Casati, Paolo Mechanica 1684
author indexprevious page469 / 815next page
 show/hide xml  show page   search

453
moliri, quo & facile uteremur, & aliquod laboris compen­
dium inveniremus.

Ratione suæ longitudinis ad unum aliquod vectis genus re­
ferendus est remus, ad cujus caput applicatur potentia, videli­
cet remex; extrema palmula immergitur aquæ, & circa me­
dium innititur scalmo: sed aquæ ne? an scalmo? ratio fulcri
conveniat, disputatur. Si Aristoteles audiendus esset mechan.
quæst. 4. hypomochlion fit scalmus, stat enim ille, pondus verò mare
est, quod propellit remus, vectem autem movens ipse est remex. Id
quidem verum esset, si quis anchoris nondum solutis, & stante
navi, adumbratâ ad speciem remigatione se exerceret; nil enim
præstaret præter aquarum impulsionem. Cæterùm nautæ re­
morum pulsu non aquam verberare, sed navim impellere con­
tendunt. Igitur aqua, cui remi palmula immergitur, divisio­
ni resistens, atque impediens motum palmulæ, hypomochlij,
cui vectis, hoc est remus, innititur, rationem habet; navis ve­
rò ipsa, quæ promovetur, quatenus est scalmo conjuncta, uti­
que est pondus, ex cujus movendi, non ex aquæ repellendæ
difficultate æstimandus est nautarum labor: alioquin eodem
remo, qui scalmo similiter insisteret, æqualis labor esset, sive
actuarium, sive corbitam impellere oporteat; pari siquidem
aquæ occurrit utrobique palmula. Manifestum est igitur pon­
dus vecte promovendum navim esse, non aquam, ac propterea
hypomochlij vices aquam subire, adeóque remum censendum
esse vectem secundi generis, cujus extremitates potentia &
fulcrum occupant.

Hinc est aliquod semper haberi laboris compendium, pon­
deris enim motus, qui vecte perficitur, minor est motu poten­
tiæ remi capiti applicatæ, illud enim minùs, hæc magis ab hy­
pomochlio distat. Motus, inquam, qui vecte perficitur, mi­
nor est motu potentiæ; fieri enim contingit, ut vi impressi im­
petûs, etiam cessante remigis impulsione, navis promoveatur,
adeò ut pro ratione impetûs multo major sit navis motus, quàm
potentiæ impellentis. Verum hoc non ex vecte ob idipsum,
quia vectis est, oritur, sed quia navis innatans aquæ non eam
invenit à corpore fluido resistentiam, quam cæteroqui ex mu­
tuo tritu inveniunt pondera corpori solido insistentia, etiamsi
vecte horizontaliter moveantur; ac proinde impressus impetus,