| Cardano, Girolamo De subtilitate 1663 | ||||||
|
665
fuerint, aliò per ventos tranferuntur, &
tunc autumnus ille ventosus est: vel quia
calor est siccior, & tunc pestifer est, ac
malarum ægritudinum causa. Super Africæ
montes igitur atque Æthiopiæ fieri possunt
niues, quoniam vapor eò altius rapi po
test, vt ob frigiditatem aëris cogatur, atque
ita congeletur, & in niues transeant. Ser
uatur autem parte Soli intacta, & inter ar
bores, & propter saxa. In Æthiopia autem
Australes partes montium, qui sunt in
parte Australi, à Sole, & Boreales Borea
lium, intactæ sunt à Sole, tum maximè cùm
accedit & procul est. Nix autem per se ob
aerem candidissima est: nigrior glacies, quòd
ex aqua fiat, in qua nullus prorsus est aër:
media grando, quæ ex aqua sit, sed ea quæ
ex vaporibus coacta est, ob id nec aëris
experte. Candida igitur grando minus fri
gida, & minoribus ventis fit, & humi
liore loco descendit. Cùm autem vapor
siccus, ac minimè aridus ascendat, quòd
rarius contingit, fit hiatus. Nam cùm ni
gram maculam in pictura feceris, & procul
statueris, videbitur macula hiatus, tene
bræ, ob coloris qui in hiatu, ac foramini
bus apparet, similitudinem. Sed vt ad niues
reuertar, cur plerunque æstate minus vi
dentur in cacumine, quàm in medio? Non
alia causa est, quàm quòd cacumen Soli ni
ues colliquanti exponitur: reliquæ partes
& maximè Soli aduersæ, ab eo tutæ sunt.
His visis nunc ostendamus primùm, cur
sub torrida zona partes aliquæ possint ha
bitari, quædam non. Habitantur partes vbi
fluuij sunt, vel vbi pluit. At quæ vtroque
præsidio carent, omninò non habitantur,
nisi pauca emporia, & ea sola, sine locis
vicinis, sine villis, atque etiam malè. Sed
cur hæ partes aridæ, illæ autem imbribus
humidæ? quærenda in his diligenter causa
est. Cùm igitur pluuia fieri debet (vt dictum
est) necesse est vaporem humidum manere.
Manet autem, quia non dissipatur à calore.
Apud nos autem non manet, aut rarò in æ
state, quia sensim ( vt dictum est ) exhau
ritur propter imbecillitatem Solis, & no
ctium breuitatem: at in torrida zona cùm
Sol superstat capiti, maxima vi ac con
fertim, maxima quantitas vaporum ob
Solis robur ascendit, quæ tum ob longi
tudinem noctis succedentis, tum ob mul
titudinem dissipari non potest: quare con
gregata in pluuiam descendit. Nam cùm
ignis non queat multam aquam, nisi lon
gissimo tempore dissipare, quid de vi So
lis, quæ longè in siccando igne inferior
est? Accedit quòd ob multitudinem atque
crassitiem vaporum, Solis radij penetrare
nequeunt, ob id solùm superiorum vapo
rum portio quædam consumitur, reliqua
tota manente, quæ per pluuiam descen
dit. Cùm vis Solis admodum robusta sit,
denuò rapitur quod decideat, aliquid
que accedit ex intimis terræ visceribus,
vel à mari, vel à fluminibus, vel à proxi
mis montibus. Vnde pluuia iterum eadem
die redit, & persæpe maior. Perseuerat au
tem alibi diebus 40. alibi 60. & alibi etiam
per tres menses integros: igitur ventos
validos abesse necesse est: absunt autem,
quia Sol robustus tenuem exhalationem
dissoluit, crassam autem non potest. Quòd
& si adsint venti, tam firma, ac stabilis
est pluuiæ ( vt dictum est ) generationis
causa, vt licet serenitas duos aut tres exci
piat dies, tamen illicò redit ad pluuias. So
le igitur capitibus superstante, ter aut qua
ter singulis diebus pluit in Æthiopia atque
India: nam sic vocantur partes terræ, ad
quas Sol perpendicularis, & è directò ad
uenit. Sed an vbique pluat, incertum est:
non enim essent loca deserta, arenosaque,
si vbique plueret: adsunt autem, non igi
tur vbique pluit. Non pluit igitur alicubi,
quia mare, & flumina, & montes procul
absunt. In montibus autem necessariò pluit,
aliter à calore Solis in arenam conuerteren
tur. Igitur vbi diutiùs. Sol moratur assidui
decidunt imbres: Sole recedente siccatur
terra, quia plus resoluitur, quàm trahatur:
quoniam calor est moderatus, & sensim tra
hit, & quod trahitur, dissoluitur: nam dis
sipatus vapor ac tenuis in aërem transit: at
que sic primò siccescit aër, inde ab aëre &
Sole terra.
Nix cur sine
fulgure, &
tonitru deci
dat causæ
tres.
Glaciei &
grandinis
differentia.
Pluuia &
nubes cur
semper vbi
Sol vertici
superstat.
Duo igitur contraria sub torrida zona ac
cidunt his, quæ in hac regione. Primum
quòd aduentu Solis pluuiæ generantur, re
cedente Sole siccatur terra: & ita æstas hu
mida est, hyems autem sicca. Hic autem æ
stas sicca est, & minimè pluuiosa, hyems au
tem pluuiosa, aut niuosa, & humida. Secun
dum, quod ex primo pendet, est: ex accessu
Solis fit hyems illis, nobis autem æstas: il
lis autem ex extremo recessu Solis æstas,
nobis autem hyems. Sed in insula. S. Thomæ
regis Lusitaniæ, sub æquinoctij circulo posi
ta, cùm Sol est in signis borealibus, flant
venti, Auster, Sirochus, & Garbinus voca
ti, qui pluuias adducunt: humidi enim sunt.
Boreas, Græcus, & Magister ( ita enim hos
ventos vocant ) non flant ibi, propterea il
lis duæ hyemes, cùm Sol est in æquinoctiis,
& superstat illorum capitibus: & à Martio
ad Augustum frigus cum ventis, tuncque
ver est. Cùm verò Sol est in australibus si
gnis, à Solstitio, id est, Decembri, Ianuario,
Februario, æstas. Dum etiam est in australi
bus ante solstitium, hyems longior est. Cuius
extrema pars, quòd pluuiis etiam abundet,
& tamen calidior sit, pro autumno habenda
est. Sic tempora contrario ordine disposita
sunt. Ver enim hyemem, autumnus æstatem
antecedit. Vbi verò pluuiæ non adsunt fre
quentes, motus Solis habita ratione octo an
ni tempora erunt. Ver geminum Sole ad æ
quinoctia accedente: ab eisdem autem re
cedente, duæ æstates. Rursus ad Solstitia ac
cedente autumni duo, quibus superatis toti
dem hyemes haud tamen frigidæ. Vbi autem
etiam aquæ propè sunt, & aër liber, quatuor
tantum tempora experiuntur: hyemes duas
sub æquinoctiis, atque inter illas duplex ver:
vt meritò, & temperatam, & felicem sub
æquinoctij circulo habitationem esse refe
rant. Quæ igitur in nostris regionibus eue
niunt, demonstratione non indigent: quæ
verò dicta sunt, & quæ in Æthiopia con
tingunt, vt circa solstitia fiant hyemes,