Casati, Paolo Mechanica 1684

author index 154 / 815      search

138
buitur, quia id illa gignit, quod proximè motus consequitur,
& ad motum efficiendum natura destinavit. Quid? quòd mo­
tui per se, quia ex alio in alium locum continuata migratio est,
efficientiam ægrè tribuere possumus: quippe qui, cum in
fluxione consistat, ita ut locus loco, seu potius, ut scholæ lo­
quuntur, Ubicatio Ubicationi, priori scilicet pereunti succedat
posterior æquè fugax, inferioris notæ censendus est quàm im­
petus naturâ suâ aliquandiù permanens: labentia enim stanti­
bus deteriora esse, cæteris paribus, quis neget? effectum au­
tem causâ præstabiliorem esse non posse ipsa originis notio sua­
det, ne quid effectus habeat, quod non acceperit, aut aliquid
causa dederit, quo ipsa careret. Non igitur impetum motus,
sed motum impetus efficit.

Porrò cum definitas ad agendum vires unaquæque causa ob­
tineat, certa est impetûs mensura, quæ cum innatâ movendi
facultate ita adæquatur, ut eo quasi termino circumscripta cen­
senda sit potentia movens, nec unquam validiore conatu possit
se ipsa urgere; si tamen omnem impetum antecedente motu as­
sumptum mente secernas. Et quidem omne animal (quippe
cui inest appetitio & declinatio naturalis ejus, quod naturæ ac­
commodatum est, aut infensum) non semper universam illam
impetûs mensuram exequitur, sed ut vult, ita utitur motu sui
corporis, quem aucto aut diminuto impetu modò intendit, mo­
dò remittit, pro ut interiore motu, rerumque appetitu simula­
tur. Contrà verò inanimum non suo arbitrio motûs intentio­
nem moderatur, sed naturæ juribus obsequens nihil prætermit­
tit impetûs, & quantum eniti potest, opportunum in locum, si­
bique à naturâ constitutum, contendit. Cave tamen existimes
parem esse lapidis ejusdem, & in aëre, & in aquâ descendentis
impetum: natura scilicet ex medio dividendo, in quo perficien­
dus est motus, metitur impetûs modum.

Sed quoniam non pauca sunt, quæ motui sæpè adversantur,
hinc est non semper eandem esse corporis se moventis velocita­
tem, quamvis pari impetu producto connitatur: deteritur nimi­
rum tantum impetus, quantum satis est ad impedimentum sub­
movendum. Sivè enim objectum corpus propellendum sit, sivè
medij particulæ locum ægrè dantes divellendæ aut compri­
mendæ sint, sivè connexam molem pariter rapi oporteat, sivè