| Cardano, Girolamo Opus novum de proportionibus 1570 |
|
174 [=180]
to ruborem, ciliorum contractionem, tumorem faciei in ambulante
inclinationem quandam, flexionem cruris atque similia. quintum est
lux coloribus exhibenda, sed de horum nullo propositum est hic lo
qui, quando quidem hæc usu magis & consideratione, quàm ratio
ne constent proportioneúe, nec sint adeò admiranda ut neque sim
plex magnitudo quansexto loco reponere possumus. Tria ergo ui
dentur esse præcipua quorum nunc ratio habenda esset, ut sint in
totum nouem, sed unum ex his relinquemus, tum quia alienum ab
hac consideratione, tum quia alibi pertractatum atque etiam ab alijs,
neque adeò admiratione dignum scilicet magnitudo picturarum re
spondens magnitudini corporum iuxta situs differentiam, nam
quę altiores sunt paulo latiores atque in superiori magis parte quam
in inferiore, multò autem longiores esse oportet, sic & quæ à latere
erunt eadem ratione iuxta aspectus ingredientium rationem. Ve
rum hoc ut dixi omittamus, & de duplici miraculo in pictura lo
quamur, scilicet distantia magna quam in parua tabella referimus,
et corporeitate quam in plano repręsentamus. Horum autem duo
rum aliqua communia sunt aliqua propria. Dicemus ergo primum
de corpore ita pingendo, ut palàm extra tabulam prominere uide
atur. Hoc autem primum ex forma sumitur, nam si corpus in plano
sit necesse est, ut partes illius quædam prorsus abscondantur, par
tes aliæ non prorsus, aliæ prorsus sint in conspicuo. Ergo pictu
ram talem fingere oportebit, quæ partes singulas pro ratione osten
dat aut occultet. Secunda ratio est quod ima corporis obscura sunt,
summę partes lucidę & claræ ac lumine quasi dealbatæ: media, me
dia quadam ratione ut in columnis, tantumque potest hæc ratio, ut
uel sola picturas fallere nos faciat corpora eas esse putantes. Opor
tet autem imum esse ad unguem simile in colore colori anguli loci
& summum parti quæ se oculis maximè subiectam præbet & cla
ram: media uerò qualia ex umbris obscurari solent. Tertia ratio est
pro modo partium iuxta obliquitatem aspectus: nam inspicienti a b
in c d ex e oculo: depingemus in c d iuxta obli

quitatem suam, quia cum c d uideatur per line
as e a c & e b d, & eleuatum in situ a b, necesse est
ut uideatur in situ a b, ergo eleuatum à c d. Est
& alia consideratio proportionis ad proxima
remotaque, grati a exempli, si homo esset post co
lumnam a b, lateret eius pars, quæ est propinquior parieti c d, ergo
si depinxerimus hominis partes tantum dextram, reliquum sub um
bra, cogitur oculus iudicare columnam eleuatam a pariete. De
mum omnia hæc ita sunt subijcienda oculis, & per minimas diffe