| Agricola, Georgius De re metallica 1556 |
|
405
At præses ossicinæ æs secundum diuersas argenti portiones, quæ in eius
centumpondio insunt, cum plumbo temperet, sine quo argentum ab ære se
parari non potest. Si mediocris argenti portio inerit in ære, id quadrifariam
temperet. Etenim si in tribus quartis centumpondij æris partibus argenti se
libra, uel selibra & sicilicus, uel selibra & semuncia, uel selibra & semuncia et
sicilicus non fuerint, tum diuitis plumbi, hoc est eius, à quo nondum argen
tum separatum sit, dimidium centumpondium, uel totum, uel totum & dimi
dium addat, ut in æris & plumbi mistura insit unum aliquod ex iam dictis argenti
ponderibus: quæ prima temperatura est: ad quam adijciat tantum plumbi depaupe
rati, uel spumæ argenti pondus, quantum ad hanc rem satis sit, ut ex his omnibus
panis confletur, qui in se contineat fere duo plumbi centumpondia. Quoniam uerò
ex spumæ argenti libris centum & triginta plerunque conficiuntur plumbi tantum
modo centum libræ, pro complemento spumæ argenti plus quam plumbi de
pauperati adijciat. Sed quia quatuor istiusmodi panes simul collocantur in
fornace, in qua argentum cum plumbo mistum ab ære secernitur, in tot pani
bus erunt æris tria, plumbi octo centumpondia. Sed plumbum cùm fuerit
ab ære secretum, pendat sex centumpondia: in quorum singulis argenti qua
drans & sere sicilicus insit. Eiusdem uerò argenti septunx, remaneat in æreis
panibus fathiscentibus, & in ea æris ac plumbi mistura, quam nostri spi
nas, non tam quod non careat aculeis, quam quod uilis, nominant. Sin au