Archimedes Texts

Iam primum hoc experimenta docent. Nam
si gladium persico infigas, & illud suspendas
manu, baculóque percutias gladium, non solùm
persicum, sed & nucleum leui ictu diuides:
hoc enim sæpius expertus sum. Quinetiam fe
runt, crure bouis (osse scilicet) paleæ cumulo
superimposito: inde ossi superposita securi:
icta securi fasciculo paleæ os ipsum confrin
gi: quod verum esse etsi mirum sit, constat
tamen tremulo ictu validissimam vim inesse.
Quærendum igitur quam ob causam Ratio,
vt mihi videtur, altera harum est, vel ambæ.
Prima, quod si tabulæ solidæ superstet quod
percutitur, resistente tabula densius redditur
quod percutitur, & pars ipsa quæ ictum ex
cipit: quare ictui minimè cedit, densum enim
quò densius est, eò difficilius diuiditur: at si
molli strato, vt lectulo, aut paleæ, aut nulli rei
penitus incumbat, non densari potest, sed de
hiscit atque fatiscit. Ob hoc quæ sicca sunt, sic
faciliùs diuiduntur. Causa alia est, quòd in
tremulo ictu redit quod percutitur, nondum
finito priore ictu: quare si redire debet altero
ictu manente, quod percutitur omninò diuidi
necesse est. Ob id si longus sit gladius, vehe

mentius repercutitur & congeminabitur ictus,
quare faciliùs diuidetur. Quòd si latior sit
gladius artificiosè formatus, & ictus in extre
mo, vehementer repercutietur, quia multum
excipit aëre, ideóque durissima diuidet. Alia
ratione barbari gladios incuruos fingunt, in
quorum dorso cauitas est, in quam argentum
viuum imponunt, quod dum iuxta capulum
subsidet, leuissimum ensem reddit: cum des
cendit, grauitate ac celeritate adeò ictus adau

get, vt si acies firma sit, arma diuidat. Neque
hoc ensis genere, si modò robur vtenti adsit,
& chalybs durus ac tenax, violentius quic
quam ad hominum vsum potest excogitari.
Inde serræ ratio deducta. Fit hæc, vt cuique no
tum est, alternatis dentibus. Diuidit autem hac
ratione: nam produci possunt atque extendi quæ
cunque rationem cognitam habent. In illa
igitur partes duæ sunt, inanis & solida. Solida
inflecti solet. Duo igitur dubitatione digna
videntur: alterum, cur inane impetum addat:
reliquum, cur obliquitas ad celeritatem scin
dendi multum conferat. Inde videbimus, cur
& quam longiores & tenuiores dentes, ac ra
riores fiant: quandoque autem crassiores, spis
siores, & breuiores, vt in lima: nam lima est
serra, breuibus frequentibus & obtusioribus
dentibus prædita: vt serra lima est, longis, ra
ris & acutis dentibus elaborata. Atque in vtro
que genere est discrimen: nam serra serra est

rarior & acutior, & lima lima dentes habet
magis obtusos, frequentiores & breuiores.
Simul etiam illud considerandum, an hæc se
consequantur, scilicet gratia exempli, breues
& frequentes, & obtusi dentes, an verò alia
alium finem habeant. Videntur igitur primum
inanitatis illius tria esse commoda Primum,
quòd impetum acquirat casu: nam aër (vt do
cuimus (motum cit & adiuuat: fit enim casus
per inane, & impetus augetur. Secundum,
quòd ferrum refrigeretur. Nam ferrum si
vndique claudatur, incalescit, dum incales
cit, molle redditur & flectitur, vímque totam
amittit. Tertium, quòd ea diuisione dentes
obliqui fieri possunt. Quòd si integrum ma
neat, nec obliquitas illa admitti poterit: nec
si admittatur, ad vsum perduci: & si perducatur,
manere nequeat. Obliquitatis verò duo sunt
commoda: alterum, vt scobi puteat exitus, re
liquum vt dentes faciliùs diducantur latiore
scissura. Nam si scissura latior sit ob dentium
magnitudinem, attamen difficulter serra mo
uebitur, scissura arctè dentes amplectente.
Est & aliud commodum, quòd non adeò ser
ra calescat. Vbi igitur molle est quod scindi
tur, raris dentibus & acutis longioribúsque ac
obliquis mult vtemur. Vbi prædurum lignum,
serra breues habebit dentes, minúsque acutos
tum frequentiores & minus obliquos. Si ve
rò ferrum secare expediat, dentibus opus erit
crassioribus ne rumpantur, atque breuioribus
tum rectioribus. Sed quia tales exiguum opus

ac serò perficiunt, frequentes efficimus. Et
hoc (vt dixi) genus serræ, lima vocatur. Magis
autem in chalybe hæc obseruanda erunt.
Grauitas etiam in his magis necessaria est.
Leuitas in serra, nam in ea celeritatem quæ
rimus. Quæcunque igitur rara, longa, acuta,
obliqua, leuia, in mollibus meliora. Tot igi

tur tantáque sunt inanitatis & obliquitatis in
serris commoda. Sed in lima, cùm (vt dixi)
paruo labore ducatur, dentes secundum lati
tudinem multiplices fecerunt. Sæpius enim
repetitum est, quæ breui finem assequuntur,
viribus maioribus indigere: quæ viribus in
digent exiguis longius tempus exposcere.
Fiunt & in hoc genere limæ surdæ, quoniam
tenuissimæ, & aqua separationis imbuuntur.
Aqua sectionem iuuat, & strepitum minuit.
Verùm optimæ ex his forcipis formam refe
runt: vix enim fieri potest, vt quæ liberè su
perducitur strepitum non edat. Astricta verò
hoc modo cum non subsiliat vel rodendo, vel
incidendo absque strepitu secat.