| Agricola, Georgius De re metallica 1556 |
|
355
uerò halinitri libras tres, lapidis, qui in fornaces ardentes coniectus facile i
gni liquescit tertij generis duas, æruginis, stibij, scobis ferri elimatæ, amian
ti singulorum selibram, aquæ fontanæ libram & sextantem. Atramentum
autem sutorium, ex quo hæ aquæ confici solent, omne prius resoluatur in pul
uerem hoc modo. Ipsum inijciatur in catinum fictilem interius spuma argenti
obductum, & coquatur donec liquescat: tum filo æreo agitetur: postea refri
geratum teratur in puluerem: eodem modo halinitrum ui ignis liquatum et
refrigeratum conteratur in puluerem: quin alumen: quod tamen quidam bræ
cteæ ferreæ impositum urunt, ac in puluerem resoluunt. Quan quam autem
omnes illæ aquæ auri etiam ramentum uel puluerem separant à spurcicía, ta
men sunt quædam compositiones, quæ singularem uim habent: earum prima
constat ex æruginis libra, atramenti sutorij dodrante. Ad singulas uerò libras
affunditur aquæ fontanæ uel fluuialis sextans: de qua re, ad omnes compositio
nes pertinente, semel dixisse satis est. Altera compositio conficitur ex auripig
menti facticij, atramenti sutorij, calcis, aluminis, cineris qua lanarum infecto
res utuntur singulorum libra, æruginis quadrante, stibij sescuntia. Tertia ex
atramenti sutorij libris tribus, halinitri una, amianti selibra, lateris cocti item
selibra. Quarta ex halinitri libra, aluminis item libra, salis ammoniaci selibra.
Fornax autem, in qua ualens aqua conficitur, latericia sit & quadrangula,
longa quidem & lata pedes duos, alta totidem pedes & semissem præterea.
Laminis uerò ferreis, quas sustineant bacilla ferrea, tegatur. Hæ laminæ su
perius luto obductæ in medio eorum loco habeant tantum foramen rotun
dum, quantum capere possit catinum fictilem, in quo ampulla uitrea collo
catur: & ab utroque eius foraminis latere bina foramina spiritalia, quæ par
ua sint & similiter rotunda: infima fornacis pars, ubi ad altitudinem palmi
assurrexit, rursus laminas habeat ferreas, quas item bacilla ferrea sustineant,
ut ipsæ laminæ carbones ardentes: post à fronte media habeat os, ignis in for
nacem inijciendi causa factum, altum atque latum semipedem, atque superius ro
tundum: sub quo sit os spiritale. In catinum autem fictilem, in foramen collo
catum, inijciatur arena pura: cuius altitudo sit ad digitum transuersum: in quam
ampulla uitrea imponatur tam altè quàm est obducta luto. Etenim eius par
ti paulo plus quàm quartæ, & quidem infimæ lutum ferè liquidum octies
aut decies uix cultelli crassitudine illinitur, & toties rursus exiccatur, ut eius
luti crassitudo sit ad pollicem transuersum: eiusmodi lutum cum pilis & lino
xylino, uel floccis à panno abrasis, & sale, ne rimis fatiscat, permistum sit, &
bacillo ferreo sæpius uerberatum. Tam autem multæ res, ex quibus composi
tio constat, in ampullam non concludantur ut prorsus plena fiat, ne non ex
coctæ ferantur ad operculum: id item uitreum cum ampulla linteolis, farina
triticea, oui albumine & aqua madefacta, illitis arctissime coniungatur: & ea
parte eis lutum, quod careat sale, illinatur. Simili modo naris operculi cum al
tera ampulla uitrea, quæ aquam, qua ipsa stillat, recipit, linteolis coniunga
tur, & ea parte luto obducatur. Attamen admodum tenuis clauus ferreus, uel
cuneolus ligneus, paulo crassior acu, inter utranque figatur, ut quoties ad hanc
destillandi rationem artifici opus fuerit aura, extrahi possit. Ea uerò opus est
cùm halitus ualentissimi nimis feruntur ad superiora. Quatuor etiam fora