c&otilde;muni">communi</expan> for&shy;<lb/>tuna nouas uenas &longs;ecuerint, hoc &longs;ane modo &longs;i una inuenerit uenam argenti <lb/>diuitem, utique uniuer&longs;is, id quod habet utilitatem, o&longs;tendet: &longs;in du&aelig; tribus <lb/>inuenerint, aut tres, aut quatuor, aut dimidia earum pars, profecto h&aelig;c o&shy;<lb/>pera utiliora fient. </s>
  
  
 <s>Spem enim omnes tribus fru&longs;trari, <expan abbr="pr&aelig;teritor&utilde;">pr&aelig;teritorum</expan> non e&longs;t <lb/>&longs;imile. </s> <s>Spem enim omnes tribus fru&longs;trari, <expan abbr="pr&aelig;teritor&utilde;">pr&aelig;teritorum</expan> non e&longs;t <lb/>&longs;imile. </s>
  
  
 <s>Quamuis autem hoc Xenophontis <expan abbr="c&otilde;&longs;ilium">con&longs;ilium</expan> &longs;it <expan abbr="plen&utilde;">plenum</expan> prudenti&aelig;, ta <lb/>men ei locus non e&longs;t in ullis ciuitatibus, ni&longs;i liberis &amp; opulentis. </s> <s>Quamuis autem hoc Xenophontis <expan abbr="c&otilde;&longs;ilium">con&longs;ilium</expan> &longs;it <expan abbr="plen&utilde;">plenum</expan> prudenti&aelig;, ta <lb/>men ei locus non e&longs;t in ullis ciuitatibus, ni&longs;i liberis &amp; opulentis. </s>
  
  
 <s>Nam qu&aelig; <lb/>in regum &amp; principum ditione &longs;unt, ueltyranni dominatu premuntur, &longs;ine <lb/>eorum permi&longs;&longs;u non audent facere tales impen&longs;as. </s> <s>Nam qu&aelig; <lb/>in regum &amp; principum ditione &longs;unt, ueltyranni dominatu premuntur, &longs;ine <lb/>eorum permi&longs;&longs;u non audent facere tales impen&longs;as. </s>
  
  
 <s>Qu&aelig; pr&aelig;dit&aelig; &longs;unt par&shy;<lb/>uis opibus ac facultatibus, pr&aelig; indigentia non po&longs;&longs;unt: tum etiam, ut mos <lb/>e&longs;t no&longs;trorum <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, re&longs;pub. </s> <s>Qu&aelig; pr&aelig;dit&aelig; &longs;unt par&shy;<lb/>uis opibus ac facultatibus, pr&aelig; indigentia non po&longs;&longs;unt: tum etiam, ut mos <lb/>e&longs;t no&longs;trorum <expan abbr="homin&utilde;">hominum</expan>, re&longs;pub. </s>
  
  
 <s>nullos habent &longs;eruos, quos tribubus elo&shy;<lb/>care po&longs;&longs;ent. </s> <s>nullos habent &longs;eruos, quos tribubus elo&shy;<lb/>care po&longs;&longs;ent. </s>
  
  
 <s>Quare hodie qui cum pote&longs;tate &longs;unt, nomine rerumpub. </s> <s>Quare hodie qui cum pote&longs;tate &longs;unt, nomine rerumpub. </s>
  
  
 <s>im&shy;<lb/>pen&longs;as agunt in metalla, non aliter ac priuati homines. </s> <s>im&shy;<lb/>pen&longs;as agunt in metalla, non aliter ac priuati homines. </s>
  
  <s>Nonnulli uero do-</s></p><pb pagenum="97"/><p type="main">
  
 <s>Nonnulli uero do-</s> <s>P<emph type="italics"/>ertic &aelig; line &aelig; minorifpacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> A. <lb/>P<emph type="italics"/>ertic &aelig; liue &aelig; maiori &longs;pacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> B.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <pb pagenum="97"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>P<emph type="italics"/>ertic &aelig; line &aelig; minorifpacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> A. <lb/>P<emph type="italics"/>ertic &aelig; liue &aelig; maiori &longs;pacio inter &longs;e distantes<emph.end type="italics"/> B.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Tam <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> hi men&longs;ores qu&agrave;m proximi prius funiculis canabinis utuntur: <lb/>mox eos alteris, ex philyris tili&aelig; factis, quod hi nihil, illi multum remittant, <lb/><expan abbr="meti&utilde;tur">metiuntur</expan>. </s> <s>Tam <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> hi men&longs;ores qu&agrave;m proximi prius funiculis canabinis utuntur: <lb/>mox eos alteris, ex philyris tili&aelig; factis, quod hi nihil, illi multum remittant, <lb/><expan abbr="meti&utilde;tur">metiuntur</expan>. </s>
  
  
 <s>Atque hos in &aelig;quatam planiciem <expan abbr="extend&utilde;t">extendunt</expan>. </s> <s>Atque hos in &aelig;quatam planiciem <expan abbr="extend&utilde;t">extendunt</expan>. </s>
  
  
 <s>Primo quidem <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <lb/>per deuexam montis partem de&longs;cendentem obliqu&egrave;. </s> <s>Primo quidem <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <lb/>per deuexam montis partem de&longs;cendentem obliqu&egrave;. </s>
  
  
 <s>Deinde funiculum &longs;e <lb/>cundum, cui longitudo e&longs;t cuniculi, &longs;ub puteum agendi, rect&agrave; collocant, ut <lb/>altero capite primi funiculi caput inferius attingat: tum tertium <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>rect&agrave;. </s> <s>Deinde funiculum &longs;e <lb/>cundum, cui longitudo e&longs;t cuniculi, &longs;ub puteum agendi, rect&agrave; collocant, ut <lb/>altero capite primi funiculi caput inferius attingat: tum tertium <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> <lb/>rect&agrave;. </s>
  
  
 <s>lo cant: &amp; quidem &longs;ic ut &longs;uperior&longs;&longs;uo capite &longs;uperius primi funiculi ca <lb/>put contingat, inferiori <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;ecundi funiculi, fiatque triangulus. </s> <s>lo cant: &amp; quidem &longs;ic ut &longs;uperior&longs;&longs;uo capite &longs;uperius primi funiculi ca <lb/>put contingat, inferiori <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> &longs;ecundi funiculi, fiatque triangulus. </s>
  
  <s>Huius au&shy;<lb/>tem tertij funiculi altitudinem ad in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ad perpendiculum re&longs;pondentem, exigunt: cuius funiculi longitudo putei <lb/>altitudinem demon&longs;trat.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Huius au&shy;<lb/>tem tertij funiculi altitudinem ad in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem, <expan abbr="tanqu&atilde;">tanquam</expan> <lb/>ad perpendiculum re&longs;pondentem, exigunt: cuius funiculi longitudo putei <lb/>altitudinem demon&longs;trat.</s> <s>F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus &longs;iue alter funicu lus<emph.end type="italics"/> A. <lb/>S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>riangulus<emph.end type="italics"/> D.</s></p><figure></figure><pb pagenum="98"/><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus &longs;iue alter funicu lus<emph.end type="italics"/> A. <lb/>S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>riangulus<emph.end type="italics"/> D.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="98"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quidam uer&ograve; men&longs;ores, ut ratio altitudinis putei dimetiend&aelig; certior &longs;it <lb/>quinque funiculis extentis utuntur: primo obliqu&egrave; de&longs;cendente, duobus, &longs;e&shy;<lb/>cundo &longs;cilicet &amp; tertio, quibus e&longs;t cuniculi longitudo, duobus, quibus pu&shy;<lb/>tei altitudo: quo &longs;an&egrave; modo con&longs;tituunt quadrangulum, in duos triangu&shy;<lb/>los &aelig;quales diui&longs;um: qui magis ad ueritatem dirigit.</s> 
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uintus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uadrangulus<emph.end type="italics"/> D.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Atque h&aelig; rationes altitudinis putei &amp; longitudinis cuniculi dimetiend&aelig; <lb/>tunc uer&aelig; &longs;unt, cum uena atque &longs;ic etiam puteus uel putei uno eodemque teno <lb/>re rect&agrave; uel obliqu&egrave; u&longs;que ad <expan abbr="cunicul&utilde;">cuniculum</expan> de&longs;cendit: &longs;imiliter c&ugrave;m cuniculus re&shy;<lb/>ct&agrave; ad puteum pertingit: at c&ugrave;m uterque modo in hanc, modo in illam <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <lb/>&longs;e flectit, &longs;i neutrius &longs;pacium fuerit perfo&longs;&longs;um, nemo omnium <expan abbr="mortali&utilde;">mortalium</expan> tam <lb/>acri e&longs;t ingenio, ut quantum de recto curriculo deflectant animo po&longs;sit cer <lb/>nere: &longs;in totum alterutrius, de alterius quidem longitudine, de alterius uer&ograve; <lb/>altitudine facilius po&longs;&longs;umus exi&longs;timare: itaque locus cuniculi, qui e&longs;t &longs;ub pu&shy;<lb/>teo iam primum fodi c&oelig;pto, ex dimetiendo &longs;ic di&longs;citur. </s> <s>Quidam uer&ograve; men&longs;ores, ut ratio altitudinis putei dimetiend&aelig; certior &longs;it <lb/>quinque funiculis extentis utuntur: primo obliqu&egrave; de&longs;cendente, duobus, &longs;e&shy;<lb/>cundo &longs;cilicet &amp; tertio, quibus e&longs;t cuniculi longitudo, duobus, quibus pu&shy;<lb/>tei altitudo: quo &longs;an&egrave; modo con&longs;tituunt quadrangulum, in duos triangu&shy;<lb/>los &aelig;quales diui&longs;um: qui magis ad ueritatem dirigit.</s></p><p type="caption">
  
  <s>F<emph type="italics"/>uniculi extenti<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>rimus<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uintus<emph.end type="italics"/> C. Q<emph type="italics"/>uadrangulus<emph.end type="italics"/> D.</s></p><figure></figure><p type="main">
  
 <s>Ad os cuniculi pri&shy;<lb/>m&ograve; figitur tripus, itemque ad puteum, qui fodi c&oelig;pit, aut ad locum in quo fo <lb/>dietur puteus. </s> <s>Atque h&aelig; rationes altitudinis putei &amp; longitudinis cuniculi dimetiend&aelig; <lb/>tunc uer&aelig; &longs;unt, cum uena atque &longs;ic etiam puteus uel putei uno eodemque teno <lb/>re rect&agrave; uel obliqu&egrave; u&longs;que ad <expan abbr="cunicul&utilde;">cuniculum</expan> de&longs;cendit: &longs;imiliter c&ugrave;m cuniculus re&shy;<lb/>ct&agrave; ad puteum pertingit: at c&ugrave;m uterque modo in hanc, modo in illam <expan abbr="part&etilde;">partem</expan> <lb/>&longs;e flectit, &longs;i neutrius &longs;pacium fuerit perfo&longs;&longs;um, nemo omnium <expan abbr="mortali&utilde;">mortalium</expan> tam <lb/>acri e&longs;t ingenio, ut quantum de recto curriculo deflectant animo po&longs;sit cer <lb/>nere: &longs;in totum alterutrius, de alterius quidem longitudine, de alterius uer&ograve; <lb/>altitudine facilius po&longs;&longs;umus exi&longs;timare: itaque locus cuniculi, qui e&longs;t &longs;ub pu&shy;<lb/>teo iam primum fodi c&oelig;pto, ex dimetiendo &longs;ic di&longs;citur. </s>
  
  <s>Ad os cuniculi pri&shy;<lb/>m&ograve; figitur tripus, itemque ad puteum, qui fodi c&oelig;pit, aut ad locum in quo fo <lb/>dietur puteus. </s>
  
 <s>Tripus autem fit ex tribus palis in terram infixis, &amp; a&longs;&longs;erculo <lb/>quadrangulo, &longs;uper quem in&longs;trumentum, partes mundi indicans, &longs;tatuitur, <lb/>in palos impo&longs;ito &amp; ad ip&longs;os affixo. </s> <s>Tripus autem fit ex tribus palis in terram infixis, &amp; a&longs;&longs;erculo <lb/>quadrangulo, &longs;uper quem in&longs;trumentum, partes mundi indicans, &longs;tatuitur, <lb/>in palos impo&longs;ito &amp; ad ip&longs;os affixo. </s>
  
  <s>Deinde ab inferiori tripode rect&agrave; in ter <lb/>ram demittitur funiculus pondere grauatus: iuxta quem <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> pa&shy;<pb pagenum="99"/>lus in terra defigitur: ad quem alter funiculus alligatus &amp; affixus rect&agrave; duci&shy;<lb/>tur in cuniculum u&longs;que ad eum finem, dum nullum fundamenti uel tecti ue&shy;<lb/>n&aelig; angulum attingat: po&longs;tea &agrave; funiculo, ex inferiori tripode pendente, funi <lb/>culus tertius, item affixus rect&agrave; &longs;ur&longs;um uer&longs;us per decliuem montis partem <lb/>ducitur u&longs;que ad palum tripodis &longs;uperioris, atque ad eum alligatur et affigitur: <lb/>ut autem altitudinis dimen&longs;io certior &longs;it, unum &amp; idem latus funiculi, ex in&shy;<lb/>feriori tripode pendentis, contingat tertius i&longs;te funiculus, quod &longs;ecundus, <lb/>in cuniculum ductus, contingit: his omnibus rit&egrave; factis men&longs;or c&ugrave;m iam fu&shy;<lb/>niculus, rect&agrave; in cuniculum ductus, angulum &longs;iue fundamenti &longs;iue tecti ta&shy;<lb/>cturus e&longs;t, in &longs;olum cuniculi collocat a&longs;&longs;erem, &amp; &longs;uper eum &longs;tatuit <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, uel <lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan>, quod indicem habet, ei peculiare: id circulis ceratis differt ab <lb/>altero, cui item index, libro tertio &agrave; nobis de&longs;cripto. </s>
 <s>Deinde ab inferiori tripode rect&agrave; in ter <lb/>ram demittitur funiculus pondere grauatus: iuxta quem <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> pa&shy; 
 <pb pagenum="99"/>lus in terra defigitur: ad quem alter funiculus alligatus &amp; affixus rect&agrave; duci&shy;<lb/>tur in cuniculum u&longs;que ad eum finem, dum nullum fundamenti uel tecti ue&shy;<lb/>n&aelig; angulum attingat: po&longs;tea &agrave; funiculo, ex inferiori tripode pendente, funi <lb/>culus tertius, item affixus rect&agrave; &longs;ur&longs;um uer&longs;us per decliuem montis partem <lb/>ducitur u&longs;que ad palum tripodis &longs;uperioris, atque ad eum alligatur et affigitur: <lb/>ut autem altitudinis dimen&longs;io certior &longs;it, unum &amp; idem latus funiculi, ex in&shy;<lb/>feriori tripode pendentis, contingat tertius i&longs;te funiculus, quod &longs;ecundus, <lb/>in cuniculum ductus, contingit: his omnibus rit&egrave; factis men&longs;or c&ugrave;m iam fu&shy;<lb/>niculus, rect&agrave; in cuniculum ductus, angulum &longs;iue fundamenti &longs;iue tecti ta&shy;<lb/>cturus e&longs;t, in &longs;olum cuniculi collocat a&longs;&longs;erem, &amp; &longs;uper eum &longs;tatuit <expan abbr="orb&etilde;">orbem</expan>, uel <lb/><expan abbr="in&longs;trum&etilde;tum">in&longs;trumentum</expan>, quod indicem habet, ei peculiare: id circulis ceratis differt ab <lb/>altero, cui item index, libro tertio &agrave; nobis de&longs;cripto. </s> 
  
  
 <s>Ad utrumque autem, tan <lb/>quam ad regulam &amp; normam, decernit utrum funiculi extenti rect&agrave; <expan abbr="tend&atilde;t">tendant</expan> <lb/>ad extremam cuniculi partem, an modo rect&agrave; tendant, modo ad fundamen <lb/>tum uel tectum declinent: utrumque in&longs;trumentum in partes diui&longs;um e&longs;t: &longs;ed <lb/>quod habet indicem, quem regit magnes, in quatuor &amp; uiginti: orbis uer&ograve; <lb/>in &longs;edecim. </s> <s>Ad utrumque autem, tan <lb/>quam ad regulam &amp; normam, decernit utrum funiculi extenti rect&agrave; <expan abbr="tend&atilde;t">tendant</expan> <lb/>ad extremam cuniculi partem, an modo rect&agrave; tendant, modo ad fundamen <lb/>tum uel tectum declinent: utrumque in&longs;trumentum in partes diui&longs;um e&longs;t: &longs;ed <lb/>quod habet indicem, quem regit magnes, in quatuor &amp; uiginti: orbis uer&ograve; <lb/>in &longs;edecim. </s>
  
  
 <s>Etenim prim&ograve; in quatuor principales, quarum qu&aelig;que rur&longs;us in <lb/>quatuor: utrique &longs;unt circuli cerati, uerum ei, quod habet indicem, &longs;eptem: al&shy;<lb/>teri, tantum quinque. </s> <s>Etenim prim&ograve; in quatuor principales, quarum qu&aelig;que rur&longs;us in <lb/>quatuor: utrique &longs;unt circuli cerati, uerum ei, quod habet indicem, &longs;eptem: al&shy;<lb/>teri, tantum quinque. </s>
  
  
 <s>Hos circulos ceratos men&longs;or &longs;iue hoc &longs;iue illo utatur in <lb/>&longs;trumento, pungit, ip&longs;is punctis ordine notans partes, in quas funiculi di&shy;<lb/>uer&longs;is modis extenduntur. </s> <s>Hos circulos ceratos men&longs;or &longs;iue hoc &longs;iue illo utatur in <lb/>&longs;trumento, pungit, ip&longs;is punctis ordine notans partes, in quas funiculi di&shy;<lb/>uer&longs;is modis extenduntur. </s>
  
  
 <s>Sed orbis pr&aelig;terea foramen habet ex eius exti&shy;<lb/>ma parte circulari ad punctum u&longs;que pertinens: in quod cochleam ferream, <lb/>ad quam &longs;ecundum funiculum alligat, immittit &amp; uer&longs;ando in a&longs;&longs;erem infi&shy;<lb/>git: ut etiam orbis maneat immobilis. </s> <s>Sed orbis pr&aelig;terea foramen habet ex eius exti&shy;<lb/>ma parte circulari ad punctum u&longs;que pertinens: in quod cochleam ferream, <lb/>ad quam &longs;ecundum funiculum alligat, immittit &amp; uer&longs;ando in a&longs;&longs;erem infi&shy;<lb/>git: ut etiam orbis maneat immobilis. </s>
  
  <s>Ne uer&ograve; funiculus &longs;ecundus &amp; dein&shy;<lb/>ceps alij extenti, de cochlea detrahantur, cauit ferro graui, in cuius foramine <lb/>cochle&aelig; caput includit: at alterum <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan>, cui index e&longs;t, quia caret fo&shy;<lb/>ramine, tantummodo ad cochleam apponit.</s></p><p type="caption">
  
  <s>I<emph type="italics"/>n&longs;trumenti, cui index est, &longs;eptem circuli cerati<emph.end type="italics"/><lb/>A B C D E F G,</s></p><pb pagenum="100"/><figure></figure><p type="caption">
  
 <s>Ne uer&ograve; funiculus &longs;ecundus &amp; dein&shy;<lb/>ceps alij extenti, de cochlea detrahantur, cauit ferro graui, in cuius foramine <lb/>cochle&aelig; caput includit: at alterum <expan abbr="in&longs;trument&utilde;">in&longs;trumentum</expan>, cui index e&longs;t, quia caret fo&shy;<lb/>ramine, tantummodo ad cochleam apponit.</s> <s>Hic in&longs;eratur pagina, picturam Orbis quinque circulorum <lb/>ceratorum continens.</s></p><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> <s>Vt autem in&longs;trumentum in priorem uel po&longs;teriorem partem non incli&shy;<lb/>net, atque ita nec men&longs;ura in maiorem qu&agrave;m par &longs;it, longitudinem excre&longs;cat, <lb/>&longs;uper ip&longs;um libellam &longs;tatiuam collocat: cuius ligula, &longs;i in&longs;trumentum in neu <lb/>tram partem propenderit, nullos numeros, &longs;ed <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> demon&longs;trat.</s></p><pb/><figure></figure><p type="caption">
  
 <s>I<emph type="italics"/>n&longs;trumenti, cui index est, &longs;eptem circuli cerati<emph.end type="italics"/><lb/>A B C D E F G,</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="100"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>Hic in&longs;eratur pagina, picturam Orbis quinque circulorum <lb/>ceratorum continens.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Vt autem in&longs;trumentum in priorem uel po&longs;teriorem partem non incli&shy;<lb/>net, atque ita nec men&longs;ura in maiorem qu&agrave;m par &longs;it, longitudinem excre&longs;cat, <lb/>&longs;uper ip&longs;um libellam &longs;tatiuam collocat: cuius ligula, &longs;i in&longs;trumentum in neu <lb/>tram partem propenderit, nullos numeros, &longs;ed <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> <expan abbr="principi&utilde;">principium</expan> demon&longs;trat.</s> 
 </p> 
 <pb/> 
 <figure></figure> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>Ponatur fol. </s> <s>Ponatur fol. </s>
  
  <s>100. <lb/>O<emph type="italics"/>rbis quinque circuli cerati<emph.end type="italics"/> A. B. C. <lb/>D. E. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem foramen<emph.end type="italics"/> F. <lb/>C<emph type="italics"/>ochlea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>errum perfor atum<emph.end type="italics"/> H.<lb/><figure id="fig1"></figure></s></p><pb pagenum="101"/><p type="caption">
  
 <s>100. <lb/>O<emph type="italics"/>rbis quinque circuli cerati<emph.end type="italics"/> A. B. C. <lb/>D. E. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem foramen<emph.end type="italics"/> F. <lb/>C<emph type="italics"/>ochlea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>errum perfor atum<emph.end type="italics"/> H.<lb/> <s>L<emph type="italics"/>ibella &longs;tatiua<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>ibella &amp; ligula<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure></figure><pb pagenum="102"/><p type="main">
 <figure id="fig1"></figure></s> 
 </p> 
 <pb pagenum="101"/> 
  
 <p type="caption"> 
  
 <s>L<emph type="italics"/>ibella &longs;tatiua<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>ibella &amp; ligula<emph.end type="italics"/> C.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="102"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed c&ugrave;m iam men&longs;or &longs;ingulis cuniculi angulis diligenter ob&longs;eruatis tan&shy;<lb/>tam eius partem dimen&longs;us fuerit, quantam dimetiri debuit, &longs;ub dio in &aelig;qua <lb/>ta planicie rur&longs;us &longs;ingulis angulis non minori diligentia ob&longs;eruatis, eodem <lb/>modo dimetitur: atque prim&ograve; ad quenque angulum, prout trianguli ratio &amp; <lb/>ars hoc po&longs;tulant, rectum funiculum, tanquam lineam, adijcit. </s> <s>Sed c&ugrave;m iam men&longs;or &longs;ingulis cuniculi angulis diligenter ob&longs;eruatis tan&shy;<lb/>tam eius partem dimen&longs;us fuerit, quantam dimetiri debuit, &longs;ub dio in &aelig;qua <lb/>ta planicie rur&longs;us &longs;ingulis angulis non minori diligentia ob&longs;eruatis, eodem <lb/>modo dimetitur: atque prim&ograve; ad quenque angulum, prout trianguli ratio &amp; <lb/>ars hoc po&longs;tulant, rectum funiculum, tanquam lineam, adijcit. </s>
  
  
 <s>Deinde funi <lb/>culum, per deuexam montis partem <expan abbr="a&longs;cend&etilde;tem">a&longs;cendentem</expan>, &longs;ic obliqu&egrave; extendit ut in&shy;<lb/>feriori capite prius huius recti funiculi caput attingat: tum tertium funicu&shy;<lb/>lum &longs;imiliter rect&agrave;, &amp; quidem &longs;ic ut &longs;uperiori &longs;uo capite &longs;uperius &longs;ecundi fu <lb/>niculi caput contingat, inferiori po&longs;terius primi funiculi. </s> <s>Deinde funi <lb/>culum, per deuexam montis partem <expan abbr="a&longs;cend&etilde;tem">a&longs;cendentem</expan>, &longs;ic obliqu&egrave; extendit ut in&shy;<lb/>feriori capite prius huius recti funiculi caput attingat: tum tertium funicu&shy;<lb/>lum &longs;imiliter rect&agrave;, &amp; quidem &longs;ic ut &longs;uperiori &longs;uo capite &longs;uperius &longs;ecundi fu <lb/>niculi caput contingat, inferiori po&longs;terius primi funiculi. </s>
  
  
 <s>Tertij autem funi&shy;<lb/>culi longitudo altitudinem putei, ut &longs;upr&agrave; dixi, demon&longs;trat &longs;imul et partem <lb/>caniculi, ad <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> putei fo&longs;&longs;a depre&longs;&longs;a pertinget. </s> <s>Tertij autem funi&shy;<lb/>culi longitudo altitudinem putei, ut &longs;upr&agrave; dixi, demon&longs;trat &longs;imul et partem <lb/>caniculi, ad <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> putei fo&longs;&longs;a depre&longs;&longs;a pertinget. </s>
  
  
 <s>Si uer&ograve; ad cuniculum pute&shy;<lb/>us unus uel plures per intermedias fo&longs;&longs;as latentes &amp; puteos pertinuerint, <lb/>men&longs;or &agrave; proximo, qui &longs;ub dio e&longs;t, or&longs;us, breuius &amp; citius altitudinem fodi <lb/>endi putei dimetitur, qu&agrave;m &longs;i ordiatur ab ore cuniculi. </s> <s>Si uer&ograve; ad cuniculum pute&shy;<lb/>us unus uel plures per intermedias fo&longs;&longs;as latentes &amp; puteos pertinuerint, <lb/>men&longs;or &agrave; proximo, qui &longs;ub dio e&longs;t, or&longs;us, breuius &amp; citius altitudinem fodi <lb/>endi putei dimetitur, qu&agrave;m &longs;i ordiatur ab ore cuniculi. </s>
  
  
 <s>Prim&ograve; autem inter&shy;<lb/>uallum &longs;ubdiale, quod e&longs;t inter puteum effo&longs;&longs;um &amp; effodiendum metitur: <lb/>tum omnium puteorum, quos metiri oportet, obliquitatem, &amp; <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> fo&longs;&shy;<lb/>&longs;arum latentium, quibus quodam modo <expan abbr="c&otilde;iunguntur">coniunguntur</expan>, longitudinem u&longs;que<lb/>ad cuniculum. </s> <s>Prim&ograve; autem inter&shy;<lb/>uallum &longs;ubdiale, quod e&longs;t inter puteum effo&longs;&longs;um &amp; effodiendum metitur: <lb/>tum omnium puteorum, quos metiri oportet, obliquitatem, &amp; <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> fo&longs;&shy;<lb/>&longs;arum latentium, quibus quodam modo <expan abbr="c&otilde;iunguntur">coniunguntur</expan>, longitudinem u&longs;que<lb/>ad cuniculum. </s>
  
  
 <s>Po&longs;trem&ograve; cuniculi partem, atque his omnibus rit&egrave; factis altitu <lb/>dinem putei &amp; <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> cuniculi, ad quem puteus pertinebit, demon&longs;trat. </s> <s>Po&longs;trem&ograve; cuniculi partem, atque his omnibus rit&egrave; factis altitu <lb/>dinem putei &amp; <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> cuniculi, ad quem puteus pertinebit, demon&longs;trat. </s>
  
