Archimedes Texts

5
vertes globi vitrei cum appenso plumbo gravitatem augeri; cu
jus incrementum indicabitur ab addito in oppositâ lance pon
dere ad constituendum æquilibrium. Cùm itaque idem maneat
vitrum, idémque plumbum, & nulla facta sit alicujus gravita
tis accessio, illud unum superest, quòd aör rarus intrà globum
conclusus levior, quàm idem aör, aperto tubulo, sibi restitu
tus, plus elidit gravitatis plumbi & vitri; atque moles compo
sita ex plumbo, vitro, & aëre raro, secundùm speciem levior
est, quàm moles ex plumbo, vitro, & aëre non raro. Aër igi
tur intra aquam ita levis est, ut aliquid gravitatis imminuat:
Nam si globum eundem ex aquâ extractum, omni aëre exclu
so, aquâ repleveris, & iterum eodem plumbo adjecto ejusdem
gravitatem intrà aquam examinaveris, illam adhuc majorem
deprehendes; quia scilicet nulla levitas aöris adest, quæ ali
quam deterat gravitatem, sed illa solùm perire videtur, quam
infert discrimen gravitatum secundùm speciem, ut ex Hy
drostaticis constat. Neque suspiceris hæc gravitatum incre
menta oriri ex aquâ subeunte per apertum tubulum, cùm aër
assumptam ex calore raritatem abjicit, se in naturalem suam
molem restituens, sivè, aëre prorsus excluso, ex aquæ globum
implentis gravitate. Si enim vitrum aliud aut nullius, aut mo
dicissimæ aquæ capax, sed ejusdem in aëre ponderis cum as
sumpto globo, similiter in aquâ expendas, eandem invenies
gravitatem, sive multâ, sive modicâ aquâ repletum fuerit.
Non igitur aqua intrà aquam gravitatem auget.

Sed illud, ut reliqua sileam, non leviter suadere potest cor
pora suis nutibus non deorsum tantùm, sed etiam sursum co
nari, quod mihi haud ita pridem aliud investiganti contigit
observare. Cum enim animadvertissem aliquando, quàm dis
par esset gravitas aquæ dimidiam situlam implentis, si illa in su
perficie horizontali libraret sese, ac quandò supposita ligneo
globo firmiter cum superiore tigillo cohærenti altiùs ad latera
assurgebat locum globo concedens, quem tamen non sustine
bat; subiit animum cupido tentandi, an bubula vesica inflata
transversis virgulis infra vasis labra depressa ita, ut eam aqua
circumplecteretur, vim haberet pariter augendi momenta gra
vitatis; aquam siquidem cogebat assurgere ad altitudinem ma
jorem perpendicularem, ac quandò, vesicâ liberè innatante,