443

A

FRANCISCI
BONAMICI

PHILOSOPHI FLORENTINI,

IN PISANO GYMNASIO

PVBLICE PROFITENTIS.

DE MOTV
LIBER
QVINTVS.

B

DE LATIONE RECTA SPECIATIM.

Quæ via tenenda sit in explicandis elementorum motibus. Cap. I.

QVAE generatim ad motum naturalem & illius initià pertinent, hacte­
nus
ex posita fuerunt, & explicatum, vt materia & efficiens primùm,
deinde
forma & finis producerent motum: vbi multa de loco dicta sunt,
quia
non modica pars sit eius methodi quæ versatur in tractatione
motus
. Sequitur nunc, vt cuiusque motus elementa speciatim perqui­
rantur
: neque n. satis est nosse caussas rerum generales, verùm etiam ad sin­
gularia
descendere oportet, vt iis quæ generatim tradita sunt, ad sin­
gula
contractis, plena sensilium rerum notitia comparetur. Quoniam

verò
quę mouentur, aut æterna sunt, aut caduca, nobis verò notiora
hæc
: illa, quae se extulere sublimius, obscura; atque adeò, vt earum quae sunt
alterius
generis auxilio cadant sub mentem nostram; ante alia tracta­
tionem
eorum motuum aggrediemur, qui sunt rerum caducorum, quæ cum ex materia quæ simpli­
citer
est potestate, constituta sint, omne motionum genus excepta conuersione suscipiunt: nanque ea
duntaxat
ęternorum propria est; & lationem & ortum atque interitum & incrementum ac decremen­
tum
, atque alterationem, è quibus cùm latio prima sit quae ab aliis omnib. flagitetur, & sit item rerum quæ
iam
perfectę sint: quia tametsi mouentur elementa potissimum, cùm gignuntur: at nulla pars est eo­
rum
motus cui non supponatur iam aliquid in actu, & vt ita dixerim genitum: vnde etiam veluti vi­
ta
quædam existimatus est inesse natura subsistentibus omnib. Huc accedit, quod nullus propemo­
dum
ex Antiquis de motu meminit, quin ageret de latione, & conaretur è suis placitis initia motus
& quietis elementorum assignare. & quidem hic ob efficacitatem suam maximè tentare potuit ani­
mum
nostrum, nos etiam de latione caducorum in primis ex instituto disseremus. eam verò à natura spa­
tij
conclusimus aliàs esse rectam: quæ .s. super diametro fieret, quæ ab vniuersi centro ad ipsius extre­

mum
duceretur: eaque. duo naturalium motum terminos esse docuimus, atque illos quidem immobi­
les
, ad quorum alterum, quod est centrum, grauia secundùm naturam ferrentur; ad alterum verò ni­
mirum
ad circumferentiam, leuia in quibus secundùm naturam manerent: centrumque. omnino immo­
bile
, circum ferentiam aut mobilem sanè, verùm eodem modo semper se habentem: prætereà decre­
tum
à nobis olim fuit, quempiam esse motum naturalem cuius item caussæ præcipuè sint exquiren­
dę. Hæc tantum, quanquam firmissima & prorsus irrefragabilia sunt: quippe quibus & ratio & sensus concor­
diter;
quorum vis omnium in philosophia naturali maxima ad persuadendum est, attestentur: tantum potiusquae
demonstrata
, censebuntur esse accepta, nisi prius varias caussas quietis & motus in corpore naturali
ex
Antiquorum placitis afferamus, atque acerrimè confutemus: etenim magnam vim ad persuaden­
dum
habet eruditionis existimatio, quæ maxima in ipsis de rerum principiis fuisse creditur, quae illarum
ortui
viciniores fuerint: a aut enim illi omnem aliam caussam præterquàm naturam ipsam, motus & quie­

tis
approbarunt: aut quietem è naturæ scena sustulerunt. nil enim idem permanere diutius asseuerabat
Heraclitus
, vt non eundem esse opinaretur equum tranantem flumen, dum ingrederetur, & postquam
egressus
esset, b rursus constantissimè defenderunt terram perpetuo motu cieri. multa quoque alia de

loco
ignis & terræ commenti sunt quæ ni sedulò retractentur à nobis, huiusce philosophiæ studiosum
vera
prorsus intelligentia motus excludant. Itaque nos à sapientissimo præceptore moniti, tanquam veri­
tatis
exploratissimæ statuentes ea quæ monstrat sensus, & suadet vsus ipse, qui rerum omnium magi­