  
 <s>Sed <lb/>interdum ibi puteus rectus admodum altus fodiendus e&longs;t, ubi prius e&longs;t ob&shy;<lb/>liquus: &amp; quidem iccirco ut onera machinis directo &longs;ur&longs;um &longs;ubleuari &amp; ex <lb/>trahi po&longs;sint: &longs;ub dio cert&egrave; ea, quam uer&longs;ant equi: intra terram eadem &amp; ijs <lb/>quas impetus aquarum circumagit: itaque talem puteum &longs;i nece&longs;&longs;e fuerit fo&shy;<lb/>dere men&longs;or prim&ograve; cochleam ferream uer&longs;ando in &longs;uperiorem ueteris pu&shy;<lb/>tei partem infigit: atque ab ea funiculum demittit u&longs;que ad primum angulum, <lb/>ubi rur&longs;us infigit cochleam, rur&longs;u&longs;que demittit funiculum u&longs;que ad &longs;ecundum <lb/>angulum. </s> <s>Sed <lb/>interdum ibi puteus rectus admodum altus fodiendus e&longs;t, ubi prius e&longs;t ob&shy;<lb/>liquus: &amp; quidem iccirco ut onera machinis directo &longs;ur&longs;um &longs;ubleuari &amp; ex <lb/>trahi po&longs;sint: &longs;ub dio cert&egrave; ea, quam uer&longs;ant equi: intra terram eadem &amp; ijs <lb/>quas impetus aquarum circumagit: itaque talem puteum &longs;i nece&longs;&longs;e fuerit fo&shy;<lb/>dere men&longs;or prim&ograve; cochleam ferream uer&longs;ando in &longs;uperiorem ueteris pu&shy;<lb/>tei partem infigit: atque ab ea funiculum demittit u&longs;que ad primum angulum, <lb/>ubi rur&longs;us infigit cochleam, rur&longs;u&longs;que demittit funiculum u&longs;que ad &longs;ecundum <lb/>angulum. </s>
  
  
 <s>Id autem iterum ac &longs;&aelig;pius facit, &amp; quidem u&longs;que e&ograve; dum funiculus <lb/>ad imum puteum pertineat. </s> <s>Id autem iterum ac &longs;&aelig;pius facit, &amp; quidem u&longs;que e&ograve; dum funiculus <lb/>ad imum puteum pertineat. </s>
  
  
 <s>Deinde ad quamque funiculi partem inferius ap <lb/>plicat hemicyclium, &amp; &longs;emicirculum ceratum prope quamque lineam, quam <lb/>ligula demon&longs;trat, pungit, &amp; numero, ne perturbetur ordo, &longs;ignat: tum &longs;in&shy;<lb/>gulas funiculi partes altero funiculo, ex philyris tili&aelig; facto, dimetitur: po&shy;<lb/>&longs;tea c&ugrave;m ex puteo redijt, &longs;ecernit &longs;e ab alijs &amp; puncta ex hemicyclij &longs;emicir&shy;<lb/>culo cerato transfert in aliquem orbis circulum, item ceratum. </s> <s>Deinde ad quamque funiculi partem inferius ap <lb/>plicat hemicyclium, &amp; &longs;emicirculum ceratum prope quamque lineam, quam <lb/>ligula demon&longs;trat, pungit, &amp; numero, ne perturbetur ordo, &longs;ignat: tum &longs;in&shy;<lb/>gulas funiculi partes altero funiculo, ex philyris tili&aelig; facto, dimetitur: po&shy;<lb/>&longs;tea c&ugrave;m ex puteo redijt, &longs;ecernit &longs;e ab alijs &amp; puncta ex hemicyclij &longs;emicir&shy;<lb/>culo cerato transfert in aliquem orbis circulum, item ceratum. </s>
  
  
 <s>Po&longs;trem&ograve; fu <lb/>niculis in &aelig;quata planicie extentis angulos, ut trianguli ratio hoc po&longs;tulat, <lb/>metitur: ac docet qua parte fundamenti, qua tecti &longs;axa <expan abbr="excind&etilde;da">excindenda</expan> &longs;int ut pu&shy;<lb/>teus rect&agrave; de&longs;cendat. </s> <s>Po&longs;trem&ograve; fu <lb/>niculis in &aelig;quata planicie extentis angulos, ut trianguli ratio hoc po&longs;tulat, <lb/>metitur: ac docet qua parte fundamenti, qua tecti &longs;axa <expan abbr="excind&etilde;da">excindenda</expan> &longs;int ut pu&shy;<lb/>teus rect&agrave; de&longs;cendat. </s>
  
  
 <s>Quod &longs;i men&longs;or fodin&aelig; dominis o&longs;tendere debeat lo <lb/>cum fo&longs;&longs;&aelig; latentis uel cuniculi, in quo puteus etiam &longs;ur&longs;us uer&longs;us <expan abbr="fodi&etilde;dus">fodiendus</expan> <lb/>&longs;it ut citius perforetur, ab inferiore fo&longs;&longs;a latente uel cuniculo dimetiendi ini <lb/>tium facit &longs;pacio fer&egrave; unius anguli ultra eum locum, ad quem putei fo&longs;&longs;a de&shy;<lb/>pre&longs;&longs;a pertinget: ubi eam fo&longs;&longs;am latentem uel cuniculi partem u&longs;que ad prio&shy;<lb/>rem puteum, qui ab ip&longs;a ad &longs;uperiorem pertinet, dimen&longs;us fuerit, eius quo&shy;<lb/>que putei obliquitatem hemicyclio uel orbe ad funiculum applicato meti&shy;<lb/>tur. </s> <s>Quod &longs;i men&longs;or fodin&aelig; dominis o&longs;tendere debeat lo <lb/>cum fo&longs;&longs;&aelig; latentis uel cuniculi, in quo puteus etiam &longs;ur&longs;us uer&longs;us <expan abbr="fodi&etilde;dus">fodiendus</expan> <lb/>&longs;it ut citius perforetur, ab inferiore fo&longs;&longs;a latente uel cuniculo dimetiendi ini <lb/>tium facit &longs;pacio fer&egrave; unius anguli ultra eum locum, ad quem putei fo&longs;&longs;a de&shy;<lb/>pre&longs;&longs;a pertinget: ubi eam fo&longs;&longs;am latentem uel cuniculi partem u&longs;que ad prio&shy;<lb/>rem puteum, qui ab ip&longs;a ad &longs;uperiorem pertinet, dimen&longs;us fuerit, eius quo&shy;<lb/>que putei obliquitatem hemicyclio uel orbe ad funiculum applicato meti&shy;<lb/>tur. </s>
  
  <s>Deinde &longs;imiliter &longs;uperiorem fo&longs;&longs;am <expan abbr="lat&etilde;tem">latentem</expan> &amp; obliquitatem putei, qui <lb/>in ea foditur &amp; &longs;ur&longs;um uer&longs;us perforandus &longs;it: tum iterum in &aelig;quata plani&shy;<lb/>cie funiculis omnibus extentis, &amp; quidem ultimo &longs;ic ut ad primum <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> <pb pagenum="103"/>pertingat, metitur: atque ex ea <expan abbr="dim&etilde;&longs;ione">dimen&longs;ione</expan> cogno&longs;cit quo loco fo&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan> uel <lb/>cuniculi &longs;ur&longs;um uer&longs;us <expan abbr="fodiend&utilde;">fodiendum</expan> &longs;it, et quot uen&aelig; <expan abbr="fodi&etilde;d&aelig;">fodiend&aelig;</expan> pa&longs;&longs;us re&longs;tent, ut <lb/>puteus perfodi po&longs;sit. </s>
 <s>Deinde &longs;imiliter &longs;uperiorem fo&longs;&longs;am <expan abbr="lat&etilde;tem">latentem</expan> &amp; obliquitatem putei, qui <lb/>in ea foditur &amp; &longs;ur&longs;um uer&longs;us perforandus &longs;it: tum iterum in &aelig;quata plani&shy;<lb/>cie funiculis omnibus extentis, &amp; quidem ultimo &longs;ic ut ad primum <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan>  
 <pb pagenum="103"/>pertingat, metitur: atque ex ea <expan abbr="dim&etilde;&longs;ione">dimen&longs;ione</expan> cogno&longs;cit quo loco fo&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan> uel <lb/>cuniculi &longs;ur&longs;um uer&longs;us <expan abbr="fodiend&utilde;">fodiendum</expan> &longs;it, et quot uen&aelig; <expan abbr="fodi&etilde;d&aelig;">fodiend&aelig;</expan> pa&longs;&longs;us re&longs;tent, ut <lb/>puteus perfodi po&longs;sit. </s> 
  
  
 <s>Dixi de priori <expan abbr="dimeti&etilde;di">dimetiendi</expan> ratione, nunc <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan> de altera. </s> <s>Dixi de priori <expan abbr="dimeti&etilde;di">dimetiendi</expan> ratione, nunc <expan abbr="dic&atilde;">dicam</expan> de altera. </s>
  
  
 <s><lb/>C&ugrave;m una uena propius ad <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> accedit, &amp; earum diuer&longs;i &longs;unt po&longs;&longs;e&longs;&longs;ores, <lb/>qui nuper uenerunt in <expan abbr="po&longs;&longs;e&longs;sion&etilde;">po&longs;&longs;e&longs;sionem</expan> &longs;iue <expan abbr="cunicul&utilde;">cuniculum</expan>, uel fo&longs;&longs;am <expan abbr="latent&etilde;">latentem</expan> agant, &longs;i <lb/>ue puteum fodiant, in ueterum dominorum quadratum nullo iure inua&shy;<lb/>dunt, aut inuadere uidentur: quocirca hi plerumque ius &longs;uum repetunt, aut <lb/>per&longs;equuntur iudicio. </s> <s><lb/>C&ugrave;m una uena propius ad <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> accedit, &amp; earum diuer&longs;i &longs;unt po&longs;&longs;e&longs;&longs;ores, <lb/>qui nuper uenerunt in <expan abbr="po&longs;&longs;e&longs;sion&etilde;">po&longs;&longs;e&longs;sionem</expan> &longs;iue <expan abbr="cunicul&utilde;">cuniculum</expan>, uel fo&longs;&longs;am <expan abbr="latent&etilde;">latentem</expan> agant, &longs;i <lb/>ue puteum fodiant, in ueterum dominorum quadratum nullo iure inua&shy;<lb/>dunt, aut inuadere uidentur: quocirca hi plerumque ius &longs;uum repetunt, aut <lb/>per&longs;equuntur iudicio. </s>
  
  
 <s>Sed men&longs;or uel ip&longs;e controuer&longs;iam inter dominos di <lb/>rimit, uel arte &longs;ua iudices in&longs;truit ad decernendum, ut alter ab alterius metal <lb/>lo manus ab&longs;tineat. </s> <s>Sed men&longs;or uel ip&longs;e controuer&longs;iam inter dominos di <lb/>rimit, uel arte &longs;ua iudices in&longs;truit ad decernendum, ut alter ab alterius metal <lb/>lo manus ab&longs;tineat. </s>
  
  
 <s>Itaque prim&ograve; utriu&longs;que partis fodinas metitur funiculis ca&shy;<lb/>nabinis &amp; ex philyris tili&aelig; factis: &amp; ad eos orbe, uel in&longs;trumento, cui index <lb/>e&longs;t, applicato punctis notat partes, in quas extenduntur. </s> <s>Itaque prim&ograve; utriu&longs;que partis fodinas metitur funiculis ca&shy;<lb/>nabinis &amp; ex philyris tili&aelig; factis: &amp; ad eos orbe, uel in&longs;trumento, cui index <lb/>e&longs;t, applicato punctis notat partes, in quas extenduntur. </s>
  
  
 <s>Deinde funiculos <lb/>in &aelig;quata planicie extendit: tum ab ea parte, cuius domini &longs;unt in antiqua <lb/>quadrati po&longs;&longs;e&longs;sione or&longs;us alteram uer&longs;us, &longs;eu in uen&aelig; tecto &longs;eu in funda&shy;<lb/>mento fuerit, tran&longs;uer&longs;arium funiculum rect&agrave; &longs;ecundum &longs;extam in&longs;trumen <lb/>ti, cui index e&longs;t, partem tendit &longs;pacio pa&longs;&longs;uum trium &amp; dimidij: atque ueteri&shy;<lb/>bus dominis <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> tribuit. </s> <s>Deinde funiculos <lb/>in &aelig;quata planicie extendit: tum ab ea parte, cuius domini &longs;unt in antiqua <lb/>quadrati po&longs;&longs;e&longs;sione or&longs;us alteram uer&longs;us, &longs;eu in uen&aelig; tecto &longs;eu in funda&shy;<lb/>mento fuerit, tran&longs;uer&longs;arium funiculum rect&agrave; &longs;ecundum &longs;extam in&longs;trumen <lb/>ti, cui index e&longs;t, partem tendit &longs;pacio pa&longs;&longs;uum trium &amp; dimidij: atque ueteri&shy;<lb/>bus dominis <expan abbr="&longs;u&utilde;">&longs;uum</expan> tribuit. </s>
  
  
 <s>Quod &longs;i <expan abbr="utr&utilde;que">utrunque</expan> unius uen&aelig; latus in duobus cuni&shy;<lb/>culis uel fo&longs;sis latentib. </s> <s>Quod &longs;i <expan abbr="utr&utilde;que">utrunque</expan> unius uen&aelig; latus in duobus cuni&shy;<lb/>culis uel fo&longs;sis latentib. </s>
  
  
 <s>aduer&longs;is fodiatur, men&longs;or prius expendit <expan abbr="inferior&etilde;">inferiorem</expan> <lb/>cuniculum uel fo&longs;&longs;am latentem, po&longs;terius &longs;uperiorem, &amp; con&longs;iderat quan&shy;<lb/>tum uterque paulatim altior factus &longs;it: utrinque <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> uiri robu&longs;ti funiculos ex&shy;<lb/>tentos &longs;ic manu comprehendunt &amp; tenent, ut nihil remittant: utrinque men&shy;<lb/>&longs;or perticas, longas pa&longs;&longs;um dimidium, funiculis &longs;upponit: &amp; po&longs;teriori qui <lb/>dem parte bacillum breue, quoties eo &longs;ibi opus e&longs;t, pertic&aelig;: &longs;ed quidam ad <lb/>perticas funiculos, ut minus uacillent, alligant. </s> <s>aduer&longs;is fodiatur, men&longs;or prius expendit <expan abbr="inferior&etilde;">inferiorem</expan> <lb/>cuniculum uel fo&longs;&longs;am latentem, po&longs;terius &longs;uperiorem, &amp; con&longs;iderat quan&shy;<lb/>tum uterque paulatim altior factus &longs;it: utrinque <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> uiri robu&longs;ti funiculos ex&shy;<lb/>tentos &longs;ic manu comprehendunt &amp; tenent, ut nihil remittant: utrinque men&shy;<lb/>&longs;or perticas, longas pa&longs;&longs;um dimidium, funiculis &longs;upponit: &amp; po&longs;teriori qui <lb/>dem parte bacillum breue, quoties eo &longs;ibi opus e&longs;t, pertic&aelig;: &longs;ed quidam ad <lb/>perticas funiculos, ut minus uacillent, alligant. </s>
  
  
 <s>Libram uer&ograve; men&longs;or, ut certi <lb/>us utrinque expendere po&longs;sit, ad medium funiculum appendit: atque ex ea re <lb/>cogno&longs;cit utrum alter cuniculus magis qu&agrave;m alter, &longs;imiliter altera fo&longs;&longs;a la&shy;<lb/>tens magis qu&agrave;m altera a&longs;&longs;urrexerit. </s> <s>Libram uer&ograve; men&longs;or, ut certi <lb/>us utrinque expendere po&longs;sit, ad medium funiculum appendit: atque ex ea re <lb/>cogno&longs;cit utrum alter cuniculus magis qu&agrave;m alter, &longs;imiliter altera fo&longs;&longs;a la&shy;<lb/>tens magis qu&agrave;m altera a&longs;&longs;urrexerit. </s>
  
  
 <s>Deinde utrinque obliquitatem <expan abbr="puteor&utilde;">puteorum</expan> <lb/>metitur, ut utrinque eorum rectitudinem habere po&longs;sit. </s> <s>Deinde utrinque obliquitatem <expan abbr="puteor&utilde;">puteorum</expan> <lb/>metitur, ut utrinque eorum rectitudinem habere po&longs;sit. </s>
  
  
 <s>Tum facile per&longs;picit <lb/>quot pa&longs;&longs;uum &longs;pacium perfodiendum re&longs;tet. </s> <s>Tum facile per&longs;picit <lb/>quot pa&longs;&longs;uum &longs;pacium perfodiendum re&longs;tet. </s>
  
  <s>Cuniculus autem qui&longs;que, ut di <lb/>xi, centum pa&longs;&longs;uum &longs;pacio altior uno pa&longs;&longs;u fieri debet.</s></p><pb pagenum="104"/><p type="caption">
  
 <s>Cuniculus autem qui&longs;que, ut di <lb/>xi, centum pa&longs;&longs;uum &longs;pacio altior uno pa&longs;&longs;u fieri debet.</s> <s>L<emph type="italics"/>ibr&aelig; pen&longs;ilis ligula<emph.end type="italics"/> A.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <pb pagenum="104"/> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>L<emph type="italics"/>ibr&aelig; pen&longs;ilis ligula<emph.end type="italics"/> A.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At men&longs;ores Alpini cum cuniculos, in alti&longs;simos montes actos, metiri &longs;o <lb/><expan abbr="l&etilde;t">lent</expan>, utuntur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> perticis, pa&longs;&longs;um <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan> longis, &longs;ed qu&aelig; ex tribus partibus, <lb/>quibus &longs;unt cochle&aelig; con&longs;tant, ut eas breuiores facere po&longs;sint: utuntur funi&shy;<lb/>culo, ex philyris tili&aelig; facto, ad quem alligat&aelig; &longs;unt &longs;ch&oelig;d&aelig;, numerum pa&longs;&longs;u <lb/>um indicantes: <expan abbr="ut&utilde;tur">utuntur</expan> <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan>, cui index e&longs;t, ip&longs;is peculiari: circulis enim  
 <pb pagenum="105"/>ceratis caret: uerum eorum loco in manibus habent chartam, in qua <expan abbr="&longs;crib&utilde;t">&longs;cribunt</expan> <lb/>quamque in&longs;trumenti, in po&longs;teriorem perticam impo&longs;iti partem, quam ligu&shy;<lb/>la, &amp; funiculus extentus, per eius tria foramina penetrans, demon&longs;trant, &amp; <lb/>numeros pa&longs;&longs;uum notant: eadem ligula indicat utrum funiculus in <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> <lb/>uel po&longs;teriorem partem inclinet. </s> 
  
  
 <s>Pen&longs;ilis autem, ut in libra, non e&longs;t, &longs;ed ad <lb/>in&longs;trumentum affixa, in eo qua&longs;i iacet: &longs;ed cuniculos iccirco metiuntur ut &longs;ci <lb/>re po&longs;sint quot pa&longs;sibus facti &longs;int altiores: quot pa&longs;&longs;us inferior &agrave; &longs;uperiori <lb/>di&longs;tet: quot pa&longs;&longs;uum interuallum, nondum perfo&longs;&longs;um, &longs;it inter fo&longs;&longs;ores, qui <lb/>aduer&longs;i cauant unam eandemque uenam uel <expan abbr="fibr&atilde;">fibram</expan> tran&longs;uer&longs;am, aut duas, qua&shy;<lb/>rum altera in <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> uergit.</s> 
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>I<emph type="italics"/>n&longs;tru enti index<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>igul&aelig; foramina<emph.end type="italics"/> C D E.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed redeo ad no&longs;tras fodinas. </s> <s>At men&longs;ores Alpini cum cuniculos, in alti&longs;simos montes actos, metiri &longs;o <lb/><expan abbr="l&etilde;t">lent</expan>, utuntur <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> perticis, pa&longs;&longs;um <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan> longis, &longs;ed qu&aelig; ex tribus partibus, <lb/>quibus &longs;unt cochle&aelig; con&longs;tant, ut eas breuiores facere po&longs;sint: utuntur funi&shy;<lb/>culo, ex philyris tili&aelig; facto, ad quem alligat&aelig; &longs;unt &longs;ch&oelig;d&aelig;, numerum pa&longs;&longs;u <lb/>um indicantes: <expan abbr="ut&utilde;tur">utuntur</expan> <expan abbr="in&longs;trum&etilde;to">in&longs;trumento</expan>, cui index e&longs;t, ip&longs;is peculiari: circulis enim <pb pagenum="105"/>ceratis caret: uerum eorum loco in manibus habent chartam, in qua <expan abbr="&longs;crib&utilde;t">&longs;cribunt</expan> <lb/>quamque in&longs;trumenti, in po&longs;teriorem perticam impo&longs;iti partem, quam ligu&shy;<lb/>la, &amp; funiculus extentus, per eius tria foramina penetrans, demon&longs;trant, &amp; <lb/>numeros pa&longs;&longs;uum notant: eadem ligula indicat utrum funiculus in <expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> <lb/>uel po&longs;teriorem partem inclinet. </s>
  
  <s>Pen&longs;ilis autem, ut in libra, non e&longs;t, &longs;ed ad <lb/>in&longs;trumentum affixa, in eo qua&longs;i iacet: &longs;ed cuniculos iccirco metiuntur ut &longs;ci <lb/>re po&longs;sint quot pa&longs;sibus facti &longs;int altiores: quot pa&longs;&longs;us inferior &agrave; &longs;uperiori <lb/>di&longs;tet: quot pa&longs;&longs;uum interuallum, nondum perfo&longs;&longs;um, &longs;it inter fo&longs;&longs;ores, qui <lb/>aduer&longs;i cauant unam eandemque uenam uel <expan abbr="fibr&atilde;">fibram</expan> tran&longs;uer&longs;am, aut duas, qua&shy;<lb/>rum altera in <expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> uergit.</s></p><p type="caption">
  
  <s>I<emph type="italics"/>n&longs;tru enti index<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius ligula<emph.end type="italics"/> B. L<emph type="italics"/>igul&aelig; foramina<emph.end type="italics"/> C D E.</s></p><figure></figure><p type="main">
  
 <s>Si men&longs;or intus in cuniculis, uel fo&longs;sis <expan abbr="lat&etilde;">latem</expan> <lb/>tibus uoluerit <expan abbr="arear&utilde;">arearum</expan> terminos con&longs;tituere &amp; pangere &longs;igno in <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> inci&longs;o,  <s>Sed redeo ad no&longs;tras fodinas. </s>
 <pb pagenum="106"/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> magi&longs;ter <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> &longs;upra <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> finib. </s> 
  
  <s>Si men&longs;or intus in cuniculis, uel fo&longs;sis <expan abbr="lat&etilde;">latem</expan> <lb/>tibus uoluerit <expan abbr="arear&utilde;">arearum</expan> terminos con&longs;tituere &amp; pangere &longs;igno in <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> inci&longs;o, <pb pagenum="106"/><expan abbr="quemadmod&utilde;">quemadmodum</expan> magi&longs;ter <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan> &longs;upra <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> <expan abbr="ea&longs;d&etilde;">ea&longs;dem</expan> finib. </s>
  
 <s>definiuit, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> pri <lb/>mo <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan>, qui e&longs;t &longs;ub &longs;tipite terminali, ex <expan abbr="dimeti&etilde;do">dimetiendo</expan>, <lb/>eo <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> &longs;upr&agrave; explicaui modo, di&longs;cit: ultra eum <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, in cuius <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> exi&longs;timat <lb/>&longs;ignum e&longs;&longs;e <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>, <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> extendens. </s> <s>definiuit, <expan abbr="t&utilde;c">tunc</expan> pri <lb/>mo <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;&aelig; <expan abbr="lat&etilde;tis">latentis</expan>, qui e&longs;t &longs;ub &longs;tipite terminali, ex <expan abbr="dimeti&etilde;do">dimetiendo</expan>, <lb/>eo <expan abbr="qu&etilde;">quem</expan> &longs;upr&agrave; explicaui modo, di&longs;cit: ultra eum <expan abbr="loc&utilde;">locum</expan>, in cuius <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> exi&longs;timat <lb/>&longs;ignum e&longs;&longs;e <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>, <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> extendens. </s>
  
  
 <s>Deinde <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> funiculis in &aelig;qua <lb/><gap/>a planitie extentis ab ea &longs;upremi parte, qu&aelig; &longs;tipitem <expan abbr="terminal&etilde;">terminalem</expan> de&longs;ignat, or <lb/>&longs;us <expan abbr="infim&utilde;">infimum</expan> uer&longs;us rect&agrave; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="&longs;ext&atilde;">&longs;extam</expan> in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem ten&shy;<lb/>dit <expan abbr="tran&longs;uer&longs;ari&utilde;">tran&longs;uer&longs;arium</expan>: tum infimi funiculi parte, qu&aelig; e&longs;t ultra <expan abbr="e&atilde;">eam</expan>, ad <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> tran&longs;uer <lb/>&longs;arius pertinet, ablata demon&longs;trat quo loco <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> terminale &amp; <expan abbr="h&aelig;reditari&utilde;">h&aelig;reditarium</expan> <lb/>&longs;it in <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;&aelig; latentis <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>. </s> <s>Deinde <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> funiculis in &aelig;qua <lb/><gap/>a planitie extentis ab ea &longs;upremi parte, qu&aelig; &longs;tipitem <expan abbr="terminal&etilde;">terminalem</expan> de&longs;ignat, or <lb/>&longs;us <expan abbr="infim&utilde;">infimum</expan> uer&longs;us rect&agrave; <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> <expan abbr="&longs;ext&atilde;">&longs;extam</expan> in&longs;trumenti, cui index e&longs;t, partem ten&shy;<lb/>dit <expan abbr="tran&longs;uer&longs;ari&utilde;">tran&longs;uer&longs;arium</expan>: tum infimi funiculi parte, qu&aelig; e&longs;t ultra <expan abbr="e&atilde;">eam</expan>, ad <expan abbr="qu&atilde;">quam</expan> tran&longs;uer <lb/>&longs;arius pertinet, ablata demon&longs;trat quo loco <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> terminale &amp; <expan abbr="h&aelig;reditari&utilde;">h&aelig;reditarium</expan> <lb/>&longs;it in <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> cuniculi uel fo&longs;&longs;&aelig; latentis <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>. </s>
  
  
 <s>Inciditur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> id pr&aelig;&longs;entibus <lb/><expan abbr="du&utilde;uiris">duunuiris</expan> iuratis, utriu&longs;que fodin&aelig; pr&aelig;fecto et pr&aelig;&longs;ide. </s> <s>Inciditur <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> id pr&aelig;&longs;entibus <lb/><expan abbr="du&utilde;uiris">duunuiris</expan> iuratis, utriu&longs;que fodin&aelig; pr&aelig;fecto et pr&aelig;&longs;ide. </s>
  
  
 <s>Vt enim magi&longs;ter me <lb/><expan abbr="tallicor&utilde;">tallicorum</expan> <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> pr&aelig;&longs;entibus &longs;tipites terminales in <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> infigit, ita men&longs;or &longs;i&shy;<lb/>gni cau&longs;&longs;a <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> infligit &longs;axis, qu&aelig; ip&longs;a etiam iccirco terminalia <expan abbr="nomin&atilde;tur">nominantur</expan>. </s> <s>Vt enim magi&longs;ter me <lb/><expan abbr="tallicor&utilde;">tallicorum</expan> <expan abbr="ij&longs;d&etilde;">ij&longs;dem</expan> pr&aelig;&longs;entibus &longs;tipites terminales in <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> infigit, ita men&longs;or &longs;i&shy;<lb/>gni cau&longs;&longs;a <expan abbr="plag&atilde;">plagam</expan> infligit &longs;axis, qu&aelig; ip&longs;a etiam iccirco terminalia <expan abbr="nomin&atilde;tur">nominantur</expan>. </s>
  
