Cardano, Girolamo Opus novum de proportionibus 1570

author index 248 / 291      search

Dixi quod in hipomochlio parua uarietas fit in motu: igitur à

leui causa magnum nauigium impellitur aut uariatur. Cum enim a
transfertur ad b, fit minima uarietas in e, igitur a parua poterit trans­

ferri, tum uero quod debuit transferri ad c, transfertur ad
d, nam motus ipse ab alia causa fit, uelut uento aut remis,
ita non est difficultas nisi propter motum aquæ, scilicet
ut tabula scindat illam. Ad hoc autem contulit illud
quod intra nauim prominet ut uectis rationem habeat,
& ob id facilius uerti.

Co^{m}.

Similiter uarietas in puppi exigua est causa magnæ
uarietatis in prora, quod autem potest fieri paucioribus
& faciliori modo id debet fieri, hac igitur causa in pup­
pi temonem constituere oportet seu guberna culum.

Cum autem impellatur à mari, necesse est, ut à latere excipiat
aquam ita ut tantum pendeat in unam partem, quantum nauis in
aduersam, nam si nauis non penderet, gubernaculum rectè dirige­

retur. Vt ergo ex duobus obliquis unum rectum constitui
tur, ita ex naui & gubernaculo, nam sint a b & c b & im­
pellatur ad d, impelletur per mediam lineam b e & non
per a b neque c b, igitur oportet temonem pendere ex ad
uerso inclinationis nauis. Est etiam alia ratio, quoniam
nauis securior redditur, nam quemadmodum quod in
medio est, facilius impellitur transuersim, quàm quod pendet in
contrarium, ita & in gubernaculo. Est & id ob necessitatem, quoni­
am motus aquæ plerumque est in partem, uelut & uentus ad la­
tus eius situs, secundum quem moueri debet nauis. Sicut igitur &
uela & malus inclinantur, ut motum directum efficiant, quia aliò
dirigitur nauis quam qui mouet uentus, ita de temone compara­
tione aquæ.

Propositio ducentesima prima.

Si duæ lineæ non secantes circuli peripheriam in unum punctum, ex
ea coëant, exterius necesse est illas peripheria contenta esse maiores.

LEMMA PRIMVM.

Si fuerit proportio primi ad secundum maior quàm tertij ad
quartum, erit primi ad tertium maior quàm secundi ad quartum.

Co^{m}.

Quamuis hoc demonstretur à Campano, quia

tamen facile est hic adijcietur. Sit igitur maior a
ad b quam c ad d, dico maiorem esse a ad c quam


b ad d, quia enim maior est a ad b quam c ad d fiat e ad b ut c ad e

eritque e minus quam a, e igitur ad c ut b ad d sed maior a ad c quam
e ad e igitur maior a ad c quam b ad d.