Archimedes Texts

172

Restat de malis & morbis metallicorum ac de modis quibus sibi ab ipsis
cauere possunt: nam semper maiorem rationem ualetudinis sustentandæ,
quàm lucri faciendi habere conuenit, ut liberè munerib. corporis fungi pos
simus. Eorum aut malorum alia affligunt artus, alia lædunt pulmones, par
tim oculos, quæ dam denique homines interimunt. Aqua in quibus puteis
inest multa & frigidior crura uitiare solet: etenim frigus est inimicum neruis.
Sed fossores ad eam rem satis altos perones sibi comparent, qui crura tuean
tur ab aquarum frigore: cui consilio qui non paruerit, is magno afficietur in
commodo ualetudinis: præsertim cùm uixerit ad senectutem. Contra uerò a
liquæ fodinæ adeo siccæ sunt, ut prorsus aqua careant: quæ ariditas maius
etiam malum dat operarijs: siquidem puluis, qui cietur & agitatur fossioni
bus, penetrans in asperam usque arteriam & pulmones, parit difficultatem an
helitus & uitium, quod ἀ̄σθμα Græci nominant. Quod si uim corrodendi
habuerit, pulmones exulcerat, & tabem ingignit in corporibus: hinc in me
tallis Carpati montis inuentæ sunt mulieres, quæ septem uiris nupserunt: quos
omnes dira illa tabes immatura morte affecit. Aldebergi certe in Misena in
fodinis reperitur pompholyx nigra, quæ usque ad ossa exedit uulnera, & ul
cera. Ferrum quoque corrodit: atque ob id claui earum casarum omnes sunt li
gnei. Quin etiam cadmiæ quoddam genus est quod operariorum pedes, a
quis madidos, itemque manus exedit: pulmones & oculos lædit. Fodientes
igitur sibi non modo perones comparent, sed chirothecas etiam ad cubitum
usque altas: & uesicas laxas illigent faciei. Per has enim puluis neque trahetur ad
arteriam & pulmones, nec in oculos inuolabit: non dissimiliter apud Roma
nos sibi cauebant minij confectores, ne puluerem eius lethalem haurirent.
Tum difficultatem anhelitus parit aer immobilis manens tam in puteo quàm
in cuniculo: cui malo remedia sunt machinæ spiritales, quas paulò antè ex
posui. Sed est aliud malum magis pestiferum, quodque homini mox affert
necem: in quibus puteis, uel fossis latentibus, uel cuniculis duricies saxorum
igni frangitur, in his aer inficitur ueneno: siquidem uenæ & uenulæ commis
suræque saxorum exhalant subtile quoddam uirus, ignis ui expressum ex re
bus metallicis alijsque fossilibus: quod ipsum cum fumo subleuatur, non ali
ter ac pompholyx, quæ in officinis, in quibus uenæ metallicæ excoquuntur,
ad superiorem parietis partem adhærescit: id si ex terra euolare nequiuerit,
sed deciderit in lacunas, atque eis innatauerit, periculum conflare solet. Etenim
si quando aqua iactu lapidis aut alterius rei commota fuerit, rursus ex ipsis la
cunis euolat: itaque spiritu ductum homines inficit: sed idem magis efficit fu
mus igni nondum extincto. Corpora autem animantium isto ueneno infe
cta plerunque continuo turgescunt, & omnem motum ac sensum amittunt,
sineque dolore intereunt. Homines etiam ex puteis scalarum gradibus ascen
dentes, ubi uirus incrementum sumpserit, rursus in eos decidunt: quia ma
nus non faciunt suum officium globosæque & rotundæ ipsis uidentur esse, i
temque pedes. Aut si bona fortuna parumper læsi ex his malis euaserint, palli
di sunt & similes mortuorum. Itaque tunc nemo in eam ipsam fodinam uel in
proximas descendat: aut si fuerit in eis, ascendat ocyus. Prouidi certè soler
tesque fossores die Veneris ad uesperam incendunt struem lignorum: nec ante