  
 <s><lb/>Si uer&ograve; in puteo uen&aelig;, nuper fodi c&oelig;pt&aelig;, terminos are&aelig; pangat, primo ei&shy;<lb/>us putei <expan abbr="obliquitat&etilde;">obliquitatem</expan> in&longs;trumento, cui e&longs;t index, uel alio ad <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> applica <lb/>to, metitur et <expan abbr="p&utilde;ctis">punctis</expan> notat. </s> <s><lb/>Si uer&ograve; in puteo uen&aelig;, nuper fodi c&oelig;pt&aelig;, terminos are&aelig; pangat, primo ei&shy;<lb/>us putei <expan abbr="obliquitat&etilde;">obliquitatem</expan> in&longs;trumento, cui e&longs;t index, uel alio ad <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> applica <lb/>to, metitur et <expan abbr="p&utilde;ctis">punctis</expan> notat. </s>
  
  
 <s>Deinde <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> fo&longs;&longs;as <expan abbr="lat&etilde;tes">latentes</expan> u&longs;que ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan>, in cuius &longs;axis <lb/>&longs;igna terminalia &longs;unt <expan abbr="incid&etilde;da">incidenda</expan>: eius uer&ograve; fo&longs;&longs;&aelig; latentis &longs;ingulos angulos di <lb/>metitur: <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> funiculis in planicie <expan abbr="ext&etilde;tis">extentis</expan> &longs;imiliter <expan abbr="tran&longs;uer&longs;ari&utilde;">tran&longs;uer&longs;arium</expan>, ut dixi, tendit, <lb/>&amp; &longs;igna in &longs;axis incidit. </s> <s>Deinde <expan abbr="o&etilde;s">oens</expan> fo&longs;&longs;as <expan abbr="lat&etilde;tes">latentes</expan> u&longs;que ad <expan abbr="e&atilde;">eam</expan>, in cuius &longs;axis <lb/>&longs;igna terminalia &longs;unt <expan abbr="incid&etilde;da">incidenda</expan>: eius uer&ograve; fo&longs;&longs;&aelig; latentis &longs;ingulos angulos di <lb/>metitur: <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> funiculis in planicie <expan abbr="ext&etilde;tis">extentis</expan> &longs;imiliter <expan abbr="tran&longs;uer&longs;ari&utilde;">tran&longs;uer&longs;arium</expan>, ut dixi, tendit, <lb/>&amp; &longs;igna in &longs;axis incidit. </s>
  
  
 <s>Quod &longs;i <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> terminale &amp; <expan abbr="h&aelig;reditari&utilde;">h&aelig;reditarium</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in fo&longs;&longs;a <lb/>latente, qu&aelig; &longs;ub hac e&longs;t, <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan> fuerit, men&longs;or ab hoc &longs;igno or&longs;us &longs;ingu&shy;<lb/>los angulos notans metitur: &amp; in inferiore fo&longs;&longs;a <expan abbr="lat&etilde;te">latente</expan> <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> tendit ultra <lb/>eum locum, in cuius &longs;axo exi&longs;timat <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>: mox funiculos, ut <lb/>&longs;&aelig;pius dixi, in planicie extendit. </s> <s>Quod &longs;i <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> terminale &amp; <expan abbr="h&aelig;reditari&utilde;">h&aelig;reditarium</expan> <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> in fo&longs;&longs;a <lb/>latente, qu&aelig; &longs;ub hac e&longs;t, <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan> fuerit, men&longs;or ab hoc &longs;igno or&longs;us &longs;ingu&shy;<lb/>los angulos notans metitur: &amp; in inferiore fo&longs;&longs;a <expan abbr="lat&etilde;te">latente</expan> <expan abbr="funicul&utilde;">funiculum</expan> tendit ultra <lb/>eum locum, in cuius &longs;axo exi&longs;timat <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> e&longs;&longs;e <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>: mox funiculos, ut <lb/>&longs;&aelig;pius dixi, in planicie extendit. </s>
  
  
 <s>Et&longs;i uer&ograve; uena &longs;e in inferiore fo&longs;&longs;a latente a&shy;<lb/>liter ac in &longs;uperiore, in qua primum <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> terminale in &longs;axo e&longs;t inci&longs;um, ten&shy;<lb/>dit, tamen in inferiore <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> rect&agrave; in &longs;axo <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan> e&longs;t. </s> <s>Et&longs;i uer&ograve; uena &longs;e in inferiore fo&longs;&longs;a latente a&shy;<lb/>liter ac in &longs;uperiore, in qua primum <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> terminale in &longs;axo e&longs;t inci&longs;um, ten&shy;<lb/>dit, tamen in inferiore <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> rect&agrave; in &longs;axo <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan> e&longs;t. </s>
  
  
 <s>Etenim &longs;i <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> infe <lb/>rius <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> &longs;uperius inciderit, <expan abbr="obliqu&utilde;">obliquum</expan> fiet: quo modo iniurio&longs;&egrave; alteri fodi <lb/>n&aelig; aliquid de po&longs;&longs;e&longs;sione detrahitur, alteri datur. </s> <s>Etenim &longs;i <expan abbr="&longs;ign&utilde;">&longs;ignum</expan> infe <lb/>rius <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> &longs;uperius inciderit, <expan abbr="obliqu&utilde;">obliquum</expan> fiet: quo modo iniurio&longs;&egrave; alteri fodi <lb/>n&aelig; aliquid de po&longs;&longs;e&longs;sione detrahitur, alteri datur. </s>
  
  
 <s>Si pr&aelig;terea acciderit ut &longs;i <lb/><expan abbr="gn&utilde;">gnum</expan> <expan abbr="h&aelig;reditari&utilde;">h&aelig;reditarium</expan> in angulo &longs;it <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>, men&longs;or ab eo or&longs;us pa&longs;&longs;um unum <lb/><expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> fodinam uer&longs;us metitur, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> po&longs;teriorem uer&longs;us: atque ex his efficit <lb/><expan abbr="triangui&utilde;">trianguium</expan>, eumque <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> tran&longs;uer&longs;ario funiculo diuidens ad <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> termi&shy;<lb/>nale in &longs;axo incidit. </s> <s>Si pr&aelig;terea acciderit ut &longs;i <lb/><expan abbr="gn&utilde;">gnum</expan> <expan abbr="h&aelig;reditari&utilde;">h&aelig;reditarium</expan> in angulo &longs;it <expan abbr="incidend&utilde;">incidendum</expan>, men&longs;or ab eo or&longs;us pa&longs;&longs;um unum <lb/><expan abbr="prior&etilde;">priorem</expan> fodinam uer&longs;us metitur, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> po&longs;teriorem uer&longs;us: atque ex his efficit <lb/><expan abbr="triangui&utilde;">trianguium</expan>, eumque <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> tran&longs;uer&longs;ario funiculo diuidens ad <expan abbr="ill&utilde;">illum</expan> <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> termi&shy;<lb/>nale in &longs;axo incidit. </s>
  
  
 <s>Po&longs;trem&ograve; men&longs;or interdum rei in ueritatis lucem profe <lb/>rend&aelig; gratia are&aelig; terminum pangit in his locis, in quibus iam ant&egrave; multa &longs;i <lb/>gna terminalia in &longs;axis &longs;unt inci&longs;a. </s> <s>Po&longs;trem&ograve; men&longs;or interdum rei in ueritatis lucem profe <lb/>rend&aelig; gratia are&aelig; terminum pangit in his locis, in quibus iam ant&egrave; multa &longs;i <lb/>gna terminalia in &longs;axis &longs;unt inci&longs;a. </s>
  
  
 <s>Tunc uer&ograve; &agrave; &longs;tipite terminali, &longs;ub dio in <lb/>terram infixo, or&longs;us prim&ograve; u&longs;que ad <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan> fodinam metitur: deinde dime&shy;<lb/>titur <expan abbr="un&utilde;">unum</expan> &amp; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="pute&utilde;">puteum</expan>: tum &longs;tipitem terminalem in &aelig;quata planicie figit: <lb/>&amp; ab eo <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> faciens ij&longs;dem funiculis extentis &longs;imiliter metitur: atque iterum <lb/>&longs;tipitem, qui ip&longs;i eum dimetiendi finem &longs;ignificet, in <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> infigit: po&longs;tea &longs;ub <lb/>terra ab eo loco, in quo de&longs;itum e&longs;t, rur&longs;us incipit metiri tot puteos &amp; fo&longs;&longs;as <lb/>latentes, quot memini&longs;&longs;e pote&longs;t. </s> <s>Tunc uer&ograve; &agrave; &longs;tipite terminali, &longs;ub dio in <lb/>terram infixo, or&longs;us prim&ograve; u&longs;que ad <expan abbr="proxim&atilde;">proximam</expan> fodinam metitur: deinde dime&shy;<lb/>titur <expan abbr="un&utilde;">unum</expan> &amp; <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="pute&utilde;">puteum</expan>: tum &longs;tipitem terminalem in &aelig;quata planicie figit: <lb/>&amp; ab eo <expan abbr="initi&utilde;">initium</expan> faciens ij&longs;dem funiculis extentis &longs;imiliter metitur: atque iterum <lb/>&longs;tipitem, qui ip&longs;i eum dimetiendi finem &longs;ignificet, in <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> infigit: po&longs;tea &longs;ub <lb/>terra ab eo loco, in quo de&longs;itum e&longs;t, rur&longs;us incipit metiri tot puteos &amp; fo&longs;&longs;as <lb/>latentes, quot memini&longs;&longs;e pote&longs;t. </s>
  
  <s>Mox redit in planiciem: &amp; iterum &agrave; &longs;ecun&shy;<lb/>do &longs;tipite or&longs;us metitur: atque id facit u&longs;que ad fo&longs;&longs;am latentem, in qua &longs;ignum <lb/>terminale in &longs;axo e&longs;t incidendum: ad extremum &agrave; &longs;tipite terminali, primum <lb/>in terra fixo, or&longs;us tran&longs;uer&longs;arium funiculum rect&agrave; tendit uer&longs;us ultimum, <lb/>qui infim&aelig; fo&longs;&longs;&aelig; latentis longitudinem demon&longs;trat: &amp; qua parte eum attin <lb/>git, ea uer&egrave; iudicans &longs;ignum h&aelig;reditarium in &longs;axo incidit.</s></p><p type="main">
  
 <s>Mox redit in planiciem: &amp; iterum &agrave; &longs;ecun&shy;<lb/>do &longs;tipite or&longs;us metitur: atque id facit u&longs;que ad fo&longs;&longs;am latentem, in qua &longs;ignum <lb/>terminale in &longs;axo e&longs;t incidendum: ad extremum &agrave; &longs;tipite terminali, primum <lb/>in terra fixo, or&longs;us tran&longs;uer&longs;arium funiculum rect&agrave; tendit uer&longs;us ultimum, <lb/>qui infim&aelig; fo&longs;&longs;&aelig; latentis longitudinem demon&longs;trat: &amp; qua parte eum attin <lb/>git, ea uer&egrave; iudicans &longs;ignum h&aelig;reditarium in &longs;axo incidit.</s> <s>De re Metallica Libri V. FINIS.</s></p><pb pagenum="107"/><p type="head">
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>De re Metallica Libri V. FINIS.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="107"/> 
 <p type="head"> 
  
 <s>GEORGII AGRICO&shy;<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SEXTVS.</s> 
 </p> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Dixi de uenarum fo&longs;sionibus, de <expan abbr="puteor&utilde;">puteorum</expan> &longs;tructu&shy;<lb/>ris, de <expan abbr="cuniculor&utilde;">cuniculorum</expan>, <expan abbr="fo&longs;sar&utilde;">fo&longs;sarum</expan> latentium, <expan abbr="cauernar&utilde;">cauernarum</expan> &longs;ub <lb/>&longs;tructionibus, de arte men&longs;oris: nunc dicam prim&ograve; <lb/>de ferramentis, quibus uen&aelig; &longs;axaque <expan abbr="excind&utilde;tur">excinduntur</expan>: de <lb/>inde de ua&longs;is in qu&aelig; conijciuntur gleb&aelig; <expan abbr="terrar&utilde;">terrarum</expan>, &longs;a <lb/>xorum, <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, aliarumque <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="fo&longs;sili&utilde;">fo&longs;silium</expan>, ut uel ex <lb/>trahi uel euehi uel efferri po&longs;sint: atque etiam de ua&shy;<lb/>&longs;is aquarijs &amp; canalibus: tum de diuer&longs;i generis ma <lb/>chinis: po&longs;trem&ograve; de malis <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan>, qu&aelig; omnia <lb/>dum <expan abbr="de&longs;crib&etilde;tur">de&longs;cribentur</expan> accuratius, <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> mult&aelig; laborandi rationes <expan abbr="explicab&utilde;tur">explicabuntur</expan>. </s> <s>GEORGII AGRICO&shy;<lb/>LAE DE RE METALLICA <lb/>LIBER SEXTVS.</s></p><p type="main">
  
  <s>Dixi de uenarum fo&longs;sionibus, de <expan abbr="puteor&utilde;">puteorum</expan> &longs;tructu&shy;<lb/>ris, de <expan abbr="cuniculor&utilde;">cuniculorum</expan>, <expan abbr="fo&longs;sar&utilde;">fo&longs;sarum</expan> latentium, <expan abbr="cauernar&utilde;">cauernarum</expan> &longs;ub <lb/>&longs;tructionibus, de arte men&longs;oris: nunc dicam prim&ograve; <lb/>de ferramentis, quibus uen&aelig; &longs;axaque <expan abbr="excind&utilde;tur">excinduntur</expan>: de <lb/>inde de ua&longs;is in qu&aelig; conijciuntur gleb&aelig; <expan abbr="terrar&utilde;">terrarum</expan>, &longs;a <lb/>xorum, <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan>, aliarumque <expan abbr="rer&utilde;">rerum</expan> <expan abbr="fo&longs;sili&utilde;">fo&longs;silium</expan>, ut uel ex <lb/>trahi uel euehi uel efferri po&longs;sint: atque etiam de ua&shy;<lb/>&longs;is aquarijs &amp; canalibus: tum de diuer&longs;i generis ma <lb/>chinis: po&longs;trem&ograve; de malis <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan>, qu&aelig; omnia <lb/>dum <expan abbr="de&longs;crib&etilde;tur">de&longs;cribentur</expan> accuratius, <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> mult&aelig; laborandi rationes <expan abbr="explicab&utilde;tur">explicabuntur</expan>. </s>
  
 <s><lb/>Ferramenta <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &longs;unt ea, qu&aelig; proprio nomine inetallici &longs;ic appellant, cunei <lb/>pr&aelig;terea, lamin&aelig;, bracte&aelig;, mallei, bacilla, conti, ligones, uerricula, batilla. </s> <s><lb/>Ferramenta <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &longs;unt ea, qu&aelig; proprio nomine inetallici &longs;ic appellant, cunei <lb/>pr&aelig;terea, lamin&aelig;, bracte&aelig;, mallei, bacilla, conti, ligones, uerricula, batilla. </s>
  
  
 <s><lb/>Sed eorum, qu&aelig; proprio nomine <expan abbr="ferram&etilde;ta">ferramenta</expan> &longs;unt, quatuor exi&longs;tunt form&aelig;, <lb/>qu&aelig; fer&egrave; non figura, &longs;ed longitudine uel cra&longs;situdine inter &longs;e differunt: ete&shy;<lb/>nim <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> pars &longs;umma e&longs;t lata &amp; <expan abbr="quadr&atilde;gula">quadrangula</expan>, ut malleo percuti po&longs;sit: ima <lb/>in <expan abbr="mucron&etilde;">mucronem</expan> de&longs;init, ut <expan abbr="&longs;axor&utilde;">&longs;axorum</expan> &amp; <expan abbr="uenar&utilde;">uenarum</expan> duriciam acie diffindat: omnia quo <lb/>que pr&aelig;ter <expan abbr="quart&utilde;">quartum</expan> &longs;unt perforata. </s> <s><lb/>Sed eorum, qu&aelig; proprio nomine <expan abbr="ferram&etilde;ta">ferramenta</expan> &longs;unt, quatuor exi&longs;tunt form&aelig;, <lb/>qu&aelig; fer&egrave; non figura, &longs;ed longitudine uel cra&longs;situdine inter &longs;e differunt: ete&shy;<lb/>nim <expan abbr="omni&utilde;">omnium</expan> pars &longs;umma e&longs;t lata &amp; <expan abbr="quadr&atilde;gula">quadrangula</expan>, ut malleo percuti po&longs;sit: ima <lb/>in <expan abbr="mucron&etilde;">mucronem</expan> de&longs;init, ut <expan abbr="&longs;axor&utilde;">&longs;axorum</expan> &amp; <expan abbr="uenar&utilde;">uenarum</expan> duriciam acie diffindat: omnia quo <lb/>que pr&aelig;ter <expan abbr="quart&utilde;">quartum</expan> &longs;unt perforata. </s>
  
  
 <s>Prim&ugrave;m quidem, quo fo&longs;&longs;ores quotidie <lb/>utuntur, longum e&longs;t dodrantem: latum, &longs;e&longs;quidigitum: cra&longs;&longs;um, digitum. </s> <s>Prim&ugrave;m quidem, quo fo&longs;&longs;ores quotidie <lb/>utuntur, longum e&longs;t dodrantem: latum, &longs;e&longs;quidigitum: cra&longs;&longs;um, digitum. </s>
  
  
 <s>In <lb/>&longs;ecundo e&longs;t eadem qu&aelig; in primo latitudo, itemque cra&longs;situdo, &longs;ed <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> e&longs;t <lb/>duos dodrantes, quo fo&longs;&longs;ores duri&longs;simas qua&longs;que uenas &longs;ic findunt, ut rimis <lb/>fati&longs;cant. </s> <s>In <lb/>&longs;ecundo e&longs;t eadem qu&aelig; in primo latitudo, itemque cra&longs;situdo, &longs;ed <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> e&longs;t <lb/>duos dodrantes, quo fo&longs;&longs;ores duri&longs;simas qua&longs;que uenas &longs;ic findunt, ut rimis <lb/>fati&longs;cant. </s>
  
  
 <s>Tertium eandem quam &longs;ecundum <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan> a&longs;&longs;umit, <expan abbr="uer&utilde;">uerum</expan> pau&shy;<lb/>l&ograve; latius &amp; cra&longs;sius e&longs;t: quo fodiunt &longs;olum eorum puteorum, qui paulatim <lb/>colligunt aquas. </s> <s>Tertium eandem quam &longs;ecundum <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan> a&longs;&longs;umit, <expan abbr="uer&utilde;">uerum</expan> pau&shy;<lb/>l&ograve; latius &amp; cra&longs;sius e&longs;t: quo fodiunt &longs;olum eorum puteorum, qui paulatim <lb/>colligunt aquas. </s>
  
  
 <s>Quartum fer&egrave; longum e&longs;t palmos tres &amp; digitum unum: <lb/>cra&longs;&longs;um, digitos duos: &longs;uprema parte <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> digitos tres, media palmum, ima, <lb/>ut c&aelig;tera cu&longs;pidatum. </s> <s>Quartum fer&egrave; longum e&longs;t palmos tres &amp; digitum unum: <lb/>cra&longs;&longs;um, digitos duos: &longs;uprema parte <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> digitos tres, media palmum, ima, <lb/>ut c&aelig;tera cu&longs;pidatum. </s>
  
  
 <s>Hoc uenas duriores <expan abbr="excind&utilde;t">excindunt</expan>. </s> <s>Hoc uenas duriores <expan abbr="excind&utilde;t">excindunt</expan>. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> primi ferramen <lb/>ti foramen &agrave; &longs;umma parte di&longs;tat palmum: &longs;ecundi &amp; tertij, digitos &longs;eptem. </s> <s><expan abbr="Ver&utilde;">Verum</expan> primi ferramen <lb/>ti foramen &agrave; &longs;umma parte di&longs;tat palmum: &longs;ecundi &amp; tertij, digitos &longs;eptem. </s>
  
  
 <s><lb/>Quodque uer&ograve; circa foramen hinc illincque extuberat, in id indunt manubri&shy;<lb/>um ligneum: quod altera manu tenent, c&ugrave;m ferramentum, ad &longs;axa applica&shy;<lb/>tum, malleo feriunt. </s> <s><lb/>Quodque uer&ograve; circa foramen hinc illincque extuberat, in id indunt manubri&shy;<lb/>um ligneum: quod altera manu tenent, c&ugrave;m ferramentum, ad &longs;axa applica&shy;<lb/>tum, malleo feriunt. </s>
  
  
 <s>H&aelig;c ferramenta maiora uel minora, prout res hoc po&shy;<lb/>&longs;tulat, fabricari &longs;olent. </s> <s>H&aelig;c ferramenta maiora uel minora, prout res hoc po&shy;<lb/>&longs;tulat, fabricari &longs;olent. </s>
  
  
 <s>Omnia retu&longs;a fabri ferrarij rur&longs;us, quoad fieri pote&longs;t, <lb/>acuunt. </s> <s>Omnia retu&longs;a fabri ferrarij rur&longs;us, quoad fieri pote&longs;t, <lb/>acuunt. </s>
  
  
 <s>At cuneus plerunque longus e&longs;t palmos tres &amp; digitos duos: latus, <lb/>digitos &longs;ex: &longs;umma parte ad palmi altitudinem cra&longs;&longs;us digitos tres, deinde <lb/>paulatim tenuior, ut ima fiat acutus. </s> <s>At cuneus plerunque longus e&longs;t palmos tres &amp; digitos duos: latus, <lb/>digitos &longs;ex: &longs;umma parte ad palmi altitudinem cra&longs;&longs;us digitos tres, deinde <lb/>paulatim tenuior, ut ima fiat acutus. </s>
  
  
 <s>Sed lamina alta &amp; lata e&longs;t digitos &longs;ex: <lb/>&longs;umma parte cra&longs;&longs;a digitos duos, ima &longs;e&longs;quidigitum. </s> <s>Sed lamina alta &amp; lata e&longs;t digitos &longs;ex: <lb/>&longs;umma parte cra&longs;&longs;a digitos duos, ima &longs;e&longs;quidigitum. </s>
  
  
 <s>In bractea uer&ograve; e&longs;t ea&shy;<lb/>dem, qu&aelig; in lamina altitudo &amp; latitudo, &longs;ed admodum tenuis e&longs;t. </s> <s>In bractea uer&ograve; e&longs;t ea&shy;<lb/>dem, qu&aelig; in lamina altitudo &amp; latitudo, &longs;ed admodum tenuis e&longs;t. </s>
  
  
 <s>His omni <lb/>bus, ut proximo libro explicaui, utuntur cum uenas duri&longs;simas excindunt. </s> <s>His omni <lb/>bus, ut proximo libro explicaui, utuntur cum uenas duri&longs;simas excindunt. </s>
  
  <s><lb/>Atque etiam cunei, lamin&aelig;, bracte&aelig; modo maiores, modo minores &longs;olent <lb/>confici.</s></p><pb pagenum="108"/><p type="caption">
  
 <s><lb/>Atque etiam cunei, lamin&aelig;, bracte&aelig; modo maiores, modo minores &longs;olent <lb/>confici.</s> <s>F<emph type="italics"/>erramentum primum<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartum.<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>uneus<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>amina<emph.end type="italics"/> F. B<emph type="italics"/>ractea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> H. M<emph type="italics"/>anubrium in primo ferra/ <lb/>mento inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> I.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <pb pagenum="108"/> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>F<emph type="italics"/>erramentum primum<emph.end type="italics"/> A. S<emph type="italics"/>ecundum<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>ertium<emph.end type="italics"/> C. <lb/>Q<emph type="italics"/>uartum.<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>uneus<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>amina<emph.end type="italics"/> F. B<emph type="italics"/>ractea<emph.end type="italics"/> G. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> H. M<emph type="italics"/>anubrium in primo ferra/ <lb/>mento inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> I.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Mallei quoque duplices &longs;unt: minores, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> manubria fo&longs;&longs;ores una ma&shy;<lb/>nu tenent: maiores, quorum utraque: in illis, quod ad magnitudinem et u&longs;um <lb/>pertinet triplex e&longs;t differentia: minimo, tanquam leui&longs;simo, percutiunt &longs;e&shy;<lb/>cundum <expan abbr="ferrament&utilde;">ferramentum</expan>: medio, primum: maximo, tertium: atque is latus &amp; cra&longs;&shy;<lb/>&longs;us e&longs;t digitos duos. </s> <s>Mallei quoque duplices &longs;unt: minores, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> manubria fo&longs;&longs;ores una ma&shy;<lb/>nu tenent: maiores, quorum utraque: in illis, quod ad magnitudinem et u&longs;um <lb/>pertinet triplex e&longs;t differentia: minimo, tanquam leui&longs;simo, percutiunt &longs;e&shy;<lb/>cundum <expan abbr="ferrament&utilde;">ferramentum</expan>: medio, primum: maximo, tertium: atque is latus &amp; cra&longs;&shy;<lb/>&longs;us e&longs;t digitos duos. </s>
  
  
 <s>In maioribus uer&ograve; bipartita e&longs;t uarietas: paruis <expan abbr="quart&utilde;">quartum</expan> <lb/>ferramentum feriunt, magnis cuneos in fi&longs;&longs;uras impingunt: illi lati &amp; cra&longs;si <lb/>&longs;unt tres digitos, hi quinque, &amp; longi pedem. </s> <s>In maioribus uer&ograve; bipartita e&longs;t uarietas: paruis <expan abbr="quart&utilde;">quartum</expan> <lb/>ferramentum feriunt, magnis cuneos in fi&longs;&longs;uras impingunt: illi lati &amp; cra&longs;si <lb/>&longs;unt tres digitos, hi quinque, &amp; longi pedem. </s>
  
  <s>Omnes autem media parte, in <lb/>qua e&longs;t foramen manubrij capax, extuberant: &longs;ed maioribus manubria &longs;unt <lb/>imbecilliora, ut operarij mallei pondere inclinatiore uehementius ferire <lb/>po&longs;sint.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Omnes autem media parte, in <lb/>qua e&longs;t foramen manubrij capax, extuberant: &longs;ed maioribus manubria &longs;unt <lb/>imbecilliora, ut operarij mallei pondere inclinatiore uehementius ferire <lb/>po&longs;sint.</s> <s>M<emph type="italics"/>alleorum minorum<emph.end type="italics"/> M<emph type="italics"/>inimus<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>edius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>M<emph type="italics"/>aximus<emph.end type="italics"/> C. M<emph type="italics"/>alleorum maiorum<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aruus<emph.end type="italics"/> D. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus<emph.end type="italics"/> E. M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> F. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium in minimo malleo inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> G.</s></p><pb pagenum="109"/><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>M<emph type="italics"/>alleorum minorum<emph.end type="italics"/> M<emph type="italics"/>inimus<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>edius<emph.end type="italics"/> B. <lb/>M<emph type="italics"/>aximus<emph.end type="italics"/> C. M<emph type="italics"/>alleorum maiorum<emph.end type="italics"/> P<emph type="italics"/>aruus<emph.end type="italics"/> D. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus<emph.end type="italics"/> E. M<emph type="italics"/>anubrium ligneum<emph.end type="italics"/> F. <lb/>M<emph type="italics"/>anubrium in minimo malleo inclu&longs;um<emph.end type="italics"/> G.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="109"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Bacillum ferreum item duplex e&longs;t: utrumque ima parte acutum, &longs;ed <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <lb/>teres, quo puteum, aqua plenum, c&ugrave;m ad eum pertinet cuniculus, <expan abbr="perfor&atilde;t">perforant</expan>: <lb/>alterum <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan>, quo de cauernis in &longs;olum deijciunt &longs;axa ignis ui mollita, qu&aelig; <lb/>conto detrudi non po&longs;&longs;unt. </s> <s>Bacillum ferreum item duplex e&longs;t: utrumque ima parte acutum, &longs;ed <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <lb/>teres, quo puteum, aqua plenum, c&ugrave;m ad eum pertinet cuniculus, <expan abbr="perfor&atilde;t">perforant</expan>: <lb/>alterum <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan>, quo de cauernis in &longs;olum deijciunt &longs;axa ignis ui mollita, qu&aelig; <lb/>conto detrudi non po&longs;&longs;unt. </s>
  
