Archimedes Texts

185
experiendas uel excoquendas præter plumbum nobis opus est. Etenim si fue
rit purpureus, est optimus, & uenæ plerunque non indigent singularis alicu
ius additamenti, si cæruleus, ad eas adijci debet panis ex pyrite uel alio quo
dam lapide æroso conflatus: si luteus, spuma argenti & sulfur: si ruber, nitri
recrementum & sal: si uiridis, panis ex ærosis lapidibus conflatus, & spuma
argenti & uitri recrementum: si niger, sal liquefactus, uel ferri recrementum
& spuma argenti, atque saxum calcarium candidum: si candidus, sulfur & fer
rum quod uitio æruginis infestatur: si in uiridi candidus, ferri recrementum
& arenæ à lapidibus facile liquescentibus resolutæ: si media eius pars lutea
fuerit & densa, extimæ uerò uirides, eædem arenæ & ferri recrementum. Ve
rùm color fumi non modo nos docet de remedijs, quæ cuique uenæ sunt ad
hibenda, sed etiam ferè de succis concretis cum ea permistis, qui talem fumum
emittunt: nam plerunque cæruleus significat uenam cæruleo esse infectam: lu
teus auripigmento: ruber, sandaraca: uiridis, chrysocolla: niger, bitumine
nigro: candidus, candido: in uiridi candidus, eodem eum chrysocolla per
misto: cuius media pars est lutea & extimæ uirides, sulfure. Quanquam terræ
aliæque res fossiles cum metallis permistæ, interdum assimilem fumum emittunt.
Quod si uenæ participes fuerint stibij, ad eas adijcitur ferri recrementum: si
pyritæ, panis ex lapide æroso conflatus, & arenæ à lapidibus facilè liquescen
tibus resolutæ: si uenæ ferri, pyrites & sulfur: ut enim uenæ cum sulfure per
mistæ additamentum est ferri recrementum, ita contrà auri uel argenti ue
næ, ferri uena infectæ, à qua non facile separantur, sulfur: sed etiam arenæ à
lapidibus facile liquescentibus resolutæ. Sal autem artificiosus ad uenas ex
periendas aptus multis modis conficitur: primò ex paribus portionibus
aridæ uini fecis, aceti, hominis urinæ simul decoctis donec in salem uertan
tur. Secundo item ex paribus portionibus cineris, quo infectores lanarum
utuntur, calcis, aridæ uini fecis purgatæ, salis liquati: etenim singulorum li
bra conijcitur in hominis urinæ libras uiginti. Deinde omnia decocta ad ter
tias colantur: tum ad residuum salis non liquati libra adijcitur, & eiusdem un
ciæ quatuor, atque lixiuij libris octo superfusis simul in olla, argenti spuma in
trinsecus obducta, coquuntur usque dum exiccata sal fiant. Tertiò sic confici
tur: sal non liquatus, & ferrum, quod rubigine infestatur, inijciuntur in uas:
quod hominis urina superfusa operculo tegitur, ac triginta diebus reponi
tur in loco tepido: postea ferrum urina lauatur & seponitur, reliqua uerò tan
diu coquuntur quoad in salem mutantur. Quartò, sal artificiosus hoc modo
fit. In lixiuio ex calcis & cineris, quo infectores lanarum utuntur, paribus por
tionibus facto, pares portiones salis, saponis, aridæ uini albi fecis, halinitri
coquuntur usque ad eum finem dum in salem abeant: is ramentum lotura col
lectum mistum, liquefacit. At halinitrum isto modo præparatur, ut ad uenas
experiendas aptum sit: ipsum in ollam, argenti spuma intrinsecus obductam,
inijcitur, & lixiuium ex calce uiua factum sæpius superfunditur & coquitur
usque dum ignis id consumat. Quod si halinitrum non inflammatur igni à
quo ipsum sal, ex lixiuio, quod calcem combibit, ortus, tuetur, præparatum
est. Sed in primis laudantur sequentes compositiones, quæ omnem uenam
excoquunt, quam ardor ignis difficulter dissoluit & diffundit: quarum una