Archimedes Texts

154
dat à dextra parte, et circumuoluatur h cochleę rediens ad sinistram
ibique descendens connectatur trochleæ in inferiori in o, cuius imæ
parti annectatur pondus remorans in imo annexum parte troch
leæ p. Cum ergo trahitur n trochlea, trahitur funis adeò ut pon
dus m, tandem ascendat cum trochlea l prope k: quia ergo in duo
decim horis pondus m descenderet per k l funem reuolutionibus
circa d rotam dicamus uiginti, ergo si debet descendere à k ad l, per
funem duplicatam k l cum ipsam necesse sit obequitantem d reuo
lutionibus quadraginta circumuolui d, nam tota o h n d m g l k lon
gè maior est duplo k l, necesse est m descendere tardius quàm in du
plo temporis, quo descenderet per rectum funem k l, quod erat de
monstrandum. Et hanc appendicem uidi apud Cæsarem Odonum
Apulum medicum, uirum elegantem lepidique ingenij. Memento
uerò quod ubi orbiculi non cederent funi, uel quia duriores in cir
cumuolutione, uel quia latius exciperent illum reduplicato fune
circa illos omnin o circumducuntur, sed difficilius ideò egent gra
uiori pondere.

Propositio centesima quinquagesima septima.

Horologiorum molarium rationem ostendere.

Co^{m}.

Sunt horum duo genera primum, & anti

quius licet multo posterius eo quod pon
deribus ducitur, quod funiculo ex intesti
nis ouium seu fidibus liræ agitur. Sit igitur
axis f k erectus super plano, cui per longum
coniuncta mola multiplicis spiræ in fine, cu
ius c annectatur ferreo circulo, qui habeatur loco capsulæ b c, quæ
circumuolui possit: huic circunductus funis d e multipliciter in pun
cto g, sit autem e h in modum pyramidis sensim in acutum, sed non
ualde per spiram exculptam desinentis, cui rota in uertice inserta den
siculo, & uertatur h e, colligens funiculum tractum in spira uersus
apicem: unde funiculus circumuoluet b g d, capsulam uersus c, trahet
ergo molam, & constringet uiolenter quantum fert longitudo funis
quæ circumuolui potest a b e ad h: & cum trahitur in d eremittitur,
non potest mola statim retrahere reluctantibus denticulis h l rotæ,
& alijs quæ implicantur curriculo m, a igitur mola constructa uio
lenter mouet b g d, capsulam motu contrario à c in d & in g & in b,
quare funis d e trahitur, & trahit e h illum circumuoluendo contra
rio motu priori, is mouet denticulo rotam h l, illa per curriculum in
aliam rotam, & sic deinceps donec tempus moueatur, & rota indicis.
Hic adest capsula, & quod circumuertitur à claue non est axis molę
sed extra molam, scilicet e h. Et quoniam hac ratione quanto mola a