  <s>E&longs;t autem contus metallicorum, ut nautarum, <lb/>pertica oblonga in capite ferrum habens.</s></p><p type="caption">
  
 <s>E&longs;t autem contus metallicorum, ut nautarum, <lb/>pertica oblonga in capite ferrum habens.</s> <s>B<emph type="italics"/>acillum teres<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>acillum latum<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>ontus<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>B<emph type="italics"/>acillum teres<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>acillum latum<emph.end type="italics"/> B. C<emph type="italics"/>ontus<emph.end type="italics"/> C.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed ligo metallicus differt &agrave; ru&longs;tico: nam hic ima parte latus etacutus e&longs;t:  
 <pb pagenum="110"/>ille cu&longs;pidatus: eo cauatur uena non dura, qualis e&longs;&longs;e &longs;olet terrena. </s> 
  
  <s>Sed ligo metallicus differt &agrave; ru&longs;tico: nam hic ima parte latus etacutus e&longs;t: <pb pagenum="110"/>ille cu&longs;pidatus: eo cauatur uena non dura, qualis e&longs;&longs;e &longs;olet terrena. </s>
  
 <s>Similiter <lb/>rutrum &amp; batillum nihil di&longs;tant &agrave; uulgaribus. </s> <s>Similiter <lb/>rutrum &amp; batillum nihil di&longs;tant &agrave; uulgaribus. </s>
  
  <s>Altero conuerrunt terras &amp; <lb/>glareas, altera ea&longs;dem inijciunt in ua&longs;a.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Altero conuerrunt terras &amp; <lb/>glareas, altera ea&longs;dem inijciunt in ua&longs;a.</s> <s>L<emph type="italics"/>igo<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>utrum<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>atillum<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>L<emph type="italics"/>igo<emph.end type="italics"/> A. R<emph type="italics"/>utrum<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>atillum<emph.end type="italics"/> C.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Terr&aelig; <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; &longs;axa &amp; res metallic&aelig; ali&aelig;que fo&longs;siles ligone cauat&aelig; uel ferra&shy;<lb/>mentis exci&longs;&aelig; in ua&longs;is aut corbibus aut &longs;accis &egrave; puteis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>: ci&longs;ijs uel <lb/>cap&longs;is <expan abbr="pat&etilde;tibus">patentibus</expan> <gap/><expan abbr="ueh&utilde;tur">uehuntur</expan> &egrave; cuniculis: ex utri&longs;que alueis efferuntur. </s> <s>Terr&aelig; <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> &amp; &longs;axa &amp; res metallic&aelig; ali&aelig;que fo&longs;siles ligone cauat&aelig; uel ferra&shy;<lb/>mentis exci&longs;&aelig; in ua&longs;is aut corbibus aut &longs;accis &egrave; puteis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>: ci&longs;ijs uel <lb/>cap&longs;is <expan abbr="pat&etilde;tibus">patentibus</expan> <gap/><expan abbr="ueh&utilde;tur">uehuntur</expan> &egrave; cuniculis: ex utri&longs;que alueis efferuntur. </s>
  
  
 <s>Va&longs;a &longs;unt <lb/>duplicia: qu&aelig; non materia, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> figura differunt, &longs;ed magnitudine: minora fe&shy;<lb/>r&egrave; <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <expan abbr="capi&utilde;t">capiunt</expan>, quantum metreta: maiora <expan abbr="pler&utilde;que">plerunque</expan> &longs;extuplo &longs;unt capaciora: <lb/>neutris enim certa e&longs;t capacitas, &longs;ed &longs;&aelig;pius uaria. </s> <s>Va&longs;a &longs;unt <lb/>duplicia: qu&aelig; non materia, <expan abbr="n&otilde;">non</expan> figura differunt, &longs;ed magnitudine: minora fe&shy;<lb/>r&egrave; <expan abbr="tant&utilde;">tantum</expan> <expan abbr="capi&utilde;t">capiunt</expan>, quantum metreta: maiora <expan abbr="pler&utilde;que">plerunque</expan> &longs;extuplo &longs;unt capaciora: <lb/>neutris enim certa e&longs;t capacitas, &longs;ed &longs;&aelig;pius uaria. </s>
  
  
 <s>Vtraque conficiuntur ex a&longs;&shy;<lb/>&longs;eribus &amp; duobus circulis ferreis, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> altero &longs;uperius, altero inferius uin&shy;<lb/>ciuntur: nam colurni &amp; querni a&longs;&longs;erib. </s> <s>Vtraque conficiuntur ex a&longs;&shy;<lb/>&longs;eribus &amp; duobus circulis ferreis, <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> altero &longs;uperius, altero inferius uin&shy;<lb/>ciuntur: nam colurni &amp; querni a&longs;&longs;erib. </s>
  
  
 <s><expan abbr="puteor&utilde;">puteorum</expan> illi&longs;i facile rumpuntur, ferrei <lb/>durant. </s> <s><expan abbr="puteor&utilde;">puteorum</expan> illi&longs;i facile rumpuntur, ferrei <lb/>durant. </s>
  
  
 <s>Maiorib. </s> <s>Maiorib. </s>
  
  
 <s>ut a&longs;&longs;eres &longs;unt cra&longs;siores &amp; latio. </s> <s>ut a&longs;&longs;eres &longs;unt cra&longs;siores &amp; latio. </s>
  
  
 <s>es, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> circuli utri&longs;que, <lb/>ut plus firmitatis &amp; roboris habeant, octona bacilla ferrea &longs;unt, aliquantum <lb/>lata: quorum quaterna ex &longs;uperiori circulo deor&longs;um <expan abbr="proced&utilde;t">procedunt</expan>: quaterna eis <lb/>qua&longs;i obuia ex inferiori &longs;ur&longs;um: <expan abbr="utror&utilde;que">utrorunque</expan> <expan abbr="fund&utilde;">fundum</expan> tam interius qu&agrave;m extrin&longs;e <lb/>cus duobus uel tribus bacillis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ferreis, &amp; ex una inferioris circuli parte ad <lb/><expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> <expan abbr="pertin&etilde;tibus">pertinentibus</expan>, munitur. </s> <s>es, ita <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> circuli utri&longs;que, <lb/>ut plus firmitatis &amp; roboris habeant, octona bacilla ferrea &longs;unt, aliquantum <lb/>lata: quorum quaterna ex &longs;uperiori circulo deor&longs;um <expan abbr="proced&utilde;t">procedunt</expan>: quaterna eis <lb/>qua&longs;i obuia ex inferiori &longs;ur&longs;um: <expan abbr="utror&utilde;que">utrorunque</expan> <expan abbr="fund&utilde;">fundum</expan> tam interius qu&agrave;m extrin&longs;e <lb/>cus duobus uel tribus bacillis <expan abbr="it&etilde;">item</expan> ferreis, &amp; ex una inferioris circuli parte ad <lb/><expan abbr="alter&atilde;">alteram</expan> <expan abbr="pertin&etilde;tibus">pertinentibus</expan>, munitur. </s>
  
  
 <s>Sed <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; extra &longs;unt, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ad id affigitur <lb/>tran&longs;uer&longs;um: utraque <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> binas ferreas an&longs;as, qu&aelig; &longs;uperius extant atque emi <lb/>nent: utraque <expan abbr="&longs;emicircul&utilde;">&longs;emicirculum</expan> ferreum, cuius inferior pars inclu&longs;a in an&longs;is recta e&longs;t <lb/>ut expeditius moueri po&longs;sit: utraque multo altiora qu&agrave;m latiora &longs;unt, <expan abbr="utri&longs;que&longs;u&mtilde;a">utri&longs;que<lb/>&longs;umna</expan> pars e&longs;t latior ut res effo&longs;&longs;&aelig; facilius in ea infundi &amp; rur&longs;us ex eis effun <lb/>di po&longs;sint. </s> <s>Sed <expan abbr="eor&utilde;">eorum</expan> qu&aelig; extra &longs;unt, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> ad id affigitur <lb/>tran&longs;uer&longs;um: utraque <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> binas ferreas an&longs;as, qu&aelig; &longs;uperius extant atque emi <lb/>nent: utraque <expan abbr="&longs;emicircul&utilde;">&longs;emicirculum</expan> ferreum, cuius inferior pars inclu&longs;a in an&longs;is recta e&longs;t <lb/>ut expeditius moueri po&longs;sit: utraque multo altiora qu&agrave;m latiora &longs;unt, <expan abbr="utri&longs;que&longs;u&mtilde;a">utri&longs;que<lb/>&longs;umna</expan> pars e&longs;t latior ut res effo&longs;&longs;&aelig; facilius in ea infundi &amp; rur&longs;us ex eis effun <lb/>di po&longs;sint. </s>
  
  <s>In minora ferm&egrave; pueri, in maiora uiri terras &egrave; &longs;olo putei trahunt <lb/>rutro, reliquas res fo&longs;siles batillo in ea inijciunt, uel manibus ingerunt: ex <lb/>qua re inge&longs;tores &longs;unt nominati: mox &longs;emicirculo ferreo funis ductarij <expan abbr="un-c&utilde;">un&shy;<lb/>cum</expan> <expan abbr="implic&atilde;t">implicant</expan>: <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> machinis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>: minora <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quod ip&longs;is leuius onus <pb pagenum="111"/>&longs;it <expan abbr="impo&longs;it&utilde;">impo&longs;itum</expan>, ea quam uer&longs;ant homines: maiora, quod grauius, ea quam equi <lb/>circumagunt. </s>
 <s>In minora ferm&egrave; pueri, in maiora uiri terras &egrave; &longs;olo putei trahunt <lb/>rutro, reliquas res fo&longs;siles batillo in ea inijciunt, uel manibus ingerunt: ex <lb/>qua re inge&longs;tores &longs;unt nominati: mox &longs;emicirculo ferreo funis ductarij <expan abbr="un-c&utilde;">un&shy;<lb/>cum</expan> <expan abbr="implic&atilde;t">implicant</expan>: <expan abbr="t&utilde;">tum</expan> machinis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>: minora <expan abbr="quid&etilde;">quidem</expan>, quod ip&longs;is leuius onus  
 <pb pagenum="111"/>&longs;it <expan abbr="impo&longs;it&utilde;">impo&longs;itum</expan>, ea quam uer&longs;ant homines: maiora, quod grauius, ea quam equi <lb/>circumagunt. </s> 
  
  
 <s>Quidam uer&ograve; in ua&longs;orum locum <expan abbr="&longs;ub&longs;titu&utilde;t">&longs;ub&longs;tituunt</expan> corbes, qu&aelig; tan&shy;<lb/>tundem capiant, aut, quod leuiores qu&agrave;m ua&longs;a &longs;int, etiam plus. </s> <s>Quidam uer&ograve; in ua&longs;orum locum <expan abbr="&longs;ub&longs;titu&utilde;t">&longs;ub&longs;tituunt</expan> corbes, qu&aelig; tan&shy;<lb/>tundem capiant, aut, quod leuiores qu&agrave;m ua&longs;a &longs;int, etiam plus. </s>
  
  <s>Quidam &longs;ac <lb/>cis, ex taurinis tergoribus factis, pro ua&longs;is utuntur: quorum &longs;emicirculos fer <lb/>reos unco <expan abbr="preh&etilde;dit">prehendit</expan> funis ductarius: eorum plerunque tres rebus effo&longs;sis ple&shy;<lb/>ni &longs;imul extrahuntur, tres demittuntur, tres &agrave; pueris implentur: hi Snebergi <lb/>u&longs;itati &longs;unt, ill&aelig; Fribergi.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Quidam &longs;ac <lb/>cis, ex taurinis tergoribus factis, pro ua&longs;is utuntur: quorum &longs;emicirculos fer <lb/>reos unco <expan abbr="preh&etilde;dit">prehendit</expan> funis ductarius: eorum plerunque tres rebus effo&longs;sis ple&shy;<lb/>ni &longs;imul extrahuntur, tres demittuntur, tres &agrave; pueris implentur: hi Snebergi <lb/>u&longs;itati &longs;unt, ill&aelig; Fribergi.</s> <s>V<emph type="italics"/>as minus<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>as maius<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>irculi ferrei<emph.end type="italics"/> D. B<emph type="italics"/>acilla ferrea<emph.end type="italics"/> E. B<emph type="italics"/>acilla ferrea fun&shy;<lb/>di<emph.end type="italics"/> F. A<emph type="italics"/>n&longs;&aelig;<emph.end type="italics"/> G. S<emph type="italics"/>e<gap/>icirculus ferreus<emph.end type="italics"/> H. V<emph type="italics"/>ucus funis ductarij<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>orbis<emph.end type="italics"/> K. S<emph type="italics"/>acci<emph.end type="italics"/> L.</s></p><figure></figure><pb pagenum="112"/><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>V<emph type="italics"/>as minus<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>as maius<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>irculi ferrei<emph.end type="italics"/> D. B<emph type="italics"/>acilla ferrea<emph.end type="italics"/> E. B<emph type="italics"/>acilla ferrea fun&shy;<lb/>di<emph.end type="italics"/> F. A<emph type="italics"/>n&longs;&aelig;<emph.end type="italics"/> G. S<emph type="italics"/>e<gap/>icirculus ferreus<emph.end type="italics"/> H. V<emph type="italics"/>ucus funis ductarij<emph.end type="italics"/> I. C<emph type="italics"/>orbis<emph.end type="italics"/> K. S<emph type="italics"/>acci<emph.end type="italics"/> L.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="112"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quod <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> nunc <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan> appellamus uehiculum e&longs;t unam habens rotam <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>duas, utid quod equi trahunt: ip&longs;um rebus fo&longs;silibus refertum ex cuniculis <lb/>uel ca&longs;is ab operario euehitur: &longs;ed hoc modo formatur. </s> <s>Quod <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> nunc <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan> appellamus uehiculum e&longs;t unam habens rotam <expan abbr="n&otilde;">non</expan> <lb/>duas, utid quod equi trahunt: ip&longs;um rebus fo&longs;silibus refertum ex cuniculis <lb/>uel ca&longs;is ab operario euehitur: &longs;ed hoc modo formatur. </s>
  
  
 <s>A&longs;&longs;eres duo longi <lb/>circiter quinque pedes, alti <expan abbr="un&utilde;">unum</expan>, lati duos digitos eliguntur: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> partes pri&shy;<lb/>m&aelig; futur&aelig; ad unius pedis <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan>, po&longs;trem&aelig; ad duum <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> inferius <lb/><expan abbr="excind&utilde;tur">excinduntur</expan>, medi&aelig; <expan abbr="reman&etilde;t">remanent</expan> integr&aelig;. </s> <s>A&longs;&longs;eres duo longi <lb/>circiter quinque pedes, alti <expan abbr="un&utilde;">unum</expan>, lati duos digitos eliguntur: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> partes pri&shy;<lb/>m&aelig; futur&aelig; ad unius pedis <expan abbr="longitudin&etilde;">longitudinem</expan>, po&longs;trem&aelig; ad duum <expan abbr="ped&utilde;">pedum</expan> inferius <lb/><expan abbr="excind&utilde;tur">excinduntur</expan>, medi&aelig; <expan abbr="reman&etilde;t">remanent</expan> integr&aelig;. </s>
  
  
 <s>Deinde prim&aelig; excauantur, ut in <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <lb/>foraminibus circularibus axiculi capita circumagi po&longs;sint. </s> <s>Deinde prim&aelig; excauantur, ut in <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <lb/>foraminibus circularibus axiculi capita circumagi po&longs;sint. </s>
  
  
 <s>Medi&aelig; uer&ograve; bis <lb/>perforantur &amp; prope <expan abbr="im&utilde;">imum</expan>, ut capitula <expan abbr="duar&utilde;">duarum</expan> <expan abbr="trabecular&utilde;">trabecularum</expan>, in quas imponun <lb/>tur a&longs;&longs;eres, recipiant: &amp; in medio, ut capitula <expan abbr="duor&utilde;">duorum</expan> a&longs;&longs;erum tran&longs;uer&longs;ario&shy;<lb/>rum: atque claui, in his capitibus foras eminentibus infixi, totam firmant com <lb/>pagem. </s> <s>Medi&aelig; uer&ograve; bis <lb/>perforantur &amp; prope <expan abbr="im&utilde;">imum</expan>, ut capitula <expan abbr="duar&utilde;">duarum</expan> <expan abbr="trabecular&utilde;">trabecularum</expan>, in quas imponun <lb/>tur a&longs;&longs;eres, recipiant: &amp; in medio, ut capitula <expan abbr="duor&utilde;">duorum</expan> a&longs;&longs;erum tran&longs;uer&longs;ario&shy;<lb/>rum: atque claui, in his capitibus foras eminentibus infixi, totam firmant com <lb/>pagem. </s>
  
  
 <s>Ex po&longs;tremis a&longs;&longs;erum longorum partibus fiunt manubria: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <lb/>capitula inferius &longs;unt reflexa, ut firmius manibus teneri po&longs;sint. </s> <s>Ex po&longs;tremis a&longs;&longs;erum longorum partibus fiunt manubria: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <lb/>capitula inferius &longs;unt reflexa, ut firmius manibus teneri po&longs;sint. </s>
  
  
 <s>Sed rotula, <lb/>quia unica, neque modiolum habet, neque circum axiculum uer&longs;atur, <expan abbr="uer&utilde;">uerum</expan> cum <lb/>ip&longs;o circumuertitur: &agrave; curuaturis enim, quas <foreign lang="greek">a)/yidas</foreign> Gr&aelig;ci uocant, duo ra&shy;<lb/>dij tran&longs;uer&longs;arij, in eas inclu&longs;i, per medium axiculum penetrant in oppo&longs;itas <lb/>curuaturas. </s> <s>Sed rotula, <lb/>quia unica, neque modiolum habet, neque circum axiculum uer&longs;atur, <expan abbr="uer&utilde;">uerum</expan> cum <lb/>ip&longs;o circumuertitur: &agrave; curuaturis enim, quas <foreign lang="greek">a)/yidas</foreign> Gr&aelig;ci uocant, duo ra&shy;<lb/>dij tran&longs;uer&longs;arij, in eas inclu&longs;i, per medium axiculum penetrant in oppo&longs;itas <lb/>curuaturas. </s>
  
  
 <s>Axiculus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> quadrangulus e&longs;t, exceptis capitibus, quorum u&shy;<lb/>trumque teres ut in foramine uolui po&longs;sit: hoc ci&longs;ium terris &amp; &longs;axis <expan abbr="plen&utilde;">plenum</expan> o&shy;<lb/>perarius euehit, inane reuehit. </s> <s>Axiculus <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> quadrangulus e&longs;t, exceptis capitibus, quorum u&shy;<lb/>trumque teres ut in foramine uolui po&longs;sit: hoc ci&longs;ium terris &amp; &longs;axis <expan abbr="plen&utilde;">plenum</expan> o&shy;<lb/>perarius euehit, inane reuehit. </s>
  
  
 <s>E&longs;t pr&aelig;terea metallicis <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan> hoc gran&shy;<lb/>dius, quo hi, qui terram, cum lapillis nigris permi&longs;tam, lauant, riuis in eam <lb/>deductis, utuntur. </s> <s>E&longs;t pr&aelig;terea metallicis <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan> hoc gran&shy;<lb/>dius, quo hi, qui terram, cum lapillis nigris permi&longs;tam, lauant, riuis in eam <lb/>deductis, utuntur. </s>
  
  <s>Eius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius altior e&longs;t, ut terra in&shy;<lb/>ge&longs;ta non decidat.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Eius <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius altior e&longs;t, ut terra in&shy;<lb/>ge&longs;ta non decidat.</s> <s>C<emph type="italics"/>i&longs;ium minus<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres eius longi<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres tran&longs;uer&longs;arij<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium grandius<emph.end type="italics"/> E. E<emph type="italics"/>ius prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius<emph.end type="italics"/> F.</s></p><figure></figure><pb pagenum="113"/><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>C<emph type="italics"/>i&longs;ium minus<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres eius longi<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>&longs;&longs;eres tran&longs;uer&longs;arij<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium grandius<emph.end type="italics"/> E. E<emph type="italics"/>ius prior a&longs;&longs;er tran&longs;uer&longs;arius<emph.end type="italics"/> F.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="113"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Cap&longs;a <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> patens dimidio capacior e&longs;t qu&agrave;m <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan>: longa fer&egrave; pedes qua&shy;<lb/>tuor, lata &amp; alta circiter pedes duos &amp; dimidium: &longs;ed quia ei figura e&longs;t qua&shy;<lb/>drangula, tribus laminis <expan abbr="quadr&atilde;gulis">quadrangulis</expan> uincitur ferreis: &amp; pr&aelig;ter eos undique<lb/>bacillis ferreis munitur: ad ip&longs;ius fundum duo axiculi ferrei &longs;unt affixi, <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <lb/>quorum capitula utrinque orbiculi lignei uer&longs;antur: qui, ne ex axiculis immo <lb/>bilibus decidant, paruis clauis ferreis cauetur: ut magno illo obtu&longs;o ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/><expan abbr="fund&utilde;">fundum</expan> affixo, ne &agrave; trita uia, hoc e&longs;t cauo trabium aberrent. </s> <s>Cap&longs;a <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> patens dimidio capacior e&longs;t qu&agrave;m <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan>: longa fer&egrave; pedes qua&shy;<lb/>tuor, lata &amp; alta circiter pedes duos &amp; dimidium: &longs;ed quia ei figura e&longs;t qua&shy;<lb/>drangula, tribus laminis <expan abbr="quadr&atilde;gulis">quadrangulis</expan> uincitur ferreis: &amp; pr&aelig;ter eos undique<lb/>bacillis ferreis munitur: ad ip&longs;ius fundum duo axiculi ferrei &longs;unt affixi, <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <lb/>quorum capitula utrinque orbiculi lignei uer&longs;antur: qui, ne ex axiculis immo <lb/>bilibus decidant, paruis clauis ferreis cauetur: ut magno illo obtu&longs;o ad <expan abbr="id&etilde;">idem</expan> <lb/><expan abbr="fund&utilde;">fundum</expan> affixo, ne &agrave; trita uia, hoc e&longs;t cauo trabium aberrent. </s>
  
  
 <s>Eam cap&longs;am ue&shy;<lb/>ctor ip&longs;ius partem po&longs;teriorem manibus tenens &amp; protrudens euehit onu&shy;<lb/>&longs;tam rebus fo&longs;silibus, uacuam reuchit. </s> <s>Eam cap&longs;am ue&shy;<lb/>ctor ip&longs;ius partem po&longs;teriorem manibus tenens &amp; protrudens euehit onu&shy;<lb/>&longs;tam rebus fo&longs;silibus, uacuam reuchit. </s>
  
  
 <s>Quoniam uer&ograve; c&ugrave;m mouetur, <expan abbr="&longs;on&utilde;">&longs;onum</expan> <lb/>efficit, qui nonnullis ui&longs;us canum latratui &longs;imilis, canem uocarunt. </s> <s>Quoniam uer&ograve; c&ugrave;m mouetur, <expan abbr="&longs;on&utilde;">&longs;onum</expan> <lb/>efficit, qui nonnullis ui&longs;us canum latratui &longs;imilis, canem uocarunt. </s>
  
  <s>Hac ca&shy;<lb/>p&longs;a utuntur &longs;i quando ex longi&longs;simis cuniculis onera euehunt, &amp; qu&ograve;d mo <lb/>ueatur facilius, &amp; qu&ograve;d grauius onus ip&longs;i po&longs;sit imponi.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Hac ca&shy;<lb/>p&longs;a utuntur &longs;i quando ex longi&longs;simis cuniculis onera euehunt, &amp; qu&ograve;d mo <lb/>ueatur facilius, &amp; qu&ograve;d grauius onus ip&longs;i po&longs;sit imponi.</s> <s>C<emph type="italics"/>ap&longs;&aelig; quadranguli ferrei<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius bacilla ferrea<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>xiculus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbiculi lignei<emph.end type="italics"/> D. P<emph type="italics"/>arui claui ferrei<emph.end type="italics"/> E. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus clauus ferreus obtu&longs;us<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>ap&longs;a eadem inuer&longs;a<emph.end type="italics"/> G.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>C<emph type="italics"/>ap&longs;&aelig; quadranguli ferrei<emph.end type="italics"/> A. E<emph type="italics"/>ius bacilla ferrea<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>xiculus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbiculi lignei<emph.end type="italics"/> D. P<emph type="italics"/>arui claui ferrei<emph.end type="italics"/> E. <lb/>M<emph type="italics"/>agnus clauus ferreus obtu&longs;us<emph.end type="italics"/> F. C<emph type="italics"/>ap&longs;a eadem inuer&longs;a<emph.end type="italics"/> G.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed alueos cauant ex &longs;ingulis arborum truncis: quorum minores longi <lb/>&longs;unt plerumque duos pedes, lati unum: hos metallo refertos, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m <lb/>multum non effoditur, &egrave; puteis &amp; cuniculis uel humeris egerunt, uel funicu <lb/>lis, ex collis pendentibus, deuinctos efferunt. </s> <s>Sed alueos cauant ex &longs;ingulis arborum truncis: quorum minores longi <lb/>&longs;unt plerumque duos pedes, lati unum: hos metallo refertos, pr&aelig;&longs;ertim c&ugrave;m <lb/>multum non effoditur, &egrave; puteis &amp; cuniculis uel humeris egerunt, uel funicu <lb/>lis, ex collis pendentibus, deuinctos efferunt. </s>
  
  
 <s>Veteres quicquid effo&longs;&longs;um e&shy;<lb/>rat humeris ege&longs;si&longs;&longs;e Plinius autor e&longs;t. </s> <s>Veteres quicquid effo&longs;&longs;um e&shy;<lb/>rat humeris ege&longs;si&longs;&longs;e Plinius autor e&longs;t. </s>
  
  
 <s>Ver&ugrave;m ea ratio <expan abbr="oner&utilde;">onerum</expan> exportan do&shy;<lb/>rum quia plures homines magnis laboribus defatigat, &amp; multa pecunia in <lb/>operas erogatur, &longs;preta &agrave; no&longs;tris &amp; repudiata. </s> <s>Ver&ugrave;m ea ratio <expan abbr="oner&utilde;">onerum</expan> exportan do&shy;<lb/>rum quia plures homines magnis laboribus defatigat, &amp; multa pecunia in <lb/>operas erogatur, &longs;preta &agrave; no&longs;tris &amp; repudiata. </s>
  
