Monantheuil, Henri de Aristotelis Mechanica 1599
author indexprevious page141 / 252next page
 show/hide xml  show page   search  

101
initium est motus. Plurimum itaque confert ad motus facilitatem,
vt tum axis, tum rota intus sint læuißima, vnde aurigæ axungia
( quæ inde nomen traxit ) ipsa inungunt.

Quod parua sui.] Prima causa est facilitatis motus super plano
in rotundis de modico contactu in omni sui positione. Contactus
enim multa parte sui facit hærere, & simul esse ea, quæ sese sic con­
tingunt, & quidem tantò magis, quantò maior est hic contactus.
quò igitur erit minor, eò minus hærere, citiusque diuelli faciet. Mul­
ta autem præter rotunda vt triangulum æquilaterum, & tetraë­
dron planum in puncto contingere possunt, sed non in omni sui posi­
tione, vt cum secundum vnam sui aream superiacent: at rotunda
siue sphæra sit, siue circulus planum in vno puncto quouis modo se­
cundum curuaturam posita attingunt. quod demonstratum est de
illo quidem à Theodos. prop. 2. lib. 1. de Sphær. de hoc vero ab Eucli­
de prop. 16. lib. 3.

Et quia non off.] Secunda causa est de occursantibus, quæ
rursus cum minimam partem rotundorum attingant, & atterant,
minus impediunt, quam quæ plus attingunt, pluribusque occursant.

Distat enim angulus.] Cum rotundum incumbit plano ad
omnes rectas à quibus tangitur in ipso plano angulos facit contin­
gentiæ, quorum singuli quia sunt minores quouis acuto angulo re­
ctilineo, vt est demonstratum prop. 16. lib. 3. procliues sunt maxime
ad motum. Latus enim curuum anguli vnius contactus semotum
quidem est à plano: sed parum propter anguli angustiam. Et sic non
offensat, & proximum est casui. Hinc etiam vna causa colligi po­
test, cur rotunda maiora facilius moueantur minoribus, quod
angulos sui contactus tantò acutiores faciunt: quantò sunt maiora,
vt in libello nostro de angulo contactus demonstrauimus.

At si rectilineum esset.] Difficultas motus in mobili pendet
ab eius internis aut externis. Interna est naturalis cuiusque propensio,
qua extra locum existens, si liberum sinatur mobile, ad eum per se fe­
ratur. Atque vt ibi vi retineatur, eò tamen quodam motu occulto
tendit, vt graue deorsum, leue sursum, & semper secundum rectam
perpendicularem in qua est centrum grauitatis mobilis: aliò nun­
quam, nisi vi contraria nixus ille vincatur, vt cum graue sursum:
aut leue deorsum: aut vtrumque ad latera propellitur. Itaque prima