| Cardano, Girolamo De subtilitate 1663 | ||||||
|
656
causa molitus est: manifestum est, quòd
imaginatione, & fide conualuit. Illud mi
rum est, quòd si fraude fuit, præmium recu
sauit: neque enim videtur quorsum hæc
fraus, quæ præmium careat, infamia verò
res succedat, seu non succedat, haud mini
ma defutura sit? Ob id verisimilius est à dæ
mone sanatam esse: dæmonásque ipsos esse
ac vagari. Mira verò sunt quæ ad confirman
dam hanc opinionem recitantur à Plutar
cho in initio vitæ Simonis de Damone: item
de Pausania, Cleonicéque, Byzantia virgi.
ne, quam ille imprudens amatam occiderat:
tum à Plinio in septimo Epistolarum libro
de Phantasmate, quod in domo Athenis per
petuò videbatur: de pueris etiam quibus ca
pilli absque authore vllo præcisi erant. Rur
sus apud Suetonium in Caligula occiso, cuius
domus per multos annos ostentis inquietata
est, donec incendio absumpta fuit. Refert
M. Paulus Venetus, Tartaros (olim pars Scy
tharum, pars Parthorum nomine intellige
batur) adeò pollere dæmonum præstigiis, vt
tenebras cùm velint, & vbi velint inducant,
semélque à latronibus hac arte circumuen
tum, vix euasisse. Cui rei testis accedit vir
grauis Haitonus, in sua Sarmatarum histo
ria, qui prælio etiam inclinatam aciem
Tartarorum vexillarij præcantatione, dum
tenebras offunderet obscurissimas, resti
tutam & victricem factam litteris prodi
derit.
Dæmonas
esse, argumen
tis ab histo
ria sumptis
ostenditur.
Verùm omnibus historiis magis admira
bilem hîc subiiciam, quàm non semel, nec
paucis vicibus audiui à patre meo, Facio
Cardano, qui dæmonem se familiarem per
30. fermè annos habuisse confitebatur. De
mum cùm illius scripta requirerem, quòd
sæpius audieram, ita literis ac memoriæ man
datum inueni. Idibus Augusti, 1491. cùm
peregissem sacra hora diei 20. apparuerunt
de more septem viri, sericeis induti vestibus,
pallio quasi Græco, caligis ( vt videbatur)
purpureis, subuculæ thoracibus splendenti
bus ac rubentibus, vt è chermesino esse vi
derentur, forma augustiore, quàm commu
ni, & conspicua admodum. Nec tamen om
nes sic vestiti, sed duo, quos constabat esse
nobiliores inter ipsos: nam illorum alterum,
qui procerior erat & rubicundus, duo alij
sequebantur comites: alterum qui pallidior
esset ac minor corpore, tres alij. Ita om
nes septem erant. Capiti ne quid haberent
impositum, an nudum esset, scriptum non
reliquit. Ætas illis iuxta quadragesimum
annum, sed quæ nec trigesimum perferret.
Cùm interrogarentur, quinam essent, re
sponderunt, homines esse quasi aëreos, qui
& ipsi nascerentur, ac interirent: verùm vi
tam illorum nostra esse longè diuturniorem,
vt quæ ad annos 300. extenderentur. Inter
roganti de animæ immortalitate nostræ, ni
hil quòd cuique proprium esset, superesse
affirmarunt. Ipsos diuis esse coniunctiores
multò humano genere, sed tamen ab illis
infinito penè distare interuallo. Nec secus
illos nobis, aut beatiores esse, aut miserio
res, ac nos ipsis sumus belluis. Nihil late
re abditarum rerum, vt nec libros, aut pe
cunias: infimámque illorum colluuiem esse
genios virorum nobilissimorum, non secùs
ac homines vilissimos generosorum canum,
aut equorum educatores. Cúmque ipsi te
nuissimo essent corpore, nihil nobis com
modi, aut detrimenti posse afferre præter
spectra atque terrores, tum scientiam. Erant
alteri, qui minore erat corpore, 300. disci
puli, alteri 200. in publica academia. Vter
que enim eorum publicè profitebatur. Cùm
pater meus interrogasset, cur si thesauros
nossent, ipsi non reuelarent hominibus?
Responderunt, sancitum esse hoc priuata
lege maximis pœnis, ne quisquam hoc eis
communicet. Manserunt apud illum horis
plus quàm tribus: disputarunt autem inte
rim, rogante illo de causa mundi: qui pro
cerior erat, negabat Deum effecisse mun
dum ab æterno: contrà alter astruebat per
singula momenta ita Deum creare mundum,
vt si vel momento desisteret, protinus mun
dus ipse periret. Ad hoc ipse ex Auerrois di
sputationibus quædam adducebat, cùm liber
ille nondum inuentus esset. Referebat &
nomina quorundam librorum, quorum pars
inuenta, pars adhuc latitat. Atque hi om
nes tamen Auerrois erant: ille verò palàm
Auerroistam se profitebatur. Hæc seu hi
storia, seu fabula sit, ita se habuit. Quòd
fabula videatur, satis argumento esse debet,
quòd placita hæc non satis cum religione
consentiunt, quodque pater meus cum suis
dæmonibus nihilo, aut felicior, aut ditior,
aut notior hominibus fuerit, quàm ego, qui
dæmonas nunquam vidi. Ad hæc tamen
ille responderet, plura se prædixisse, quæ
sine ope dæmonum tanto tempore antè sci
ri non poterant: vt, quòd Cæsar tandem
superior futurus esset in Italia, quod vix
contingit post 30. annos: dæmonas esse
mendaces iuxta veritatis verbum, ille ( in
quit ) est pater mendaceij: se minimè cu
rasse diuitias, aut honores, quarum rerum
ego sim magis cupidus: natum esse humili
fortuna ipsum, obfuisséque initia prima. De
nique genium forsan mihi esse maiorem,
tum aliis longè magis, tametsi illis neque
mihi hi se ostendant, non deesse tamen pro
opportunitate vnicuique suum ad auxilium.
Suum se sibi, non alios aliis manifestasse,
vel quòd ita expediret, vel quod melior
esset, ac mente puriore: optimus quippe
erat, ac præter hæc, & post hæc etiam, reli
giosissimus: seu quod coniuratione, quàm
habuisse à moriente Hispano constat, vsus
fuerit. Simile est illud quod de pueris, &
vrceis, aut vnguibus dicitur. Aliàs hæc vt
falsa deprehensa refutauimus. Solùm id mi
rum videtur, quod Didio Iuliano Impera
tori contigit, cùm puer è speculo prædiceret
hostes venientes, & à quibus interficere
tur. Et nunc Ioannes Leo recitat, in vrbe
Fessa vates in vas aqua plenum olei gut
tam infundere, qua clara reddita per puel
los responsa de futuris dare, qui turmas
etiam militum in aqua videre se affirment.
Non tamen ille plus quàm quod & hîc
vulgus scire se refert: aut diligentius rem
inquisisse.
Dæmonum
septem histo
ria mira.
Didio Iulia
no è speculo
à puero exi
tium prædi
ctum.
Sunt rursus & alia argumenta dæmo
num, oraculorum responsa: velut illud Theo-