Archimedes Texts

684
pars non est terra neutro modo. Licet enim
sit in generato, est tanquam vas. Vas autem
naturæ modo, quòd vndique peruium est,
non artis. Indicio est, quòd in aqua sine ter
ra multa nascuntur, in terra sine aqua nihil
penitùs, & multò minùs, quàm in igne. Et
si genitum inferatur in eam, interit. Et hæc
est causa necessitatis mortis animalibus, &
stirpibus, cùm vas ipsum exinanitur. Terra
enim vtraque priuatione vitæ inepta omni
nò est, cùm & coloris cœlestis, & humidi
elementaris prorsus sit expers, adeò vt hac
ratione non mereatur elementum dici. Quod
libet igitur horum trium communi ratione
simplicitatis dicitur elementum: de aliis tri
bus, & non esse elementum, & esse, & maxi
mè esse dicitur. Veluti etiam terra genera
tionis principio non est elementum: ma
gnitudine vix est elementum, loco maximè
elementum. Hæc omnia sub illis paucis ver
bis non solùm continentur, sed & declarata
sunt in proximis verbis. Qui modus ac vis
cùm vbique seruetur, multis difficultatem
peperit cum admiratione, at ipse cùm non
assequeretur sensum, vel proprio ipsius testi
monio cur ausus est contradicere? tantámque
operam ludere? Hæc igitur pro omnibus aliis
dicta sint locis, in quibus ille contradictio
nes annotauit. Nam & Aristotelis phrasis
eum docere potuit, quæ simili arte constru
cta est, quàm si ex verbis solùm expendere
velis, nulla locus contradictione vacabit, nec
etiam in sacra pagina.

40 Simili lapsu cadit cùm proportio non
excessus debeat considerari, maioris autem
quantitatis portio eadem maior est. Suum
exemplum non est ad propositum.

42 Discrimen inter opinionem Aristo
telis & nostram, quod de fine agimus non
efficiente: atque hæc humilitas cursu aquæ
minuitur. Ita in natura factum est, vt quod
necessariò est, necesse potest, obice retunda
tur. Velut dentes necessarium erat crescere,
defecissent enim, nec longiores fieri, fuissent
enim inutiles, ideò crescentes atteruntur.
Aristoteles autem ponit causam efficien
tem. Fluuij omnes naturaliter ad meridiem
feruntur: syncerè quidam, alij per anfractus
alij præoccupant maris ingressum, quod ad
meridiem per se positum est, licet necesse sit
partes illius diuersas cœli plagas respicere.
Reflectuntur enim sæpè, à montibus, & val
libus circumaguntur.

43 Montes altissimi nullam ad altitudi
nem partis terræ vim habent.

44 Alia est ratio totius, alia partis. Si Sol
totam terram ambiret, & mediocriter posset
eam calefacere, tota esset aridior torrida,
quia aliunde auxilium non reciperet? si mi
nùs quàm mediocriter deterius ob frigus, &
aquas habitaretur, quàm Fimarchia ratione
eadem. At ille non assequitur pondus. Auxi
lium enim minimum ad resistendum, vt Ve
neti dicunt, plus potest, quàm validissima
causa, quæ adiuuet. Ob hoc natura tempera
uit corpus nostrum, non vniuersum effecit
temperatum.

45 Aqua quomodo in imò terræ sit, de
claraui in libris de Rerum Varietate: hîc
nego, & tamen vtrunque verum est: immi
sta enim manet nec fluitat. Itaque vaticina
tus est, quæ aliquando dicturus essem, dum
existimat recitare, quæ dixerim. Quod au
tem terra sit omnium fundamentum, Philo
sophi est, ideò non laboro. Cùm & verum
sit, & ipse per fas, nefásque profiteatur, se
Philosophum tueri.

46 Ego non intendo probare, quod fal
sum est, scilicet aquam non generari sub ter
ra? generatur enim, nec deficit aër, qui sen
sim trahitur: sed si generetur, non ascendit.
Quòd scripserim ibi pro eo, ostendit rustici
tatem importunitatémque suam, cum tam
breui factus per tot negotia editus, secundò
auctus, tertiò sit emendatus. Cauit, ne non
emendatus prius in publicam prodiret, vt
haberet, quod carperet. Sic quod non succu
ti ab aqua possit, assumit ad oppugnandum,
quod probare debet.

FIGVR. V. De aqua ascensu rem non
explicat nec causam, nam & aliter aqua as
cendit: non compressa, vt in primo libro,
quamobrem nec generaliter. Sed videamus
an rectè doceat causam ascensus aquæ in
montibus? Et patet, quod non, nam etiam
si mille libras aquæ superimponas, ne vncia
quidem altius digito, quàm ad libellam im
pulsa ascendet. Sic ille, qui prodegit quæ
cunque habuit Mediolani, deceptus hoc fal
so supposito. Nam ad hoc admisso, quis non
videt dari motum perpetuum, quem ille
sperabat. Hoc ostendit, virum hunc sophi
sticis peripateticorum rationibus aliorum
more insistentem, nugari contra eos, qui ex
perimentis, & machinis res didicerunt. At
aëre ista fieri possunt, vt in Heronis machi
na declaraui. Ita ista Aristotelici cum ad ex
perimenta se conferunt, seu cum medicis,
seu cum architectis aut mathematicis, aut
veris Philosophis, qui certis principiis insi
stunt, aut artificibus vani semper deprehen
duntur. Ecce vides hominem, & iudica: huc
vsque dum per machinas molitus est decla
rationes, & in vtrisque manifestè falsus
deprehenditur, quam fidem aliis adhi
bebis?

48 Astaboram, & Astanum, Mela, Pli
nius & Solinus cum Nilo eosdem esse vo
lunt. Vnde patet, quam calumniosè agat,
cum etiam parum intersit, nam fluuij oriun
tur, & occidunt, vt nihil sit perpetuum:
ideò in talibus soleo sequi vulgarem opi
nionem.

49 Dicit quod ego dico, littus boreale
necessariò est, id est, quòd boream respicit,
quandoquidem ipsemet fatetur ortum esse
vltra tropicum hyemalem. Vbi idem putat
esse tropicum, & circulum hyemalem, vt
disertè loquatur.

50 Mare non mittit fontes nisi salsos,
percolatur tamen aqua propè etiam tribus
cubitis, quæ dulcis est. Nec negauit ex mari
oriri flumina, sed omnia: necnon emergere
è terra, sed non posse vltra æquilibrium as
cendere. Ita verò fateor, difficile est cum lu
ctæ imperito luctari. Accipit vnam rem pro
alia fermè semper. Quæ redarguit, ne som
niaui quidem: quæ dixi, non attingit. Durum
videtur, & id iure solum aquas mistione
dulcescere, & aquas puteorum Mediola-