  <s>Maiorum autem <expan abbr="alueor&utilde;">alueorum</expan> lon <lb/>gitudo e&longs;t ad tres pedes, latitudo palmipe dalis: in quibus terras metallicas <pb pagenum="114"/>experimenti poti&longs;sim&ugrave;m gratia lauant.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Maiorum autem <expan abbr="alueor&utilde;">alueorum</expan> lon <lb/>gitudo e&longs;t ad tres pedes, latitudo palmipe dalis: in quibus terras metallicas  <s>A<emph type="italics"/>lueus minor<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>uniculus<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>lueus maior<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure></figure><p type="main">
 <pb pagenum="114"/>experimenti poti&longs;sim&ugrave;m gratia lauant.</s> 
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>A<emph type="italics"/>lueus minor<emph.end type="italics"/> A. F<emph type="italics"/>uniculus<emph.end type="italics"/> B. A<emph type="italics"/>lueus maior<emph.end type="italics"/> C.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>At aquaria ua&longs;a differunt u&longs;u, quem habent, &amp; materia, ex qua forman&shy;<lb/>tur. </s> <s>At aquaria ua&longs;a differunt u&longs;u, quem habent, &amp; materia, ex qua forman&shy;<lb/>tur. </s>
  
  
 <s>Nam <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> aqua &egrave; puteis hau&longs;ta infunditur in alia, ut &longs;itulis: qu&aelig;&shy;<lb/>dam aquarum plena machinis extrahuntur, ut moduli et bulg&aelig;. </s> <s>Nam <expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> aqua &egrave; puteis hau&longs;ta infunditur in alia, ut &longs;itulis: qu&aelig;&shy;<lb/>dam aquarum plena machinis extrahuntur, ut moduli et bulg&aelig;. </s>
  
  
 <s>Alia &longs;unt li <lb/>gnea, &longs;icuti &longs;itul&aelig; &amp; moduli: alia &longs;cortea, ueluti bulg&aelig;. </s> <s>Alia &longs;unt li <lb/>gnea, &longs;icuti &longs;itul&aelig; &amp; moduli: alia &longs;cortea, ueluti bulg&aelig;. </s>
  
  
 <s>Moduli <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua&shy;<lb/>rij &aelig;que ac ua&longs;a, in qu&aelig; res arid&aelig; ingeruntur, duplices &longs;unt, minores &amp; ma&shy;<lb/>iores: &longs;ed hi moduli di&longs;tant &agrave; ua&longs;is &longs;umma parte, quam <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> angu&longs;tiorem: <lb/>&amp; quidem iccirco ne, c&ugrave;m ex puteis, maxim&egrave; multum deuexis, trahuntur &amp; <lb/>illiduntur a&longs;&longs;eribus, aqu&aelig; effundantur. </s> <s>Moduli <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> aqua&shy;<lb/>rij &aelig;que ac ua&longs;a, in qu&aelig; res arid&aelig; ingeruntur, duplices &longs;unt, minores &amp; ma&shy;<lb/>iores: &longs;ed hi moduli di&longs;tant &agrave; ua&longs;is &longs;umma parte, quam <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> angu&longs;tiorem: <lb/>&amp; quidem iccirco ne, c&ugrave;m ex puteis, maxim&egrave; multum deuexis, trahuntur &amp; <lb/>illiduntur a&longs;&longs;eribus, aqu&aelig; effundantur. </s>
  
  <s>In hos modulos aquas &longs;itulis infun&shy;<lb/>dunt, qu&aelig; &longs;unt lignea ua&longs;cula, non ut moduli in &longs;ummo angu&longs;ta, neque uin&shy;<lb/>cta circulis ferreis, &longs;ed colurnis, quod neutrum nece&longs;sitas flagitet: atque<lb/>hic etiam moduli minores extrahuntur ea machina, quam <lb/>uer&longs;ant homines: maiores ea quam equi <lb/>circumagunt.</s></p><pb pagenum="115"/><p type="caption">
  
 <s>In hos modulos aquas &longs;itulis infun&shy;<lb/>dunt, qu&aelig; &longs;unt lignea ua&longs;cula, non ut moduli in &longs;ummo angu&longs;ta, neque uin&shy;<lb/>cta circulis ferreis, &longs;ed colurnis, quod neutrum nece&longs;sitas flagitet: atque<lb/>hic etiam moduli minores extrahuntur ea machina, quam <lb/>uer&longs;ant homines: maiores ea quam equi <lb/>circumagunt.</s> <s>M<emph type="italics"/>odulus minor<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>odulus maior<emph.end type="italics"/> B. S<emph type="italics"/>itula<emph.end type="italics"/> C.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <pb pagenum="115"/> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>M<emph type="italics"/>odulus minor<emph.end type="italics"/> A. M<emph type="italics"/>odulus maior<emph.end type="italics"/> B. S<emph type="italics"/>itula<emph.end type="italics"/> C.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Sed bulgas no&longs;tri nominant maximos illos utres aquarios, qui con&longs;tant <lb/>ex taurinis tergoribus duobus, uel duobus &amp; dimidio: ex his bulgis tritis <lb/>&amp; u&longs;itatis prim&ograve; excidunt pili, atque glabr&aelig; &amp; candid&aelig; fiunt. </s> <s>Sed bulgas no&longs;tri nominant maximos illos utres aquarios, qui con&longs;tant <lb/>ex taurinis tergoribus duobus, uel duobus &amp; dimidio: ex his bulgis tritis <lb/>&amp; u&longs;itatis prim&ograve; excidunt pili, atque glabr&aelig; &amp; candid&aelig; fiunt. </s>
  
  
 <s>Po&longs;t id tempo <lb/>ris rumpuntur. </s> <s>Po&longs;t id tempo <lb/>ris rumpuntur. </s>
  
  
 <s>Quod &longs;i parum, in partem <expan abbr="rupt&atilde;">ruptam</expan> bacilli teretis &amp; &longs;triati par&shy;<lb/>ticula immittitur, ac in ip&longs;ius &longs;trias bulga rupta undique illigata &longs;uitur: &longs;in <lb/>multum, eam re&longs;arciunt particula tergoris taurini. </s> <s>Quod &longs;i parum, in partem <expan abbr="rupt&atilde;">ruptam</expan> bacilli teretis &amp; &longs;triati par&shy;<lb/>ticula immittitur, ac in ip&longs;ius &longs;trias bulga rupta undique illigata &longs;uitur: &longs;in <lb/>multum, eam re&longs;arciunt particula tergoris taurini. </s>
  
  <s>Bulg&aelig; autem unco cate&shy;<lb/>n&aelig; ductari&aelig; implicat&aelig; &amp; demi&longs;&longs;&aelig; mer&longs;antur in aquis, &amp; qu&agrave;m primum <lb/>eas hau&longs;erint machina maxima extrahuntur: duplices uer&ograve; &longs;unt: al&shy;<lb/>ter&aelig; per &longs;e hauriunt aquas: in alteras batillo ligneo agi&shy;<lb/>tat&aelig; quodammodo infunduntur.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Bulg&aelig; autem unco cate&shy;<lb/>n&aelig; ductari&aelig; implicat&aelig; &amp; demi&longs;&longs;&aelig; mer&longs;antur in aquis, &amp; qu&agrave;m primum <lb/>eas hau&longs;erint machina maxima extrahuntur: duplices uer&ograve; &longs;unt: al&shy;<lb/>ter&aelig; per &longs;e hauriunt aquas: in alteras batillo ligneo agi&shy;<lb/>tat&aelig; quodammodo infunduntur.</s> <s>B<emph type="italics"/>ulga per &longs;e hauriens aquas<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>ulga in quam <lb/>aqu&aelig; pala agitat&aelig; infunduntur<emph.end type="italics"/> B.</s></p><pb pagenum="116"/><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>B<emph type="italics"/>ulga per &longs;e hauriens aquas<emph.end type="italics"/> A. B<emph type="italics"/>ulga in quam <lb/>aqu&aelig; pala agitat&aelig; infunduntur<emph.end type="italics"/> B.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="116"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Aquas autem, ex puteis extractas, excipiunt canales, uel infundibula, per <lb/>qu&aelig; tran&longs;mittuntur in canales: &longs;imiliter aqu&aelig; &egrave; lateribus cuniculorum efflu <lb/>entes in canales deriuantur. </s> <s>Aquas autem, ex puteis extractas, excipiunt canales, uel infundibula, per <lb/>qu&aelig; tran&longs;mittuntur in canales: &longs;imiliter aqu&aelig; &egrave; lateribus cuniculorum efflu <lb/>entes in canales deriuantur. </s>
  
  
 <s>Hi <expan abbr="c&otilde;&longs;tant">con&longs;tant</expan> ex binis trabibus excauatis, &amp; arct&egrave; <lb/>coniunctis ut aquas profluentes po&longs;sint continere: ex ore cuniculi u&longs;que ad <lb/>extremam eius partem pertinent a&longs;&longs;eribus contecti, ne terra uel <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> in eos <lb/>incidens <expan abbr="aquar&utilde;">aquarum</expan> cur&longs;um impediat. </s> <s>Hi <expan abbr="c&otilde;&longs;tant">con&longs;tant</expan> ex binis trabibus excauatis, &amp; arct&egrave; <lb/>coniunctis ut aquas profluentes po&longs;sint continere: ex ore cuniculi u&longs;que ad <lb/>extremam eius partem pertinent a&longs;&longs;eribus contecti, ne terra uel <expan abbr="&longs;ax&utilde;">&longs;axum</expan> in eos <lb/>incidens <expan abbr="aquar&utilde;">aquarum</expan> cur&longs;um impediat. </s>
  
  
 <s>Qu&ograve;d &longs;i multus limus paulatim in ip&longs;is <lb/>&longs;ub&longs;ederit a&longs;&longs;eribus &longs;ublatis purgantur, ne, quod etiam tunc eis accidit, ob&shy;<lb/>&longs;truantur &amp; obturentur. </s> <s>Qu&ograve;d &longs;i multus limus paulatim in ip&longs;is <lb/>&longs;ub&longs;ederit a&longs;&longs;eribus &longs;ublatis purgantur, ne, quod etiam tunc eis accidit, ob&shy;<lb/>&longs;truantur &amp; obturentur. </s>
  
  
 <s>Quos autem canales metallici extra terram infun&shy;<lb/>dibulis qu&aelig; &longs;unt ad ca&longs;as puteorum, &longs;ubijciunt, eos plerunque cauant <lb/>ex &longs;ingulis arboribus. </s> <s>Quos autem canales metallici extra terram infun&shy;<lb/>dibulis qu&aelig; &longs;unt ad ca&longs;as puteorum, &longs;ubijciunt, eos plerunque cauant <lb/>ex &longs;ingulis arboribus. </s>
  
  <s>Infundibula uer&ograve; fer&egrave; conficiuntur <lb/>ex quatuor a&longs;&longs;eribus &longs;ic inferius exci&longs;is &amp; con <lb/>iunctis, ut &longs;umma infundibulorum <lb/>pars fiat latior, angu&shy;<lb/>&longs;tiorima.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Infundibula uer&ograve; fer&egrave; conficiuntur <lb/>ex quatuor a&longs;&longs;eribus &longs;ic inferius exci&longs;is &amp; con <lb/>iunctis, ut &longs;umma infundibulorum <lb/>pars fiat latior, angu&shy;<lb/>&longs;tiorima.</s> <s>C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> A. I<emph type="italics"/>nfundibulum<emph.end type="italics"/> B.</s></p><pb pagenum="117"/><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>C<emph type="italics"/>analis<emph.end type="italics"/> A. I<emph type="italics"/>nfundibulum<emph.end type="italics"/> B.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="117"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Qu&aelig; &longs;int ferramenta <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan>, qu&aelig; ua&longs;a &longs;atis o&longs;tendi: nunc machinas <lb/><expan abbr="expon&atilde;">exponam</expan>, h&aelig; triplices &longs;unt, tractori&aelig; &longs;cilicet, &longs;piritales, &longs;can&longs;ori&aelig;. </s> <s>Qu&aelig; &longs;int ferramenta <expan abbr="metallicor&utilde;">metallicorum</expan>, qu&aelig; ua&longs;a &longs;atis o&longs;tendi: nunc machinas <lb/><expan abbr="expon&atilde;">exponam</expan>, h&aelig; triplices &longs;unt, tractori&aelig; &longs;cilicet, &longs;piritales, &longs;can&longs;ori&aelig;. </s>
  
  
 <s>Tractorijs <lb/>onera ex puteis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>. </s> <s>Tractorijs <lb/>onera ex puteis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>. </s>
  
  
 <s>Spiritales aerem <expan abbr="concept&utilde;">conceptum</expan> ex ore &longs;uo inflant in <lb/>cuniculos uel puteos: quod ni fiatin <expan abbr="n&otilde;nullis">nonnullis</expan> fo&longs;&longs;ores laborare &longs;ine magna <lb/>&longs;pirandi difficultate non po&longs;&longs;unt. </s> <s>Spiritales aerem <expan abbr="concept&utilde;">conceptum</expan> ex ore &longs;uo inflant in <lb/>cuniculos uel puteos: quod ni fiatin <expan abbr="n&otilde;nullis">nonnullis</expan> fo&longs;&longs;ores laborare &longs;ine magna <lb/>&longs;pirandi difficultate non po&longs;&longs;unt. </s>
  
  
 <s>Scan&longs;ori&aelig; &longs;unt &longs;cal&aelig; <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> gradibus me <lb/>tallici de&longs;cendunt in puteos: &amp; ex eis rur&longs;us a&longs;cendunt. </s> <s>Scan&longs;ori&aelig; &longs;unt &longs;cal&aelig; <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> gradibus me <lb/>tallici de&longs;cendunt in puteos: &amp; ex eis rur&longs;us a&longs;cendunt. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Tractoriar&utilde;">Tractoriarum</expan> uari&aelig; <lb/>&amp; diuer&longs;&aelig; &longs;unt form&aelig;: &amp; qu&aelig;dam ex ip&longs;is mult&ugrave;m artificio&longs;&aelig;: &amp;, ni&longs;i ego <lb/>fallor, ueteribus incognit&aelig;: qu&aelig; iccirco inuent&aelig; &longs;unt, ut &amp; aqu&aelig; trahi po&longs;&shy;<lb/>&longs;int ex terr&aelig; profundo, ad quod nulli cuniculi <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan>: &amp; res fo&longs;siles ex pu <lb/>teis, quos item nulli <expan abbr="c&otilde;tingunt">contingunt</expan> cuniculi, uel longi&longs;simi. </s> <s><expan abbr="Tractoriar&utilde;">Tractoriarum</expan> uari&aelig; <lb/>&amp; diuer&longs;&aelig; &longs;unt form&aelig;: &amp; qu&aelig;dam ex ip&longs;is mult&ugrave;m artificio&longs;&aelig;: &amp;, ni&longs;i ego <lb/>fallor, ueteribus incognit&aelig;: qu&aelig; iccirco inuent&aelig; &longs;unt, ut &amp; aqu&aelig; trahi po&longs;&shy;<lb/>&longs;int ex terr&aelig; profundo, ad quod nulli cuniculi <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan>: &amp; res fo&longs;siles ex pu <lb/>teis, quos item nulli <expan abbr="c&otilde;tingunt">contingunt</expan> cuniculi, uel longi&longs;simi. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> uer&ograve; puteo <lb/>rum non <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t altitudo, in i&longs;tius generis machinis magna uarietas exi&longs;tit. <lb/>&longs;ed <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan>, quibus onera &longs;icca ex puteis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>, form&aelig; quinque <expan abbr="poti&longs;sim&utilde;">poti&longs;simum</expan> <lb/>&longs;unt u&longs;itat&aelig;, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> prima &longs;ic <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>. </s> <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> uer&ograve; puteo <lb/>rum non <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> e&longs;t altitudo, in i&longs;tius generis machinis magna uarietas exi&longs;tit. <lb/>&longs;ed <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan>, quibus onera &longs;icca ex puteis <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>, form&aelig; quinque <expan abbr="poti&longs;sim&utilde;">poti&longs;simum</expan> <lb/>&longs;unt u&longs;itat&aelig;, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> prima &longs;ic <expan abbr="c&otilde;ficitur">conficitur</expan>. </s>
  
  
 <s>Tigna duo, qu&agrave;m puteus paulo lon&shy;<lb/>giora, collocantur: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in fronte putei, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in tergo. </s> <s>Tigna duo, qu&agrave;m puteus paulo lon&shy;<lb/>giora, collocantur: <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in fronte putei, <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> in tergo. </s>
  
  
 <s>Eorum partes ex&shy;<lb/>trem&aelig; habent foramina, in qu&aelig; pali, ad imum cuneatiores, immi&longs;si altius in <lb/>terram adiguntur ut maneant immobilia. </s> <s>Eorum partes ex&shy;<lb/>trem&aelig; habent foramina, in qu&aelig; pali, ad imum cuneatiores, immi&longs;si altius in <lb/>terram adiguntur ut maneant immobilia. </s>
  
  <s>Habent pr&aelig;terea formas, in qui&shy;<lb/>bus inclu&longs;a &longs;unt capita duorum tignorum <expan abbr="tr&atilde;&longs;uer&longs;ariorum">tran&longs;uer&longs;ariorum</expan>: quorum unum <lb/>dextrum putei latus occupat: alterum tantum abe&longs;t &agrave; &longs;ini&longs;tro, ut inter ip&longs;a <lb/>locus &longs;it aptus ad &longs;calas affingendas: in horum tignorum tran&longs;ucr&longs;ariorum <lb/>formis, qu&aelig; in media eorum &longs;unt parte, &longs;tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si infiguntur <lb/>&amp; configuntur clauis ferreis: in quorum &longs;tipitum uel a&longs;&longs;erum caua cra&longs;sis la <lb/>minis ferrata conijciuntur &longs;ucul&aelig; capita: utrumque autem caput, ex &longs;tipitis <lb/>aut a&longs;&longs;eris cauo foras <expan abbr="emin&etilde;s">eminens</expan>, e&longs;t inclu&longs;um in forma alterius capitis ligni lon <lb/>gi <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>, lati <expan abbr="palm&utilde;">palmum</expan>, cra&longs;si tres digitos: &longs;ed <expan abbr="utr&utilde;que">utrunque</expan> eius caput <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> e&longs;t di&shy;<lb/>gitos <expan abbr="&longs;ept&etilde;">&longs;eptem</expan>: in <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> uer&ograve; inclu&longs;us e&longs;t uectis, teres item longus <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>. <pb pagenum="118"/>circa uer&ograve; &longs;uculam funis ductarius inuoluitur, &amp; eius media pars ad ip&longs;am <lb/>religatur: at utraque eiu&longs;dem an&longs;a habet <expan abbr="unc&utilde;">uncum</expan> ferreum, qui ua&longs;is &longs;emicirculo <lb/>implicatur: itaque uectibus coacta &longs;ucula dum uoluitur &longs;emper alterum uas <lb/>onere plenum ex puteo extrahitur in eundem demittitur uacuum. </s>
 <s>Habent pr&aelig;terea formas, in qui&shy;<lb/>bus inclu&longs;a &longs;unt capita duorum tignorum <expan abbr="tr&atilde;&longs;uer&longs;ariorum">tran&longs;uer&longs;ariorum</expan>: quorum unum <lb/>dextrum putei latus occupat: alterum tantum abe&longs;t &agrave; &longs;ini&longs;tro, ut inter ip&longs;a <lb/>locus &longs;it aptus ad &longs;calas affingendas: in horum tignorum tran&longs;ucr&longs;ariorum <lb/>formis, qu&aelig; in media eorum &longs;unt parte, &longs;tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si infiguntur <lb/>&amp; configuntur clauis ferreis: in quorum &longs;tipitum uel a&longs;&longs;erum caua cra&longs;sis la <lb/>minis ferrata conijciuntur &longs;ucul&aelig; capita: utrumque autem caput, ex &longs;tipitis <lb/>aut a&longs;&longs;eris cauo foras <expan abbr="emin&etilde;s">eminens</expan>, e&longs;t inclu&longs;um in forma alterius capitis ligni lon <lb/>gi <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>, lati <expan abbr="palm&utilde;">palmum</expan>, cra&longs;si tres digitos: &longs;ed <expan abbr="utr&utilde;que">utrunque</expan> eius caput <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> e&longs;t di&shy;<lb/>gitos <expan abbr="&longs;ept&etilde;">&longs;eptem</expan>: in <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> uer&ograve; inclu&longs;us e&longs;t uectis, teres item longus <expan abbr="&longs;e&longs;quiped&etilde;">&longs;e&longs;quipedem</expan>.  
 <pb pagenum="118"/>circa uer&ograve; &longs;uculam funis ductarius inuoluitur, &amp; eius media pars ad ip&longs;am <lb/>religatur: at utraque eiu&longs;dem an&longs;a habet <expan abbr="unc&utilde;">uncum</expan> ferreum, qui ua&longs;is &longs;emicirculo <lb/>implicatur: itaque uectibus coacta &longs;ucula dum uoluitur &longs;emper alterum uas <lb/>onere plenum ex puteo extrahitur in eundem demittitur uacuum. </s> 
  
  
 <s>Cogunt <lb/>autem &longs;uculam uiri duo robu&longs;ti, uterque prope &longs;e <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan> habens, in quod, c&ugrave;m <lb/>uas ei propius fuerit extractum, exoneret. </s> <s>Cogunt <lb/>autem &longs;uculam uiri duo robu&longs;ti, uterque prope &longs;e <expan abbr="ci&longs;i&utilde;">ci&longs;ium</expan> habens, in quod, c&ugrave;m <lb/>uas ei propius fuerit extractum, exoneret. </s>
  
  
 <s>Duo uer&ograve; ua&longs;a plerunque <expan abbr="impl&etilde;t">implent</expan> <lb/>ci&longs;ium. </s> <s>Duo uer&ograve; ua&longs;a plerunque <expan abbr="impl&etilde;t">implent</expan> <lb/>ci&longs;ium. </s>
  
  
 <s>Quare ubi quatuor extracta fuerint uterque &longs;uum ci&longs;ium ex ca&longs;a eue&shy;<lb/>hit et euertit: ita fit, ut &longs;i putei fodiantur profundi, collis a&longs;&longs;urgat circa machi <lb/>n&aelig; ca&longs;am. </s> <s>Quare ubi quatuor extracta fuerint uterque &longs;uum ci&longs;ium ex ca&longs;a eue&shy;<lb/>hit et euertit: ita fit, ut &longs;i putei fodiantur profundi, collis a&longs;&longs;urgat circa machi <lb/>n&aelig; ca&longs;am. </s>
  
  
 <s>Quod &longs;i uena <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> f&oelig;cunda non fuerit, terras &longs;axaque di&longs;cri&shy;<lb/>mine remoto profundunt: &longs;i f&oelig;cunda, &longs;eor&longs;im exonerata &longs;eruant, tundunt, <lb/>lauant. </s> <s>Quod &longs;i uena <expan abbr="metallor&utilde;">metallorum</expan> f&oelig;cunda non fuerit, terras &longs;axaque di&longs;cri&shy;<lb/>mine remoto profundunt: &longs;i f&oelig;cunda, &longs;eor&longs;im exonerata &longs;eruant, tundunt, <lb/>lauant. </s>
  
  <s>At c&ugrave;m ua&longs;a aquaria extrahunt, ea euertentes aquam per infundibu&shy;<lb/>la tran&longs;mittunt in canalem, per quem effluit.</s></p><p type="caption">
  
 <s>At c&ugrave;m ua&longs;a aquaria extrahunt, ea euertentes aquam per infundibu&shy;<lb/>la tran&longs;mittunt in canalem, per quem effluit.</s> <s>T<emph type="italics"/>ignum in fronte putei collocatum<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>ignum in tergo putei collocatum<emph.end type="italics"/> B. <lb/>P<emph type="italics"/>ali cuneati<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si<emph.end type="italics"/> E. <lb/>L<emph type="italics"/>amina ferrea<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> G. E<emph type="italics"/>ius capita<emph.end type="italics"/> H. L<emph type="italics"/>ignum<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> K. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> L. E<emph type="italics"/>ius uncus<emph.end type="italics"/> M. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> N. E<emph type="italics"/>ius &longs;emicirculus<emph.end type="italics"/> O.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>T<emph type="italics"/>ignum in fronte putei collocatum<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>ignum in tergo putei collocatum<emph.end type="italics"/> B. <lb/>P<emph type="italics"/>ali cuneati<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>tipites uel a&longs;&longs;eres cra&longs;si<emph.end type="italics"/> E. <lb/>L<emph type="italics"/>amina ferrea<emph.end type="italics"/> F. S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> G. E<emph type="italics"/>ius capita<emph.end type="italics"/> H. L<emph type="italics"/>ignum<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> K. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> L. E<emph type="italics"/>ius uncus<emph.end type="italics"/> M. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> N. E<emph type="italics"/>ius &longs;emicirculus<emph.end type="italics"/> O.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Altera machina, qua metallici, c&ugrave;m putei &longs;unt altiores, utuntur, &agrave; prima <lb/>differt rota, quam pr&aelig;ter uectes habet: eam, &longs;i pondus alt&egrave; non extrahitur, <lb/>unus uectiarius uer&longs;at, rota in alterius locum &longs;uccedente: &longs;in altius, tres, rota <lb/>in quarti locum &longs;ub&longs;tituta. </s> <s>Altera machina, qua metallici, c&ugrave;m putei &longs;unt altiores, utuntur, &agrave; prima <lb/>differt rota, quam pr&aelig;ter uectes habet: eam, &longs;i pondus alt&egrave; non extrahitur, <lb/>unus uectiarius uer&longs;at, rota in alterius locum &longs;uccedente: &longs;in altius, tres, rota <lb/>in quarti locum &longs;ub&longs;tituta. </s>
  
  <s>Etenim &longs;ucula &longs;emel mota rot&aelig; uolubilitate iu&shy;<pb pagenum="119"/>uatur, ut multo facilius circumagi po&longs;sit: ad quam rotam aliquot interdum <lb/>ma&longs;&longs;ul&aelig; plumbe&aelig; appenduntur, uel in a&longs;&longs;erculis, ad eam affixis, includun&shy;<lb/>tur, ut c&ugrave;m uer&longs;atur pondere depre&longs;&longs;a ad motum propen&longs;ior fiat. </s>
 <s>Etenim &longs;ucula &longs;emel mota rot&aelig; uolubilitate iu&shy; 
 <pb pagenum="119"/>uatur, ut multo facilius circumagi po&longs;sit: ad quam rotam aliquot interdum <lb/>ma&longs;&longs;ul&aelig; plumbe&aelig; appenduntur, uel in a&longs;&longs;erculis, ad eam affixis, includun&shy;<lb/>tur, ut c&ugrave;m uer&longs;atur pondere depre&longs;&longs;a ad motum propen&longs;ior fiat. </s> 
  
  
 <s>Quidam <lb/>eadem de cau&longs;a duo uel tria uel quatuor bacilla ferrea includunt in &longs;ucula, <lb/>eorumque capita ma&longs;&longs;ulis plumbeis aggrauant: &longs;ed i&longs;ta rota differt &agrave; rota cur <lb/>rus, &amp; ea, quam fluminis impetus uer&longs;at. </s> <s>Quidam <lb/>eadem de cau&longs;a duo uel tria uel quatuor bacilla ferrea includunt in &longs;ucula, <lb/>eorumque capita ma&longs;&longs;ulis plumbeis aggrauant: &longs;ed i&longs;ta rota differt &agrave; rota cur <lb/>rus, &amp; ea, quam fluminis impetus uer&longs;at. </s>
  
  
 <s>Etenim caret pinnis, qu&aelig; rot&aelig;, <lb/>quam uertit flumen, &longs;unt: caret modiolo, qui e&longs;t currus rot&aelig;. </s> <s>Etenim caret pinnis, qu&aelig; rot&aelig;, <lb/>quam uertit flumen, &longs;unt: caret modiolo, qui e&longs;t currus rot&aelig;. </s>
  
