| Cardano, Girolamo De subtilitate 1663 | ||||||
|
703
sibi detrahere titulum immeritum, ne me
ritum aliis reddere cogeretur. Inde subiicit
tot Græca verba, vt passim: quæ quorsum,
cùm conuersa habeantur. Si enim non erra
runt interpretes, ad quid puerilis hæc osten
tatio? si errarunt, vbi admones? Licet tri
bus in casibus Græca miscere libris, vel cum
Latina non habentur, id tam rarò facit, vt
vix duobus, aut tribus locis è plusquam bis
millibus Græcis auctoritatibus citatis, vt
existimare quisque possit eum, nec illius
linguæ peritiam vllam habere: nam quis
nesciat vel simplici opera anagnostæ, quæ
Latinæ leguntur transcribere, ex codice
Græco ei respondente? Vel vbi lis est in le
ctione, vel dictione, vel sensu, quomodo
nos in contradicentibus id facere sæpiùs co
acti sumus, quàm voluimus: hîc nulla ap
paret lis. Vel cùm res adeò grauis est, vt
vereamur, ne quis interpretatione maiorem
emphasim addiderit, qua ratione in libello
de Animi immortalitate, etiam id facere
necessarium fuit. Cæterùm in aliis si quis
faciat, inepta ac puerili ambitione id fecis
se haud dubium est. Attamen dices. Fuch
sius fecit in suis Paradoxis, & tu in libris de
Sapientia? Sed vtriusque inuentum est, & ta
men vterque reprehensione dignus est. Ego
etiam reprehensus, & meritò: si contingat
denuò edere, intelligent homines, quod in
plerisque aliis, in quibus occasio talis conti
git, malle me iustè cedere, quàm iniustè re
niti. Vterque etiam nostrum ab hac inepta
ostentatione abstinuit: at nostra sepia dum
alij in senio sapere incipiunt, ipsa desipere
occipit.
259 Hic suo more nugatur nihil ad pro
positum, sed quæcunque legit, vel audiuit,
etiam ab aniculis omnia contulit in has
exercitationes. Si Hebræa composita, &
perfecta est, quid plus habet? num negat
præter diuersa nominum significata, diuer
sos pronuntiandi modos esse, atque tales vt
vnius verba ab alio pronunciari nequeant,
quæ de connexione adducit, non sunt vera,
aut non primæ causæ: sed vsus primum inde
linguæ lenitas. Latina enim vt plurimum in
fine accentum grauem habet, rotundát que
extremum dictionis. Quæ autem de mater
næ Italicæ compositione dicit, nescio an
somniauerit.
260 Ridicula est exprobratio ambitionis,
qui ipse non aliud agat, quàm gloriari hic de
antiquitate, saltem testes, vt crederemus ap
posuisset. Ridiculosius, quòd historiam de
Cairo (etiam eruditis adiicit)subtilem esse di
cat. Quasi ego historiam vrbium, non causam
magnitudinis earum, inter exempla subtili
tatis adduxerim.
261 Prohibentur hi à legibus Chri
stiani, & Mahumethi, vt olim à ciui
libus Romani, & Carthaginenses: ita vix
vnquam aliquid ad propositum. Constat
Gallos tuendæ libertatis causa id quandoque
egisse.
262 Sequutus sum authores, secutus sum
morem tabellionum, qui nomen etiam vsita
tum apponunt.
263 Declamat, quòd dixerim homi
nem ab homine plus differre, quàm à lupo
capram? Quid hoc est? vel de specie, vel de
moribus, vel de corpore intelligi potest: non
de specie, cùm iam sciamus lupum, & ca
pram specie differre, non hominem ab ho
mine: intelligendum est ergo vel de corpo
re, vel moribus, atque in vtroque verissimum
est. Sed pulchrum erat causam huius inue
nire, quam aliàs tradidisse memoriæ habe
mus. Inde inter Philosophos Theologus fit
repentè: & ex academia in sacrarium se con
fert, in quo ne vel momento persistere po
test. Raram hunc virum Mercurij constitu
tionem habere necesse est. Inde sublata tan
dem, quòd sæpè in animo habuit, omni re
rum naturali ratione: vt qui flagitiosè vi
uunt, cùm mors aduentat, omni spe salutis ad
id deuenit, quo non inclyti Theologi, sed in
sania verba, vt omnia dicat sola Dei volun
tate fieri. Quid ergo ædificat, vt domum ha
beat, studet, vt sciat, serit vt plantæ oriantur,
vxorem duxit, vt filios haberet? at omnibus
his nónne sufficiebat Dei voluntas? ô meræ
insaniæ caput, nugarum author: quis tan
dem vel mediocriter eruditus illum ferat? Sed
videat quò contradicendi studium transtu
lerit? Quod ad Darienis narrationem atti
net, nouimus alibique in libris de Rerum
varietate docuimus, vocantúrque Patago
nes: at Cæsarianus ille gigas, ex his esse
non poterat, quem Italia anno 1531. vi
dit, cùm nondum regio illa innotuisset Cæ
sari.
264 Nónne videt iam de causa ipsa con
stare? & eam conatur infringere. Quæ enim
causa facit, vt pars vna squaleat, altera viuat,
& luxuriet, eadem tum soli discrimen fœ
cundum aut sterilem faciunt, vt habitus in
colarum etiam ipsi diuersi sint.
268 Species non miscentur, vel est princi
pium, cuius oppositum tamen est euiden
tius in cane, alopeca, mula: vel debet
demonstrari. Ita sunt axiomata contentio
sorum. Quia tamen nihil ad nos quid re
fert?
269 Quærit meritò de auiculis, quæ cùm
breuis vitæ sint, maximè passeribus, non ta
men corpora earum inueniuntur? Respondeo
moriuntur omnes hyeme: & inueniuntur ali
quæ, præueniunt tamen animalia famelica
nostram incuriam: par est etiam in nidis pe
rire: at passerum nidis in foraminibus muro
rum inaccessis.
270 Non exteriorum, sed membrorum
principalium ratio habenda est.
272. 273 Mirus consensus veritatis: ra
tio qua ostendit non dari aurum potabile,
eadem est ad vnguem cum ea, qua & ego
in libro de Aqua, & æthere vsus sum, ad
declarandum aurum potabile fieri non pos
se. Porrò liber hic iam diu transmissus ad
Typographum, nondum tamen editus
est. Similiter de spiratione piscium, li
cet non exquisitè eisdem verbis fermè, ta
men iisdem argumentis contra eundem
Rondelletium scripsi in libris de Rerum
varietate, editis ante suas exercitationes.
Itaque si omnia tam fœliciter, nulli pòst
habendus esset suus liber. Sed casu benè inter
tot temerè scripta, vt contrà inter multa
benè, si quid temerè videntur, sicut illud, de