| Fabri, Honoré Dialogi physici in quibus de motu terrae disputatur 1665 | ||||||
|
130
globo vides, inter Gibbum Africæ, extremumque Brasiliæ promontorium
coërceri, vnde intumescat assurgatque cum impetu, necesse est, adver
sùs oppositam sibi, quasi aggerem, Guineæ oram.
Augustin. Non est dubium, quin æstus linea ad tem hanc multùm, ne
dicam totum conferat; nondum tamen satis capio, vnde & quomodò
hæc linea statuatur potiùs quàm alia; hac enim semel supposita, inde
facilè deducam, vtrùm magnus, an parvus æstus sit, in data quali
bet ora.
Antim. Rem acu tetigisti; hæc enim linea æstus, seu cursus aquarum,
quem si paulò vehementior sit & contractior, Eurippum vocant, ab ea
dem causa procedit, à qua æstus ipse, vel aquarum elevatio; scilicet ab in
æquali aëris pressione, & inæquali nisu; itaque ex pluribus capitibus hæc
linea æstus determinari potest. Primò, in præmissa hypothesi solus esset
aquarum motus ab ortu in occasum, vt jam supra dictum est; nempe ille
idem pressionis nisus semper duraret, & tantus esset aquarum tumor,
sub vno Meridiano, quantus sub alio, sub eodem scilicet Parallelo; at
posita tali superficie terræ qualis modò est, in singulis ferè punctis ejus
dem Paralleli, mutatur nisus; quia mutatur illius causa; diversa est enim
arcuum vtilium ratio; hinc diversa linea sequitur; si enim æqualis sit
nisus ab Austro; Aquilone & Ortu, & minor, aut nullus ab occasu, in
occasum linea motus ibit; si æqualis ab Austro, Occasu & Ortu, & mi
nor in Aquilone, ad Aquilonem ibit; atque ita de aliis; & cùm infinitæ
sint combinationes nisuum, vt sunt infinitæ diversarum pressionum,
etiam sub eodem Parallelo, quia infinitæ-mutationes superficierum
ex arcubus vtilibus constantium, tum in magnitudine, tum in situ,
inde sequitur infinitas esse posse, ac reverà esse lineas æstus, quæ ex
diverso nisu nascuntur: Primum igitur caput, ex quo talis linea statui
tur, est talis ratio nisus, seu pressionis. Secundò à quibusdam locorum
angustiis petitur, seu maris seu freti, quod secundùm talem vel talem
lineam excurrit; cùm enim aqua pressionis vi extrudatur, & continen
tis vtrimque aggeres aquam contineant, quid mirum, si per freta
currat, atque adeò ab alveo freti linea æstus determinetur. Tertiò, Si
vtrimque vis pressionis in vtrumque freti ostium aquam intrudat, in
tra fretum æstus concurrent. Quartò, quando æstus valdè obliquè in
cidit in aliquam oram, non reflectitur, sed ipsam oram præterlabitur;
immò si ipsa hora ad modum sinus cavi est, æstus semiorbe peracto, ver
sùs eam partem, vnde venerat, declinat; hinc mutatio lineæ: ad hoc ca
put revoca reflexionem. Quintò, Æstus alterius maris ex angustis fauci
bus erumpens, & in alium incidens, lineam mutat; nempe ex vtroque qui
dam motus mixtus resultat, ac proinde nova linea.
Augustin. Cuncta hæc in rem hanc optimè quadrant: quare nihil aliud
restat, nisi vt fidelis & accurata Marini æstus historia describatur, vt scia
mus quænam sit linea æstus in qualibet ora; Tu verò me tibi summopere
obstringeres, si aliquot exempla breviter afferres, quibus ea, quæ dixisti,
meliùs constarent.