  
 <s>Eius autem lo <lb/>co habet &longs;uculam cra&longs;&longs;am: in cuius formis inferiorum radiorum capita &longs;unt <lb/>inclu&longs;a, ut &longs;uperiora in curuaturarum formis: c&ugrave;m tres uectiarij hanc machi <lb/>nam torquent in orbem, tunc ad alterum &longs;ucul&aelig; caput quatuor uectes re&shy;<lb/>cti &longs;unt, in eo inclu&longs;i: ad alterum unicus ille in metallis u&longs;itatus, qui &egrave; duo&shy;<lb/>bus membris con&longs;tat: quorum teres, quod <expan abbr="&longs;trat&utilde;">&longs;tratum</expan> eminet, manibus prehen&shy;<lb/>ditur: quadrangulum, quod rect&agrave; a&longs;&longs;urgit, duas habet formas, in inferiore <lb/>membrum teres includitur, in &longs;uperiore &longs;ucul&aelig; caput. </s> <s>Eius autem lo <lb/>co habet &longs;uculam cra&longs;&longs;am: in cuius formis inferiorum radiorum capita &longs;unt <lb/>inclu&longs;a, ut &longs;uperiora in curuaturarum formis: c&ugrave;m tres uectiarij hanc machi <lb/>nam torquent in orbem, tunc ad alterum &longs;ucul&aelig; caput quatuor uectes re&shy;<lb/>cti &longs;unt, in eo inclu&longs;i: ad alterum unicus ille in metallis u&longs;itatus, qui &egrave; duo&shy;<lb/>bus membris con&longs;tat: quorum teres, quod <expan abbr="&longs;trat&utilde;">&longs;tratum</expan> eminet, manibus prehen&shy;<lb/>ditur: quadrangulum, quod rect&agrave; a&longs;&longs;urgit, duas habet formas, in inferiore <lb/>membrum teres includitur, in &longs;uperiore &longs;ucul&aelig; caput. </s>
  
  
 <s>Hunc uectem unus <lb/>circumagit, illos duo: quorum alter eos trahit, alter trudit. </s> <s>Hunc uectem unus <lb/>circumagit, illos duo: quorum alter eos trahit, alter trudit. </s>
  
  <s>Omnes uer&ograve; ue&shy;<lb/>ctiarios, quamcunque <expan abbr="machin&atilde;">machinam</expan> uer&longs;ant, uiros e&longs;&longs;e robu&longs;tos nece&longs;&longs;e e&longs;t, ut tam <lb/>magnum laborem &longs;u&longs;tinere po&longs;sint.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Omnes uer&ograve; ue&shy;<lb/>ctiarios, quamcunque <expan abbr="machin&atilde;">machinam</expan> uer&longs;ant, uiros e&longs;&longs;e robu&longs;tos nece&longs;&longs;e e&longs;t, ut tam <lb/>magnum laborem &longs;u&longs;tinere po&longs;sint.</s> <s>S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. V<emph type="italics"/>ectis u&longs;itatus<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>ot&aelig; radij<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem curuatur&aelig;<emph.end type="italics"/> E.</s></p><figure></figure><pb pagenum="120"/><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. V<emph type="italics"/>ectis u&longs;itatus<emph.end type="italics"/> C. <lb/>R<emph type="italics"/>ot&aelig; radij<emph.end type="italics"/> D. E<emph type="italics"/>iu&longs;dem curuatur&aelig;<emph.end type="italics"/> E.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="120"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Tertia machina minus fatigat operarios, c&ugrave;m onera maiora &longs;ubleuet. </s> <s>Tertia machina minus fatigat operarios, c&ugrave;m onera maiora &longs;ubleuet. </s>
  
  <s>Et&shy;<lb/>&longs;i uer&ograve; tardius, ut omnes ali&aelig; machin&aelig;, quibus tympana &longs;unt, tamen altius: <lb/>nempe ad pedes centum &amp; octoginta: qu&aelig; &longs;ic &longs;e habet axis &longs;tatuti codaces <lb/>ferrei uer&longs;antur in duobus catillis ferreis: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> inferior e&longs;t inclu&longs;us in trun <lb/>co in terra locato, &longs;uperior in trabe: axis ille inferiore parte habet orbem, ex <lb/>cra&longs;sis a&longs;&longs;eribus coagmentatis &amp; compactis factum: &longs;uperiore tympanum <lb/>dentatum: id axis &longs;trati tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, circumagit: circa <lb/>hunc axem, cuius codaces uer&longs;antur item in ferreis tignorum catillis, ducta&shy;<lb/>rius funus e&longs;t inuolutus: operarij duo manibus quidem, ne cadant, prehen&shy;<lb/>dentes &amp; tenentes perticam, ad duo tigna &longs;tatuta affixam, pedibus uer&ograve; ta&shy;<lb/>bellas retr&ograve; trudentes machinam circumagunt: quoties autem uas unum, re <lb/>bus effo&longs;sis plenum, extraxerunt &amp; &longs;ubuerterunt, toties contrari&egrave; <expan abbr="machin&atilde;">machinam</expan> <lb/>uer&longs;antes alterum extrahunt.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Et&shy;<lb/>&longs;i uer&ograve; tardius, ut omnes ali&aelig; machin&aelig;, quibus tympana &longs;unt, tamen altius: <lb/>nempe ad pedes centum &amp; octoginta: qu&aelig; &longs;ic &longs;e habet axis &longs;tatuti codaces <lb/>ferrei uer&longs;antur in duobus catillis ferreis: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> inferior e&longs;t inclu&longs;us in trun <lb/>co in terra locato, &longs;uperior in trabe: axis ille inferiore parte habet orbem, ex <lb/>cra&longs;sis a&longs;&longs;eribus coagmentatis &amp; compactis factum: &longs;uperiore tympanum <lb/>dentatum: id axis &longs;trati tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat, circumagit: circa <lb/>hunc axem, cuius codaces uer&longs;antur item in ferreis tignorum catillis, ducta&shy;<lb/>rius funus e&longs;t inuolutus: operarij duo manibus quidem, ne cadant, prehen&shy;<lb/>dentes &amp; tenentes perticam, ad duo tigna &longs;tatuta affixam, pedibus uer&ograve; ta&shy;<lb/>bellas retr&ograve; trudentes machinam circumagunt: quoties autem uas unum, re <lb/>bus effo&longs;sis plenum, extraxerunt &amp; &longs;ubuerterunt, toties contrari&egrave; <expan abbr="machin&atilde;">machinam</expan> <lb/>uer&longs;antes alterum extrahunt.</s> <s>A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>rabs<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is constat<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> H. P<emph type="italics"/>ertica<emph.end type="italics"/> I. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> K. O<emph type="italics"/>rbis tabell&aelig;<emph.end type="italics"/> L.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>A<emph type="italics"/>xis &longs;tatutus<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>runcus<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>rabs<emph.end type="italics"/> C. O<emph type="italics"/>rbis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>dentatum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is constat<emph.end type="italics"/> G. <lb/>F<emph type="italics"/>unis ductarius<emph.end type="italics"/> H. P<emph type="italics"/>ertica<emph.end type="italics"/> I. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> K. O<emph type="italics"/>rbis tabell&aelig;<emph.end type="italics"/> L.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quarta machina &longs;ubleuat onera &longs;e&longs;cuplo maiora qu&agrave;m du&aelig; machin&aelig; <lb/>prim&ograve; explicat&aelig;: qu&aelig; ita fit. </s> <s>Quarta machina &longs;ubleuat onera &longs;e&longs;cuplo maiora qu&agrave;m du&aelig; machin&aelig; <lb/>prim&ograve; explicat&aelig;: qu&aelig; ita fit. </s>
  
  <s>Tigna ad &longs;edecim, longa pedes quadraginta, <pb pagenum="121"/>cra&longs;&longs;a &amp; lata pedem, fibulis in &longs;ummo coniuncta, in imo diuaricata erigun&shy;<lb/>tur: eorum &longs;ingulorum inferiora capita in &longs;ingulorum <expan abbr="tignor&utilde;">tignorum</expan> in &longs;olo &longs;tra&shy;<lb/>torum formis <expan abbr="includ&utilde;tur">includuntur</expan>: tigna, qu&aelig; humi iacent, longa &longs;unt pedes quinque, <lb/>lata &longs;e&longs;quipedem, cra&longs;&longs;a pedem. </s>
 <s>Tigna ad &longs;edecim, longa pedes quadraginta,  
 <pb pagenum="121"/>cra&longs;&longs;a &amp; lata pedem, fibulis in &longs;ummo coniuncta, in imo diuaricata erigun&shy;<lb/>tur: eorum &longs;ingulorum inferiora capita in &longs;ingulorum <expan abbr="tignor&utilde;">tignorum</expan> in &longs;olo &longs;tra&shy;<lb/>torum formis <expan abbr="includ&utilde;tur">includuntur</expan>: tigna, qu&aelig; humi iacent, longa &longs;unt pedes quinque, <lb/>lata &longs;e&longs;quipedem, cra&longs;&longs;a pedem. </s> 
  
  
 <s>Quodque autem tignum erectum cum tigno <lb/>humi &longs;trato connectitur tertio quodam tigno obliqu&egrave; de&longs;cendente: cuius <lb/>caput &longs;uperius includitur in forma tigni erecti: inferius in forma tigni humi <lb/>iacentis. </s> <s>Quodque autem tignum erectum cum tigno <lb/>humi &longs;trato connectitur tertio quodam tigno obliqu&egrave; de&longs;cendente: cuius <lb/>caput &longs;uperius includitur in forma tigni erecti: inferius in forma tigni humi <lb/>iacentis. </s>
  
  
 <s>Eiu&longs;modi uer&ograve; tignum longum e&longs;t pedes quatuor, cra&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> <lb/>pedem: quomodo fit area rotunda, cuius linea dimetiens habet ad quinqua <lb/>ginta pedes: in eius are&aelig; medio crater altus ad decem pedes foditur, &amp; fi&longs;tu <lb/>ca &longs;pi&longs;&longs;atur, aut, ut &longs;atis habeat firmitatis, contiguis tigillis, per qu&aelig; <expan abbr="penetr&atilde;t">penetrant</expan> <lb/>pali, &longs;tabilitur: eorum enim coniunctione terra crateris continetur ut deci&shy;<lb/>dere non po&longs;sit. </s> <s>Eiu&longs;modi uer&ograve; tignum longum e&longs;t pedes quatuor, cra&longs;&longs;um &amp; <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> <lb/>pedem: quomodo fit area rotunda, cuius linea dimetiens habet ad quinqua <lb/>ginta pedes: in eius are&aelig; medio crater altus ad decem pedes foditur, &amp; fi&longs;tu <lb/>ca &longs;pi&longs;&longs;atur, aut, ut &longs;atis habeat firmitatis, contiguis tigillis, per qu&aelig; <expan abbr="penetr&atilde;t">penetrant</expan> <lb/>pali, &longs;tabilitur: eorum enim coniunctione terra crateris continetur ut deci&shy;<lb/>dere non po&longs;sit. </s>
  
  
 <s>In imo crateris <expan abbr="tign&utilde;">tignum</expan> &longs;ternitur longum pedes tres uel qua&shy;<lb/>tuor, cra&longs;&longs;um &amp; latum &longs;e&longs;quipedem: id, ut immobile maneat, in tigillis conti <lb/>guis e&longs;t inclu&longs;um. </s> <s>In imo crateris <expan abbr="tign&utilde;">tignum</expan> &longs;ternitur longum pedes tres uel qua&shy;<lb/>tuor, cra&longs;&longs;um &amp; latum &longs;e&longs;quipedem: id, ut immobile maneat, in tigillis conti <lb/>guis e&longs;t inclu&longs;um. </s>
  
  
 <s>In eius medio ferreus e&longs;t catillus, acie temperatus, in quo <lb/>ferreus axis codax uer&longs;atur: &longs;imili modo tignum, quod in &longs;ummo &longs;ub fibula <lb/>in formis duorum tignorum erectorum e&longs;t inclu&longs;um, habet catillum <expan abbr="ferre&utilde;">ferreum</expan> <lb/>in quo alter ip&longs;ius axis codax ferreus uoluitur: nam qui&longs;que axis metallicus, <lb/>ut qu&aelig;que &longs;emel, &longs;i res ita ferat, dicam, duos ferreos habet codaces, tanquam <lb/>clauos, in medio capitum, ad circinum rotundatorum, infixos: eorum pars, <lb/>qu&aelig; in axis caput in figitur tam lata e&longs;t qu&agrave;m ip&longs;um caput, &amp; cra&longs;&longs;a <expan abbr="digit&utilde;">digitum</expan>: <lb/>qu&aelig; extat teres &amp; cra&longs;&longs;a palmum, aut cra&longs;sior, &longs;i res hoc po&longs;tulat. </s> <s>In eius medio ferreus e&longs;t catillus, acie temperatus, in quo <lb/>ferreus axis codax uer&longs;atur: &longs;imili modo tignum, quod in &longs;ummo &longs;ub fibula <lb/>in formis duorum tignorum erectorum e&longs;t inclu&longs;um, habet catillum <expan abbr="ferre&utilde;">ferreum</expan> <lb/>in quo alter ip&longs;ius axis codax ferreus uoluitur: nam qui&longs;que axis metallicus, <lb/>ut qu&aelig;que &longs;emel, &longs;i res ita ferat, dicam, duos ferreos habet codaces, tanquam <lb/>clauos, in medio capitum, ad circinum rotundatorum, infixos: eorum pars, <lb/>qu&aelig; in axis caput in figitur tam lata e&longs;t qu&agrave;m ip&longs;um caput, &amp; cra&longs;&longs;a <expan abbr="digit&utilde;">digitum</expan>: <lb/>qu&aelig; extat teres &amp; cra&longs;&longs;a palmum, aut cra&longs;sior, &longs;i res hoc po&longs;tulat. </s>
  
  
 <s>Capita eti <lb/>am cuiu&longs;que axis metallici circulo ferreo cinguntur &amp; uinciuntur, ut e&ograve; firmi <lb/>us codaces continere po&longs;sint. </s> <s>Capita eti <lb/>am cuiu&longs;que axis metallici circulo ferreo cinguntur &amp; uinciuntur, ut e&ograve; firmi <lb/>us codaces continere po&longs;sint. </s>
  
  
 <s>Axis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> huius machin&aelig;, exceptis capitibus, <lb/>quadrangulus e&longs;t &amp; longus pedes quadraginta, cra&longs;&longs;us &amp; latus &longs;e&longs;quipe&shy;<lb/>dem: in cuius axis formis qu&aelig; &longs;unt &longs;upra caput inferius, quatuor tignorum <lb/>obliqu&egrave; a&longs;cendentium capita inclu&longs;a fibulantur: eorundem capita &longs;uperio&shy;<lb/>ra &longs;u&longs;tinent duo tigna tran&longs;uer&longs;aria duplicata, item in eorum formis in clu&longs;a. </s> <s>Axis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> huius machin&aelig;, exceptis capitibus, <lb/>quadrangulus e&longs;t &amp; longus pedes quadraginta, cra&longs;&longs;us &amp; latus &longs;e&longs;quipe&shy;<lb/>dem: in cuius axis formis qu&aelig; &longs;unt &longs;upra caput inferius, quatuor tignorum <lb/>obliqu&egrave; a&longs;cendentium capita inclu&longs;a fibulantur: eorundem capita &longs;uperio&shy;<lb/>ra &longs;u&longs;tinent duo tigna tran&longs;uer&longs;aria duplicata, item in eorum formis in clu&longs;a. </s>
  
  
 <s><lb/>Tigna uer&ograve; obliqu&egrave; a&longs;cendentia &longs;unt longa pedes decem &amp; octo, cra&longs;&longs;a pal <lb/>mos tres, lata quinque. </s> <s><lb/>Tigna uer&ograve; obliqu&egrave; a&longs;cendentia &longs;unt longa pedes decem &amp; octo, cra&longs;&longs;a pal <lb/>mos tres, lata quinque. </s>
  
  
 <s>At tran&longs;uer&longs;aria duplicata &longs;ic ad axem affixa &longs;unt &amp; in <lb/>ter &longs;e clauis ligneis coniuncta, ut non &longs;eparentur: ea autem longa &longs;unt pedes <lb/>quatuor &amp; uiginti. </s> <s>At tran&longs;uer&longs;aria duplicata &longs;ic ad axem affixa &longs;unt &amp; in <lb/>ter &longs;e clauis ligneis coniuncta, ut non &longs;eparentur: ea autem longa &longs;unt pedes <lb/>quatuor &amp; uiginti. </s>
  
  
 <s>Deinde <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> e&longs;t, quod con&longs;tat ex tribus rotis: qua&shy;<lb/>rum media tam &agrave; &longs;uprema qu&agrave;m ab infima di&longs;tat pedibus &longs;eptem. </s> <s>Deinde <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> e&longs;t, quod con&longs;tat ex tribus rotis: qua&shy;<lb/>rum media tam &agrave; &longs;uprema qu&agrave;m ab infima di&longs;tat pedibus &longs;eptem. </s>
  
  
 <s>Eis qua&shy;<lb/>tuor &longs;unt radij, quos totidem tigilla obliqu&egrave; a&longs;cendentia &longs;u&longs;tinent: quorum <lb/>capita inferiora circum axem fibula coniunguntur: &longs;ingulorum <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="radior&utilde;">radiorum</expan> <lb/>alterum caput in forma axis, alterum in forma curuatur&aelig; inclu&longs;um e&longs;t. </s> <s>Eis qua&shy;<lb/>tuor &longs;unt radij, quos totidem tigilla obliqu&egrave; a&longs;cendentia &longs;u&longs;tinent: quorum <lb/>capita inferiora circum axem fibula coniunguntur: &longs;ingulorum <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="radior&utilde;">radiorum</expan> <lb/>alterum caput in forma axis, alterum in forma curuatur&aelig; inclu&longs;um e&longs;t. </s>
  
  
 <s>Ex <lb/>curuaturis infim&aelig; rot&aelig; ad curuaturas medi&aelig; undique <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan> fu&longs;i: &longs;imiliter <lb/>ex curuaturis medi&aelig; ad curuaturas &longs;uprem&aelig;: quibus fu&longs;is duo ductarij fu&shy;<lb/>nes inuoluuntur: alter inter infimam rotam &amp; mediam, alter inter <expan abbr="medi&atilde;">mediam</expan> &amp; <lb/>&longs;upremam. </s> <s>Ex <lb/>curuaturis infim&aelig; rot&aelig; ad curuaturas medi&aelig; undique <expan abbr="pertin&etilde;t">pertinent</expan> fu&longs;i: &longs;imiliter <lb/>ex curuaturis medi&aelig; ad curuaturas &longs;uprem&aelig;: quibus fu&longs;is duo ductarij fu&shy;<lb/>nes inuoluuntur: alter inter infimam rotam &amp; mediam, alter inter <expan abbr="medi&atilde;">mediam</expan> &amp; <lb/>&longs;upremam. </s>
  
  
 <s>Hoc &aelig;dificium, in met&aelig; figuram, excepta ea parte quandrangu <lb/>la qu&aelig; &longs;pectat ad puteum formatum, totum &longs;candulis contegitur. </s> <s>Hoc &aelig;dificium, in met&aelig; figuram, excepta ea parte quandrangu <lb/>la qu&aelig; &longs;pectat ad puteum formatum, totum &longs;candulis contegitur. </s>
  
  
 <s>Tum du&shy;<lb/>plicis ordinis &longs;unt tigna tran&longs;uer&longs;aria utrinque &longs;tatutis inclu&longs;a: utraque longa <lb/>&longs;unt pedes decem &amp; octo: &longs;ed &longs;tatuta cra&longs;&longs;a &amp; lata pedem, tran&longs;uer&longs;aria tres <lb/>palmos. </s> <s>Tum du&shy;<lb/>plicis ordinis &longs;unt tigna tran&longs;uer&longs;aria utrinque &longs;tatutis inclu&longs;a: utraque longa <lb/>&longs;unt pedes decem &amp; octo: &longs;ed &longs;tatuta cra&longs;&longs;a &amp; lata pedem, tran&longs;uer&longs;aria tres <lb/>palmos. </s>
  
  <s>Statuta numero &longs;unt &longs;edecim, tran&longs;uer&longs;aria octo, &longs;uper qu&aelig; collo&shy;<lb/>cantur du&aelig; trabes lat&aelig; pedem, cra&longs;&longs;&aelig; tres palmos, excauat&aelig; ad &longs;emipedis <lb/>latitudinem, ad quinque digitorum altitudinem: &amp; altera quidem locatur &longs;u&shy;<pb pagenum="122"/>per &longs;uperiora tigna tran&longs;uer&longs;aria, altera &longs;uper inferiora: utraque tam longa <lb/>e&longs;t, ut fer&egrave; ex machin&aelig; tympano u&longs;que ad puteum pertineat. </s>
 <s>Statuta numero &longs;unt &longs;edecim, tran&longs;uer&longs;aria octo, &longs;uper qu&aelig; collo&shy;<lb/>cantur du&aelig; trabes lat&aelig; pedem, cra&longs;&longs;&aelig; tres palmos, excauat&aelig; ad &longs;emipedis <lb/>latitudinem, ad quinque digitorum altitudinem: &amp; altera quidem locatur &longs;u&shy; 
 <pb pagenum="122"/>per &longs;uperiora tigna tran&longs;uer&longs;aria, altera &longs;uper inferiora: utraque tam longa <lb/>e&longs;t, ut fer&egrave; ex machin&aelig; tympano u&longs;que ad puteum pertineat. </s> 
  
  
 <s>Vtrique propei&shy;<lb/>dem tympanum axiculus ligneus e&longs;t teres &amp; cra&longs;&longs;us digitos &longs;ex, cuius capi&shy;<lb/>tula, lamellis ferrata, uer&longs;antur in armillis ferreis: utrique &longs;unt orbiculi lignei, <lb/>qui un&agrave; cum axiculis &longs;uis ferreis uoluuntur in earundem trabium foramini&shy;<lb/>bus: atque hi orbiculi <expan abbr="circ&utilde;circa">circuncirca</expan> &longs;unt excauati, ut funis ductarius ex ip&longs;is exci&shy;<lb/>dere non po&longs;sit: itaque uterque funis per &longs;uum axiculum &longs;uo&longs;que orbiculos ex&shy;<lb/>ten&longs;us uer&longs;atur: utriu&longs;que uncus ferreus ua&longs;is &longs;emicirculo inijcitur: utrique pr&aelig; <lb/>terea capiti alterius inferioris tigni duplicati, quod e&longs;t in axe inclu&longs;um, e&longs;t ti <lb/>gillum longum pedes quatuor: id qua&longs;i ex duplicato pendet: cui inferius ti <lb/>gnum curtum e&longs;t inclu&longs;um, in quo auriga &longs;edet: quodque ferreum habet cla&shy;<lb/>uum, qui recipit catenam, atque ea rur&longs;us &longs;tateram. </s> <s>Vtrique propei&shy;<lb/>dem tympanum axiculus ligneus e&longs;t teres &amp; cra&longs;&longs;us digitos &longs;ex, cuius capi&shy;<lb/>tula, lamellis ferrata, uer&longs;antur in armillis ferreis: utrique &longs;unt orbiculi lignei, <lb/>qui un&agrave; cum axiculis &longs;uis ferreis uoluuntur in earundem trabium foramini&shy;<lb/>bus: atque hi orbiculi <expan abbr="circ&utilde;circa">circuncirca</expan> &longs;unt excauati, ut funis ductarius ex ip&longs;is exci&shy;<lb/>dere non po&longs;sit: itaque uterque funis per &longs;uum axiculum &longs;uo&longs;que orbiculos ex&shy;<lb/>ten&longs;us uer&longs;atur: utriu&longs;que uncus ferreus ua&longs;is &longs;emicirculo inijcitur: utrique pr&aelig; <lb/>terea capiti alterius inferioris tigni duplicati, quod e&longs;t in axe inclu&longs;um, e&longs;t ti <lb/>gillum longum pedes quatuor: id qua&longs;i ex duplicato pendet: cui inferius ti <lb/>gnum curtum e&longs;t inclu&longs;um, in quo auriga &longs;edet: quodque ferreum habet cla&shy;<lb/>uum, qui recipit catenam, atque ea rur&longs;us &longs;tateram. </s>
  
  
 <s>Quo modo fieri pote&longs;t ut <lb/>duo equi hanc machinam modo hac, modo illac trahant: ui ci&longs;simque uas alte <lb/>rum onere plenum ex puteo extrahatur, alterum uacuum in eundem demit <lb/>tatur. </s> <s>Quo modo fieri pote&longs;t ut <lb/>duo equi hanc machinam modo hac, modo illac trahant: ui ci&longs;simque uas alte <lb/>rum onere plenum ex puteo extrahatur, alterum uacuum in eundem demit <lb/>tatur. </s>
  
  
 <s>Si uer&ograve; puteus fuerit profundus, quatuor equi machinam circuma&shy;<lb/>gunt. </s> <s>Si uer&ograve; puteus fuerit profundus, quatuor equi machinam circuma&shy;<lb/>gunt. </s>
  
  <s>Va&longs;i autem extracto, &longs;iue &longs;icc&aelig; &longs;iue humid&aelig; res effundend&aelig; fue <lb/>rint, operarius harpagonem inijcit, ip&longs;umque &longs;ubuertit: <lb/>is ex catena, cui tres uel quatuor annuli &longs;unt, <lb/>ad trabem affixa, dependet.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Va&longs;i autem extracto, &longs;iue &longs;icc&aelig; &longs;iue humid&aelig; res effundend&aelig; fue <lb/>rint, operarius harpagonem inijcit, ip&longs;umque &longs;ubuertit: <lb/>is ex catena, cui tres uel quatuor annuli &longs;unt, <lb/>ad trabem affixa, dependet.</s> <s>T<emph type="italics"/>igna erecta<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>igna humi &longs;trata<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna oblique de&shy;<lb/>&longs;cendentia<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>rea<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ignum in imo crateris &longs;tra&shy;<lb/>tum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria duplicata<emph.end type="italics"/> G. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> H. D<emph type="italics"/>uctarij funes<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> K. T<emph type="italics"/>igillum ex <lb/>duplicato pendens<emph.end type="italics"/> L. T<emph type="italics"/>ignum curtum<emph.end type="italics"/> M. <lb/>C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> N. S<emph type="italics"/>tatera<emph.end type="italics"/> O. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> P.</s></p><pb pagenum="123"/><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>T<emph type="italics"/>igna erecta<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>igna humi &longs;trata<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna oblique de&shy;<lb/>&longs;cendentia<emph.end type="italics"/> C. A<emph type="italics"/>rea<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>ignum in imo crateris &longs;tra&shy;<lb/>tum<emph.end type="italics"/> E. A<emph type="italics"/>xis<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>igna tran&longs;uer&longs;aria duplicata<emph.end type="italics"/> G. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum<emph.end type="italics"/> H. D<emph type="italics"/>uctarij funes<emph.end type="italics"/> I. V<emph type="italics"/>as<emph.end type="italics"/> K. T<emph type="italics"/>igillum ex <lb/>duplicato pendens<emph.end type="italics"/> L. T<emph type="italics"/>ignum curtum<emph.end type="italics"/> M. <lb/>C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> N. S<emph type="italics"/>tatera<emph.end type="italics"/> O. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> P.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="123"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Quinta &longs;imilis e&longs;t partim machin&aelig; maxim&aelig;, partim terti&aelig;, qu&aelig; ab equis <lb/>uer&longs;ata pilis aquas haurit: quarum utranque paul&ograve; p&ograve;&longs;t exponam. </s> <s>Quinta &longs;imilis e&longs;t partim machin&aelig; maxim&aelig;, partim terti&aelig;, qu&aelig; ab equis <lb/>uer&longs;ata pilis aquas haurit: quarum utranque paul&ograve; p&ograve;&longs;t exponam. </s>
  
