Archimedes Texts

158
potest proximum esse debet, vt vectis pars longior sit ad partes potentiæ
mouentis. vt plurimum verò fulcimentum est inter pondus, & potentiam:
aliquando etiam est ex altero vectis extremo, ita vt onus sit inter fulturam,
& potentiam; aliquando potentia est inter vtrunque, vnde tres vectis spe
cies existunt. vt in subiectis figuris apparet. In prima, vectis est A B, fultu

ra E, onus C. potentia autem seu vis,
seu aliud pondus mouens sit vbi D. quæ
deorsum in D, præmens eleuabit sur
sum ex altera parte onus C. & vectis
circa fulturam E, tanquam centrum
conuertetur. In altera figura pondus
est inter fulturam, & potentiam, ful
tura autem in altera extremitate, vt
patet in figura, hic autem potentia
non præmit deorsum in D: sed sursum
vectem eleuando pondus C, attollitur.
In tertia tandem figura potentia, est
inter vtrunque, est enim in D, ibique
sursum vrget. verum tamen est hunc vectem artificibus esse inutilem, quip
pe qui nullo modo iuuet potentiam, imò verò pondus ipsum grauius reddit:
neque hoc genere in his Mechanicis indigemus.

Respondet igitur dubitationi, dicens rationem huius incrementi poten
tiæ motricis, quod fit assumpto vecte fortè inde oriri, quod vectis sit quæ
dam libra, cuius alterum brachium sit altero longius; in prima autem quæ
stione explicatum est, cur libra maior, maiorem vim habeat, eam ad cir
culum reducendo; vectis autem fit libra, hypomoclion enim est loco sparti,
tam enim spartum, quam hypomoclion veluti centra manent. quoniam ve
rò ab eodem pondere, cęlerius, siue maiori vi mouetur linea, quantò lon
gior à centro fuerit, vt dictum est de admiranda circuli natura; hinc fit, vt
cum duæ sint in vecte potentiæ, siue duo pondera, mouens, & motum, illud
facilius ac maiore vi moueat, siue vires ex vecte acquirat, quod longiorem
vectis partem presserit. quemadmodum igitur pars vectis longior, quæ spe
ctabat ad mouentem potentiam, superat minorem partem, in qua est mo
tum; ita etiam maius est pondus motum, quàm mouens. semper autem quan
to ab hypomoclio magis distabit potentia, tantò facilius mouebit, cuius
causa supra reddita est, quoniam nimirum, quæ plus à centro elongatur ma
iorem describit circulum, qui magis ad lineam rectam accedit: quare ab
eadem potentia adhibito vecte, tantò facilius pars vectis mouens dimoue
bitur, quantò magis à fulcimento distabit. Exempli gratia sit in superiori
prima figura vectis A B, pondus C, mouens D, hypomoclion E, in qua præ
dicta poteris contemplari. vltima illa textus verba (Quod autem vbi D, mo
uens, vbi F, motum autem vbi C, pondus in G,) videntur superuacanea, atque
mendosè addita.

In hac quæstione respexit Arist. solùm ad primam vectis speciem. Illud
demum, quod dixit eandem habere rationem potentiam ad pondus, quàm
partes vectis inuicem demonstratum est postea acutissimè ab Archimede