Fabri, Honoré Tractatus physicus de motu locali 1646

author index 417 / 491      search

Secundò, per planum inclinatum tuncque si globus est, rotatur, quia
tollitur æquilibrium.

Tertiò, ita dimittitur globus, vt primò per manum quasi decliuem ca­
dat, tuncque similiter rotatur propter eandem rationem.

Quartò, dimittitur funependulum, & tunc descendit per arcum.

Quintò, dimittitur cylindrus, cuius altera extremitas nititur solo, &
tunc descendit etiam per arcum.

Sextò, dimittitur baculus; sed inæqualiter, ita vt altera eius extremitas
cadat, antequam alia dimittatur, & tunc etiam circumagitur baculus; sed
hæc sunt facilis.

Theorema 5.

Aliquotâ mobile proiectum excipitur manu multis modis.

Primò, firma & fixa manu, in quam cadit eodem modo, quo caderet
in parietem, vt patet.

Secundò, manu repellente, tunque est maior ictus.

Tertiò, manu sensim subsidente, vt fallat ictum; sic lapidem sursum
proiectum cadentem ita excipimus manu, immò & maiorem globum,
vt vix vllum ictum sentiamus; quod vt fiat, manus retroagi debet, non
quidem pari velocitate cum globo, sed paulò tardiore motu, vt scilicet
modicum impetum imprimat globus; si enim manus pari velocitate
moueretur, nullum prorsus impetum imprimeret globus; si verò non
moueretur, sed omninò manus quiesceret, maximum ictum exceptus
globus infligeret; si verò moueatur sed paulò tardius aliquid impetus
imprimetur singulis instantibus, donec tandem totus ictus extingua­
tur; adde quod mollities manus ad extinguendum ictum potissimum
confert; analogiam habes in lana, quæ tormentorum vim penitus
eneruat.

Quartò, vt longiùs repellatur pila, secundus modus adhiberi debet
eritque motus mixtus ex directo & reflexo.

Theorema 6.

Explicari possunt omnia phœnomena tractionis.

Primò, trahitur mobile per productionem impetus; nec enim po­
tentia motrix, quæ reuerâ causa est tractionis, quidquam aliud produce­
re potest; præterea quod trahitur, verè mouetur; igitur per impetum,
sic differt tractio à mera detentione, de qua suprà.

Secundò, hinc tractio est actio potentiæ motricis, qua mobile ipsum
propiùs accedit ad motorem; nam motor ad se trahit mobile; igitur
mobile accedit ad motorem: quod tantùm dictum sit de tractione di­
recta; nam per reflexam, ipse motor ad mobile accedit, de qua
infrà.

Tertiò, quando trahitur aliquod mobile, impetus producitur in om­
nibus illius partibus; probatur, quia omnes mouentur; igitur omnes
recipiunt impetum. Secundò, quia si tantùm in vna produci impetum