  <s>Etenim &longs;i&shy;<pb pagenum="124"/>cuti tertia &amp; ab equis uer&longs;atur, &amp; duos habet axes: &longs;tatutum &longs;cilicet, circum <lb/>quem, in terr&aelig; cauernam penetrantem, &longs;imiliter inferius e&longs;t tympanum den <lb/>tatum: atque &longs;tratum, circum quem tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat. </s>
 <s>Etenim &longs;i&shy; 
 <pb pagenum="124"/>cuti tertia &amp; ab equis uer&longs;atur, &amp; duos habet axes: &longs;tatutum &longs;cilicet, circum <lb/>quem, in terr&aelig; cauernam penetrantem, &longs;imiliter inferius e&longs;t tympanum den <lb/>tatum: atque &longs;tratum, circum quem tympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat. </s> 
  
  
 <s>Vt ue&shy;<lb/>r&ograve; machina maxima duo habet tympana circum axem &longs;tratum, pror&longs;us illi&shy;<lb/>us tympanis &longs;imilia, &longs;ed minora, quod ua&longs;a ex puteo <expan abbr="duc&etilde;tos">ducentos</expan> &amp; quadragin&shy;<lb/>ta tantummodo pedes alto trahere po&longs;sit: quorum alterum ex orbibus, ad <lb/>quos affixa &longs;unt tigna compo&longs;itum e&longs;t: alterum, quod exi&longs;tit prope tympa&shy;<lb/>num quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altum e&longs;t <gap/>undique circum axem pedes duos, cra&longs;&shy;<lb/>&longs;um unum: huic harpago impingitur: qui ip&longs;um <expan abbr="retin&etilde;s">retinens</expan> machinam, c&ugrave;m res <lb/>id po&longs;tulauerit, &longs;i&longs;tit. </s> <s>Vt ue&shy;<lb/>r&ograve; machina maxima duo habet tympana circum axem &longs;tratum, pror&longs;us illi&shy;<lb/>us tympanis &longs;imilia, &longs;ed minora, quod ua&longs;a ex puteo <expan abbr="duc&etilde;tos">ducentos</expan> &amp; quadragin&shy;<lb/>ta tantummodo pedes alto trahere po&longs;sit: quorum alterum ex orbibus, ad <lb/>quos affixa &longs;unt tigna compo&longs;itum e&longs;t: alterum, quod exi&longs;tit prope tympa&shy;<lb/>num quod ex fu&longs;is con&longs;tat, altum e&longs;t <gap/>undique circum axem pedes duos, cra&longs;&shy;<lb/>&longs;um unum: huic harpago impingitur: qui ip&longs;um <expan abbr="retin&etilde;s">retinens</expan> machinam, c&ugrave;m res <lb/>id po&longs;tulauerit, &longs;i&longs;tit. </s>
  
  
 <s>Toties uer&ograve; po&longs;tulat, quoties uel &longs;acci &egrave; corio <expan abbr="&longs;axor&utilde;">&longs;axorum</expan> <lb/>fragmentis aut terris pleni, extracti euertuntur, uel aqu&aelig; ex ua&longs;is, item extra <lb/>ctis effunduntur: nam h&aelig;c machina non onera modo &longs;icca leuat, &longs;ed etiam <lb/>humida, perinde ac ali&aelig; quatuor machin&aelig; iam nunc &agrave; me de&longs;cript&aelig;: quine <lb/>tiam hac in puteum demittuntur tigna, ad eius catenam ductariam alligata. </s> <s>Toties uer&ograve; po&longs;tulat, quoties uel &longs;acci &egrave; corio <expan abbr="&longs;axor&utilde;">&longs;axorum</expan> <lb/>fragmentis aut terris pleni, extracti euertuntur, uel aqu&aelig; ex ua&longs;is, item extra <lb/>ctis effunduntur: nam h&aelig;c machina non onera modo &longs;icca leuat, &longs;ed etiam <lb/>humida, perinde ac ali&aelig; quatuor machin&aelig; iam nunc &agrave; me de&longs;cript&aelig;: quine <lb/>tiam hac in puteum demittuntur tigna, ad eius catenam ductariam alligata. </s>
  
  
 <s><lb/>Sed harpago cra&longs;&longs;us pedem, longus &longs;emipedem extat &egrave; tigno, catena appen <lb/>&longs;o ex altero capite tigni, quod uer&longs;atur circum axiculum ferreum, quem <expan abbr="c&otilde;-tinent">con&shy;<lb/>tinent</expan> chel&aelig; tigni &longs;tatuti. </s> <s><lb/>Sed harpago cra&longs;&longs;us pedem, longus &longs;emipedem extat &egrave; tigno, catena appen <lb/>&longs;o ex altero capite tigni, quod uer&longs;atur circum axiculum ferreum, quem <expan abbr="c&otilde;-tinent">con&shy;<lb/>tinent</expan> chel&aelig; tigni &longs;tatuti. </s>
  
  
 <s>Ex altero uer&ograve; mobilis illius tigni capite <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> ca&shy;<lb/>tena appen&longs;um e&longs;t tignum longum, &amp; ex eo rur&longs;us catena alterum tignum <lb/>breue: cui, c&ugrave;m machina &longs;i&longs;tenda fuerit, operarius in&longs;idet, atque &longs;ic ip&longs;um de&shy;<lb/>primit. </s> <s>Ex altero uer&ograve; mobilis illius tigni capite <expan abbr="iter&utilde;">iterum</expan> ca&shy;<lb/>tena appen&longs;um e&longs;t tignum longum, &amp; ex eo rur&longs;us catena alterum tignum <lb/>breue: cui, c&ugrave;m machina &longs;i&longs;tenda fuerit, operarius in&longs;idet, atque &longs;ic ip&longs;um de&shy;<lb/>primit. </s>
  
  
 <s>Mox ei inijcit a&longs;&longs;erem uel tigillum, quod &longs;ubter duo tigna pertinens <lb/>ab eis ne attolli po&longs;sit retinetur: quo modo harpago &longs;ubleuatus, tympa&shy;<lb/>numque amplexus tam ualid&egrave; prehendit, ut &longs;&aelig;pe ex ip&longs;o &longs;cintill&aelig; <expan abbr="exili&atilde;t">exiliant</expan>. </s> <s>Mox ei inijcit a&longs;&longs;erem uel tigillum, quod &longs;ubter duo tigna pertinens <lb/>ab eis ne attolli po&longs;sit retinetur: quo modo harpago &longs;ubleuatus, tympa&shy;<lb/>numque amplexus tam ualid&egrave; prehendit, ut &longs;&aelig;pe ex ip&longs;o &longs;cintill&aelig; <expan abbr="exili&atilde;t">exiliant</expan>. </s>
  
  
 <s>Ha&shy;<lb/>bet autem tignum dependens, ad quod harpago e&longs;t affixus aliquot forami&shy;<lb/>na, in quibus catena includitur, ut ip&longs;e quemadmodum conuenit &longs;ubleuari <lb/>po&longs;sit. </s> <s>Ha&shy;<lb/>bet autem tignum dependens, ad quod harpago e&longs;t affixus aliquot forami&shy;<lb/>na, in quibus catena includitur, ut ip&longs;e quemadmodum conuenit &longs;ubleuari <lb/>po&longs;sit. </s>
  
  
 <s>Supra tympanum e&longs;t tabulatum, ne id aqua de&longs;tillans madefaciat. </s> <s>Supra tympanum e&longs;t tabulatum, ne id aqua de&longs;tillans madefaciat. </s>
  
  
 <s><lb/>Nam &longs;i madefactum fuerit, harpago machinam minus retinebit. </s> <s><lb/>Nam &longs;i madefactum fuerit, harpago machinam minus retinebit. </s>
  
  
 <s>Iuxta uer&ograve; <lb/>alterum tympanum e&longs;t palus, ex quo dependet catena, in cuius annulo po&shy;<lb/>&longs;tremo inclu&longs;us e&longs;t alter harpago, hoc e&longs;t uncinatum ferrum, <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> pedes <lb/>tres. </s> <s>Iuxta uer&ograve; <lb/>alterum tympanum e&longs;t palus, ex quo dependet catena, in cuius annulo po&shy;<lb/>&longs;tremo inclu&longs;us e&longs;t alter harpago, hoc e&longs;t uncinatum ferrum, <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> pedes <lb/>tres. </s>
  
  <s>Is annulo, ad fundum tam ua&longs;is qu&agrave;m &longs;acci affixo, iniectus illud retinet <lb/>ut aqua effundi po&longs;sit, hunc ut &longs;axorum fragmenta euerti.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Is annulo, ad fundum tam ua&longs;is qu&agrave;m &longs;acci affixo, iniectus illud retinet <lb/>ut aqua effundi po&longs;sit, hunc ut &longs;axorum fragmenta euerti.</s> <s>T<emph type="italics"/>ympanum dentatum, quod est ad axem &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> B. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum prope id ip&longs;um<emph.end type="italics"/> D. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex orbibus con&longs;tat<emph.end type="italics"/> E. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> F. <lb/>T<emph type="italics"/>ignum mobile<emph.end type="italics"/> G. T<emph type="italics"/>ignum breue<emph.end type="italics"/> H. A<emph type="italics"/>lter harpago<emph.end type="italics"/> I.</s></p><pb pagenum="125"/><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>T<emph type="italics"/>ympanum dentatum, quod est ad axem &longs;tatutum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xis &longs;tratus<emph.end type="italics"/> B. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is con&longs;tat<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum prope id ip&longs;um<emph.end type="italics"/> D. <lb/>T<emph type="italics"/>ympanum quod ex orbibus con&longs;tat<emph.end type="italics"/> E. H<emph type="italics"/>arpago<emph.end type="italics"/> F. <lb/>T<emph type="italics"/>ignum mobile<emph.end type="italics"/> G. T<emph type="italics"/>ignum breue<emph.end type="italics"/> H. A<emph type="italics"/>lter harpago<emph.end type="italics"/> I.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="125"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Venas autem illis quinque machinis &egrave; puteis extractas uel &egrave; cuniculis eue&shy;<lb/>ctas metallici de montibus aut deuehunt, aut detrahunt aut deijciunt. </s> <s>Venas autem illis quinque machinis &egrave; puteis extractas uel &egrave; cuniculis eue&shy;<lb/>ctas metallici de montibus aut deuehunt, aut detrahunt aut deijciunt. </s>
  
  <s>No&shy;<pb pagenum="126"/>&longs;trates ip&longs;as in cap&longs;am, trah&aelig;, quam equus trahit, <expan abbr="impo&longs;it&atilde;">impo&longs;itam</expan>, conijcientes hye <lb/>me de montibus, qui non admodum alti &longs;unt, deuehunt. </s>
 <s>No&shy; 
 <pb pagenum="126"/>&longs;trates ip&longs;as in cap&longs;am, trah&aelig;, quam equus trahit, <expan abbr="impo&longs;it&atilde;">impo&longs;itam</expan>, conijcientes hye <lb/>me de montibus, qui non admodum alti &longs;unt, deuehunt. </s> 
  
  
 <s>Carni uer&ograve; ij&longs;dem <lb/>temporibus hybernis eas in &longs;accos, &egrave; corio factos, ingerunt: quorum duos <lb/>uel tres imponunt paru&aelig; trah&aelig;, qu&aelig; priore parte altior e&longs;t, po&longs;teriore hu&shy;<lb/>milior: quibus &longs;accis animo&longs;us uector non &longs;ine uit&aelig; periculo in&longs;idens <expan abbr="trah&atilde;">traham</expan> <lb/>de monte in uallem decurrentem bacillo, quod gerit in manu, regit. </s> <s>Carni uer&ograve; ij&longs;dem <lb/>temporibus hybernis eas in &longs;accos, &egrave; corio factos, ingerunt: quorum duos <lb/>uel tres imponunt paru&aelig; trah&aelig;, qu&aelig; priore parte altior e&longs;t, po&longs;teriore hu&shy;<lb/>milior: quibus &longs;accis animo&longs;us uector non &longs;ine uit&aelig; periculo in&longs;idens <expan abbr="trah&atilde;">traham</expan> <lb/>de monte in uallem decurrentem bacillo, quod gerit in manu, regit. </s>
  
  
 <s>Eam e&shy;<lb/>nim uel nimis celeriter decurrentem oppo&longs;ito &longs;i&longs;tit: uel ali&ograve;, qu&agrave;m quo de&shy;<lb/>bet, <expan abbr="deflect&etilde;tem">deflectentem</expan> eodem in uiam reducit. </s> <s>Eam e&shy;<lb/>nim uel nimis celeriter decurrentem oppo&longs;ito &longs;i&longs;tit: uel ali&ograve;, qu&agrave;m quo de&shy;<lb/>bet, <expan abbr="deflect&etilde;tem">deflectentem</expan> eodem in uiam reducit. </s>
  
  
 <s>At Norici quidam hyeme ea&longs;dem <lb/>in &longs;accos, &egrave; &longs;eto&longs;is pellibus &longs;uillis <expan abbr="c&otilde;fectos">confectos</expan>, colligunt, &amp; de alti&longs;simis monti&shy;<lb/>bus, quos equi, muli, a&longs;ini <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan> &longs;candere, detrahunt. </s> <s>At Norici quidam hyeme ea&longs;dem <lb/>in &longs;accos, &egrave; &longs;eto&longs;is pellibus &longs;uillis <expan abbr="c&otilde;fectos">confectos</expan>, colligunt, &amp; de alti&longs;simis monti&shy;<lb/>bus, quos equi, muli, a&longs;ini <expan abbr="neque&utilde;t">nequeunt</expan> &longs;candere, detrahunt. </s>
  
  <s>Eorum uer&ograve; &longs;accos <lb/>uacuos robu&longs;ti canes clitellarij, his rebus a&longs;&longs;uefacti, ferunt in montes: uena&shy;<lb/>rum plenos &amp; loris con&longs;trictos atque ad funem alligatos homo, eum in bra&shy;<lb/>chium uel pectus <expan abbr="inuolu&etilde;s">inuoluens</expan>, per niues detrahit u&longs;que ad eum locum, in quem <lb/>equi, muli, a&longs;ini clitellarij a&longs;cendere po&longs;&longs;unt: ubi uen&aelig;, &egrave; &longs;accis &longs;uillis erect&aelig;, <lb/>inijciuntur in alios &longs;accos, &egrave; lineo panno bilice uel trilice factos: qui iumen&shy;<lb/>torum clitellis impo&longs;iti deferuntur in officinas, in quibus uen&aelig; uel lauan&shy;<lb/>tur uei excoquuntur.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Eorum uer&ograve; &longs;accos <lb/>uacuos robu&longs;ti canes clitellarij, his rebus a&longs;&longs;uefacti, ferunt in montes: uena&shy;<lb/>rum plenos &amp; loris con&longs;trictos atque ad funem alligatos homo, eum in bra&shy;<lb/>chium uel pectus <expan abbr="inuolu&etilde;s">inuoluens</expan>, per niues detrahit u&longs;que ad eum locum, in quem <lb/>equi, muli, a&longs;ini clitellarij a&longs;cendere po&longs;&longs;unt: ubi uen&aelig;, &egrave; &longs;accis &longs;uillis erect&aelig;, <lb/>inijciuntur in alios &longs;accos, &egrave; lineo panno bilice uel trilice factos: qui iumen&shy;<lb/>torum clitellis impo&longs;iti deferuntur in officinas, in quibus uen&aelig; uel lauan&shy;<lb/>tur uei excoquuntur.</s> <s>T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;ita est cap&longs;a<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;iti &longs;unt &longs;acci<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>acillum<emph.end type="italics"/> C. <lb/>C<emph type="italics"/>anes clitellarij<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>acci &longs;uilli ad funem alligati<emph.end type="italics"/> E.</s></p><figure></figure><pb pagenum="127"/><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;ita est cap&longs;a<emph.end type="italics"/> A. T<emph type="italics"/>raha cui impo&longs;iti &longs;unt &longs;acci<emph.end type="italics"/> B. B<emph type="italics"/>acillum<emph.end type="italics"/> C. <lb/>C<emph type="italics"/>anes clitellarij<emph.end type="italics"/> D. S<emph type="italics"/>acci &longs;uilli ad funem alligati<emph.end type="italics"/> E.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="127"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Si uer&ograve; equi, muli, a&longs;ini, clitellarij montes &longs;candere po&longs;&longs;unt, eorum clitel&shy;<lb/>lis prim&ograve; &longs;acci linei uenis repleti <expan abbr="impon&utilde;tur">imponuntur</expan>: quos angu&longs;tis montium uijs, <lb/>qu&aelig; nec plau&longs;tra nec trahas recipiunt, in ualles, rupibus altis &amp; difficilibus <lb/>aditu &longs;ubiectas deferunt. </s> <s>Si uer&ograve; equi, muli, a&longs;ini, clitellarij montes &longs;candere po&longs;&longs;unt, eorum clitel&shy;<lb/>lis prim&ograve; &longs;acci linei uenis repleti <expan abbr="impon&utilde;tur">imponuntur</expan>: quos angu&longs;tis montium uijs, <lb/>qu&aelig; nec plau&longs;tra nec trahas recipiunt, in ualles, rupibus altis &amp; difficilibus <lb/>aditu &longs;ubiectas deferunt. </s>
  
  
 <s>At in rupibus, in quas iumenta &longs;candere non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt, decliues collocantur long&aelig; cap&longs;&aelig; patentes ex a&longs;&longs;eribus fact&aelig;, &amp; tabel <lb/>lis tran&longs;uer&longs;is, ne concidant, di&longs;tinct&aelig;. </s> <s>At in rupibus, in quas iumenta &longs;candere non po&longs;&shy;<lb/>&longs;unt, decliues collocantur long&aelig; cap&longs;&aelig; patentes ex a&longs;&longs;eribus fact&aelig;, &amp; tabel <lb/>lis tran&longs;uer&longs;is, ne concidant, di&longs;tinct&aelig;. </s>
  
  
 <s>In has uen&aelig; ci&longs;ijs, quibus unica e&longs;t ro <lb/>ta, aduectas conijciunt: easque in planiciem deuolutas, &amp; uel in &longs;accos lineos <lb/>collectas iumenta clitellis deferunt, uel in trahas aut plau&longs;tra coniectas de&shy;<lb/>uehunt. </s> <s>In has uen&aelig; ci&longs;ijs, quibus unica e&longs;t ro <lb/>ta, aduectas conijciunt: easque in planiciem deuolutas, &amp; uel in &longs;accos lineos <lb/>collectas iumenta clitellis deferunt, uel in trahas aut plau&longs;tra coniectas de&shy;<lb/>uehunt. </s>
  
  
 <s>C&ugrave;m autem aurig&aelig; uenas de arduis montium cliuis deuehunt bi&shy;<lb/>rotis utuntur ci&longs;ijs, qu&aelig; &agrave; tergo trahunt duos arborum truncos in <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> de&shy;<lb/>mi&longs;&longs;os: hi &longs;ua grauitate renitentes pronum grauium ci&longs;iorum, qu&aelig; in cap&longs;is <lb/>uenas continent, decur&longs;um impediunt: qui ni e&longs;&longs;ent aurig&aelig; &longs;&aelig;pius catenas <lb/>rotis implicare cogerentur. </s> <s>C&ugrave;m autem aurig&aelig; uenas de arduis montium cliuis deuehunt bi&shy;<lb/>rotis utuntur ci&longs;ijs, qu&aelig; &agrave; tergo trahunt duos arborum truncos in <expan abbr="terr&atilde;">terram</expan> de&shy;<lb/>mi&longs;&longs;os: hi &longs;ua grauitate renitentes pronum grauium ci&longs;iorum, qu&aelig; in cap&longs;is <lb/>uenas continent, decur&longs;um impediunt: qui ni e&longs;&longs;ent aurig&aelig; &longs;&aelig;pius catenas <lb/>rotis implicare cogerentur. </s>
  
  
 <s>Sed c&ugrave;m ijdem aurig&aelig; uenas de montibus, qui <lb/>carent i&longs;tiu&longs;modi cliuis, deuehunt, plau&longs;tris, quorum cap&longs;&aelig; duplo &longs;unt lon <lb/>giores qu&agrave;m ci&longs;iorum, utuntur: utrarumque a&longs;&longs;eres ita coagmentati &longs;unt, ut <lb/>c&ugrave;m uen&aelig; rur&longs;us ab aurigis de plau&longs;tris excutiend&aelig; &longs;unt, leuari &amp; di&longs;&longs;olui <lb/>po&longs;sint. </s> <s>Sed c&ugrave;m ijdem aurig&aelig; uenas de montibus, qui <lb/>carent i&longs;tiu&longs;modi cliuis, deuehunt, plau&longs;tris, quorum cap&longs;&aelig; duplo &longs;unt lon <lb/>giores qu&agrave;m ci&longs;iorum, utuntur: utrarumque a&longs;&longs;eres ita coagmentati &longs;unt, ut <lb/>c&ugrave;m uen&aelig; rur&longs;us ab aurigis de plau&longs;tris excutiend&aelig; &longs;unt, leuari &amp; di&longs;&longs;olui <lb/>po&longs;sint. </s>
  
  
 <s>Nam eos tantummodo repagula coercent. </s> <s>Nam eos tantummodo repagula coercent. </s>
  
  
 <s>Aurig&aelig; uer&ograve; uenarum <lb/>plau&longs;tra triginta uel &longs;exaginta de dominis conducunt deuehenda: quorum <lb/>&longs;ingulorum numerum pr&aelig;&longs;es officin&aelig; in bacillo &longs;ignat. </s> <s>Aurig&aelig; uer&ograve; uenarum <lb/>plau&longs;tra triginta uel &longs;exaginta de dominis conducunt deuehenda: quorum <lb/>&longs;ingulorum numerum pr&aelig;&longs;es officin&aelig; in bacillo &longs;ignat. </s>
  
  
 <s>Sed qu&aelig;dam ue&shy;<lb/>n&aelig;, poti&longs;simum <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> plumbi candidi, &egrave; fodinis extract&aelig; in octo partes uel <lb/>nouem, &longs;i domini fodin&aelig; dominis cuniculi dant nonas, di&longs;tribui &longs;olent: id <lb/>rarius fit modulis, &longs;&aelig;pius cap&longs;is: qu&aelig; ex tignis contiguis, &amp; qua ad cauum <lb/>conuertuntur planis, &longs;unt confect&aelig;. </s> <s>Sed qu&aelig;dam ue&shy;<lb/>n&aelig;, poti&longs;simum <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> plumbi candidi, &egrave; fodinis extract&aelig; in octo partes uel <lb/>nouem, &longs;i domini fodin&aelig; dominis cuniculi dant nonas, di&longs;tribui &longs;olent: id <lb/>rarius fit modulis, &longs;&aelig;pius cap&longs;is: qu&aelig; ex tignis contiguis, &amp; qua ad cauum <lb/>conuertuntur planis, &longs;unt confect&aelig;. </s>
  
  <s>Dominus uer&ograve; qui&longs;que eam par&shy;<lb/>tem, qn&aelig; ei &longs;ortit&ograve; obtigit, auehendam, lauandam, <lb/>excoquendam curat.</s></p><p type="caption">
  
 <s>Dominus uer&ograve; qui&longs;que eam par&shy;<lb/>tem, qn&aelig; ei &longs;ortit&ograve; obtigit, auehendam, lauandam, <lb/>excoquendam curat.</s> <s>E<emph type="italics"/>qui clitellarij<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>ap&longs;a longa in rupe decliuis locata<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tabell&aelig;<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>i&longs;ium cui unica est rota<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium birotum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>T<emph type="italics"/>runci arborum<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>lau&longs;trum<emph.end type="italics"/> G. V<emph type="italics"/>ena de plau&longs;tro ex&shy;<lb/>cutitur<emph.end type="italics"/> H. R<emph type="italics"/>epagula<emph.end type="italics"/> I. P<emph type="italics"/>r&aelig;&longs;es officin&aelig; plau&longs;trorum nu&shy;<lb/>merum in bacillo &longs;ignans<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>ap&longs;&aelig; in quas uen&aelig; di&longs;tri&shy;<lb/>buend&aelig; inijciuntur<emph.end type="italics"/> L.</s></p><pb pagenum="128"/><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>E<emph type="italics"/>qui clitellarij<emph.end type="italics"/> A. C<emph type="italics"/>ap&longs;a longa in rupe decliuis locata<emph.end type="italics"/> B. <lb/>E<emph type="italics"/>ius tabell&aelig;<emph.end type="italics"/> C. C<emph type="italics"/>i&longs;ium cui unica est rota<emph.end type="italics"/> D. C<emph type="italics"/>i&longs;ium birotum<emph.end type="italics"/> E. <lb/>T<emph type="italics"/>runci arborum<emph.end type="italics"/> F. P<emph type="italics"/>lau&longs;trum<emph.end type="italics"/> G. V<emph type="italics"/>ena de plau&longs;tro ex&shy;<lb/>cutitur<emph.end type="italics"/> H. R<emph type="italics"/>epagula<emph.end type="italics"/> I. P<emph type="italics"/>r&aelig;&longs;es officin&aelig; plau&longs;trorum nu&shy;<lb/>merum in bacillo &longs;ignans<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>ap&longs;&aelig; in quas uen&aelig; di&longs;tri&shy;<lb/>buend&aelig; inijciuntur<emph.end type="italics"/> L.</s> 
 </p> 
 <pb pagenum="128"/> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>In ua&longs;a, qu&aelig; quinque h&aelig; machin&aelig; <expan abbr="trah&utilde;t">trahunt</expan>, pueri uel uiri terras &amp; <expan abbr="&longs;axor&utilde;">&longs;axorum</expan> fra <lb/><expan abbr="gm&etilde;ta">gmenta</expan> batillis inijciunt, uel manibus <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ij&longs;dem ingerunt: unde inge&longs;tores <lb/>&longs;unt nominati: e&aelig;dem uer&ograve; machin&aelig; non &longs;icca modo, ut dixi, leuant onera,  
 <pb pagenum="129"/>&longs;ed etiam humida &longs;iue aquas. </s> 
  
  <s>In ua&longs;a, qu&aelig; quinque h&aelig; machin&aelig; <expan abbr="trah&utilde;t">trahunt</expan>, pueri uel uiri terras &amp; <expan abbr="&longs;axor&utilde;">&longs;axorum</expan> fra <lb/><expan abbr="gm&etilde;ta">gmenta</expan> batillis inijciunt, uel manibus <expan abbr="ead&etilde;">eadem</expan> ij&longs;dem ingerunt: unde inge&longs;tores <lb/>&longs;unt nominati: e&aelig;dem uer&ograve; machin&aelig; non &longs;icca modo, ut dixi, leuant onera, <pb pagenum="129"/>&longs;ed etiam humida &longs;iue aquas. </s>
  
 <s>Ver&ugrave;m priu&longs;quam exponam uaria &amp; diuer&longs;a <lb/>genera machinarum, quibus metallici aquas &longs;olum exantlare &longs;olent, dicam <lb/>quo modo res graues, quod genus &longs;unt axes, caten&aelig; ferre&aelig;, fi&longs;tul&aelig;, ligna <lb/>grandia in puteos rectos &amp; profundos <expan abbr="demitt&etilde;d&aelig;">demittend&aelig;</expan> &longs;unt. </s> <s>Ver&ugrave;m priu&longs;quam exponam uaria &amp; diuer&longs;a <lb/>genera machinarum, quibus metallici aquas &longs;olum exantlare &longs;olent, dicam <lb/>quo modo res graues, quod genus &longs;unt axes, caten&aelig; ferre&aelig;, fi&longs;tul&aelig;, ligna <lb/>grandia in puteos rectos &amp; profundos <expan abbr="demitt&etilde;d&aelig;">demittend&aelig;</expan> &longs;unt. </s>
  
  
 <s>Machina erigitur, <lb/>cuius &longs;ucula, utrinque quatuor uectes rectos habens, in tignis &longs;tatutis includi <lb/>tur, et circa eam ductarius inuoluitur funis, eiu&longs;que caput alterum ad eandem <lb/>affigitur, alterum alligatur ad res illas graues: qu&aelig; rect&agrave; &longs;en&longs;im operarijs re&shy;<lb/>nitentibus demittuntur: atque, &longs;i in aliqua putei parte &longs;ub&longs;titerint, paulul&ugrave;m <lb/>retrahuntur. </s> <s>Machina erigitur, <lb/>cuius &longs;ucula, utrinque quatuor uectes rectos habens, in tignis &longs;tatutis includi <lb/>tur, et circa eam ductarius inuoluitur funis, eiu&longs;que caput alterum ad eandem <lb/>affigitur, alterum alligatur ad res illas graues: qu&aelig; rect&agrave; &longs;en&longs;im operarijs re&shy;<lb/>nitentibus demittuntur: atque, &longs;i in aliqua putei parte &longs;ub&longs;titerint, paulul&ugrave;m <lb/>retrahuntur. </s>
  
  <s>C&ugrave;m uer&ograve; e&aelig;dem &longs;unt graui&longs;sim&aelig;, tunc <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> hanc machi&shy;<lb/>nam altera ei pror&longs;us a&longs;similis erigitur, ut &amp; oneri robore pares &longs;int, &amp; idi&shy;<lb/>p&longs;um &longs;en&longs;im demitti po&longs;sit: quinetiam interdum ij&longs;dem de cau&longs;is trochlea <lb/>funiculis ad trabem religatur: per cuius orbiculos ductarius funis traductus <lb/>de&longs;cendit &amp; a&longs;cendit.</s></p><p type="caption">
  
 <s>C&ugrave;m uer&ograve; e&aelig;dem &longs;unt graui&longs;sim&aelig;, tunc <expan abbr="&longs;ecund&utilde;">&longs;ecundum</expan> hanc machi&shy;<lb/>nam altera ei pror&longs;us a&longs;similis erigitur, ut &amp; oneri robore pares &longs;int, &amp; idi&shy;<lb/>p&longs;um &longs;en&longs;im demitti po&longs;sit: quinetiam interdum ij&longs;dem de cau&longs;is trochlea <lb/>funiculis ad trabem religatur: per cuius orbiculos ductarius funis traductus <lb/>de&longs;cendit &amp; a&longs;cendit.</s> <s>S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> C. F<emph type="italics"/>unis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>rochlea<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>igna demittenda<emph.end type="italics"/> F.</s></p><figure></figure><p type="main">
 </p> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>S<emph type="italics"/>ucula<emph.end type="italics"/> A. V<emph type="italics"/>ectes recti<emph.end type="italics"/> B. T<emph type="italics"/>igna &longs;tatuta<emph.end type="italics"/> C. F<emph type="italics"/>unis<emph.end type="italics"/> D. T<emph type="italics"/>rochlea<emph.end type="italics"/> E. L<emph type="italics"/>igna demittenda<emph.end type="italics"/> F.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Aqu&aelig; autem ex puteis aut <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>, aut hauriuntur. </s> <s>Aqu&aelig; autem ex puteis aut <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan>, aut hauriuntur. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Extrah&utilde;tur">Extrahuntur</expan> uer&ograve; <lb/>in ua&longs;a uel utres aquarios infu&longs;&aelig;: hos <expan abbr="poti&longs;sim&utilde;">poti&longs;simum</expan> trahit machina, cuius rota <lb/>duplices habet pinnas: illa quinque machin&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> explicat&aelig;: quanque quarta in <lb/><expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> locis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> utres mediocres trahit: at <expan abbr="hauri&utilde;tur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis, <lb/>quib. </s> <s><expan abbr="Extrah&utilde;tur">Extrahuntur</expan> uer&ograve; <lb/>in ua&longs;a uel utres aquarios infu&longs;&aelig;: hos <expan abbr="poti&longs;sim&utilde;">poti&longs;simum</expan> trahit machina, cuius rota <lb/>duplices habet pinnas: illa quinque machin&aelig; <expan abbr="i&atilde;">iam</expan> explicat&aelig;: quanque quarta in <lb/><expan abbr="quibu&longs;d&atilde;">quibu&longs;dam</expan> locis <expan abbr="eti&atilde;">etiam</expan> utres mediocres trahit: at <expan abbr="hauri&utilde;tur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis, <lb/>quib. </s>
  
  
 <s>foramina &longs;unt, uel pilis. </s> <s>foramina &longs;unt, uel pilis. </s>
  
  <s>C&ugrave;m <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> pauc&aelig; &longs;unt, aut <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan> in ua&longs;is: <pb pagenum="130"/>aut <expan abbr="hauri&utilde;tur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis: c&ugrave;m mult&aelig;, uel <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan> in utribus, uel <lb/><expan abbr="hauri&utilde;tur">hauriuntur</expan> pilis. </s>
 <s>C&ugrave;m <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> pauc&aelig; &longs;unt, aut <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan> in ua&longs;is:  
 <pb pagenum="130"/>aut <expan abbr="hauri&utilde;tur">hauriuntur</expan> &longs;itulis uel orbiculis: c&ugrave;m mult&aelig;, uel <expan abbr="extrah&utilde;tur">extrahuntur</expan> in utribus, uel <lb/><expan abbr="hauri&utilde;tur">hauriuntur</expan> pilis. </s> 
  
  
 <s>Sed prim&ograve; machinas &longs;itulis aquas exantlantes in <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> pro <lb/><expan abbr="fer&atilde;">feram</expan>, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> tres &longs;unt &longs;pecies: prima &longs;ic &longs;e habet. </s> <s>Sed prim&ograve; machinas &longs;itulis aquas exantlantes in <expan abbr="medi&utilde;">medium</expan> pro <lb/><expan abbr="fer&atilde;">feram</expan>, <expan abbr="quar&utilde;">quarum</expan> tres &longs;unt &longs;pecies: prima &longs;ic &longs;e habet. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Loculament&utilde;">Loculamentum</expan> <expan abbr="quadrangul&utilde;">quadrangulum</expan> <lb/><expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> con&longs;tat ex cancellis ferreis, <expan abbr="alt&utilde;">altum</expan> pedes duos et <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan>: <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pedes <lb/>duos &amp; <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan>, ac in&longs;uper &longs;extantem &amp; <expan abbr="quart&atilde;">quartam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> quadran&shy;<lb/>tem &amp; <expan abbr="&longs;em&utilde;ci&atilde;">&longs;emunciam</expan>: in quo &longs;unt tres axiculi ferrei &longs;trati, qui in catillis uel latis cir <lb/>culis ferreis acie temperatis uer&longs;antur: atque quatuor ferrea tympana: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <lb/>duo ex fu&longs;is con&longs;tant, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> &longs;unt dentata. </s> <s><expan abbr="Loculament&utilde;">Loculamentum</expan> <expan abbr="quadrangul&utilde;">quadrangulum</expan> <lb/><expan abbr="tot&utilde;">totum</expan> con&longs;tat ex cancellis ferreis, <expan abbr="alt&utilde;">altum</expan> pedes duos et <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan>: <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> <expan abbr="it&etilde;">item</expan> pedes <lb/>duos &amp; <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan>, ac in&longs;uper &longs;extantem &amp; <expan abbr="quart&atilde;">quartam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>: <expan abbr="lat&utilde;">latum</expan> quadran&shy;<lb/>tem &amp; <expan abbr="&longs;em&utilde;ci&atilde;">&longs;emunciam</expan>: in quo &longs;unt tres axiculi ferrei &longs;trati, qui in catillis uel latis cir <lb/>culis ferreis acie temperatis uer&longs;antur: atque quatuor ferrea tympana: <expan abbr="quor&utilde;">quorum</expan> <lb/>duo ex fu&longs;is con&longs;tant, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> &longs;unt dentata. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Circ&utilde;">Circum</expan> <expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan> <expan abbr="infim&utilde;">infimum</expan> extra locula <lb/>mentum e&longs;t rotula lignea, ut propen&longs;ior ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> fiat: intra <expan abbr="loculament&utilde;">loculamentum</expan> mi <lb/>nus prioris generis <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, quod ex octo fu&longs;is, <expan abbr="&longs;extant&etilde;">&longs;extantem</expan> &amp; <expan abbr="&longs;emunci&atilde;">&longs;emunciam</expan> lon&shy;<lb/>gis, con&longs;tat: <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan> &egrave; loculamento <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eminentem, ac iccirco tan <lb/><expan abbr="t&utilde;modo">tummodo</expan> <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> pedes duos &amp; <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan>, <expan abbr="unci&atilde;">unciam</expan>, atque <expan abbr="terti&atilde;">tertiam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, e&longs;t alte <lb/>ra parte minus <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> <expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan>, quod habet octo &amp; quadraginta dentes: <lb/>altera maius prioris generis <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, quod ex duodecim fu&longs;is, <expan abbr="quadrant&etilde;">quadrantem</expan> <lb/>longis, con&longs;tat. </s> <s><expan abbr="Circ&utilde;">Circum</expan> <expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan> <expan abbr="infim&utilde;">infimum</expan> extra locula <lb/>mentum e&longs;t rotula lignea, ut propen&longs;ior ad <expan abbr="mot&utilde;">motum</expan> fiat: intra <expan abbr="loculament&utilde;">loculamentum</expan> mi <lb/>nus prioris generis <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, quod ex octo fu&longs;is, <expan abbr="&longs;extant&etilde;">&longs;extantem</expan> &amp; <expan abbr="&longs;emunci&atilde;">&longs;emunciam</expan> lon&shy;<lb/>gis, con&longs;tat: <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> <expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan> &egrave; loculamento <expan abbr="n&otilde;">non</expan> eminentem, ac iccirco tan <lb/><expan abbr="t&utilde;modo">tummodo</expan> <expan abbr="long&utilde;">longum</expan> pedes duos &amp; <expan abbr="dimidi&utilde;">dimidium</expan>, <expan abbr="unci&atilde;">unciam</expan>, atque <expan abbr="terti&atilde;">tertiam</expan> digiti <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, e&longs;t alte <lb/>ra parte minus <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> <expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan>, quod habet octo &amp; quadraginta dentes: <lb/>altera maius prioris generis <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, quod ex duodecim fu&longs;is, <expan abbr="quadrant&etilde;">quadrantem</expan> <lb/>longis, con&longs;tat. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Circ&utilde;">Circum</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="terti&utilde;">tertium</expan> <expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan>, cra&longs;&longs;um <expan abbr="unci&atilde;">unciam</expan> &amp; tertiam eius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, <lb/>e&longs;t maius <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> <expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan> ex eo undique pedem a&longs;&longs;urgens: quod habet du&shy;<lb/>os et &longs;eptuaginta dentes: utriu&longs;que uer&ograve; tympani dentibus &longs;unt cochie&aelig;: qua <lb/><expan abbr="r&utilde;">rum</expan> &longs;triges in <expan abbr="tympanor&utilde;">tympanorum</expan> &longs;trias aguntur, &amp; contra <expan abbr="car&utilde;">carum</expan> &longs;tri&aelig; in <expan abbr="eorund&etilde;">eorundem</expan> &longs;tri&shy;<lb/>ges, ut in <expan abbr="fractor&utilde;">fractorum</expan> locum alij reponi po&longs;sint. </s> <s><expan abbr="Circ&utilde;">Circum</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> <expan abbr="terti&utilde;">tertium</expan> <expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan>, cra&longs;&longs;um <expan abbr="unci&atilde;">unciam</expan> &amp; tertiam eius <expan abbr="part&etilde;">partem</expan>, <lb/>e&longs;t maius <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> <expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan> ex eo undique pedem a&longs;&longs;urgens: quod habet du&shy;<lb/>os et &longs;eptuaginta dentes: utriu&longs;que uer&ograve; tympani dentibus &longs;unt cochie&aelig;: qua <lb/><expan abbr="r&utilde;">rum</expan> &longs;triges in <expan abbr="tympanor&utilde;">tympanorum</expan> &longs;trias aguntur, &amp; contra <expan abbr="car&utilde;">carum</expan> &longs;tri&aelig; in <expan abbr="eorund&etilde;">eorundem</expan> &longs;tri&shy;<lb/>ges, ut in <expan abbr="fractor&utilde;">fractorum</expan> locum alij reponi po&longs;sint. </s>
  
  
 <s>Tam <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> dentes qu&agrave;m fu&longs;i &longs;unt <lb/>acie temperati: at &longs;upremus axiculus ex <expan abbr="loculam&etilde;to">loculamento</expan> extans ita artificio&longs;&egrave; e&longs;t <lb/>inclu&longs;us in forma alterius axiculi, ut unus e&longs;&longs;e uideatur: is per <expan abbr="receptacul&utilde;">receptaculum</expan>, <lb/>ex tignis <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, quod e&longs;t <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="pute&utilde;">puteum</expan> penetrans, in unci ferrei, in cra&longs;&longs;o <lb/>trunco querno inclu&longs;i, orbiculo, ex mera ferri acie facto, uer&longs;atur: <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> eum <lb/><expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan> e&longs;t tale <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, quale <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> machin&aelig; pilis aquas haurientes: cui &longs;i <lb/>militer &longs;unt fibul&aelig; ter curuat&aelig;: quib. </s> <s>Tam <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> dentes qu&agrave;m fu&longs;i &longs;unt <lb/>acie temperati: at &longs;upremus axiculus ex <expan abbr="loculam&etilde;to">loculamento</expan> extans ita artificio&longs;&egrave; e&longs;t <lb/>inclu&longs;us in forma alterius axiculi, ut unus e&longs;&longs;e uideatur: is per <expan abbr="receptacul&utilde;">receptaculum</expan>, <lb/>ex tignis <expan abbr="c&otilde;po&longs;itum">compo&longs;itum</expan>, quod e&longs;t <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> <expan abbr="pute&utilde;">puteum</expan> penetrans, in unci ferrei, in cra&longs;&longs;o <lb/>trunco querno inclu&longs;i, orbiculo, ex mera ferri acie facto, uer&longs;atur: <expan abbr="circ&utilde;">circum</expan> eum <lb/><expan abbr="axicul&utilde;">axiculum</expan> e&longs;t tale <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, quale <expan abbr="hab&etilde;t">habent</expan> machin&aelig; pilis aquas haurientes: cui &longs;i <lb/>militer &longs;unt fibul&aelig; ter curuat&aelig;: quib. </s>
  
  
 <s>quia ferre&aelig; caten&aelig; ductari&aelig; annuli in <lb/>h&aelig;rent, tam <expan abbr="magn&utilde;">magnum</expan> onus cam retrahere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pote&longs;t: qui annuli <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;icuti c&aelig;te <lb/><expan abbr="rar&utilde;">rarum</expan> <expan abbr="catenar&utilde;">catenarum</expan> annuli &longs;unt integri, &longs;ed qui&longs;que &longs;uperiore parte utrinque curua&shy;<lb/>tus <expan abbr="&longs;equent&etilde;">&longs;equentem</expan> recipit: quo circa duplicis caten&aelig; &longs;peciem gerit: qua uer&ograve; alter <lb/><expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> recipit, &longs;itul&aelig;, ex laminis ferreis uel &aelig;reis fact&aelig;, &longs;emicongiales ad eos <lb/>loris alligantur: quare &longs;i annuli fuerint <expan abbr="cent&utilde;">centum</expan>, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> erunt &longs;itul&aelig; aquas effe&shy;<lb/>rentes: <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ora extant, &amp; operculis tecta &longs;unt, ne aquas effundant c&ugrave;m <lb/>putei fuerint decliues. </s> <s>quia ferre&aelig; caten&aelig; ductari&aelig; annuli in <lb/>h&aelig;rent, tam <expan abbr="magn&utilde;">magnum</expan> onus cam retrahere <expan abbr="n&otilde;">non</expan> pote&longs;t: qui annuli <expan abbr="n&otilde;">non</expan> &longs;icuti c&aelig;te <lb/><expan abbr="rar&utilde;">rarum</expan> <expan abbr="catenar&utilde;">catenarum</expan> annuli &longs;unt integri, &longs;ed qui&longs;que &longs;uperiore parte utrinque curua&shy;<lb/>tus <expan abbr="&longs;equent&etilde;">&longs;equentem</expan> recipit: quo circa duplicis caten&aelig; &longs;peciem gerit: qua uer&ograve; alter <lb/><expan abbr="alter&utilde;">alterum</expan> recipit, &longs;itul&aelig;, ex laminis ferreis uel &aelig;reis fact&aelig;, &longs;emicongiales ad eos <lb/>loris alligantur: quare &longs;i annuli fuerint <expan abbr="cent&utilde;">centum</expan>, <expan abbr="totid&etilde;">totidem</expan> erunt &longs;itul&aelig; aquas effe&shy;<lb/>rentes: <expan abbr="ear&utilde;">earum</expan> <expan abbr="a&utilde;t">aunt</expan> ora extant, &amp; operculis tecta &longs;unt, ne aquas effundant c&ugrave;m <lb/>putei fuerint decliues. </s>
  
  
 <s>Nam c&ugrave;m recti fuerint, &longs;itul&aelig; operculis nece&longs;&longs;e non <lb/>habent. </s> <s>Nam c&ugrave;m recti fuerint, &longs;itul&aelig; operculis nece&longs;&longs;e non <lb/>habent. </s>
  
  
 <s>Itaque uectiarius infimi axiculi caput in uectis forma includens eum <lb/>&longs;imul cum tympano uer&longs;at: cuius fu&longs;i <expan abbr="c&otilde;uertunt">conuertunt</expan> alterius axiculi tympanum <lb/><expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan>. </s> <s>Itaque uectiarius infimi axiculi caput in uectis forma includens eum <lb/>&longs;imul cum tympano uer&longs;at: cuius fu&longs;i <expan abbr="c&otilde;uertunt">conuertunt</expan> alterius axiculi tympanum <lb/><expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan>. </s>
  
  
 <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> uer&ograve; una cum ip&longs;o circumagunt id, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, <lb/>hi rur&longs;us &longs;upremi axiculi <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> <expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan> uer&longs;ant atque alterum, cui fibul&aelig; <lb/>&longs;unt infix&aelig;: quomodo catena &longs;imul cum uacuis &longs;itulis demittitur iuxta ue&shy;<lb/>n&aelig; <expan abbr="fundament&utilde;">fundamentum</expan> per <expan abbr="annul&utilde;">annulum</expan> <expan abbr="paulul&utilde;">paululum</expan> <expan abbr="c&otilde;pre&longs;&longs;um">compre&longs;&longs;um</expan> in <expan abbr="lacun&atilde;">lacunam</expan> u&longs;que ad <expan abbr="im&utilde;">imum</expan> libra&shy;<lb/>mentum: cuius tympani axiculus ferreus utrinque in cra&longs;si ferri catillo uer&longs;a&shy;<lb/>tur: in quo tympano catena inuoluta &longs;itulis aquas haurit: quas plenas iuxta <lb/>uen&aelig; <expan abbr="tect&utilde;">tectum</expan> extracta peruehit &longs;uper axiculi &longs;upremi <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, ac &longs;emper tres <lb/>&longs;imul inuer&longs;as <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> effundere cogit in <expan abbr="labr&utilde;">labrum</expan> ex quo effluit in cuniculi cana&shy;<lb/>lem. </s> <s><expan abbr="Quoni&atilde;">Quoniam</expan> uer&ograve; una cum ip&longs;o circumagunt id, quod ex fu&longs;is con&longs;tat, <lb/>hi rur&longs;us &longs;upremi axiculi <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> <expan abbr="dentat&utilde;">dentatum</expan> uer&longs;ant atque alterum, cui fibul&aelig; <lb/>&longs;unt infix&aelig;: quomodo catena &longs;imul cum uacuis &longs;itulis demittitur iuxta ue&shy;<lb/>n&aelig; <expan abbr="fundament&utilde;">fundamentum</expan> per <expan abbr="annul&utilde;">annulum</expan> <expan abbr="paulul&utilde;">paululum</expan> <expan abbr="c&otilde;pre&longs;&longs;um">compre&longs;&longs;um</expan> in <expan abbr="lacun&atilde;">lacunam</expan> u&longs;que ad <expan abbr="im&utilde;">imum</expan> libra&shy;<lb/>mentum: cuius tympani axiculus ferreus utrinque in cra&longs;si ferri catillo uer&longs;a&shy;<lb/>tur: in quo tympano catena inuoluta &longs;itulis aquas haurit: quas plenas iuxta <lb/>uen&aelig; <expan abbr="tect&utilde;">tectum</expan> extracta peruehit &longs;uper axiculi &longs;upremi <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan>, ac &longs;emper tres <lb/>&longs;imul inuer&longs;as <expan abbr="aqu&atilde;">aquam</expan> effundere cogit in <expan abbr="labr&utilde;">labrum</expan> ex quo effluit in cuniculi cana&shy;<lb/>lem. </s>
  
  <s>Veruntamen talis machina minus e&longs;t utilis, qu&ograve;d, c&ugrave;m &longs;ine magno im&shy;<lb/>pendio con&longs;trui non po&longs;sit, paucas aquas efferat: &amp; quidem tardius, ut eti&shy;<lb/>am c&aelig;ter&aelig; machin&aelig; quibus plura &longs;unt tympana.</s></p><pb pagenum="131"/><p type="caption">
  
 <s>Veruntamen talis machina minus e&longs;t utilis, qu&ograve;d, c&ugrave;m &longs;ine magno im&shy;<lb/>pendio con&longs;trui non po&longs;sit, paucas aquas efferat: &amp; quidem tardius, ut eti&shy;<lb/>am c&aelig;ter&aelig; machin&aelig; quibus plura &longs;unt tympana.</s> <s>L<emph type="italics"/>oculamentum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xiculus infimus<emph.end type="italics"/> B. R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is <lb/>con&longs;tat minus<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>xiculus alter<emph.end type="italics"/> E. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum minus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>quod ex fu&longs;is constat maius<emph.end type="italics"/> G. A<emph type="italics"/>xiculus &longs;upremus<emph.end type="italics"/> H. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum maius<emph.end type="italics"/> I. <lb/>C<emph type="italics"/>atillus<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>irculus latus<emph.end type="italics"/> L. R<emph type="italics"/>eceptaculum<emph.end type="italics"/> M. T<emph type="italics"/>runcus quernus<emph.end type="italics"/> N. V<emph type="italics"/>ncus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> O. O<emph type="italics"/>rbiculus<emph.end type="italics"/> P. T<emph type="italics"/>ympanum &longs;uperius<emph.end type="italics"/> <expan abbr="q.">que</expan> F<emph type="italics"/>ibul&aelig;<emph.end type="italics"/> R. C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> S. <lb/>A<emph type="italics"/>nnuli<emph.end type="italics"/> T. S<emph type="italics"/>itul&aelig;<emph.end type="italics"/> V. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> X. L<emph type="italics"/>ibramentum &longs;iut tympanum inferius<emph.end type="italics"/> Y.</s></p><figure></figure><pb pagenum="132"/><p type="main">
 </p> 
 <pb pagenum="131"/> 
 <p type="caption"> 
  
 <s>L<emph type="italics"/>oculamentum<emph.end type="italics"/> A. A<emph type="italics"/>xiculus infimus<emph.end type="italics"/> B. R<emph type="italics"/>otula<emph.end type="italics"/> C. T<emph type="italics"/>ympanum quod ex fu&longs;is <lb/>con&longs;tat minus<emph.end type="italics"/> D. A<emph type="italics"/>xiculus alter<emph.end type="italics"/> E. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum minus<emph.end type="italics"/> F. T<emph type="italics"/>ympanum <lb/>quod ex fu&longs;is constat maius<emph.end type="italics"/> G. A<emph type="italics"/>xiculus &longs;upremus<emph.end type="italics"/> H. T<emph type="italics"/>ympanum dentatum maius<emph.end type="italics"/> I. <lb/>C<emph type="italics"/>atillus<emph.end type="italics"/> K. C<emph type="italics"/>irculus latus<emph.end type="italics"/> L. R<emph type="italics"/>eceptaculum<emph.end type="italics"/> M. T<emph type="italics"/>runcus quernus<emph.end type="italics"/> N. V<emph type="italics"/>ncus <lb/>ferreus<emph.end type="italics"/> O. O<emph type="italics"/>rbiculus<emph.end type="italics"/> P. T<emph type="italics"/>ympanum &longs;uperius<emph.end type="italics"/> <expan abbr="q.">que</expan> F<emph type="italics"/>ibul&aelig;<emph.end type="italics"/> R. C<emph type="italics"/>atena<emph.end type="italics"/> S. <lb/>A<emph type="italics"/>nnuli<emph.end type="italics"/> T. S<emph type="italics"/>itul&aelig;<emph.end type="italics"/> V. V<emph type="italics"/>ectis<emph.end type="italics"/> X. L<emph type="italics"/>ibramentum &longs;iut tympanum inferius<emph.end type="italics"/> Y.</s> 
 </p> 
 <figure></figure> 
 <pb pagenum="132"/> 
 <p type="main"> 
  
 <s>Altera i&longs;tius generis machina, paucis uerbis &agrave; Vitruuio de&longs;cripta, congi <lb/>ales &longs;itulas citius effert. </s> <s>Altera i&longs;tius generis machina, paucis uerbis &agrave; Vitruuio de&longs;cripta, congi <lb/>ales &longs;itulas citius effert. </s>
  
  
 <s>Atque propterea ad aquas ex puteis, in quos mult&aelig; <lb/>continenter influunt, hauriendas utilior e&longs;t qu&agrave;m prima: ea ferreo locula&shy;<lb/>mento tympani&longs;que carens habet circum axem ligneum rotam, qu&aelig; &agrave; calcan <lb/>tibus uer&longs;atur. </s> <s>Atque propterea ad aquas ex puteis, in quos mult&aelig; <lb/>continenter influunt, hauriendas utilior e&longs;t qu&agrave;m prima: ea ferreo locula&shy;<lb/>mento tympani&longs;que carens habet circum axem ligneum rotam, qu&aelig; &agrave; calcan <lb/>tibus uer&longs;atur. </s>
  
  
 <s>Axis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diu, qu&ograve;d careat tympano, durare non pote&longs;t: c&aelig;&shy;<lb/>teris prim&aelig; &longs;imilis e&longs;t, ni&longs;i quod duplicem habeat catenam ab illa diuer&longs;am. </s> <s>Axis <expan abbr="aut&etilde;">autem</expan> diu, qu&ograve;d careat tympano, durare non pote&longs;t: c&aelig;&shy;<lb/>teris prim&aelig; &longs;imilis e&longs;t, ni&longs;i quod duplicem habeat catenam ab illa diuer&longs;am. </s>
  
  <s><lb/>Fibulas autem in huius machin&aelig; axem, ut in aliarum <expan abbr="tympan&utilde;">tympanum</expan> infigere de&shy;<lb/>bet, quos alij &lon